In 't nuujs

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="li">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>liwiki</dbname>
    <base>https://li.wikipedia.org/wiki/Veurblaad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Euverlèk</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebroeker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Euverlèk gebroeker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Euverlèk Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plaetje</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Euverlèk plaetje</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Euverlèk MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Euverlèk sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Euverlèk help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Euverlèk categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portaol</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Euverlèk portaol</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>In 't nuujs - Weitesjap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21926</id>
    <revision>
      <id>486003</id>
      <parentid>485962</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T12:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47114" sha1="1wq1bxbwaug3jm7yaoqbs3wp4luyadf" xml:space="preserve">{{nuujsintro}}

==2020==
;19 november
De [[radiotelescoop]] in de [[Puerto Rico|Puerto Ricaanse]] sjtad [[Arecibo]] weurt aafgesjreve. De sjaoj van diverse orkane bliek neet mie te ripperere.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/wetenschap/6091651/iconische-arecibo-radiotelescoop-in-puerto-rico-niet-meer-te-repareren.html Nu.nl - Iconische Arecibo-radiotelescoop in Puerto Rico niet meer te repareren]&lt;/ref&gt;

;9 november
Tesrizzeltate gaeve aan det 't [[vaccin]] taege [[COVID-19]] det de firma [[Pfizner]] óntwikkelt, veur 90% effectief is en gein groete biewirkinge kèntj.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2020/nov/09/covid-19-vaccine-candidate-effective-pfizer-biontech The Guardian - Covid-19 vaccine candidate is 90% effective, says Pfizer]&lt;/ref&gt;

;20 oktober
't Amerikaans ruumdetuug [[OSIRIS-REx]] nump e mónster van de asteroïed [[101955 Bennu]]. 't Tuug mót dit mónster mit trök numme nao de Aerd, wo gelierde 't wille óngerzeuke.

;12 oktober
De Nobelpries in de Economie weurt oetgereik aan [[Paul R. Milgrom]] en [[Robert B. Wilson]] &quot;veur verbaeteringe aan de [[veilingstheorie]] en de oetvènjing van nuuj veilingformate.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2020/summary/ Nobel Prize.org - The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2020]&lt;/ref&gt;

;7 oktober
* De Nobelpries in de Sjemie weurt toegekèndj aan [[Emmanuelle Charpentier]] en [[Jennifer Doudna]] veur de oetvènjing van 'n methood veur genoomaanpassing.&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/ Nobel Prize.org - Livestream]&lt;/ref&gt;
* De Mexicaanse sjemicus [[Mario Molina]], dae in 1995 (mit) de Nobelpries in de Sjemie kreeg toegekèndj veur zien óngerzeuk nao 't laok in de ozonlaog, sjtörf op 77-jäörige laeftied.

;6 oktober
De Nobelpries in de Natuurkónde weurt toegekèndj aan [[Roger Penrose]] &quot;óm de óntdèkking det de vörming van [[zwart look|zjwarte laoker]] 'n solide veursjpelling van de [[algemein relativiteitstheorie]] is&quot;, en aan [[Reinhard Gensel]] en [[Andrea Ghez]] &quot;óm de óntdèkking van e [[supermassief zjwart laok]] in 't midde van de Milkwaeg.&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2020/summary/ Nobel Prize.org - The Nobel Prize in Physics 2020]&lt;/ref&gt;

;5 oktober
De [[Nobelpries]] in de Genaeskónde weurt toegekèndj aan [[Harvey J. Alter]], [[Michael Houghton]] en [[Charles M. Rice]] &quot;óm de óntdèkking van 't [[hepatitis-C]]-virus.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2020/summary/ Nobel Prize.org - The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2020]&lt;/ref&gt;

;29 september
* [[Timothy Ray Brown]] (o.b.e. 'D'n Berliense Patiënt'), d'n ierste persoen dae, mit grónjig doorgeveurde [[sjtamceltherapie]], van [[AIDS]] genaas, sjtörf op 54-jäörige laeftied aan [[leukemie]].&lt;ref&gt;[https://www.standaard.be/cnt/dmf20200930_96760546 De Standaard - Eerste persoon die genas van hiv sterft op 54-jarige leeftijd]&lt;/ref&gt;
* 't Aantal gerezjistreerde doeje van [[COVID-19]] euversjtieg 't miljón.

;25 augustus
De [[WHO]] verklaort det wilje [[polio]] in Afrika gans is oetgereujd.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6073148/who-afrika-officieel-vrij-van-wild-poliovirus.html Nu.nl - WHO: Afrika officieel vrij van wild poliovirus]&lt;/ref&gt;

;30 juli
't Amerikaans ruumdetuug [[Mars Perseverance]] weurt gelanceerd.&lt;ref&gt;[https://blogs.nasa.gov/mars2020/ NASA.gov - Mars 2020]&lt;/ref&gt;

;20 juli
't [[Vereinegde Arabische Emiraote|Emiratisch]] ruumdetuug [[al-Amal (ruimtetuig)|al-Amal]], de ierste interplanetair missie oet de Arabische wereld, weurt gelanceerd. 't Tuug mót in fibberwarie 2021 bie [[Mars (planeet)|Mars]] aankómme.&lt;ref&gt;[https://edition.cnn.com/2020/07/19/middleeast/uae-mars-hope-launch-intl-hnk-scn-scli/index.html CNN.com - The UAE has successfully launched the Arab world's first Mars mission]&lt;/ref&gt;

;30 mei
Mit de lancering van 'n [[Falcon 9]]-rakèt haet [[SpaceX]] de primeur van de ierste bemande ruumdevlöch door e commercieel bedrief. 't Is veur 't iers in neuge jaor det de VS nog ens 'n bemande rakèt de ruumde in sjete.

;27 mei
De lancering van de ierste commercieel bemande rakèt weurt op 't lèste memènt oetgesjtèld óm sjlech waer.

;22 mei
Óngerzeukers aan de [[Universiteit Utrech]] make de óntdèkking van ''[[Gelrincola winterswijkensis]]'' bekèndj,  e [[meuleverkes|meuleverke]] det in 't [[Trias]] laefde en dem zie fossiel bie [[Winterswijk]] is gevónge.&lt;ref&gt;[https://www.uu.nl/nieuws/oudste-pissebed-van-nederland-gevonden Universiteit Utrecht - Oudste pissebed van Nederland gevonden]&lt;/ref&gt;

;9 mei
't [[TNO]] maak de óntdèkking van [[Mulciber]] bekèndj, 'n doej [[vulkaan]] oet 't [[Jura (geologie)|Jura]] ónger 't Nederlands deil van de [[Noordzie]].&lt;ref&gt;[https://www.tno.nl/nl/tno-insights/artikelen/tno-brengt-dode-vulkaan-tot-leven/ TNO - TNO brengt dode vulkaan tot leven]&lt;/ref&gt;

;11 april
De Britse mattemetiker [[John Conway]] sjtörf op 82-jäörige laeftied.

