Wikivivàgna lijwikisource https://lij.wikisource.org/wiki/P%C3%A0gina_prin%C3%A7ip%C3%A2 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Speçiale Discûscion Utente Discûscioîn ûtente Wikivivàgna Discûscioîn Wikivivàgna Immaggine Discûscioîn immaggine MediaWiki Discûscioîn MediaWiki Template Discûscioîn template Agiûtto Discûscioîn agiûtto Categorîa Discûscioîn categorîa Aotô Discuscion aotô Œuvia Discuscion œuvia Pagina Discuscion pagina Ìndiçe Discuscion ìndiçe TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 174 52299 52233 2026-10-22T16:18:38Z Luensu1959 36 azonta 52299 wikitext text/x-wiki {| width=100% style="border:1px solid #5090C0; margin:1em 0" | style="float:left" |[[File:Medieval_writing_desk.jpg|180px|link=]] | style="float:center; text-align:center; padding:1em" | <div style="margin: 0; padding: 0; font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 200%;font-color:#57473A;">Benvegnui a-a '''Wikivivagna'''</div> <div style="padding: 0; margin: 0; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 140%;">'' '''a libraja in [[w:lengoa ligure|lengua ligure]]<br>che tutti pœuan avantaggiâ''' ''</div> (semm'à [[Speçiale:Statistighe|{{NUMBEROFPAGES}}]] paggine) | style="float:right" |[[File:Grifuin540px.jpg|180px]] |} <div style="text-align:center"> <span id="mf-intestazion" name="Intestazion" style="font-variant: small-caps; font-size:13pt"> [[:Categorîa:Ligure|indiçe generâ]] &middot; [[:Categorîa:Aotoî|indiçe di aotoî]] &middot; [[Wikivivàgna:Instruçuin|instruçuin]] &middot; [[:Categorîa:Da corêze|scriti da rileze]] &middot; [[:Categorîa:Da transcrive|scriti da transcrive]] &middot; [[Wikivivàgna:Paggina de prœuve|paggina de prœuve]] &middot; [[Wikivivàgna:Avertense|avertense]] </span> <div id="rigaIntestazion" style="position:relative; height:1px; border-top: 1px solid #5090c0"></div> </div> <big>{{Sc|scriti do xiv sec.}}</big> ---- *[[Ms. Molfino 421|Rimme de l'Anonnimo Zeneize]] ([[Ìndiçe:Molfino 421.djvu|Ms. Molfino 421]], Arch. Stor. Com. de Zena - ed. da [[aotô:Nicolò Lagomagiô|N. Lagomagiô]] e [[aotô:E. G. Parodi|E. G. Parodi]] [[Ìndiçe:Archivio Glottologico Italiano, vol. II, 1876.djvu|Arch. Glott. It. II]], 1876 e [[Index:Archivio Glottologico Italiano, vol. 10, 1886-88.djvu|X]], 1886-88) *[[Instruçuin polittiche a Seguran]] (1320 - Zena, Arch. de Stato - ed. da E.G. Parodi, [[Index:Archivio Glottologico Italiano, vol.14, 1898.djvu|Arch. Glott. It. XIV]], 1898) *[[O Comun de Zena a-o re d’Ungaja, pe ’n’aliansa contra i Veneçien]] (1352 - Zena, Arch. de Stato - ed. da E.G. Parodi, [[Index:Archivio Glottologico Italiano, vol.14, 1898.djvu|Arch. Glott. It. XIV]], 1898) *[[Lettia do capitagno Do Vermo a Orcham grand'armiraggio de Turchia]] (1358 - Zena, Arch. de Stato - ed. da E.G. Parodi, [[Index:Archivio Glottologico Italiano, vol.14, 1898.djvu|Arch. Glott. It. XIV]], 1898) *[[O Pascio]] (1374 - ms. 1.2.7 Bibl. Berio - ed. da E.G. Parodi, [[Index:Archivio Glottologico Italiano, vol.14, 1898.djvu|Arch. Glott. It. XIV]], 1898) *[[Tratao de Zena co-o Chan di Tartari]] 1380-81 (Zena, Arch. de Stato - ed. da Cornelio Descimon, [[Index:ArchStorIt1887.djvu|Arch. Stor. It. XX, 1887]]) *[[Proze religioze do sec. XIV]] (ms. [[Index:Italien112.pdf|Italien.112]], Pariggi) *[[Laude zeneize]] (ms. D.1.3.19 Bibl. Berio - ed. da V. Crescini e G. D. Belletti [[Index:Giornale Ligustico 10 1883.djvu|Giornale Ligustico X, 1883]]) *[[A lettia de San Benardo]] (ms. 1.2.7 Bibl. Berio - ed. da V. Crescini, [[Index:Giornale Ligustico 10 1883.djvu|Giornale Ligustico X, 1883]]) *Quarche squarço da ''[[De lo tratao de li VII peccai mortali]]'' (ms. Franzonian 55, ed. da P.E. Guarnerio in [[Index:Nozze Cian=Sappa-Flandinet.pdf|''Nozze Cian=Sappa-Flandinet'']] 23 ott. 1893) *Trei squarsci da ''[[Lo libro de la misera humana condicione]]'' traduçion de fræ [[Aotô:Giœmo da Bâvai|Giœumo da Bâvai]] (ms. Franzonian 55, ed. da F.L. Mannucci, [[Index:Studj di filologia romanza 9 1903.djvu|S.F.R. IX, 1903]]). <big>{{Sc|scriti do xv sec.}}</big> ---- *[[Propoxiçioin a-o Conseggio di Ançien]] (Zena, Arch. de Stato) *[[Lettia do Giaxo Axao 1435|Lettia]] do [[Aotô:Giaxo Axao|Giaxo d'Axao]] a-o Comun de Zena pe-a vittoia de Ponsa do 1435 (pubricâ inte [[Index:Lettere.memorabili.1669.djvu|''Lettere memorabili'']] de l'abao Michê Giustignan, 1669) *''[[De le questioim de Boecio]]'' (Franzonian.56 - ed. da E.G. Parodi, [[Index:Archivio Glottologico Italiano, vol.14, 1898.djvu|Arch. Glott. It. XIV]], 1898) *''[[Vita de san Zoane Batesto]]'' (ms. [[Index:Italien112.pdf|Italien.112]], Pariggi) *[[Pe l'eleçion de l'Ofiççio de Sanzorzo do 1444]] (ed. da A. Lobero, [[Index:Lobero.A.Memorie storiche della Banca di S Giorgio.1832.pdf|"Memoie storiche do Banco de S. Zorzo"]], 1832) *''[[Ms. Marston 56/De lo testamento vegio e növo|De lo testamento vegio e novo]]'' (da-o [[ms. Marston 56]] da libraja Beinecke de Yale, 1465) *''[[La lezenda de Barllam e Joxaffà]]'' (da-o [[ms. Marston 56]] da libraja Beinecke de Yale, 1465) *''[[Li fioreti de messê san Francescho]]'' (da-o [[ms. Marston 56]] da libraja Beinecke de Yale, 1465) *[[Documenti in vorgâ de l'Ofiççio de Sanzorzo e de so colonnie d'oriente]], 1453 - 1475 (ed. da A. Vigna inti [[Index:ASLSP.VI.1868.A.Vigna.djvu|ASLSP 1868]], [[Index:ASLSP.VII.1.1871.A.Vigna.djvu|ASLSP 1871]] e [[Index:ASLSP.VII.2.1879.A.Vigna.djvu|ASLSP 1879]]) *''[[La bonna parolla]]'' ed. da-a Valentiña Ruzzin inti Atti da Soc. Lig. de Stoia Pattria n.s. 53, 2013 <big>{{Sc|scriti do xvi sec.}}</big> ---- *''[[Madregali alla zenoese]]'' da [[Index:Madrigali.Ruffo.1560.djvu|''Il terzo libro de' madrigali a quatro voci'']] muxicæ da-o Viçenço Ruffo, 1560 *[[Rime diverse in lengua zeneise|Rimme diverse in lengua zeneise]] do [[Aotô:Cristoffa Zabata|Cristoffa Zabata]] (1575) *[[Ms. Ricci 1080-2/Da ra peste esta cittè|Prega Dio che ne libere da ra Peste nell'anno 1578]] (transcriçion setteçentesca - [[Ms. Ricci 1080-2|ms. Ricci 1080]], Arch. Stor. do Comun de Zena - www.storiapatriagenova.it) *A [[nona novella da primma giornâ]] do ''Decameron'' traduta in zeneize (L. Salviati - [[Index:Salviati Degli avvertimenti 1584.djvu|''Degli avvertimenti ...'']] - 1584) *[[Suppriche do Poro Foggetta|Suppriche]] do [[Aotô:Poro Foggetta|Poro Foggetta]] a-o S.