Wikipedia lgwiki https://lg.wikipedia.org/wiki/Olupapula_Olusooka MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Omusujja gw'ensiri 0 6129 77848 33844 2026-10-31T15:18:02Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77848 wikitext text/x-wiki [[File:Malaria Parasite Connecting to Human Red Blood Cell (34034143483).jpg|thumb|obusirikitu obureta omusujja gwe nsiri, nga bulumbagana obutafari bwomusayi gwo muntu.]] [[File:Culicidae or Mosquito 8878.JPG|thumb|ENSIRI]] Omusujja gw'ensiri guluma abantu n’ebisolo ebimu, era nga gusasanyizibwa nsiri. Omusujja guno guleetawo obubonero obw’enjawulo ku muntu aba agulwadde, okugeza; okwokyerera, okutintima, obukowu, okusesema n’okulumwa omutwe. Obubonero obwo, buteera okubaawo mu nnaku kkumi ku kkuminnataano oluvannyuma lw’omuntu okulumibwa ensiri erina akawuka k’omusujja. Omuntu yenna eyali alwadde ku musujja gw’ensiri bw’addamu n’agulwala obubonero bw’afuna buba busaamusaamu ku buli obw’asooka.<ref>{{Cite web |title=Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/RTT/Simple Malaria - Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_Medicine/Translation_task_force/RTT/Simple_Malaria |archive-url=http://web.archive.org/web/20201027045903/https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_Medicine/Translation_task_force/RTT/Simple_Malaria |archive-date=2020-10-27 |access-date=2026-10-31 |website=en.wikipedia.org |language=en}}</ref> Ebiseera ebisinga omusujja guno gusasanyizibwa ensiri eyitibwa Anopheles. Ensiri eno bw’ekuluma ekussaamu obusagwa mu musaayi obuva mu malusu g’ensiri, awo obuwuka ne butambula mu mubiri ne bugenda ku kibumba gye buzaalira. Ebiseera ebisinga omusujja gw’ensiri gukeberebwa na bitangaaza musaayi okugeza nga blood films, oba antigen. Ebimu ku bikolebwa okwaŋŋanga obulwadde buno okusobola okwewala okulumwa ensiri, mulimu: okukozesa obutimba bw’ensiiri ne dduumu, oba okukola ebiziyiza okubaawo kw’ensiri mu kifo okugeza nga, okufuuyira ebiwuka, okuggyawo amazzi agalegamye n’okusaawa ensiko eba yeetoolodde abantu we babeera. Waliwo obujjanjabi obw’enjawulo okuziyiza omusujja gw’ensiri, okugeza abato omusawo abalagira okumira sulfadoxine/pyrimethamine so nga ate obujjanjabi bw’omusujja obusinga okulagirwa mulimu; antimalarial medications nga artemisinin. Omuntu era asobola okwejjanjabisa mefloquine, lumefantrine oba sulfadoxine/pyrimethamine. Quinine ne doxycycline bisobola okozesebwa singa “artemisinin” aba taliiwo. Obulwadde bw’omusajja businga kusasanyizibwa mu bintundu eby’etoolodwa equator olw’ebibiira ebibaamu ebiwuka eby’enjawulo okugeza nga mu Sub-Saharan Africa, Asia, ne mu Latin America. Ekitongole ekivunaayizibwa ku by’obulamu mu nsi yonna (WHO) kiteebereza, nti mu mwaka gwa 2012, abantu abawera obukadde 207 be baali balwadde Omusujja gw’ensiiri. Bwe kityo ekirwadde kino kyateeberezebwa okuba nga kyatta abantu abali wakati wa 473,000 ne 789,000, nga n’abasinga baali baana mu Afirika. ==References== l35h6rsl4lherxgk535nx1l7y74p1sg Mercyline Chelangat 0 8441 77877 27334 2026-10-31T16:24:13Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77877 wikitext text/x-wiki   '''Mercyline Chelangat''' (yazaalibwa nga 17 Ogwekkuminebiri 1997) Munnayugandamuddusi wa [[:en:Long-distance_running|mbiro mpanvu]].<ref>{{Cite web |title=Mercyline CHELANGAT {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/uganda/mercyline-chelangat-14693567 |access-date=2026-10-31 |website=worldathletics.org}}</ref> Yavuganya mu [[:en:2017_World_Championships_in_Athletics|misinde gy'abakyala egy'ensi yonna mu 2017]] mu [[:en:2017_World_Championships_in_Athletics_–_Women's_10,000_metres|mmita 10,000]].<ref>https://www.iaaf.org/competitions/iaaf-world-championships/iaaf-world-championships-london-2017-5151/results/women/10000-metres/final/startlist#resultheader</ref> Mu 2018, yavuganya mu mpaka z'abakyala ba bbingwa egya [[:en:2018_African_Cross_Country_Championships|2018 African Cross Country Championships]] egyali mu Chlef, Algeria. Mu gwomukaaga 2021, yayitamu okukiikirira Uganda mu mpaka za [[:en:2020_Summer_Olympics|Olympics wa 2020]].<ref>https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/athletics/chelangat-books-ticket-to-olympics-3429498</ref> == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} == Emikutu gya yintaneeti == 99kb13gdibjb3zfecz5wyort6oihjn7 Stella Nyanzi 0 9689 77806 76846 2026-10-31T14:04:57Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77806 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web}}http://nilepost.co.ug/2022/01/20/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again/</ref><ref>{{Cite web}}https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/</ref><ref>{{Cite web}}https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-lifts-Stella-Nyanzi-suspension/1066-4789122-hy36pk/index.html</ref><ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Court-sets-date-for-Nyanzi--case-against-Makerere--/1066-4916964-7b2hbxz/index.html</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-University-sacks-Stella-Nyanzi/1066-4906744-uwkb5i/index.html</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] bwp2g37mjnu6jitzyoo48bj83uoyo1t 77807 77806 2026-10-31T14:05:49Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77807 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web}}https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/</ref><ref>{{Cite web}}https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-lifts-Stella-Nyanzi-suspension/1066-4789122-hy36pk/index.html</ref><ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Court-sets-date-for-Nyanzi--case-against-Makerere--/1066-4916964-7b2hbxz/index.html</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-University-sacks-Stella-Nyanzi/1066-4906744-uwkb5i/index.html</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] e6pxv6uss1sffb6tt2y3v3lhbxccpa0 77808 77807 2026-10-31T14:06:43Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77808 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web}}https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-lifts-Stella-Nyanzi-suspension/1066-4789122-hy36pk/index.html</ref><ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Court-sets-date-for-Nyanzi--case-against-Makerere--/1066-4916964-7b2hbxz/index.html</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-University-sacks-Stella-Nyanzi/1066-4906744-uwkb5i/index.html</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 0dlcjslfanf3ns3yb02i8ubnfmhwrkc 77809 77808 2026-10-31T14:07:24Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77809 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-lifts-Stella-Nyanzi-suspension/1066-4789122-hy36pk/index.html</ref><ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Court-sets-date-for-Nyanzi--case-against-Makerere--/1066-4916964-7b2hbxz/index.html</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-University-sacks-Stella-Nyanzi/1066-4906744-uwkb5i/index.html</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] pzv0lqfu7mwa48eh0h3a8a4s59nrgpu 77810 77809 2026-10-31T14:08:37Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77810 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-lifts-Stella-Nyanzi-suspension/1066-4789122-hy36pk/index.html</ref><ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Court-sets-date-for-Nyanzi--case-against-Makerere--/1066-4916964-7b2hbxz/index.html</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-University-sacks-Stella-Nyanzi/1066-4906744-uwkb5i/index.html</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] olyqirxm7zjjobo0vfte4wg10pfwcxu 77811 77810 2026-10-31T14:09:39Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77811 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The-Dr-Stella-Nyanzi-you-did-not-know-/691232-3178870-r84xty/index.html</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-lifts-Stella-Nyanzi-suspension/1066-4789122-hy36pk/index.html</ref><ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Court-sets-date-for-Nyanzi--case-against-Makerere--/1066-4916964-7b2hbxz/index.html</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-University-sacks-Stella-Nyanzi/1066-4906744-uwkb5i/index.html</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] p8e6g10fu0280j5x86qohqt0g8yros3 77812 77811 2026-10-31T14:10:29Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77812 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-lifts-Stella-Nyanzi-suspension/1066-4789122-hy36pk/index.html</ref><ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Court-sets-date-for-Nyanzi--case-against-Makerere--/1066-4916964-7b2hbxz/index.html</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-University-sacks-Stella-Nyanzi/1066-4906744-uwkb5i/index.html</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 5ismkck7i4n0dyenfzk7ifa8g3211tg 77813 77812 2026-10-31T14:12:25Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77813 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-lifts-Stella-Nyanzi-suspension/1066-4789122-hy36pk/index.html</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-University-sacks-Stella-Nyanzi/1066-4906744-uwkb5i/index.html</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] kdk0jdg27y3ykcow3d58i54cczk6qm5 77814 77813 2026-10-31T14:13:16Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77814 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Makerere-University-sacks-Stella-Nyanzi/1066-4906744-uwkb5i/index.html</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] efxxclsmqowk5q1mwbg5kvvp5vvchxj 77815 77814 2026-10-31T14:14:04Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77815 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] p0wu0c3excol77kdawt6d9z243334tw 77816 77815 2026-10-31T14:15:15Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77816 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] aqu1kvv0x5hkwzuzepjfzghliehpy7x 77817 77816 2026-10-31T14:17:00Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77817 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 7adwq47wujqggfkxgk2c2nlcgzz7bgn 77818 77817 2026-10-31T14:17:52Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77818 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web}}https://www.nation.co.ke/news/africa/Stella-Nyanzi--remanded-Yoweri-Museveni/1066-4890134-10qssupz/index.html</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 5n5n279up4y5p7vg69u3euvvqcwd7jc 77819 77818 2026-10-31T14:18:45Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77819 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite web}}https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] kzx7rgwk9p8dwc557fsgb5f8ngyzdny 77820 77819 2026-10-31T14:20:18Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77820 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web}}http://www.monitor.co.ug/News/National/Nyanzi-returns-court-today/688334-3920712-3em3w8/index.html</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 1v46sqkhnlb4uxa8axiu3d91f6nksjo 77821 77820 2026-10-31T14:21:15Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77821 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] k92kfob5oigqg18zrh86hav9gzhrzs3 77822 77821 2026-10-31T14:22:15Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77822 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web}}http://www.news24.com/Africa/News/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 4f79rfxbh4r6ponrdfczfokb7ufmhwf 77823 77822 2026-10-31T14:23:39Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77823 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web}}https://www.monitor.co.ug/News/National/Dr-Stella-Nyanzi-spend-Christmas-Luzira-prison/688334-4902486-1per72z/index.html</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 03ofik5d5pjb51huopdcyxjsdv1pef7 77824 77823 2026-10-31T14:24:37Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77824 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>https://www.monitor.co.ug/News/National/Stella-Nyanzi-says-suffered-miscarriage-in-jail/688334-4927622-3oxu3oz/index.html</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 256jcgzuroo4q8hq9bsreoul5yvuek5 77825 77824 2026-10-31T14:25:31Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77825 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news}}https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] c2cr8j75poc2d92z7ejxx49w4ocdi2j 77826 77825 2026-10-31T14:27:05Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77826 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news |date=2019-08-02 |title=Uganda's Stella Nyanzi bares breasts in protest at jail sentence |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281 |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web}}https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 3pmfhmymsuazdz0o2uywslnorrwmon0 77827 77826 2026-10-31T14:28:18Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77827 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news |date=2019-08-02 |title=Uganda's Stella Nyanzi bares breasts in protest at jail sentence |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281 |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] nd8rc0k5p6d3u2w0zog69x3dt01env4 77828 77827 2026-10-31T14:29:14Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77828 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news |date=2019-08-02 |title=Uganda's Stella Nyanzi bares breasts in protest at jail sentence |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281 |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web}}https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 9j64z5xbm101nn6shop8qyflk61zzqj 77829 77828 2026-10-31T14:30:13Z Jonathan Charvez 11988 77829 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news |date=2019-08-02 |title=Uganda's Stella Nyanzi bares breasts in protest at jail sentence |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281 |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 0yufetoyaw3w4euunpsib92d1tw60mi 77830 77829 2026-10-31T14:31:14Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77830 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news |date=2019-08-02 |title=Uganda's Stella Nyanzi bares breasts in protest at jail sentence |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281 |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news}}https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] fcaymslaig44df8hivs26jsa6uxw87v 77831 77830 2026-10-31T14:33:24Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77831 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news |date=2019-08-02 |title=Uganda's Stella Nyanzi bares breasts in protest at jail sentence |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281 |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news |title=She Strips, She Swears, She Goes To Jail ... For The Good Of Her Country |url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country |access-date=2026-10-31 |work=NPR |language=en}}</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite news}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] n1no3ac81lie4no9lggyt5g95sdbm0t 77832 77831 2026-10-31T14:36:16Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77832 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news |date=2019-08-02 |title=Uganda's Stella Nyanzi bares breasts in protest at jail sentence |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281 |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news |title=She Strips, She Swears, She Goes To Jail ... For The Good Of Her Country |url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country |access-date=2026-10-31 |work=NPR |language=en}}</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] cqj7t1w1ie974z9zc5v5j28bgi263ad 77833 77832 2026-10-31T14:38:07Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77833 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news |date=2019-08-02 |title=Uganda's Stella Nyanzi bares breasts in protest at jail sentence |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281 |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news |title=She Strips, She Swears, She Goes To Jail ... For The Good Of Her Country |url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country |access-date=2026-10-31 |work=NPR |language=en}}</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web}}https://www.aljazeera.com/news/2017/04/academic-stella-nyanzi-charged-cyber-harassment-170410183134831.html</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] a61mx8l75nuwczseg66gbe5ur6fx7ic 77834 77833 2026-10-31T14:40:12Z Jonathan Charvez 11988 concerted reference 77834 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news |date=2019-08-02 |title=Uganda's Stella Nyanzi bares breasts in protest at jail sentence |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281 |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news |title=She Strips, She Swears, She Goes To Jail ... For The Good Of Her Country |url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country |access-date=2026-10-31 |work=NPR |language=en}}</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite news}}https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] 7ntv9qqkwclffha4v9wdrfzcd57roxa 77835 77834 2026-10-31T14:41:42Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77835 wikitext text/x-wiki [[File:Stella Nyanzi, September 2020 (cropped).jpg|thumb|Stella Nyanzi]]   [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] '''Stella Nyanzi''' yazaalibwa ng'enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'omukaaga mu mwaka gwa 1974<ref>{{Cite web |title=Stella Nyanzi {{!}} South African History Online |url=https://sahistory.org.za/people/stella-nyanzi |access-date=2026-10-16 |website=sahistory.org.za |language=en}}</ref> munayuganda omulwanirizi w'eddembe ly'abantu, omuwandiisi w'ebitontome, yasoma eby'obulamu bw'abantu n'enddwadde ezibeeba zibaluma okulwanirira eddembe ly'abakyala, munamateeka alwanirira eddembe ly'abantu mukugu mu by'okwegata, ebya kizaala gumba n'eby'obulamu bw'abantu. Yakwatibwa mu mwaka gwa 2017 olw'okuyisaamu amaaso omukulembezze w'eggwanga lya Uganda.Mu mwezi oguysooka mu mwaka gwa 2022, yakirizibwa okubeera mu ggwanga lya [[:en:Germany|Girimaani]] kunteekateeka y'abawandiisi abali mu buwangaguse edukannyizibwa PEN Germany, n'abaana bbe abasatu .<ref>{{Cite news |last=Davies |first=Lizzy |date=2022-01-27 |title=‘I’m free at last’: Uganda’s rudest poet on prison, protest and finding a new voice in Germany |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/27/im-free-at-last-ugandas-rudest-poet-stella-nyanzi-on-prison-protest-and-finding-new-voice-in-germany |access-date=2026-10-31 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirabo |first=Jonah |date=2022-01-20 |title=Who is after Dr Stella Nyanzi? Political activist flees to Germany citing political persecution.. again |url=https://nilepost.co.ug/news/125552/who-is-after-dr-stella-nyanzi-political-activist-flees-to-germany-citing-political-persecution-again |access-date=2026-10-31 |website=Nilepost News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nyamwaya |first=Rading' |date=2022-01-27 |title='I am free at last' - Ugandan activist Stella Nyanzi talks moving to Germany and escaping a dictator |url=https://afronews.de/africans-in-germany/ugandan-activist-stella-nyanzi-moves-germany-finds-freedom/ |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Okusoma kwe == Nyanzi yafuna [[:en:Bachelor_of_Arts|diguli ye mu Arts]] mu by'amawulire ne mu by'okuwandiika okuva mu [[:en:Makerere_University|setendekero lye Makerere]] gyeyasomera okuviira ddala mu mwaka gwa 1993 okutuusa mu mwaka gwa 1996.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna [[:en:Master_of_Science|diguli ye ey'okubiri mu bya sayaansi]] mu [[:en:Medical_anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] n'enddwadde ezibaluma okuba mutendekero lya [[:en:University_College_London|University College London]], gyeyasomera okuva mu mwaka gwa 1999 okutuusa omwaka gwa 2000.<ref name=":1" /> Yafuna [[:en:Doctor_of_Philosophy|diguli ye ey'okusatu]] mu [[:en:Anthropology|by'okumannya eby'obulamu bw'abantu]] okuva muytendekero lya [[:en:London_School_of_Hygiene_&_Tropical_Medicine|London School of Hygiene and Tropical Medicine]], gyeyasomera ebikwata ku by'obulamu obwetoolodde eby'okwegata n'abavubuka n'eby'obulamu okuva mu mwaka gwa 2003 okutuusa mu mwaka gwa 2008.<ref name=":1" /> Nyanzi yakomekereza okunoonyereza ku bikwatagana ku by'okwegata mu bavubuka mu [[:en:Uganda|Uganda]] ssaako nemu ggwanga lya [[:en:The_Gambia|The Gambia]] mu mwaka gwa 2005.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507015646/https://blizz.co.ug/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni/ |archive-date=2019-05-07 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Nyanzi yatqndika emirimu gye mu mwaka gwa 1997 ng'akola gwakunoonyereza ku byasayaansi mu nga 'social science research associate' ku [[:en:Medical_Research_Council_(United_Kingdom)|Medical Research Council]] (UK) Programme mu Uganda, gyeyakolera okutuusa mu mu mwezi gw'omwenda mu mwaka gwa 2002.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Yafuna ekifo ekipya ng<nowiki>'akola ng'omunoonyereza ku by'obulamu bw'abantu mu ''Medical Research Council Laboratories'', The Gambia, gyeyakolera okumala omwaka gumu oluvannyuma n'alekulira. Yalekulira ekifo ekyo okusobola okumaliriza diguli ye ey'</nowiki>okusatu mu kibuga [[:en:London|London]].<ref name=":1" /> Mu mwaka gwa 2009, Nyanzi yatandika ku pulojekiti kusentendekero ly'e Makerere ng'omunoonyereza ku by'amateeka, eby'ekikula ky'abantu wamu n'okwegata mu by'obufumbo, ng'omu kubeekitongole ky'amateeka gyeyakolera okutuusa mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2013. Yakole ng'omunoonyereza mu tendekero lya [[:en:Makerere_Institute_of_Social_Research|Makerere Institute of Social Research]] okutuusa mu mwaka gwa 2016. Ng'ali eyo, yasabibwa okusomesa mu pulogulaamu empya eya diguli ey'okusatu eyali eyitibwa Mamdani PHD Project, wabula n'agaana. Ofiisi ye baagigala era ng'eky'okulabibwako ekyali mu buvanjuba bwa Afrika gyebaali bagoberera eby'okulwanirira eddembe ly'abakyala ng'omukugu Naminata Diabate kyeyayita " obubaka obutayambadde" yeekalaakaasa nga tayambadde eri eyali mukamaawe .<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=The Dr Stella Nyanzi you did not know… |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/the-dr-stella-nyanzi-you-did-not-know--1648240 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Oluvannyuma lw'okukwatibwa mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayimirizibwa obutaddamu kukolera kusetendekero ly'e Makerere yasaayo okusaba kwe eri mu kakiiko ka setendekero ly'e Makerere akakola ku by'emisango akakikyusa nekagamba adizibwe mu kifo kye kyeyali akolamu , n'akuzibwa okubeera omunoonyereza ekyalina okukolebwa mu bwanguddala, n'asasula emisaala gye gyonna.<ref name="monitor.co.ug">{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-16 |website=Monitor |language=en}}</ref> Yunivasite yagaana okugoberera okusalawo kw'akakiiko kaayo akajulirwamu, era n'awaaba omusango mu kooti ng'asaba okudizibwa omulimu gwe n'omusasulwa .<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi wins case against Makerere University, to get pay |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-wins-case-against-makerere-university-to-get-pay-93958 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Court sets date for Nyanzi case against Makerere |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/court-sets-date-for-nyanzi-case-against-makerere--123610 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Mu ku muddamu, mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, yunivasite yamugoba n'abalala 45 ng'egamba endagaano ye yali eweddeko.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Makerere University sacks research fellow Stella Nyanzi |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/makerere-university-sacks-research-fellow-stella-nyanzi-121020 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Nyanzi akozeeko n'emirimu gy'okwebuzibwako mu bitongole by'okunoonyerezaako ebiwerako wabweru a Uganda n'eggwanga lya The Gambia.<ref name=":1">{{Cite web}}</ref> == Okunoonyereza == Nyanzi alina obukugu mu by'akola ng'awandiise engero za emirundi 61 n'eby'oba olina okugobereera okuva mu butabo 2,049 wetwatukira mu mwezi ogw'okutaana mu mwaka gwa 2022. Ng'otunulidde engero zebasinga okwetanira zeeziri kungeri abavubuka ba Uganda gyebatesaamu ku by'okugenda mu by'omukwata nadala mu by'okwegata,<ref>{{Cite journal|issue=83–98}}</ref> eneeyisa eri okukeberebwa oba balina akawuka kamukemeya nadala eri abakyala abasuubirirwa okuzaala oba abalina embuto,<ref>{{Cite journal|issue=605–615}}</ref> Abakyala okuva mu Uganda engeri gyebeefugamu nga kituuse ku by'okwegata ,<ref>{{Cite journal|issue=585–598}}</ref> Abasajja b'e Uganda engeri gyebeeyisaamu nga kituuse ku by'okukozesa obukerenda obwa kizaala gumba ,<ref>{{Cite journal|issue=197–211}}</ref> neeneeyisa n'ebibinja ebingi wekituuka ku by'okwegata.<ref>{{Cite journal|issue=239–254}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=13–26}}</ref><ref>{{Cite journal|issue=557–569}}</ref> y'omu kubakugu abaasoka okuwandiika n'okufulumya ebikwatagana ku bui bw'ebisiyaga ku semazinga wa Afrika.<ref>{{Cite book}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":0">{{Cite journal|issue=952–967}}[[Template:Cite journal]]</ref> == Okulwanirira eddembe ly'abantu == Nyanzi akola abakugu kyebayita "radical rudeness," engeri y'abayuganda ey'obuwangwa mwebayita okutegeeza abantu abaamaanyi okulaga nti bayisiddwamu amaaso.<ref name="Thomas" /><ref name="Thomas">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> Kyatandikibwawo mu biseera by'amawanga bwegaali gafugibwa abazungu nga engeri y'embi gyebaali bayisaamu abantu, obutabanguko, okutaataganya n'obutali butebenkevu ekyamenya omukwano kw'abafuzi bamatwale, enkolagana n'okuganyulwa mu byebaali baleese."<ref>https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/<nowiki/>Summers, Carol. </ref> Nyanzi alwaniridde eddembe ly'abakyala mu [[:en:Uganda|Uganda]] , abavubuka n'abantu aba [[:en:LGBT|LGBTQIA+]].<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 6 mumwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yatongoza pulojekiti eyali eyitibwa 'Pads4girlsUg', nga yali akwatiddwako nnyo ku baana aboobuwala abaali balemeddwa okusoma olw'okubeera nga baali tebasobola kufuna oba kugula bikozesebwa nga bagenze munsonga z'ekikyala. Yakungaanya ebikozesebwa ebisoba mu lukumi ebyali bisobola okukozesebwa emirundi egiwera, n'abigabula abaana abawala abagenda kumasomero nga kuno kweyateeka n'okubabulirira ku bikwatagana ku by'okugenda munsonga z'ekikyala.<ref name=":0"/><ref name=":0" /> == Okukwatibwa == Mu mwezi ogw'okusatu mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yayita pulezidenti Museveni nga bweyali afaanana amatako "a pair of buttocks."<ref>{{Cite news |last=International |first=PEN |date=2018-11-12 |title=PEN International — Uganda must release academic Stella Nyanzi and drop all charges… |url=https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163322/https://pen-international.org/news/uganda-must-release-academic-stella-nyanzi-and-drop-all-charges-against-her |archive-date=2021-11-20 |access-date=2026-10-31 |work=PEN International |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 7 mu mwezi ogw'okuna, mu mwaka gwa 2017, Nyanzi yakwatibwa n'agalirwa poliisi ya Kiira nga bamuvunaana olw'okukozesa obubi emikutu gy'emitimbagano n'okubeera nga yakozesa olulimi olukyamu.<ref>{{Cite news |title=Nyanzi charged of cyber harassment, subjected to medical examination – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210621230044/https://theinsider.ug/index.php/2017/04/10/nyanzi-charged-of-cyber-harassment-subjected-to-medical-examination/ |archive-date=2021-06-21 |access-date=2026-10-31 |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10, mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, yaleetebwa mu kooti gyeyavunaanibwa ogw'okukozesa obubi ebyuma bikalimagezi oba kompuyuuta, n'okuweebuula emikutu gya yintaneeti nga kuno kwekwali n'okufuma pulezidenti wansi w'akawaayiro namba 24, ne 25 akakwata kunkozesa embi ey'akawayiro ka kompuyuuta akafulumizibwa mu mwaka gwa 2011.<ref>{{Cite web |date=2020-07-03 |title=Stella Nyanzi further remanded for abusing Yoweri Museveni |url=https://nation.africa/kenya/news/africa/stella-nyanzi-further-remanded-for-abusing-yoweri-museveni-117428 |access-date=2026-10-31 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> Yatwalibwa mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|komera ly'e Luzira]]. Ng'enaku z'omwezi 11 mu mwezi ogw'okuna mu mwaka gwa 2017, abasawo okuva mu [[:en:Luzira_Maximum_Security_Prison|ddwaliro ly'abalwadde b'emitwe ery'e Butabika]] baasabibwa okwekebejja Nyanzi oba yali alina [[:en:Psychiatric_assessment|ekikyamu ku bwongo]], ng'omuwaabi wa gavumenti bweyali agamba. Wabula Nyanzi yagaana okumwekebejja wabula n'asaba omusawo we ng'omuntu ssaako n'omu kubantu okuva mu famire ye nti balina okubeerawosinga baali baakumwekebejja oba mulwadde.<ref>{{Cite news |date=2017-04-12 |title=Who is Stella Nyanzi? Biography, CV, background, marriage, career and war against Museveni — Blizz Uganda |url=http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414154013/http://ugblizz.com/stella-nyanzi-biography-cv-background-marriage-career-war-museveni |archive-date=2017-04-14 |access-date=2026-10-31 |work=Blizz Uganda |language=en-US}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 10 mu mwezi ogw'okutaano mu mwaka ogwa 2017, Nyanzi yayimbulwa kukakalu ka kooti nga bawaddeyo 10,000,000/= [[:en:Ugandan_shilling|akassente za Uganda]] nga mu za Amerika (US$2904) naye tezaali zabuliwo.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-11-01 |title=Dr Stella Nyanzi released on bail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/dr-stella-nyanzi-released-on-bail-1700454 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> u mwezi ogw'ekumu mu mwaka gwa 2018, baamuzaayo mu komera. Teyasaba kweyimirirwa kuba yali akimannyi nti yali agenda kubeera bulungi ng'ali mu komera, ng'era yali ayagala kusigala ng'akola emirimu gye egy'okusomesa ng'ali n'abakazi b'omukomera.<ref>{{Cite web |title=Activist who called Ugandan president a 'pair of buttocks ' gets bail |url=https://www.news24.com/africa/news/activist-who-called-president-museveni-pair-of-buttocks-gets-bail-20170510 |access-date=2026-10-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref name=":0"/> Mu mwezi ogw'ekumineebiri mu mwaka gwa 2018, munamateeka we yavumirira ebyali biwawabiddwa Nyanzi nga webitaali mumateeka.<ref>{{Cite web |date=2021-01-11 |title=Nyanzi trial flops, further remanded until next year |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nyanzi-trial-flops-further-remanded-until-next-year-1796474 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> In mwezi ogusooka mu mwaka gwa 9, Nyanzi askenakuz 'omwezi zeyalina okuddayo mu kooti okwongezebwaayo kuba yali teyeewulira bulungi nga mulwadde lwadde kuba yali avuddemu olubuto ng'ali mu komera.<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Stella Nyanzi says she suffered a miscarriage in jail |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/stella-nyanzi-says-she-suffered-a-miscarriage-in-jail-1799644 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ng'enaku z'omwezi 2 mu mwezi ogw'omunaana mu mwakagwa 2019, yalaga [[:en:Breast|amabeere]] gge mungeri y'okuwakanya okubeera nga baamusalira okugenda mu komera.