;4 april
De Nederlandsen econoom [[Arnold Heertje]] sjtörf op 86-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6042735/econoom-en-schrijver-arnold-heertje-86-overleden.html Nu.nl - Econoom en schrijver Arnold Heertje (86) overleden]&lt;/ref&gt;

;18 miert
* 'n In 2000 in de [[Pietersberg]] opgegrave [[fossiel]] weurt besjreve es ''[[Asteriornis maastrichtiensis]]''. 't Bliek 't ajdste fossiel vaan 'nen [[Hoonderveugel|Hoondervogel]] en zoewiezoe ein vaan de ajdste oets vaan de modern veugel.&lt;ref&gt;[https://www.nature.com/articles/s41586-020-2096-0 Nature - Late Cretaceous neornithine from Europe illuminates the origins of crown birds]&lt;/ref&gt;
* D'n Amerikaansen astronaut [[Alfred Worden]], bemanningslid op de [[Apollo 15]], sjtörf op 88-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200319183113/https://www.nasa.gov/feature/nasa-remembers-apollo-15-astronaut-al-worden NASA - NASA Remembers Apollo 15 Astronaut Al Worden]&lt;/ref&gt;

;24 fibberwarie
De Amerikaanse wiskónjige [[Katherine Johnson]], die bie de [[NASA]] aan de ierste maonlanjing mitwirkde, sjtörf op 101-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[https://www.nasa.gov/content/katherine-johnson-biography NASA - Katherine Johnson Biography]&lt;/ref&gt;

;7 fibberwarie
De Chinesen dokter [[Li Wenliang]], dae es ierste waorsjoewde veur 't [[2019-nCoV|nuuj coronavirus]], sjtörf op 33-jäörige laeftied aan de bewöste krenkde.

;24 jannewarie
Óngerzeukers van de [[Université Libre de Bruxelles]] make de vónds bekèndj van 't audste macroscopisch fossiel van 'ne [[käöme|käöm]]. 't Wortelechtig fossiel is tösje de 715 en 810 miljoen jaor aud.&lt;ref&gt;[https://www.standaard.be/cnt/dmf20200124_04819612 De Standaard - Oudste paddenstoel ter wereld gevonden in rots AfricaMuseum]&lt;/ref&gt;

;3 jannewarie
Amerikaanse gelierde make bekèndj det 't op [[Venus (planeet)|Venus]] actief [[völkaon|völkane]] gief.&lt;ref&gt;[https://newsroom.usra.edu/scientists-find-evidence-that-venus-has-active-volcanoes/ USRA - Scientists Find Evidence that Venus has Active Volcanoes]&lt;/ref&gt;

==2019==
;14 oktober
De Nobelpries in de Economie geit nao d'n Indiër [[Abhijit Banerjee]], de Franse [[Esther Duflo]] en d'n Amerikaan [[Michael Kremer]] &quot;veur häör experimentelen aanpak in 't verlichte vaan de waereldwiej ermooj.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2019/summary/ Nobel Prize.org - Paersberich]&lt;/ref&gt;

;9 oktober
De Nobelpries in de Sjeikónde geit nao d'n Amerikaan [[John B. Goodenough]], de Brit [[M. Stanley Whittingham]] en de Japanees [[Akira Yoshino]] &quot;óm de óntwikkeling van lithium-ioneaccu's.

;8 oktober
De Nobelpries in de Natuurkónde geit nao de Canadees [[James Peebles]], de Zjwitsers [[Michel Mayor]] en [[Didier Queloz]] &quot;veur biedrage aan ós begrip van de evolutie van 't universum en de Aerd häör plaats in 't hielal.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2019/summary/ Nobel Prize.org - Paersberich]&lt;/ref&gt;

;7 oktober
De Nobelpries in de Genaeskónde geit nao d'n Amerikaan [[William G. Kaelin jr.]], de Brit [[Peter J. Ratcliffe]] en d'n Amerikaan [[Gregg L. Semenza]] &quot;óm häör óntdèkkinge van wie [[cel (biologie)|cel]]le zoersjtof aanveule en zich dao-aan aanpasse.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2019/summary/ Nobel Prize.org - Paersberich]&lt;/ref&gt;

;20 september
De [[UHasselt]] óntsjleit professer [[Lode Vereeck]] (ikkenomie en beleidsmanagement) óm óngepas gedraag.&lt;ref&gt;[https://www.standaard.be/cnt/dmf20190920_04619271 De Standaard - UHasselt ontslaat professor Lode Vereeck]&lt;/ref&gt;

;7 september
''Vikram'', de lanjer van de Indiase maonmissie ''[[Chandrayaan-2]]'', maak 'n mislökde lanjing op de zuudpool van de maon. 't Tuug weurt es verlaore gezeen.

;26 juni
[[De Limburger]], [[De Groene Amsterdammer]] en Investico make bekind tot twie wetensjappers aon de [[Universiteit Mestreech]] in 2008 veur tiendoezende respectievelek hoonderddoezende euro's gefraudeerd höbbe. De universiteit heet dit toen touwgedèk.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/5953821/twee-onderzoekers-universiteit-maastricht-kwamen-weg-met-fraude.html Nu.nl - 'Twee onderzoekers universiteit Maastricht kwamen weg met fraude']&lt;/ref&gt;

;11 april
''[[Beresjiet (maonlander)|Beresjiet]]'', de [[maon]]lanjer van [[Israël]] [[SpaceIL|zie ruumdevaartprogram]], sjtort denaer op de maon.

;10 april
* E team astronome wirkend bie de [[Event Horizon Telescope]] maak 'ne foto van de gaaswolk róndj e [[zjwart look]] in [[Lies vaan Messierobjekte|Messier 87]]. Dit is d'n ierste foto oets van e zjwart laok.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/wetenschap/5836392/astronomen-maken-voor-het-eerst-foto-van-zwart-gat.html Nu.nl - Astronomen maken voor het eerst foto van zwart gat]&lt;/ref&gt;
* Óngerzeukers kunjige de vónds van 'n nuuj [[fossiel]] [[mins]]esoort in de [[Filipiene]] aan, d'n ''[[Homo luzonensis]]''.&lt;ref&gt;[https://www.nature.com/articles/d41586-019-01152-3 Nature - Unknown human relative discovered in Philippine cave]&lt;/ref&gt;

;19 miert
De Amerikaanse [[Karen Uhlenbeck]] krieg es ierste vrouw oets d'n [[Abelpries]], 'ne prestigieuze wiskóndepries.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190327123107/http://www.abelprize.no/c73996/seksjon/vis.html?tid=74011&amp;strukt_tid=73996 Abel Prize - The Abel Prize Laureate 2019]&lt;/ref&gt;

;20 fibberwarie
* Britse weitesjappers zeen d'rachter gekómme det de zjwart-witte sjtrepe vanne [[Peerd (geslach)|zebra]] ó.a. besjirme taege paersjvlege en anger insekte.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2272942-waarom-zebra-s-strepen-hebben-en-hoe-een-paard-in-een-zebrapak-dat-aantoont.html NOS - Waarom zebra's strepen hebben (en hoe een paard in een zebrapak dat aantoont)]&lt;/ref&gt;
* Amerikaanse weitesjappers höbbe e klein mäönke óntdèk, det róndj de planeet [[Neptunus (planeet)|Neptunus]] drèjt. 't Haet de naam [[Hippocampus (maon)|Hippocampus]] gekrege.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2019/02/20/neptunus-kleinste-maantje-is-brok-van-zijn-buur-a3654810 NRC Handelsblad - Neptunus’ kleinste maantje is mogelijk brok van zijn buur]&lt;/ref&gt;

;6 fibberwarie
D'n Duutsje biosjemicus [[Manfred Eigen]], dae in 1967 de [[Nobelpries]] in de Sjemie won, sjtörf op 91-jäörige laeftied.

;3 jannewarie
't Chinees ruumdetuug [[Chang'e 4]] lantj es ierste minsjelik tuug op d'n achterkantj van de [[Maon]].

;1 jannewarie
''[[New Horizons]]'' vluug veurbie 't [[Kuiperreem]]objek [[Arrokoth]].

==2018==
;26 december
D'n Amerikaanse natuurkundige [[Roy J. Glauber]] ([[Nobelpries]] in de Natuurkónde 2005) sjtörf op 93-jäörige laeftied.