^mo Senato, 1584 e 1589 (ed. da U. Cotignoli in [[Index:GSLL 06.pdf|Gior. St. e Lett. Lig. VI]], 1905) *''[[Rime diverse in lingua genovese]]'' do [[Aotô:Cristoffa Zabata|Cristoffa Zabata]] (1588) *[[A ro Seg. Torquato Tasso]] e [[A ro famoso Depentò Segnò Bernardo Castello]] sunetti do [[Aotô:Poro Foggetta|Poro Foggetta]] (premissi a l'ed. da [[Index:La.gierusalemme.liberata.1590.djvu|''Gierusalemme Liberata'']] do 1590) *[[Discorso in lengua zeneize doppo l'eleçion do Seeniscimo Duxe de Zena Antogno Çebà]] do [[Aotô:Bernabè Çigâ Cazê|Bernabè Çigâ Cazê]] (1594) *[[:Category:Scriti do Gabrie' Ciabrea|Rimme]] atriboîe a-o [[Aotô:Gabrie' Ciabrea|Gabrie' Ciabrea]] (da "[[Index:Noberasco.Antologia.1930.pdf|O Cicciollâ]]", 1930) *[[:Category:Scriti do Pantalin Moasaña|Rimme]] do [[Aotô:Pantalin Moasaña|Pantalin Moasaña]] (da "[[Index:Noberasco.Antologia.1930.pdf|O Cicciollâ]]", 1930) <big>{{Sc|scriti do xvii sec.}}</big> ---- *[[Rimme do Todaro Conchetta]] (''alias'' [[Aotô:Giurian Rosso|Giurian Rosso]], da-e [[Index:Rime.diverse.1612.djvu|''Rime diverse'']] do 1612) *[[Ra çittara zeneize]] do [[Aotô:Gian Giacomo Cavallo|Gian Giacomo Cavallo]] (ed. 1636, 1665, [1680], 1745 e 1823) *[[Pe ra incoronazion dro serenissimo principe|Pe ra incoronazion dro serenissimo principe Aostin Paravexin]] de l'[[Aotô:Aostin Scciafin|Aostin Scciafin]], 1638 *[[Rimme taggiasche]] do [[Aotô:Steva Rosso|Steva Rosso]], 1639-40 (ed. da E.G. Parodi e G. Rossi in [[Index:GSLL 04.pdf|GSLL IV]], 1903) *[[Dell'Eneide stroffoggiá in zeneise|L'Eneide stroffoggiá in zeneise]] do [[Aotô:Zanbeneito Toelo|Zanbeneito Toelo]] (ms. Add. 18178, Libraja Britannica, 1650 ca.) *[[O Capoâ Tratugo]], sêi scene da [[Index:Spinnoa L'Ariodante 1655.djvu|L'Ariodante]] do [[Aotô:Zan'Andria Spinnoa|Zan'Andria Spinnoa]], (Guasco, Zena, 1655) *[[Europa 1660|O Capoâ Biscibè e a Pometta]], e scene zeneixi de l'[[Ìndiçe:Europa 1660.djvu|Œüropa]] do [[Aotô:Zan'Andria Spinnoa|Zan'Andria Spinnoa]], (Meschin, Zena, 1660) *[[A Çingaa|O Capoâ Scambietto e a Lichiña]] quarche scene da "A Çinga" do [[Aotô:Reginado Sgambao|Reginado Sgambao]], (Cainçan, Zena, 1664) *[[Ra canson de l'aze]] e [[Ra crava hermafrodita]] do [[Aotô:Giurian Rosso|Todaro Conchetta]] (da-a [[Index:Cavallo Cittara 1665.djvu|Çittoa zeneize]] do 1665) *[[Risposta dro Cavallo a ra canzon de l'aze]] (da-a [[Index:Cavallo Cittara 1665.djvu|Çittoa zeneize]] do 1665) *[[O Capoâ e a Minetta|O Capoâ Berodo e a Minetta]] da ''[[Index:Comici.schiavi.djvu|Li comici schiavi]]'' de l'[[Aotô:Anton Giulio Brignoe Sâ|Anton Giulio Brignoe Sâ]] (atto II, scena VII, ed. postuma, Strabella, Cunio, 1666) *[[A ro Segnó Domenego Fiasella]] do [[Aotô:Fulgençio Baldan|Fulgençio Baldan]] ed. inte "Vitte" do Sorvan do 1674 *[[Vienna deliviâ 1684|O Capoâ ''Alì'' e a Gianchinetta]], quarche scene da-a "Vienna deliviâ da l'asciddio di arme otomañe" do [[Aotô:Zan'Aostin Polinâ|Zan'Aostin Polinâ]] (Zena, Cazamaa, 1684) *[[Ms. Ricci 176/L'arrivo in Vuoé dell'arma de Franza|L'arrivo in Vuoé dell'armá de Franza. Zena insendiá da ra mesima l'anno 1684]] do [[Aotô:Carlo Andria Castagnœua|Carlo Andria Castagnœua]] (ms. [[Index:Ricci176.djvu|Ricci.176]], Arch. Stor. do Comun de Zena - www.storiapatriagenova.it) *[[Lamento de Lucretia pe a morte de Bollè so galante]] do [[Aotô:Zane Françesco Bafigo|Zane Françesco Bafigo]] ([[Ms. Ricci 1080-1|ms. Ricci 1080]], Arch. Stor. do Comun de Zena - www.storiapatriagenova.it) *[[Genio ligure 1697|O Capoâ Balilla e l'Antonia]], quarche scene da "O gennio liggure trionfante" do [[Aotô:Zan'Aostin Polinâ|Zan'Aostin Polinâ]] (Zena, Cazamara, 1696) *[[I manoscriti de rimme do Giurian Rosso]] (e compagnia bella) *[[Ra cazettera]] (ms. [[Index:Ricci176.djvu|Ricci.176]], Arch. Stor. do Comun de Zena - www.storiapatriagenova.it) <big>{{Sc|scriti do xviii sec.}}</big> ---- *''[[Canzone dell'arti]]'', ò sè mestiè dri Zeneixi in sciù l'aria dro Flon Flon ([[Ms. Ricci 1080-1|ms. Ricci 1080]], Arch. Stor. do Comun de Zena - www.storiapatriagenova.it) *[[Libeazion dra Sittæ de Zena]], 1748 ([[Index:Libeazion.djvu|Ms. Ricci 180]], Arch. Stor. do Comun de Zena - www.storiapatriagenova.it) *[[A ro signor Giambatista Richê]], doî sunetti de [[Aotô:Steva de Franchi|Steva de Franchi]] e [[Aotô:Ambrœuxo Conti|Ambrœuxo Conti]], 1753 *[[Ra Gerusalemme deliverâ|Ra Gerusalemme deliverâ]] traduta da diversci in lengoa zeneize (1755) *[[Rimme pe-e vitoie insci-i corsæ]] *[[Ro Chittarrin]], o sæ strofoggi dra muza do [[Aotô:Steva de Franchi|Steva de Franchi]] (1772) *[[Grigueur Guignon]] (1780) *[[Index:Comeddie.DeFranchi.1830.djvu|Comedie trasportæ da ro françeize in lengua zeneize]] do [[Aotô:Steva de Franchi|Steva de Franchi]] (ed. Carniglia - 1830) *[[Rimme Galantinne]] (1792) e [[Donaver Antologia 1910/A memoia da fæsta patriotica|A memoia da fæsta patriotica]] (1797) do [[Aotô:Antogno Pescetto|Togno Pescetto]] *[[Dialogo sucesso ne a sala dro consegetto]] (1797) *[[Ballin a ri oligarchi]] e [[Doroi de pansa|Doroi de pansa caosæ da ra democrazia]] (1797 ca.) *[[Contro risposta a i scriven do q. Colegio]] (1798) <big>{{Sc|scriti do xix sec.}}</big> ---- *[[E rimme zeneixi di lunai]] *[[Rimme pe-e sciortie de cazasse]] *[[Esopo Zeneize 1822|Esopo Zeneize]] do [[Aotô:Martin Piaggio|Martin Piaggio]] 1822 (primma ediçion) *[[O colera de Zena|O còlera de Zena in agosto 1835]] do [[Aotô:Steva Parodi|Steva Parodi]] *[[Piaggio M. - Poesie 1846|Poexie]] do [[Aotô:Martin Piaggio|Martin Piaggio]] 1846 (ed. postuma) *[[L'ombra do Balilla a-i Zeneixi]] pubblicâ do 1847 insemme a "Fratelli d'Italia" e a [[Index:Poesie nazionali italiane di varii autori 1847.pdf|çent'atre poexie patriottiche italiañe]] *[[A sanfornia zeneize 1852|A sanfornia zeneize]] do [[Aotô:Zane Cazassa|Gioanin Cazassa]] 1852 (primma ediçion) *[[A-o sciô Gioanin Cazassa]] do G. B. Rosso (ed. inte [[Index:La.Maga.13.12.1853.n.150.djvu|''La Maga'']] do 13 dex. 1853) *[[L'Evangeliu segundu Mattê]] traduto da-o canonnego [[Aotô:Gioxeppe Oivê|Gioxeppe Oivê]] 1860 *[[O Balilla strenna pe-o 1869|O Balilla, strenna popolare pe-o 1869]] *[[Poexie do Gioxeppe Peagallo|Poexie]] do [[Aotô:Gioxeppe Peagallo|Gioxeppe Peagallo]] 1870 (ed. postuma) *[[A Colombiade]] do [[Aotô:Luigi Michê Pedevilla|Luigi Michê Pedevilla]] 1870 *[[Piggiâse o mâ do Rosso o cartâ (1877)|Piggiâse o mâ do Rosso o cartâ]] comeddia in trei atti do [[Aotô:Nicolla Baçigalô|Nicolla Baçigalô]], 1870 (I ed. Garbæn 1877) *[[O mego pe forsa]] opera in trei atti do [[Aotô:Nicolla Baçigalô|Nicolla Baçigalô]] 1874 *[[Combattimento tra Zorzo e Mostafà]] do [[Aotô:Loigi Rodin|Loigi Rodin]], 1884 *[[O Pacciûgo co-a Pacciûga in t'a gëxa de Cönâ]], de Præ Luigi Persoglio (1887) *[[O pûgnattin d'öu]] (1887), [[L'ommo rouzo]] (1890) e [[A figgia dottôa]] (1894) de præ [[Aotô:Luigi Persoglio|Persoglio]] *[[Prose rimæ/Loritto ò o Papagallo de Moneghe|O Loritto ò o Papagallo de Moneghe]] do [[Aotô:Nicolla Baçigalô|Nicolla Baçigalô]] 1883 (ed. inte [[Index:Bacigalô.Prose.rimæ.1891.pdf|"Prose rimæ"]] do 1891) *[[Carlevà]] de l'[[Aotô:Ubardo Mazin|Ubardo Mazin]], 1891 *[[A passion do Signoe]] de l'[[Aotô:Ubardo Mazin|Ubardo Mazin]], 1894 *[[Eneide 1895|Eneide - ''Frammenti originali di un antico poema genovese...'']] do [[Aotô:Nicolla Baçigalô|Nicolla Baçigalô]], Zena, Armanin, 1895 *[[I pastoî a-o presepio]], dramma pastorale zeneize de præ [[Aotô:Luigi Persoglio|Persoglio]], quinta ediçion, 1897 <big>{{Sc|scriti do xx sec.