Amsterdam

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="li">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>liwiki</dbname>
    <base>https://li.wikipedia.org/wiki/Veurblaad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Euverlèk</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebroeker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Euverlèk gebroeker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Euverlèk Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plaetje</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Euverlèk plaetje</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Euverlèk MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Euverlèk sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Euverlèk help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Euverlèk categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portaol</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Euverlèk portaol</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Amsterdam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>964</id>
    <revision>
      <id>486132</id>
      <parentid>481827</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T14:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71471" sha1="4qpksdxhfre0czamv8sp7byjaok0v97" xml:space="preserve">{{Dialek|Mestreechs}}
{{GemeinteNL|
| naam = Amsterdam
| vaan = [[Plaetje:Flag of Amsterdam.svg|120px|Veendel vaan Amsterdam]]
| waope = [[Plaetje:Amsterdam.svg|120px|Waope vaan Amsterdam]]
| locatie = [[Plaetje:Amsterdam Map - Municipality code 0363 (2022).svg|280px|Gemeinte Amsterdam in Noord-Holland]]
| provincie = [[Noord-Holland]]
| hoofplaats = Amsterdam
| lies = Lies vaan börgemeisters vaan Amsterdam
| börgemeister = [[Femke Halsema]] ([[GroenLinks]])
| km2 = 241,27
| water = 54,47
| inwoeners = 905.234 &lt;small&gt;(31-1-2022, incl. Weesp)&lt;/small&gt;
| deechde = 4750
}}
[[Plaetje:Eberhard-van-der-laan.jpg|thumb|[[Eberhard van der Laan]], [[Lies vaan börgemeisters vaan Amsterdam|börgemeister vaan Amsterdam]] vaan 2010 tot zienen doed in 2017 en wie zien recente veurgengers lid vaan de PvdA.]]
[[Plaetje:Femke Halsema twist.jpg|thumb|[[Femke Halsema]] ([[GroenLinks]]), börgemeister sinds juli 2018]]

'''Amsterdam''' is 'n [[stad]] en [[gemeinte]] in de Nederlandse provincie [[Noord-Holland]]. 't Is de titulair (officieel) [[hoofstad]] vaan [[Nederland]]; de regering en aander bestuursorgaone zien evels in [[D'n Haag]] gevesteg. Häören titel daank de stad veural aon häör groet aontal inwoeners en groete beteikenis op cultureel gebeed ('cultureel hoofstad').

== Politiek en bestuur ==

===Samestèlling gemeinteraod===
In Amsterdam weurt sinds 't [[Interbellum]] euverwegend links/progressief gestump. De [[PvdA]] waor tot 2014 ummer de groetste partij, zit standaard in 't colleesj en heet vaan 1946 ('t jaor vaan häör opriechting) tot 2017 ummer de börgemeister gelieverd. Ouch de klein linkse partije kriege väöl stumme. De samestèlling vaan de gemeinteraod, die sinds jaor en daag 45 zetele groet is, waor sinds 1962 zoe (e cursief getal beejt oonderligkende informatie):&lt;ref&gt;[http://www.stembusuitslag.com/amsterdam.html Verkezingsoetsleeg vaan Amsterdam]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!colspan=&quot;17&quot;|'''Raodszetele'''
|-
!'''Partij'''||'''1962'''||'''1966'''||'''1970'''||'''1974'''||'''1978'''||'''1982'''||'''1986'''||'''1990'''||'''1994'''||'''1998'''||'''2002'''||'''2006'''||'''2010'''||'''2014'''||'''2018'''||'''2022'''
|-
| [[GroenLinks]] (&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;mutatis mutandis&quot;&gt;''m.m.''&lt;/span&gt;)||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;CPN (6) en PSP (4)&quot;&gt;''10''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;CPN (6) en PSP (4)&quot;&gt;''10''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;CPN (8) en PSP (1)&quot;&gt;''9''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;CPN (7), PSP (2) en PPR (3)&quot;&gt;''12''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;CPN (5), PSP (2) en PPR (1)&quot;&gt;''8''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;CPN (6), PSP (3) en PPR (1)&quot;&gt;''10''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Es ''Links Akkoord''&quot;&gt;''6''&lt;/span&gt;||7||6||7||6||7||7||6||10||8
|-
| [[D66]]||-||-||3||1||3||2||3||9||8||4||3||2||7||14||8||7
|-
| [[VVD]]||5||5||6||8||7||10||7||7||8||9||9||8||8||6||6||5
|-
| [[PvdA]]||17||13||12||17||19||17||21||12||14||15||15||20||15||10||5||9
|-
| [[SP]]||-||-||-||-||-||-||-||-||1||3||4||6||3||6||3||2
|-
| [[Partij voor de Dieren]]||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||1||1||3||3
|-
| [[DENK]]||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||3||2
|-
| [[Forum voor Democratie]]||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||3||1
|-
| [[CDA]] (&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;mutatis mutandis&quot;&gt;''m.m.''&lt;/span&gt;)||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;KVP (8) en ARP/CHU (4)&quot;&gt;''12''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;KVP (7) en ARP/CHU (5)&quot;&gt;''12''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;KVP (5), ARP (2) en CHU (1)&quot;&gt;''8''&lt;/span&gt;||7||8||6||6||5||3||3||4||2||2||1||1||1
|-
| [[De Groenen]]||-||-||-||-||-||-||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Es ''Groen Amsterdam''&quot;&gt;''1''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Es ''Groen Amsterdam''&gt;''2''&lt;/span&gt;|&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Es ''Amsterdam Anders/De Groenen''&quot;&gt;''1''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Es ''Amsterdam Anders/De Groenen''&quot;&gt;''3''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Es ''Amsterdam Anders/De Groenen''&quot;&gt;''1''&lt;/span&gt;||-||-||-||-||-||-
|-
| [[Centrumpartij|CP]]/[[Centrum Democraten|CD]]||-||-||-||-||-||-||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;CP&quot;&gt;''1''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;CD (2) en CP'86 (1)&quot;&gt;''3''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;CD&quot;&gt;''1''&lt;/span&gt;||-||-||-||-||-||-||-
|-
| [[Provo]]/[[Kabouters]]||-||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Provo&quot;&gt;''1''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Kabouters&quot;&gt;''5''&lt;/span&gt;||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-
|-
| Aander partije||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Verkeersbelangen&quot;&gt;''1''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Boerenpartij&quot;&gt;''4''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Bejaardenpartij 65+&quot;&gt;''2''&lt;/span&gt;||-||-||-||-||-||-||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Mokum Mobiel&quot;&gt;''1''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Leefbaar Amsterdam (2) en Mokum Mobiel (1)&quot;&gt;''3''&lt;/span&gt;||-||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Trots Op Nederland en Red Amsterdam&quot;&gt;''2''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Partij van de Ouderen&quot;&gt;''1''&lt;/span&gt;||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Partij van de Ouderen, ChristenUnie en Bij1&quot;&gt;''3''||&lt;span style=&quot;cursor:help;border-bottom: 1px dotted&quot; title=&quot;Bij1 (3), Volt (2), JA21 (2)&quot;&gt;''7''
|}