;22 december
De Belzje wiskónjige [[Jean Bourgain]] sjtörf op 64-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://www.standaard.be/cnt/dmf20181230_04070060 De Standaard - Belgische ‘Eddy Merckx’ van de wiskunde (64) is overleden]&lt;/ref&gt;

;26 november
* De [[Mars (planeet)|Mars]]lenjer [[InSight]] landj succesvol op de bojem van Mars. 't Tuug mót de kómmenden tied gróndjóngerzeuk op de planeet gaon doon.&lt;ref&gt;[https://mars.nasa.gov/news/8392/nasa-insight-lander-arrives-on-martian-surface/?site=insight NASA's InSight Mars Lander - NASA InSight Lander Arrives on Martian Surface]&lt;/ref&gt;
* De [[China|Chinese]] geneticus [[He Jiankui]] bewaert de ierste twie [[genetische modificatie|genetisch gemanipuleerde]] minsekènjer op de waereld te höbbe gezat. Zien bewaering is nog neet [[peer review|ónaafhenkelik bevestig]].&lt;ref&gt;[http://www.standaard.be/cnt/dmf20181126_03988528 De Standaard - ‘Eerste genetisch verbeterde baby geboren’]&lt;/ref&gt;

;18 november
In d'n insekteval in de [[ENCI-kojl]] bij [[Mestreech]] vint me daarteg veur Nederland oonbekinde soorte [[insek]]te, boevaan 'rs twie zelfs nog gaaroet neet bekind waore.&lt;ref&gt;[https://www.ad.nl/binnenland/nieuw-in-nederland-bochelvliegen-en-paddenstoelmuggen~a1d7632e/ Algemeen Dagblad - Nieuw in Nederland: bochelvliegen en paddenstoelmuggen]&lt;/ref&gt;

;16 november
De definitie van de [[kilogram]] versjuuf van 'n ijkgewich in Paries nao 'n waerde gebaseerd op de [[constante van Planck]].

;25 oktober
De [[Japan]]se sjeikónjige [[Osamu Shimomura]], winner van de [[Nobelpries]] in de Sjemie 2008, sjtörf op 90-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/wetenschap/5533046/japanse-nobelprijswinnaar-shimomura-90-overleden.html Nu.nl - Japanse Nobelprijswinnaar Shimomura (90) overleden]&lt;/ref&gt;{{doedbekèndj}}

;20 oktober
De Europese ruumdevaertorganisatie [[ESA]] lanceert 't ruumdetuug [[BepiColombo]], wat in 2025 bie [[Mercurius (planeet)|Mercurius]] mót aankómme.&lt;ref&gt;[https://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/BepiColombo/BepiColombo_blasts_off_to_investigate_Mercury_s_mysteries ESA - BepiColombo blasts off to investigate Mercury's mysteries]&lt;/ref&gt;

;8 oktober
De [[Nobelpries]] in de Economie weurt oetgereik aan [[William D. Nordhaus]] &quot;veur 't integrere van [[klimaatverangering]] in macro-ikkenomische langetermienanalyse&quot; en aan [[Paul M. Romer]] &quot;veur 't integrere van [[technische innovatie]] in macro-ikkenomische langetermienanalyse&quot;.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190421183719/https://old.nobelprize.org/eco-press.pdf NobelPrize.org - Paersberich]&lt;/ref&gt;

;3 oktober
De Nobelpries in de Sjemie weurt toegekèndj aan [[Frances H. Arnold]], [[George P. Smith]] en [[Gregory P. Winter]] &quot;veur de geleide evolutie van [[enzym]]e.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2018/summary/ NobelPrize.org - The Nobel Prize in Chemistry 2018]&lt;/ref&gt;

;2 oktober
De Nobelpries in de Natuurkónde weurt toegekèndj aan [[Arthur Askin]], [[Gérard Mourou]] en [[Donna Strickland]] &quot;veur baanbraekende oetvènjinge op 't gebeed van [[laser]]fysica.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2018/summary/ NobelPrize.org - The Nobel Prize in Physics 2018]&lt;/ref&gt;

;1 oktober
De Nobelpries in de Genaeskónde weurt toegekèndj aan [[James P. Allison]] en [[Tasuku Honjo]] &quot;óm hun óntdèkking van [[kanker]]therapie door 't óngerdrökke van negatief immuunregulatie.&quot;

;2 september
't [[Nationaal Museum van Brazilië]] in [[Rio de Janeiro]] brentj oet.

;28 augustus
In [[Riêkelt]] weurt óngerzeuk gedaon nao de sjemische samesjtelling van [[vuursjtein]] oet 'n zèsdoezend jaore aaj [[vuursjtèèmien|mien]].&lt;ref&gt;[https://www.limburger.nl/cnt/dmf20180828_00072009/weens-onderzoek-naar-vuursteenmijn-rijckholt Dagblad de Limburger - Weens onderzoek naar vuursteenmijn Rijckholt]&lt;/ref&gt;

;25 juli
Astrofysici óntdekke e groet óndergrónds zaatwatermeer op [[Mars]].&lt;ref&gt;[https://www.trouw.nl/home/eindelijk-vloeibaar-water-gevonden-op-mars~a1c20e3e/ Trouw - Eindelijk: vloeibaar water gevonden op Mars]&lt;/ref&gt;

;23 juni
'nen Arsjeoloog deit oonderzeuk nao [[Julius Caesar]]. Lang woort aongenome dat Caesar noets in de Lieg Len is gewees, meh volges d'n oonderzeuker brach hee zeker de haaf vaan zienen oonsuccesvolle campagnetied door in 't zuie vaan Limburg.&lt;ref&gt;[https://m.limburger.nl/cnt/dmf20180623_00064740/julius-caesar-leed-zijn-grootste-nederlaag-bij-maastricht/ De Limburger - 'Julius Caesar leed zijn grootste nederlaag bij Maastricht']&lt;/ref&gt;

;31 mei
Op Brightlands Greenport [[Venlo]] haet de [[Universiteit van Mestreech]] twieë niej ónderzeukscentra en 'n laboratorium in gebroek genaome. Heej wuurt ónderzeuk gedaon nao de gezóndheid en veiligheid van aeteswaar.&lt;ref&gt;[https://www.1limburg.nl/nieuwe-onderzoekscentra-op-brightlands-greenport-venlo?context=section-1 1limburg - Nieuwe onderzoekscentra op Brightlands Greenport Venlo]&lt;/ref&gt;

;22 april
Professer [[Arjen Versloot]] maak de vónds bekèndj van e zeventienden-iews gedich in 't [[Wes-Fries]], 't dan al bekans oetgesjtorve [[Fries]] dialek van [[Naord-Hollandj]]. Tot zowied waore in die taal allein glosse bekèndj.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2018/04/22/oud-erotisch-lied-in-noord-hollands-fries-ontdekt-a1600383#/handelsblad/2018/04/23/#116 NRC.nl - Oud erotisch lied in ‘Noord-Hollands’ Fries ontdekt]&lt;/ref&gt;

;5 april
Kórtbie [[Wel]] weure crematiereste oet d'n [[Iezertied]] gevónje. 't Geit volges arsjeologe óm 'n zeldzaam vónds.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220517184001/https://www.1limburg.nl/grafresten-uit-ijzertijd-gevonden-bij-well?context=default 1limburg - Grafresten uit IJzertijd gevonden bij Well]&lt;/ref&gt;