}}</big> ---- *[[O tondo de Natale]] do [[Aotô:Nicolla Baçigalô|Nicolla Baçigalô]] (parçiale - Zena, o ''Successo'', 22 dex. 1901) *[[A spedission de Caraa]] de l'[[Aotô:Ubardo Mazin|Ubardo Mazin]], 1902 *[[La donna è mobile]] de l'[[Aotô:Ubardo Mazin|Ubardo Mazin]], 1902 *[[O trambai eletrico]] de l'[[Aotô:Ubardo Mazin|Ubardo Mazin]], 1902 *[[Pippo che gioca al dòmino]] de l'[[Aotô:Ubardo Mazin|Ubardo Mazin]], 1902 *[[A Speza vista d'en Paadiso o sia Batiston che ghe ven l'asilo]] de l'[[Aotô:Ubardo Mazin|Ubardo Mazin]], 1903 *[[O Manana]] do [[Aotô:Gioxeppe Cava|Gioxeppe Cava]], 1904 (doî nummeri) *[[Pigheuggi revestii]] doe pontate do romanço do [[Aotô:Gioxeppe Cava|Gioxeppe Cava]] ed. in apendixe a [[Index:U manana.djvu|O Manana]], 1904 (www.internetculturale.it) *[[Nozze Paganini-Mazzuchetti]] de l'[[Aotô:Ubardo Mazin|Ubardo Mazin]], 1905 *[[Camuggi 1907|Camuggi. Sunetti in dialettu camuggin]] do [[Aotô:Giacomo Razeto|Giacomo Razeto]], 1907 *[[Index:Malinverni.Due.brocche.de.viovetta.1908.pdf|Due brocche de viovetta]] do [[Aotô:Carlo Malinverni|Carlo Malinverni]], 1908 (www.liberliber.it 2010) *[[Index:Gazzo.divina.comedia.1909.djvu|A Diviña Comeddia]] traduta in zeneize da paddre [[Aotô:Angelico Gazzo|Angelico Federico Gazzo]] 1909 *[[Bolle de savon|Bolle de savon]] do [[Aotô:Carlo Malinverni|Carlo Malinverni]] 1921 (www.liberliber.it 2011) *[[Index:Giaimo.dal.dialetto alla.lingua.2.1924.pdf|''"Dal dialetto alla lingua"'']] ezerçiççi de traduçion pi-a IV elementare, a cua da Teexo Giaimo, 1924 *[[Ma se ghe penso]] do [[Aotô:Mario Cappello|Mario Cappello]], da "Zena a canta", 1926 *[[O Cicciollâ 1930/A mosca|A mosca]] do [[Aotô:Feipo Noberasco|Feipo Noberasco]] ("[[Index:Noberasco.Antologia.1930.pdf|O Cicciollâ]]", 1930) *[[Index:Cava in to remoin 1930.pdf|In to remoin]] do [[Aotô:Gioxeppe Cava|Gioxeppe Cava]], 1930 (www.liberliber.it 2012) *[[Lûnäio zeneize 1932|Lûnäio zeneize]] pe l'Anno bisesto 1932 de [[Aotô:Ore Leo|Ore Leo]] *[[Poexie zeneixi do Feliçe Santi|Poexie]] do [[Aotô:Feliçe Santi|Feliçe Santi]], 1940 *[[Riçette]] de l'[[Aotô:Aldo Acquaron|Aldo Acquaron]] ("Sûnetti e poemetti", 1950) *[[A storia do pesto]] (da-a rivista "Zena", 1958) e [[O diluvio universale]] ("Zena vista coscì", 1959) do [[Aotô:Luigi Anselmi|Giggio Anselmi]], <big>{{Sc|scriti do xxi sec.}}</big> ---- *O primmo capittolo de [[I Spozoéi Inpromìssi (1840)/Capìtolo I|Spozoei Impromìssi]] do [[Aotô: Lusciandro Manzon|Lusciandro Manzon]], tradûto in zeneize da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2013 *O primmo canto da [[A Divinn-a Commedia|Divinn-a Commedia]] do [[Aotô: Dante Alighieri|Dante Alighieri]], tradûta da-o [[Aotô: Claudio Malcapi|Claudio Malcapi]] e publicâ da-e Edizioni Tassinari de Firense, 2015 *[[A descoverta de l'América]] do [[Aotô: Cezare Pascarella|Cezare Pascarella]], tradûto in zeneize e misso in pröza da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2018 *[[Pinocchiu 2019|I Aventüe du Pinocchiu]] do [[Aotô: Carlo Collodi|Carlo Collodi]], tradûte in lengua zeneize da-o [[Aotô: Cino Peripateta|Cino Peripateta]], 2019 *[[U fantaxima de Canterville]] de l'[[Aotô: Oscar Wilde|Oscar Wilde]], tradûto in lengua zeneize da-o [[Aotô: Cino Peripateta|Cino Peripateta]], 2019 *[[A Stöia de Zêna]], scrîta in zeneize da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2019 *[[O Càntico di Càntichi]], tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2020 *[[Se ti saviæ]] (If...), do Rudyard Kipling, tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2020 *[[Sei personaggi che çercan 'n aotô]], do Luigi Pirandello, tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2021 *[[O giórno do Giudìçio]] do Giuseppe Gioacchino Belli, tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2021 * [[Zêna e contórni]] do Charles Dickens, tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2021 * [[A préiza de Geruzalèmme]] da-i anâli do Càfaro, tradûta da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2021 * [[Questi fantasmi]] de Eduardo De Filippo: Monòlogo in sciô cafè, tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2021 * [[Mangiâ e béive]] do Jerome Klapka Jerome, tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2022 * [[L'Evangêio segóndo Gioâne]], tradûto da-o Rico Carlini, 2022 (primmi tréi capitoli) * [[Qòelèt]] da l'Antigo Testamento da Bibbia, tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2022 * [[Bûzalla inte 'na cartulinn-a dâ fin du séculu XIV]], scrîto in zeneize da-o Vittöiu Rumajun, 2023 * [[L'asédio de Zena inte l'anno 1800]], tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2024 * [[L’infinîo]] do Giacomo Leopardi, tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2025 * [[I racónti de l'Anne Frank]], scrîti da l'Anne Frank, tradûti da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2025 * [[La fantina che la vendeva i bricheti]] do Hans Christian Andersen, tradûto da-o [[Aotô:Pier Giorgio Cavallini|Pier Giorgio Cavallini]], 2025 * [[O vegio e o mâ 2025|O vegio e o mâ]] de l'Ernesto Hemingway, traduto da-o [[Rico Granæa]], 2025 * [[Ommo in mâ 2026|Ommo in mâ!]] do Françesco Marion Crawford, traduto da-o [[Rico Granæa]], 2026 * [[O niggio 2022|O niggio]] do Mascimo Ansado, traduto da-o [[Rico Granæa]], 2026 * [[Meriggiare pallido e assorto|Li con l'azilo straco e mèzo mòrto]] de l'Eugenio Montale, tradûto da-o [[Aotô:Pier Giorgio Cavallini|Pier Giorgio Cavallini]], 2026 * [[L'enfenì]] do Giaccomo Liopardi, tradûto da-o [[Aotô:Pier Giorgio Cavallini|Pier Giorgio Cavallini]], 2026 * [[A coccetta de d’ato 2026|A coccetta de d’ato]] do Françesco Marion Crawford, traduto da-o [[Rico Granæa]], 2026 * [[O Vasco da Gama e o sò primmo incontro in sciâ costa de Malabar 2026]] do [[Rico Granæa]] * [[ A passion do Signoe dal'Avangeo segondo Marco]], tradûto da-o [[Aotô:Pier Giorgio Cavallini|Pier Giorgio Cavallini]], 2026 * [[Fahrenheit 451]] (estræto) do Ray Bradbury, tradûto da-o [[Aotô: Rico Carlini|Rico Carlini]], 2026 == I atre Wikivivagne == {{Languages}} == I atri progetti Wikimedia == <!