===Stadsdeile, wieke, buurte en dörpskerne===
Amsterdam is, wie [[Rotterdam]], verdeild in stadsdeile. Stadsdeile hadde veurheer väöl vaan de take die normaal gezeen 'n gemeinte touwkoume, dewijl de gemeinte Amsterdam, veur zoewied tot de wèt dat touwliet, dèks veur provincie späölde. In de jaore tien is dat evels veraanderd en höbbe de stadsdeile väöl minder take gekrege. Sinds 24 miert 2022 heet de stad 8 stadsdeile plus nog e negende deilgebeed wat direk oonder 't gemeintebestuur vèlt. De stadsdeile, mèt hun indeiling in wieke. [[Weesp]] is vanaaf 24 maart ein nuuje sjtadsgebeed vaan [[Amsterdam]], zien de volgende:

;[[Centrum (Amsterdam)|Centrum]]
[[Plaetje:Map NL - Amsterdam - Stadsdeel Binnenstad.png|thumb|Amsterdam-Centrum]]
't Deil vaan Amsterdam wat al veur de negentienden iew bestoont, ofwel Amsterdam binne de Singelgracht (zuug [[#Grachte en aander waterweeg|oonder]]). 't Besteit oet de volgende buurte:
* Binnenstad
* [[Grachtegordel]], inclusief de [[Jordaan (Amsterdam)|Jordaan]]
* Plantage
* Westeleke en Oosteleke eilen
Me moot dus trop lètte tot in Amsterdam de begrippe ''binnestad'' en ''centrum'' neet identiek zien: de Binnenstad is hei allein 't gebeed binne de middeliewse walmör. Vergeliek de geliekaardege nomenclatuur in Mestreech.

;[[Amsterdam-Noord|Noord]]
[[Plaetje:Map NL - Amsterdam - Stadsdeel Noord.png|thumb|Amsterdam-Noord]]
't Deil bove 't IJ. Heibij hure zoewel nuibouwwieke es aw lendeleke dörpkes.
* Tuindorp Oostzaan
* Kadoelen
* Oostzanerwerf
* [[Buiksloot]]
* Buikslotermeer
* [[Nieuwendam]]
* [[Schellingwoude]]
* [[Durgerdam]]
* [[Zunderdorp]]
* [[Ransdorp]]
* [[Holysloot]]
Buiksloot en Nieuwendam zien aw dörpkes die noe gans binne de stadsbebouwing ligke. De lèste vief dörpkes in 't rijke (vaanaof Schellingwoude) ligke boete de bebouwing vaan Amsterdam en stoon same bekind es ''Landelijk Noord''. [[Landsmeer]], [[Oostzaan]] en [[Zaanstad]] (kern [[Zaandam]]) ligke direk of bekans direk aon de bebouwing vaan Noord.

;[[Amsterdam-Wes|West]]
[[Plaetje:Amsterdam - Stadsdeel West.PNG|thumb|Amsterdam-West]]
De relatief aw (vreug-twintegsten-iewse) boetewieke westelek vaan de binnestad. Hei woene väöl allochtone en väöl lui mèt lieger inkoumes.
* Spaarndammerbuurt
* Staatsliedenbuurt
* Frederik Hendrikbuurt
* Kinkerbuurt, Overtoom e.u., De Clercqstraat e.u.
* Admiralenbuurt
* Hoofdweg e.u.
* Mercatorplein en Surinameplein
* Bos en Lommer
* [[Sloterdijk]]
Sloterdijk is 'n aajd dörp, wat vreuger in de gemeinte Sloten laog (zuug dalek oonder). Tot 2010 bestoont Amsterdam-West oet veer deilgemeintes: De Baarsjes, Bos en Lommer, Oud-West en Westerpark.

;[[Nieuw-West]]
[[Plaetje:Amsterdam - Stadsdeel Nieuw-West.PNG|thumb|Amsterdam-Nieuw-West]]
Dit zien alle westeleke nuibouwwieke vaan nao d'n oorlog. Ouch hei woene veural lui mèt lieger inkoumes.
* Slotermeer
* Geuzenveld
* De Eendracht
* Tuinstad Slotervaart
* Overtoomse Veld
* [[Sloten (Amsterdam)|Sloten]]
* Nieuw Sloten
* Oud-Osdorp
* Tuinstad Osdorp
* De Aker
* Kolenkitbuurt
Sloten waor tot 1921 'n zelfstendege gemeinte, boetouw ouch Sloterdijk en 't gehuch Osdorp (noe Oud-Osdorp) bij hoorte. Tot 2010 waor Nieuw-West verdeild in de stadsdeile Geuzenveld-Slotermeer, Osdorp en Slotervaart. Dit stadsdeil raak aon de bebouwing vaan [[Badhoevedorp]], [[Zwanenburg]] (allebei gemeinte [[Haarlemmermeer]]) en [[Halfweg]] (gemeinte [[Haarlemmerliede en Spaarnwoude]]).

;[[Amsterdam-Zuid|Zuid]]
[[Plaetje:Amsterdam - Stadsdeel Zuid.PNG|thumb|Amsterdam-Zuid]]
Dit zien alle stadswieke zuielek vaan 't centrum, gebouwd op vreugere groond vaan de gemeinte [[Nieuwer-Amstel]]. In dit stadsdeil vint me versjèllende elitebuurte, meh ouch wel volksbuurte. 't Noorde (Oud-Zuid) is al in de negentienden iew gebouwd, de res volgde in d'n twintegsten iew.
* De Pijp
* Museumkwartier
* Duivelseiland
* Willemspark
* Apollobuurt
* Stadionbuurt
* Schinkelbuurt
* Hoofddorppleinbuurt
* Rivierenbuurt
* Buitenveldert
* Prinses Irenebuurt
* Zuidas
In 't zuie raak dit stadsdeil de bebouwing vaan [[Amstelveen]]. Tot 2010 waor dit stadsdeil verdeild in Oud-Zuid en Zuideramstel.