<ref>{{Cite news |date=2019-08-02 |title=Uganda's Stella Nyanzi bares breasts in protest at jail sentence |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49210281 |access-date=2026-10-31 |language=en-GB}}</ref> == Ebimumannyiddwako n'engeri gyebamufunamu == Amawulire g'ensi yonna gamuyita omu kubantu abasinga okulwanirira eddembe ly'ekikula ky'abantu,"<ref name="ifex.org">{{Cite web |title=Stella Nyanzi: Challenging power through "radical rudeness" - IFEX |url=https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20190512121443/https://www.ifex.org/uganda/2018/12/05/stella-nyanzi-profile/ |archive-date=2019-05-12 |access-date=2026-10-31 |website=IFEX |language=en}}</ref> "omukugu eyali akulembeddemu mu Afrika mukusoma engeri y'okulwanirira eddembe ly'abantu,"<ref name="Thomas"/> n'omukulembezze alwanisa amateeka agateekebwawo nga ganyigiriza eddembe ly'abantu, n'eddembe ly'okweyogeerera."<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211210/RlFzK179BGo Ghostarchive] and the {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]|access-date=2023-03-21|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120163247/https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|url-status=bot: unknown}}: {{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=RlFzK179BGo|title=#PMLIVE: Dr. Stella Nyanzi Launches the #PADS4GIRLSUG Campaign|website=[[YouTube]]}}</ref> Okusoma kwe kusobozeseza okumannyisa abantu nti omusajja y'akulira amaka, omukyala talina kunyigirizibwa, n'okuvumirira oba okulaga obuli [[:en:Homophobia|bw'ebisiyaga]] nga webuteetagibwa mu Uganda, The Gambia, ne [[:en:Tanzania|Tanzania]]."<ref name="Thomas" /> Abamu batwala okukwatibwa kwe okubeera ng'emu kunsonga gyebaali bagamba nti yeekobaana n'abali bebisiyaga, okusinga ensonga endala.<ref name=":0"/> Okulaajana okw'ensi yonna kwagoberera Stella Nyanzi oluavnnyuma lw'okubeera nga yali akwatiddwa, ng'ebibiina ebirwanirizi by'eddembe ly'abantu livumirira enkola eno nga bweyali erinyirira eddembe ly'obuyigirize, wamu n'okwenyonyolako oba ery'okuvaayo nebakutegeera. [[:en:Amnesty_International|Ekitongole ekikola kubanoonyi boobubuddamu ekya Amnesty International]] kyategeeza Uganda okugyawo ebyali bivunaanibwa Nyanzi nga kigamba byali tebirina makulu ng'era byabuliimba.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Pen International, ekiwandiikira ekitongole kino kyavumirira okukwatibwa kwe.<ref>{{Cite web |date=2018-12-19 |title=Uganda contravenes constitution in Stella Nyanzi case |url=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2018/12/uganda-drop-absurd-charges-against-academic-stella-nyanzi/ |access-date=2026-10-31 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> Ekirondoola eddembe ly'abantu ekya 'Human Rights Watch' kyavumirira okukwatibwa kwe nga kigamba kano kino kyaali kiraga abo abagyayo endowooza zaabwe embi eri gavumenti ya Uganda, nadala famire ga pulezidneti, nga babeera bagenda kubalaga obusungu bwabwe ."<ref name="aljazeera.com">{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Kampuni z'amawulire g'ensi yonna gaawandiika kunsonga ezaali zimukwasiza ng'ezaali zeekuusa ku by'obufuzi. NPR yafulumya nti okukwatibwa kwe kwali kwakuwa ssuubi " nti abatalina maanyi na bwogerero baali basobola okwengaanga abo abeeyita abaamaanyi."<ref>{{Cite news |title=She Strips, She Swears, She Goes To Jail ... For The Good Of Her Country |url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/05/08/609390039/she-strips-she-swears-she-goes-to-jail-for-the-good-of-her-country |access-date=2026-10-31 |work=NPR |language=en}}</ref> ''[[:en:The_Washington_Post|The Washington Post]]'' gaawandiika nti okukwatibwa kwe kwakubeera nga yali ayogedde ku Museveni ng'era tawagira biki byeyali akola."<ref>Max Bearak, 12 April 2017, "This professor called her president ‘a pair of buttocks.’ </ref> ''[[:en:Al_Jazeera|Al Jazeera]] mu uzungu yafulumya ng'egamba nti okukwatibwa kwe kwali kwekuusa ku kyakubeera nga Museveni yali ayagala kufuga obulamu bwe bwonna ng'ate yali tayagala bamuwakanya''.<ref name="aljazeera.com"/> Aga 'Canadian ''Globe and Mail'' gaafulumya nti okukwatibwa kwe gwegwaali omutima gwakyo kyonna nadala mukukozesa olulimi n'okugyema kwe okwali okw'obukambwe ku by'ekomo eri abakazi b'omu Uganda."<ref name="theglobeandmail.com">{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Amawulire ga ''The Guardian'' gaafulumya okulumba kwe kwava ku gavumenti okubeera nga yali ageenye okuteeka ensiimbi mu bikozesebwa by'abaana aboobuwala mu kweyonja ekyavirako obuvugirizi bwanamungi w'omuntu okwatambula obulungi ssaako nemumakomera."<ref name="theglobeandmail.com" /> Mu Uganda, alina abawagizi abawerako, nga muno mwemuli n'abagoberezi ku mikutu gye gimukwanira wala oba egya 'social media' okusinga omuntu yenna mu Uganda.<ref name="theglobeandmail.com"/> Banji baamukungaanyiza ng'emere bweyali mukomera.<ref>{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Abakugu mu Uganda baamutendereza nnyo olw'okuyimirira mu abo abatutulugunya oba abatuyisa obubi."<ref>{{Cite web |title=Critic of Uganda leader charged with ‘cyber harassment’ |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/4/10/academic-stella-nyanzi-charged-with-cyber-harassment |access-date=2026-10-31 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Munamateeka we Isaac Kimaze Semakadde yatuumibwa <nowiki>''munamateeka eyali asinga wekyatuuka mu by'okuwozesa mu kooti y'abantu" ab'ekibiina ky'abanamateeka ekya Uganda Law Society, olw'</nowiki>omulimu gweyakoma mu musango guno.<ref>{{Cite web |last=independent |first=The |date=2018-05-16 |title=Isaac Semakadde; Legal rebel Anti-clockwise thinker |url=https://www.independent.co.ug/isaac-semakadde-legal-rebel-anti-clockwise-thinker/ |access-date=2026-10-31 |website=The Independent Uganda: |language=en-US}}</ref> Mu Uganda, "eby'obuwangwa eby'amaanyi ebitangira omuntu okwogera mulujudde ku by'okwegadanda oba eby'obukaba gyebiri, [[:en:Homosexuality|n'ebisiyaga]] tebikirizibwa mu mateeka nga n'okusomesa ku by'okwegata byawerebwa mu masomero." Naye, Nyanzi ayogera mulujudde, n'akusiigira ekifaanannyi kubikwatagana ku by'okwegata, ebitundu by'ekyama wamu n'eby'obufuzi. Ng'eno y'ensonga lwaki yeegombebwa banaansi banne mu bungi, naye ng'alabikwa bubi abantu abeetwala okubeera aboobuvunaanyibwa mu Uganda."<ref name="ifex.org"/> == Obuwangaguse == Ng'enaku z'omwezi 30, mu mwezi ogusooka mu mwaka gwa 2021, Nyanzi yatuuka mu kibuga ky'e [[:en:Nairobi,_Kenya|Nairobi,]] mu ggwanga lya [[:en:Nairobi,_Kenya|Kenya]] ng'akozesa baasi, era ng'ayita mu banamateeka bbe, omukenkufu [[:en:George_Luchiri_Wajackoyah|George Luchiri Wajackoyah]], yamusabira [[:en:Right_of_asylum|obutuuze]] mu [[:en:Kenya|Kenya]], nga beekwasa okubeera nga baali baagala kumuta olw'ensonga z'eby'obufuzi nga kikolebwa gavumenti ekulemberwa Museveni mu Uganda Uganda.<ref name="ExileR">{{Cite web}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Education_in_Uganda|Education in Uganda]] * [[:en:LGBT_Rights_in_Uganda|LGBT Rights in Uganda]] * [[Lwengo (disitulikit)|Lwengo District]] * [[:en:Lwengo_District|Mahmood Mamdani]] * [[:en:Sarah_Ssali|Sarah Ssali]] s1q8nj9w5rilcuqzdnnh09g8o5aaqxb Sharon Balmoi Laker 0 10451 77843 61287 2026-10-31T15:08:07Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77843 wikitext text/x-wiki [[File:Laker Sharon Balmoyi.jpg|thumb|Laker Sharon Balmoyi]] '''Sharon Balmoi Laker''' Munnayuganda, Munnabyabufuzi. Ye mubaka omukyala akiikirira Disitulikiti y'e Gulu wansi w'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Uma |first=Patrick |date=2022-06-16 |title=Gulu Girls Cautioned on Early Marriages |url=https://chimpreports.com/gulu-girls-cautioned-on-early-marriages/ |access-date=2026-10-31 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>https://observer.ug/news/headlines/71782-balaalo-nomads-invasion-worrying-acholi-leaders</ref> == Emirimu gye == Yayogerako eri abawala b'essomero lya Gwengdiya Primary School mu [[:en:Gulu_District|Gulu district]] era n'abakuutira okwewala okufna ebbuto nga bakyali bato. Yali omu kubaabaga amateeka okuva mu bitundu bye Acholi nga yasaba Gavumenti okuwaayo obuyambi eri Famire z'abo abakosebwa olw'akabenje akaali ku luguudo lwe [[:en:Kamdini|Kamdini]] saako n'abo abakosebwa lw'enguudo embi.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://luotunes.com/tag/Hon.-Sharon-Balmoi-Laker-.html |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402175929/https://luotunes.com/tag/Hon.-Sharon-Balmoi-Laker-.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/kamdini-road-crash-mps-appeal-for-govt-suppor-151240</ref> Yali omu ku kibiina kya Acholi Parliamentary Group (APG) ne Ker Kwaro Acholi abakoowola okuteebwa kw'abatuuze ba Apaa musanvu abaali bakwatibwa ne basibibwa mu [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti y'e Adjumani]].<ref>https://thecooperator.news/apg-ker-kwaro-acholi-calls-for-unconditional-release-of-apaa-residents-in-custody/</ref> Mu 2021, yalondebwa okukiikirira eby'enkulakulana ow'ekibiina kya Acholi Parliamentary Group.<ref name=":1">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.radio4.ug/2021/07/23/akol-calls-for-unity-as-he-assumes-acholi-parliamentary-group-leadership/ |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402175930/https://www.radio4.ug/2021/07/23/akol-calls-for-unity-as-he-assumes-acholi-parliamentary-group-leadership/ |url-status=dead }}</ref> Acholi Parliamentary Group kyatandikibwawo mu 1989.<ref name=":1" /> kye kyasooka okutondebwawo mu bukiiko bw'ebitundu mu kakiiko ka National Resistance Council, nga katondebwawo Gavumenti y'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement-NRM.<ref name=":1" /> Kyatondebwawo mu kaseera nga ebitundu by'e Acholi byali bitaataganyizibwa olw'obulumbaganyi bw'abayeekera omwali [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]]-LRA Eggye ly'abayeekera eryali likulemberwa [[:en:Joseph_Kony|Joseph Kony]].<ref name=":1" /> == Ba Mmemba ba Paalamenti abava mu bitundu by'e Acholi == * Anthony Akol * Phillip Okin Ojara * Hillary Onek Obaloker * Ricky Anywar * John Amos Okot * Lillian Aber * Beatrice Akori * Tonny Awany Nwoya * Margaret Lamwaka Odwar * Geoffrey Okello Nwoya * Betty Aol Ocan * Simon Wokorach * Judith Peace Acan * David Lagen Atuka * Aciro Menya == Ebijuliziddwamu == {{Reflist}} == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * [https://www.parliament.go.ug/ Webusayiti ya Paalamenti ya Uganda] {{DEFAULTSORT:Laker, Sharon Balmoi}} [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] 277u0kjj76mpyz8snoa5tmuo0eveqb2 77844 77843 2026-10-31T15:09:15Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77844 wikitext text/x-wiki [[File:Laker Sharon Balmoyi.jpg|thumb|Laker Sharon Balmoyi]] '''Sharon Balmoi Laker''' Munnayuganda, Munnabyabufuzi. Ye mubaka omukyala akiikirira Disitulikiti y'e Gulu wansi w'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Uma |first=Patrick |date=2022-06-16 |title=Gulu Girls Cautioned on Early Marriages |url=https://chimpreports.com/gulu-girls-cautioned-on-early-marriages/ |access-date=2026-10-31 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=URN |date=2021-11-09 |title=Balaalo nomads 'invasion' worrying Acholi leaders |url=https://observer.ug/news/balaalo-nomads-invasion-worrying-acholi-leaders/ |access-date=2026-10-31 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Yayogerako eri abawala b'essomero lya Gwengdiya Primary School mu [[:en:Gulu_District|Gulu district]] era n'abakuutira okwewala okufna ebbuto nga bakyali bato. Yali omu kubaabaga amateeka okuva mu bitundu bye Acholi nga yasaba Gavumenti okuwaayo obuyambi eri Famire z'abo abakosebwa olw'akabenje akaali ku luguudo lwe [[:en:Kamdini|Kamdini]] saako n'abo abakosebwa lw'enguudo embi.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://luotunes.com/tag/Hon.-Sharon-Balmoi-Laker-.html |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402175929/https://luotunes.com/tag/Hon.-Sharon-Balmoi-Laker-.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/kamdini-road-crash-mps-appeal-for-govt-suppor-151240</ref> Yali omu ku kibiina kya Acholi Parliamentary Group (APG) ne Ker Kwaro Acholi abakoowola okuteebwa kw'abatuuze ba Apaa musanvu abaali bakwatibwa ne basibibwa mu [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti y'e Adjumani]].<ref>https://thecooperator.news/apg-ker-kwaro-acholi-calls-for-unconditional-release-of-apaa-residents-in-custody/</ref> Mu 2021, yalondebwa okukiikirira eby'enkulakulana ow'ekibiina kya Acholi Parliamentary Group.<ref name=":1">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.radio4.ug/2021/07/23/akol-calls-for-unity-as-he-assumes-acholi-parliamentary-group-leadership/ |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402175930/https://www.radio4.ug/2021/07/23/akol-calls-for-unity-as-he-assumes-acholi-parliamentary-group-leadership/ |url-status=dead }}</ref> Acholi Parliamentary Group kyatandikibwawo mu 1989.<ref name=":1" /> kye kyasooka okutondebwawo mu bukiiko bw'ebitundu mu kakiiko ka National Resistance Council, nga katondebwawo Gavumenti y'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement-NRM.<ref name=":1" /> Kyatondebwawo mu kaseera nga ebitundu by'e Acholi byali bitaataganyizibwa olw'obulumbaganyi bw'abayeekera omwali [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]]-LRA Eggye ly'abayeekera eryali likulemberwa [[:en:Joseph_Kony|Joseph Kony]].<ref name=":1" /> == Ba Mmemba ba Paalamenti abava mu bitundu by'e Acholi == * Anthony Akol * Phillip Okin Ojara * Hillary Onek Obaloker * Ricky Anywar * John Amos Okot * Lillian Aber * Beatrice Akori * Tonny Awany Nwoya * Margaret Lamwaka Odwar * Geoffrey Okello Nwoya * Betty Aol Ocan * Simon Wokorach * Judith Peace Acan * David Lagen Atuka * Aciro Menya == Ebijuliziddwamu == {{Reflist}} == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * [https://www.parliament.go.ug/ Webusayiti ya Paalamenti ya Uganda] {{DEFAULTSORT:Laker, Sharon Balmoi}} [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] beh1wu5hygtbgdk5jltb93pk91xewc9 77845 77844 2026-10-31T15:12:23Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77845 wikitext text/x-wiki [[File:Laker Sharon Balmoyi.jpg|thumb|Laker Sharon Balmoyi]] '''Sharon Balmoi Laker''' Munnayuganda, Munnabyabufuzi. Ye mubaka omukyala akiikirira Disitulikiti y'e Gulu wansi w'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Uma |first=Patrick |date=2022-06-16 |title=Gulu Girls Cautioned on Early Marriages |url=https://chimpreports.com/gulu-girls-cautioned-on-early-marriages/ |access-date=2026-10-31 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=URN |date=2021-11-09 |title=Balaalo nomads 'invasion' worrying Acholi leaders |url=https://observer.ug/news/balaalo-nomads-invasion-worrying-acholi-leaders/ |access-date=2026-10-31 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Yayogerako eri abawala b'essomero lya Gwengdiya Primary School mu [[:en:Gulu_District|Gulu district]] era n'abakuutira okwewala okufna ebbuto nga bakyali bato. Yali omu kubaabaga amateeka okuva mu bitundu bye Acholi nga yasaba Gavumenti okuwaayo obuyambi eri Famire z'abo abakosebwa olw'akabenje akaali ku luguudo lwe [[:en:Kamdini|Kamdini]] saako n'abo abakosebwa lw'enguudo embi.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://luotunes.com/tag/Hon.-Sharon-Balmoi-Laker-.html |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402175929/https://luotunes.com/tag/Hon.-Sharon-Balmoi-Laker-.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-01-09 |title=News: Kamdini road crash: MPs appeal for govt support |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/kamdini-road-crash-mps-appeal-for-govt-suppor-NV_151240_102026 |access-date=2026-10-31 |website=New Vision}}</ref> Yali omu ku kibiina kya Acholi Parliamentary Group (APG) ne Ker Kwaro Acholi abakoowola okuteebwa kw'abatuuze ba Apaa musanvu abaali bakwatibwa ne basibibwa mu [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti y'e Adjumani]].<ref>https://thecooperator.news/apg-ker-kwaro-acholi-calls-for-unconditional-release-of-apaa-residents-in-custody/</ref> Mu 2021, yalondebwa okukiikirira eby'enkulakulana ow'ekibiina kya Acholi Parliamentary Group.<ref name=":1">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.radio4.ug/2021/07/23/akol-calls-for-unity-as-he-assumes-acholi-parliamentary-group-leadership/ |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402175930/https://www.radio4.ug/2021/07/23/akol-calls-for-unity-as-he-assumes-acholi-parliamentary-group-leadership/ |url-status=dead }}</ref> Acholi Parliamentary Group kyatandikibwawo mu 1989.<ref name=":1" /> kye kyasooka okutondebwawo mu bukiiko bw'ebitundu mu kakiiko ka National Resistance Council, nga katondebwawo Gavumenti y'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement-NRM.<ref name=":1" /> Kyatondebwawo mu kaseera nga ebitundu by'e Acholi byali bitaataganyizibwa olw'obulumbaganyi bw'abayeekera omwali [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]]-LRA Eggye ly'abayeekera eryali likulemberwa [[:en:Joseph_Kony|Joseph Kony]].<ref name=":1" /> == Ba Mmemba ba Paalamenti abava mu bitundu by'e Acholi == * Anthony Akol * Phillip Okin Ojara * Hillary Onek Obaloker * Ricky Anywar * John Amos Okot * Lillian Aber * Beatrice Akori * Tonny Awany Nwoya * Margaret Lamwaka Odwar * Geoffrey Okello Nwoya * Betty Aol Ocan * Simon Wokorach * Judith Peace Acan * David Lagen Atuka * Aciro Menya == Ebijuliziddwamu == {{Reflist}} == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * [https://www.parliament.go.ug/ Webusayiti ya Paalamenti ya Uganda] {{DEFAULTSORT:Laker, Sharon Balmoi}} [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] hu99283txbibdg06mmbwy8gtm0vtoaq 77846 77845 2026-10-31T15:13:07Z Jonathan Charvez 11988 conveted reference 77846 wikitext text/x-wiki [[File:Laker Sharon Balmoyi.jpg|thumb|Laker Sharon Balmoyi]] '''Sharon Balmoi Laker''' Munnayuganda, Munnabyabufuzi. Ye mubaka omukyala akiikirira Disitulikiti y'e Gulu wansi w'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Uma |first=Patrick |date=2022-06-16 |title=Gulu Girls Cautioned on Early Marriages |url=https://chimpreports.com/gulu-girls-cautioned-on-early-marriages/ |access-date=2026-10-31 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=URN |date=2021-11-09 |title=Balaalo nomads 'invasion' worrying Acholi leaders |url=https://observer.ug/news/balaalo-nomads-invasion-worrying-acholi-leaders/ |access-date=2026-10-31 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Yayogerako eri abawala b'essomero lya Gwengdiya Primary School mu [[:en:Gulu_District|Gulu district]] era n'abakuutira okwewala okufna ebbuto nga bakyali bato. Yali omu kubaabaga amateeka okuva mu bitundu bye Acholi nga yasaba Gavumenti okuwaayo obuyambi eri Famire z'abo abakosebwa olw'akabenje akaali ku luguudo lwe [[:en:Kamdini|Kamdini]] saako n'abo abakosebwa lw'enguudo embi.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://luotunes.com/tag/Hon.-Sharon-Balmoi-Laker-.html |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402175929/https://luotunes.com/tag/Hon.-Sharon-Balmoi-Laker-.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-01-09 |title=News: Kamdini road crash: MPs appeal for govt support |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/kamdini-road-crash-mps-appeal-for-govt-suppor-NV_151240_102026 |access-date=2026-10-31 |website=New Vision}}</ref> Yali omu ku kibiina kya Acholi Parliamentary Group (APG) ne Ker Kwaro Acholi abakoowola okuteebwa kw'abatuuze ba Apaa musanvu abaali bakwatibwa ne basibibwa mu [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti y'e Adjumani]].<ref>{{Cite web |last=Ojok |first=Michael |date=2021-11-12 |title=APG, Ker Kwaro Acholi calls for unconditional release of Apaa residents in custody |url=https://thecooperator.news/apg-ker-kwaro-acholi-calls-for-unconditional-release-of-apaa-residents-in-custody/ |access-date=2026-10-31 |website=The Cooperator News |language=en-US}}</ref> Mu 2021, yalondebwa okukiikirira eby'enkulakulana ow'ekibiina kya Acholi Parliamentary Group.<ref name=":1">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.radio4.ug/2021/07/23/akol-calls-for-unity-as-he-assumes-acholi-parliamentary-group-leadership/ |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402175930/https://www.radio4.ug/2021/07/23/akol-calls-for-unity-as-he-assumes-acholi-parliamentary-group-leadership/ |url-status=dead }}</ref> Acholi Parliamentary Group kyatandikibwawo mu 1989.<ref name=":1" /> kye kyasooka okutondebwawo mu bukiiko bw'ebitundu mu kakiiko ka National Resistance Council, nga katondebwawo Gavumenti y'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement-NRM.<ref name=":1" /> Kyatondebwawo mu kaseera nga ebitundu by'e Acholi byali bitaataganyizibwa olw'obulumbaganyi bw'abayeekera omwali [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]]-LRA Eggye ly'abayeekera eryali likulemberwa [[:en:Joseph_Kony|Joseph Kony]].<ref name=":1" /> == Ba Mmemba ba Paalamenti abava mu bitundu by'e Acholi == * Anthony Akol * Phillip Okin Ojara * Hillary Onek Obaloker * Ricky Anywar * John Amos Okot * Lillian Aber * Beatrice Akori * Tonny Awany Nwoya * Margaret Lamwaka Odwar * Geoffrey Okello Nwoya * Betty Aol Ocan * Simon Wokorach * Judith Peace Acan * David Lagen Atuka * Aciro Menya == Ebijuliziddwamu == {{Reflist}} == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * [https://www.parliament.go.ug/ Webusayiti ya Paalamenti ya Uganda] {{DEFAULTSORT:Laker, Sharon Balmoi}} [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] 5tddovurnkgk3a4yts5s8h9uzjy4kuq 77847 77846 2026-10-31T15:13:47Z Jonathan Charvez 11988 removed external link 77847 wikitext text/x-wiki [[File:Laker Sharon Balmoyi.jpg|thumb|Laker Sharon Balmoyi]] '''Sharon Balmoi Laker''' Munnayuganda, Munnabyabufuzi. Ye mubaka omukyala akiikirira Disitulikiti y'e Gulu wansi w'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Uma |first=Patrick |date=2022-06-16 |title=Gulu Girls Cautioned on Early Marriages |url=https://chimpreports.com/gulu-girls-cautioned-on-early-marriages/ |access-date=2026-10-31 |website=ChimpReports |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=URN |date=2021-11-09 |title=Balaalo nomads 'invasion' worrying Acholi leaders |url=https://observer.ug/news/balaalo-nomads-invasion-worrying-acholi-leaders/ |access-date=2026-10-31 |website=The Observer Media Ltd |language=en-US}}</ref> == Emirimu gye == Yayogerako eri abawala b'essomero lya Gwengdiya Primary School mu [[:en:Gulu_District|Gulu district]] era n'abakuutira okwewala okufna ebbuto nga bakyali bato. Yali omu kubaabaga amateeka okuva mu bitundu bye Acholi nga yasaba Gavumenti okuwaayo obuyambi eri Famire z'abo abakosebwa olw'akabenje akaali ku luguudo lwe [[:en:Kamdini|Kamdini]] saako n'abo abakosebwa lw'enguudo embi.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://luotunes.com/tag/Hon.-Sharon-Balmoi-Laker-.html |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402175929/https://luotunes.com/tag/Hon.-Sharon-Balmoi-Laker-.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Reporter |first=NewVision |date=2023-01-09 |title=News: Kamdini road crash: MPs appeal for govt support |url=https://www.newvision.co.ug/category/news/kamdini-road-crash-mps-appeal-for-govt-suppor-NV_151240_102026 |access-date=2026-10-31 |website=New Vision}}</ref> Yali omu ku kibiina kya Acholi Parliamentary Group (APG) ne Ker Kwaro Acholi abakoowola okuteebwa kw'abatuuze ba Apaa musanvu abaali bakwatibwa ne basibibwa mu [[:en:Adjumani_District|Disitulikiti y'e Adjumani]].<ref>{{Cite web |last=Ojok |first=Michael |date=2021-11-12 |title=APG, Ker Kwaro Acholi calls for unconditional release of Apaa residents in custody |url=https://thecooperator.news/apg-ker-kwaro-acholi-calls-for-unconditional-release-of-apaa-residents-in-custody/ |access-date=2026-10-31 |website=The Cooperator News |language=en-US}}</ref> Mu 2021, yalondebwa okukiikirira eby'enkulakulana ow'ekibiina kya Acholi Parliamentary Group.<ref name=":1">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.radio4.ug/2021/07/23/akol-calls-for-unity-as-he-assumes-acholi-parliamentary-group-leadership/ |access-date=2024-03-25 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402175930/https://www.radio4.ug/2021/07/23/akol-calls-for-unity-as-he-assumes-acholi-parliamentary-group-leadership/ |url-status=dead }}</ref> Acholi Parliamentary Group kyatandikibwawo mu 1989.<ref name=":1" /> kye kyasooka okutondebwawo mu bukiiko bw'ebitundu mu kakiiko ka National Resistance Council, nga katondebwawo Gavumenti y'ekibiina ky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement-NRM.<ref name=":1" /> Kyatondebwawo mu kaseera nga ebitundu by'e Acholi byali bitaataganyizibwa olw'obulumbaganyi bw'abayeekera omwali [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]]-LRA Eggye ly'abayeekera eryali likulemberwa [[:en:Joseph_Kony|Joseph Kony]].<ref name=":1" /> == Ba Mmemba ba Paalamenti abava mu bitundu by'e Acholi == * Anthony Akol * Phillip Okin Ojara * Hillary Onek Obaloker * Ricky Anywar * John Amos Okot * Lillian Aber * Beatrice Akori * Tonny Awany Nwoya * Margaret Lamwaka Odwar * Geoffrey Okello Nwoya * Betty Aol Ocan * Simon Wokorach * Judith Peace Acan * David Lagen Atuka * Aciro Menya == Ebijuliziddwamu == {{Reflist}} == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * Webusayiti ya Paalamenti ya Uganda {{DEFAULTSORT:Laker, Sharon Balmoi}} [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] tpwfcu8gs5frvmj2bdixb6q0fju9r47 Ann Maria Nankabirwa 0 10601 77851 69670 2026-10-31T15:21:54Z Jonathan Charvez 11988 removed duplicated link 77851 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Ann Maria Nankabirwa''' yazaalibwa nga 20 Ogwokutaano 1975. [[Munnayuganda]] munnabyabufuzi era yinginiya.<ref name=":02">{{Cite web|title=Parliament of Uganda|url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|access-date=2021-04-02|website=www.parliament.go.ug|archive-date=2021-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429153550/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|url-status=dead}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|title=NANKABIRWA MARIA ANN|url=https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731064245/https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|url-status=dead|archive-date=July 31, 2021|access-date=2021-04-02|website=NRM - NETTECH RELIABLE MEDIA|language=en-US}}</ref> Ye yali omubaka omukyala akiikirira [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikitti y'e Kyankwanzi]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'omwenda n'eyekkumi.<ref name=":02" /><ref name=":22">{{Cite web|title=Could this be why Nankabirwa isn't popular in NRM?|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/could-this-be-why-nankabirwa-isn-t-popular-in-nrm--1600946|access-date=2021-04-02|website=Daily Monitor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=We are committed to the payment of Ugandan traders – South Sudan Speaker|url=https://www.pmldaily.com/tag/ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Govt sets aside UGX41b to compensate traders who lost goods in South Sudan|url=https://www.pmldaily.com/tag/ms-ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref name=":12" /> Ali mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]].<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Yesimbawo ku kifo ky'omubaka omukyala owa [[:en:Kyankwanzi_District|Kyankwanzi]] ku kisanja kya 2021–2026 wansi w'ekibiina eky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekumineemu, naye, ne ba muwangula mu kalulu.<ref>{{Cite web|title=MARIA NANKABIRWA ANN, Aspiring Woman MP 2021-2026, KYANKWANZI|url=http://www.ugandadecides.com/aspirant.php?profile=1100|access-date=2021-04-02|website=www.ugandadecides.com|language=en}}{{Dead link|date=August 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Wakati w'omwaka gwa 1996 ne 1998, yafuna Dipulooma okuva mu Uganda Polytechnic Kyambogo.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2000, bamutikira diguli ya Bachelors in Cheremic Enginery Technology okuva mu Hocking College.<ref name=":02" /> Mu 1999, yamaliriza satifikeetti mu kompyuuta okuva mu Yunivasite ya ASM e Texas.<ref name=":02" /> Mu 2012, yewandiisa okusoma eby'amafuta (Certificate in Oil and Gas Management Leadership) okuva mu Australian Aid.<ref name=":02" /> Alina satifikeetti mu Attractive Industries Management (2014) okuva mu CPA.<ref name=":02" /> == Emirimu gye == '''Nga tannaba kuyingira byabufuzi''' Mu 2002–2006, Ann yaweereza ng'omukubiriza wa Youth Leadership and Entrepreneurship Program ku kakiiko k'abavubuka aka National Youth Council.<ref name=":02" /> Mu mwaka gwe gumu (2002-2006), era yaweereza nga Kansala omuvubuka omukyala owa Disitulikti.<ref name=":02" /> Okuva mu 2002 okutuusa mu 2003, yali akola ng'omuwandiisi ku [[Kiboga (disitulikit)|Disitlikitti y'e Kiboga]] ow'akakiiko ka Gender and Community Development.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2002, Yaddayo mu National Youth Council n'akola ng'omuwandiisi w'ebyenfuna.<ref name=":02" /> Mu 2012, yaweereza mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ku kakiiko ka ba mmemba abalondebwa ku nsonga za NSSF.<ref name=":02" /> Mu 1999, yakolera ku Uganda Clays Limited nga Cheremic Technician.<ref name=":02" /> Wakati wa 2011 ne 2016, ye yali sentebbe DISM w'akakiiko k'ebyenguudo mu [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kyankwanzi]] mu Gavumenti z'ebitundu. Mu 2002, yatandika okukolera ku Kigoma Farm nga dayirekita adukanya emilimu.<ref name=":02" /> Wakati wa 2015 ne 2000, yeegatta ku National Resistance Movement nga sentebbe wa [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kyankwanzi]] mu NRM.<ref name=":02" /> == Eby'obufuzi == Okuva Mu Gwokuttaano 2011 okutuusa 2021, yaweereza ng'omubaka wa Paalamenti mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":02" /> Yaweereza nga mmemba ku kakiiko ka Natural Resources Committee.<ref>{{Cite web |date=2019-07-10 |title=Chief whip under attack over committee deployment |url=https://www.independent.co.ug/chief-whip-under-attack-over-committee-deployment/ |access-date=2021-04-02 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Amanyikiddwa okwasanguza ebikolwa by'obuli bw'enguzi.<ref name=":22" /> Mu kiseera ky'okugya ekkomo ku myaka, abakulembeze ba NRM abamu baamuvumirira olw'okukulemberamu okuyisa ekiteeso kya NRM eky'okuggya ekkomo ku myaka ku bwa Pulezidenti mu Disitulikiti era ekiteeso ekyo kyayisibwa era ne kirangirirwa nga 4 Ogwomusanvu.<ref>{{Cite web |last=Kaaya |first=Sadab Kitatta |title=NRM split over Museveni age limit |url=https://observer.ug/news-headlines/45392-nrm-split-over-museveni-age-limit-emerge |access-date=2021-04-02 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anne Maria Nankabirwa – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |access-date=2021-04-02 |language=en-US |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801011415/https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |url-status=dead }}</ref> == Obulamu bwe == Mufumbo.<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Okuzanya emizannyo n'okuwuliriza muziki by'akola mu biseera bye eby'eddembe.<ref name=":02" /> Alina okwagala okungi mu bibiina by'abakyaala eby'enkulaakulana era ne mu Kkanisa.<ref name=":02" /> == Laba ne == * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda * [[Kyankwanzi (disitulikit)|Kyankwanzi]] * [[National Resistance Movement]] * [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] == Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipediya == * [https://ug.linkedin.com/in/ann-maria-nankabirwa-710b8885 Ann Maria Nankabirwa on Linkedin] * [https://twitter.com/nankabirwa_ann?lang=en Nankabirwa Ann maria on Twitter] * [https://www.facebook.com/Hon-Nankabirwa-Ann-Maria-1535877803353320/ Hon Nankabirwa Ann Maria on Facebook] * [https://www.parliament.go.ug/ Website of the Parliament of Uganda] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Bannabyabufuzi ab'ekibiina kya National Resistance Movement]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyomwenda]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda Abakyala]] [[Category:Abaakiika mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda]] [[Category:Abaasomera ku Kyambogo University]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]] tkobm18pdaxd1i32qk5phz24j3rhcqt 77852 77851 2026-10-31T15:22:26Z Jonathan Charvez 11988 removed duplicated link 77852 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Ann Maria Nankabirwa''' yazaalibwa nga 20 Ogwokutaano 1975. [[Munnayuganda]] munnabyabufuzi era yinginiya.