-------------------------------------------------------- WIKIPEDIA ---------------------------------------------------------> {| cellpadding="2" cellspacing="2" style="height:40px; vertical-align:middle;" | align="center" | <imagemap>File:Wikipedia-logo.svg|30px default [[:w:|Wikipedia]] desc none</imagemap> | style="padding-left:.5em" | [[:w:|'''Wikipedia''']]<br />A libera enciclopedîa |} <!--------------------------------------------------------                       WIKIÇIONÂIO ---------------------------------------------------------> {| cellpadding="2" cellspacing="2" style="height:40px; vertical-align:middle;" | align="center" | <imagemap>File:Wiktprintable without text.svg|30px default [[:incubator:Wt/lij/Pagina prinçipâ|Wikiçionâio]] desc none</imagemap> | style="padding-left:.5em" | [[:incubator:Wt/lij/Pagina prinçipâ|'''Wikiçionâio''']]<br />O diçionâio lìbero |} sef7ziumtudun0yx397foff2355k7mo 0 17944 52297 2026-10-22T16:09:07Z Luensu1959 36 neuva pagina 52297 wikitext text/x-wiki {{header | title = Fahrenheit 451 | author = Ray Bradbury | translator = Rico Carlini | section = | previous = torna a-a [[Main Page/Ligure|lista di atri scriti]] | next = | notes = Tìtolo originâle: Fahrenheit 451 }} <div style="width:40em; margin:auto; font-family:serif; font-size:medium; text-align: justify"> '''Fahrenheit 451''' -Premìssa: (Fahrenheit 451 (233 °C) a l’é a tenperatûa a-a quæ brûxa o papê Sémmo inte ’na sociêtæ do futûrosic dónde a génte a vîve de televixón (chi-â génte a ciàmma “A Famìggia”) e i ponpê sèrvan sôlo pe bruxâ i lìbbri a-i quæ dàn ’na càccia furiôza e quànde tréuvan ’na câza co-îna libràia no éxitan a bruxâ tùtto e, se necesâio, a-amasâ i propietâi ascì. O Mòntag o l’é un di ponpê, un di ciù aprexæ da-o Beatty, o so càppo. Ma a ’n çèrto moménto o coménsa a domandâse perché se brûxa i lìbbri e o n’aröba quarchedùn pe çercâ de capî cöse gh’é scrîto e perché són conscideræ così pericolôxi. O conósce ’na fìggia, a Clarisse, sò vexìnn-a, ch’a ghe pàrla de ’n móndo pasòu (a lê gh’à contòu ste cöse sò mesiâvo), da belézza de ’n móndo ch’o no gh’è ciù. O Montàg, drénto de lê, o coménsa a cangiâ, a réndise cónto chi-a vìtta che fàn a no l’é vìtta. O Beatty, ch’o s’êa acòrto chò-u Mòntag o l’aröbâva i lìbbri, e dæto che, a sò mòddo, o ghe voéiva bén e o no voéiva êse costréito a intrâghe in câza co-a fòrsa pe bruxâ i lìbbri aröbæ, o va a trovâlo a câza e o ghe spiêga perché bezéugna bruxâ i lìbbri. ------------- O Beatty o l’à batûo a pìppa into pàrmo da màn, o l’à amiòu a çénie cómme s’a fîse ’n scìnbolo da studiâ pe diagnosticâ ’n scignificâto misteiôzo. «Ti te dêvi aregordâ chi-â nòstra civiltæ a l’é coscì vàsta che no poêmo permétte a-e nòstre minorànse d’êse inte ’n stâto d’invexéndo e agitaçión. Fàtte ti ascì sta domànda cöse n’inpòrta de ciù, inte sto pàize, prìmma de tùtto? I éseri umâni vêuan a feliçitæ, no l’é vêa? No l’é quéllo che sentìmmo dî da quànde sémmo a-o móndo? “Véuggio ’n pitìn de feliçitæ” dîxe a génte, Ebén, no ghe l’àn fòscia? No i tegnìmmo in contìnoo moviménto, no ghe démmo ininterotaménte da demôase? No l’é pe quésto in sciâ fìn che vivémmo? Pò-u piâxéi e i ciù despægi axìlli? E ti no ti peu negâ chi-â nòstra fórma de civiltæ a ghe n’à pe coscì, d’axìlli…». «No, no-o nêgo pe nìnte!». O Mòntag o l’à posciûo lêze da-o moviménto de lèrfe quéllo chi-â Mildred a ghe dîva da-a ciàppa da pòrta, ma o l’à çercòu de no amiâghe a bócca, de mòddo che mànco o Beatty o se gjésse e poéi lêze lê ascì quéllo che-e lèrfe da dònna dîvan, «A-a génte de colôre no ghe piâxe Little Black Sambo? Bruxémolo. Quarchedùn à scrîto ’n lìbbro in sciô tabàcco e in sciô càncou a-i polmoìn? Chi fàbrica e fùmma sigarétte o ciànze? A-e sciàmme o lìbbro. Serenitæ, Mòntag. Pâxe, Mòntag. E tò batàgge conbàtile d’arescôzo. Mêgio ancón, càcile into fórno crematöio. I mortöi són dolorôxi e paghén? Scancelémmo i rîti fùnebri ascì. Çìnque menûti dòppo ch’o l’é mòrto, in indivìdoo o l’é za in sce ’n elicòtero p’êse portòu a-a spedîa into fórno crematöio. Dêxe menûti dòppo o no l’é che ’na granétta de pövie néigra, in menìsso de càize. E no stémmo a pèrde do ténpo in scî òmmi a quæ nominâta a voriéiva fîsan fæti di gréndi servìççi fùnebri. Mànco a pensâghe, Bruxémmo tùtto, bruxémmo ògni cösa! O fêugo o l’é lûxe e sorviatùtto o l’é purificaçión!». I fêughi artifiçiæ se són amortæ into salòtto a-e spàlle da Mildred. Into mæximo ténpo, lê a l’àiva finîo de parlâ: miâcôza coincidénsa. O Mòntag o l’àiva smìsso de respiâ. «Gh’êa ’na fìggia inta famìggia di nòstri vexìn» o l’à dîto, adâxo. «A no gh’é ciù, òua, mòrta, créddo. No riêscio mànco a-aregordâme a sò fàccia. Ma a l’êa despægia. Cómme…cómme l’é stæto poscìbile quésto?». O Beatty o l’à fæto ’n fatorîzo. «A l’é ’na cösa ch’a l’acàpita ancón, ògni tànto. Clarisse McClellan? Gh’é tùtta ’na pràtica ’n sciâ sò famìggia, in archìvio. I tegnìmmo d’éuggio da tànto, Ereditarietæ e anbiénte són cöse bùffe. No l’é che se peu liberâ inte quàrche ànno tùtti quélli che sghindàn. L’âia de câza a peu destrûe tànta röba de quéllo che ti çerchi de costroî a schêua. E l’é pe quésto ch’émmo de lóngo de ciù asbasciòu l’etæ mìnima inta quæ l’é òbligatöio andâ a l’azîlo, e ancheu levémmo o figeu da l’anbiénte familiâre praticaménte quand’o l’é ancón inte fascêue. Émmo avûo di fâsci alàrmi a propòxito di McClellan, scìnn-a da quànde stâvan a Chicago, ma no sémmo mâi riêscîi a trovâ mànco ’n lìbbro inta sò câza. O bàrba o gh’àiva ’n certificâto penâle ciufîto contraditöio; inte ’na paròlla o l’é ’n antisociâle. A fìggia? A l’êa ’na bónba a ténpo. A famìggia a costroîva in sciô sò subcoscénte, ne són segûo, a giudicâ da-o sò certificâto de schêua. A no voéiva savéi, prezénpio, cómme ’na cösa a fîse fæta, ma