;[[Amsterdam-Oos|Oost]]
[[Plaetje:Amsterdam - Stadsdeel Oost.PNG|thumb|Amsterdam-Oost]]
Dit stadsdeil is 'ne gansen doorein vaan volksbuurte en welgestèlde wieke, bouw-experiminte en Vinex-locaties en geweze industriegebeed.
* Weesperzijde e.u.
* Oosterparkbuurt
* Dapperbuurt
* Transvaalbuurt
* [[Watergraafsmeer]], mèt o.m. Betondorp
* Indische Buurt
* Oostelijk Havengebied
* Zeeburgereiland
* IJburg
E groet deil ligk op 't groondgebeed vaan de Watergraafsmeer, 'ne polder en geweze gemeinte. In die zier lendeleke gemeinte laoge gein dörpskerne; aw gebouwe zien dao evels nog wel te vinde. Tot 2010 bestoont dit stadsdeil oet twie stadsdeile: Oost/Watergraafsmeer en Zeeburg.

;[[Amsterdam-Zuidoost|Zuidoost]]
[[Plaetje:Map NL - Amsterdam - Stadsdeel Zuidoost.png|thumb|Amsterdam-Zuidoost]]
Dit stadsdeil weurt gedomineerd door de Bijlmermeer, 'n wiek bekind um zie groet aondeil Surinaamse en Afrikaanse inwoeners.
* Venserpolder
* Bijlmermeer
* Gaasperdam
* Bullewijk
* [[Driemond]]
Amsterdam-Zuidoost is vaan de res vaan de gemeinte gesjeie door de plaotse [[Diemen]] en [[Duivendrecht]] (gemeinte [[Ouder-Amstel]]). De groond hoort tot 1966 bij de gemeinte [[Weesperkarspel]]; de [[Bijlmermeer]]polder waor nog ieder ouch 'n zelfstendege gemeinte. 't Gehuch of dörp Driemond (vreuger ''Geinbrug'') waor de einege echte woenkern in die gemeinte en heet noe nog e dörps karakter. Oesprunkelek waor Amsterdam-Zuidoost gedach es apaarte stad, die op d'n door 'n apaarte gemeinte mós weure; later heet me dit idee losgelaote.

;[[Weesp]]
Dit waor tot 2022 'n apaarte gemeinte. 't Grens aon Amsterdam-Zuidoos meh weurt daovaan gesjeie door 't [[Amsterdam-Rijnkenaal]]. 't Is gei deil vaan de plaots Amsterdam meh vörmp 'nen aparte woenkern.
* Weesp
* [[De Horn]]
* [[Uitermeer]]

;[[Westpoort]]
[[Plaetje:Map NL - Amsterdam - Westpoort.png|thumb|De Westpoort]]
Dit is gein ech stadsdeil, umtot 't gein eige bestuur heet.
* Westelijk Havengebied
* Bedrieveterrein Sloterdijk
* Teleport
* [[Ruigoord]]
't Dörp Ruigoord heet zien woenfunctie verlore en is noe e kunsteneersdörp. Dit waor e compromis tösse de gemeinte, die 't wouw slope, en actieveurders.

===Stadsregio===
De agglomeratie Amsterdam strek ziech oet tot euver de gemeintegrenze. Plaotse die direk aon de Amsterdamse bebouwing ligke, zien heibove al geneump. Ouch versjèllende aander gemeintes in de buurt vervölle 'n [[veurstad|veursteideleke]] functie veur de hoofstad. 'n Aontal vaan die Noord-Hollandse gemeintes vörmp same de '''Stadsregio Amsterdam''', 'n [[plusregio]]. Boete Amsterdam zelf zitte in die regio de volgende gemeintes: [[Aalsmeer]] (2), [[Amstelveen]] (4), [[Beemster]] (1), [[Diemen]] (2), [[Edam-Volendam]] (2), [[Haarlemmermeer]] (6), [[Landsmeer]] (1), [[Oostzaan]] (1), [[Ouder-Amstel]] (1), [[Purmerend]] (4), [[Uithoorn]] (2), [[Waterland]] (1), [[Wormerland]] (1), [[Zaanstad]] (6) en [[Zeevang]] (1).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111102180707/http://www.stadsregioamsterdam.nl/stadsregio_amsterdam/over_de_regio Stadsregio Amsterdam - Over de regio]&lt;/ref&gt; De cieferkes verwieze nao 't aontal stumme in de regioraod; de gemeinte Amsterdam heet 'rs 21.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120119025402/http://www.stadsregioamsterdam.nl/stadsregio_amsterdam/organisatie/de_regioraad Stadsregio Amsterdam - De Regioraad]&lt;/ref&gt;

De stadsregio is e besjeie alternatief veur de in de jaore 1990 oontworpe [[stadsprovincie]] Amsterdam. In dees provincie zouwe de stadsdeile volweerdege gemeintes weure. Dit veurstèl is in 1995 door de Amsterdamse bevolking in e [[rifferendum]] eweggestump.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120118031734/http://www.stadsregioamsterdam.nl/stadsregio_amsterdam/organisatie/historie Stadsregio Amsterdam - De historie van Stadsregio Amsterdam]&lt;/ref&gt;

Nog groeter es de stadsregio en de oontworpe provincie is de [[metropoolregio]] Amsterdam. Dao-in zitte, boete de gemeintes die de stadsregio vörme, wijer de gemeintes [[Almere]], [[Beverwijk]], [[Blaricum]], [[Bloemendaal]], [[Bussum]], [[Haarlem]], [[Haarlemmerliede en Spaarnwoude]], [[Heemskerk]], [[Heemstede]], [[Hilversum]], [[Huizen]], [[Laren]], [[Lelystad]], [[Muiden]], [[Naarden]], [[Uitgeest]], [[Velsen]], [[Weesp]], [[Wijdemeren]] en [[Zandvoort]]. Ouch de provinciebesture vaan Noord-Holland en Flevoland, zoewie dat vaan de stadsregio, doen dao-in mèt.&lt;ref&gt;[http://www.metropoolregioamsterdam.nl/achtergrond.html Metropoolregio Amsterdam - Achtergrond]&lt;/ref&gt; 't Doel vaan dit samewèrkingsverband is veural 't versterke vaan de internationaol concurrentiepositie.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120118215002/http://www.metropoolregioamsterdam.nl/achter.html Metropoolregio Amsterdam - Wat is de Metropoolregio Amsterdam?]&lt;/ref&gt;