;2 april
De [[China|Chinese]] [[ruumdesjtatie]] [[Tiangong-1]] vergeit baove de [[Groete Oceaan]] in d'n atmosfeer. 't Tuug haet van 2011 tot 2016 deens gedaon.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/wetenschap/5199494/chinees-ruimtelaboratorium-tiangong-1-verbrand-boven-grote-oceaan.html Nu.nl - Chinees ruimtelaboratorium Tiangong-1 verbrand boven Grote Oceaan]&lt;/ref&gt;

;14 miert
De Britse natuurkondige [[Stephen Hawking]] hiemelt op 76-jaorige laeftied.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/5175704/britse-natuurkundige-stephen-hawking-76-overleden.html Britse natuurkundige Stephen Hawking (76) overleden]&lt;/ref&gt;

;8 miert
In [[Broensem]] weure 85.000 jaore aaj sjpäör van de [[Neanderthaler]] óntdèk. 't Geit óm [[vuursjtein]]e veurwerpe, e sjtökske verglaas [[houtskaol]] en get oker. De lètste vóndste zeen tamelik zeldzaam.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201211084141/https://l1.nl/l1nws-in-brunssum-sporen-ontdekt-van-neanderthalers-139576/ 1limburg - Moderne Neanderthalers in Brunssum]&lt;/ref&gt; 

;26 jannewarie
In 'n grot op de berg [[Karmel]] in [[Israël]] waere minstens 177.000 jaor auw [[fossiel]]e van ''[[mins|Homo sapiens]]'' gevónge. Ieder naom me aan dat de moderne minsj pas hoegoet 120.000 jaor geleie oet [[Afrika]] waor vertrokke.&lt;ref&gt;[http://science.sciencemag.org/content/359/6374/456 Science - The earliest modern humans outside Africa]&lt;/ref&gt;

;6 jannewarie
[[Apollo-program|Apollo-astronaut]] John Young is op 87-jäörige laeftied euverleje.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2018/01/06/apollo-astronaut-john-young-87-overleden-a1587385 NRC Handelsblad - Apollo-astronaut John Young (87) overleden]&lt;/ref&gt;

;5 jannewarie
Weitesjappers vanne [[NASA]] óntdèkke det 't laok inne [[ozonlaog]] significant kleinder is es in 2016.&lt;ref&gt;[http://www.newsweek.com/nasa-hole-earths-ozone-layer-finally-closing-humans-did-something-771922 Newsweek - NASA: HOLE IN EARTH'S OZONE LAYER FINALLY CLOSING UP BECAUSE HUMANS DID SOMETHING ABOUT IT]&lt;/ref&gt;

==2017==
;20 oktober
De [[asteroïed]] [[ʻOumuamua]] weurt waorgenome. Nao óngerzeuk bliek 't te gaon óm 'n [[interstellair objek]], wat 't [[Zonnesjtèlsel]] bezeuk meh noets óm de Zon haet gedrejd.

;13 oktober
't [[Venlo]]se bedrief Mito Medical Products haet 'n nuuj methode óntwikkeld óm bórs[[kanker]] in 'n nog vreuger sjtadium óp 't sjpaore, es wies huuj meugelik waor.&lt;ref&gt;[https://www.1limburg.nl/nieuwe-methode-voor-opsporen-borstkanker-uit-venlo?context=latestarticles 1limburg.com - Nieuwe methode voor opsporen borstkanker uit Venlo]&lt;/ref&gt;

;9 oktober
De [[Nobelpries]] in de [[economie]] geit nao d'n Amerikaan [[Richard H. Thaler]] &quot;óm zien biedrage aan de behavioristische economie.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/2017/press.html NobelPrize.org - The Prize in Economic Sciences 2017]&lt;/ref&gt;

;4 oktober
De [[Nobelpries]] in de sjeikónde geit nao de Zjwister [[Jacques Dubochet]], de Pruus [[Joachim Frank]] en de Brit [[Richard Henderson]] &quot;óm de óntwikkeling van cryo-elektronemiscroscopie veur 't in hoeg resolutie waornumme van opgelosde biomolecule&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2017/press.html NobelPrize.org - Press Release: The Nobel Prize in Chemistry 2017]&lt;/ref&gt;

;3 oktober
De [[Nobelpries]] in de natuurkónde geit nao [[Rainer Weiß]], [[Barry C. Barish]] en [[Kip S. Thorne]] &quot;óm hun doorsjlaaggaevende biedrage aan de [[LIGO-detector]] en de waornumming van [[zjwuurtekrachsgolve]]&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2017/press.html NobelPrize.org - Press Release: The Nobel Prize in Physics 2017]&lt;/ref&gt;

;2 oktober
De [[Nobelpries]] in de genaeskónde geit nao de Amerikane [[Jeffrey C. Hall]], [[Michael Rosbash]] en [[Michael W. Young]] &quot;óm hun óntdèkking van de moleculair percesse achter de biologische klok&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2017/press.html NobelPrize.org - The 2017 Nobel Prize in Physiology or Medicine - Press release]&lt;/ref&gt;

;15 september
De [[NASA]] beènjig de [[Cassini-Huygens]]missie daor de Cassini-sonj in d'n atmosfeer van [[Saturnus (planeet)|Saturnus]] te doon verbrenne.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180905132856/https://saturn.jpl.nasa.gov/news/3121/nasas-cassini-spacecraft-ends-its-historic-exploration-of-saturn/ NASA.gov - NASA’s Cassini Spacecraft Ends Its Historic Exploration of Saturn]&lt;/ref&gt;

;1 augustus
In de [[Israel]]ische huidsjtad [[Jeruzalem]] höbbe archeologe sjpaore óntdèk van de Babylonische verweusting van 586 veur Christus. Dees datering löp geliek mit 't [[Biebel]]se verhaol euvere verweusting vanne Juudse sjtad.&lt;ref&gt;[http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/wetenschap/1.3037237# Deredactie.be - De Bijbel heeft gelijk: archeologen vinden sporen van Babylonische verwoesting van Jeruzalem]&lt;/ref&gt;

;14 juli
De Iraanse wiskóndige [[Maryam Mirzakhani]] sjtörf op 40-jäörige laeftied.

;7 juni
In [[Marokko]] weure 'ne [[sjedel]] en kieze gevónje van d'n ''[[mins|Homo sapiens]]''. Dees fossiele zien tösje de 280.000 en 350.000 jaore aad en daomit óngevaer 100.000 jaore ajer es de knaokereste van d'n Ethiopische ''Homo sapiens'', dae wies de óntdekking van de Marokkaanse homo sapiens gool es d'n aads bekinde minsj.&lt;ref&gt;http://www.ad.nl/wetenschap/homo-sapiens-ruim-100-000-jaar-ouder-dan-gedacht~aa0f27fd/ AD - Homo sapiens ruim 100.000 jaar ouder dan gedacht]&lt;/ref&gt;

;23 april
De Nederlands-Limburgse sjterrekónjige en tv-perseunlikheid [[Chriet Titulaer]] sjtörf op 73-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://www.limburger.nl/cnt/dmf20170423_00039587/sterrenkundige-en-tv-persoonlijkheid-chriet-titulaer-overleden Dagblad De Limburger - Sterrenkundige en tv-persoonlijkheid Chriet Titulaer overleden]&lt;/ref&gt;

;22 miert
De [[Frankriek|Franse]] wiskóndige [[Yves Myer]] óntvingt de [[Noorwege|Noorse]] Abelpries veur zien óngerzeuk nao de [[wavelet]].&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/science/alexs-adventures-in-numberland/2017/mar/21/abel-prize-2017-yves-meyer-wins-maths-nobel-for-work-on-wavelets The Guardian - Abel Prize 2017: Yves Meyer wins 'maths Nobel' for work on wavelets]&lt;/ref&gt;

;22 fibberwarie
E team van veural Belzje weitesjappers kunjig de óntdèkking van 'n oetgebreid [[exoplaneet|planetesjtèlsel]] róndje [[brojnen dwerg|broenen dwerg]] [[TRAPPIST-1]] aan. Van de zaeve óntdèkde planete ligke 'rs nao sjatting drie in de bewoenbaar zaone.