perché a se fâva. E a cösa a peu êse inbarasànte. Un o se domànda o perché de tànte cöse, ma goâi a continoâ: s’aréizega de condanâse a l’infeliçitæ etèrna. Pe quélla meschinétta l’é stæto mêgio, pe lê, êse mòrta». «Sci, mêgio pe lê êse mòrta». «Pe fortùnn-a, de génte strània cómme lê no ghe n’é goæi in gîo. Sémmo cómme corèzili scìnn-a da quànde són ancón picìn. No se peu tiâ sciù ’na câza sénsa ciödi e legnàmme. Se ti veu che ’na câza a no vén tiâ sciù, fànni sparî ciödi e legnàmme. Se no ti veu ’n òmmo infelîçe pe raxoìn polìtiche, no prezentâghe mâi e dôe fàcce de ’n problêma, ò ti o tormentiæ; dàghene un sôlo; mêgio ancón, no stâ a dâghene nisciùn. Fànni in mòddo ch’o s’ascòrde ch’exìste ’na cósa comm’â goæra. Sò-u Govèrno o no l’é eficénte, apezantîo da-a burocraçîa e in màn a ’n delìrio fiscâle, mêgio tùtto quésto che no o fæto chò-u pòpolo o gh’àgge da lagnâse. Pâxe, Mòntag. Dànni a-o pòpolo regàtte che se peu vìnçe con l’aregordâ e paròlle de cansoìn avoxæ, ò o nómme de capitâli di vàrri Stâti de l’Unión ò a quantitæ de gràn chò-u Stâto do Texas o l’à prodûto l’ànno pasòu. Ìnpighe o crànio de dæti che no ghe sèrvan a nìnte, inbotìscili de “fæti” a-o pónto che no se pêuan ciù mesciâ tànto són pìn, ma segûi d’êse “pe’n davéi bén informæ”. E a sto pónto saiàn segûi de pensâ, gh’aviàn a sensaçión de mesciâse, quànde in càngio són fèrmi cómme ’n magheu. E saiàn felîçi, perché cöse de sta ràzza són de lóngo e mæxime. No stâ a dâghe quarcösa de scugiànte e pöco ciæo cómme a filozofîa ò a sociologîa perché pòssan pescâ con sti làmmi fæti che l’é mêgio che rèstan dónde se trêuvan. Con làmmi scìmili, peschiàn a malinconîa e o magón. Chi l’è bón de fâ sparî ’na miâgia-televixón e fâla conparî tórna segóndo a sò voentæ, e a ciù pàrte di çitadìn ancheu o peu fâlo, o saiâ de lóngo ciù felîçe de chi çèrca de calcolâ, mezuâ e serâ inte ’n’equaçión l’Univèrso, che do rèsto o no peu êsilo se no co-o dâ a l’òmmo a sensaçión de quant’o l’é picìn e bestiâle e malincònico. O-o sò, perché mi ascì gh’ò provòu … e a-o diâo cöse do génere. Pe quésto, atàchite a-i tò cìrcoli sportîvi, e a-e tò gîte, a-i tò acròbati e a-i tò strioìn, a-i tò ronpicòlli, aotoreatoî, mötoelicòteri, dònne e cocaìnn-a, e ògni âtra cösa ch’a l’àgge da fâ co-e reaçioìn istintîve. Si-â comédia a no vâ nìnte, si-â pelìcola a no sa de nìnte, si-â mùxica a l’é sórda, ponzìgime co-o pianofòrte eletrònico, insordànte. Mi crediö de rispónde a-a mùxica, quànde in càngio se tràtta sôlo de ’na reaçión tàtile a-a vibraçión. Ma cös’inpòrta? Tànto, a mi me piâxe e demôe sòlide e scciàsse». O Beatty o s’é alsòu. «Òua dêvo andâmene. P’ancheu a leçión a l’é finîa. Spêro d’avéite ascciæîo ’n pitìn a scitoaçión. Ma a cösa che ti te dêvi aregordâ, Mòntag, a l’é che niâtri sémmo i Militi da feliçitæ, ti, mi, e i âtri incendiàrri. Niâtri s’òponémmo a-a marêa picìnn-a de quélli che vêuan rénde tùtti infelîçi con teorîe e ideologîe contraditöie. Sémmo niâtri ch’émmo mìsso màn a-a dîga. Tegnìmmo dûo. No lascémmo chò-u riâ do magón e do pescimìsmo o l’inónde o piâneta. Niâtri contémmo in sce de ti. No créddo che ti te réndi cónto de quànte t’ê inportànte, de quànte o sémmo tùtti niâtri, pò-u nòstro móndo felîçe comm’o l’é ancheu». O Beatty o l’à stréito a màn mòlla do Mòntag ch’o l’êa de lóngo asetòu in sciô létto quæxi chi-â câza a ghe deruésse in gîo e lê o no poêse mesciâse, into sò létto. A Mildred a l’éa conparîa in sciâ ciàppa da pòrta. «Ancón ’na cösa» à dîto ancón o Beatty. «a-o mànco ’na vòtta, inta sò cariêra, ògni mìlite do fêugo o sénte ’na smangiaxón: “Cöse dîxan i lìbbri? O se domànda. Òh, a coæ de gratâse, p’amô de quélla smangiaxón, næ, Mòntag? Ebén, te dàggo a mæ paròlla, Mòntag, n’ò lezûo quarchedùn, a-i mæ ténpi, pe savéi cóntra cöse dovéiva conbàtte, e te pòsso aseguâ che no dîxan nìnte! Nìnte che ti ti pòsci crédde o mostrâ. Pàrlan de lóngo de persónn-e che no exìstan, frûto de l’inmaginaçión, quànde se tràtta de naratîva. E se no se tràtta de naratîva, són cöse ancón pêzo, discuscioìn fra profesoî che se dàn do scémmo l’un con l’âtro, sbràggi de filòzofi a-a gôa un de l’âtro. E tùtti côran afanæ in sa e la, a-amortâ e stélle e a ofuscâ o sô. Ti ne sciòrti, in sciâ fìn, pèrso». «E se ’n ponpê, pe câxo, sénsa avéine pe’n davéi l’intençión, o se pòrta ’n lìbbro a câza? Cöse sucêde inte sto câxo?». O Mòntag o l’à avûo ’n sobrìllo. A pòrta spalancâ a-o fisâva co-o sò grànde éuggio vêuo. «Erô, naturâle, umâno. Coixitæ, sorviatùtto» à continoòu o Beatty. «Niâtri càppi no s’inprescionémmo e ancón mêno s’aragémmo pe coscì pöco. Lascémmo o lìbbro a-o mìlite pe vintiquattr’ôe. Se dòppo vintiquattr’ôe o no l’à ancón bruxòu, niâtri senpliceménte andémmo a câza sò e o bruxémmo niâtri». «Naturalménte» à dîto o Mòntag co-a gôa sécca. «Bén, Mòntag. Alôa, ti veu, p’ancheu, pigiâ servìçio con unn-a de squàddre de l’ùrtimo tùrno? Te vediêmo staséia?». «No-o sò» à dîto o Mòntag. «Cómme?!». O Beatty o l’é parsciûo ciufîto sorpréizo. O Mòntag o l’à seròu i éuggi. «Vegniö ciù tàrdi. Fòscia». «T’asegûo che ti ne manchiêsci, se no ti te dovésci fâ védde» à dîto o Beatty intànto ch’o se metéiva a pìppa inta stàcca con âia distræta. «No torniö mâi ciù in vìtta mæ” à pensòu o Mòntag. «Avàrdite e goarìsci fîto» à dîto o Beatty. tmj6uza755ogsfufwvspvymtyyohzo2 52298 52297 2026-10-22T16:13:28Z Luensu1959 36 detaggi 52298 wikitext text/x-wiki {{header | title = Fahrenheit 451 | author = Ray Bradbury | translator = Rico Carlini | section = | previous = torna a-a [[Main Page/Ligure|lista di atri scriti]] | next = | notes = Tìtolo originâle: Fahrenheit 451 }} <div style="width:40em; margin:auto; font-family:serif; font-size:medium; text-align: justify"> '''Fahrenheit 451''' (estræto) -Premìssa: (Fahrenheit 451 (233 °C) a l’é a tenperatûa a-a quæ brûxa o papê. Sémmo inte ’na sociêtæ do futûro dónde a génte a vîve de televixón (chi-â génte a ciàmma “A Famìggia”) e i ponpê sèrvan sôlo pe bruxâ i lìbbri a-i quæ dàn ’na càccia furiôza e quànde tréuvan ’na câza co-îna libràia no éxitan a bruxâ tùtto e, se necesâio, a-amasâ i propietâi ascì. O Mòntag o l’é un di ponpê, un di ciù aprexæ da-o Beatty, o so càppo. Ma a ’n çèrto moménto o coménsa a domandâse perché se brûxa i lìbbri e o n’aröba quarchedùn pe çercâ de capî cöse gh’é scrîto e perché són conscideræ così pericolôxi. O conósce ’na fìggia, a Clarisse, sò vexìnn-a, ch’a ghe pàrla de ’n