===Zösterstei===
De gemeinte Amsterdam oonderhèlt ban mèt versjèllende boetelandse stei, veural hoofstei. [[Zösterstad|Partnerstei]] zien binne de [[EU]] [[Paries]], [[Athene]], [[Boedapest]], [[Riga]] en [[Londe]], en boete de EU [[Peking]], [[Bombay]], [[Seoul]] en [[São Paulo]]. Vergeliekbaar samewèrkingsprojekte loupe mèt len boe väöl allochtoon Amsterdammers vaandan koume.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150111085902/http://www.amsterdam.nl/gemeente/organisatie-diensten/internationale/ Gemeente Amsterdam - Internationale Betrekkingen]&lt;/ref&gt; Vaan 2008 tot en mèt 2012 gaof Amsterdam zoe'n 3,6 mieljoen euro aon oet aon dees betrèkkinge, 't hoegste bedraag vaan alle gemeintes in Nederland.&lt;ref&gt;[http://www.parool.nl/parool/nl/4/AMSTERDAM/article/detail/3392675/2013/02/12/Amsterdam-investeert-het-meest-in-vriendschap-zustersteden.dhtml Het Parool - Amsterdam investeert het meest in 'vriendschap' zustersteden]&lt;/ref&gt;

==Insignes==
[[Plaetje:Rijksmuseum01.jpg|thumb|Toeristische slaagzin es plastisch beeldmerk op 't [[Museumplein]]. In 2018 woorte de lètters eweggehaold.]]
't [[Heraldiek|Waope]] vaan Amsterdam (zuug bove in de tabel) liet ziech es volg besjrieve:

:Vaan keel mèt 'ne paol vaan sabel, dao-op drei paolsgewijs gezatte andreaskruiskes vaan zèlver. 't Sjèld gedèk vaan 'ne keizerskroen en gehawwe door twie liewe vaan goud, genageld vaan 'tzelfde en getóngk vaan keel, mèt de waopespreuk 'Heldhaftig Vastberaden Barmhartig' in Latiense lètters vaan sabel op e lint vaan zèlver.

E waope mèt 'ne paol kump in väöl Hollandse stei veur (zuug oonder mie [[Dordrecht]] en [[Rotterdam]]), en symboliseert gemeinelek 'n revier; hei maag me aonnumme tot d'n Amstel weurt oetgebeeld. 't Waope geit in tege [[tinctuurregel|de heraldische groondregel]] tot me allein email op metaal en aandersum maag zètte ('t keel vaan 't veld en 't sabel vaan de paol zien allebei emails). De keizerskroen woort in 1489 door [[Maximiliaan vaan Oosteriek]] touwgekind, de waopespreuk is in 1948 verliend door keuningin [[Willemien vaan de Nederlen]] es beloening veur 't verzèt in de Fibberwariestaking (zuug oonder bij Historie).&lt;ref&gt;[[Winkler Prins Encyclopedie]], zevenden drök (1974): deil 2, p. 13&lt;/ref&gt; 't Veendel is klaorbliekelek aofgeleid vaan 't waope. De drei Andreaskruiskes zien tout court e symbool vaan de stad Amsterdam gewore; me zuut ze beveurbeeld op de zoegenaomde 'Amsterdammersjes', antiparkeerpäölkes die veural in 't centrum op väöl plaotse stoon.

Veur toeristische reclaam gebruuk de stad de slogan ''I amsterdam'', die dèks dreidimensionaol in plastische vörm weurt touwgepas. Dat beeldmerk kraog evels ouch kritiek: de slogan woort 'individualistisch' geneump en väöl lui associeerde de lètters mèt 't euvertoerisme boe de stad ind jaor tien mèt te make had. In 2018 besloot de raod dit beeldmerk minder aondach te geve.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/5607332/letters-i-amsterdam-definitief-verwijderd-van-museumplein.html Nu.nl - Letters I amsterdam definitief verwijderd van Museumplein]&lt;/ref&gt;

== Stadsfuncties ==
Amsterdam is veural in naom hoofstad. 't Staotshoof resideert in D'n Haag en gebruuk 't Keuninklek Paleis mer 'nen inkele kier; 't parlemint en de ambassade zitte ouch in D'n Haag. Wel heet de stad 'n groete economische, cultureel en recreatief functie.

===Industrie===
Amsterdam kint 'n lang industrieel traditie, die ziech sinds iewe roontelum de [[have]] concentreert. De Amsterdamse have waor oersprunkelek aon 't [[Damrak]] geconcentreerd, breide ziech later oet nao de [[Lastage]], verplaatsde ziech in de negentienden iew nao 't Ooster- en Westerdok, mèt de bijbehurende Oosteleke en Westeleke Have-Eilen, en daonao ummer wijer de stad oet tot wat me noe 't [[Oostelek Havegebeed|Oostelek]] en [[Westelek Havegebeed]] neump. De nijverheid in 't Oostelek Havegebeed is al sinds decennia 'n aofloupende zaak en is allewijl op sterve nao doed; me is al begós mèt 't gebeed te heroontwikkele es woengebeed. 't Westelek Havegebeed is dao-entege de lèste jaore nog groeter geweure. Door 't grave vaan 't Noordziekenaal in 1876 is dit gebeed direk binne bereik vaan de zie gekoume. De Amsterdamse ziehave is de twiede vaan 't land, op groeten aofstand vaan de Rotterdamse.

===Deenste===
[[Plaetje:INGHouse1.jpg|thumb|'t Ketoer vaan ING aon de Zuidas.]]
'ne Groete wèrkgever in d'n deenstesector is de Euverheid: bij de Amsterdamse gemeinte wèrke doezende amtenere. De lèste jaore is me dat aontal wel aon 't trökbringe. Aon de [[Zuidas]] - 't gebeed roontelum statie Amsterdam Zuid/WTC - zien hiel väöl ketoere vaan [[multinational]]s te vinde, wie [[Philips]] en de baanke [[ING]] en [[ABN-Amro]]. In de binnestad, aon 't Damrak, steit de effectebeurs vaan Nederland: de [[AEX]].