<ref name=":02">{{Cite web|title=Parliament of Uganda|url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|access-date=2021-04-02|website=www.parliament.go.ug|archive-date=2021-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429153550/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|url-status=dead}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|title=NANKABIRWA MARIA ANN|url=https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731064245/https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|url-status=dead|archive-date=July 31, 2021|access-date=2021-04-02|website=NRM - NETTECH RELIABLE MEDIA|language=en-US}}</ref> Ye yali omubaka omukyala akiikirira [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikitti y'e Kyankwanzi]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'omwenda n'eyekkumi.<ref name=":02" /><ref name=":22">{{Cite web|title=Could this be why Nankabirwa isn't popular in NRM?|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/could-this-be-why-nankabirwa-isn-t-popular-in-nrm--1600946|access-date=2021-04-02|website=Daily Monitor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=We are committed to the payment of Ugandan traders – South Sudan Speaker|url=https://www.pmldaily.com/tag/ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Govt sets aside UGX41b to compensate traders who lost goods in South Sudan|url=https://www.pmldaily.com/tag/ms-ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref name=":12" /> Ali mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]].<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Yesimbawo ku kifo ky'omubaka omukyala owa [[:en:Kyankwanzi_District|Kyankwanzi]] ku kisanja kya 2021–2026 wansi w'ekibiina eky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekumineemu, naye, ne ba muwangula mu kalulu.<ref>{{Cite web|title=MARIA NANKABIRWA ANN, Aspiring Woman MP 2021-2026, KYANKWANZI|url=http://www.ugandadecides.com/aspirant.php?profile=1100|access-date=2021-04-02|website=www.ugandadecides.com|language=en}}{{Dead link|date=August 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Wakati w'omwaka gwa 1996 ne 1998, yafuna Dipulooma okuva mu Uganda Polytechnic Kyambogo.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2000, bamutikira diguli ya Bachelors in Cheremic Enginery Technology okuva mu Hocking College.<ref name=":02" /> Mu 1999, yamaliriza satifikeetti mu kompyuuta okuva mu Yunivasite ya ASM e Texas.<ref name=":02" /> Mu 2012, yewandiisa okusoma eby'amafuta (Certificate in Oil and Gas Management Leadership) okuva mu Australian Aid.<ref name=":02" /> Alina satifikeetti mu Attractive Industries Management (2014) okuva mu CPA.<ref name=":02" /> == Emirimu gye == '''Nga tannaba kuyingira byabufuzi''' Mu 2002–2006, Ann yaweereza ng'omukubiriza wa Youth Leadership and Entrepreneurship Program ku kakiiko k'abavubuka aka National Youth Council.<ref name=":02" /> Mu mwaka gwe gumu (2002-2006), era yaweereza nga Kansala omuvubuka omukyala owa Disitulikti.<ref name=":02" /> Okuva mu 2002 okutuusa mu 2003, yali akola ng'omuwandiisi ku [[Kiboga (disitulikit)|Disitlikitti y'e Kiboga]] ow'akakiiko ka Gender and Community Development.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2002, Yaddayo mu National Youth Council n'akola ng'omuwandiisi w'ebyenfuna.<ref name=":02" /> Mu 2012, yaweereza mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ku kakiiko ka ba mmemba abalondebwa ku nsonga za NSSF.<ref name=":02" /> Mu 1999, yakolera ku Uganda Clays Limited nga Cheremic Technician.<ref name=":02" /> Wakati wa 2011 ne 2016, ye yali sentebbe DISM w'akakiiko k'ebyenguudo mu [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kyankwanzi]] mu Gavumenti z'ebitundu. Mu 2002, yatandika okukolera ku Kigoma Farm nga dayirekita adukanya emilimu.<ref name=":02" /> Wakati wa 2015 ne 2000, yeegatta ku National Resistance Movement nga sentebbe wa Disitulikiti y'e Kyankwanzi mu NRM.<ref name=":02" /> == Eby'obufuzi == Okuva Mu Gwokuttaano 2011 okutuusa 2021, yaweereza ng'omubaka wa Paalamenti mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":02" /> Yaweereza nga mmemba ku kakiiko ka Natural Resources Committee.<ref>{{Cite web |date=2019-07-10 |title=Chief whip under attack over committee deployment |url=https://www.independent.co.ug/chief-whip-under-attack-over-committee-deployment/ |access-date=2021-04-02 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Amanyikiddwa okwasanguza ebikolwa by'obuli bw'enguzi.<ref name=":22" /> Mu kiseera ky'okugya ekkomo ku myaka, abakulembeze ba NRM abamu baamuvumirira olw'okukulemberamu okuyisa ekiteeso kya NRM eky'okuggya ekkomo ku myaka ku bwa Pulezidenti mu Disitulikiti era ekiteeso ekyo kyayisibwa era ne kirangirirwa nga 4 Ogwomusanvu.<ref>{{Cite web |last=Kaaya |first=Sadab Kitatta |title=NRM split over Museveni age limit |url=https://observer.ug/news-headlines/45392-nrm-split-over-museveni-age-limit-emerge |access-date=2021-04-02 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anne Maria Nankabirwa – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |access-date=2021-04-02 |language=en-US |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801011415/https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |url-status=dead }}</ref> == Obulamu bwe == Mufumbo.<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Okuzanya emizannyo n'okuwuliriza muziki by'akola mu biseera bye eby'eddembe.<ref name=":02" /> Alina okwagala okungi mu bibiina by'abakyaala eby'enkulaakulana era ne mu Kkanisa.<ref name=":02" /> == Laba ne == * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda * [[Kyankwanzi (disitulikit)|Kyankwanzi]] * [[National Resistance Movement]] * [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] == Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipediya == * [https://ug.linkedin.com/in/ann-maria-nankabirwa-710b8885 Ann Maria Nankabirwa on Linkedin] * [https://twitter.com/nankabirwa_ann?lang=en Nankabirwa Ann maria on Twitter] * [https://www.facebook.com/Hon-Nankabirwa-Ann-Maria-1535877803353320/ Hon Nankabirwa Ann Maria on Facebook] * [https://www.parliament.go.ug/ Website of the Parliament of Uganda] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Bannabyabufuzi ab'ekibiina kya National Resistance Movement]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyomwenda]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda Abakyala]] [[Category:Abaakiika mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda]] [[Category:Abaasomera ku Kyambogo University]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]] af895ykleob42mpbsf0zt9l2trljzk6 77853 77852 2026-10-31T15:22:58Z Jonathan Charvez 11988 removed external link 77853 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Ann Maria Nankabirwa''' yazaalibwa nga 20 Ogwokutaano 1975. [[Munnayuganda]] munnabyabufuzi era yinginiya.<ref name=":02">{{Cite web|title=Parliament of Uganda|url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|access-date=2021-04-02|website=www.parliament.go.ug|archive-date=2021-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429153550/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|url-status=dead}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|title=NANKABIRWA MARIA ANN|url=https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731064245/https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|url-status=dead|archive-date=July 31, 2021|access-date=2021-04-02|website=NRM - NETTECH RELIABLE MEDIA|language=en-US}}</ref> Ye yali omubaka omukyala akiikirira [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikitti y'e Kyankwanzi]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'omwenda n'eyekkumi.<ref name=":02" /><ref name=":22">{{Cite web|title=Could this be why Nankabirwa isn't popular in NRM?|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/could-this-be-why-nankabirwa-isn-t-popular-in-nrm--1600946|access-date=2021-04-02|website=Daily Monitor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=We are committed to the payment of Ugandan traders – South Sudan Speaker|url=https://www.pmldaily.com/tag/ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Govt sets aside UGX41b to compensate traders who lost goods in South Sudan|url=https://www.pmldaily.com/tag/ms-ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref name=":12" /> Ali mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]].<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Yesimbawo ku kifo ky'omubaka omukyala owa [[:en:Kyankwanzi_District|Kyankwanzi]] ku kisanja kya 2021–2026 wansi w'ekibiina eky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekumineemu, naye, ne ba muwangula mu kalulu.<ref>{{Cite web|title=MARIA NANKABIRWA ANN, Aspiring Woman MP 2021-2026, KYANKWANZI|url=http://www.ugandadecides.com/aspirant.php?profile=1100|access-date=2021-04-02|website=www.ugandadecides.com|language=en}}{{Dead link|date=August 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Wakati w'omwaka gwa 1996 ne 1998, yafuna Dipulooma okuva mu Uganda Polytechnic Kyambogo.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2000, bamutikira diguli ya Bachelors in Cheremic Enginery Technology okuva mu Hocking College.<ref name=":02" /> Mu 1999, yamaliriza satifikeetti mu kompyuuta okuva mu Yunivasite ya ASM e Texas.<ref name=":02" /> Mu 2012, yewandiisa okusoma eby'amafuta (Certificate in Oil and Gas Management Leadership) okuva mu Australian Aid.<ref name=":02" /> Alina satifikeetti mu Attractive Industries Management (2014) okuva mu CPA.<ref name=":02" /> == Emirimu gye == '''Nga tannaba kuyingira byabufuzi''' Mu 2002–2006, Ann yaweereza ng'omukubiriza wa Youth Leadership and Entrepreneurship Program ku kakiiko k'abavubuka aka National Youth Council.<ref name=":02" /> Mu mwaka gwe gumu (2002-2006), era yaweereza nga Kansala omuvubuka omukyala owa Disitulikti.<ref name=":02" /> Okuva mu 2002 okutuusa mu 2003, yali akola ng'omuwandiisi ku [[Kiboga (disitulikit)|Disitlikitti y'e Kiboga]] ow'akakiiko ka Gender and Community Development.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2002, Yaddayo mu National Youth Council n'akola ng'omuwandiisi w'ebyenfuna.<ref name=":02" /> Mu 2012, yaweereza mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ku kakiiko ka ba mmemba abalondebwa ku nsonga za NSSF.<ref name=":02" /> Mu 1999, yakolera ku Uganda Clays Limited nga Cheremic Technician.<ref name=":02" /> Wakati wa 2011 ne 2016, ye yali sentebbe DISM w'akakiiko k'ebyenguudo mu [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kyankwanzi]] mu Gavumenti z'ebitundu. Mu 2002, yatandika okukolera ku Kigoma Farm nga dayirekita adukanya emilimu.<ref name=":02" /> Wakati wa 2015 ne 2000, yeegatta ku National Resistance Movement nga sentebbe wa Disitulikiti y'e Kyankwanzi mu NRM.<ref name=":02" /> == Eby'obufuzi == Okuva Mu Gwokuttaano 2011 okutuusa 2021, yaweereza ng'omubaka wa Paalamenti mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":02" /> Yaweereza nga mmemba ku kakiiko ka Natural Resources Committee.<ref>{{Cite web |date=2019-07-10 |title=Chief whip under attack over committee deployment |url=https://www.independent.co.ug/chief-whip-under-attack-over-committee-deployment/ |access-date=2021-04-02 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Amanyikiddwa okwasanguza ebikolwa by'obuli bw'enguzi.<ref name=":22" /> Mu kiseera ky'okugya ekkomo ku myaka, abakulembeze ba NRM abamu baamuvumirira olw'okukulemberamu okuyisa ekiteeso kya NRM eky'okuggya ekkomo ku myaka ku bwa Pulezidenti mu Disitulikiti era ekiteeso ekyo kyayisibwa era ne kirangirirwa nga 4 Ogwomusanvu.<ref>{{Cite web |last=Kaaya |first=Sadab Kitatta |title=NRM split over Museveni age limit |url=https://observer.ug/news-headlines/45392-nrm-split-over-museveni-age-limit-emerge |access-date=2021-04-02 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anne Maria Nankabirwa – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |access-date=2021-04-02 |language=en-US |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801011415/https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |url-status=dead }}</ref> == Obulamu bwe == Mufumbo.<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Okuzanya emizannyo n'okuwuliriza muziki by'akola mu biseera bye eby'eddembe.<ref name=":02" /> Alina okwagala okungi mu bibiina by'abakyaala eby'enkulaakulana era ne mu Kkanisa.<ref name=":02" /> == Laba ne == * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda * [[Kyankwanzi (disitulikit)|Kyankwanzi]] * [[National Resistance Movement]] * [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] == Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipediya == * Ann Maria Nankabirwa on Linkedin * [https://twitter.com/nankabirwa_ann?lang=en Nankabirwa Ann maria on Twitter] * [https://www.facebook.com/Hon-Nankabirwa-Ann-Maria-1535877803353320/ Hon Nankabirwa Ann Maria on Facebook] * [https://www.parliament.go.ug/ Website of the Parliament of Uganda] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Bannabyabufuzi ab'ekibiina kya National Resistance Movement]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyomwenda]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda Abakyala]] [[Category:Abaakiika mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda]] [[Category:Abaasomera ku Kyambogo University]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]] 3sshxlp0cpb8fabrmdttmp7catbqwpy 77854 77853 2026-10-31T15:23:35Z Jonathan Charvez 11988 removed external link 77854 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Ann Maria Nankabirwa''' yazaalibwa nga 20 Ogwokutaano 1975. [[Munnayuganda]] munnabyabufuzi era yinginiya.<ref name=":02">{{Cite web|title=Parliament of Uganda|url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|access-date=2021-04-02|website=www.parliament.go.ug|archive-date=2021-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429153550/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|url-status=dead}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|title=NANKABIRWA MARIA ANN|url=https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731064245/https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|url-status=dead|archive-date=July 31, 2021|access-date=2021-04-02|website=NRM - NETTECH RELIABLE MEDIA|language=en-US}}</ref> Ye yali omubaka omukyala akiikirira [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikitti y'e Kyankwanzi]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'omwenda n'eyekkumi.<ref name=":02" /><ref name=":22">{{Cite web|title=Could this be why Nankabirwa isn't popular in NRM?|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/could-this-be-why-nankabirwa-isn-t-popular-in-nrm--1600946|access-date=2021-04-02|website=Daily Monitor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=We are committed to the payment of Ugandan traders – South Sudan Speaker|url=https://www.pmldaily.com/tag/ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Govt sets aside UGX41b to compensate traders who lost goods in South Sudan|url=https://www.pmldaily.com/tag/ms-ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref name=":12" /> Ali mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]].<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Yesimbawo ku kifo ky'omubaka omukyala owa [[:en:Kyankwanzi_District|Kyankwanzi]] ku kisanja kya 2021–2026 wansi w'ekibiina eky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekumineemu, naye, ne ba muwangula mu kalulu.<ref>{{Cite web|title=MARIA NANKABIRWA ANN, Aspiring Woman MP 2021-2026, KYANKWANZI|url=http://www.ugandadecides.com/aspirant.php?profile=1100|access-date=2021-04-02|website=www.ugandadecides.com|language=en}}{{Dead link|date=August 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Wakati w'omwaka gwa 1996 ne 1998, yafuna Dipulooma okuva mu Uganda Polytechnic Kyambogo.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2000, bamutikira diguli ya Bachelors in Cheremic Enginery Technology okuva mu Hocking College.<ref name=":02" /> Mu 1999, yamaliriza satifikeetti mu kompyuuta okuva mu Yunivasite ya ASM e Texas.<ref name=":02" /> Mu 2012, yewandiisa okusoma eby'amafuta (Certificate in Oil and Gas Management Leadership) okuva mu Australian Aid.<ref name=":02" /> Alina satifikeetti mu Attractive Industries Management (2014) okuva mu CPA.<ref name=":02" /> == Emirimu gye == '''Nga tannaba kuyingira byabufuzi''' Mu 2002–2006, Ann yaweereza ng'omukubiriza wa Youth Leadership and Entrepreneurship Program ku kakiiko k'abavubuka aka National Youth Council.<ref name=":02" /> Mu mwaka gwe gumu (2002-2006), era yaweereza nga Kansala omuvubuka omukyala owa Disitulikti.<ref name=":02" /> Okuva mu 2002 okutuusa mu 2003, yali akola ng'omuwandiisi ku [[Kiboga (disitulikit)|Disitlikitti y'e Kiboga]] ow'akakiiko ka Gender and Community Development.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2002, Yaddayo mu National Youth Council n'akola ng'omuwandiisi w'ebyenfuna.<ref name=":02" /> Mu 2012, yaweereza mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ku kakiiko ka ba mmemba abalondebwa ku nsonga za NSSF.<ref name=":02" /> Mu 1999, yakolera ku Uganda Clays Limited nga Cheremic Technician.<ref name=":02" /> Wakati wa 2011 ne 2016, ye yali sentebbe DISM w'akakiiko k'ebyenguudo mu [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kyankwanzi]] mu Gavumenti z'ebitundu. Mu 2002, yatandika okukolera ku Kigoma Farm nga dayirekita adukanya emilimu.<ref name=":02" /> Wakati wa 2015 ne 2000, yeegatta ku National Resistance Movement nga sentebbe wa Disitulikiti y'e Kyankwanzi mu NRM.<ref name=":02" /> == Eby'obufuzi == Okuva Mu Gwokuttaano 2011 okutuusa 2021, yaweereza ng'omubaka wa Paalamenti mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":02" /> Yaweereza nga mmemba ku kakiiko ka Natural Resources Committee.<ref>{{Cite web |date=2019-07-10 |title=Chief whip under attack over committee deployment |url=https://www.independent.co.ug/chief-whip-under-attack-over-committee-deployment/ |access-date=2021-04-02 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Amanyikiddwa okwasanguza ebikolwa by'obuli bw'enguzi.<ref name=":22" /> Mu kiseera ky'okugya ekkomo ku myaka, abakulembeze ba NRM abamu baamuvumirira olw'okukulemberamu okuyisa ekiteeso kya NRM eky'okuggya ekkomo ku myaka ku bwa Pulezidenti mu Disitulikiti era ekiteeso ekyo kyayisibwa era ne kirangirirwa nga 4 Ogwomusanvu.<ref>{{Cite web |last=Kaaya |first=Sadab Kitatta |title=NRM split over Museveni age limit |url=https://observer.ug/news-headlines/45392-nrm-split-over-museveni-age-limit-emerge |access-date=2021-04-02 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anne Maria Nankabirwa – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |access-date=2021-04-02 |language=en-US |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801011415/https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |url-status=dead }}</ref> == Obulamu bwe == Mufumbo.<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Okuzanya emizannyo n'okuwuliriza muziki by'akola mu biseera bye eby'eddembe.<ref name=":02" /> Alina okwagala okungi mu bibiina by'abakyaala eby'enkulaakulana era ne mu Kkanisa.<ref name=":02" /> == Laba ne == * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda * [[Kyankwanzi (disitulikit)|Kyankwanzi]] * [[National Resistance Movement]] * [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] == Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipediya == * Ann Maria Nankabirwa on Linkedin * Nankabirwa Ann maria on Twitter * [https://www.facebook.com/Hon-Nankabirwa-Ann-Maria-1535877803353320/ Hon Nankabirwa Ann Maria on Facebook] * [https://www.parliament.go.ug/ Website of the Parliament of Uganda] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Bannabyabufuzi ab'ekibiina kya National Resistance Movement]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyomwenda]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda Abakyala]] [[Category:Abaakiika mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda]] [[Category:Abaasomera ku Kyambogo University]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]] lsdm6krdl6vm3u8ahl0ohvxhyt6n5w3 77855 77854 2026-10-31T15:24:05Z Jonathan Charvez 11988 removed external link 77855 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Ann Maria Nankabirwa''' yazaalibwa nga 20 Ogwokutaano 1975. [[Munnayuganda]] munnabyabufuzi era yinginiya.<ref name=":02">{{Cite web|title=Parliament of Uganda|url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|access-date=2021-04-02|website=www.parliament.go.ug|archive-date=2021-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429153550/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|url-status=dead}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|title=NANKABIRWA MARIA ANN|url=https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731064245/https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|url-status=dead|archive-date=July 31, 2021|access-date=2021-04-02|website=NRM - NETTECH RELIABLE MEDIA|language=en-US}}</ref> Ye yali omubaka omukyala akiikirira [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikitti y'e Kyankwanzi]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'omwenda n'eyekkumi.<ref name=":02" /><ref name=":22">{{Cite web|title=Could this be why Nankabirwa isn't popular in NRM?|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/could-this-be-why-nankabirwa-isn-t-popular-in-nrm--1600946|access-date=2021-04-02|website=Daily Monitor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=We are committed to the payment of Ugandan traders – South Sudan Speaker|url=https://www.pmldaily.com/tag/ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Govt sets aside UGX41b to compensate traders who lost goods in South Sudan|url=https://www.pmldaily.com/tag/ms-ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref name=":12" /> Ali mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]].<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Yesimbawo ku kifo ky'omubaka omukyala owa [[:en:Kyankwanzi_District|Kyankwanzi]] ku kisanja kya 2021–2026 wansi w'ekibiina eky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekumineemu, naye, ne ba muwangula mu kalulu.<ref>{{Cite web|title=MARIA NANKABIRWA ANN, Aspiring Woman MP 2021-2026, KYANKWANZI|url=http://www.ugandadecides.com/aspirant.php?profile=1100|access-date=2021-04-02|website=www.ugandadecides.com|language=en}}{{Dead link|date=August 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Wakati w'omwaka gwa 1996 ne 1998, yafuna Dipulooma okuva mu Uganda Polytechnic Kyambogo.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2000, bamutikira diguli ya Bachelors in Cheremic Enginery Technology okuva mu Hocking College.<ref name=":02" /> Mu 1999, yamaliriza satifikeetti mu kompyuuta okuva mu Yunivasite ya ASM e Texas.<ref name=":02" /> Mu 2012, yewandiisa okusoma eby'amafuta (Certificate in Oil and Gas Management Leadership) okuva mu Australian Aid.<ref name=":02" /> Alina satifikeetti mu Attractive Industries Management (2014) okuva mu CPA.<ref name=":02" /> == Emirimu gye == '''Nga tannaba kuyingira byabufuzi''' Mu 2002–2006, Ann yaweereza ng'omukubiriza wa Youth Leadership and Entrepreneurship Program ku kakiiko k'abavubuka aka National Youth Council.<ref name=":02" /> Mu mwaka gwe gumu (2002-2006), era yaweereza nga Kansala omuvubuka omukyala owa Disitulikti.<ref name=":02" /> Okuva mu 2002 okutuusa mu 2003, yali akola ng'omuwandiisi ku [[Kiboga (disitulikit)|Disitlikitti y'e Kiboga]] ow'akakiiko ka Gender and Community Development.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2002, Yaddayo mu National Youth Council n'akola ng'omuwandiisi w'ebyenfuna.<ref name=":02" /> Mu 2012, yaweereza mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ku kakiiko ka ba mmemba abalondebwa ku nsonga za NSSF.<ref name=":02" /> Mu 1999, yakolera ku Uganda Clays Limited nga Cheremic Technician.<ref name=":02" /> Wakati wa 2011 ne 2016, ye yali sentebbe DISM w'akakiiko k'ebyenguudo mu [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kyankwanzi]] mu Gavumenti z'ebitundu. Mu 2002, yatandika okukolera ku Kigoma Farm nga dayirekita adukanya emilimu.<ref name=":02" /> Wakati wa 2015 ne 2000, yeegatta ku National Resistance Movement nga sentebbe wa Disitulikiti y'e Kyankwanzi mu NRM.<ref name=":02" /> == Eby'obufuzi == Okuva Mu Gwokuttaano 2011 okutuusa 2021, yaweereza ng'omubaka wa Paalamenti mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":02" /> Yaweereza nga mmemba ku kakiiko ka Natural Resources Committee.<ref>{{Cite web |date=2019-07-10 |title=Chief whip under attack over committee deployment |url=https://www.independent.co.ug/chief-whip-under-attack-over-committee-deployment/ |access-date=2021-04-02 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Amanyikiddwa okwasanguza ebikolwa by'obuli bw'enguzi.<ref name=":22" /> Mu kiseera ky'okugya ekkomo ku myaka, abakulembeze ba NRM abamu baamuvumirira olw'okukulemberamu okuyisa ekiteeso kya NRM eky'okuggya ekkomo ku myaka ku bwa Pulezidenti mu Disitulikiti era ekiteeso ekyo kyayisibwa era ne kirangirirwa nga 4 Ogwomusanvu.<ref>{{Cite web |last=Kaaya |first=Sadab Kitatta |title=NRM split over Museveni age limit |url=https://observer.ug/news-headlines/45392-nrm-split-over-museveni-age-limit-emerge |access-date=2021-04-02 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anne Maria Nankabirwa – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |access-date=2021-04-02 |language=en-US |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801011415/https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |url-status=dead }}</ref> == Obulamu bwe == Mufumbo.<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Okuzanya emizannyo n'okuwuliriza muziki by'akola mu biseera bye eby'eddembe.<ref name=":02" /> Alina okwagala okungi mu bibiina by'abakyaala eby'enkulaakulana era ne mu Kkanisa.<ref name=":02" /> == Laba ne == * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda * [[Kyankwanzi (disitulikit)|Kyankwanzi]] * [[National Resistance Movement]] * [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] == Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipediya == * Ann Maria Nankabirwa on Linkedin * Nankabirwa Ann maria on Twitter * Hon Nankabirwa Ann Maria on Facebook * [https://www.parliament.go.ug/ Website of the Parliament of Uganda] == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Bannabyabufuzi ab'ekibiina kya National Resistance Movement]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyomwenda]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda Abakyala]] [[Category:Abaakiika mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda]] [[Category:Abaasomera ku Kyambogo University]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]] 07zv7rgimvx323yrbts908nhsp4a7ca 77856 77855 2026-10-31T15:24:43Z Jonathan Charvez 11988 removed external link 77856 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Ann Maria Nankabirwa''' yazaalibwa nga 20 Ogwokutaano 1975. [[Munnayuganda]] munnabyabufuzi era yinginiya.<ref name=":02">{{Cite web|title=Parliament of Uganda|url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|access-date=2021-04-02|website=www.parliament.go.ug|archive-date=2021-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429153550/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=254|url-status=dead}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|title=NANKABIRWA MARIA ANN|url=https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731064245/https://nrm.co.ug/staff/nankabirwa-maria-ann/|url-status=dead|archive-date=July 31, 2021|access-date=2021-04-02|website=NRM - NETTECH RELIABLE MEDIA|language=en-US}}</ref> Ye yali omubaka omukyala akiikirira [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikitti y'e Kyankwanzi]] mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'omwenda n'eyekkumi.<ref name=":02" /><ref name=":22">{{Cite web|title=Could this be why Nankabirwa isn't popular in NRM?|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/could-this-be-why-nankabirwa-isn-t-popular-in-nrm--1600946|access-date=2021-04-02|website=Daily Monitor|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=We are committed to the payment of Ugandan traders – South Sudan Speaker|url=https://www.pmldaily.com/tag/ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Govt sets aside UGX41b to compensate traders who lost goods in South Sudan|url=https://www.pmldaily.com/tag/ms-ann-maria-nankabirwa|access-date=2021-04-02|website=PML Daily|language=en-US}}</ref><ref name=":12" /> Ali mu kibiina ky'ebyobufuzi ekya [[National Resistance Movement]].<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Yesimbawo ku kifo ky'omubaka omukyala owa [[:en:Kyankwanzi_District|Kyankwanzi]] ku kisanja kya 2021–2026 wansi w'ekibiina eky'ebyobufuzi ekya National Resistance Movement mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ey'ekumineemu, naye, ne ba muwangula mu kalulu.<ref>{{Cite web|title=MARIA NANKABIRWA ANN, Aspiring Woman MP 2021-2026, KYANKWANZI|url=http://www.ugandadecides.com/aspirant.php?profile=1100|access-date=2021-04-02|website=www.ugandadecides.com|language=en}}{{Dead link|date=August 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Wakati w'omwaka gwa 1996 ne 1998, yafuna Dipulooma okuva mu Uganda Polytechnic Kyambogo.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2000, bamutikira diguli ya Bachelors in Cheremic Enginery Technology okuva mu Hocking College.<ref name=":02" /> Mu 1999, yamaliriza satifikeetti mu kompyuuta okuva mu Yunivasite ya ASM e Texas.<ref name=":02" /> Mu 2012, yewandiisa okusoma eby'amafuta (Certificate in Oil and Gas Management Leadership) okuva mu Australian Aid.<ref name=":02" /> Alina satifikeetti mu Attractive Industries Management (2014) okuva mu CPA.<ref name=":02" /> == Emirimu gye == '''Nga tannaba kuyingira byabufuzi''' Mu 2002–2006, Ann yaweereza ng'omukubiriza wa Youth Leadership and Entrepreneurship Program ku kakiiko k'abavubuka aka National Youth Council.<ref name=":02" /> Mu mwaka gwe gumu (2002-2006), era yaweereza nga Kansala omuvubuka omukyala owa Disitulikti.<ref name=":02" /> Okuva mu 2002 okutuusa mu 2003, yali akola ng'omuwandiisi ku [[Kiboga (disitulikit)|Disitlikitti y'e Kiboga]] ow'akakiiko ka Gender and Community Development.<ref name=":02" /> Mu 1998 okutuusa mu 2002, Yaddayo mu National Youth Council n'akola ng'omuwandiisi w'ebyenfuna.<ref name=":02" /> Mu 2012, yaweereza mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] ku kakiiko ka ba mmemba abalondebwa ku nsonga za NSSF.<ref name=":02" /> Mu 1999, yakolera ku Uganda Clays Limited nga Cheremic Technician.<ref name=":02" /> Wakati wa 2011 ne 2016, ye yali sentebbe DISM w'akakiiko k'ebyenguudo mu [[Kyankwanzi (disitulikit)|Disitulikiti y'e Kyankwanzi]] mu Gavumenti z'ebitundu. Mu 2002, yatandika okukolera ku Kigoma Farm nga dayirekita adukanya emilimu.<ref name=":02" /> Wakati wa 2015 ne 2000, yeegatta ku National Resistance Movement nga sentebbe wa Disitulikiti y'e Kyankwanzi mu NRM.<ref name=":02" /> == Eby'obufuzi == Okuva Mu Gwokuttaano 2011 okutuusa 2021, yaweereza ng'omubaka wa Paalamenti mu [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]].<ref name=":02" /> Yaweereza nga mmemba ku kakiiko ka Natural Resources Committee.<ref>{{Cite web |date=2019-07-10 |title=Chief whip under attack over committee deployment |url=https://www.independent.co.ug/chief-whip-under-attack-over-committee-deployment/ |access-date=2021-04-02 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref> Amanyikiddwa okwasanguza ebikolwa by'obuli bw'enguzi.