móndo pasòu (a lê gh’à contòu ste cöse sò mesiâvo), da beléssa de ’n móndo ch’o no gh’è ciù. O Mòntag, drénto de lê, o coménsa a cangiâ, a réndise cónto chi-a vìtta che fàn a no l’é vìtta. O Beatty, ch’o s’êa acòrto chò-u Mòntag o l’aröbâva i lìbbri, e dæto che, a sò mòddo, o ghe voéiva bén e o no voéiva êse costréito a intrâghe in câza co-a fòrsa pe bruxâ i lìbbri aröbæ, o va a trovâlo a câza e o ghe spiêga perché bezéugna bruxâ i lìbbri. ------------- O Beatty o l’à batûo a pìppa into pàrmo da màn, o l’à amiòu a çénie cómme s’a fîse ’n scìnbolo da studiâ pe diagnosticâ ’n scignificâto misteiôzo. «Ti te dêvi aregordâ chi-â nòstra civiltæ a l’é coscì vàsta che no poêmo permétte a-e nòstre minorànse d’êse inte ’n stâto d’invexéndo e agitaçión. Fàtte ti ascì sta domànda cöse n’inpòrta de ciù, inte sto pàize, prìmma de tùtto? I éseri umâni vêuan a feliçitæ, no l’é vêa? No l’é quéllo che sentìmmo dî da quànde sémmo a-o móndo? “Véuggio ’n pitìn de feliçitæ” dîxe a génte, Ebén, no ghe l’àn fòscia? No i tegnìmmo in contìnoo moviménto, no ghe démmo ininterotaménte da demôase? No l’é pe quésto in sciâ fìn che vivémmo? Pò-u piâxéi e i ciù despægi axìlli? E ti no ti peu negâ chi-â nòstra fórma de civiltæ a ghe n’à pe coscì, d’axìlli…». «No, no-o nêgo pe nìnte!». O Mòntag o l’à posciûo lêze da-o moviménto de lèrfe quéllo chi-â Mildred a ghe dîva da-a ciàppa da pòrta, ma o l’à çercòu de no amiâghe a bócca, de mòddo che mànco o Beatty o se gjésse e poéi lêze lê ascì quéllo che-e lèrfe da dònna dîvan, «A-a génte de colôre no ghe piâxe Little Black Sambo? Bruxémolo. Quarchedùn à scrîto ’n lìbbro in sciô tabàcco e in sciô càncou a-i polmoìn? Chi fàbrica e fùmma sigarétte o ciànze? A-e sciàmme o lìbbro. Serenitæ, Mòntag. Pâxe, Mòntag. E tò batàgge conbàtile d’arescôzo. Mêgio ancón, càcile into fórno crematöio. I mortöi són dolorôxi e paghén? Scancelémmo i rîti fùnebri ascì. Çìnque menûti dòppo ch’o l’é mòrto, in indivìdoo o l’é za in sce ’n elicòtero p’êse portòu a-a spedîa into fórno crematöio. Dêxe menûti dòppo o no l’é che ’na granétta de pövie néigra, in menìsso de càize. E no stémmo a pèrde do ténpo in scî òmmi a quæ nominâta a voriéiva fîsan fæti di gréndi servìççi fùnebri. Mànco a pensâghe, Bruxémmo tùtto, bruxémmo ògni cösa! O fêugo o l’é lûxe e sorviatùtto o l’é purificaçión!». I fêughi artifiçiæ se són amortæ into salòtto a-e spàlle da Mildred. Into mæximo ténpo, lê a l’àiva finîo de parlâ: miâcôza coincidénsa. O Mòntag o l’àiva smìsso de respiâ. «Gh’êa ’na fìggia inta famìggia di nòstri vexìn» o l’à dîto, adâxo. «A no gh’é ciù, òua, mòrta, créddo. No riêscio mànco a-aregordâme a sò fàccia. Ma a l’êa despægia. Cómme…cómme l’é stæto poscìbile quésto?». O Beatty o l’à fæto ’n fatorîzo. «A l’é ’na cösa ch’a l’acàpita ancón, ògni tànto. Clarisse McClellan? Gh’é tùtta ’na pràtica ’n sciâ sò famìggia, in archìvio. I tegnìmmo d’éuggio da tànto, Ereditarietæ e anbiénte són cöse bùffe. No l’é che se peu liberâ inte quàrche ànno tùtti quélli che sghindàn. L’âia de câza a peu destrûe tànta röba de quéllo che ti çerchi de costroî a schêua. E l’é pe quésto ch’émmo de lóngo de ciù asbasciòu l’etæ mìnima inta quæ l’é òbligatöio andâ a l’azîlo, e ancheu levémmo o figeu da l’anbiénte familiâre praticaménte quand’o l’é ancón inte fascêue. Émmo avûo di fâsci alàrmi a propòxito di McClellan, scìnn-a da quànde stâvan a Chicago, ma no sémmo mâi riêscîi a trovâ mànco ’n lìbbro inta sò câza. O bàrba o gh’àiva ’n certificâto penâle ciufîto contraditöio; inte ’na paròlla o l’é ’n antisociâle. A fìggia? A l’êa ’na bónba a ténpo. A famìggia a costroîva in sciô sò subcoscénte, ne són segûo, a giudicâ da-o sò certificâto de schêua. A no voéiva savéi, prezénpio, cómme ’na cösa a fîse fæta, ma perché a se fâva. E a cösa a peu êse inbarasànte. Un o se domànda o perché de tànte cöse, ma goâi a continoâ: s’aréizega de condanâse a l’infeliçitæ etèrna. Pe quélla meschinétta l’é stæto mêgio, pe lê, êse mòrta». «Sci, mêgio pe lê êse mòrta». «Pe fortùnn-a, de génte strània cómme lê no ghe n’é goæi in gîo. Sémmo cómme corèzili scìnn-a da quànde són ancón picìn. No se peu tiâ sciù ’na câza sénsa ciödi e legnàmme. Se ti veu che ’na câza a no vén tiâ sciù, fànni sparî ciödi e legnàmme. Se no ti veu ’n òmmo infelîçe pe raxoìn polìtiche, no prezentâghe mâi e dôe fàcce de ’n problêma, ò ti o tormentiæ; dàghene un sôlo; mêgio ancón, no stâ a dâghene nisciùn. Fànni in mòddo ch’o s’ascòrde ch’exìste ’na cósa comm’â goæra. Sò-u Govèrno o no l’é eficénte, apezantîo da-a burocraçîa e in màn a ’n delìrio fiscâle, mêgio tùtto quésto che no o fæto chò-u pòpolo o gh’àgge da lagnâse. Pâxe, Mòntag. Dànni a-o pòpolo regàtte che se peu vìnçe con l’aregordâ e paròlle de cansoìn avoxæ, ò o nómme de capitâli di vàrri Stâti de l’Unión ò a quantitæ de gràn chò-u Stâto do Texas o l’à prodûto l’ànno pasòu. Ìnpighe o crànio de dæti che no ghe sèrvan a nìnte, inbotìscili de “fæti” a-o pónto che no se pêuan ciù mesciâ tànto són pìn, ma segûi d’êse “pe’n davéi bén informæ”. E a sto pónto saiàn segûi de pensâ, gh’aviàn a sensaçión de mesciâse, quànde in càngio són fèrmi cómme ’n magheu. E saiàn felîçi, perché cöse de sta ràzza són de lóngo e mæxime. No stâ a dâghe quarcösa de scugiànte e pöco ciæo cómme a filozofîa ò a sociologîa perché pòssan pescâ con sti làmmi fæti che l’é mêgio che rèstan dónde se trêuvan. Con làmmi scìmili, peschiàn a malinconîa e o magón. Chi l’è bón de fâ sparî ’na miâgia-televixón e fâla conparî tórna segóndo a sò voentæ, e a ciù pàrte di çitadìn ancheu o peu fâlo, o saiâ de lóngo ciù felîçe de chi çèrca de calcolâ, mezuâ e serâ inte ’n’equaçión l’Univèrso, che do rèsto o no peu êsilo se no co-o dâ a l’òmmo a sensaçión de quant’o l’é picìn e bestiâle e malincònico. O-o sò, perché mi ascì gh’ò provòu … e a-o diâo cöse do génere. Pe quésto, atàchite a-i tò cìrcoli sportîvi, e a-e tò gîte, a-i tò acròbati e a-i tò strioìn, a-i tò ronpicòlli, aotoreatoî, mötoelicòteri, dònne e cocaìnn-a, e ògni âtra cösa ch’a l’àgge da fâ co-e reaçioìn istintîve. Si-â comédia a no vâ nìnte, si-â pelìcola a no sa de nìnte, si-â mùxica a l’é sórda, ponzìgime co-o pianofòrte eletrònico, insordànte. Mi crediö de rispónde a-a mùxica, quànde in càngio se tràtta sôlo de ’na reaçión tàtile a-a vibraçión. Ma cös’inpòrta? Tànto, a mi me piâxe e demôe sòlide e scciàsse». O Beatty o s’é alsòu. «Òua dêvo andâmene. P’ancheu a leçión a l’é