Kleinhandel vint me bezunder väöl in de binnestad; Amsterdam steit (oonder väöl mie) es 'winkelstad' bekind. Groete winkele (dèks, meh neet ummer, filiale) vint me veural in en um de [[Nieuwendijk]] en [[Kalverstraat (Amsterdam)|Kalverstraat]]. Klein [[betik]]ke vint me in de zoegeneumde [[Nege Sträötsjes]] (in 't weste vaan de Grachtegordel), die gere mèt hun alterantief reputatie advertere. De P.C. Hooftstraat in Oud-Zuid is bekind um zie groet aontal elitair (kleiding-)winkele.&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;E groet deil vaan de middestand in 't centrum en zien direkte umgeving is op toeriste geriech. In de [[jaore 2010]] naom 't aontal winkele specifiek veur toeriste - oonder mie specifieke horeca wie iessalons, souvenirsbetikke, kiesbetikke en nachwinkele - zoe sterk touw tot 't de leefbaarheid góng benaodeile. Koej bewoeners spraoke vaan 'pretpark Amsterdam'.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2015/10/04/amsterdam-zucht-onder-de-nutella-a1494846 NRC.nl - Amsterdam zucht onder de Nutella]&lt;/ref&gt; In 2017 stèlde de gemeinte 'n zier specifieke verordening op boedoor veur dat soort winkele gein nui vergunninge mie zouwe woorte aofgegeve. De raod naom 't veurstèl unaniem aon.&lt;ref&gt;[https://www.parool.nl/amsterdam/amsterdamse-binnenstad-op-slot-voor-toeristenwinkels~a4520250/ Het PAROOL - Amsterdamse binnenstad op slot voor toeristenwinkels]&lt;/ref&gt;

===Oonderwies===
Amsterdam heet, es einege stad in Nederland, twie gesubsidieerde [[universiteit]]e: de [[Universiteit van Amsterdam]] (UvA) en de [[Vrije Universiteit]] (VU). Daoneve kint de gemeinte versjèllende [[HBO|hoegsjaole]] (boe-oonder de HvA en e [[conservatorium]]).

===Cultuurinstèllinge===
Amsterdam steit wel bekind es de 'cultureel hoofstad vaan Nederland': op gein inkel terrein löp 't zoe wied veuroet op aander stei es op cultuurgebeed.

====Musea====
[[Plaetje:Hermitage Amsterdam - Ingang.JPG|thumb|Hermitage Amsterdam.]]
De stad kint versjèllende musea vaan internationaol beteikenis, en nog get vaan minstes nationaol beteikenis. 't Ajdste is 't [[Rieksmuseum (Amsterdam)|Rieksmuseum]], gewijd aon de historie vaan Nederland meh zier in 't bezunder aon de zeventienden-iewse sjèlderkuns vaan [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]] en aander Hollandse meisters. Speciaol aon [[Vincent van Gogh]] gewijd is 't [[Van Goghmuseum]]. 't [[Steidelek Museum (Amsterdam)|Steidelek Museum]] beit 'n käör aon modern kuns. Dees drei musea ligke kort nevenaon, aon 't [[Museumplein]], in 't zoegeheite Museumkerteer (stadsdeil Zuid, zuug bove). 'n Aander kunsmuseum is de [[Hermitaasj Amsterdam]], die sinds 2004 aon d'n [[Amstel]] is gevesteg en es dippendans vaan de groete [[Hermitaasj]] in [[Sint-Petersbörg]] deens deit. Aon daan wel in 't Oosterdok vint me 't [[Sjeepvaartmuseum]] en 't technologiemuseum [[NEMO]]. In de Grachtegordel, aon de [[Prinsengracht]] um perceis te zien, steit 't [[Anne Frankhoes]] (boe [[Anne Frank]] zaot oondergedoke), wat ouch internationaol bezeuk trèk. Aon d'n [[Dam (Amsterdam)|Dam]] steit de Nederlandse vesteging vaan [[Madame Tussauds]]. De stad kint nog väöl aander, klein musea.

====Theaters====
[[Plaetje:Amsterdam Carré interior left.jpg|thumb|Interieur vaan Carré]]
't Groetste theater is [[Carré (theater)|Carré]], aon d'n Amstel. Dit weurt veur groete, väöl publiek trèkkende veurstèllinge wie [[musical]]s en shows vaan bekinde [[cabaret]]iers gebruuk. [[Opera]] en [[ballèt]] weure gemeinelek gebrach in de [[Stopera]], e modern gebouw aon 't [[Waterlooplein]] boe-in zoewel de gemeinte es de opera zien oondergebrach. (Zuug [[#Muziek|oonder]] veur wijer muziekpodia.) Kleinder cabarètveurstèllinge kin me zien in [[De Kleine Komedie]] (aon d'n Amstel). Aon 't [[Leidseplein]] vint me d'n Amsterdamse [[Stadsschouwburg (Amsterdam)|Stadsschouwburg]], kort daovaan eweg ligk [[DeLaMar]] (veurheer 't Nieuwe De La Mar Theater). Es centrum veur bezunder intellectueel activiteite deent [[Felix Meritis]] aon de [[Keizersgracht]].

====Bioscope====
In Amsterdam zien veer (hiel) groete bioscope, die alleveer bezit zien vaan [[Pathé]]: 't Tuschinski-theater aon de Reguliersbreestraat, De Munt aon de Vijzelstraat, 't City-theater kortbij 't Leidseplein en Pathé Arena in de Bijlmermeer. E dertegtal middelgroete en kleinekes zien vereineg in 't verband [[Cineville]]. Daoneve gief 't op de Walle nog seksbioscope (zuug ouch [[#Prostitutie|oonder]]).