<ref name=":22" /> Mu kiseera ky'okugya ekkomo ku myaka, abakulembeze ba NRM abamu baamuvumirira olw'okukulemberamu okuyisa ekiteeso kya NRM eky'okuggya ekkomo ku myaka ku bwa Pulezidenti mu Disitulikiti era ekiteeso ekyo kyayisibwa era ne kirangirirwa nga 4 Ogwomusanvu.<ref>{{Cite web |last=Kaaya |first=Sadab Kitatta |title=NRM split over Museveni age limit |url=https://observer.ug/news-headlines/45392-nrm-split-over-museveni-age-limit-emerge |access-date=2021-04-02 |website=The Observer - Uganda |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anne Maria Nankabirwa – theinsider.ug |url=https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |access-date=2021-04-02 |language=en-US |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801011415/https://theinsider.ug/index.php/tag/anne-maria-nankabirwa/ |url-status=dead }}</ref> == Obulamu bwe == Mufumbo.<ref name=":02" /><ref name=":12" /> Okuzanya emizannyo n'okuwuliriza muziki by'akola mu biseera bye eby'eddembe.<ref name=":02" /> Alina okwagala okungi mu bibiina by'abakyaala eby'enkulaakulana era ne mu Kkanisa.<ref name=":02" /> == Laba ne == * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi * Olukalala lwa ba mmemba ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda * [[Kyankwanzi (disitulikit)|Kyankwanzi]] * [[National Resistance Movement]] * [[Palamenti ya Uganda|Paalamenti ya Uganda]] == Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipediya == * Ann Maria Nankabirwa on Linkedin * Nankabirwa Ann maria on Twitter * Hon Nankabirwa Ann Maria on Facebook * Website of the Parliament of Uganda == Ebijuliziddwa == {{Reflist}} [[Category:Bannabyabufuzi ab'ekibiina kya National Resistance Movement]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyomwenda]] [[Category:Ba mmemba ba palamenti ya Uganda eyekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda Abakyala]] [[Category:Abaakiika mu Palamenti ya Uganda ey'omwenda]] [[Category:Abaasomera ku Kyambogo University]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'omwenda]] kg6jf6fih2cc51gr376x7umlcohlp00 Loy Katali 0 10615 77842 75977 2026-10-31T15:02:21Z Jonathan Charvez 11988 removed external link 77842 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn" style="display:inline-block">Loy Katali</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Born | class="infobox-data" |12 October 1975 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Nationality | class="infobox-data category" |Ugandan |- ! class="infobox-label" scope="row" |Citizenship | class="infobox-data category" |Ugandan |- ! class="infobox-label" scope="row" |Education | class="infobox-data" |Bachelor's degree in commerce and Masters of Business Administration from Makerere University |- ! class="infobox-label" scope="row" |Occupation(s) | class="infobox-data role" |Politician and Accountant |- ! class="infobox-label" scope="row" |Years&nbsp;active | class="infobox-data" |2012-Date |- ! class="infobox-label" scope="row" |Political party | class="infobox-data org" |National Resistance Movement (NRM) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Opponent | class="infobox-data" |Peace Tibyaze |} '''Loy Katali''' (yazaalibwa nga 12 Ogwekumi 1975) [[:en:Ugandan|Munnayuganda]] [[:en:Politician|ow'ebyobufuzi]] era accountant.<ref name=":0">{{Cite web |title=Parliament of Uganda |url=https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=358 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428094803/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=358 |archive-date=2021-04-28 |access-date=2026-10-01 |website=www.parliament.go.ug |url-status=live}}</ref> Ye mubaka omukyaala akiikirira [[:en:Jinja_District|Disitulikitti y'e Jinja]] mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamentti ya Uganda]] ey'ekumi. Ali mu kibiina eky'ebyobufuzi ekya [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] .<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |url=https://redpepper.co.ug/2021/02/post-elections-jinja-district-voters-task-tibyaze-on-service-delivery/ |title=Archive copy |access-date=2024-04-14 |archive-date=2022-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707040735/https://redpepper.co.ug/2021/02/post-elections-jinja-district-voters-task-tibyaze-on-service-delivery/ |url-status=dead }}</ref> == Emisomo == Mu mwaka gwa 2000, she was awarded a bachelor's degree in commerce from [./<nowiki>Https://en.wikipedia.org/wiki/Makerere_University</nowiki> Makerere University].<ref name=":0"/> Mu mwaka gwa 2008, yafuna certificate okuva mu[[:en:Association_of_Chartered_Certified_Accountants|Association of Chartered Certified Accountants]], UK era oluvanyuma n'amaliriza diguli ya masters mu by'okudukanya bizinensi okuva mu [[Makerere y'akubiri ku ssemazinga|Yunivasitte y'e Makerere]] mu mwaka gwa 2009.<ref name=":0" /><ref>https://www.mpscanug.com/profile/kataliloy/</ref> == Eby'afaayo ku mirimu == Okuva mu mwaka gwa 2012 okutuusa 2015, yakola nga offiisa w'ebyembalirira ku IGAD era oluvanyuma neyegatta ku [[:en:Ministry_of_Labour,_Public_Service_and_Human_Resource_Development_(South_Sudan)|Ministry of Labour]], Republic ya [[:en:South_Sudan|South Sudan]] nga consultant (financial management specialist) okuva mu mwaka gwa 2009 okutuusa 2011.<ref name=":0"/> Loy yali [[:en:Financial_accounting|financial accountant]] ku [[:en:Microfinance|Microfinance]] Support Centre Ltd okuva mu mwaa gwa 2004 okutuusa 2008. Wakati wa 2003 ne 2004, yali ccountant coordinator ku Directorate of Water Development.<ref name=":0" /> Mu kiseera kya 2001–2003, yaweebwa omulimu nga [[:en:Project_Accountant|Project Accountant]] ku [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]. Wakati wa 2000 ne 2001, yakola nga [[:en:Management_accountant|management accountant]] ku CELFMARK.<ref name=":0" /> Loy oluvanyuma yegatta ku Paalamentti ya Uganda nga mmemba wa Paalamenti okuva mu mwaka gwa 2016 okutuusa kati.<ref name=":0" /> Bwe yali mu [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamentti ya Uganda]], yaweereza ku professional body ku ttendekero lya Institute of Certified Public accountants mu Uganda ne Association of Chartered Certified Accountants, UK nga mmemba omujjuvu. Okugatako, yaweereza ku kakiiko k'ebyenfuna, okuteekateeka n'enkulaakulana mu by'enfuna nga omumyuuka wa ssentebbe.<ref name=":0" /> == Obulamu bwe == Mufumbo.<ref name=":0" /> Alina okwagala okungi mu kuyamaba abo abetaaga obuyambi nga ba namwandu ne bamulekwa.<ref name=":0" /> == Laba na bino == * [[:en:List_of_members_of_the_tenth_Parliament_of_Uganda|Olukalala lwa ba mmemba mu Paalamenti ya Uganda ey'ekumi]] * [[:en:National_Resistance_Movement|National Resistance Movement]] * [[:en:Jinja_District|Disitulikitti y'e Jinja]] * [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] == Ebijulizidwa == {{Reflist}} == Ebijulizidwa wa bweru wa wikipediya == * Website ya Paalamenti ya Uganda s7ujxfx7h7ifopuz4y3n90rnt12nuzz Proscovia Nabbanja 0 10708 77869 70592 2026-10-31T15:50:59Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77869 wikitext text/x-wiki     '''Proscovia Nabbanja''' Munnayuganda [[:en:Geologist|omukugu mu byafaayo by'ensi]] era [[:en:Corporate_executive|kalabaalaba w'emirimu]], nga y'akulira kampuni y'amafuta eya [[:en:Uganda_National_Oil_Company|Uganda National Oil Company]], okuva nga 1 Ogwekkumi 2019.<ref name="1R">https://www.softpower.ug/proscovia-nabbanja-confirmed-as-chief-executive-of-the-national-oil-company/</ref> Okuva nga 15 Ogwomunaana 2019 okutuusa nga 1 Ogwekkumi 2019, Yali CEO wa Kkampuni. Yaddamu bigere by'omutandiisi [[:en:Josephine_Wapakabulo|Josephine Wapakabulo]], eyalekulira oluvanyuma lw'emyaka esatu ng'ali ku mulimu.<ref name="PromoR">{{Cite web |date=2020-09-15 |title=UNOC appoints Nabbanja as acting CEO |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/unoc-appoints-nabbanja-as-acting-ceo--1842620 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Emabegako, wakati w'Ogwekkuminogumu 2016 n'oGwomunaana 2019, ye yali akulira emirimu ([[:en:Chief_operating_officer|chief operating officer]]) mu kampuni ya Uganda National Oil Company.<ref name="Bio">https://www.softpower.ug/proscovia-nabbanja-named-acting-chief-executive-of-national-oil-company/</ref> Nga tebinnabaawo, ye yali omukugu mu byafaayo by'ensi mu kuvumbula amafuta n'okugasengejja ku Petroleum Exploration and Production Department (PEPD), mu Minisitule ya Uganda ey'amasanyalaze n'enkulakulana y'ebyobugagga eby'omuttaka eya [[:en:Ministry_of_Energy_and_Mineral_Development_(Uganda)|Uganda Ministry of Energy and Mineral Development]],nga ye mukyala eyasooka okufuna ekifo ekyo.<ref name="Two">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.oilinuganda.org/features/local-content/women-climb-the-technical-ladder.html |access-date=2024-04-30 |archive-date=2017-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109080726/http://www.oilinuganda.org/features/local-content/women-climb-the-technical-ladder.html |url-status=dead }}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Yasomera ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]], Yunivasite ya Gavumenti esinga obunene n'obukulu mu Uganda nga yatikkirwa Diguli mu saayansimn'ebyafaayo by'ensi eya [[:en:Bachelor_of_Science|Bachelor of Science]] in [[:en:Geology|geology]] and [[:en:Chemistry|chemistry]]. Oluvanyuma yafuna Diguli ey'okubiri mu byobugagga eby'omuttaka ebisimibwamu amafuta eya [[:en:Master_of_Science|Master of Science]] mu [[:en:Petroleum_Geoscience|Petroleum Geoscience]], okuva ku [[:en:Imperial_College_of_Science,_Technology_and_Medicine|Imperial College of Science, Technology and Medicine]], mu kibuga [[:en:London|London]],ekya [[:en:United_Kingdom|Bungereza]]. Era alina Diguli ey'okubiri eya [[:en:Master_of_Business_Administration|Master of Business Administration]] eyamuweebwa aba [[:en:Imperial_College_Business_School|Imperial College Business School]], gya yafuna mu 2017. Satifikeeti ye eya International Petroleum, Oil and Gas Management yamuweebwa Ettendekero lya Institute for Petroleum Management Inc., mu [[:en:Austin,_Texas|Austin, Texas]], [[:en:United_States|United States]]. == Emirimu gye == Nabbanja yaweebwa omulimu aba PEPD mu 2000, mu bwangu ddala nga yakava ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]], nga kyamufuula omukyala eyasooka okubeera omukozi eyo. Okumala emyaka, yalinyisibwa era mu Gwokutaano 2013, yali kuddala ly'omukugu mu by'obugagga eby'omuttaka. Mu busobozi obwo, akola nga kalabaalaba wa Tiimu y'abakugu ab'ekkenenya ebiteeso by'abakugu okuva mu Kkampuni z'amafuta, n'ensonga ezekuusa ku nzizi a'amafuta. Ebiwandiiko tiimu ye by'ekungaanya, byeyambisibwa mu kugereranya amafuta kigero ki ekisangibwa wansi mu ttaka.<ref name="Two"/><ref>https://ugandaradionetwork.com/story/female-geologist-i-thought-i-would-become-a-borehole-driller</ref> Okumala ebbanga ly'amyezi kkuminamwenda, okuva mu Gwokuna 2015 okutuusa mu Gwekkuminogumu 2016, Nabbanja yali aweereza nga Principal Geologist ku PEPD, ekifo kye yalekulira okwegatta ku UNOC. Mu Gwekkumi 2019, Boodi y'aba Dayilekita ba UNOC yakakasa Proscovia Nabbanja nga CEO wa Kampuni atuuliridde.<ref name="6R">https://www.monitor.co.ug/News/National/Nabbanja-named-UNOC-new-boss/688334-5293886-jw8ta2/index.html</ref> == Ebimukwatako eby'omunda == Proscovia Nabbanja mufumbo era maama w'abaana basatu. == Obuvunanyizibwa obulala == Proscovia Nabanjja yalondebwa Minisita w'ebyobulamu mu 2020 nga mmemba ku Kakiiko k'aba Dayilekita aba Malaria Free Uganda, ekitongole ky'obwannanyi ekikolaganira wamu ne Gavumenti ya Uganda wansi wa Minisitule y'ebyobulamu nga kyaweebwa obuvuanyizibwa okuyambako mu kulwanysa obulwadde bw'omusujja ekya National Malaria Control Division (NMCD) mu kugyawo emisanvu mu kugenderera okuggusa enteekateekaa z'eggwanga nga bayita mu kukungaanya obuyambi, n'ebyembalirira eri abalia emigabo mu kampuni. * [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabinenti ya Uganda]] * [[:en:Economy_of_Uganda|Eby'enfuna bya Uganda]] * [[:en:Josephine_Wapakabulo|Josephine Wapakabulo]] == Ebijuliziddwamu == == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * [https://www.linkedin.com/in/proscovia-nabbanja-580a1539/?trk=public-profile-join-page Profile of Proscovia Nabbanja] * [http://unoc.co.ug/ Website of Uganda National Oil Company Limited] * [https://web.archive.org/web/20070927141053/http://www.energyandminerals.go.ug/ Website of the Uganda Ministry of Energy and Minerals]  [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] rcvmgrjhd29vc48gjtyah94a5bj0t0y 77870 77869 2026-10-31T15:58:16Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77870 wikitext text/x-wiki     '''Proscovia Nabbanja''' Munnayuganda [[:en:Geologist|omukugu mu byafaayo by'ensi]] era [[:en:Corporate_executive|kalabaalaba w'emirimu]], nga y'akulira kampuni y'amafuta eya [[:en:Uganda_National_Oil_Company|Uganda National Oil Company]], okuva nga 1 Ogwekkumi 2019.<ref name="1R">https://www.softpower.ug/proscovia-nabbanja-confirmed-as-chief-executive-of-the-national-oil-company/</ref> Okuva nga 15 Ogwomunaana 2019 okutuusa nga 1 Ogwekkumi 2019, Yali CEO wa Kkampuni. Yaddamu bigere by'omutandiisi [[:en:Josephine_Wapakabulo|Josephine Wapakabulo]], eyalekulira oluvanyuma lw'emyaka esatu ng'ali ku mulimu.<ref name="PromoR">{{Cite web |date=2020-09-15 |title=UNOC appoints Nabbanja as acting CEO |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/unoc-appoints-nabbanja-as-acting-ceo--1842620 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Emabegako, wakati w'Ogwekkuminogumu 2016 n'oGwomunaana 2019, ye yali akulira emirimu ([[:en:Chief_operating_officer|chief operating officer]]) mu kampuni ya Uganda National Oil Company.<ref name="Bio">https://www.softpower.ug/proscovia-nabbanja-named-acting-chief-executive-of-national-oil-company/</ref> Nga tebinnabaawo, ye yali omukugu mu byafaayo by'ensi mu kuvumbula amafuta n'okugasengejja ku Petroleum Exploration and Production Department (PEPD), mu Minisitule ya Uganda ey'amasanyalaze n'enkulakulana y'ebyobugagga eby'omuttaka eya [[:en:Ministry_of_Energy_and_Mineral_Development_(Uganda)|Uganda Ministry of Energy and Mineral Development]],nga ye mukyala eyasooka okufuna ekifo ekyo.<ref name="Two">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.oilinuganda.org/features/local-content/women-climb-the-technical-ladder.html |access-date=2024-04-30 |archive-date=2017-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109080726/http://www.oilinuganda.org/features/local-content/women-climb-the-technical-ladder.html |url-status=dead }}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Yasomera ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]], Yunivasite ya Gavumenti esinga obunene n'obukulu mu Uganda nga yatikkirwa Diguli mu saayansimn'ebyafaayo by'ensi eya [[:en:Bachelor_of_Science|Bachelor of Science]] in [[:en:Geology|geology]] and [[:en:Chemistry|chemistry]]. Oluvanyuma yafuna Diguli ey'okubiri mu byobugagga eby'omuttaka ebisimibwamu amafuta eya [[:en:Master_of_Science|Master of Science]] mu [[:en:Petroleum_Geoscience|Petroleum Geoscience]], okuva ku [[:en:Imperial_College_of_Science,_Technology_and_Medicine|Imperial College of Science, Technology and Medicine]], mu kibuga [[:en:London|London]],ekya [[:en:United_Kingdom|Bungereza]]. Era alina Diguli ey'okubiri eya [[:en:Master_of_Business_Administration|Master of Business Administration]] eyamuweebwa aba [[:en:Imperial_College_Business_School|Imperial College Business School]], gya yafuna mu 2017. Satifikeeti ye eya International Petroleum, Oil and Gas Management yamuweebwa Ettendekero lya Institute for Petroleum Management Inc., mu [[:en:Austin,_Texas|Austin, Texas]], [[:en:United_States|United States]]. == Emirimu gye == Nabbanja yaweebwa omulimu aba PEPD mu 2000, mu bwangu ddala nga yakava ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]], nga kyamufuula omukyala eyasooka okubeera omukozi eyo. Okumala emyaka, yalinyisibwa era mu Gwokutaano 2013, yali kuddala ly'omukugu mu by'obugagga eby'omuttaka. Mu busobozi obwo, akola nga kalabaalaba wa Tiimu y'abakugu ab'ekkenenya ebiteeso by'abakugu okuva mu Kkampuni z'amafuta, n'ensonga ezekuusa ku nzizi a'amafuta. Ebiwandiiko tiimu ye by'ekungaanya, byeyambisibwa mu kugereranya amafuta kigero ki ekisangibwa wansi mu ttaka.<ref name="Two"/><ref>https://ugandaradionetwork.com/story/female-geologist-i-thought-i-would-become-a-borehole-driller</ref> Okumala ebbanga ly'amyezi kkuminamwenda, okuva mu Gwokuna 2015 okutuusa mu Gwekkuminogumu 2016, Nabbanja yali aweereza nga Principal Geologist ku PEPD, ekifo kye yalekulira okwegatta ku UNOC. Mu Gwekkumi 2019, Boodi y'aba Dayilekita ba UNOC yakakasa Proscovia Nabbanja nga CEO wa Kampuni atuuliridde.<ref name="6R">{{Cite web |date=2020-09-13 |title=Nabbanja named UNOC new boss |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabbanja-named-unoc-new-boss-1850650 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Ebimukwatako eby'omunda == Proscovia Nabbanja mufumbo era maama w'abaana basatu. == Obuvunanyizibwa obulala == Proscovia Nabanjja yalondebwa Minisita w'ebyobulamu mu 2020 nga mmemba ku Kakiiko k'aba Dayilekita aba Malaria Free Uganda, ekitongole ky'obwannanyi ekikolaganira wamu ne Gavumenti ya Uganda wansi wa Minisitule y'ebyobulamu nga kyaweebwa obuvuanyizibwa okuyambako mu kulwanysa obulwadde bw'omusujja ekya National Malaria Control Division (NMCD) mu kugyawo emisanvu mu kugenderera okuggusa enteekateekaa z'eggwanga nga bayita mu kukungaanya obuyambi, n'ebyembalirira eri abalia emigabo mu kampuni. * [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabinenti ya Uganda]] * [[:en:Economy_of_Uganda|Eby'enfuna bya Uganda]] * [[:en:Josephine_Wapakabulo|Josephine Wapakabulo]] == Ebijuliziddwamu == == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * [https://www.linkedin.com/in/proscovia-nabbanja-580a1539/?trk=public-profile-join-page Profile of Proscovia Nabbanja] * [http://unoc.co.ug/ Website of Uganda National Oil Company Limited] * [https://web.archive.org/web/20070927141053/http://www.energyandminerals.go.ug/ Website of the Uganda Ministry of Energy and Minerals]  [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] ppcdclwpxktyo0dq7d2nj34toiepy7y 77871 77870 2026-10-31T15:58:51Z Jonathan Charvez 11988 removed externa link 77871 wikitext text/x-wiki     '''Proscovia Nabbanja''' Munnayuganda [[:en:Geologist|omukugu mu byafaayo by'ensi]] era [[:en:Corporate_executive|kalabaalaba w'emirimu]], nga y'akulira kampuni y'amafuta eya [[:en:Uganda_National_Oil_Company|Uganda National Oil Company]], okuva nga 1 Ogwekkumi 2019.<ref name="1R">https://www.softpower.ug/proscovia-nabbanja-confirmed-as-chief-executive-of-the-national-oil-company/</ref> Okuva nga 15 Ogwomunaana 2019 okutuusa nga 1 Ogwekkumi 2019, Yali CEO wa Kkampuni. Yaddamu bigere by'omutandiisi [[:en:Josephine_Wapakabulo|Josephine Wapakabulo]], eyalekulira oluvanyuma lw'emyaka esatu ng'ali ku mulimu.<ref name="PromoR">{{Cite web |date=2020-09-15 |title=UNOC appoints Nabbanja as acting CEO |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/unoc-appoints-nabbanja-as-acting-ceo--1842620 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Emabegako, wakati w'Ogwekkuminogumu 2016 n'oGwomunaana 2019, ye yali akulira emirimu ([[:en:Chief_operating_officer|chief operating officer]]) mu kampuni ya Uganda National Oil Company.<ref name="Bio">https://www.softpower.ug/proscovia-nabbanja-named-acting-chief-executive-of-national-oil-company/</ref> Nga tebinnabaawo, ye yali omukugu mu byafaayo by'ensi mu kuvumbula amafuta n'okugasengejja ku Petroleum Exploration and Production Department (PEPD), mu Minisitule ya Uganda ey'amasanyalaze n'enkulakulana y'ebyobugagga eby'omuttaka eya [[:en:Ministry_of_Energy_and_Mineral_Development_(Uganda)|Uganda Ministry of Energy and Mineral Development]],nga ye mukyala eyasooka okufuna ekifo ekyo.<ref name="Two">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.oilinuganda.org/features/local-content/women-climb-the-technical-ladder.html |access-date=2024-04-30 |archive-date=2017-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109080726/http://www.oilinuganda.org/features/local-content/women-climb-the-technical-ladder.html |url-status=dead }}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Yasomera ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]], Yunivasite ya Gavumenti esinga obunene n'obukulu mu Uganda nga yatikkirwa Diguli mu saayansimn'ebyafaayo by'ensi eya [[:en:Bachelor_of_Science|Bachelor of Science]] in [[:en:Geology|geology]] and [[:en:Chemistry|chemistry]]. Oluvanyuma yafuna Diguli ey'okubiri mu byobugagga eby'omuttaka ebisimibwamu amafuta eya [[:en:Master_of_Science|Master of Science]] mu [[:en:Petroleum_Geoscience|Petroleum Geoscience]], okuva ku [[:en:Imperial_College_of_Science,_Technology_and_Medicine|Imperial College of Science, Technology and Medicine]], mu kibuga [[:en:London|London]],ekya [[:en:United_Kingdom|Bungereza]]. Era alina Diguli ey'okubiri eya [[:en:Master_of_Business_Administration|Master of Business Administration]] eyamuweebwa aba [[:en:Imperial_College_Business_School|Imperial College Business School]], gya yafuna mu 2017. Satifikeeti ye eya International Petroleum, Oil and Gas Management yamuweebwa Ettendekero lya Institute for Petroleum Management Inc., mu [[:en:Austin,_Texas|Austin, Texas]], [[:en:United_States|United States]]. == Emirimu gye == Nabbanja yaweebwa omulimu aba PEPD mu 2000, mu bwangu ddala nga yakava ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]], nga kyamufuula omukyala eyasooka okubeera omukozi eyo. Okumala emyaka, yalinyisibwa era mu Gwokutaano 2013, yali kuddala ly'omukugu mu by'obugagga eby'omuttaka. Mu busobozi obwo, akola nga kalabaalaba wa Tiimu y'abakugu ab'ekkenenya ebiteeso by'abakugu okuva mu Kkampuni z'amafuta, n'ensonga ezekuusa ku nzizi a'amafuta. Ebiwandiiko tiimu ye by'ekungaanya, byeyambisibwa mu kugereranya amafuta kigero ki ekisangibwa wansi mu ttaka.<ref name="Two"/><ref>https://ugandaradionetwork.com/story/female-geologist-i-thought-i-would-become-a-borehole-driller</ref> Okumala ebbanga ly'amyezi kkuminamwenda, okuva mu Gwokuna 2015 okutuusa mu Gwekkuminogumu 2016, Nabbanja yali aweereza nga Principal Geologist ku PEPD, ekifo kye yalekulira okwegatta ku UNOC. Mu Gwekkumi 2019, Boodi y'aba Dayilekita ba UNOC yakakasa Proscovia Nabbanja nga CEO wa Kampuni atuuliridde.<ref name="6R">{{Cite web |date=2020-09-13 |title=Nabbanja named UNOC new boss |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabbanja-named-unoc-new-boss-1850650 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Ebimukwatako eby'omunda == Proscovia Nabbanja mufumbo era maama w'abaana basatu. == Obuvunanyizibwa obulala == Proscovia Nabanjja yalondebwa Minisita w'ebyobulamu mu 2020 nga mmemba ku Kakiiko k'aba Dayilekita aba Malaria Free Uganda, ekitongole ky'obwannanyi ekikolaganira wamu ne Gavumenti ya Uganda wansi wa Minisitule y'ebyobulamu nga kyaweebwa obuvuanyizibwa okuyambako mu kulwanysa obulwadde bw'omusujja ekya National Malaria Control Division (NMCD) mu kugyawo emisanvu mu kugenderera okuggusa enteekateekaa z'eggwanga nga bayita mu kukungaanya obuyambi, n'ebyembalirira eri abalia emigabo mu kampuni. * [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabinenti ya Uganda]] * [[:en:Economy_of_Uganda|Eby'enfuna bya Uganda]] * [[:en:Josephine_Wapakabulo|Josephine Wapakabulo]] == Ebijuliziddwamu == == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * Profile of Proscovia Nabbanja * [http://unoc.co.ug/ Website of Uganda National Oil Company Limited] * [https://web.archive.org/web/20070927141053/http://www.energyandminerals.go.ug/ Website of the Uganda Ministry of Energy and Minerals]  [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] b0ykwru846hxr3ej1ptqn6sektvsj7i 77872 77871 2026-10-31T15:59:23Z Jonathan Charvez 11988 removed external link 77872 wikitext text/x-wiki     '''Proscovia Nabbanja''' Munnayuganda [[:en:Geologist|omukugu mu byafaayo by'ensi]] era [[:en:Corporate_executive|kalabaalaba w'emirimu]], nga y'akulira kampuni y'amafuta eya [[:en:Uganda_National_Oil_Company|Uganda National Oil Company]], okuva nga 1 Ogwekkumi 2019.<ref name="1R">https://www.softpower.ug/proscovia-nabbanja-confirmed-as-chief-executive-of-the-national-oil-company/</ref> Okuva nga 15 Ogwomunaana 2019 okutuusa nga 1 Ogwekkumi 2019, Yali CEO wa Kkampuni. Yaddamu bigere by'omutandiisi [[:en:Josephine_Wapakabulo|Josephine Wapakabulo]], eyalekulira oluvanyuma lw'emyaka esatu ng'ali ku mulimu.<ref name="PromoR">{{Cite web |date=2020-09-15 |title=UNOC appoints Nabbanja as acting CEO |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/unoc-appoints-nabbanja-as-acting-ceo--1842620 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Emabegako, wakati w'Ogwekkuminogumu 2016 n'oGwomunaana 2019, ye yali akulira emirimu ([[:en:Chief_operating_officer|chief operating officer]]) mu kampuni ya Uganda National Oil Company.<ref name="Bio">https://www.softpower.ug/proscovia-nabbanja-named-acting-chief-executive-of-national-oil-company/</ref> Nga tebinnabaawo, ye yali omukugu mu byafaayo by'ensi mu kuvumbula amafuta n'okugasengejja ku Petroleum Exploration and Production Department (PEPD), mu Minisitule ya Uganda ey'amasanyalaze n'enkulakulana y'ebyobugagga eby'omuttaka eya [[:en:Ministry_of_Energy_and_Mineral_Development_(Uganda)|Uganda Ministry of Energy and Mineral Development]],nga ye mukyala eyasooka okufuna ekifo ekyo.<ref name="Two">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.oilinuganda.org/features/local-content/women-climb-the-technical-ladder.html |access-date=2024-04-30 |archive-date=2017-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109080726/http://www.oilinuganda.org/features/local-content/women-climb-the-technical-ladder.html |url-status=dead }}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Yasomera ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]], Yunivasite ya Gavumenti esinga obunene n'obukulu mu Uganda nga yatikkirwa Diguli mu saayansimn'ebyafaayo by'ensi eya [[:en:Bachelor_of_Science|Bachelor of Science]] in [[:en:Geology|geology]] and [[:en:Chemistry|chemistry]]. Oluvanyuma yafuna Diguli ey'okubiri mu byobugagga eby'omuttaka ebisimibwamu amafuta eya [[:en:Master_of_Science|Master of Science]] mu [[:en:Petroleum_Geoscience|Petroleum Geoscience]], okuva ku [[:en:Imperial_College_of_Science,_Technology_and_Medicine|Imperial College of Science, Technology and Medicine]], mu kibuga [[:en:London|London]],ekya [[:en:United_Kingdom|Bungereza]]. Era alina Diguli ey'okubiri eya [[:en:Master_of_Business_Administration|Master of Business Administration]] eyamuweebwa aba [[:en:Imperial_College_Business_School|Imperial College Business School]], gya yafuna mu 2017. Satifikeeti ye eya International Petroleum, Oil and Gas Management yamuweebwa Ettendekero lya Institute for Petroleum Management Inc., mu [[:en:Austin,_Texas|Austin, Texas]], [[:en:United_States|United States]]. == Emirimu gye == Nabbanja yaweebwa omulimu aba PEPD mu 2000, mu bwangu ddala nga yakava ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]], nga kyamufuula omukyala eyasooka okubeera omukozi eyo. Okumala emyaka, yalinyisibwa era mu Gwokutaano 2013, yali kuddala ly'omukugu mu by'obugagga eby'omuttaka. Mu busobozi obwo, akola nga kalabaalaba wa Tiimu y'abakugu ab'ekkenenya ebiteeso by'abakugu okuva mu Kkampuni z'amafuta, n'ensonga ezekuusa ku nzizi a'amafuta. Ebiwandiiko tiimu ye by'ekungaanya, byeyambisibwa mu kugereranya amafuta kigero ki ekisangibwa wansi mu ttaka.<ref name="Two"/><ref>https://ugandaradionetwork.com/story/female-geologist-i-thought-i-would-become-a-borehole-driller</ref> Okumala ebbanga ly'amyezi kkuminamwenda, okuva mu Gwokuna 2015 okutuusa mu Gwekkuminogumu 2016, Nabbanja yali aweereza nga Principal Geologist ku PEPD, ekifo kye yalekulira okwegatta ku UNOC. Mu Gwekkumi 2019, Boodi y'aba Dayilekita ba UNOC yakakasa Proscovia Nabbanja nga CEO wa Kampuni atuuliridde.<ref name="6R">{{Cite web |date=2020-09-13 |title=Nabbanja named UNOC new boss |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabbanja-named-unoc-new-boss-1850650 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Ebimukwatako eby'omunda == Proscovia Nabbanja mufumbo era maama w'abaana basatu. == Obuvunanyizibwa obulala == Proscovia Nabanjja yalondebwa Minisita w'ebyobulamu mu 2020 nga mmemba ku Kakiiko k'aba Dayilekita aba Malaria Free Uganda, ekitongole ky'obwannanyi ekikolaganira wamu ne Gavumenti ya Uganda wansi wa Minisitule y'ebyobulamu nga kyaweebwa obuvuanyizibwa okuyambako mu kulwanysa obulwadde bw'omusujja ekya National Malaria Control Division (NMCD) mu kugyawo emisanvu mu kugenderera okuggusa enteekateekaa z'eggwanga nga bayita mu kukungaanya obuyambi, n'ebyembalirira eri abalia emigabo mu kampuni. * [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabinenti ya Uganda]] * [[:en:Economy_of_Uganda|Eby'enfuna bya Uganda]] * [[:en:Josephine_Wapakabulo|Josephine Wapakabulo]] == Ebijuliziddwamu == == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * Profile of Proscovia Nabbanja * Website of Uganda National Oil Company Limited * [https://web.archive.org/web/20070927141053/http://www.energyandminerals.go.ug/ Website of the Uganda Ministry of Energy and Minerals]  [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] qh1ykfxj2qkh68ekzzjqpowpmpfuuht 77873 77872 2026-10-31T16:00:08Z Jonathan Charvez 11988 removed externa link 77873 wikitext text/x-wiki     '''Proscovia Nabbanja''' Munnayuganda [[:en:Geologist|omukugu mu byafaayo by'ensi]] era [[:en:Corporate_executive|kalabaalaba w'emirimu]], nga y'akulira kampuni y'amafuta eya [[:en:Uganda_National_Oil_Company|Uganda National Oil Company]], okuva nga 1 Ogwekkumi 2019.<ref name="1R">https://www.softpower.ug/proscovia-nabbanja-confirmed-as-chief-executive-of-the-national-oil-company/</ref> Okuva nga 15 Ogwomunaana 2019 okutuusa nga 1 Ogwekkumi 2019, Yali CEO wa Kkampuni. Yaddamu bigere by'omutandiisi [[:en:Josephine_Wapakabulo|Josephine Wapakabulo]], eyalekulira oluvanyuma lw'emyaka esatu ng'ali ku mulimu.<ref name="PromoR">{{Cite web |date=2020-09-15 |title=UNOC appoints Nabbanja as acting CEO |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/unoc-appoints-nabbanja-as-acting-ceo--1842620 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> Emabegako, wakati w'Ogwekkuminogumu 2016 n'oGwomunaana 2019, ye yali akulira emirimu ([[:en:Chief_operating_officer|chief operating officer]]) mu kampuni ya Uganda National Oil Company.<ref name="Bio">https://www.softpower.ug/proscovia-nabbanja-named-acting-chief-executive-of-national-oil-company/</ref> Nga tebinnabaawo, ye yali omukugu mu byafaayo by'ensi mu kuvumbula amafuta n'okugasengejja ku Petroleum Exploration and Production Department (PEPD), mu Minisitule ya Uganda ey'amasanyalaze n'enkulakulana y'ebyobugagga eby'omuttaka eya [[:en:Ministry_of_Energy_and_Mineral_Development_(Uganda)|Uganda Ministry of Energy and Mineral Development]],nga ye mukyala eyasooka okufuna ekifo ekyo.<ref name="Two">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.oilinuganda.org/features/local-content/women-climb-the-technical-ladder.html |access-date=2024-04-30 |archive-date=2017-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109080726/http://www.oilinuganda.org/features/local-content/women-climb-the-technical-ladder.html |url-status=dead }}</ref> == Obuto bwe n'emisomo gye == Yasomera ku [[:en:Makerere_University|Ssettendekero wa Makerere]], Yunivasite ya Gavumenti esinga obunene n'obukulu mu Uganda nga yatikkirwa Diguli mu saayansimn'ebyafaayo by'ensi eya [[:en:Bachelor_of_Science|Bachelor of Science]] in [[:en:Geology|geology]] and [[:en:Chemistry|chemistry]]. Oluvanyuma yafuna Diguli ey'okubiri mu byobugagga eby'omuttaka ebisimibwamu amafuta eya [[:en:Master_of_Science|Master of Science]] mu [[:en:Petroleum_Geoscience|Petroleum Geoscience]], okuva ku [[:en:Imperial_College_of_Science,_Technology_and_Medicine|Imperial College of Science, Technology and Medicine]], mu kibuga [[:en:London|London]],ekya [[:en:United_Kingdom|Bungereza]]. Era alina Diguli ey'okubiri eya [[:en:Master_of_Business_Administration|Master of Business Administration]] eyamuweebwa aba [[:en:Imperial_College_Business_School|Imperial College Business School]], gya yafuna mu 2017. Satifikeeti ye eya International Petroleum, Oil and Gas Management yamuweebwa Ettendekero lya Institute for Petroleum Management Inc., mu [[:en:Austin,_Texas|Austin, Texas]], [[:en:United_States|United States]]. == Emirimu gye == Nabbanja yaweebwa omulimu aba PEPD mu 2000, mu bwangu ddala nga yakava ku [[:en:Makerere_University|Yunivasite y'e Makerere]], nga kyamufuula omukyala eyasooka okubeera omukozi eyo. Okumala emyaka, yalinyisibwa era mu Gwokutaano 2013, yali kuddala ly'omukugu mu by'obugagga eby'omuttaka. Mu busobozi obwo, akola nga kalabaalaba wa Tiimu y'abakugu ab'ekkenenya ebiteeso by'abakugu okuva mu Kkampuni z'amafuta, n'ensonga ezekuusa ku nzizi a'amafuta. Ebiwandiiko tiimu ye by'ekungaanya, byeyambisibwa mu kugereranya amafuta kigero ki ekisangibwa wansi mu ttaka.