finîa. Spêro d’avéite ascciæîo ’n pitìn a scitoaçión. Ma a cösa che ti te dêvi aregordâ, Mòntag, a l’é che niâtri sémmo i Militi da feliçitæ, ti, mi, e i âtri incendiàrri. Niâtri s’òponémmo a-a marêa picìnn-a de quélli che vêuan rénde tùtti infelîçi con teorîe e ideologîe contraditöie. Sémmo niâtri ch’émmo mìsso màn a-a dîga. Tegnìmmo dûo. No lascémmo chò-u riâ do magón e do pescimìsmo o l’inónde o piâneta. Niâtri contémmo in sce de ti. No créddo che ti te réndi cónto de quànte t’ê inportànte, de quànte o sémmo tùtti niâtri, pò-u nòstro móndo felîçe comm’o l’é ancheu». O Beatty o l’à stréito a màn mòlla do Mòntag ch’o l’êa de lóngo asetòu in sciô létto quæxi chi-â câza a ghe deruésse in gîo e lê o no poêse mesciâse, into sò létto. A Mildred a l’éa conparîa in sciâ ciàppa da pòrta. «Ancón ’na cösa» à dîto ancón o Beatty. «a-o mànco ’na vòtta, inta sò cariêra, ògni mìlite do fêugo o sénte ’na smangiaxón: “Cöse dîxan i lìbbri? O se domànda. Òh, a coæ de gratâse, p’amô de quélla smangiaxón, næ, Mòntag? Ebén, te dàggo a mæ paròlla, Mòntag, n’ò lezûo quarchedùn, a-i mæ ténpi, pe savéi cóntra cöse dovéiva conbàtte, e te pòsso aseguâ che no dîxan nìnte! Nìnte che ti ti pòsci crédde o mostrâ. Pàrlan de lóngo de persónn-e che no exìstan, frûto de l’inmaginaçión, quànde se tràtta de naratîva. E se no se tràtta de naratîva, són cöse ancón pêzo, discuscioìn fra profesoî che se dàn do scémmo l’un con l’âtro, sbràggi de filòzofi a-a gôa un de l’âtro. E tùtti côran afanæ in sa e la, a-amortâ e stélle e a ofuscâ o sô. Ti ne sciòrti, in sciâ fìn, pèrso». «E se ’n ponpê, pe câxo, sénsa avéine pe’n davéi l’intençión, o se pòrta ’n lìbbro a câza? Cöse sucêde inte sto câxo?». O Mòntag o l’à avûo ’n sobrìllo. A pòrta spalancâ a-o fisâva co-o sò grànde éuggio vêuo. «Erô, naturâle, umâno. Coixitæ, sorviatùtto» à continoòu o Beatty. «Niâtri càppi no s’inprescionémmo e ancón mêno s’aragémmo pe coscì pöco. Lascémmo o lìbbro a-o mìlite pe vintiquattr’ôe. Se dòppo vintiquattr’ôe o no l’à ancón bruxòu, niâtri senpliceménte andémmo a câza sò e o bruxémmo niâtri». «Naturalménte» à dîto o Mòntag co-a gôa sécca. «Bén, Mòntag. Alôa, ti veu, p’ancheu, pigiâ servìçio con unn-a de squàddre de l’ùrtimo tùrno? Te vediêmo staséia?». «No-o sò» à dîto o Mòntag. «Cómme?!». O Beatty o l’é parsciûo ciufîto sorpréizo. O Mòntag o l’à seròu i éuggi. «Vegniö ciù tàrdi. Fòscia». «T’asegûo che ti ne manchiêsci, se no ti te dovésci fâ védde» à dîto o Beatty intànto ch’o se metéiva a pìppa inta stàcca con âia distræta. «No torniö mâi ciù in vìtta mæ” à pensòu o Mòntag. «Avàrdite e goarìsci fîto» à dîto o Beatty. bj69m68ijrr6nhvwaknj70z6pklvl1m 52300 52298 2026-10-22T16:19:42Z Luensu1959 36 detaggi 52300 wikitext text/x-wiki {{header | title = Fahrenheit 451 | author = Ray Bradbury | translator = Rico Carlini | section = | previous = torna a-a [[Main Page/Ligure|lista di atri scriti]] | next = | notes = Tìtolo originâle: Fahrenheit 451 }} <div style="width:40em; margin:auto; font-family:serif; font-size:medium; text-align: justify"> '''Fahrenheit 451''' (estræto da-a versción do 1951) -Premìssa: Fahrenheit 451 (233 °C) a l’é a tenperatûa a-a quæ brûxa o papê. Sémmo inte ’na sociêtæ do futûro dónde a génte a vîve de televixón (chi-â génte a ciàmma “A Famìggia”) e i ponpê sèrvan sôlo pe bruxâ i lìbbri a-i quæ dàn ’na càccia furiôza e quànde tréuvan ’na câza co-îna libràia no éxitan a bruxâ tùtto e, se necesâio, a-amasâ i propietâi ascì. O Mòntag o l’é un di ponpê, un di ciù aprexæ da-o Beatty, o so càppo. Ma a ’n çèrto moménto o coménsa a domandâse perché se brûxa i lìbbri e o n’aröba quarchedùn pe çercâ de capî cöse gh’é scrîto e perché són conscideræ così pericolôxi. O conósce ’na fìggia, a Clarisse, sò vexìnn-a, ch’a ghe pàrla de ’n móndo pasòu (a lê gh’à contòu ste cöse sò mesiâvo), da beléssa de ’n móndo ch’o no gh’è ciù. O Mòntag, drénto de lê, o coménsa a cangiâ, a réndise cónto chi-a vìtta che fàn a no l’é vìtta. O Beatty, ch’o s’êa acòrto chò-u Mòntag o l’aröbâva i lìbbri, e dæto che, a sò mòddo, o ghe voéiva bén e o no voéiva êse costréito a intrâghe in câza co-a fòrsa pe bruxâ i lìbbri aröbæ, o va a trovâlo a câza e o ghe spiêga perché bezéugna bruxâ i lìbbri. ------------- O Beatty o l’à batûo a pìppa into pàrmo da màn, o l’à amiòu a çénie cómme s’a fîse ’n scìnbolo da studiâ pe diagnosticâ ’n scignificâto misteiôzo. «Ti te dêvi aregordâ chi-â nòstra civiltæ a l’é coscì vàsta che no poêmo permétte a-e nòstre minorànse d’êse inte ’n stâto d’invexéndo e agitaçión. Fàtte ti ascì sta domànda cöse n’inpòrta de ciù, inte sto pàize, prìmma de tùtto? I éseri umâni vêuan a feliçitæ, no l’é vêa? No l’é quéllo che sentìmmo dî da quànde sémmo a-o móndo? “Véuggio ’n pitìn de feliçitæ” dîxe a génte, Ebén, no ghe l’àn fòscia? No i tegnìmmo in contìnoo moviménto, no ghe démmo ininterotaménte da demôase? No l’é pe quésto in sciâ fìn che vivémmo? Pò-u piâxéi e i ciù despægi axìlli? E ti no ti peu negâ chi-â nòstra fórma de civiltæ a ghe n’à pe coscì, d’axìlli…». «No, no-o nêgo pe nìnte!». O Mòntag o l’à posciûo lêze da-o moviménto de lèrfe quéllo chi-â Mildred a ghe dîva da-a ciàppa da pòrta, ma o l’à çercòu de no amiâghe a bócca, de mòddo che mànco o Beatty o se gjésse e poéi lêze lê ascì quéllo che-e lèrfe da dònna dîvan, «A-a génte de colôre no ghe piâxe Little Black Sambo? Bruxémolo. Quarchedùn à scrîto ’n lìbbro in sciô tabàcco e in sciô càncou a-i polmoìn? Chi fàbrica e fùmma sigarétte o ciànze? A-e sciàmme o lìbbro. Serenitæ, Mòntag. Pâxe, Mòntag. E tò batàgge conbàtile d’arescôzo. Mêgio ancón, càcile into fórno crematöio. I mortöi són dolorôxi e paghén? Scancelémmo i rîti fùnebri ascì. Çìnque menûti dòppo ch’o l’é mòrto, in indivìdoo o l’é za in sce ’n elicòtero p’êse portòu a-a spedîa into fórno crematöio. Dêxe menûti dòppo o no l’é che ’na granétta de pövie néigra, in menìsso de càize. E no stémmo a pèrde do ténpo in scî òmmi a quæ nominâta a voriéiva fîsan fæti di gréndi servìççi fùnebri. Mànco a pensâghe, Bruxémmo tùtto, bruxémmo ògni cösa! O fêugo o l’é lûxe e sorviatùtto o l’é purificaçión!». I fêughi artifiçiæ se són amortæ into salòtto a-e spàlle da Mildred. Into mæximo ténpo, lê a l’àiva finîo de parlâ: miâcôza coincidénsa. O Mòntag o l’àiva smìsso de respiâ. «Gh’êa ’na fìggia inta famìggia di nòstri vexìn» o l’à dîto, adâxo. «A no gh’é ciù, òua, mòrta, créddo. No riêscio mànco a-aregordâme a sò fàccia. Ma