;16 jannewarie
[[Gene Cernan]], de lèste minsj op de [[Maon]], sjtörf op 82-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://www.universetoday.com/132869/last-man-moon-gene-cernan-died/ Universe Today - Last man on the moon, Gene Cernan, has died]&lt;/ref&gt;

;14 jannewarie
De Chinese linguist [[Zhou Youguang]], d'n óntwerper van 't [[Hanyu pinyin]], sjtörf op 111-jäörige laeftied.

==2016==
;5 oktober
De Nobelpries in de Sjeikónde geit nao de Nederlanjer [[Ben Feringa]], de Fransoos [[Jean-Pierre Sauvage]] en de Brit [[Fraser Stoddart]] &quot;óm 't óntwerp en de synthees vaan [[moleculair machien]]e&quot;.

;4 oktober
De Nobelpries in de Natuurkónde geit nao de Britse Amerikane [[David J. Thouless]], [[F. Duncan M. Haldane]] en [[John M. Kosterlitz]] &quot;óm hun theoretische óntdèkkinge van topologische fase-euvergeng en topologische sjtaote van materie&quot;.

;3 oktober
De Nobelpries in de Genaeskónde geit nao de Japanees [[Yoshinori Ohsumi]] &quot;óm zien óntdèkkinge van mechanismes veur [[otofagie]].&quot;

;30 september
't Ruumdetuug [[Rosetta (ruimtesonde)|Rosetta]] ènjig zien missie mit 'ne gecontroleerden insjlaag op komeet [[67P/Choerjoemov-Gerasimenko]].

;5 juli
De Amerikaanse ruumdesonj [[Juno (ruimtesonde)|Juno]] kump in 'n baan óm [[Jupiter (planeet)|Jupiter]]. 't Tuug mót de kómmende jaore van zier kortbie óngerzeuk gaon doon nao de planeet en häör maone.

;14 miert
[[ExoMars]], 'n [[Roskosmos|Róssisch]]-[[ESA|Europese]] missie nao [[Mars (planeet)|Mars]] weurt op de [[Bajkonoer]]-basis in [[Kazachstan]] gelanceerd óm in 2017 aan te kómme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160312092054/http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/ExoMars/ExoMars_launch_updates ESA.int - ExoMars launch updates]&lt;/ref&gt;

;13 miert
De Nederlandsen historicus [[Cees Fasseur]] sjtörf op 77-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/2092521-historicus-cees-fasseur-overleden.html NOS.nl - Historicus Cees Fasseur overleden]&lt;/ref&gt;

;11 fibberwarie
'n Internationaal team van [[natuurkónde|natuurkónjige]] melt de waornumming van [[zjwuurdekrachgolve]] wie veursjpaeld in de relativiteitstheorie van [[Albert Einstein|Einstein]].

;24 jannewarie
D'n Amerikaansen informaticus [[Marvin Minsky]] sjtörf op 88-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://www.nu.nl/internet/4204079/grondlegger-kunstmatige-intelligentie-marvin-minsky-88-overleden.html Nu.nl - Grondlegger kunstmatige intelligentie Marvin Minsky (88) overleden]&lt;/ref&gt;

==2015==
;7 oktober
De [[Nobelpries]] in de [[sjeikónde]] geit nao de Zjwaed [[Tomas Lindahl]], d'n Amerikaan [[Paul Modrich]] en d'n Turk [[Aziz Sancar]] &quot;veur [hun] mechanische studies nao [[dna-ripperatie]].&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2015/ NobelPrize.org - The Nobel Prize in Chemistry 2015]&lt;/ref&gt;

;6 oktober
De Japanees [[Takaaki Kajita]] en de Canadees [[Arthur B. McDonald]] winne de [[Nobelpries]] veur [[natuurkónde]] &quot;óm de óntdèkking van [[neutrino|neutrinosjógkelinge]], die tuint dat neutrino's [[massa]] höbbe&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2015/press.html NobelPrize.org - The Nobel Prize in Physics 2015]&lt;/ref&gt;

;5 oktober
De [[Nobelpries]] in de [[Genaeskónde]] weurt toegekèndj aan d'n Amerikaan [[William C. Campbell]] en de Japanees [[Satoshi Omura]] &quot;óm häör óntdèkkinge ómtrèntj 'n nuuj behanjeling van infecties daor parasitair [[róndjwörm]]&quot;, zoewie aan de Chinese [[Youyou Tu]] &quot;óm häör óntdèkking ómtrèntj 'n nuuj behanjeling taege [[malaria]].&quot;&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2015/ NobelPrize.org - The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2015]&lt;/ref&gt;

;28 september
De [[NASA]] kunjig aan dat ouch noe nog water (pekelwater wat hiel zaut is) op [[Mars (planeet)|Mars]] kan sjtruime, en dat ze versjteit wie dat meugelik is.&lt;ref&gt;Livestream NASA, haaf zès Nederlandsen tied&lt;/ref&gt;

;30 augustus
De Britse [[neurologie|neuroloog]] [[Oliver Sachs]], oteur van diverse populair-weitesjappelike beuk euver de [[harre]], sjtörf op 82-jäörige laeftied.

;14 juli
De ruumdesonde ''[[New Horizons]]'' vluug veurbie [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] en zien maon [[Charon (maon)|Charon]].

;18 juni
De [[ESA]] melt, op basis van data oet de [[Venus Express]], bewies veur recènt [[völkaon|völkanisme]] op [[Venus (planeet)|Venus]]. Bis noe waor neet dudelik of de völkane op de planeet nog wirkde.&lt;ref&gt;[http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Venus_Express/Hot_lava_flows_discovered_on_Venus ESA - Hot lava flows discovered on Venus]&lt;/ref&gt;

;24 mei
D'n [[VS|Amerikaanse]] [[wiskunde|wiskóndige]] [[John Nash]] kump op 86-jäörige laeftied óm in 'n auto-óngelök.&lt;ref&gt;[http://edition.cnn.com/2015/05/24/us/feat-john-nash-wife-killed/index.html CNN.com - 'Beautiful Mind' mathematician John Nash, wife killed in car crash]&lt;/ref&gt;

;30 april
't Ruumdetuug [[MESSENGER]], saer 2011 in 'n baon óm [[Mercurius (planeet)|Mercurius]], sjleit kepot op 't oppervlak van de planeet.

;20 miert
In Naord-Europa vèntj 'n totaal [[zonsverduustering]] plaats. In väöl anger sjtrieke, wo-ónger Nederlandj en 't Belsj, is de zonsverduustering gedeiltelik; daor de dichte bewolking is dao aevel in de mieste deile van die lenj niks te zeen.

;13 miert
De Nederlandse [[filosofie|filosoof]] [[René Gude]] sjtörf op 58-jäörige laeftied aan de gevolge van knokekaanker.

==2014==
;12 november
't Ruumdetuug [[Rosetta (ruimtesonde)|Rosetta]] deit 'ne lanjer aafdaole op 't oppervlak van [[komeet]] [[67P/Tsjerjoemov–Gerasimenko]] óm sjemische samesjtèlling te óngerzeuke. Dit is 'ne weitesjappelike primeur.