<ref name="Two"/><ref>https://ugandaradionetwork.com/story/female-geologist-i-thought-i-would-become-a-borehole-driller</ref> Okumala ebbanga ly'amyezi kkuminamwenda, okuva mu Gwokuna 2015 okutuusa mu Gwekkuminogumu 2016, Nabbanja yali aweereza nga Principal Geologist ku PEPD, ekifo kye yalekulira okwegatta ku UNOC. Mu Gwekkumi 2019, Boodi y'aba Dayilekita ba UNOC yakakasa Proscovia Nabbanja nga CEO wa Kampuni atuuliridde.<ref name="6R">{{Cite web |date=2020-09-13 |title=Nabbanja named UNOC new boss |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nabbanja-named-unoc-new-boss-1850650 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> == Ebimukwatako eby'omunda == Proscovia Nabbanja mufumbo era maama w'abaana basatu. == Obuvunanyizibwa obulala == Proscovia Nabanjja yalondebwa Minisita w'ebyobulamu mu 2020 nga mmemba ku Kakiiko k'aba Dayilekita aba Malaria Free Uganda, ekitongole ky'obwannanyi ekikolaganira wamu ne Gavumenti ya Uganda wansi wa Minisitule y'ebyobulamu nga kyaweebwa obuvuanyizibwa okuyambako mu kulwanysa obulwadde bw'omusujja ekya National Malaria Control Division (NMCD) mu kugyawo emisanvu mu kugenderera okuggusa enteekateekaa z'eggwanga nga bayita mu kukungaanya obuyambi, n'ebyembalirira eri abalia emigabo mu kampuni. * [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabinenti ya Uganda]] * [[:en:Economy_of_Uganda|Eby'enfuna bya Uganda]] * [[:en:Josephine_Wapakabulo|Josephine Wapakabulo]] == Ebijuliziddwamu == == Ebijuliziddwamu eby'ebweru wa Wikipediya == * Profile of Proscovia Nabbanja * Website of Uganda National Oil Company Limited * Website of the Uganda Ministry of Energy and Minerals  [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] a1evgmd69n0f699micgwyeww3238ppl Angela Atim Lakor 0 10710 77861 77453 2026-10-31T15:33:33Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77861 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Angela Atim Lakor''' (yazaalibwa mu 1982), era '''Angela Lakor Atim''', Munnayuganda omukyaala [[:en:Community_activist|alwaanirira eddembe ly'essomabuvobwaawamu]], nga y'omu ku batandisi b'ekitogole kya ''Watye Ki Gen'' (Tulina Essuubi), ekiwanirira abakyaala abaali baawambibwa amaggye ga [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]] (LRA). Ekitngole ekiyambako abakyaala abatoloka ne mu misomo gy'abaana baabwe era kiyamba famire okulwanisa entiisa gyebalina ku majje ga LRA.<ref name="One">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Former Aboke girl honoured for fighting stigma among former abductees |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-10-31 |website=New Vision}}</ref> == Ebimukwaatako n'emisomo == Yazaalibwa mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|Bitundi byomu Mambuka]] ga Uganda mu 1982. Mu Gwekkumi 1996, ku myaaka kkumi neena, nga muyizi ku somero lya Saint Mary's College Aboke, essomero ly'abakatuliki ery'ekisulo ky'abawala wakati w'emyaaka kkumi neena okutuusa ku kkumi na mwenda, abayeekera ba LRA balumba essomero ne bawamba abawala 139 girls. Sister Rachele Fassera, omumyuuka w'akulira essomero eryo, yagoberera abayeekera mu nsiko, n'ateesa nabo okusumululako abawala 109 ku bonna bebaali bawambye. Abayeekera basigazza abawala 30. Angela Atim yali omu ku bawala 30.<ref name="Two">https://www.hrw.org/news/2016/10/07/remembering-wisdom-ugandas-aboke-girls-20-years-later</ref> == Obuwambe == Mu buwambe, Angela ne banne batwaalibwa mu [[Sudaani|Sudan]]. "Baamufumbiza" eri omu ku baduumira LRA era n'abonaabona mu mbeera z'omubiri, ebilowoozo era n'akabasanyizibwa okumala emyaaka. Yalabirira abaana baabo abamukabaasanyanga bwe yali eyo.<ref>http://www.itv.com/news/2014-06-10/sexual-violence-survivor-speaks-of-hope-for-other-victims-at-start-of-summit/</ref> == Emirimu nga avudde mu buwambe == Angela yasobola okuva mu buwambe bwa LRA mu 2012, oluvanyuma lw'emyaaka 16 bukyanga awambibwa. Yafuna obuyambi okuva mu kibiina ekigaba obudamu ekya Children of War Reintegration Centre mu kibuga kye [[:en:Gulu|Gulu]], which is operated by [[:en:World_Vision|World Vision]]. Oluvanyuma, yali omu ku batandikawo ekitongole kya Watye Ki Gen non-profit, ekiyamba bakyaala banne abava mu buwambe n'ensonga z'okweza obugya mu ntabaganya.<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref> Mu kusiima amaanyi ge n'obukulembeza, yaweebwa engule ya '''Marsh Award for Peace Making and Peace Building''', okuva mu [[:en:Wilton_Park|Wilton Park]], ekitongole kya [[:en:United_Kingdom|United Kingdom Foreign and Commonwealth Office]]. Kyamuweebwa mu London mu Gwekkuminoogumu 2017. Engule y'omwaaka eya Marsh Award eweebwa abo abasunsuddwaamu mu bikolwa byaabwe eby'emirembe n'okukuuma eddembe.<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref><ref>https://www.christiantoday.com/article/former.child.soldier.in.lords.resistance.army.receives.peace.award/117584.htm</ref> Mu Gwomukaaga 2014, Angela yayogera ne ba chief ba [[:en:United_Nations|United Nations]] era n'abakulemebeze mu Gaavumenti okuva mu nsi 140 ku mukolo ogwokulwanisa obikolwa by'okukabasanya abantu ogwa "Global Summit to End Sexual Violence in Conflict", ogw'ategekebwa mu London era ogwakulembewa sentebe [[:en:William_Hague|William Hague]] ne [[:en:Angelina_Jolie|Angelina Jolie]].<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171107221912/https://www.basw.co.uk/resource/?id=5200</ref> == Laba na bino == * [[:en:Victoria_Nyanjura|Victoria Nyanjura]] == Ebijuliziddwa == == Ebijuliziddwa wa bweru wa wikipediya == * Children born of wartime rape in Northern Uganda endure post-war violence, stigma, social exclusion pvc7nmo5z66ki1bxtsnrlw8i2evm0s1 77862 77861 2026-10-31T15:34:07Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77862 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Angela Atim Lakor''' (yazaalibwa mu 1982), era '''Angela Lakor Atim''', Munnayuganda omukyaala [[:en:Community_activist|alwaanirira eddembe ly'essomabuvobwaawamu]], nga y'omu ku batandisi b'ekitogole kya ''Watye Ki Gen'' (Tulina Essuubi), ekiwanirira abakyaala abaali baawambibwa amaggye ga [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]] (LRA). Ekitngole ekiyambako abakyaala abatoloka ne mu misomo gy'abaana baabwe era kiyamba famire okulwanisa entiisa gyebalina ku majje ga LRA.<ref name="One">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Former Aboke girl honoured for fighting stigma among former abductees |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-10-31 |website=New Vision}}</ref> == Ebimukwaatako n'emisomo == Yazaalibwa mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|Bitundi byomu Mambuka]] ga Uganda mu 1982. Mu Gwekkumi 1996, ku myaaka kkumi neena, nga muyizi ku somero lya Saint Mary's College Aboke, essomero ly'abakatuliki ery'ekisulo ky'abawala wakati w'emyaaka kkumi neena okutuusa ku kkumi na mwenda, abayeekera ba LRA balumba essomero ne bawamba abawala 139 girls. Sister Rachele Fassera, omumyuuka w'akulira essomero eryo, yagoberera abayeekera mu nsiko, n'ateesa nabo okusumululako abawala 109 ku bonna bebaali bawambye. Abayeekera basigazza abawala 30. Angela Atim yali omu ku bawala 30.<ref name="Two">{{Cite web |date=2016-10-07 |title=Remembering the Wisdom of Uganda’s Aboke Girls, 20 Years Later {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/10/07/remembering-wisdom-ugandas-aboke-girls-20-years-later |access-date=2026-10-31 |language=en}}</ref> == Obuwambe == Mu buwambe, Angela ne banne batwaalibwa mu [[Sudaani|Sudan]]. "Baamufumbiza" eri omu ku baduumira LRA era n'abonaabona mu mbeera z'omubiri, ebilowoozo era n'akabasanyizibwa okumala emyaaka. Yalabirira abaana baabo abamukabaasanyanga bwe yali eyo.<ref>http://www.itv.com/news/2014-06-10/sexual-violence-survivor-speaks-of-hope-for-other-victims-at-start-of-summit/</ref> == Emirimu nga avudde mu buwambe == Angela yasobola okuva mu buwambe bwa LRA mu 2012, oluvanyuma lw'emyaaka 16 bukyanga awambibwa. Yafuna obuyambi okuva mu kibiina ekigaba obudamu ekya Children of War Reintegration Centre mu kibuga kye [[:en:Gulu|Gulu]], which is operated by [[:en:World_Vision|World Vision]]. Oluvanyuma, yali omu ku batandikawo ekitongole kya Watye Ki Gen non-profit, ekiyamba bakyaala banne abava mu buwambe n'ensonga z'okweza obugya mu ntabaganya.<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref> Mu kusiima amaanyi ge n'obukulembeza, yaweebwa engule ya '''Marsh Award for Peace Making and Peace Building''', okuva mu [[:en:Wilton_Park|Wilton Park]], ekitongole kya [[:en:United_Kingdom|United Kingdom Foreign and Commonwealth Office]]. Kyamuweebwa mu London mu Gwekkuminoogumu 2017. Engule y'omwaaka eya Marsh Award eweebwa abo abasunsuddwaamu mu bikolwa byaabwe eby'emirembe n'okukuuma eddembe.<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref><ref>https://www.christiantoday.com/article/former.child.soldier.in.lords.resistance.army.receives.peace.award/117584.htm</ref> Mu Gwomukaaga 2014, Angela yayogera ne ba chief ba [[:en:United_Nations|United Nations]] era n'abakulemebeze mu Gaavumenti okuva mu nsi 140 ku mukolo ogwokulwanisa obikolwa by'okukabasanya abantu ogwa "Global Summit to End Sexual Violence in Conflict", ogw'ategekebwa mu London era ogwakulembewa sentebe [[:en:William_Hague|William Hague]] ne [[:en:Angelina_Jolie|Angelina Jolie]].<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171107221912/https://www.basw.co.uk/resource/?id=5200</ref> == Laba na bino == * [[:en:Victoria_Nyanjura|Victoria Nyanjura]] == Ebijuliziddwa == == Ebijuliziddwa wa bweru wa wikipediya == * Children born of wartime rape in Northern Uganda endure post-war violence, stigma, social exclusion 5c920he57har0rriqis5mztv7lb8f74 77863 77862 2026-10-31T15:37:04Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77863 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Angela Atim Lakor''' (yazaalibwa mu 1982), era '''Angela Lakor Atim''', Munnayuganda omukyaala [[:en:Community_activist|alwaanirira eddembe ly'essomabuvobwaawamu]], nga y'omu ku batandisi b'ekitogole kya ''Watye Ki Gen'' (Tulina Essuubi), ekiwanirira abakyaala abaali baawambibwa amaggye ga [[:en:Lord's_Resistance_Army|Lord's Resistance Army]] (LRA). Ekitngole ekiyambako abakyaala abatoloka ne mu misomo gy'abaana baabwe era kiyamba famire okulwanisa entiisa gyebalina ku majje ga LRA.<ref name="One">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Former Aboke girl honoured for fighting stigma among former abductees |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-10-31 |website=New Vision}}</ref> == Ebimukwaatako n'emisomo == Yazaalibwa mu [[:en:Northern_Region,_Uganda|Bitundi byomu Mambuka]] ga Uganda mu 1982. Mu Gwekkumi 1996, ku myaaka kkumi neena, nga muyizi ku somero lya Saint Mary's College Aboke, essomero ly'abakatuliki ery'ekisulo ky'abawala wakati w'emyaaka kkumi neena okutuusa ku kkumi na mwenda, abayeekera ba LRA balumba essomero ne bawamba abawala 139 girls. Sister Rachele Fassera, omumyuuka w'akulira essomero eryo, yagoberera abayeekera mu nsiko, n'ateesa nabo okusumululako abawala 109 ku bonna bebaali bawambye. Abayeekera basigazza abawala 30. Angela Atim yali omu ku bawala 30.<ref name="Two">{{Cite web |date=2016-10-07 |title=Remembering the Wisdom of Uganda’s Aboke Girls, 20 Years Later {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/10/07/remembering-wisdom-ugandas-aboke-girls-20-years-later |access-date=2026-10-31 |language=en}}</ref> == Obuwambe == Mu buwambe, Angela ne banne batwaalibwa mu [[Sudaani|Sudan]]. "Baamufumbiza" eri omu ku baduumira LRA era n'abonaabona mu mbeera z'omubiri, ebilowoozo era n'akabasanyizibwa okumala emyaaka. Yalabirira abaana baabo abamukabaasanyanga bwe yali eyo.<ref>http://www.itv.com/news/2014-06-10/sexual-violence-survivor-speaks-of-hope-for-other-victims-at-start-of-summit/</ref> == Emirimu nga avudde mu buwambe == Angela yasobola okuva mu buwambe bwa LRA mu 2012, oluvanyuma lw'emyaaka 16 bukyanga awambibwa. Yafuna obuyambi okuva mu kibiina ekigaba obudamu ekya Children of War Reintegration Centre mu kibuga kye [[:en:Gulu|Gulu]], which is operated by [[:en:World_Vision|World Vision]]. Oluvanyuma, yali omu ku batandikawo ekitongole kya Watye Ki Gen non-profit, ekiyamba bakyaala banne abava mu buwambe n'ensonga z'okweza obugya mu ntabaganya.<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref> Mu kusiima amaanyi ge n'obukulembeza, yaweebwa engule ya '''Marsh Award for Peace Making and Peace Building''', okuva mu [[:en:Wilton_Park|Wilton Park]], ekitongole kya [[:en:United_Kingdom|United Kingdom Foreign and Commonwealth Office]]. Kyamuweebwa mu London mu Gwekkuminoogumu 2017. Engule y'omwaaka eya Marsh Award eweebwa abo abasunsuddwaamu mu bikolwa byaabwe eby'emirembe n'okukuuma eddembe.<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref><ref>{{Cite web |last=writer |first=Christian Today staff |date=2017-11-02 |title=Former child soldier in Lord's Resistance Army receives peace award |url=https://www.christiantoday.com/news/former-child-soldier-in-lords-resistance-army-receives-peace-award |access-date=2026-10-31 |website=www.christiantoday.com |language=en}}</ref> Mu Gwomukaaga 2014, Angela yayogera ne ba chief ba [[:en:United_Nations|United Nations]] era n'abakulemebeze mu Gaavumenti okuva mu nsi 140 ku mukolo ogwokulwanisa obikolwa by'okukabasanya abantu ogwa "Global Summit to End Sexual Violence in Conflict", ogw'ategekebwa mu London era ogwakulembewa sentebe [[:en:William_Hague|William Hague]] ne [[:en:Angelina_Jolie|Angelina Jolie]].<ref name="One">https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1465037/aboke-girl-honoured-fighting-stigma-abductees</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171107221912/https://www.basw.co.uk/resource/?id=5200</ref> == Laba na bino == * [[:en:Victoria_Nyanjura|Victoria Nyanjura]] == Ebijuliziddwa == == Ebijuliziddwa wa bweru wa wikipediya == * Children born of wartime rape in Northern Uganda endure post-war violence, stigma, social exclusion 93w8kxb6473x9tgsk385uw4n2j60fpr Nkokonjeru 0 11032 77864 72452 2026-10-31T15:45:04Z Jonathan Charvez 11988 concerted reference 77864 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Nkokonjeru|other_name=|native_name=<!-- for cities whose native name is not in English -->|nickname=|settlement_type=|motto=<!-- images and maps --hi--------->|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Uganda<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_caption=Location in Uganda <!-- Location ------------------>|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Image:Flag of Uganda.svg|25px]] [[Uganda]]|subdivision_type1=[[Regions of Uganda|Region]]|subdivision_name1=[[Central Region, Uganda|Central Region of Uganda]]|subdivision_type2=[[Districts of Uganda|District]]|subdivision_name2=[[Buikwe District]]|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|government_type=|leader_title=[[Mayor]]|leader_name=|leader_title1=<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=<!-- Settled -->|established_date=|established_title2=<!-- Incorporated (town) -->|established_date2=|established_title3=<!-- Incorporated (city) -->|established_date3=<!-- Area --------------------->|area_magnitude=|unit_pref=Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=<!-- Population ----------------------->|population_as_of=2020 Estimate|population_footnotes=|population_note=|population_total=10100|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=<!-- General information --------------->|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|elevation_footnotes=<!--for references: use <ref> tags-->|elevation_m=1200|elevation_ft=<!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=}}'''Nkokonjeru''' town council mu [[:en:Buikwe_District|Disitulikiti y’e Buikwe]] mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Central Region]] ya [[:en:Uganda|Uganda]] ng’erina ebyalo nga: Namaliiri, Kigulu, Mulajje, Naziwanga, Ndolwa, Buira, Bukasa, Wabiduuku, Nsuube ne Nkokonjeru Central. <ref>http://www.newvision.co.ug/news/646770-nalugo-s-gospel-proper-nutrition-starts-at-the-breast.html</ref> Erinnya lya tawuni eno litegeeza "Enkoko Enjeru". <ref name="Nkoko">http://www.newvision.co.ug/D/9/233/652818</ref> == Enkula y’ensi == Nkokonjeru ekunukiriza kilometres 9.9 (9.9 mi) ebugwanjuba bw’amaserengeta ga [[:en:Buikwe|Buikwe]], ekifo ekitebe kya disitulikiti we kiri. Akabuga kano kali mu kilometres 44 (27 mi), ku luguudo, mu bugwanjuba bw’amaserengeta ga [[:en:Njeru|Njeru]], tawuni ekyasinze obunene mu disitulikiti. <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/dir/Buikwe/Nkokonjeru/@0.324508,32.9250066,11z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dded1f0932639:0xc64bd141115f53b3!2m2!1d32.9888319!2d0.3144046!1m5!1m1!1s0x177de7f776190e1f:0x1d3b14b968fb49a2!2m2!1d32.910938!2d0.249508!3e0?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> Kino kikunukiriza kilometres 55 (34 mi), ku luguudo, mu bukiikaddyo bw’obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu era ekisinga obunene mu Uganda. <ref>https://www.google.com/maps/dir/Kampala/Nkokonjeru/@0.3061827,32.6107026,11z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!1m5!1m1!1s0x177de7f776190e1f:0x1d3b14b968fb49a2!2m2!1d32.910938!2d0.249508!3e0</ref> Ensengeka za Nkokonjeru ku maapu ziri 0°14'22.0"N, 32°55'23.0"E (Latitude:0.239444; Longitude:32.923056). == Okulambika okutwaliza awamu == Nkokonjeru we waali ekiggwa ky'ennono [[:en:Baganda|Abaganda]] mwe baasaddaaka ''enkoko enjeru'' ng'omwaka gwa 1890 tegunatuuka. <ref name="Nkoko">http://www.newvision.co.ug/D/9/233/652818</ref> Mu mwaka gwa1891, [[:en:Mill_Hill_Fathers|ba Faaza ba Mill Hill]] baatandikawo [[:en:Catholic_Parish|Ekigo ky’Abakatuliki]] mu kitundu ekyo. Laddu bweyagwiira ''omuti gwa ssaddaaka'', abaminsani baakozesanga enku okwokya amatoffaali gebakozesa okuzimba Ekkanisa y’Ekigo. Oluvannyuma baazimba amasomero, eddwaaliro n’ettendekero ly’abasomesa. Okutuuka mu august wa 2009, ekigo ky’Abakatuliki e Nkonkonjeru kyalina abalokole abawandiisiddwa abasoba mu mitwaall45,000, <ref>http://www.newvision.co.ug/D/9/233/638561</ref> == Obungi bw'abantu == Mu mwaka gwa 2015, ekitongole kya [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS), kyabalirira nti omuwendo gw’abantu mu Nkokonjeru wakati w’ogwo omwaka gwali 9,200. Mu mwaka gwa 2020, ekitongole ekivunaanyizibwa ku bungi bw’abantu kyabalirira nti abantu b’omu kitundu kino baali 10,100. Ku bano, ababalirirwamu 5,400 (ebitundu 53.5 ku buli 100) baali bakyala ate ababalirirwamu 4,700 (ebitundu 46.5 ku buli 100) baali basajja. UBOS yabalirira nti omuwendo gw’abantu mu kibuga kino buli mwaka gukulira ku bitundu 1.88 ku buli 100, wakati w'omwaka gwa 2015 ne 2020. <ref name="PopR">https://www.citypopulation.de/en/uganda/central/admin/buikwe/SC0531__nkokonjeru/</ref> == Ebintu ebikwata ku nsonga eno == Ebifo bino wammanga eby’enjawulo biri munda oba okumpi ne Nkokonjeru: <ref name="6R">https://www.google.co.ug/maps/place/0%C2%B014'22.0%22N+32%C2%B055'23.0%22E/@0.235034,32.922988,380m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d0.2394444!4d32.9230556</ref> 1. 1. . Ofiisi za Town Council y’e Nkokonjeru 2. 2. . Essomero lya Nkokonjeru Church of Uganda Primary School 3. 3. . Essomero lya St. Paul's Primary School, Nkokonjeru 4. 4. . Essomero lya St. Peter's Secondary School, Nkokonjeru 5. 5. . Ettendekero eritendeka abasomesa e Nkokonjeru 6. 6. . Ettendekero ly'ebyemikono e Nkokonjeru 7. 7. . Eklezia ya Roman Catholic e Nkokonjeru 8. . Essomero lya pulayimale erya Stella Maris Boarding, Nsuube 9. 9. . Ettendekero lya Stella Maris, Nsuube 10. . Essomero lya st Alphonsus Demonstration 11. . Essomero lya St. Anthony Convent secondary school 12[[:en:Rural_Agency_for_Sustainable_Development|. Ekibiina kyobwanakyeewa ekya rural Agency for sustainable Development]] 13 . Ekibiina ky’obwegassi ekitereka n’okuwola ssente mu Nkokonjeru ekya Nkonkonjeru Savings and credit cooperative 14. .Ekitongole ky'ebyemikono ki mother Kevin vocation institute 15. . [[:en:Mukono–Kyetume–Katosi–Nyenga_Road|Oluguudo lwa Mukono–Kyetume–Katosi–Nyenga]], luyita wakati mu mutawuni okuva ebuvanjuba okudda e bugwanjuba 16. . [[:en:St._Francis_Hospital_Nkokonjeru|Eddwaaliro lya St. Francis Hospital Nkokonjeru]], eddwaliro ly'abantu bonna nga lirina ebitanda 60 nga liddukanyizibwa [[:en:Roman_Catholic_Diocese_of_Lugazi|Obulabirizi bw'Abakatuliki obw'e Lugazi]] <ref name="9R">https://www.newvision.co.ug/news/1172273/nkokonjeru-hospital-ray-machine</ref> == Laba ne == * [[:en:Hospitals_in_Uganda|Amalwaliro mu Uganda]] * [[:en:List_of_roads_in_Uganda|Olukalala lw'enguudo mu Uganda]] * [[:en:List_of_cities_and_towns_in_Uganda|Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda]] == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Reflist}} [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] 0udomkce4udymbfwjdcuslcdlehz7os 77865 77864 2026-10-31T15:45:36Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77865 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Nkokonjeru|other_name=|native_name=<!-- for cities whose native name is not in English -->|nickname=|settlement_type=|motto=<!-- images and maps --hi--------->|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Uganda<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_caption=Location in Uganda <!-- Location ------------------>|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Image:Flag of Uganda.svg|25px]] [[Uganda]]|subdivision_type1=[[Regions of Uganda|Region]]|subdivision_name1=[[Central Region, Uganda|Central Region of Uganda]]|subdivision_type2=[[Districts of Uganda|District]]|subdivision_name2=[[Buikwe District]]|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|government_type=|leader_title=[[Mayor]]|leader_name=|leader_title1=<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=<!-- Settled -->|established_date=|established_title2=<!-- Incorporated (town) -->|established_date2=|established_title3=<!-- Incorporated (city) -->|established_date3=<!-- Area --------------------->|area_magnitude=|unit_pref=Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=<!-- Population ----------------------->|population_as_of=2020 Estimate|population_footnotes=|population_note=|population_total=10100|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=<!-- General information --------------->|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|elevation_footnotes=<!--for references: use <ref> tags-->|elevation_m=1200|elevation_ft=<!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=}}'''Nkokonjeru''' town council mu [[:en:Buikwe_District|Disitulikiti y’e Buikwe]] mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Central Region]] ya [[:en:Uganda|Uganda]] ng’erina ebyalo nga: Namaliiri, Kigulu, Mulajje, Naziwanga, Ndolwa, Buira, Bukasa, Wabiduuku, Nsuube ne Nkokonjeru Central. <ref>http://www.newvision.co.ug/news/646770-nalugo-s-gospel-proper-nutrition-starts-at-the-breast.html</ref> Erinnya lya tawuni eno litegeeza "Enkoko Enjeru". <ref name="Nkoko">http://www.newvision.co.ug/D/9/233/652818</ref> == Enkula y’ensi == Nkokonjeru ekunukiriza kilometres 9.9 (9.9 mi) ebugwanjuba bw’amaserengeta ga [[:en:Buikwe|Buikwe]], ekifo ekitebe kya disitulikiti we kiri. Akabuga kano kali mu kilometres 44 (27 mi), ku luguudo, mu bugwanjuba bw’amaserengeta ga [[:en:Njeru|Njeru]], tawuni ekyasinze obunene mu disitulikiti. <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/dir/Buikwe/Nkokonjeru/@0.324508,32.9250066,11z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dded1f0932639:0xc64bd141115f53b3!2m2!1d32.9888319!2d0.3144046!1m5!1m1!1s0x177de7f776190e1f:0x1d3b14b968fb49a2!2m2!1d32.910938!2d0.249508!3e0?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> Kino kikunukiriza kilometres 55 (34 mi), ku luguudo, mu bukiikaddyo bw’obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu era ekisinga obunene mu Uganda. <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/dir/Kampala/Nkokonjeru/@0.3061827,32.6107026,11z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!1m5!1m1!1s0x177de7f776190e1f:0x1d3b14b968fb49a2!2m2!1d32.910938!2d0.249508!3e0?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> Ensengeka za Nkokonjeru ku maapu ziri 0°14'22.0"N, 32°55'23.0"E (Latitude:0.239444; Longitude:32.923056). == Okulambika okutwaliza awamu == Nkokonjeru we waali ekiggwa ky'ennono [[:en:Baganda|Abaganda]] mwe baasaddaaka ''enkoko enjeru'' ng'omwaka gwa 1890 tegunatuuka. <ref name="Nkoko">http://www.newvision.co.ug/D/9/233/652818</ref> Mu mwaka gwa1891, [[:en:Mill_Hill_Fathers|ba Faaza ba Mill Hill]] baatandikawo [[:en:Catholic_Parish|Ekigo ky’Abakatuliki]] mu kitundu ekyo. Laddu bweyagwiira ''omuti gwa ssaddaaka'', abaminsani baakozesanga enku okwokya amatoffaali gebakozesa okuzimba Ekkanisa y’Ekigo. Oluvannyuma baazimba amasomero, eddwaaliro n’ettendekero ly’abasomesa. Okutuuka mu august wa 2009, ekigo ky’Abakatuliki e Nkonkonjeru kyalina abalokole abawandiisiddwa abasoba mu mitwaall45,000, <ref>http://www.newvision.co.ug/D/9/233/638561</ref> == Obungi bw'abantu == Mu mwaka gwa 2015, ekitongole kya [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS), kyabalirira nti omuwendo gw’abantu mu Nkokonjeru wakati w’ogwo omwaka gwali 9,200. Mu mwaka gwa 2020, ekitongole ekivunaanyizibwa ku bungi bw’abantu kyabalirira nti abantu b’omu kitundu kino baali 10,100. Ku bano, ababalirirwamu 5,400 (ebitundu 53.5 ku buli 100) baali bakyala ate ababalirirwamu 4,700 (ebitundu 46.5 ku buli 100) baali basajja. UBOS yabalirira nti omuwendo gw’abantu mu kibuga kino buli mwaka gukulira ku bitundu 1.88 ku buli 100, wakati w'omwaka gwa 2015 ne 2020. <ref name="PopR">https://www.citypopulation.de/en/uganda/central/admin/buikwe/SC0531__nkokonjeru/</ref> == Ebintu ebikwata ku nsonga eno == Ebifo bino wammanga eby’enjawulo biri munda oba okumpi ne Nkokonjeru: <ref name="6R">https://www.google.co.ug/maps/place/0%C2%B014'22.0%22N+32%C2%B055'23.0%22E/@0.235034,32.922988,380m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d0.2394444!4d32.9230556</ref> 1. 1. . Ofiisi za Town Council y’e Nkokonjeru 2. 2. . Essomero lya Nkokonjeru Church of Uganda Primary School 3. 3. . Essomero lya St. Paul's Primary School, Nkokonjeru 4. 4. . Essomero lya St. Peter's Secondary School, Nkokonjeru 5. 5. . Ettendekero eritendeka abasomesa e Nkokonjeru 6. 6. . Ettendekero ly'ebyemikono e Nkokonjeru 7. 7. . Eklezia ya Roman Catholic e Nkokonjeru 8. . Essomero lya pulayimale erya Stella Maris Boarding, Nsuube 9. 9. . Ettendekero lya Stella Maris, Nsuube 10. . Essomero lya st Alphonsus Demonstration 11. . Essomero lya St. Anthony Convent secondary school 12[[:en:Rural_Agency_for_Sustainable_Development|. Ekibiina kyobwanakyeewa ekya rural Agency for sustainable Development]] 13 . Ekibiina ky’obwegassi ekitereka n’okuwola ssente mu Nkokonjeru ekya Nkonkonjeru Savings and credit cooperative 14. .Ekitongole ky'ebyemikono ki mother Kevin vocation institute 15. . [[:en:Mukono–Kyetume–Katosi–Nyenga_Road|Oluguudo lwa Mukono–Kyetume–Katosi–Nyenga]], luyita wakati mu mutawuni okuva ebuvanjuba okudda e bugwanjuba 16. . [[:en:St._Francis_Hospital_Nkokonjeru|Eddwaaliro lya St. Francis Hospital Nkokonjeru]], eddwaliro ly'abantu bonna nga lirina ebitanda 60 nga liddukanyizibwa [[:en:Roman_Catholic_Diocese_of_Lugazi|Obulabirizi bw'Abakatuliki obw'e Lugazi]] <ref name="9R">https://www.newvision.co.ug/news/1172273/nkokonjeru-hospital-ray-machine</ref> == Laba ne == * [[:en:Hospitals_in_Uganda|Amalwaliro mu Uganda]] * [[:en:List_of_roads_in_Uganda|Olukalala lw'enguudo mu Uganda]] * [[:en:List_of_cities_and_towns_in_Uganda|Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda]] == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Reflist}} [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] 8nm8m3hv8cdazsue2o8oxut7vmgjcaz 77866 77865 2026-10-31T15:46:26Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77866 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Nkokonjeru|other_name=|native_name=<!-- for cities whose native name is not in English -->|nickname=|settlement_type=|motto=<!-- images and maps --hi--------->|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Uganda<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_caption=Location in Uganda <!-- Location ------------------>|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Image:Flag of Uganda.svg|25px]] [[Uganda]]|subdivision_type1=[[Regions of Uganda|Region]]|subdivision_name1=[[Central Region, Uganda|Central Region of Uganda]]|subdivision_type2=[[Districts of Uganda|District]]|subdivision_name2=[[Buikwe District]]|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|government_type=|leader_title=[[Mayor]]|leader_name=|leader_title1=<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=<!-- Settled -->|established_date=|established_title2=<!-- Incorporated (town) -->|established_date2=|established_title3=<!-- Incorporated (city) -->|established_date3=<!-- Area --------------------->|area_magnitude=|unit_pref=Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=<!-- Population ----------------------->|population_as_of=2020 Estimate|population_footnotes=|population_note=|population_total=10100|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=<!-- General information --------------->|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|elevation_footnotes=<!--for references: use <ref> tags-->|elevation_m=1200|elevation_ft=<!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=}}'''Nkokonjeru''' town council mu [[:en:Buikwe_District|Disitulikiti y’e Buikwe]] mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Central Region]] ya [[:en:Uganda|Uganda]] ng’erina ebyalo nga: Namaliiri, Kigulu, Mulajje, Naziwanga, Ndolwa, Buira, Bukasa, Wabiduuku, Nsuube ne Nkokonjeru Central. <ref>http://www.newvision.co.ug/news/646770-nalugo-s-gospel-proper-nutrition-starts-at-the-breast.html</ref> Erinnya lya tawuni eno litegeeza "Enkoko Enjeru". <ref name="Nkoko">http://www.newvision.co.ug/D/9/233/652818</ref> == Enkula y’ensi == Nkokonjeru ekunukiriza kilometres 9.9 (9.9 mi) ebugwanjuba bw’amaserengeta ga [[:en:Buikwe|Buikwe]], ekifo ekitebe kya disitulikiti we kiri. Akabuga kano kali mu kilometres 44 (27 mi), ku luguudo, mu bugwanjuba bw’amaserengeta ga [[:en:Njeru|Njeru]], tawuni ekyasinze obunene mu disitulikiti. <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/dir/Buikwe/Nkokonjeru/@0.324508,32.9250066,11z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dded1f0932639:0xc64bd141115f53b3!2m2!1d32.9888319!2d0.3144046!1m5!1m1!1s0x177de7f776190e1f:0x1d3b14b968fb49a2!2m2!1d32.910938!2d0.249508!3e0?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> Kino kikunukiriza kilometres 55 (34 mi), ku luguudo, mu bukiikaddyo bw’obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu era ekisinga obunene mu Uganda. <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/dir/Kampala/Nkokonjeru/@0.3061827,32.6107026,11z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!1m5!1m1!1s0x177de7f776190e1f:0x1d3b14b968fb49a2!2m2!1d32.910938!2d0.249508!3e0?