a l’êa despægia. Cómme…cómme l’é stæto poscìbile quésto?». O Beatty o l’à fæto ’n fatorîzo. «A l’é ’na cösa ch’a l’acàpita ancón, ògni tànto. Clarisse McClellan? Gh’é tùtta ’na pràtica ’n sciâ sò famìggia, in archìvio. I tegnìmmo d’éuggio da tànto, Ereditarietæ e anbiénte són cöse bùffe. No l’é che se peu liberâ inte quàrche ànno tùtti quélli che sghindàn. L’âia de câza a peu destrûe tànta röba de quéllo che ti çerchi de costroî a schêua. E l’é pe quésto ch’émmo de lóngo de ciù asbasciòu l’etæ mìnima inta quæ l’é òbligatöio andâ a l’azîlo, e ancheu levémmo o figeu da l’anbiénte familiâre praticaménte quand’o l’é ancón inte fascêue. Émmo avûo di fâsci alàrmi a propòxito di McClellan, scìnn-a da quànde stâvan a Chicago, ma no sémmo mâi riêscîi a trovâ mànco ’n lìbbro inta sò câza. O bàrba o gh’àiva ’n certificâto penâle ciufîto contraditöio; inte ’na paròlla o l’é ’n antisociâle. A fìggia? A l’êa ’na bónba a ténpo. A famìggia a costroîva in sciô sò subcoscénte, ne són segûo, a giudicâ da-o sò certificâto de schêua. A no voéiva savéi, prezénpio, cómme ’na cösa a fîse fæta, ma perché a se fâva. E a cösa a peu êse inbarasànte. Un o se domànda o perché de tànte cöse, ma goâi a continoâ: s’aréizega de condanâse a l’infeliçitæ etèrna. Pe quélla meschinétta l’é stæto mêgio, pe lê, êse mòrta». «Sci, mêgio pe lê êse mòrta». «Pe fortùnn-a, de génte strània cómme lê no ghe n’é goæi in gîo. Sémmo cómme corèzili scìnn-a da quànde són ancón picìn. No se peu tiâ sciù ’na câza sénsa ciödi e legnàmme. Se ti veu che ’na câza a no vén tiâ sciù, fànni sparî ciödi e legnàmme. Se no ti veu ’n òmmo infelîçe pe raxoìn polìtiche, no prezentâghe mâi e dôe fàcce de ’n problêma, ò ti o tormentiæ; dàghene un sôlo; mêgio ancón, no stâ a dâghene nisciùn. Fànni in mòddo ch’o s’ascòrde ch’exìste ’na cósa comm’â goæra. Sò-u Govèrno o no l’é eficénte, apezantîo da-a burocraçîa e in màn a ’n delìrio fiscâle, mêgio tùtto quésto che no o fæto chò-u pòpolo o gh’àgge da lagnâse. Pâxe, Mòntag. Dànni a-o pòpolo regàtte che se peu vìnçe con l’aregordâ e paròlle de cansoìn avoxæ, ò o nómme de capitâli di vàrri Stâti de l’Unión ò a quantitæ de gràn chò-u Stâto do Texas o l’à prodûto l’ànno pasòu. Ìnpighe o crànio de dæti che no ghe sèrvan a nìnte, inbotìscili de “fæti” a-o pónto che no se pêuan ciù mesciâ tànto són pìn, ma segûi d’êse “pe’n davéi bén informæ”. E a sto pónto saiàn segûi de pensâ, gh’aviàn a sensaçión de mesciâse, quànde in càngio són fèrmi cómme ’n magheu. E saiàn felîçi, perché cöse de sta ràzza són de lóngo e mæxime. No stâ a dâghe quarcösa de scugiànte e pöco ciæo cómme a filozofîa ò a sociologîa perché pòssan pescâ con sti làmmi fæti che l’é mêgio che rèstan dónde se trêuvan. Con làmmi scìmili, peschiàn a malinconîa e o magón. Chi l’è bón de fâ sparî ’na miâgia-televixón e fâla conparî tórna segóndo a sò voentæ, e a ciù pàrte di çitadìn ancheu o peu fâlo, o saiâ de lóngo ciù felîçe de chi çèrca de calcolâ, mezuâ e serâ inte ’n’equaçión l’Univèrso, che do rèsto o no peu êsilo se no co-o dâ a l’òmmo a sensaçión de quant’o l’é picìn e bestiâle e malincònico. O-o sò, perché mi ascì gh’ò provòu … e a-o diâo cöse do génere. Pe quésto, atàchite a-i tò cìrcoli sportîvi, e a-e tò gîte, a-i tò acròbati e a-i tò strioìn, a-i tò ronpicòlli, aotoreatoî, mötoelicòteri, dònne e cocaìnn-a, e ògni âtra cösa ch’a l’àgge da fâ co-e reaçioìn istintîve. Si-â comédia a no vâ nìnte, si-â pelìcola a no sa de nìnte, si-â mùxica a l’é sórda, ponzìgime co-o pianofòrte eletrònico, insordànte. Mi crediö de rispónde a-a mùxica, quànde in càngio se tràtta sôlo de ’na reaçión tàtile a-a vibraçión. Ma cös’inpòrta? Tànto, a mi me piâxe e demôe sòlide e scciàsse». O Beatty o s’é alsòu. «Òua dêvo andâmene. P’ancheu a leçión a l’é finîa. Spêro d’avéite ascciæîo ’n pitìn a scitoaçión. Ma a cösa che ti te dêvi aregordâ, Mòntag, a l’é che niâtri sémmo i Militi da feliçitæ, ti, mi, e i âtri incendiàrri. Niâtri s’òponémmo a-a marêa picìnn-a de quélli che vêuan rénde tùtti infelîçi con teorîe e ideologîe contraditöie. Sémmo niâtri ch’émmo mìsso màn a-a dîga. Tegnìmmo dûo. No lascémmo chò-u riâ do magón e do pescimìsmo o l’inónde o piâneta. Niâtri contémmo in sce de ti. No créddo che ti te réndi cónto de quànte t’ê inportànte, de quànte o sémmo tùtti niâtri, pò-u nòstro móndo felîçe comm’o l’é ancheu». O Beatty o l’à stréito a màn mòlla do Mòntag ch’o l’êa de lóngo asetòu in sciô létto quæxi chi-â câza a ghe deruésse in gîo e lê o no poêse mesciâse, into sò létto. A Mildred a l’éa conparîa in sciâ ciàppa da pòrta. «Ancón ’na cösa» à dîto ancón o Beatty. «a-o mànco ’na vòtta, inta sò cariêra, ògni mìlite do fêugo o sénte ’na smangiaxón: “Cöse dîxan i lìbbri? O se domànda. Òh, a coæ de gratâse, p’amô de quélla smangiaxón, næ, Mòntag? Ebén, te dàggo a mæ paròlla, Mòntag, n’ò lezûo quarchedùn, a-i mæ ténpi, pe savéi cóntra cöse dovéiva conbàtte, e te pòsso aseguâ che no dîxan nìnte! Nìnte che ti ti pòsci crédde o mostrâ. Pàrlan de lóngo de persónn-e che no exìstan, frûto de l’inmaginaçión, quànde se tràtta de naratîva. E se no se tràtta de naratîva, són cöse ancón pêzo, discuscioìn fra profesoî che se dàn do scémmo l’un con l’âtro, sbràggi de filòzofi a-a gôa un de l’âtro. E tùtti côran afanæ in sa e la, a-amortâ e stélle e a ofuscâ o sô. Ti ne sciòrti, in sciâ fìn, pèrso». «E se ’n ponpê, pe câxo, sénsa avéine pe’n davéi l’intençión, o se pòrta ’n lìbbro a câza? Cöse sucêde inte sto câxo?». O Mòntag o l’à avûo ’n sobrìllo. A pòrta spalancâ a-o fisâva co-o sò grànde éuggio vêuo. «Erô, naturâle, umâno. Coixitæ, sorviatùtto» à continoòu o Beatty. «Niâtri càppi no s’inprescionémmo e ancón mêno s’aragémmo pe coscì pöco. Lascémmo o lìbbro a-o mìlite pe vintiquattr’ôe. Se dòppo vintiquattr’ôe o no l’à ancón bruxòu, niâtri senpliceménte andémmo a câza sò e o bruxémmo niâtri». «Naturalménte» à dîto o Mòntag co-a gôa sécca. «Bén, Mòntag. Alôa, ti veu, p’ancheu, pigiâ servìçio con unn-a de squàddre de l’ùrtimo tùrno? Te vediêmo staséia?». «No-o sò» à dîto o Mòntag. «Cómme?!». O Beatty o l’é parsciûo ciufîto sorpréizo. O Mòntag o l’à seròu i éuggi. «Vegniö ciù tàrdi. Fòscia». «T’asegûo che ti ne manchiêsci, se no ti te dovésci fâ védde» à dîto o Beatty intànto ch’o se metéiva a pìppa inta stàcca con âia distræta. «No torniö mâi ciù in vìtta mæ” à pensòu o Mòntag. «Avàrdite e goarìsci fîto» à dîto o Beatty. 080mm8ecwd4hwyodprowmyz72k1n3hz