====Meziek====
't [[Concertgebouw]] aon 't Museumplein is 't groetste en belaankwèkkendste vaan de muziekpodia in Amsterdam. 't Is ingeriech veur [[klassieke muziek]] en heet 't [[Concertgebouworkes]], eint vaan de bèste orkeste op de wereld, es ziene vaste bespeuler. [[Avant-gardemuziek]] huurt me veural in 't [[Muziekgebouw aan 't IJ]]; daankzij 't [[Gaudeamus]]-festival is Amsterdam e veurnaom centrum vaan modern muziek. In 't Muziekgebouw geïntegreerd is 't [[BIMhuis]], 't groetste [[jazz]]podium vaan Nederland. [[Popmuziek|Poppodia]] zien [[Paradiso]] (aon de Weteringschans, kortbij 't Leidseplein) en [[De Melkweg]] (aon de [[Lijnbaansgracht]], neet wied eweg daovaan). Bei podia zien zoegenaomde hoofpodia; De Melkweg gelt es get alternatiever es Paradiso. Veur ech groete popconcerte gief 't sinds 2001 de [[Heineken Music Hall]] en sinds 2012 de [[Ziggo Dome]], allebei in de Bijlmermeer kortbij de Johan Cruijff ArenA, dee ouch wel veur (nog groeter) massa-concerte weurt gebruuk. E belaankriek popfestival is 't [[Amsterdam Dance Event]], wat edersjaor in oktober plaotsvint. 't [[Holland Festival]] is multidisciplinair: 't beit neve meziek ouch theater en dans, boebij de naodrök op avantgardistische kuns ligk.

====Oetgeverije====
Amsterdam, en daan in 't bezunder de Grachtegordel, steit al vaanajds bekind es 't centrum vaan literair Nederland; me vint hei 'n bezunder groete concentratie vaan literair [[oetgeverij]]e. Allewijl geit 't oonder mie um [[Augustus (oetgeverij)|Augustus]], [[Bert Bakker]], [[De Bezige Bij]], [[De Harmonie]], [[Meulenhoff]], [[Nijgh &amp; van Ditmar]], [[Prometheus (oetgeverij)|Prometheus]] en [[Querido]].&lt;ref&gt;Bosatlas van Nederland, p. 354&lt;/ref&gt;

===Sport===
[[Plaetje:Olympic Stadium Amsterdam 1928.jpg|thumb|Lochfoto vaan 't Olypisch Stadion bij de eupeningsceremonie.]]
Amsterdam organiseerde in [[1928]] de [[Olympische Speule]]. 't [[Olympisch Stadion (Amsterdam)|Olympisch Stadion]] vint me in de Stadionbuurt, in stadsdeil Zuid. Dit waor d'n einegste kier tot dit evenemint in Nederland plaotsvoont.

In 't [[voetbal]] is Amsterdam veural bekind door [[AFC Ajax]], de recordkampioen vaan Nederland (in 2013 32 kier landskampioen) en veervoudege winner vaan d'n [[Champions League|Europacup]]. Ajax späölt zien toeswedstrije in de [[Johan Cruijff Arena]], in de Bijlmermeer. Tot 1996 waor zien toesstadion De Meer (in Watergraafsmeer), dewijl groete wedstrije (Europese matches of [[de Klassieker]] tege Feyenoord) in 't Olympisch Stadion woorte aofgewèrk. Vreuger gaof 't nog mier betaold-voetbalclubs (Blauw-wit, De Volewijckers en DWS, in 1972 gefuseerd tot [[FC Amsterdam]], wat in 1982 verdween). In de [[Topklasse]] Zondag speule [[Amsterdamsche Football Club|AFC]] en [[FC Chabaab]].

Amsterdam heet ouch 'n [[hockey]]club, [[AH&amp;BC]], die zoewel bij de dames es bij de hiere in de hoofklas oetkump. Häör complex steit evels feitelek op Amstelveens groondgebeed. Tot veur neet zoe laank had de stad ouch 'n [[Amerikaans voetbal|Amerikaans-voetbal]]club ([[Amsterdam Admirals]], in 2007 opgeheve um 't ind vaan de NFL Europa) en 'n [[basketbal]]club ([[ABC Amsterdam]], in [[2011]] opgeheve), die allebei väöl (lendelek) succes höbbe gekind.

Trökkierende sporteveneminte in Amsterdam zien de [[Marathon vaan Amsterdam]] en d'n [[Dam tot Damloup]] (vaan Amsterdam nao Zaandam) in 't [[snelloupe]] en de [[Zesdaogse vaan Amsterdam]] in 't fietserenne.

===Aander recreatie===
Oetgoonsgelegeheid vint me in groete deile vaan de stad, zeker in de binnestad; [[kaffee]]s zien oonder mie geconcentreerd aon de [[Warmoesstraat]] en aon 't [[Rembrandtsplein]]. De Reguliersdwarsstraat steit bekind um zien [[homoseksualiteit|homo]]-oetgoonsleve.

====Drugsgebruuk====
Amsterdam steit internationaol bekind um 't gebruuk vaan [[kemp]]. Allewel tot dezen drug in gans Nederland is touwgestande, stoon zjus hei mier [[coffeeshop]]s es boe daan ouch. Anno 2009 stoonte vaan de 666 coffeeshops 223 in Amsterdam, die väöl boetelandse toeriste trèkke. De gemeinte veurt de lèste jaore 'n actief beleid um dat aontal te vermindere.

====Prostitutie====
[[Plaetje:1253-Amsterdam.jpg|thumb|Oudezijds Achterburgwal bij aovend.]]
In Amsterdam is de groetste [[prostitutie]]buurt vaan Nederland gevesteg, de zoegenaomde [[Walle]]. 't Geit hei feitelek allein um de Oudezijdswalle (Oudezijds Voor- en Achterburgwal en de straote en [[gats|getskes]] daotösse). Zörge euver crimineel drögksgeld ([[witwesse]]) meh veural euver [[minsehandel]] höbbe ouch hei gezörg veur 'n inkrimpbeleid: de gemeinte is bezeg vaan 't aontal vinsters sterk trök te dringe.

===Verkier===
[[Plaetje:2011-05-12 Startschacht Damrak.jpg|thumb|De Noord/Zuidlijn in aonbouw, 2011.]]
Amsterdam is 't knouppunt vaan 't Nederlands [[Rieksweeg|Riekswegenètwerk]], in theorie entans: Rieksweeg 1 tot en mèt 10 (welke lèste de rinkweeg um de stad is) beginne allemaol in of bij Amsterdam, boete Rieksweeg 3, boevaan 't bèste stök noets is aongelag.