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> Ensengeka za Nkokonjeru ku maapu ziri 0°14'22.0"N, 32°55'23.0"E (Latitude:0.239444; Longitude:32.923056). == Okulambika okutwaliza awamu == Nkokonjeru we waali ekiggwa ky'ennono [[:en:Baganda|Abaganda]] mwe baasaddaaka ''enkoko enjeru'' ng'omwaka gwa 1890 tegunatuuka. <ref name="Nkoko">http://www.newvision.co.ug/D/9/233/652818</ref> Mu mwaka gwa1891, [[:en:Mill_Hill_Fathers|ba Faaza ba Mill Hill]] baatandikawo [[:en:Catholic_Parish|Ekigo ky’Abakatuliki]] mu kitundu ekyo. Laddu bweyagwiira ''omuti gwa ssaddaaka'', abaminsani baakozesanga enku okwokya amatoffaali gebakozesa okuzimba Ekkanisa y’Ekigo. Oluvannyuma baazimba amasomero, eddwaaliro n’ettendekero ly’abasomesa. Okutuuka mu august wa 2009, ekigo ky’Abakatuliki e Nkonkonjeru kyalina abalokole abawandiisiddwa abasoba mu mitwaall45,000, <ref>http://www.newvision.co.ug/D/9/233/638561</ref> == Obungi bw'abantu == Mu mwaka gwa 2015, ekitongole kya [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS), kyabalirira nti omuwendo gw’abantu mu Nkokonjeru wakati w’ogwo omwaka gwali 9,200. Mu mwaka gwa 2020, ekitongole ekivunaanyizibwa ku bungi bw’abantu kyabalirira nti abantu b’omu kitundu kino baali 10,100. Ku bano, ababalirirwamu 5,400 (ebitundu 53.5 ku buli 100) baali bakyala ate ababalirirwamu 4,700 (ebitundu 46.5 ku buli 100) baali basajja. UBOS yabalirira nti omuwendo gw’abantu mu kibuga kino buli mwaka gukulira ku bitundu 1.88 ku buli 100, wakati w'omwaka gwa 2015 ne 2020. <ref name="PopR">{{Cite web |title=City Population: Check for Humans |url=https://www.citypopulation.de/checkhuman.html?url=%2Fen%2Fuganda%2Fcentral%2Fadmin%2Fbuikwe%2FSC0531__nkokonjeru%2F |access-date=2026-10-31 |website=www.citypopulation.de}}</ref> == Ebintu ebikwata ku nsonga eno == Ebifo bino wammanga eby’enjawulo biri munda oba okumpi ne Nkokonjeru: <ref name="6R">https://www.google.co.ug/maps/place/0%C2%B014'22.0%22N+32%C2%B055'23.0%22E/@0.235034,32.922988,380m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d0.2394444!4d32.9230556</ref> 1. 1. . Ofiisi za Town Council y’e Nkokonjeru 2. 2. . Essomero lya Nkokonjeru Church of Uganda Primary School 3. 3. . Essomero lya St. Paul's Primary School, Nkokonjeru 4. 4. . Essomero lya St. Peter's Secondary School, Nkokonjeru 5. 5. . Ettendekero eritendeka abasomesa e Nkokonjeru 6. 6. . Ettendekero ly'ebyemikono e Nkokonjeru 7. 7. . Eklezia ya Roman Catholic e Nkokonjeru 8. . Essomero lya pulayimale erya Stella Maris Boarding, Nsuube 9. 9. . Ettendekero lya Stella Maris, Nsuube 10. . Essomero lya st Alphonsus Demonstration 11. . Essomero lya St. Anthony Convent secondary school 12[[:en:Rural_Agency_for_Sustainable_Development|. Ekibiina kyobwanakyeewa ekya rural Agency for sustainable Development]] 13 . Ekibiina ky’obwegassi ekitereka n’okuwola ssente mu Nkokonjeru ekya Nkonkonjeru Savings and credit cooperative 14. .Ekitongole ky'ebyemikono ki mother Kevin vocation institute 15. . [[:en:Mukono–Kyetume–Katosi–Nyenga_Road|Oluguudo lwa Mukono–Kyetume–Katosi–Nyenga]], luyita wakati mu mutawuni okuva ebuvanjuba okudda e bugwanjuba 16. . [[:en:St._Francis_Hospital_Nkokonjeru|Eddwaaliro lya St. Francis Hospital Nkokonjeru]], eddwaliro ly'abantu bonna nga lirina ebitanda 60 nga liddukanyizibwa [[:en:Roman_Catholic_Diocese_of_Lugazi|Obulabirizi bw'Abakatuliki obw'e Lugazi]] <ref name="9R">https://www.newvision.co.ug/news/1172273/nkokonjeru-hospital-ray-machine</ref> == Laba ne == * [[:en:Hospitals_in_Uganda|Amalwaliro mu Uganda]] * [[:en:List_of_roads_in_Uganda|Olukalala lw'enguudo mu Uganda]] * [[:en:List_of_cities_and_towns_in_Uganda|Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda]] == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Reflist}} [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] dgb6ghsb5aa2xzh507fkogmjfhmx6ep 77867 77866 2026-10-31T15:47:02Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77867 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Nkokonjeru|other_name=|native_name=<!-- for cities whose native name is not in English -->|nickname=|settlement_type=|motto=<!-- images and maps --hi--------->|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Uganda<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_caption=Location in Uganda <!-- Location ------------------>|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Image:Flag of Uganda.svg|25px]] [[Uganda]]|subdivision_type1=[[Regions of Uganda|Region]]|subdivision_name1=[[Central Region, Uganda|Central Region of Uganda]]|subdivision_type2=[[Districts of Uganda|District]]|subdivision_name2=[[Buikwe District]]|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|government_type=|leader_title=[[Mayor]]|leader_name=|leader_title1=<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=<!-- Settled -->|established_date=|established_title2=<!-- Incorporated (town) -->|established_date2=|established_title3=<!-- Incorporated (city) -->|established_date3=<!-- Area --------------------->|area_magnitude=|unit_pref=Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=<!-- Population ----------------------->|population_as_of=2020 Estimate|population_footnotes=|population_note=|population_total=10100|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=<!-- General information --------------->|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|elevation_footnotes=<!--for references: use <ref> tags-->|elevation_m=1200|elevation_ft=<!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=}}'''Nkokonjeru''' town council mu [[:en:Buikwe_District|Disitulikiti y’e Buikwe]] mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Central Region]] ya [[:en:Uganda|Uganda]] ng’erina ebyalo nga: Namaliiri, Kigulu, Mulajje, Naziwanga, Ndolwa, Buira, Bukasa, Wabiduuku, Nsuube ne Nkokonjeru Central. <ref>http://www.newvision.co.ug/news/646770-nalugo-s-gospel-proper-nutrition-starts-at-the-breast.html</ref> Erinnya lya tawuni eno litegeeza "Enkoko Enjeru". <ref name="Nkoko">http://www.newvision.co.ug/D/9/233/652818</ref> == Enkula y’ensi == Nkokonjeru ekunukiriza kilometres 9.9 (9.9 mi) ebugwanjuba bw’amaserengeta ga [[:en:Buikwe|Buikwe]], ekifo ekitebe kya disitulikiti we kiri. Akabuga kano kali mu kilometres 44 (27 mi), ku luguudo, mu bugwanjuba bw’amaserengeta ga [[:en:Njeru|Njeru]], tawuni ekyasinze obunene mu disitulikiti. <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/dir/Buikwe/Nkokonjeru/@0.324508,32.9250066,11z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dded1f0932639:0xc64bd141115f53b3!2m2!1d32.9888319!2d0.3144046!1m5!1m1!1s0x177de7f776190e1f:0x1d3b14b968fb49a2!2m2!1d32.910938!2d0.249508!3e0?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> Kino kikunukiriza kilometres 55 (34 mi), ku luguudo, mu bukiikaddyo bw’obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu era ekisinga obunene mu Uganda. <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/dir/Kampala/Nkokonjeru/@0.3061827,32.6107026,11z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!1m5!1m1!1s0x177de7f776190e1f:0x1d3b14b968fb49a2!2m2!1d32.910938!2d0.249508!3e0?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> Ensengeka za Nkokonjeru ku maapu ziri 0°14'22.0"N, 32°55'23.0"E (Latitude:0.239444; Longitude:32.923056). == Okulambika okutwaliza awamu == Nkokonjeru we waali ekiggwa ky'ennono [[:en:Baganda|Abaganda]] mwe baasaddaaka ''enkoko enjeru'' ng'omwaka gwa 1890 tegunatuuka. <ref name="Nkoko">http://www.newvision.co.ug/D/9/233/652818</ref> Mu mwaka gwa1891, [[:en:Mill_Hill_Fathers|ba Faaza ba Mill Hill]] baatandikawo [[:en:Catholic_Parish|Ekigo ky’Abakatuliki]] mu kitundu ekyo. Laddu bweyagwiira ''omuti gwa ssaddaaka'', abaminsani baakozesanga enku okwokya amatoffaali gebakozesa okuzimba Ekkanisa y’Ekigo. Oluvannyuma baazimba amasomero, eddwaaliro n’ettendekero ly’abasomesa. Okutuuka mu august wa 2009, ekigo ky’Abakatuliki e Nkonkonjeru kyalina abalokole abawandiisiddwa abasoba mu mitwaall45,000, <ref>http://www.newvision.co.ug/D/9/233/638561</ref> == Obungi bw'abantu == Mu mwaka gwa 2015, ekitongole kya [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS), kyabalirira nti omuwendo gw’abantu mu Nkokonjeru wakati w’ogwo omwaka gwali 9,200. Mu mwaka gwa 2020, ekitongole ekivunaanyizibwa ku bungi bw’abantu kyabalirira nti abantu b’omu kitundu kino baali 10,100. Ku bano, ababalirirwamu 5,400 (ebitundu 53.5 ku buli 100) baali bakyala ate ababalirirwamu 4,700 (ebitundu 46.5 ku buli 100) baali basajja. UBOS yabalirira nti omuwendo gw’abantu mu kibuga kino buli mwaka gukulira ku bitundu 1.88 ku buli 100, wakati w'omwaka gwa 2015 ne 2020. <ref name="PopR">{{Cite web |title=City Population: Check for Humans |url=https://www.citypopulation.de/checkhuman.html?url=%2Fen%2Fuganda%2Fcentral%2Fadmin%2Fbuikwe%2FSC0531__nkokonjeru%2F |access-date=2026-10-31 |website=www.citypopulation.de}}</ref> == Ebintu ebikwata ku nsonga eno == Ebifo bino wammanga eby’enjawulo biri munda oba okumpi ne Nkokonjeru: <ref name="6R">{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.co.ug/maps/place/0%C2%B014%2722.0%22N+32%C2%B055%2723.0%22E/@0.235034,32.922988,380m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d0.2394444!4d32.9230556?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> 1. 1. . Ofiisi za Town Council y’e Nkokonjeru 2. 2. . Essomero lya Nkokonjeru Church of Uganda Primary School 3. 3. . Essomero lya St. Paul's Primary School, Nkokonjeru 4. 4. . Essomero lya St. Peter's Secondary School, Nkokonjeru 5. 5. . Ettendekero eritendeka abasomesa e Nkokonjeru 6. 6. . Ettendekero ly'ebyemikono e Nkokonjeru 7. 7. . Eklezia ya Roman Catholic e Nkokonjeru 8. . Essomero lya pulayimale erya Stella Maris Boarding, Nsuube 9. 9. . Ettendekero lya Stella Maris, Nsuube 10. . Essomero lya st Alphonsus Demonstration 11. . Essomero lya St. Anthony Convent secondary school 12[[:en:Rural_Agency_for_Sustainable_Development|. Ekibiina kyobwanakyeewa ekya rural Agency for sustainable Development]] 13 . Ekibiina ky’obwegassi ekitereka n’okuwola ssente mu Nkokonjeru ekya Nkonkonjeru Savings and credit cooperative 14. .Ekitongole ky'ebyemikono ki mother Kevin vocation institute 15. . [[:en:Mukono–Kyetume–Katosi–Nyenga_Road|Oluguudo lwa Mukono–Kyetume–Katosi–Nyenga]], luyita wakati mu mutawuni okuva ebuvanjuba okudda e bugwanjuba 16. . [[:en:St._Francis_Hospital_Nkokonjeru|Eddwaaliro lya St. Francis Hospital Nkokonjeru]], eddwaliro ly'abantu bonna nga lirina ebitanda 60 nga liddukanyizibwa [[:en:Roman_Catholic_Diocese_of_Lugazi|Obulabirizi bw'Abakatuliki obw'e Lugazi]] <ref name="9R">https://www.newvision.co.ug/news/1172273/nkokonjeru-hospital-ray-machine</ref> == Laba ne == * [[:en:Hospitals_in_Uganda|Amalwaliro mu Uganda]] * [[:en:List_of_roads_in_Uganda|Olukalala lw'enguudo mu Uganda]] * [[:en:List_of_cities_and_towns_in_Uganda|Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda]] == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Reflist}} [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] t05qzvv8aaas76qyuibui0jlzj3wi7w 77868 77867 2026-10-31T15:47:51Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77868 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Nkokonjeru|other_name=|native_name=<!-- for cities whose native name is not in English -->|nickname=|settlement_type=|motto=<!-- images and maps --hi--------->|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Uganda<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_caption=Location in Uganda <!-- Location ------------------>|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[Image:Flag of Uganda.svg|25px]] [[Uganda]]|subdivision_type1=[[Regions of Uganda|Region]]|subdivision_name1=[[Central Region, Uganda|Central Region of Uganda]]|subdivision_type2=[[Districts of Uganda|District]]|subdivision_name2=[[Buikwe District]]|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|government_type=|leader_title=[[Mayor]]|leader_name=|leader_title1=<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=<!-- Settled -->|established_date=|established_title2=<!-- Incorporated (town) -->|established_date2=|established_title3=<!-- Incorporated (city) -->|established_date3=<!-- Area --------------------->|area_magnitude=|unit_pref=Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=<!-- Population ----------------------->|population_as_of=2020 Estimate|population_footnotes=|population_note=|population_total=10100|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=<!-- General information --------------->|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|elevation_footnotes=<!--for references: use <ref> tags-->|elevation_m=1200|elevation_ft=<!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=}}'''Nkokonjeru''' town council mu [[:en:Buikwe_District|Disitulikiti y’e Buikwe]] mu [[:en:Central_Region,_Uganda|Central Region]] ya [[:en:Uganda|Uganda]] ng’erina ebyalo nga: Namaliiri, Kigulu, Mulajje, Naziwanga, Ndolwa, Buira, Bukasa, Wabiduuku, Nsuube ne Nkokonjeru Central. <ref>http://www.newvision.co.ug/news/646770-nalugo-s-gospel-proper-nutrition-starts-at-the-breast.html</ref> Erinnya lya tawuni eno litegeeza "Enkoko Enjeru". <ref name="Nkoko">http://www.newvision.co.ug/D/9/233/652818</ref> == Enkula y’ensi == Nkokonjeru ekunukiriza kilometres 9.9 (9.9 mi) ebugwanjuba bw’amaserengeta ga [[:en:Buikwe|Buikwe]], ekifo ekitebe kya disitulikiti we kiri. Akabuga kano kali mu kilometres 44 (27 mi), ku luguudo, mu bugwanjuba bw’amaserengeta ga [[:en:Njeru|Njeru]], tawuni ekyasinze obunene mu disitulikiti. <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/dir/Buikwe/Nkokonjeru/@0.324508,32.9250066,11z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dded1f0932639:0xc64bd141115f53b3!2m2!1d32.9888319!2d0.3144046!1m5!1m1!1s0x177de7f776190e1f:0x1d3b14b968fb49a2!2m2!1d32.910938!2d0.249508!3e0?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> Kino kikunukiriza kilometres 55 (34 mi), ku luguudo, mu bukiikaddyo bw’obuvanjuba bwa [[Kampala]], ekibuga ekikulu era ekisinga obunene mu Uganda. <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/dir/Kampala/Nkokonjeru/@0.3061827,32.6107026,11z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!1m5!1m1!1s0x177de7f776190e1f:0x1d3b14b968fb49a2!2m2!1d32.910938!2d0.249508!3e0?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> Ensengeka za Nkokonjeru ku maapu ziri 0°14'22.0"N, 32°55'23.0"E (Latitude:0.239444; Longitude:32.923056). == Okulambika okutwaliza awamu == Nkokonjeru we waali ekiggwa ky'ennono [[:en:Baganda|Abaganda]] mwe baasaddaaka ''enkoko enjeru'' ng'omwaka gwa 1890 tegunatuuka. <ref name="Nkoko">http://www.newvision.co.ug/D/9/233/652818</ref> Mu mwaka gwa1891, [[:en:Mill_Hill_Fathers|ba Faaza ba Mill Hill]] baatandikawo [[:en:Catholic_Parish|Ekigo ky’Abakatuliki]] mu kitundu ekyo. Laddu bweyagwiira ''omuti gwa ssaddaaka'', abaminsani baakozesanga enku okwokya amatoffaali gebakozesa okuzimba Ekkanisa y’Ekigo. Oluvannyuma baazimba amasomero, eddwaaliro n’ettendekero ly’abasomesa. Okutuuka mu august wa 2009, ekigo ky’Abakatuliki e Nkonkonjeru kyalina abalokole abawandiisiddwa abasoba mu mitwaall45,000, <ref>http://www.newvision.co.ug/D/9/233/638561</ref> == Obungi bw'abantu == Mu mwaka gwa 2015, ekitongole kya [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS), kyabalirira nti omuwendo gw’abantu mu Nkokonjeru wakati w’ogwo omwaka gwali 9,200. Mu mwaka gwa 2020, ekitongole ekivunaanyizibwa ku bungi bw’abantu kyabalirira nti abantu b’omu kitundu kino baali 10,100. Ku bano, ababalirirwamu 5,400 (ebitundu 53.5 ku buli 100) baali bakyala ate ababalirirwamu 4,700 (ebitundu 46.5 ku buli 100) baali basajja. UBOS yabalirira nti omuwendo gw’abantu mu kibuga kino buli mwaka gukulira ku bitundu 1.88 ku buli 100, wakati w'omwaka gwa 2015 ne 2020. <ref name="PopR">{{Cite web |title=City Population: Check for Humans |url=https://www.citypopulation.de/checkhuman.html?url=%2Fen%2Fuganda%2Fcentral%2Fadmin%2Fbuikwe%2FSC0531__nkokonjeru%2F |access-date=2026-10-31 |website=www.citypopulation.de}}</ref> == Ebintu ebikwata ku nsonga eno == Ebifo bino wammanga eby’enjawulo biri munda oba okumpi ne Nkokonjeru: <ref name="6R">{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.co.ug/maps/place/0%C2%B014%2722.0%22N+32%C2%B055%2723.0%22E/@0.235034,32.922988,380m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d0.2394444!4d32.9230556?hl=en |access-date=2026-10-31 |website=Google Maps |language=en}}</ref> 1. 1. . Ofiisi za Town Council y’e Nkokonjeru 2. 2. . Essomero lya Nkokonjeru Church of Uganda Primary School 3. 3. . Essomero lya St. Paul's Primary School, Nkokonjeru 4. 4. . Essomero lya St. Peter's Secondary School, Nkokonjeru 5. 5. . Ettendekero eritendeka abasomesa e Nkokonjeru 6. 6. . Ettendekero ly'ebyemikono e Nkokonjeru 7. 7. . Eklezia ya Roman Catholic e Nkokonjeru 8. . Essomero lya pulayimale erya Stella Maris Boarding, Nsuube 9. 9. . Ettendekero lya Stella Maris, Nsuube 10. . Essomero lya st Alphonsus Demonstration 11. . Essomero lya St. Anthony Convent secondary school 12[[:en:Rural_Agency_for_Sustainable_Development|. Ekibiina kyobwanakyeewa ekya rural Agency for sustainable Development]] 13 . Ekibiina ky’obwegassi ekitereka n’okuwola ssente mu Nkokonjeru ekya Nkonkonjeru Savings and credit cooperative 14. .Ekitongole ky'ebyemikono ki mother Kevin vocation institute 15. . [[:en:Mukono–Kyetume–Katosi–Nyenga_Road|Oluguudo lwa Mukono–Kyetume–Katosi–Nyenga]], luyita wakati mu mutawuni okuva ebuvanjuba okudda e bugwanjuba 16. . [[:en:St._Francis_Hospital_Nkokonjeru|Eddwaaliro lya St. Francis Hospital Nkokonjeru]], eddwaliro ly'abantu bonna nga lirina ebitanda 60 nga liddukanyizibwa [[:en:Roman_Catholic_Diocese_of_Lugazi|Obulabirizi bw'Abakatuliki obw'e Lugazi]] <ref name="9R">{{Cite web |last=Reporter |first=Vision |title=Nkokonjeru Hospital gets X-ray machine |url=https://www.newvision.co.ugnull/ |access-date=2026-10-31 |website=New Vision}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Hospitals_in_Uganda|Amalwaliro mu Uganda]] * [[:en:List_of_roads_in_Uganda|Olukalala lw'enguudo mu Uganda]] * [[:en:List_of_cities_and_towns_in_Uganda|Olukalala lw'ebibuga n'obubuga mu Uganda]] == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Reflist}} [[Category:Pages with unreviewed translations]] [[Category:Eddiini mu Buganda]] 2op5f40xefqviyksrben2j3oppi1y6v Ivan Lumanyika 0 11204 77838 37640 2026-10-31T14:50:56Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77838 wikitext text/x-wiki   '''Ivan Lumanyika Jumba''' (yazaalibwa 28 Ogwomukaaga 1992) munna Uganda azannya omuzannyo ogw'ensero oba [[:en:Basketball|basketball]] ku kiraabu eya [[:en:City_Oilers|City Oilers]] mu [[Uganda]]. <ref>{{Cite web |last=BigEyeAdmin |date=2014-09-17 |title=National Basketball Teams Named Ahead of Africa Zone 5 Qualifiers |url=https://bigeye.ug/uganda-national-basketball-teams-named-ahead-fiba-africa-zone-5-seniors-qualifiers/ |access-date=2026-10-31 |website=BigEye.UG |language=en-US}}</ref> == Ku mutendera ogw'ensi == Lumanyika azannyira ku tiimu ya Uganda mumuzannyo gwensero wakati wamawanga. Lumanyika y'omu ku bazannyi abayamba ttiimu ya Uganda okukiika mu mpaka zamawanga ku ssemazinga Africa eza [[:en:AfroBasket|AfroBasket]] omulundi ogwasooka mu mwaka 2015. Omutindo ogwayolesebwa Lumanyika nabalala nga [[:en:Henry_Malinga|Henry Malinga]] gwayamba Uganda okuwangula tiimu ezenjawulo mu mutendera ogwokusunsula nga muzino mwalimu; [[:en:Somalia_national_basketball_team|Somalia]] gyebawangula obugoba 85 ku 74 nga 21 Ogwomwenda 2014. <ref>https://web.archive.org/web/20160304064415/http://www.monitor.co.ug/Sports/Basketball/Lumanyika-elevates-to-new-level--Egypt-wait/-/690268/2462006/-/a299fmz/-/index.html</ref> Mu muzannyo wakati wa Uganda ne [[:en:Kenya_national_basketball_team|Kenya]], yateeba obugoba 15 ne 'rebounds' 11. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/FIBA</ref> Olwomutindo gwe yayolesa muzokusunsula, Lumanyika yali omu kubazannyi 20 abaalangirirwa nga 6 Ogwomusanvu 2015 okusobola okufunako abo abaali ab'okukiikirira Uganda mu [[:en:AfroBasket_2015|mpaka za AfroBasket 2015]] . <ref>https://web.archive.org/web/20150809111825/http://www.fiba.com/news/afrobasket-2015--team-profile-uganda</ref> == Ebirala ebimukwatako == Lumanyika asinga kuzannyisa mukono gwa kkono . <ref>http://www.newvision.co.ug/news/660196-basketball-lumanyika-guides-uganda-past-kenyans.html</ref> == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Reflist}} eo91w3tsad1g8q6i0jteolxo41grqzc 77839 77838 2026-10-31T14:52:17Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77839 wikitext text/x-wiki   '''Ivan Lumanyika Jumba''' (yazaalibwa 28 Ogwomukaaga 1992) munna Uganda azannya omuzannyo ogw'ensero oba [[:en:Basketball|basketball]] ku kiraabu eya [[:en:City_Oilers|City Oilers]] mu [[Uganda]]. <ref>{{Cite web |last=BigEyeAdmin |date=2014-09-17 |title=National Basketball Teams Named Ahead of Africa Zone 5 Qualifiers |url=https://bigeye.ug/uganda-national-basketball-teams-named-ahead-fiba-africa-zone-5-seniors-qualifiers/ |access-date=2026-10-31 |website=BigEye.UG |language=en-US}}</ref> == Ku mutendera ogw'ensi == Lumanyika azannyira ku tiimu ya Uganda mumuzannyo gwensero wakati wamawanga. Lumanyika y'omu ku bazannyi abayamba ttiimu ya Uganda okukiika mu mpaka zamawanga ku ssemazinga Africa eza [[:en:AfroBasket|AfroBasket]] omulundi ogwasooka mu mwaka 2015. Omutindo ogwayolesebwa Lumanyika nabalala nga [[:en:Henry_Malinga|Henry Malinga]] gwayamba Uganda okuwangula tiimu ezenjawulo mu mutendera ogwokusunsula nga muzino mwalimu; [[:en:Somalia_national_basketball_team|Somalia]] gyebawangula obugoba 85 ku 74 nga 21 Ogwomwenda 2014. <ref>{{Cite news |title=Lumanyika elevates to new level, Egypt wait |url=http://www.monitor.co.ug/Sports/Basketball/Lumanyika-elevates-to-new-level--Egypt-wait/-/690268/2462006/-/a299fmz/-/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064415/http://www.monitor.co.ug/Sports/Basketball/Lumanyika-elevates-to-new-level--Egypt-wait/-/690268/2462006/-/a299fmz/-/index.html |archive-date=2016-03-04 |access-date=2026-10-31 |language=en}}</ref> Mu muzannyo wakati wa Uganda ne [[:en:Kenya_national_basketball_team|Kenya]], yateeba obugoba 15 ne 'rebounds' 11. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/FIBA</ref> Olwomutindo gwe yayolesa muzokusunsula, Lumanyika yali omu kubazannyi 20 abaalangirirwa nga 6 Ogwomusanvu 2015 okusobola okufunako abo abaali ab'okukiikirira Uganda mu [[:en:AfroBasket_2015|mpaka za AfroBasket 2015]] . <ref>https://web.archive.org/web/20150809111825/http://www.fiba.com/news/afrobasket-2015--team-profile-uganda</ref> == Ebirala ebimukwatako == Lumanyika asinga kuzannyisa mukono gwa kkono . <ref>http://www.newvision.co.ug/news/660196-basketball-lumanyika-guides-uganda-past-kenyans.html</ref> == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Reflist}} cwnirlqdbvh1uvufrniv16lzy2jc9t5 77840 77839 2026-10-31T14:53:12Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77840 wikitext text/x-wiki   '''Ivan Lumanyika Jumba''' (yazaalibwa 28 Ogwomukaaga 1992) munna Uganda azannya omuzannyo ogw'ensero oba [[:en:Basketball|basketball]] ku kiraabu eya [[:en:City_Oilers|City Oilers]] mu [[Uganda]]. <ref>{{Cite web |last=BigEyeAdmin |date=2014-09-17 |title=National Basketball Teams Named Ahead of Africa Zone 5 Qualifiers |url=https://bigeye.ug/uganda-national-basketball-teams-named-ahead-fiba-africa-zone-5-seniors-qualifiers/ |access-date=2026-10-31 |website=BigEye.UG |language=en-US}}</ref> == Ku mutendera ogw'ensi == Lumanyika azannyira ku tiimu ya Uganda mumuzannyo gwensero wakati wamawanga. Lumanyika y'omu ku bazannyi abayamba ttiimu ya Uganda okukiika mu mpaka zamawanga ku ssemazinga Africa eza [[:en:AfroBasket|AfroBasket]] omulundi ogwasooka mu mwaka 2015. Omutindo ogwayolesebwa Lumanyika nabalala nga [[:en:Henry_Malinga|Henry Malinga]] gwayamba Uganda okuwangula tiimu ezenjawulo mu mutendera ogwokusunsula nga muzino mwalimu; [[:en:Somalia_national_basketball_team|Somalia]] gyebawangula obugoba 85 ku 74 nga 21 Ogwomwenda 2014. <ref>{{Cite news |title=Lumanyika elevates to new level, Egypt wait |url=http://www.monitor.co.ug/Sports/Basketball/Lumanyika-elevates-to-new-level--Egypt-wait/-/690268/2462006/-/a299fmz/-/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064415/http://www.monitor.co.ug/Sports/Basketball/Lumanyika-elevates-to-new-level--Egypt-wait/-/690268/2462006/-/a299fmz/-/index.html |archive-date=2016-03-04 |access-date=2026-10-31 |language=en}}</ref> Mu muzannyo wakati wa Uganda ne [[:en:Kenya_national_basketball_team|Kenya]], yateeba obugoba 15 ne 'rebounds' 11. <ref>{{Cite book |date=2026-10-27 |title=FIBA |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=FIBA&oldid=1382233505 |language=en}}</ref> Olwomutindo gwe yayolesa muzokusunsula, Lumanyika yali omu kubazannyi 20 abaalangirirwa nga 6 Ogwomusanvu 2015 okusobola okufunako abo abaali ab'okukiikirira Uganda mu [[:en:AfroBasket_2015|mpaka za AfroBasket 2015]] . <ref>https://web.archive.org/web/20150809111825/http://www.fiba.com/news/afrobasket-2015--team-profile-uganda</ref> == Ebirala ebimukwatako == Lumanyika asinga kuzannyisa mukono gwa kkono . <ref>http://www.newvision.co.ug/news/660196-basketball-lumanyika-guides-uganda-past-kenyans.html</ref> == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Reflist}} 0lwfyfyiy7f9q9q8tm2usc7pbt8govf 77841 77840 2026-10-31T14:54:11Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77841 wikitext text/x-wiki   '''Ivan Lumanyika Jumba''' (yazaalibwa 28 Ogwomukaaga 1992) munna Uganda azannya omuzannyo ogw'ensero oba [[:en:Basketball|basketball]] ku kiraabu eya [[:en:City_Oilers|City Oilers]] mu [[Uganda]]. <ref>{{Cite web |last=BigEyeAdmin |date=2014-09-17 |title=National Basketball Teams Named Ahead of Africa Zone 5 Qualifiers |url=https://bigeye.ug/uganda-national-basketball-teams-named-ahead-fiba-africa-zone-5-seniors-qualifiers/ |access-date=2026-10-31 |website=BigEye.UG |language=en-US}}</ref> == Ku mutendera ogw'ensi == Lumanyika azannyira ku tiimu ya Uganda mumuzannyo gwensero wakati wamawanga. Lumanyika y'omu ku bazannyi abayamba ttiimu ya Uganda okukiika mu mpaka zamawanga ku ssemazinga Africa eza [[:en:AfroBasket|AfroBasket]] omulundi ogwasooka mu mwaka 2015. Omutindo ogwayolesebwa Lumanyika nabalala nga [[:en:Henry_Malinga|Henry Malinga]] gwayamba Uganda okuwangula tiimu ezenjawulo mu mutendera ogwokusunsula nga muzino mwalimu; [[:en:Somalia_national_basketball_team|Somalia]] gyebawangula obugoba 85 ku 74 nga 21 Ogwomwenda 2014. <ref>{{Cite news |title=Lumanyika elevates to new level, Egypt wait |url=http://www.monitor.co.ug/Sports/Basketball/Lumanyika-elevates-to-new-level--Egypt-wait/-/690268/2462006/-/a299fmz/-/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064415/http://www.monitor.co.ug/Sports/Basketball/Lumanyika-elevates-to-new-level--Egypt-wait/-/690268/2462006/-/a299fmz/-/index.html |archive-date=2016-03-04 |access-date=2026-10-31 |language=en}}</ref> Mu muzannyo wakati wa Uganda ne [[:en:Kenya_national_basketball_team|Kenya]], yateeba obugoba 15 ne 'rebounds' 11. <ref>{{Cite book |date=2026-10-27 |title=FIBA |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=FIBA&oldid=1382233505 |language=en}}</ref> Olwomutindo gwe yayolesa muzokusunsula, Lumanyika yali omu kubazannyi 20 abaalangirirwa nga 6 Ogwomusanvu 2015 okusobola okufunako abo abaali ab'okukiikirira Uganda mu [[:en:AfroBasket_2015|mpaka za AfroBasket 2015]] . <ref>{{Cite web |title=AfroBasket 2015 - Team Profile: Uganda |url=http://www.fiba.com/news/afrobasket-2015--team-profile-uganda |archive-url=https://web.archive.org/web/20150809111825/http://www.fiba.com/news/afrobasket-2015--team-profile-uganda |archive-date=2015-08-09 |access-date=2026-10-31 |website=FIBA.com |language=en}}</ref> == Ebirala ebimukwatako == Lumanyika asinga kuzannyisa mukono gwa kkono . <ref>http://www.newvision.co.ug/news/660196-basketball-lumanyika-guides-uganda-past-kenyans.html</ref> == Ebiwandiiko ebikozesebwa == {{Reflist}} tvsn10c11oihq9sfq6m9shx1vgtpeww Alexander David Ssimbwa 0 11458 77857 51257 2026-10-31T15:28:53Z Jonathan Charvez 11988 conveted reference 77857 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Omulangira Alexander David Ssimbwa''' 21 Ogwokusatu 1934 – 6 Ogwekkuminogumu 2014 yali Munnayuganda omulangira, omukungu era munnakyukakyuka. Yazaalibwa mulangira w'[[Buganda|Obwakabaka bwa Buganda]] nga mutabani wa Ssekabaka [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Daudi Cwa II]] . Mu myaka gya 1960, yakwatibwa mu kiseera [[:en:Mengo_Crisihttps://en.wikipedia.org/wiki/Mengo_Crisis|ka zigizigi e Mengo]] nga kigambibwa nti yali lw'okwogerera Pulezidenti [[Milton Obote]] . Oluvannyuma lw’okuyimbulwa mu kkomera mu 1971, Ssimbwa yaweereza ng’omubaka wa Uganda mu China mu kiseera ky’obufuzi bwa Pulezidenti [[Yoweri Museveni]]. == Ebimukwatako == Ssimbwa yazaalibwa mu [[Kampala]] nga 21 Ogwokusatu 1934 mu maka ga Erina Nambawa ne Ssekabaka [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Daudi Cwa II]] [[Kabaka wa Buganda]] .<ref name="monitor2">{{Cite web |date=January 21, 2021 |title=Kabaka's uncle Prince Ssimbwa passes on |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kabaka-s-uncle-prince-ssimbwa-passes-on-1589972 |website=Monitor}}</ref> Yali mwana wa Kabaka Daudi Cwa II ow’amakumi asatu mu abataano. <ref name="newvision">{{Cite web |title=Buganda Prince's widow accuses lawyer of land grabbing |url=https://www.newvision.co.ug/news/1527741/buganda-prince-widow-accuses-lawyer-land-grabbing#google_vignette |website=New Vision}}</ref> Ssimbwa yali muganda wa Kabaka [[Ssekabaka Mutesa II|Mutesa II]] eyali agenda okujja era kojja wa Kabaka [[Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda|Muwenda Mutebi II]] eyali agenda okufuuka Kabaka . Oluvanyuma lw'okwenyigira mu kuwamba gavumenti mu 1966, nga kigambibwa nti yakola olukwe okutta Pulezidenti wa Uganda eyali alwanyisa obwakabaka [[Milton Obote]], Ssimbwa yakwatibwa mu [[:en:Lubiri|Lubiri lw'e Lubiri]],<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Fare thee well soldier and diplomat |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/fare-thee-well-soldier-and-diplomat-1590504 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> y'asibibwa, n'atulugunyizibwa amagye agaali amesimbu eri Obote mu kiseera ky'[[:en:Mengo_Crisis|akatyabaga akaliwo e Mengo]]. Yasalirwa ekibonerezo kya kusibwa emyaka nkaaga mu ena kyokka n’ayimbulwa nga bukyali, mu 1971, mu kiseera ky’obukulembeze bwa Pulezidenti [[Idi Amin]] . <ref>https://hicginewsagency.com/2014/11/06/prince-david-ssimbwa-passes-on-ri-p/</ref> Mu myaka gya 1980, yeegatta ku lutalo lw’okwenunula mu kiseera [[:en:Ugandan_Bush_War|ky’olutalo lw'omunsiko mu Uganda]] olwaleeta Pulezidenti [[Yoweri Museveni]] mu buyinza. Mu bukulembeze bwa Museveni, Ssimbwa yaliko omubaka wa Uganda mu China. <ref>{{Cite web |last=Kasozi |first=Ephraim |date=2016-09-26 |title=Uganda: Royal Family Fights Over Ssekabaka Chwa's Land |url=https://allafrica.com/stories/201609260003.html |website=AllAfrica}}</ref> Oluvannyuma yakuubagana ne gavumenti y’e Mengo ku nsonga z’obwannannyini ku ttaka.<ref>https://allafrica.com/stories/201609260003.html</ref> Ssimbwa yafuulibwa Knight of the Grand Cross of the [[:en:Afro-Bolivian_monarchy#Order_of_Merit|Royal Order of Merit of Prince Uchicho]] nga Kabaka [[:en:Julio_Pinedo|Julio I]] owa [[:en:Afro-Bolivians|Afro-Bolivia]] yamufuula Knight of the Grand Cross .<ref>https://www.casarealafroboliviana.org/orden-merito.html</ref> Yafa nga 6 Ogwekkuminogumu 2014 mu [[Eddwaaliro e Nakasero|ddwaaliro e Nakasero]] . Yaterekebwa mu [[:en:Kasubi_Tombs|masiro ge Kasubi]] .<ref>https://allafrica.com/stories/201411120467.html</ref> == Ebitiibwa == * [[File:Flag_Afrobolivian.svg|30x30px|thumb left]] Knight wa Grand Collar y’Obwakabaka [[:en:Afro-Bolivian_monarchy#Order_of_Merit|obw’Obwakabaka obw’Omulangira Uchicho]] == Ebijulizidwa == {{Reflist}} [[Category:Buganda]] 5pe0cr9j54jkqpvlnv2an24koh4k0uh 77858 77857 2026-10-31T15:29:30Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77858 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Omulangira Alexander David Ssimbwa''' 21 Ogwokusatu 1934 – 6 Ogwekkuminogumu 2014 yali Munnayuganda omulangira, omukungu era munnakyukakyuka. Yazaalibwa mulangira w'[[Buganda|Obwakabaka bwa Buganda]] nga mutabani wa Ssekabaka [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Daudi Cwa II]] . Mu myaka gya 1960, yakwatibwa mu kiseera [[:en:Mengo_Crisihttps://en.wikipedia.org/wiki/Mengo_Crisis|ka zigizigi e Mengo]] nga kigambibwa nti yali lw'okwogerera Pulezidenti [[Milton Obote]] . Oluvannyuma lw’okuyimbulwa mu kkomera mu 1971, Ssimbwa yaweereza ng’omubaka wa Uganda mu China mu kiseera ky’obufuzi bwa Pulezidenti [[Yoweri Museveni]]. == Ebimukwatako == Ssimbwa yazaalibwa mu [[Kampala]] nga 21 Ogwokusatu 1934 mu maka ga Erina Nambawa ne Ssekabaka [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Daudi Cwa II]] [[Kabaka wa Buganda]] .