;13 oktober
De [[Nobelpries]] veur economie weurt oetgereik aan de Fransoos [[Jean Tirole]] 'óm zien analyse van de mach van de merret en regulering'.&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/2014/ Nobel Prize.org - The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2014]&lt;/ref&gt;

;8 oktober
De [[Nobelpries]] in de [[Sjemie]] weurt toegekèndj aan d'n Amerikaan [[Eric Betzig]], d'n Duitse Roemeen [[Stefan W. Hell]] en d'n Amerikaan [[William E. Moerner]], óm hun óntdèkkinge die [[nanoscopie]] mèt conventioneel leechmicroscope meugelek make.&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2014/ Nobel Prize.org - The Nobel Prize in Chemistry 2014]&lt;/ref&gt;

;7 oktober
De [[Nobelpries]] in de [[Natuurkónde]] geit nao de [[Japan]]eze [[Isamu Akasaki]], [[Hiroshi Amano]] en [[Shuji Nakamura]] óm hun oetvènjing van blauw (en daomit ouch witte) [[led]]s.&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2014/press.html Nobel Prize.org - The Nobel Prize in Physics 2014 (Paersjberich)]&lt;/ref&gt;

;6 oktober
De [[Nobelpries]] in de [[Genaeskónde]] weurt oetgereik aan d'n Amerikaan [[John O'Keefe]], de Naorse [[May-Britt Moser]] en de Naor [[Edvard I. Moser]] óm hun óntdèkking van harrecelle die bie 't richtingsgeveul betrokke zeen.&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2014/press.html Nobel Prize.org - The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2014 (Paersjberich)]&lt;/ref&gt;

;25 augustus
De [[Universiteit Mestreech]] zuut nao oetgebreide proteste vaan biesterechteactiviste veurluipeg aof vaan experiminte mèt [[hóndj|hun]].&lt;ref&gt;[http://www.limburger.nl/article/20140825/REGIONIEUWS06/140829458/1056#UM_schort_onderzoek_met_labradors_op Dagblad De Limburger - UM schort onderzoek met labradors op]&lt;/ref&gt;

;6 augustus
't Ruumdetuug [[Rosetta (ruimtesonde)|Rosetta]] bereik zie doel, de [[komeet]] [[67P/Churyumov–Gerasimenko]].

;19 juni
In de [[Atacama]]weuste in [[Chili]] weurt begós mit de boew van de [[E-ELT]], 'ne zier groeten [[ESO|Europesen]] [[telescoop]] daem ziene sjpegel 'nen diameter van 37 maeter mót kriege.&lt;ref&gt;[http://www.eso.org/public/news/eso1419/ ESO.org - Groundbreaking for the E-ELT]&lt;/ref&gt;

;17 mei
De [[Nederland]]sen [[astronaut]] [[Wubbo Ockels]] sjtörf op 68-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://www.nu.nl/binnenland/3778500/oud-astronaut-wubbo-ockels-68-overleden.html Nu.nl - Oud-astronaut Wubbo Ockels (68) overleden]&lt;/ref&gt;

==2013==
;19 december
In de [[mergel]]kojl bij [[Mestreech]] weurt 't [[fossiel]] vaan ''Ganopristis leptodon'', 'n [[zeegvèsse|zeegvès]], oontdèk.&lt;ref&gt;[http://www.nu.nl/wetenschap/3658000/fossiel-van-zaagvis-gevonden-in-limburgse-groeve.html Nu.nl - Fossiel van zaagvis gevonden in Limburgse groeve]&lt;/ref&gt;

;5 augustus
[[Mark Post]], professor [[fysiologie]] aon de [[Universiteit vaan Mestreech]], presenteert in [[Londe]] veur 't iers 'nen [[hamburger]] [[kweekvleis|gekweek]] oet [[stamcel]]le vaan 'n [[kooj]].&lt;ref&gt;[http://www.limburger.nl/article/20130805/REGIONIEUWS01/130809501 Dagblad De Limburger - Hoogleraar presenteert gekweekte hamburger]&lt;/ref&gt;

;29 mei
E team van Chinese, Britse, Italiaanse en Belzje weitesjappers publiceert de besjrieving van 'ne fossiele [[veugel|vogel]], ''[[Aurornis xiu]]''. Hae zouw 10 mieljoen jaor awwer zeen as d'n [[Archaeopteryx]] en daomit vanaaf noe de awdste bekèndje vogel zeen.&lt;ref&gt;[http://www.standaard.be/cnt/DMF20130529_00603272 De Standaard Online - Belg ontdekt meest primitieve vogel]&lt;/ref&gt;

;4 mei
Biosjemicus [[Christian de Duve]], winner van de [[Nobelpries]] veur Genaeskónde in [[1974]], sjtörf op 95-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://www.rtbf.be/info/belgique/detail_le-prix-nobel-belge-christian-de-duve-est-decede-dans-une-grande-serenite?id=7988610 RTBF - Christian de Duve, prix Nobel belge et grand nom de la science, est décédé]&lt;/ref&gt;

;1 mei
De Nederlandse, veural in Vlaondere bekènde taalkóndige [[P.C. Paardekooper]] sjtörf op 92-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/504496-taalgoeroe-paardekooper-dood.html NOS.nl - Taalgoeroe Paardekooper dood]&lt;/ref&gt;

;17 april
In de [[Munsterkirk (Remunj)|Munsterkirk]] van [[Remunj]] waere relieke van de 11.000 maagde van [[Ursula]] gevónge.&lt;ref&gt;[http://www.nu.nl/wetenschap/3400366/grote-reliekenschat-gevonden-in-kerk-roermond.html Nu.nl - Grote reliekenschat gevonden in kerk Roermond]&lt;/ref&gt;

;11 jannewarie
[[astronomie|Astronome]] kunjige de óntdèkking vaan de ''Large Quasar Group'' aan, 'nen enorme [[quasar]]cluster van 4 mieljard [[leechjaor]] in daorsjnaej.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130114020821/http://www.ras.org.uk/news-and-press/224-news-2013/2212-astronomers-discover-the-largest-structure-in-the-universe Royal Astronomical Society - Astronomers discover the largest structure in the universe]&lt;/ref&gt;

==2012==
;30 december
De [[Italië|Italiaanse]] [[neurologie|neurologin]] [[Rita Levi-Montalcini]] winneres van de [[Nobelpries]] in de [[Genaeskónde]] in [[1986]], sjtörf op 103-jäörige laeftied.

;10 oktober
De Nobelpries in de Sjemie weurt toegekèndj aan de Amerikaanse biosjemici [[Robert J. Lefkowitz]] en [[Brian K. Kobilka]], 'óm hun óngerzeuk nao G-eiwitgekoppelde receptore', die 'n rol sjpaele bie sjrikreacties.&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2012/ Nobelprize.org - The Nobel Prize in Chemistry 2012]&lt;/ref&gt;

;9 oktober
De Nobelpries in de Natuurkónde weurt toegekèndj aan de Fransoos [[Serge Haroche]] en d'n Amerikaan [[David J. Wineland]] 'óm hun grensverlègkende experimenteel methodes die 't maete en manipulere van individueel [[kwantumfysica|kwantumsysteme]] meugelik make.'&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2012/ Nobelprize.org - The Nobel Prize in Physics 2012]&lt;/ref&gt;

;8 oktober
De [[Nobelpries]] in de Genaeskónde weurt toegekèndj aan John B. Gurdon en Shinya Yamanaka 'óm de óntdèkking dat volgreujde [[cel (biologie)|cel]]le kènne waere herprogrammeerd tot pluripotente'.&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2012/press.html Nobelprize.org - The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2012]&lt;/ref&gt;