'n Aontal belaankrieke verkiersweeg in de stad heet 'n [[stadsroute|s-nommer]] gekrege: s100 (Centrumrink, bestaond oet kaoje um de Singelgracht), s101 (vaan 't centrum nao 't Westelek Havegebeed), s102 (idem, meh wijer nao 't weste riechting [[IJmuiden]]), s103/s104 (vaan 't centrum nao [[Halfweg (Haarlemmerliede en Spaarnwoude)|Halfweg]] gemeinte [[Haarlemmerliede en Spaarnwoude]]), s105 (door Amsterdam-West), s106 (idem, in de riechting vaan [[Badhoevedorp]], gemeinte [[Haarlemmermeer]]), s107 (idem, gans in noord-zuidriechting), s108 (door Amsterdam-Zuid en Amstelveen), s109 (idem, eve oostelek vaan de veurege), s110 (aon de westeleken Amstelkant en daonao euvergoond in d'n [[rieksweeg 2|A2]]), s111 (oostelek vaan d'n Amstel, parallel aon d'n A2), s112 (door [[Duivendrecht]], gemeinte [[Ouder-Amstel]], en Amsterdam-Zuidoost), s113 (door Watergraafsmeer en [[Diemen]]), s114 (aon 't [[IJmeer]], door IJburg) en s115 t/m s118 (door Amsterdam-Noord, in oploupend westeleke riechting).

Amsterdam is ouch good te bereike euver 't spoor. Spoorweeg loupe vaanoet hei nao [[Amersfoort]], [[Utrei (stad)|Utrei]], [[Leiden]], [[Haarlem]] (d'n ajdste spoorweeg vaan Nederland, aongelag in 1839) en [[Alkmaar]]. De [[Centraol Statie (Amsterdam)|Centraol Statie]] heet èlf perronspore en daags zoe'n 250.000 reizegers.

Lochhave [[Schiphol]], internationaol informeel 'Amsterdam Airport' geneump, ligk op 't groondgebeed vaan d'n Haarlemmermeer meh is vaanoet Amsterdam (veural mèt d'n trein) gemekelek te bereike.

Sinds [[1977]] heet de stad ouch e [[metro]]netwèrk, mèt vief lijne. De ierste twie lijne gónge in 1977 ope. Veur de oondergroondse bouw woort, oonder mie in 't Centrum, väöl gesloop; dit leide tot de beröchte Nieuwmarktrelle. In de jaore '90 woort 't nètwerk bovegroonds oetgebreid mèt nog twie lijne. De vijfde lijn, de zoegeneumde Noord/Zuidlijn, kaom in 2018 in gebruuk. De Noord/Zuidlijn, die deils oondergroonds geboord woort um neet te hove slope, woort beröch um zien vertraging en oploupende koste.

Ouch rije in de stad [[tram]]s roond, zoe good wie [[bös|stadsbösse]]. Euver 't IJ ligke e paar [[poontveer|poontvere]], die veural fietsers en vootgengers bedene (veur oto's gief 't intösse versjèllende tunnels). Bösse, trams, metro en vere weure verzörg door 't [[GVB]] (''Gemeentevervoersbedrijf'').

===Media===
De mieste nationaol [[gezèt]]te vaan Nederland höbbe hun hoofkerteer in Amsterdam: [[De Telegraaf]], [[de Volkskrant]], [[Trouw]] en 't [[Financieele Dagblad]]. Vaanaof ind 2012 kump ouch de hoofredactie vaan 't [[NRC Handelsblad]] hei te zitte. Tot veur kort zaote väöl vaan hun ketoere bijein aon de [[Wibautstraat]]. 'n Lokaol gezèt is [[Het Parool]]; vreuger waor ouch dit e lendelek blaad.

De lokaol televisie kump vaan de zender [[AT5]].

===Misdaod===
Amsterdam is 't werkterrein vaan versjèllende misdaodsyndicaote, veural in d'n drugshandel. Sinds begin 2014 is Amsterdam de buun vaan 'n laankdorege serie crimineel aofrekeninge, dèks mèt oongekind geweld.&lt;ref&gt;[http://www.nu.nl/dvn/3988401/overzicht-van-schietpartijen-in-en-rond-amsterdam-in-2015.html Nu.nl - Overzicht van schietpartijen in en rond Amsterdam in 2015]&lt;/ref&gt; De misdaod, neet allein de georganiseerde meh ouch zakkerolle, straotruif en mishandeling, maak Amsterdam mèt veursprunk de oonveilegste gemeinte vaan Nederland.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/2035210-amsterdam-weer-onveiligste-gemeente.html NOS.nl - Amsterdam weer onveiligste gemeente van Nederland]&lt;/ref&gt;

== Stadsgeziech ==
Amsterdam is, in ciefers gemete, zeker de mies bezeensweerdege gemeinte en plaots vaan Nederland. De gemeinte kint anno 2011 7511 rieksmonuminte,&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=Noord-Holland&amp;sGemeente=Amsterdam&amp;sPlaats=&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Amsterdam]&lt;/ref&gt; en gans 't centrum is sinds 1999 [[besjermp stadsgeziech]], naotot al ieder de Nieuwmarktbuurt (in 1983) zoe aongeweze waor.&lt;ref name=stadsdorps&gt;[http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u4/Stads_dorpsgezichten_aangewezen_en_in_procedure.pdf Besjermde stads- en dörpsgeziechter in Nederland per 2008]. Veur Amsterdam steit aongegeve 'Binnen de Singelgracht', wat neerkump op gans 't centrum.&lt;/ref&gt; De [[Grachtegordel]] is in 2010 ouch door de [[UNESCO]] tot [[Werelderfgood]] verklaord.&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/1349 UNESCO World Heritage Centre - Seventeenth-century canal ring area of Amsterdam inside the Singelgracht]&lt;/ref&gt;