<ref name="monitor2">{{Cite web |date=January 21, 2021 |title=Kabaka's uncle Prince Ssimbwa passes on |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kabaka-s-uncle-prince-ssimbwa-passes-on-1589972 |website=Monitor}}</ref> Yali mwana wa Kabaka Daudi Cwa II ow’amakumi asatu mu abataano. <ref name="newvision">{{Cite web |title=Buganda Prince's widow accuses lawyer of land grabbing |url=https://www.newvision.co.ug/news/1527741/buganda-prince-widow-accuses-lawyer-land-grabbing#google_vignette |website=New Vision}}</ref> Ssimbwa yali muganda wa Kabaka [[Ssekabaka Mutesa II|Mutesa II]] eyali agenda okujja era kojja wa Kabaka [[Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda|Muwenda Mutebi II]] eyali agenda okufuuka Kabaka . Oluvanyuma lw'okwenyigira mu kuwamba gavumenti mu 1966, nga kigambibwa nti yakola olukwe okutta Pulezidenti wa Uganda eyali alwanyisa obwakabaka [[Milton Obote]], Ssimbwa yakwatibwa mu [[:en:Lubiri|Lubiri lw'e Lubiri]],<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Fare thee well soldier and diplomat |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/fare-thee-well-soldier-and-diplomat-1590504 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> y'asibibwa, n'atulugunyizibwa amagye agaali amesimbu eri Obote mu kiseera ky'[[:en:Mengo_Crisis|akatyabaga akaliwo e Mengo]]. Yasalirwa ekibonerezo kya kusibwa emyaka nkaaga mu ena kyokka n’ayimbulwa nga bukyali, mu 1971, mu kiseera ky’obukulembeze bwa Pulezidenti [[Idi Amin]] . <ref>{{Cite web |last=Agency |first=HICGI News |date=2014-11-06 |title=Prince David Ssimbwa Passes on-RI.P |url=https://hicginewsagency.com/2014/11/06/prince-david-ssimbwa-passes-on-ri-p/ |access-date=2026-10-31 |website=HICGI News Agency |language=en}}</ref> Mu myaka gya 1980, yeegatta ku lutalo lw’okwenunula mu kiseera [[:en:Ugandan_Bush_War|ky’olutalo lw'omunsiko mu Uganda]] olwaleeta Pulezidenti [[Yoweri Museveni]] mu buyinza. Mu bukulembeze bwa Museveni, Ssimbwa yaliko omubaka wa Uganda mu China. <ref>{{Cite web |last=Kasozi |first=Ephraim |date=2016-09-26 |title=Uganda: Royal Family Fights Over Ssekabaka Chwa's Land |url=https://allafrica.com/stories/201609260003.html |website=AllAfrica}}</ref> Oluvannyuma yakuubagana ne gavumenti y’e Mengo ku nsonga z’obwannannyini ku ttaka.<ref>https://allafrica.com/stories/201609260003.html</ref> Ssimbwa yafuulibwa Knight of the Grand Cross of the [[:en:Afro-Bolivian_monarchy#Order_of_Merit|Royal Order of Merit of Prince Uchicho]] nga Kabaka [[:en:Julio_Pinedo|Julio I]] owa [[:en:Afro-Bolivians|Afro-Bolivia]] yamufuula Knight of the Grand Cross .<ref>https://www.casarealafroboliviana.org/orden-merito.html</ref> Yafa nga 6 Ogwekkuminogumu 2014 mu [[Eddwaaliro e Nakasero|ddwaaliro e Nakasero]] . Yaterekebwa mu [[:en:Kasubi_Tombs|masiro ge Kasubi]] .<ref>https://allafrica.com/stories/201411120467.html</ref> == Ebitiibwa == * [[File:Flag_Afrobolivian.svg|30x30px|thumb left]] Knight wa Grand Collar y’Obwakabaka [[:en:Afro-Bolivian_monarchy#Order_of_Merit|obw’Obwakabaka obw’Omulangira Uchicho]] == Ebijulizidwa == {{Reflist}} [[Category:Buganda]] gth7gsp8bhwfpapuovofdwnrga40jut 77859 77858 2026-10-31T15:30:53Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77859 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Omulangira Alexander David Ssimbwa''' 21 Ogwokusatu 1934 – 6 Ogwekkuminogumu 2014 yali Munnayuganda omulangira, omukungu era munnakyukakyuka. Yazaalibwa mulangira w'[[Buganda|Obwakabaka bwa Buganda]] nga mutabani wa Ssekabaka [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Daudi Cwa II]] . Mu myaka gya 1960, yakwatibwa mu kiseera [[:en:Mengo_Crisihttps://en.wikipedia.org/wiki/Mengo_Crisis|ka zigizigi e Mengo]] nga kigambibwa nti yali lw'okwogerera Pulezidenti [[Milton Obote]] . Oluvannyuma lw’okuyimbulwa mu kkomera mu 1971, Ssimbwa yaweereza ng’omubaka wa Uganda mu China mu kiseera ky’obufuzi bwa Pulezidenti [[Yoweri Museveni]]. == Ebimukwatako == Ssimbwa yazaalibwa mu [[Kampala]] nga 21 Ogwokusatu 1934 mu maka ga Erina Nambawa ne Ssekabaka [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Daudi Cwa II]] [[Kabaka wa Buganda]] .<ref name="monitor2">{{Cite web |date=January 21, 2021 |title=Kabaka's uncle Prince Ssimbwa passes on |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kabaka-s-uncle-prince-ssimbwa-passes-on-1589972 |website=Monitor}}</ref> Yali mwana wa Kabaka Daudi Cwa II ow’amakumi asatu mu abataano. <ref name="newvision">{{Cite web |title=Buganda Prince's widow accuses lawyer of land grabbing |url=https://www.newvision.co.ug/news/1527741/buganda-prince-widow-accuses-lawyer-land-grabbing#google_vignette |website=New Vision}}</ref> Ssimbwa yali muganda wa Kabaka [[Ssekabaka Mutesa II|Mutesa II]] eyali agenda okujja era kojja wa Kabaka [[Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda|Muwenda Mutebi II]] eyali agenda okufuuka Kabaka . Oluvanyuma lw'okwenyigira mu kuwamba gavumenti mu 1966, nga kigambibwa nti yakola olukwe okutta Pulezidenti wa Uganda eyali alwanyisa obwakabaka [[Milton Obote]], Ssimbwa yakwatibwa mu [[:en:Lubiri|Lubiri lw'e Lubiri]],<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Fare thee well soldier and diplomat |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/fare-thee-well-soldier-and-diplomat-1590504 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> y'asibibwa, n'atulugunyizibwa amagye agaali amesimbu eri Obote mu kiseera ky'[[:en:Mengo_Crisis|akatyabaga akaliwo e Mengo]]. Yasalirwa ekibonerezo kya kusibwa emyaka nkaaga mu ena kyokka n’ayimbulwa nga bukyali, mu 1971, mu kiseera ky’obukulembeze bwa Pulezidenti [[Idi Amin]] . <ref>{{Cite web |last=Agency |first=HICGI News |date=2014-11-06 |title=Prince David Ssimbwa Passes on-RI.P |url=https://hicginewsagency.com/2014/11/06/prince-david-ssimbwa-passes-on-ri-p/ |access-date=2026-10-31 |website=HICGI News Agency |language=en}}</ref> Mu myaka gya 1980, yeegatta ku lutalo lw’okwenunula mu kiseera [[:en:Ugandan_Bush_War|ky’olutalo lw'omunsiko mu Uganda]] olwaleeta Pulezidenti [[Yoweri Museveni]] mu buyinza. Mu bukulembeze bwa Museveni, Ssimbwa yaliko omubaka wa Uganda mu China. <ref>{{Cite web |last=Kasozi |first=Ephraim |date=2016-09-26 |title=Uganda: Royal Family Fights Over Ssekabaka Chwa's Land |url=https://allafrica.com/stories/201609260003.html |website=AllAfrica}}</ref> Oluvannyuma yakuubagana ne gavumenti y’e Mengo ku nsonga z’obwannannyini ku ttaka.<ref>https://allafrica.com/stories/201609260003.html</ref> Ssimbwa yafuulibwa Knight of the Grand Cross of the [[:en:Afro-Bolivian_monarchy#Order_of_Merit|Royal Order of Merit of Prince Uchicho]] nga Kabaka [[:en:Julio_Pinedo|Julio I]] owa [[:en:Afro-Bolivians|Afro-Bolivia]] yamufuula Knight of the Grand Cross .<ref>{{Cite web |title=Web Oficial de la Casa Real Afroboliviana |url=https://www.casarealafroboliviana.org/orden-merito.html |access-date=2026-10-31 |website=www.casarealafroboliviana.org}}</ref> Yafa nga 6 Ogwekkuminogumu 2014 mu [[Eddwaaliro e Nakasero|ddwaaliro e Nakasero]] . Yaterekebwa mu [[:en:Kasubi_Tombs|masiro ge Kasubi]] .<ref>https://allafrica.com/stories/201411120467.html</ref> == Ebitiibwa == * [[File:Flag_Afrobolivian.svg|30x30px|thumb left]] Knight wa Grand Collar y’Obwakabaka [[:en:Afro-Bolivian_monarchy#Order_of_Merit|obw’Obwakabaka obw’Omulangira Uchicho]] == Ebijulizidwa == {{Reflist}} [[Category:Buganda]] heils9sf547x3i2ex7wlbxbyjb396of 77860 77859 2026-10-31T15:31:51Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77860 wikitext text/x-wiki  {{Databox}} '''Omulangira Alexander David Ssimbwa''' 21 Ogwokusatu 1934 – 6 Ogwekkuminogumu 2014 yali Munnayuganda omulangira, omukungu era munnakyukakyuka. Yazaalibwa mulangira w'[[Buganda|Obwakabaka bwa Buganda]] nga mutabani wa Ssekabaka [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Daudi Cwa II]] . Mu myaka gya 1960, yakwatibwa mu kiseera [[:en:Mengo_Crisihttps://en.wikipedia.org/wiki/Mengo_Crisis|ka zigizigi e Mengo]] nga kigambibwa nti yali lw'okwogerera Pulezidenti [[Milton Obote]] . Oluvannyuma lw’okuyimbulwa mu kkomera mu 1971, Ssimbwa yaweereza ng’omubaka wa Uganda mu China mu kiseera ky’obufuzi bwa Pulezidenti [[Yoweri Museveni]]. == Ebimukwatako == Ssimbwa yazaalibwa mu [[Kampala]] nga 21 Ogwokusatu 1934 mu maka ga Erina Nambawa ne Ssekabaka [[Ssekabaka Daudi Cwa II|Daudi Cwa II]] [[Kabaka wa Buganda]] .<ref name="monitor2">{{Cite web |date=January 21, 2021 |title=Kabaka's uncle Prince Ssimbwa passes on |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/kabaka-s-uncle-prince-ssimbwa-passes-on-1589972 |website=Monitor}}</ref> Yali mwana wa Kabaka Daudi Cwa II ow’amakumi asatu mu abataano. <ref name="newvision">{{Cite web |title=Buganda Prince's widow accuses lawyer of land grabbing |url=https://www.newvision.co.ug/news/1527741/buganda-prince-widow-accuses-lawyer-land-grabbing#google_vignette |website=New Vision}}</ref> Ssimbwa yali muganda wa Kabaka [[Ssekabaka Mutesa II|Mutesa II]] eyali agenda okujja era kojja wa Kabaka [[Muwenda Mutebi II, Kabaka wa Buganda|Muwenda Mutebi II]] eyali agenda okufuuka Kabaka . Oluvanyuma lw'okwenyigira mu kuwamba gavumenti mu 1966, nga kigambibwa nti yakola olukwe okutta Pulezidenti wa Uganda eyali alwanyisa obwakabaka [[Milton Obote]], Ssimbwa yakwatibwa mu [[:en:Lubiri|Lubiri lw'e Lubiri]],<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=Fare thee well soldier and diplomat |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/fare-thee-well-soldier-and-diplomat-1590504 |access-date=2026-10-31 |website=Monitor |language=en}}</ref> y'asibibwa, n'atulugunyizibwa amagye agaali amesimbu eri Obote mu kiseera ky'[[:en:Mengo_Crisis|akatyabaga akaliwo e Mengo]]. Yasalirwa ekibonerezo kya kusibwa emyaka nkaaga mu ena kyokka n’ayimbulwa nga bukyali, mu 1971, mu kiseera ky’obukulembeze bwa Pulezidenti [[Idi Amin]] . <ref>{{Cite web |last=Agency |first=HICGI News |date=2014-11-06 |title=Prince David Ssimbwa Passes on-RI.P |url=https://hicginewsagency.com/2014/11/06/prince-david-ssimbwa-passes-on-ri-p/ |access-date=2026-10-31 |website=HICGI News Agency |language=en}}</ref> Mu myaka gya 1980, yeegatta ku lutalo lw’okwenunula mu kiseera [[:en:Ugandan_Bush_War|ky’olutalo lw'omunsiko mu Uganda]] olwaleeta Pulezidenti [[Yoweri Museveni]] mu buyinza. Mu bukulembeze bwa Museveni, Ssimbwa yaliko omubaka wa Uganda mu China. <ref>{{Cite web |last=Kasozi |first=Ephraim |date=2016-09-26 |title=Uganda: Royal Family Fights Over Ssekabaka Chwa's Land |url=https://allafrica.com/stories/201609260003.html |website=AllAfrica}}</ref> Oluvannyuma yakuubagana ne gavumenti y’e Mengo ku nsonga z’obwannannyini ku ttaka.<ref>https://allafrica.com/stories/201609260003.html</ref> Ssimbwa yafuulibwa Knight of the Grand Cross of the [[:en:Afro-Bolivian_monarchy#Order_of_Merit|Royal Order of Merit of Prince Uchicho]] nga Kabaka [[:en:Julio_Pinedo|Julio I]] owa [[:en:Afro-Bolivians|Afro-Bolivia]] yamufuula Knight of the Grand Cross .<ref>{{Cite web |title=Web Oficial de la Casa Real Afroboliviana |url=https://www.casarealafroboliviana.org/orden-merito.html |access-date=2026-10-31 |website=www.casarealafroboliviana.org}}</ref> Yafa nga 6 Ogwekkuminogumu 2014 mu [[Eddwaaliro e Nakasero|ddwaaliro e Nakasero]] . Yaterekebwa mu [[:en:Kasubi_Tombs|masiro ge Kasubi]] .<ref>{{Cite news |title=Uganda: Buganda's Prince Ssimbwa Goes to Rest |url=http://allafrica.com/stories/201411120467.html |archive-url=http://web.archive.org/web/20141230105926/http://allafrica.com/stories/201411120467.html |archive-date=2014-12-30 |access-date=2026-10-31 |work=allAfrica.com |language=en}}</ref> == Ebitiibwa == * [[File:Flag_Afrobolivian.svg|30x30px|thumb left]] Knight wa Grand Collar y’Obwakabaka [[:en:Afro-Bolivian_monarchy#Order_of_Merit|obw’Obwakabaka obw’Omulangira Uchicho]] == Ebijulizidwa == {{Reflist}} [[Category:Buganda]] djjnujvsxg5dhcxt7fcc54fyesase7z Frederick Ngobi Gume 0 11612 77874 70393 2026-10-31T16:01:38Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77874 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Frederick Ngobi Gume''', [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] mu [[Yuganda|Uganda]] . Ye [[:en:Cooperative|Minisita omubeezi ow'ebibiina by'obwegassi]] mu [[Cabinet of Uganda|kabineeti ya Uganda]] . Yalondebwa ku kifo ekyo nga 6 Ogwomukaaga 2016. <ref>{{Cite book |date=2026-09-24 |title=Daily Monitor |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Daily_Monitor&oldid=1376445749 |language=en}}</ref> Mu kiseera kye kimu yakola ng’omubaka omulonde akiikirira Essaza ly'e Bulamogi ey'Obukiikakkonobwobuggwanjuba mu Disitulikiti y'e Kaliro mu Paalamenti ey’ekkumi (2016 - 2021). <ref>https://web.archive.org/web/20160527141255/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/members-of-parliament/members-of-parliament</ref> Mu 2021 yalondebwa ku kifo kye kimu. <ref>https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/gume-fredrick-ngobi-7443/</ref> <ref>https://theyworkforyou.github.io/uganda-parliament-watch/mp/08b4c874-3452-47f9-b9a8-336ee5a831b9/</ref> == Laba ne == * [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineeti ya Uganda]] * [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Bannabyabufuzi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] akkywak2s8dej7k9ow4dzf4di50kypz 77875 77874 2026-10-31T16:02:59Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77875 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Frederick Ngobi Gume''', [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] mu [[Yuganda|Uganda]] . Ye [[:en:Cooperative|Minisita omubeezi ow'ebibiina by'obwegassi]] mu [[Cabinet of Uganda|kabineeti ya Uganda]] . Yalondebwa ku kifo ekyo nga 6 Ogwomukaaga 2016. <ref>{{Cite book |date=2026-09-24 |title=Daily Monitor |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Daily_Monitor&oldid=1376445749 |language=en}}</ref> Mu kiseera kye kimu yakola ng’omubaka omulonde akiikirira Essaza ly'e Bulamogi ey'Obukiikakkonobwobuggwanjuba mu Disitulikiti y'e Kaliro mu Paalamenti ey’ekkumi (2016 - 2021). <ref>https://web.archive.org/web/20160527141255/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/members-of-parliament/members-of-parliament</ref> Mu 2021 yalondebwa ku kifo kye kimu. <ref>{{Cite web |title=Gume Fredrick Ngobi - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/gume-fredrick-ngobi-7443/ |access-date=2026-10-31 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref> <ref>https://theyworkforyou.github.io/uganda-parliament-watch/mp/08b4c874-3452-47f9-b9a8-336ee5a831b9/</ref> == Laba ne == * [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineeti ya Uganda]] * [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Bannabyabufuzi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] ifxhjcery9mexcusoa3ez0n8v0gbc78 77876 77875 2026-10-31T16:05:18Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77876 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Frederick Ngobi Gume''', [[:en:Politician|munnabyabufuzi]] mu [[Yuganda|Uganda]] . Ye [[:en:Cooperative|Minisita omubeezi ow'ebibiina by'obwegassi]] mu [[Cabinet of Uganda|kabineeti ya Uganda]] . Yalondebwa ku kifo ekyo nga 6 Ogwomukaaga 2016. <ref>{{Cite book |date=2026-09-24 |title=Daily Monitor |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Daily_Monitor&oldid=1376445749 |language=en}}</ref> Mu kiseera kye kimu yakola ng’omubaka omulonde akiikirira Essaza ly'e Bulamogi ey'Obukiikakkonobwobuggwanjuba mu Disitulikiti y'e Kaliro mu Paalamenti ey’ekkumi (2016 - 2021). <ref>https://web.archive.org/web/20160527141255/http://www.parliament.go.ug/new/index.php/members-of-parliament/members-of-parliament</ref> Mu 2021 yalondebwa ku kifo kye kimu. <ref>{{Cite web |title=Gume Fredrick Ngobi - 2021 General Election - Visible Polls |url=https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/gume-fredrick-ngobi-7443/ |access-date=2026-10-31 |website=visiblepolls.org |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Fredrick Ngobi Gume |url=https://theyworkforyou.github.io/uganda-parliament-watch/mp/08b4c874-3452-47f9-b9a8-336ee5a831b9/ |access-date=2026-10-31 |website=theyworkforyou.github.io}}</ref> == Laba ne == * [[:en:Cabinet_of_Uganda|Kabineeti ya Uganda]] * [[:en:Parliament_of_Uganda|Paalamenti ya Uganda]] == Ebijuliziddwa == [[Category:Bannabyabufuzi mu Uganda]] [[Category:Bannabyabufuzi]] [[Category:Ababaka ba Paalamenti ya Uganda ey'ekkumi]] [[Category:Baminisita ba Uganda]] 3rnpfwz4y7cyfuofww69e6ss1wsltlm Abdullah Muhammad Mukwaya 0 11856 77836 63995 2026-10-31T14:48:17Z Jonathan Charvez 11988 converted reference 77836 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''<big>Abdullah Muhammad Mukwaya</big>''' Musomesa, mukulembeze wa ddiini era [[Munnayuganda]],nga mu kiseera kino ye Disitulikiti Kaadi mu [[Mbarara (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mbarara]] wansi w’ekitundu ky’e Ankole-Kigezi.<ref>[https://ugandaradionetwork.com/story/ankole-muslim-clerics-call-for-peace-and-reconciliation/ "Ankole Muslim Clerics Call for Peace and Reconciliation :: Uganda Radio Network".] ''ugandaradionetwork.com''.</ref><ref>[http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1479772/muslims-security-conscious "Muslims asked to be security conscious"]. ''www.newvision.co.ug''.</ref> == Emirimu gye == === Kaadi: okuva 2019 okutuusa kati === Yatongozebwa mu buyinza nga 24 Ogwokuna 2019 nga Pulezidenti wa Uganda, [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] <ref>Trumpet, Admin (25 April 2019). "[https://trumpetnews.co.ug/president-commends-muslims-unity-in-mbarara/ President Commends Muslims' Unity in Mbarara - Trumpet News".]</ref><ref>Kakeeto, Moses. [https://newz.ug/photo-govt-to-support-muslim-community-museveni/ "Photo: Govt to support Muslim Community-Museveni - Newz Post".]</ref><ref>[https://www.bukedde.co.ug/bukedde/amawulire/1499306/museveni-atenderezza-obumu-bw-abasiraamu "Museveni atenderezza obumu bw'Abasiraamu"]. ''www.bukedde.co.ug''. 27 April 2019.</ref> yeeyali omugenyi omukulu ku mukolo wamu ne Mufuti wa Uganda, Sheikh Shaban Mubajje. Pulezidenti era yasimba ejjinja ku ddwaliro lya Supreme General (Hospital) eribalirirwamu obuwumbi n’obuwumbi, pulojekiti empya mu Munisipaali y’e Mbarara eddukanyizibwa Abasiraamu mu disitulikiti y'e Mbarara.<ref>[https://web.archive.org/web/20190510124445/http://www.nrmnationalchairman.com/nrm-national-chairman-commends-muslims-for-unity/ "NRM National Chairman Commends Muslims for Unity]". 25 April 2019.</ref> Pulezidenti era yawa Mukwaya ekirabo kya kapyata w'emotoka.<ref>[https://www.pmldaily.com/news/2019/10/museveni-officially-delivers-car-to-mbarara-district-khadi.html/ "Museveni officially delivers car to Mbarara district Khadi]". 5 October 2019.</ref> Okutongozebwa kwa Mukwaya kwakulemberwaamu Ssentebe w’akakiiko ka Uganda akookuntikko akakulembera obuyisiraamu ( [[Uganda Muslim Supreme Council]]) Sheikh Ahmed Nyago.<ref>[https://web.archive.org/web/20190426164215/https://www.softpower.ug/museveni-urges-muslims-to-maintain-unity-as-mbarara-gets-new-district-khadhi/ "Museveni Urges Muslims to Maintain Unity as Mbarara Gets New District Khadhi – Online news from Uganda and the East African region – SoftPower News]". Archived from [https://www.softpower.ug/museveni-urges-muslims-to-maintain-unity-as-mbarara-gets-new-district-khadhi/ the original] on 26 April 2019. Retrieved 26 April 2019.</ref><ref>{{Cite web |last=Unit |first=Pepper Intelligence |date=2023-04-18 |title=TALKING TOUGH! Mbarara Muslims task govt on service delivery, curse area woman Mp |url=https://redpepper.co.ug/talking-tough-mbarara-muslims-task-govt-on-service-delivery-curse-area-woman-mp/129850/ |access-date=2026-10-31 |website=ONLINE |language=en-US}}</ref><ref>https://ugandaradionetwork.net/story/mbarara-musilm-land-dispute-resolved-after-seven-years/</ref> Mukwaya yadda mu bigere bya Shiekh [[Ahamed Siraj Kwikiriza|Ahmed Siraj Kwikiriza]] eyafiira mu kabenje k’emmotoka mu Gwomwenda 2017 ku Independence Park bweyali agenda okukulembera okusaala Eid-Adhah ku muzikiti gwa Abubakar mu divizoni y’e Kakoba.<ref>URN. [https://www.observer.ug/fids/news/headlines/54712-mbarara-district-kadhi-dies-in-eid-day-accident/ "Mbarara district Kadhi dies in Eid day accident"]. ''The Observer - Uganda''.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190505152542/https://kmaupdates.com/president-commends-muslims-unity-in-mbarara-district/ "President commends Muslims' unity in Mbarara District – KMAUPDATES]". Archived from [https://kmaupdates.com/president-commends-muslims-unity-in-mbarara-district/ the original] on 5 May 2019. Retrieved 5 May 2019.</ref> == Obulamu bwe == Mukwaya ye taata wa dayirekita wa firimu era omuwandiisi w'ebifaananyi [[Usama Mukwaya]]. == Laba ne == * [[Mbarara (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mbarara]] * [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] * Uganda Muslim Supreme Council * Sheikh Ahmed Nyago * [[Ahamed Siraj Kwikiriza|Sheikh Ahmed Siraj Kwikiriza]] == Ebijuliziddwa == <references /> [[Category:Abalamuzi ba Shariya]] [[Category:Bannayuganda Abasiramu]] [[Category:Obusiramu mu Uganda]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abakulembeze b'eddini y'obuyisiramu mu Uganda]] [[Category:Bannayuganda abasomesa]] [[Category:Abasomesa]] rv1meatlyu75pss2e9uieuwim4yjq3c 77837 77836 2026-10-31T14:49:11Z Jonathan Charvez 11988 converted references 77837 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''<big>Abdullah Muhammad Mukwaya</big>''' Musomesa, mukulembeze wa ddiini era [[Munnayuganda]],nga mu kiseera kino ye Disitulikiti Kaadi mu [[Mbarara (disitulikit)|Disitulikiti y’e Mbarara]] wansi w’ekitundu ky’e Ankole-Kigezi.<ref>[https://ugandaradionetwork.com/story/ankole-muslim-clerics-call-for-peace-and-reconciliation/ "Ankole Muslim Clerics Call for Peace and Reconciliation :: Uganda Radio Network".] ''ugandaradionetwork.com''.</ref><ref>[http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1479772/muslims-security-conscious "Muslims asked to be security conscious"]. ''www.newvision.co.ug''.</ref> == Emirimu gye == === Kaadi: okuva 2019 okutuusa kati === Yatongozebwa mu buyinza nga 24 Ogwokuna 2019 nga Pulezidenti wa Uganda, [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] <ref>Trumpet, Admin (25 April 2019). "[https://trumpetnews.co.ug/president-commends-muslims-unity-in-mbarara/ President Commends Muslims' Unity in Mbarara - Trumpet News".]</ref><ref>Kakeeto, Moses. [https://newz.ug/photo-govt-to-support-muslim-community-museveni/ "Photo: Govt to support Muslim Community-Museveni - Newz Post".]</ref><ref>[https://www.bukedde.co.ug/bukedde/amawulire/1499306/museveni-atenderezza-obumu-bw-abasiraamu "Museveni atenderezza obumu bw'Abasiraamu"]. ''www.bukedde.co.ug''. 27 April 2019.</ref> yeeyali omugenyi omukulu ku mukolo wamu ne Mufuti wa Uganda, Sheikh Shaban Mubajje. Pulezidenti era yasimba ejjinja ku ddwaliro lya Supreme General (Hospital) eribalirirwamu obuwumbi n’obuwumbi, pulojekiti empya mu Munisipaali y’e Mbarara eddukanyizibwa Abasiraamu mu disitulikiti y'e Mbarara.<ref>[https://web.archive.org/web/20190510124445/http://www.nrmnationalchairman.com/nrm-national-chairman-commends-muslims-for-unity/ "NRM National Chairman Commends Muslims for Unity]". 25 April 2019.</ref> Pulezidenti era yawa Mukwaya ekirabo kya kapyata w'emotoka.<ref>[https://www.pmldaily.com/news/2019/10/museveni-officially-delivers-car-to-mbarara-district-khadi.html/ "Museveni officially delivers car to Mbarara district Khadi]". 5 October 2019.</ref> Okutongozebwa kwa Mukwaya kwakulemberwaamu Ssentebe w’akakiiko ka Uganda akookuntikko akakulembera obuyisiraamu ( [[Uganda Muslim Supreme Council]]) Sheikh Ahmed Nyago.<ref>[https://web.archive.org/web/20190426164215/https://www.softpower.ug/museveni-urges-muslims-to-maintain-unity-as-mbarara-gets-new-district-khadhi/ "Museveni Urges Muslims to Maintain Unity as Mbarara Gets New District Khadhi – Online news from Uganda and the East African region – SoftPower News]". Archived from [https://www.softpower.ug/museveni-urges-muslims-to-maintain-unity-as-mbarara-gets-new-district-khadhi/ the original] on 26 April 2019. Retrieved 26 April 2019.</ref><ref>{{Cite web |last=Unit |first=Pepper Intelligence |date=2023-04-18 |title=TALKING TOUGH! Mbarara Muslims task govt on service delivery, curse area woman Mp |url=https://redpepper.co.ug/talking-tough-mbarara-muslims-task-govt-on-service-delivery-curse-area-woman-mp/129850/ |access-date=2026-10-31 |website=ONLINE |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mbarara Muslim Land Dispute Resolved After Seven Years : |url=https://ugandaradionetwork.net/story/mbarara-musilm-land-dispute-resolved-after-seven-years |access-date=2026-10-31 |website=Uganda Radionetwork |language=en}}</ref> Mukwaya yadda mu bigere bya Shiekh [[Ahamed Siraj Kwikiriza|Ahmed Siraj Kwikiriza]] eyafiira mu kabenje k’emmotoka mu Gwomwenda 2017 ku Independence Park bweyali agenda okukulembera okusaala Eid-Adhah ku muzikiti gwa Abubakar mu divizoni y’e Kakoba.<ref>URN. [https://www.observer.ug/fids/news/headlines/54712-mbarara-district-kadhi-dies-in-eid-day-accident/ "Mbarara district Kadhi dies in Eid day accident"]. ''The Observer - Uganda''.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190505152542/https://kmaupdates.com/president-commends-muslims-unity-in-mbarara-district/ "President commends Muslims' unity in Mbarara District – KMAUPDATES]". Archived from [https://kmaupdates.com/president-commends-muslims-unity-in-mbarara-district/ the original] on 5 May 2019. Retrieved 5 May 2019.</ref> == Obulamu bwe == Mukwaya ye taata wa dayirekita wa firimu era omuwandiisi w'ebifaananyi [[Usama Mukwaya]]. == Laba ne == * [[Mbarara (disitulikit)|Disitulikiti y'e Mbarara]] * [[Yoweri Museveni|Yoweri Kaguta Museveni]] * Uganda Muslim Supreme Council * Sheikh Ahmed Nyago * [[Ahamed Siraj Kwikiriza|Sheikh Ahmed Siraj Kwikiriza]] == Ebijuliziddwa == <references /> [[Category:Abalamuzi ba Shariya]] [[Category:Bannayuganda Abasiramu]] [[Category:Obusiramu mu Uganda]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Abakulembeze b'eddini y'obuyisiramu mu Uganda]] [[Category:Bannayuganda abasomesa]] [[Category:Abasomesa]] hbe6n0a2ktzl2dt3av6vfka7gg8cnmc Evelyn Nakabira Lagu 0 12263 77878 77207 2026-10-31T16:37:13Z Berniter 10779 /* Omulimu */ 77878 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Evelyn Nakabira Lagu''' Eyali amanyiddwa ennyo nga Evelyn Love oba Evelyn Lagu yali MunnaUganda  omuyimbi ow'ettutumu,omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala mu kuyimba era yali muzannyi wa firimuYafuna ettutumu olw’eddoboozi lye ery’amaanyi era eddungi, obusobozi bwe okukola obulungi mu kuyimba n'okuzannya firimu, Obuvumu  n'obumalirivu bweyalina wadde nga yalina ebimusomoza mumbela y'obulamu.Evelyn Lagu yafa nga 18 Ogwomwenda 2023 (emyaka:41)oluvannyuma  lw'okutawannyizibwa obulwadde bw’ensigo.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Evelyn_Nakabira_Lagu#cite_note-:0-1</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Atuhairwe |first=Ivan |date=2023-09-18 |title=Evelyn Lagu’s son was ready to donate his kidney to her |url=https://mbu.ug/2023/09/18/evelyn-lagus-son-was-ready-to-donate-his-kidney-to-her/ |access-date=2024-11-30 |website=MBU |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2023-09-18 |title=Singer Evelyn Lagu is dead |url=https://dailyexpress.co.ug/2023/09/18/singer-evelyn-lagu-is-dead/ |access-date=2024-11-30 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref name=":3">https://en.wikipedia.org/wiki/Evelyn_Nakabira_Lagu#cite_note-:3-4</ref> == Obulamubwe Obw'omunda == Evelyn yali amanyiddwa olw'okuba omuntu ow'amaanyi, ow'essuubi era ng'alina okusiima wadde nga yalina ebimusomoza mubulamu bwe.Yali maama nga era alina abaana ,ng'ayambibwako mikwano gye, yasobola okuzimba amaka amalala  e Bujjuuko mu Wakiso, ku ntandikwa ya 2023. == Obutobwe nokusoma kwe == Evelyn Nakabira Lagu yazaalibwa Ogwomukaaga  1,1982, mu Disitulikiti y’e Kalungu, mu Uganda.Oluvannyuma lw’okufiirwa bazadde be bombi ku myaka emito, yakuzibwa ssenga we nomwami we, George W. Lubega, yali akolera kkampuni ya UEB era ye yalabirira Eva, ng’amusasulira n’ebisale by’essomero mu Disitulikiti y’e Mityana.Lagu yasomera mu masomero ag’enjawulo, omuli Aga Khan Primary School, Mityana Secondary School, ne Pride Secondary School mu Mityana, gye yasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna.Yamaliriza emisomo gye egyomutendera gwa siniya eyomukaaga 1999 ku ssomero lya St. Peter’s Busubizi. == Omulimu == Omulimu gwa Evelyn Lagu mukuyimba yagutandiika ng'omuyimbi omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala mu kuyimba mu bayimbu abamanyiddwa ennyo mu Uganda.okubela omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala kyamuyamba okwongera okumanyika mu by’okuyimba era neyetongola ng'omuyibi eyetengeredde.Amanyiddwa olw’eddoboozi lye ery’amaanyi mukuyimba.Evelyn yafuna ettutumu my kisawe ky'okuyimba mufrobeat, Pop ne Dancehall.Okwongereza ku buwanguzi obw'okuyimba, Evelyn yeenyigira mu kuzannya firimu, n'alabikako mu firimu ez'enjawulo ne ku ttivi == Ebiwandiiko ebikozesebwa == 6fza4tv8cf3j4desb8f23hj9eqtcha1 77879 77878 2026-10-31T17:31:26Z Berniter 10779 /* Omulimu */ 77879 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Evelyn Nakabira Lagu''' Eyali amanyiddwa ennyo nga Evelyn Love oba Evelyn Lagu yali MunnaUganda  omuyimbi ow'ettutumu,omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala mu kuyimba era yali muzannyi wa firimuYafuna ettutumu olw’eddoboozi lye ery’amaanyi era eddungi, obusobozi bwe okukola obulungi mu kuyimba n'okuzannya firimu, Obuvumu  n'obumalirivu bweyalina wadde nga yalina ebimusomoza mumbela y'obulamu.Evelyn Lagu yafa nga 18 Ogwomwenda 2023 (emyaka:41)oluvannyuma  lw'okutawannyizibwa obulwadde bw’ensigo.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Evelyn_Nakabira_Lagu#cite_note-:0-1</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Atuhairwe |first=Ivan |date=2023-09-18 |title=Evelyn Lagu’s son was ready to donate his kidney to her |url=https://mbu.ug/2023/09/18/evelyn-lagus-son-was-ready-to-donate-his-kidney-to-her/ |access-date=2024-11-30 |website=MBU |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2023-09-18 |title=Singer Evelyn Lagu is dead |url=https://dailyexpress.co.ug/2023/09/18/singer-evelyn-lagu-is-dead/ |access-date=2024-11-30 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref name=":3">https://en.wikipedia.org/wiki/Evelyn_Nakabira_Lagu#cite_note-:3-4</ref> == Obulamubwe Obw'omunda == Evelyn yali amanyiddwa olw'okuba omuntu ow'amaanyi, ow'essuubi era ng'alina okusiima wadde nga yalina ebimusomoza mubulamu bwe.Yali maama nga era alina abaana ,ng'ayambibwako mikwano gye, yasobola okuzimba amaka amalala  e Bujjuuko mu Wakiso, ku ntandikwa ya 2023. == Obutobwe nokusoma kwe == Evelyn Nakabira Lagu yazaalibwa Ogwomukaaga  1,1982, mu Disitulikiti y’e Kalungu, mu Uganda.Oluvannyuma lw’okufiirwa bazadde be bombi ku myaka emito, yakuzibwa ssenga we nomwami we, George W. Lubega, yali akolera kkampuni ya UEB era ye yalabirira Eva, ng’amusasulira n’ebisale by’essomero mu Disitulikiti y’e Mityana.Lagu yasomera mu masomero ag’enjawulo, omuli Aga Khan Primary School, Mityana Secondary School, ne Pride Secondary School mu Mityana, gye yasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna.Yamaliriza emisomo gye egyomutendera gwa siniya eyomukaaga 1999 ku ssomero lya St. Peter’s Busubizi. == Omulimu == Omulimu gwa Evelyn Lagu mukuyimba yagutandiika ng'omuyimbi omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala mu kuyimba mu bayimbu abamanyiddwa ennyo mu Uganda.okubela omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala kyamuyamba okwongera okumanyika mu by’okuyimba era neyetongola ng'omuyibi eyetengeredde.Amanyiddwa olw’eddoboozi lye ery’amaanyi mukuyimba.Evelyn yafuna ettutumu my kisawe ky'okuyimba mufrobeat, Pop ne Dancehall.Okwongereza ku buwanguzi obw'okuyimba, Evelyn yeenyigira mu kuzannya firimu, n'alabikako mu firimu ez'enjawulo ne ku ttivi.Obusobozi bweyalina  mukuyimba n'okuzannya filimu byamufuula omwagalwa w'abangi mu nsiike ya Uganda ey'ebyamasanyu == Ebiwandiiko ebikozesebwa == 7824mfid2psae96x773rg4kkq598lr2 77880 77879 2026-10-31T17:36:02Z Berniter 10779 /* Omulimu */ 77880 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Evelyn Nakabira Lagu''' Eyali amanyiddwa ennyo nga Evelyn Love oba Evelyn Lagu yali MunnaUganda  omuyimbi ow'ettutumu,omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala mu kuyimba era yali muzannyi wa firimuYafuna ettutumu olw’eddoboozi lye ery’amaanyi era eddungi, obusobozi bwe okukola obulungi mu kuyimba n'okuzannya firimu, Obuvumu  n'obumalirivu bweyalina wadde nga yalina ebimusomoza mumbela y'obulamu.Evelyn Lagu yafa nga 18 Ogwomwenda 2023 (emyaka:41)oluvannyuma  lw'okutawannyizibwa obulwadde bw’ensigo.