;25 augustus
D'n Amerikaansen astronaut [[Neil Armstrong]], d'n ierste man op de maon, sjtörf op 82-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://edition.cnn.com/2012/08/25/us/neil-armstrong-obit/index.html?hpt=hp_t1 CNN.com - Neil Armstrong, first man on the moon, dies]&lt;/ref&gt;

;4 juli
't [[CERN]] in [[Genève]] kunjig op 'n paersconferentie aan dat 't 't zoegenaomp [[Higgsdeilke]] allezelaeve haet gevónge.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120705215550/http://press.web.cern.ch/press/PressReleases/Releases2012/PR17.12E.html CERN Press Release - CERN experiments observe particle consistent with long-sought Higgs boson]&lt;/ref&gt;

;26 april
[[Noorwege|Naorse]] biologe kómme tot de conclusie dat de [[Collodictyon]], 'n eincellig waeze dat ze twintig jaor ieder hadde óntdèk, tot e gans eige riek binne de [[eukaryote]] huurt, en zich zoe'n miljard jaor geleie van alle anger laevende dinger mót höbbe aafgesjplete.&lt;ref&gt;[http://www.nu.nl/wetenschap/2797416/verste-verwant-van-mens-ontdekt.html Nu.nl - 'Verste verwant van de mens ontdekt']&lt;/ref&gt;

;1 april
De Amerikaanse kènjerdokter [[Leila Denmark]], oetvènster van 't [[kiekhós]][[vaccin]] en ein van de awdste luuj op aerd, sjtörf op 114-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://onlineathens.com/local-news/2012-04-02/leila-denmark-beloved-doctor-dies-114 Online Athens.com - Leila Denmark, beloved doctor, dies at 114]&lt;/ref&gt;

;5 fibberwarie
[[Rusland|Russische]] weitesjappers baore door 4 kilometer dik ies op 't [[Vostokmeer]], [[Antarctica]], in d'n haop 't saer miljónne jaore geïsoleerd ecosysteem te kónne besjtudere.

;2 fibberwarie
Dokters aan de [[Universiteit van Hasselt]] make bekèndj dat ze, veur 't iers op de waereld, 'nen [[titanium]]-kunskaok gemaak door 'nen [[3D-printer]] höbbe geïmplanteerd.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121223070616/http://www.hbvl.be/limburg/hasselt/wereldprimeur-voor-uhasselt-met-inplanting-van-titanium-onderkaak.aspx Het Belang van Limburg - Hasselt - Wereldprimeur voor UHasselt met inplanting van titanium onderkaak]&lt;/ref&gt;

==2011==
;12 december
't [[Wereldnatuurfónds]] maak bekèndj dat 'n expeditie nao de [[Mekongdelta]] 208 nuuj [[diere|deersaorte]] haet opgelieverd.&lt;ref&gt;[http://www.worldwildlife.org/who/media/press/2011/WWFPresitem25296.html WWF.org - More Than 200 New Species Discovered in Mekong]&lt;/ref&gt;

;8 november
'n [[Planetoïed]] mèt doorsnei vaan zoe'n 400 meter geneump [[2005 YU55]] vluig roond 23:30 Nederlandsen tied langs de [[Eerd]], op 'nen aofstand vaan minder es d'n aofstand vaan de Eerd tot de [[Maon]].&lt;ref&gt;[http://www.universetoday.com/90802/first-movie-of-asteroid-2005-yu55s-flyby/ First Movie of Asteroid 2005 YU55′s Flyby]&lt;/ref&gt;

;17 oktober
Bij [[Se-Gietere]] weure archeologische voondste gedoon vaan tösse 70.000 en 100.000 jaor aajd, die aon [[Neanderthaler]]s kinne weure touwgesjreve.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210126185220/https://www.nu.nl/wetenschap/2643248/werktuigen-neanderthalers-gevonden-in-limburg.html Nu.nl - Werktuigen Neanderthalers gevonden in Limburg]&lt;/ref&gt;

;5 oktober
De [[Nobelpries]] in de [[sjemie]] weurt toegekèndj aan d'n [[Israël]]iër [[Daniel Shechtman]], óm zien óntdèkking van [[quasikristal]]le.&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2011/ NobelPrize.org - Paersberich]&lt;/ref&gt;

;4 oktober
De [[Nobielpries]] in de [[natuurkónde]] weurt toegekèndj aan [[Saul Perlmutter]], [[Brian P. Schmidt]] en [[Adam G. Riess]] veur hun óngerzeuk nao de oetzètting van 't universum aan de handj van [[supernova]]'s.&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/ NobelPrize.org, oetzenjing in live streaming]&lt;/ref&gt;

;3 oktober
De [[Nobelpries]] in de [[genaeskónde]] weurt toegekèndj aan d'n [[VS|Amerikaan]] [[Bruce Beutler]], de [[Luxemburg]]er [[Jules Hoffmann]] en de [[Canada|Canadees]] [[Ralph Steinman]], veur hun óngerzeuk nao 't [[immuunsysteem]].&lt;ref&gt;[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2011/press.html NobelPrize.org - Paersberich]&lt;/ref&gt; Steinman bliek aevel zjus te zeen gesjtorve; nao de raegele van 't Comité maag de Nobelpries neet postuum waere toegekèndj.&lt;ref&gt;[http://edition.cnn.com/2011/10/03/health/nobel-prize/index.html?hpt=hp_t2 CNN.com - Nobel winner died days before award announced]&lt;/ref&gt;

;23 september
Bie 't [[CERN]] in [[Genève]], [[Zjwitserlandj]], maak me bekèndj dat me in 'n experimèntj mit [[neutrino]]'s sjnelhede haet gemaete hoeger as de [[leechsjnelheid|sjnelheid]] van 't [[leech]]. As de maetinge richtig zeen, beteikentj dees anomalie 'n revolutie in de [[natuurkónde]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120905235445/http://press.web.cern.ch/press/PressReleases/Releases2011/PR19.11E.html CERN - OPERA experiment reports anomaly in flight time of neutrinos from CERN to Gran Sasso]&lt;/ref&gt;

;15 september
Biologe ómsjrieve 'n nuuj [[walvèsechtege|dolfienesaort]], besjtaonde oet dere die veurhaer veur [[toemeleer|gewoen toemelaere]] waorte aangezeen. De saort krieg de naom [[Burrunandolfien]] (''Tursiops australis'').&lt;ref&gt;[http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0024047 PLoS ONE - A New Dolphin Species, the Burrunan Dolphin Tursiops australis sp. nov., Endemic to Southern Australian Coastal Waters]&lt;/ref&gt;

;9 september
In [[Zuud-Afrika]] zeen reste gevónge van 'n aapminsesaort die me ''[[Australopithecus sediba]]'' neump. De boew van de saort is taege d'n achtergróndj van anger aapminse anomaal.&lt;ref&gt;[http://www.sciencemag.org/site/extra/sediba/index.xhtml Science - Special Collection: Australopithecus sediba]&lt;/ref&gt;

;21 juli
Mit de lanjing van de ''Atlantis'' ([[STS-135]]) löp nao dertig jaor 't [[Spaceshuttleprogram]] aaf.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130425195342/http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/main/index.html NASA - Space Shuttle Era Ends with Atlantis Landing]&lt;/ref&gt;

;4 miert
[[Kernfysica|Kernfysicus]] [[Simon van der Meer]], dae in 1984 de [[Nobelpries]] in de natuurkónde haet gewonne, sjtörf op 85-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2672/Wetenschap-Gezondheid/article/detail/1855676/2011/03/04/Grondlegger-deeltjesversneller-en-Nobelprijswinnaar-Van-der-Meer-overleden.dhtml De Volkskrant - Grondlegger deeltjesversneller en Nobelprijswinnaar Van der Meer overleden]&lt;/ref&gt;