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Evelyn_Nakabira_Lagu#cite_note-:0-1</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Atuhairwe |first=Ivan |date=2023-09-18 |title=Evelyn Lagu’s son was ready to donate his kidney to her |url=https://mbu.ug/2023/09/18/evelyn-lagus-son-was-ready-to-donate-his-kidney-to-her/ |access-date=2024-11-30 |website=MBU |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2023-09-18 |title=Singer Evelyn Lagu is dead |url=https://dailyexpress.co.ug/2023/09/18/singer-evelyn-lagu-is-dead/ |access-date=2024-11-30 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref name=":3">https://en.wikipedia.org/wiki/Evelyn_Nakabira_Lagu#cite_note-:3-4</ref> == Obulamubwe Obw'omunda == Evelyn yali amanyiddwa olw'okuba omuntu ow'amaanyi, ow'essuubi era ng'alina okusiima wadde nga yalina ebimusomoza mubulamu bwe.Yali maama nga era alina abaana ,ng'ayambibwako mikwano gye, yasobola okuzimba amaka amalala  e Bujjuuko mu Wakiso, ku ntandikwa ya 2023. == Obutobwe nokusoma kwe == Evelyn Nakabira Lagu yazaalibwa Ogwomukaaga  1,1982, mu Disitulikiti y’e Kalungu, mu Uganda.Oluvannyuma lw’okufiirwa bazadde be bombi ku myaka emito, yakuzibwa ssenga we nomwami we, George W. Lubega, yali akolera kkampuni ya UEB era ye yalabirira Eva, ng’amusasulira n’ebisale by’essomero mu Disitulikiti y’e Mityana.Lagu yasomera mu masomero ag’enjawulo, omuli Aga Khan Primary School, Mityana Secondary School, ne Pride Secondary School mu Mityana, gye yasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna.Yamaliriza emisomo gye egyomutendera gwa siniya eyomukaaga 1999 ku ssomero lya St. Peter’s Busubizi. == Omulimu == Omulimu gwa Evelyn Lagu mukuyimba yagutandiika ng'omuyimbi omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala mu kuyimba mu bayimbu abamanyiddwa ennyo mu Uganda.okubela omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala kyamuyamba okwongera okumanyika mu by’okuyimba era neyetongola ng'omuyibi eyetengeredde.Amanyiddwa olw’eddoboozi lye ery’amaanyi mukuyimba.Evelyn yafuna ettutumu my kisawe ky'okuyimba mufrobeat, Pop ne Dancehall.Okwongereza ku buwanguzi obw'okuyimba, Evelyn yeenyigira mu kuzannya firimu, n'alabikako mu firimu ez'enjawulo ne ku ttivi.Obusobozi bweyalina  mukuyimba n'okuzannya filimu byamufuula omwagalwa w'abangi mu nsiike ya Uganda ey'ebyamasanyu. == Ebiwandiiko ebikozesebwa == f6te9pkd1dawb2xzo6xapsi91zrqg6c 77881 77880 2026-10-31T17:49:23Z Berniter 10779 /* Omulimu */ 77881 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Evelyn Nakabira Lagu''' Eyali amanyiddwa ennyo nga Evelyn Love oba Evelyn Lagu yali MunnaUganda  omuyimbi ow'ettutumu,omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala mu kuyimba era yali muzannyi wa firimuYafuna ettutumu olw’eddoboozi lye ery’amaanyi era eddungi, obusobozi bwe okukola obulungi mu kuyimba n'okuzannya firimu, Obuvumu  n'obumalirivu bweyalina wadde nga yalina ebimusomoza mumbela y'obulamu.Evelyn Lagu yafa nga 18 Ogwomwenda 2023 (emyaka:41)oluvannyuma  lw'okutawannyizibwa obulwadde bw’ensigo.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Evelyn_Nakabira_Lagu#cite_note-:0-1</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Atuhairwe |first=Ivan |date=2023-09-18 |title=Evelyn Lagu’s son was ready to donate his kidney to her |url=https://mbu.ug/2023/09/18/evelyn-lagus-son-was-ready-to-donate-his-kidney-to-her/ |access-date=2024-11-30 |website=MBU |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Asiteza |first=Remmy |date=2023-09-18 |title=Singer Evelyn Lagu is dead |url=https://dailyexpress.co.ug/2023/09/18/singer-evelyn-lagu-is-dead/ |access-date=2024-11-30 |website=Daily Express |language=en-GB}}</ref><ref name=":3">https://en.wikipedia.org/wiki/Evelyn_Nakabira_Lagu#cite_note-:3-4</ref> == Obulamubwe Obw'omunda == Evelyn yali amanyiddwa olw'okuba omuntu ow'amaanyi, ow'essuubi era ng'alina okusiima wadde nga yalina ebimusomoza mubulamu bwe.Yali maama nga era alina abaana ,ng'ayambibwako mikwano gye, yasobola okuzimba amaka amalala  e Bujjuuko mu Wakiso, ku ntandikwa ya 2023. == Obutobwe nokusoma kwe == Evelyn Nakabira Lagu yazaalibwa Ogwomukaaga  1,1982, mu Disitulikiti y’e Kalungu, mu Uganda.Oluvannyuma lw’okufiirwa bazadde be bombi ku myaka emito, yakuzibwa ssenga we nomwami we, George W. Lubega, yali akolera kkampuni ya UEB era ye yalabirira Eva, ng’amusasulira n’ebisale by’essomero mu Disitulikiti y’e Mityana.Lagu yasomera mu masomero ag’enjawulo, omuli Aga Khan Primary School, Mityana Secondary School, ne Pride Secondary School mu Mityana, gye yasomera emisomo gye egy'omutendera gwa siniya eyokuna.Yamaliriza emisomo gye egyomutendera gwa siniya eyomukaaga 1999 ku ssomero lya St. Peter’s Busubizi. == Omulimu == Omulimu gwa Evelyn Lagu mukuyimba yagutandiika ng'omuyimbi omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala mu kuyimba mu bayimbu abamanyiddwa ennyo mu Uganda.okubela omuyimbi eyayambangako abayimbi abalala kyamuyamba okwongera okumanyika mu by’okuyimba era neyetongola ng'omuyibi eyetengeredde.Amanyiddwa olw’eddoboozi lye ery’amaanyi mukuyimba.Evelyn yafuna ettutumu my kisawe ky'okuyimba mufrobeat, Pop ne Dancehall.Okwongereza ku buwanguzi obw'okuyimba, Evelyn yeenyigira mu kuzannya firimu, n'alabikako mu firimu ez'enjawulo ne ku ttivi.Obusobozi bweyalina  mukuyimba n'okuzannya filimu byamufuula omwagalwa w'abangi mu nsiike ya Uganda ey'ebyamasanyu. == Okulwanagan n'obulamu n'enteekateeka z'okumusondera obuyambi == == Ebiwandiiko ebikozesebwa == axpxx9mrln9gp4ys5e3kcrmcl1jfpxp Patrick Birungi 0 12461 77849 68379 2026-10-31T15:19:14Z Jonathan Charvez 11988 removed external link 77849 wikitext text/x-wiki '''Patrick Bitonder Birungi''' munnayuganda [[:en:Economist|omukugu mu by’enfuna]], [[:en:Academic_staff|muby'ensoma]] [[:en:Corporate_executive|n’ebitongole]], akola nga [[:en:Executive_director|dayireta omukulu]] owa [[Uganda Development Corporation]] (UDC), okutandika nga 4 ogw'okuna mu 2019. <ref name="1R">{{Cite web |last=Ismail Musa Ladu |date=4 April 2019 |title=Uganda Development Corporation gets new boss |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Uganda-Development-Corporation-gets-new-boss/688334-5056542-x9y6gcz/index.html |access-date=4 April 2019}}</ref> UDC kkampuni ya gavumenti ya Uganda, eyatandikibwawo mu 1952, erina obuyinza okutumbula ssente mu ggwanga n’okuddukanya ssente za gavumenti mu bizinensi n’amakolero ag’obwannannyini. <ref name="2R">{{Cite web |last=The Report Company |date=13 October 2015 |title=Interview with Fred Ogene, CEO of Uganda Development Corporation |url=http://www.the-report.com/reports/uganda/pearl-of-africa-shines/interview-with-fred-ogene-ceo-of-uganda-development-corporation/ |access-date=4 April 2019 |publisher=Thereport.com}}</ref> == Obulamu obuto n’okusoma == Birungi yazaalibwa nga 1 Gatonya mu 1968 mu [[:en:Toro_sub-region|kitundu ky'e Toro]] . Oluvannyuma lw’okusomera mu masomero ga pulayimale ag’omu kitundu, yeewandiisa mu [[Nyakasura School|essomero lya Nyakasura]] , ery'abawala n'abalenzi, ery’ekisulo, nga lya siniya erisangibwa mu Fort Portal, mu Disitulikiti y’e Kabarole, mu bitundu by'ebugwanjuba bwa Uganda. Yatikkirwa e Nyakasura n'afuna [[:en:High_School_Diploma|Dipulooma ya Siniya]] . <ref name="3R">{{Cite web |last=Patrick Birungi |date=2019 |title=Patrick Birungi: Uganda |url=https://www.linkedin.com/in/patrick-birungi-90929139 |access-date=4 April 2019 |publisher=[[Linkedin.com]]}}</ref> Yafuna diguli ye esooka, [[:en:Bachelor_of_Arts|Bachelor of Arts]] mu [[:en:Economics|byenfuna]], okuva mu [[Makerere University, Uganda|yuniversite e Makerere]] , [[:en:Public_university|eya gavumenti]] esinga obukadde n'obunene mu Uganda. Diguli ye eyookubiri, [[:en:Master_of_Science|eya sayansi]] mu by’enfuna yagifuna okuva mu [[:en:University_of_Pretoria|yunivasite y’e Pretoria]] mu bukikakkono bwa Afirika. Alina ne diguli ya [[:en:Doctor_of_Philosophy|Dokita mu bufilosoofo]] mu by’enfuna, nayo yagifuna okuva mu yunivasite y’emu. <ref name="4R">{{Cite web |last=Researchgate |date=2019 |title=Patrick Birungi's Research While Affiliated With National Drug Authority, Uganda And Other Places |url=https://www.researchgate.net/scientific-contributions/48866255_Patrick_Birungi |access-date=4 April 2019}}</ref> == Omulimu == Okutandika mu myaka gya 1990, Birungi yakola ng’omukugu mu by’enfuna mu mirimu egy’enjawulo omuli n’ekitongole [[:en:National_Food_and_Drug_Authority|ekivunaanyizibwa ku ddagala mu ggwanga]] . <ref name="4R">{{Cite web |last=Researchgate |date=2019 |title=Patrick Birungi's Research While Affiliated With National Drug Authority, Uganda And Other Places |url=https://www.researchgate.net/scientific-contributions/48866255_Patrick_Birungi |access-date=4 April 2019}}</ref> Okuva mu 1992 okutuuka mu 2008, yasomesa mu yunivasite e Makerere, n’alinnya ku kifo [[:en:Senior_Lecturer|ky’omusomesa omukulu]], mu kiseera weyaviirayo. Okumala emyaka esatu, wakati wa 2007 ne 2010, yaliko omukugu mu by’enfuna mu ggwanga, mu [[:en:United_Nations_Development_Programme|nteekateeka y’amawanga amagatte ey’enkulaakulana]] (UNDP). <ref name="3R">{{Cite web |last=Patrick Birungi |date=2019 |title=Patrick Birungi: Uganda |url=https://www.linkedin.com/in/patrick-birungi-90929139 |access-date=4 April 2019 |publisher=[[Linkedin.com]]}}</ref> Nga tannatuuka ku kifo ky’alimu kati, yamala emyaka kumpi mwenda mu kitongole [[:en:National_Planning_Authority_of_Uganda|ekivunaanyizibwa ku nteekateeka y’eggwanga ekya National Planning Authority of Uganda]], ng’aweereza eyo nga Dayirekita w’okuteekateeka enkulaakulana. <ref name="3R">{{Cite web |last=Patrick Birungi |date=2019 |title=Patrick Birungi: Uganda |url=https://www.linkedin.com/in/patrick-birungi-90929139 |access-date=4 April 2019 |publisher=[[Linkedin.com]]}}</ref> <ref name="5R">{{Cite web |last=The Independent |date=20 February 2019 |title=Experts call for balanced investment in infrastructure |url=https://www.independent.co.ug/experts-call-for-balanced-investment-in-infrastructure/ |access-date=4 April 2019}}</ref> <ref name="6R">{{Cite web |last=Birungi |first=Patrick |date=25 July 2016 |title=Development Planning in Uganda |url=https://clubrunner.blob.core.windows.net/00000009165/en-ca/files/homepage/development-planning-in-uganda/Development-Planning-in-Uganda--Rotary-club-1.pdf |access-date=6 April 2019 |publisher=Clubrunner.blob.core.windows.net}}</ref> Ng’ali eyo, yeenyigira butereevu mu kuteekawo enteekateeka y’enkulaakulana y’eggwanga eyasooka (I)(2010–2015) n'eyookubiri (II) (2015–2020). <ref name="7R">{{Cite web |last=Tentena |first=Paul |date=19 July 2018 |title=Why Uganda Can't Attain Middle Income Status By 2020 |url=https://www.busiweek.com/why-uganda-cant-attain-middle-income-status-by-2020/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726222447/http://www.busiweek.com/why-uganda-cant-attain-middle-income-status-by-2020/ |archive-date=26 July 2018 |access-date=4 April 2019}}</ref> <ref name="8R">{{Cite web |last=Agather Atuhaire |date=1 April 2014 |title=We Need to Focus On Implementation: National Planning Authority |url=https://ugandaradionetwork.com/story/we-need-to-focus-on-implementation-national-planning-authority |access-date=4 April 2019 |publisher=[[Uganda Radio Network]]}}</ref> == Laba ne == * [[Emmanuel Tumusiime-Mutebile]] * [[Louis Kasekende]] * [[:en:Economy_of_Uganda|Ebyenfuna bya Uganda]] == Ebijulizo == == Ebiyungo eby’ebweru == * Uganda Development Corporation Omukutu gwa yintaneeti * [https://www.softpower.ug/poor-fiscal-discipline-and-prioritization-affecting-ugandas-growth-kisamba-mugerwa/ Empisa Embi Ensimbi N'okukulembeza Ebikosa Enkula Ya Uganda -Kisamba Mugerwa] Nga 21 ogw'omusanvu mu 2018. [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] 4chzylahzxlc8njc9ziefpa074so6h7 77850 77849 2026-10-31T15:19:52Z Jonathan Charvez 11988 removed external link 77850 wikitext text/x-wiki '''Patrick Bitonder Birungi''' munnayuganda [[:en:Economist|omukugu mu by’enfuna]], [[:en:Academic_staff|muby'ensoma]] [[:en:Corporate_executive|n’ebitongole]], akola nga [[:en:Executive_director|dayireta omukulu]] owa [[Uganda Development Corporation]] (UDC), okutandika nga 4 ogw'okuna mu 2019. <ref name="1R">{{Cite web |last=Ismail Musa Ladu |date=4 April 2019 |title=Uganda Development Corporation gets new boss |url=https://www.monitor.co.ug/News/National/Uganda-Development-Corporation-gets-new-boss/688334-5056542-x9y6gcz/index.html |access-date=4 April 2019}}</ref> UDC kkampuni ya gavumenti ya Uganda, eyatandikibwawo mu 1952, erina obuyinza okutumbula ssente mu ggwanga n’okuddukanya ssente za gavumenti mu bizinensi n’amakolero ag’obwannannyini. <ref name="2R">{{Cite web |last=The Report Company |date=13 October 2015 |title=Interview with Fred Ogene, CEO of Uganda Development Corporation |url=http://www.the-report.com/reports/uganda/pearl-of-africa-shines/interview-with-fred-ogene-ceo-of-uganda-development-corporation/ |access-date=4 April 2019 |publisher=Thereport.com}}</ref> == Obulamu obuto n’okusoma == Birungi yazaalibwa nga 1 Gatonya mu 1968 mu [[:en:Toro_sub-region|kitundu ky'e Toro]] . Oluvannyuma lw’okusomera mu masomero ga pulayimale ag’omu kitundu, yeewandiisa mu [[Nyakasura School|essomero lya Nyakasura]] , ery'abawala n'abalenzi, ery’ekisulo, nga lya siniya erisangibwa mu Fort Portal, mu Disitulikiti y’e Kabarole, mu bitundu by'ebugwanjuba bwa Uganda. Yatikkirwa e Nyakasura n'afuna [[:en:High_School_Diploma|Dipulooma ya Siniya]] . <ref name="3R">{{Cite web |last=Patrick Birungi |date=2019 |title=Patrick Birungi: Uganda |url=https://www.linkedin.com/in/patrick-birungi-90929139 |access-date=4 April 2019 |publisher=[[Linkedin.com]]}}</ref> Yafuna diguli ye esooka, [[:en:Bachelor_of_Arts|Bachelor of Arts]] mu [[:en:Economics|byenfuna]], okuva mu [[Makerere University, Uganda|yuniversite e Makerere]] , [[:en:Public_university|eya gavumenti]] esinga obukadde n'obunene mu Uganda. Diguli ye eyookubiri, [[:en:Master_of_Science|eya sayansi]] mu by’enfuna yagifuna okuva mu [[:en:University_of_Pretoria|yunivasite y’e Pretoria]] mu bukikakkono bwa Afirika. Alina ne diguli ya [[:en:Doctor_of_Philosophy|Dokita mu bufilosoofo]] mu by’enfuna, nayo yagifuna okuva mu yunivasite y’emu. <ref name="4R">{{Cite web |last=Researchgate |date=2019 |title=Patrick Birungi's Research While Affiliated With National Drug Authority, Uganda And Other Places |url=https://www.researchgate.net/scientific-contributions/48866255_Patrick_Birungi |access-date=4 April 2019}}</ref> == Omulimu == Okutandika mu myaka gya 1990, Birungi yakola ng’omukugu mu by’enfuna mu mirimu egy’enjawulo omuli n’ekitongole [[:en:National_Food_and_Drug_Authority|ekivunaanyizibwa ku ddagala mu ggwanga]] . <ref name="4R">{{Cite web |last=Researchgate |date=2019 |title=Patrick Birungi's Research While Affiliated With National Drug Authority, Uganda And Other Places |url=https://www.researchgate.net/scientific-contributions/48866255_Patrick_Birungi |access-date=4 April 2019}}</ref> Okuva mu 1992 okutuuka mu 2008, yasomesa mu yunivasite e Makerere, n’alinnya ku kifo [[:en:Senior_Lecturer|ky’omusomesa omukulu]], mu kiseera weyaviirayo. Okumala emyaka esatu, wakati wa 2007 ne 2010, yaliko omukugu mu by’enfuna mu ggwanga, mu [[:en:United_Nations_Development_Programme|nteekateeka y’amawanga amagatte ey’enkulaakulana]] (UNDP). <ref name="3R">{{Cite web |last=Patrick Birungi |date=2019 |title=Patrick Birungi: Uganda |url=https://www.linkedin.com/in/patrick-birungi-90929139 |access-date=4 April 2019 |publisher=[[Linkedin.com]]}}</ref> Nga tannatuuka ku kifo ky’alimu kati, yamala emyaka kumpi mwenda mu kitongole [[:en:National_Planning_Authority_of_Uganda|ekivunaanyizibwa ku nteekateeka y’eggwanga ekya National Planning Authority of Uganda]], ng’aweereza eyo nga Dayirekita w’okuteekateeka enkulaakulana. <ref name="3R">{{Cite web |last=Patrick Birungi |date=2019 |title=Patrick Birungi: Uganda |url=https://www.linkedin.com/in/patrick-birungi-90929139 |access-date=4 April 2019 |publisher=[[Linkedin.com]]}}</ref> <ref name="5R">{{Cite web |last=The Independent |date=20 February 2019 |title=Experts call for balanced investment in infrastructure |url=https://www.independent.co.ug/experts-call-for-balanced-investment-in-infrastructure/ |access-date=4 April 2019}}</ref> <ref name="6R">{{Cite web |last=Birungi |first=Patrick |date=25 July 2016 |title=Development Planning in Uganda |url=https://clubrunner.blob.core.windows.net/00000009165/en-ca/files/homepage/development-planning-in-uganda/Development-Planning-in-Uganda--Rotary-club-1.pdf |access-date=6 April 2019 |publisher=Clubrunner.blob.core.windows.net}}</ref> Ng’ali eyo, yeenyigira butereevu mu kuteekawo enteekateeka y’enkulaakulana y’eggwanga eyasooka (I)(2010–2015) n'eyookubiri (II) (2015–2020). <ref name="7R">{{Cite web |last=Tentena |first=Paul |date=19 July 2018 |title=Why Uganda Can't Attain Middle Income Status By 2020 |url=https://www.busiweek.com/why-uganda-cant-attain-middle-income-status-by-2020/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726222447/http://www.busiweek.com/why-uganda-cant-attain-middle-income-status-by-2020/ |archive-date=26 July 2018 |access-date=4 April 2019}}</ref> <ref name="8R">{{Cite web |last=Agather Atuhaire |date=1 April 2014 |title=We Need to Focus On Implementation: National Planning Authority |url=https://ugandaradionetwork.com/story/we-need-to-focus-on-implementation-national-planning-authority |access-date=4 April 2019 |publisher=[[Uganda Radio Network]]}}</ref> == Laba ne == * [[Emmanuel Tumusiime-Mutebile]] * [[Louis Kasekende]] * [[:en:Economy_of_Uganda|Ebyenfuna bya Uganda]] == Ebijulizo == == Ebiyungo eby’ebweru == * Uganda Development Corporation Omukutu gwa yintaneeti * Empisa Embi Ensimbi N'okukulembeza Ebikosa Enkula Ya Uganda -Kisamba Mugerwa Nga 21 ogw'omusanvu mu 2018. [[Category:Abaasomera ku Makerere University]] 08bp1verrzna0gwz2a4ljf92c5pyxby Geoffrey Kizito 0 13830 77882 77802 2026-11-01T07:37:10Z Ssebuufu 9882 /* Omulimu gwa kiraabu */ 77882 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amanyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', [[Omupiira ogw'ebigere|muzannyi wa mupiira omukugu era munna]]Uganda nga azannya ng'omuzibizi mu kiraabu [[ya V.League 1]] [[Becamex Ho Chi Minh City]] . == Emirirmu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Omulimu gw’ensi yonna == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] nziu2i3hl2mu9q92qvttyhi029azrod 77883 77882 2026-11-01T07:40:01Z Ssebuufu 9882 Nteereezeaza empandiika entongole 77883 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amanyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi era munnaUganda nga azannya ng'omuzibizi mu kiraabu [[ya V.League 1]] [[Becamex Ho Chi Minh City]] . == Emirirmu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Omulimu gw’ensi yonna == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] m9ib73dpzny3ntz8j3mbtqraf13k3m8 77884 77883 2026-11-01T07:41:00Z Ssebuufu 9882 77884 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amanyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi era Munnayuganda ng'azannya ng'omuzibizi mu kiraabu [[ya V.League 1]] [[Becamex Ho Chi Minh City]] . == Emirirmu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Omulimu gw’ensi yonna == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] rcg6t55lpx232xoa69e7erb3dvtdl13 77885 77884 2026-11-01T07:48:25Z Ssebuufu 9882 77885 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amanyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi era Munnayuganda azannyire kiraabu ya ng'omuwuwuttanyi azibira mu kiraabu [[ya V.League 1]] [[Becamex Ho Chi Minh City]] . == Emirirmu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Omulimu gw’ensi yonna == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] fvz1zqingud35d7esihilzf1fkguloz 77886 77885 2026-11-01T07:48:40Z Ssebuufu 9882 77886 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amanyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi era Munnayuganda azannyir kiraabu ya ng'omuwuwuttanyi azibira mu kiraabu [[ya V.League 1]] [[Becamex Ho Chi Minh City]] . == Emirirmu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Omulimu gw’ensi yonna == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] erdseu7b0jvh4vgf9m6wnxv3dbj3ae6 77887 77886 2026-11-01T07:48:55Z Ssebuufu 9882 77887 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amanyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi era Munnayuganda azannyira kiraabu ya ng'omuwuwuttanyi azibira mu kiraabu [[ya V.League 1]] [[Becamex Ho Chi Minh City]] . == Emirirmu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Omulimu gw’ensi yonna == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] 423k1lpk1rrjv8v091tfqeg00m81y42 77888 77887 2026-11-01T07:50:32Z Ssebuufu 9882 77888 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amanyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi era Munnayuganda azannyira kiraabu ya V.League 2 club Thai Nguyen ng'omuwuwuttanyi azibira == Emirirmu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Omulimu gw’ensi yonna == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] 5qdc6eck29ujxf6f3rkjwyvw81mf3vq 77889 77888 2026-11-01T07:50:55Z Ssebuufu 9882 77889 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amanyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi era Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira == Emirirmu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Omulimu gw’ensi yonna == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] bqf0baortm4w0b7k4sec65zbfq1pa4c 77890 77889 2026-11-01T07:51:59Z Ssebuufu 9882 Ntaddemu ekijuliziddwa 77890 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amanyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi era Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirirmu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Omulimu gw’ensi yonna == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] b6shvgcctd3zc7yk5b1qotl6ff6m51z 77891 77890 2026-11-01T07:52:42Z Ssebuufu 9882 77891 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirirmu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Omulimu gw’ensi yonna == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] tpwi9ypisso2m1ecf415dy1eyy9nuja 77892 77891 2026-11-01T08:17:37Z Ssebuufu 9882 /* Omulimu gw’ensi yonna */ 77892 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] mzk24iylo4q2dg1xnmgw01j48tre2qi 77893 77892 2026-11-01T08:19:58Z Ssebuufu 9882 /* Emirimu gya kiraabu */ 77893 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira ttiimu y’eggwanga ya Uganda omulundi gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] m9xnawz3p9gzbe12pnem7bkwumnbogx 77894 77893 2026-11-01T08:21:45Z Ssebuufu 9882 /* Emirimu ku ttiimu y'eggwanga */ 77894 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] 6i0pqcooxx5ejhvo8h3wtkiok4eqlbd 77895 77894 2026-11-01T08:22:16Z Ssebuufu 9882 /* Emirimu ku ttiimu y'eggwanga */ 77895 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012. Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] dc3yzbvwflmupyoioqg771h0vmnkv15 77896 77895 2026-11-01T08:23:39Z Ssebuufu 9882 /* Emirimu ku ttiimu y'eggwanga */ 77896 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>https://www.national-football-teams.com/player/48672/Geofrey_Kizito.html</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] 9ob1lkq5q0vlfytxo2gxqerppwsn3m4 77897 77896 2026-11-01T08:24:43Z Ssebuufu 9882 /* Emirimu ku ttiimu y'eggwanga */ 77897 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 mu mpaka za mawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] ga8f5i6h2t7ejhg35h7es8fezzylzy4 77898 77897 2026-11-01T08:51:10Z Ssebuufu 9882 /* Emirimu ku ttiimu y'eggwanga */ 77898 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afrika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] rsaj0jxrxb9twukn2wvh2q9peiuwcni 77899 77898 2026-11-01T08:51:30Z Ssebuufu 9882 /* Emirimu ku ttiimu y'eggwanga */ 77899 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[:en:Saigon_FC|Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] sx8pqklhqzapsvzylb9mblumq7ui7m7 77900 77899 2026-11-01T08:57:29Z Ssebuufu 9882 /* Emirimu gya kiraabu */ 77900 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ebyomunda == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] rh8udachvyfhrpo73bnm9jiqjr9afs3 77901 77900 2026-11-01T08:59:31Z Ssebuufu 9882 /* Ebimukwatako ebyomunda */ 77901 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ng'omuntu == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] g5oaioqg430cim1z2ggqnpui9m1b8u3 77902 77901 2026-11-01T09:00:59Z Ssebuufu 9882 Ntaddemu ettuluba 77902 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ng'omuntu == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] <references /> [[Category:Abaazaalibwa mu 1993]] p2ykn45u9wi3zbmml7c4uinl4mjhw0x 77903 77902 2026-11-01T09:02:03Z Ssebuufu 9882 Ntaddemu ettuluba 77903 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ng'omuntu == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] <references /> [[Category:Abaazaalibwa mu 1993]] [[Category:Abantu abalamu]] 4fqhusxzhi2acckoy9m6arttryjg160 77904 77903 2026-11-01T09:03:29Z Ssebuufu 9882 Ngasseeko ettuluba 77904 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ng'omuntu == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] <references /> [[Category:Abaazaalibwa mu 1993]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Bannayuganda abasajja abazannyi b'omiipiira]] ahx04aimvpchmiu8ks1vf27phf9vx0y 77905 77904 2026-11-01T09:06:37Z Ssebuufu 9882 Ngasseeko ettuluba 77905 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ng'omuntu == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] <references /> [[Category:Abaazaalibwa mu 1993]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Bannayuganda abasajja abazannyi b'omiipiira]] [[Category:Bannayuganda abasajja bannabyamizannyo ab'ekyasa ky'amakumi abiri mwekimu]] 1q8zm4e9ng2gafg5njniufbdbi8dxod 77906 77905 2026-11-01T09:15:31Z Ssebuufu 9882 Ngasseeko ettuluba 77906 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ng'omuntu == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] <references /> [[Category:Abaazaalibwa mu 1993]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Bannayuganda abasajja abazannyi b'omiipiira]] [[Category:Bannayuganda abasajja bannabyamizannyo ab'ekyasa ky'amakumi abiri mwekimu]] [[Category:Abazannyi b'omupiira abasajja abazannyira e bweru w'eggwanga]] c7fjsvbmhzdtkhe8a4shcgl3742elmt 77907 77906 2026-11-01T09:17:10Z Ssebuufu 9882 Ngasseeko ettuluba 77907 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ng'omuntu == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] <references /> [[Category:Abaazaalibwa mu 1993]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Bannayuganda abasajja abazannyi b'omiipiira]] [[Category:Bannayuganda abasajja bannabyamizannyo ab'ekyasa ky'amakumi abiri mwekimu]] [[Category:Abazannyi b'omupiira abasajja abazannyira e bweru w'eggwanga]] [[Category:Abazannyi ba kiraabu ya Xuan Thanh Saigon Cement FC]] 6su9rqok0j9xdy9l67zwdh92b766ynz 77908 77907 2026-11-01T09:19:06Z Ssebuufu 9882 77908 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ng'omuntu == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] <references /> [[Category:Abaazaalibwa mu 1993]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Bannayuganda abasajja abazannyi b'omiipiira]] [[Category:Bannayuganda abasajja bannabyamizannyo ab'ekyasa ky'amakumi abiri mwekimu]] [[Category:Abazannyi b'omupiira abasajja abazannyira e bweru w'eggwanga]] [[Category:Abazannyi ba kiraabu ya Xuan Thanh Saigon Cement FC]] [[Category:Abazannyi ba kiraabu ya Gor Mahia F.C.]] 8mj0pvsd7pyu0va00pci6s1jpfqqbgp 77909 77908 2026-11-01T09:20:54Z Ssebuufu 9882 Ngasseeko ettuluba 77909 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Baba Kizito''' (yazaalibwa nga 2 Ogwokubiri 1993), era amannyiddwa nga '''[[Trần Trung Hiếu]]''', muzannyi wa mupiira ogw'ensimbi Munnayuganda azannyira kiraabu ya [[V.League 2 club Thai Nguyen]] ng'omuwuwuttanyi azibira<ref>{{Soccerway|new_id=kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu gya kiraabu == Yazaalibwa mu [[Kampala]] era sizoni ya 2012 ne 2013 yagimala mu [[Vietnam]] ne [[Xuan Thanh Saigon]] . <ref name="NFT">{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> <ref name="SW">{{Soccerway|geoffrey-kizito/224219||accessdate=22 April 2015}}</ref> Ku ntandikwa y'Ogwoluberyeberye 2014 yassa omukono ku ddiiru y'okuzannyira [[Gor Mahia]] bakyampiyoni ba pulimiya e Kenya . <ref>{{cite web |author=Dennis Mabuka |date=2 January 2015 |title=Gor Mahia sign Ugandan Kizito, closing in on Kenga |url=http://www.goal.com/en-ke/news/4539/transfer-zone/2014/01/02/4516146/gor-mahia-sign-ugandan-kizito-closing-in-on-kenga |access-date=22 April 2015 |publisher=Goal.com}}</ref> Yaddayo e Vietnam mu sizoni ya 2015, ne Than Quang Ninh . <ref name="NFT" /> <ref name="SW" /> Mu 2018 yeegatta ku [[Saigon]] . <ref>{{cite web |title=Ngày cuối thị trường chuyển nhượng V.League 2018: CLB TP.HCM tham gia nhiệt tình nhất - Bongdaplus.vn |url=http://bongdaplus.vn/ngay-cuoi-thi-truong-chuyen-nhuong-v-league-2018-clb-tp-hcm-tham-gia-nhiet-tinh-nhat-2220671807.html |website=Bongdaplus}}</ref> Yagenda mu Than Quang Ninh mu sizoni ya 2020.<ref>{{Soccerway|kizito-geoffrey/vgVrQmMC|accessdate=7 October 2026}}</ref> == Emirimu ku ttiimu y'eggwanga == Yazannyira Uganda omupiira gwe ogwasooka mu 2012.<ref>{{NFT player|pid=48672|accessdate=25 July 2019}}</ref> Yalabikira mu ttiimu ya Uganda ey'abasajja 23 ey'ekikopo ky'amawanga ga Afirika eza 2017. <ref>{{cite web |date=4 January 2017 |title=Total Africa Cup of Nations 2017: Uganda Cranes 23 man squad to Gabon named |url=http://www.fufa.co.ug/total-africa-cup-nations-2017-uganda-cranes-23-man-squad-gabon-named/ |publisher=Federation of Uganda Football Associations}}</ref> == Ebimukwatako ng'omuntu == Mu 2017 yafuna obutuuze bwa Vietnam, wansi w’erinnya '''Trần Trung Hiếu''' . <ref>{{Cite web |date=25 March 2017 |title=Ngôi sao Uganda thành công dân Việt |url=https://nld.com.vn/news-20170325224337166.htm |website=nld.com.vn}}</ref> == Ebijuliziddwa == [[Category:Omupiira mu Uganda]] <references /> [[Category:Abaazaalibwa mu 1993]] [[Category:Abantu abalamu]] [[Category:Bannayuganda abasajja abazannyi b'omiipiira]] [[Category:Bannayuganda abasajja bannabyamizannyo ab'ekyasa ky'amakumi abiri mwekimu]] [[Category:Abazannyi b'omupiira abasajja abazannyira e bweru w'eggwanga]] [[Category:Abazannyi ba kiraabu ya Xuan Thanh Saigon Cement FC]] [[Category:Abazannyi ba kiraabu ya Gor Mahia F.C.]] [[Category:Abazanyi ba kiraabu ya Saigon FC]] havsa3uettw2irvklc2uvh6xl7t2s1a