;10 jannewarie
Astronome oet 't Kepler-projek oontdèkke veur 't iers 'n rotsechtege planeet, [[Kepler-10b]] mèt 1,4 eerdgroetdes de kleinste [[exoplaneet]] oets gevoonde.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150627200219/http://www.nasa.gov/topics/universe/features/rocky_planet.html NASA - NASA's Kepler mission discovers its first rocky planet]&lt;/ref&gt;

==2010==
;1 december
De Nederlandsen [[astronomie|astronoom]] [[Adriaan Blaauw]] sjtörf op 96-jäörige laeftied.&lt;ref&gt;[http://www.nu.nl/wetenschap/2392780/nederlandse-astronoom-adriaan-blaauw-overleden.html Nu.nl - Nederlandse astronoom Adriaan Blaauw overleden]&lt;/ref&gt;

;11 oktober
De [[Nobelpries]] veur [[economie]] geit nao de Amerikane [[Peter A. Diamond]] en [[Dale T. Mortensen]] en de Britse Cyprioot [[Christopher A. Pissarides]], óm hun óngerzeuk nao merretfrictie.&lt;ref&gt;[http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/2010/ Nobelpries - The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2010 (paersberich)]&lt;/ref&gt;

;6 oktober
* De [[Nobelpries]] veur [[sjemie]] weurt vergaeve aan d'n Amerikaan Richard F. Heck en de Japanners Ei-ichi Negishi en Akira Suzuki, óm hun óngerzeuk in organische synthese.&lt;ref&gt;[http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2010/press.html Nobelpries - The Nobel Prize in Chemistry 2010 (paersberich)]&lt;/ref&gt;

;5 oktober
* De Nederlanjer [[André Geim]] en de Rus [[Konstantin Novoselov]] wènne de [[Nobelpries]] in de [[natuurkónde]] óm hun experimènte mit [[grafeen]].&lt;ref&gt;[http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2010/ Nobelpries - The Nobel Prize in Physics 2010 (paersberich)]&lt;/ref&gt;
* In [[India]] is 'n nuuj [[Tibeto-Burmaanse]] taal óntdèk, 't [[Koro]].&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-11479563 BBC News - Indian language is new to science]&lt;/ref&gt;

;4 oktober
[[Robert G. Edwards]], óntwikkelaer van de [[reageertuubbevröchting]], krieg de Nobelpries veur Genaeskónde 2010 toegekèndj.&lt;ref&gt;[http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2010/press.html Nobelpries - The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2010 (paersberich)]&lt;/ref&gt;

;29 september
De óntdèkking van [[exoplaneet]] [[Gliese 581g]] weurt aangekunjig. 't Is 'n zoegenaamde 'Goudlökskeplaneet', die zjus binne de bewoenbaar zaone van zien sjter lik.&lt;ref&gt;[http://arxiv.org/abs/1009.5733 The Lick-Carnegie Exoplanet Survey: A 3.1 M_Earth Planet in the Habitable Zone of the Nearby M3V Star Gliese 581]&lt;/ref&gt;

;18 augustus
De [[Universiteit vaan Mestreech]] geit e professoraot instèlle veur taolcultuur in Limbörg.&lt;ref&gt;[http://www.limburger.nl/article/20100818/BLOGS03/100819679/1056#Klokke_versjterke_de_bandj Dagblad De Limburger - Klokke versjterke de bandj]&lt;/ref&gt;

;17 augustus
E team van [[paleontologie|paleontologe]] vèntj in Zuud-[[Australië]] [[sjponze|sjponsechtige]] [[fossiel]]e die gedateerd waere op 640 tot 650 miljón jaor. De sjponze, en daomit de [[diere|dere]] in 't algemein, blieke daomit óngevaer hónjerd miljón jaor awwer as gedach.&lt;ref&gt;[http://www.nature.com/ngeo/journal/vaop/ncurrent/abs/ngeo934.html Nature - Possible animal-body fossils in pre-Marinoan limestones from South Australia]&lt;/ref&gt;

;11 mei
De [[Braziliaanse blinde kerpezalm]] (''Stygichthys typhlops''), 'ne vis dee in 1962 besjreve is en daonao noets mie gezeen woort, is obbenuits gevoonde.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_8674000/8674388.stm BBC News - Rare subterranean fish rediscovered in Brazil]&lt;/ref&gt;

;5 april
Gelierde aan de [[Zuud-Afrika]]anse [[Universiteit]] van [[Witwatersrand]] kunjige de óntdèkking van e compleet geraemde van 'n nuuj [[mins]]esaort aan, die ''[[Australopithecus sediba]]'' weurt geduip. De saort liek 'ne [[missing link]] te zeen tösje d'n ''[[Australopithecus africanus]]'' en de väöl hoeger óntwikkelde ''[[Homo habilis]]''.&lt;ref&gt;http://www.timesonline.co.uk/tol/news/science/biology_evolution/article7087670.ece&lt;/ref&gt;

;24 miert
De óntdèkking van 'n nuuj minsjesaort in [[Siberië]] weurt bekèndj gemaak. De zoegenaomde [[minsj van Denisova]] mót höbbe samegelaef mit de [[Neanderthaler]] en de moderne [[mins]]j.

==2009==
;3 november
In [[Paries]] ies op 100 jaorige laeftied de in [[Brussel]] gebore [[Claude Lévi-Straus]] gesjtorve. Hae waor 'ne bekènde [[filosoof]] en [[antropoloog]].

;29 oktober
40 jaor geleie woorte de ierste twie knouppunte vaan wat noe 't [[Internet]] hèt aoneingeknuip.

;19 september
[[Roeland van Hout]] väörzitter van d'r [[Raod veur 't Limburgs]] makt in 't [[L1]] cultuurprogramma bekaand dat an de [[Universiteet Mesjtreech]] 'ne lieërsjtool Taal en Cultuur keumt. Gedeputeerde [[Odile Wolfs]] gief aon tot nog niks beslote is.&lt;ref&gt;[http://www.l1.nl/L1NWS/_pid/links4/_rp_links4_firstElementId/1_4139762/_rp_links4_hasclickpage/1_1013 Lieërsjtool Taal en Cultuur]&lt;/ref&gt;

;20 augustus
't Raampalarm vör 't waer wert geregionalisseerd. Vör [[Limburg]] wert bie 't aafrope van 'n alarm vör 't waer in vervólg d'r [[Euregio Maas-Rien|Euregionale context]] es maotsjtaf genaome.

;27 mei
D'r [[Belsj]]e astronaut [[Frank de Winne]] is via [[Soyoez TMA-15]] nao [[ISS]] gelanceerd. E geet óp de ISS es örsjte Europeaan 't commando veure.

;19 mei
*In [[New York]] is ''[[Darwinius masillae]]'', e 47 miljoen jaor aajd fossiel getuind, wat meugelek 'ne '[[missing link]]' is, naomelek de gezameleke veurawwer vaan alle ape.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20090521182346/http://www.revealingthelink.com/&lt;/ref&gt;
*Geoloog [[Sjeuf Felder]] is gesjtórve.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20090521121520/http://www.l1.nl/L1NWS/_pid/links4/_rp_links4_firstElementId/1_3767065/_rp_links4_hasclickpage/1_1013&lt;/ref&gt;


{{nuujsarchief}}
[[Categorie:In 't nuujs|Weitesjap]]
[[Categorie:Weitesjap|!]]</text>
      <sha1>1wq1bxbwaug3jm7yaoqbs3wp4luyadf</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>