===Grachte en aander waterweeg===
[[Plaetje:Amsterdam airphoto.jpg|thumb|De Grachtegrodel is vaanoet de loch good te zien.]]
[[Plaetje:Canals of Amsterdam - Jordaan area.jpg|thumb|Hook Prinsengracht en Bloemgracht.]]
Ouch veur Nederlandse begrippe is Amsterdam 'n stad vaan water. Oongeveer e kwart vaan 't gemeintelek oppervlak besteit oet water. Alleriers is dat natuurlek water: d'n [[Amstel]], 't [[IJ]] en e klei stökske [[IJmeer]]. Ouch 't [[Rokin]] en 't [[Damrak]] hure tot de loup vaan d'n Amstel; tösse die twie in ligk d'n Dam. In de Binnestad vint me wijer de Walle: Oudezijds en Nieuwezijds Voor- en Achterburgwal, boebij d'n ooskant (vaan d'n Amstel) de 'Oude Zijde' en de Weskant de 'Nieuwe Zijde' is, en boevaan de binneste 'Voorburgwal' en de boeteste 'Achterburgwal' heite. 't [[Spui (Amsterdam)|Spui]] vörmde de zuidkant. Sinds de vieftienden iew loupe dao nog umheen 't (neet 'de') [[Singel (Amsterdam)|Singel]] en de [[Kloveniersburgwal]], die de boetegrens vaan de Binnestad zien. In de Lastage (ouch wel bekind es de ''Nieuwmarktbuurt'') loupe versjèllende korte grachte, sommege mèt de naom 'sloot', wat verwijs nao hunnen oersprunk es [[polder]][[sloot|slote]].&lt;!--''sjloet'' is volges AGL e Limbörgs woord, meh in heuvelechteg Zuid-Limbörg, dus ouch Mestreech, zien die neet te vinde natuurlek. Is 'graaf' good mesjiens?--&gt;

De Grachtegordel in inge zin weurt oetgemaak door de drei grachte (vaan binnenoet) [[Herengracht]], [[Keizersgracht]] en [[Prinsengracht]]. Dees drei grachte beginne linksbove (in 't noordweste) vaanoet de [[Brouwersgracht]] en loupe [[parallel]] aonein, dewijl ze ouch bij benaodering de loup vaan 't Singel volge. Oostelek vaan d'n Amstel heite ze Nieuwe Herengracht etc., umtot dit deil vaan de gordel pas in d'n achtienden iew is aongelag. 't Oostelekste stökske is zelfs noets veerdgf gekoume; dit woort de [[Plantage]], en hei koume de drei grachte oet in de [[Muidergracht]]. Euver e klei stökske (in 't ooste) loupe ouch de [[Achtergracht]] en Nieuwe Achtergracht, parallel aon de (Nieuwe) Prinsengracht en de res, es veerde rink vaan de gordel. Mie nao 't weste löp de [[Lijnbaansgracht]], en gans in 't weste ligk de [[Jordaan (Amsterdam)|Jordaan]]. De grachte in dees buurt, die nao blomme en plante zien verneump, basere ziech (in tegestèlling tot de drei groete grachte) in hunne luip op de aw polderslote, wat veur oongelieke [[hook|heuk]] mèt de Prinsengracht zörg (wie op de foto). Um de ganse gordel heer ligk de [[Singelgracht]], die me neet mèt 't Singel moot dooreinhole.

Gans in 't noorde vaan 't centrum vint me de Oosteleke en Westeleke Eilen, die in de negentienden iew veural zien opgespote. Ouch daotösse ligke versjèllende grechskes, meh veural 't [[Oosterdok]] en 't [[Westerdok]]. Ouch boete 't centrum zien waterweeg, dèks historische, te vinde, wie de [[Haarlemmer Trekvaart]], de [[Kostverlorenvaart]] en de [[Weespertrekvaart]]. Wie de naome al zègke deende die vaan de zeventienden tot de negentienden iew veur 't verveur mèt de [[trèksjuut]]. E modern (twintegsteniews) [[kenaal]] is 't [[Amsterdam-Rijnkenaal]], wat hei in 't Oostelek Havegebeed oetkump.

Um [[hygiëne|hygiënische]] (bestrijing vaan krenkdes) en verkierskundege (opkóms vaan tram en later oto) reies heet me ind negentienden iew en begin twintegsten iew versjèllende waterweeg gedemp (touwgegoejd). Dit zien oonder mie de Nieuwezijds Voor- en Achterburgwal (welke lèste noe ''Spuistraat'' hèt), 't Spui, 't groetste deil vaan 't Rokin en 't Damrak en versjèllende grachte in de Lastage en de Jordaan. Sinds decennia löp de discussie um sommege vaan die grachte weer ope te grave; tot noe touw is dat nog nörges in de stad gebäörd. Winkelere en merretlui zien dèks tege, en op sommege plaotse is 't neet te doen (beveurbeeld op 't Damrak, boe allewijl de Beurs steit; zuug oonder).

===Religieus bouwkuns===
[[Plaetje:Sint-Nicolaaskerk (Amsterdam).jpg|thumb|Sinterklaoskèrk. De Schreierstoren is op de veurgroond te zien.]]
In Amsterdam stoon twie [[gotiek|gotische]] [[kèrk]]e, naomelek de [[Aw Kèrk (Amsterdam)|Aw Kèrk]] (bij de Walle) en de [[Nui Kèrk (Amsterdam)|Nui Kèrk]] (aon d'n Dam). 't Kèrkgebouw vaan de aw kèrk kaom begin veertienden iew veerdeg, de Nui Kèrk is vaan einen iew later (de stad waor toen al groet genóg veur twie parochies). De Aw Kèrk is e good veurbeeld vaan [[Hollandse gotiek]].

Wie de Stadsoetbreiing woort ingezat, had Amsterdam noed aon nui kèrke. Zoe kaome in de Grachtegordel de [[Noorderkèrk (Amsterdam)|Noorderkèrk]], [[Westerkèrk (Amsterdam)|Westerkèrk]], [[Oosterkèrk (Amsterdam)|Oosterkèrk]] en [[Zuierkèrk (Amsterdam)|Zuierkèrk]]. De Noorderkèrk, Westerkèrk en Zuierkèrk zien [[renaissance]]gebouwe oet de vreuge zeventienden iew vaan de hand vaan [[Hendrick de Keyser]], die nog sterke eleminte aon de gotische kèrkbouw oontliene (groondplan mèt transepte, torie). De Westerkèrk steit bekind um ziene Westertorie, dee mèt 87 meter neet oetzunderlek hoeg, meh wel d'n hoegste kèrktorie vaan Amsterdam is. De Oosterkèrk is vaan lateren tied (voltoejd 1671) nao 'n oontwerp vaan [[Adriaan Dortsman]], in de stijl vaan 't [[Hollands classicisme]]. Dortsman maakde ouch de [[Rón Lutherse Kèrk]], e kóppelkèrkske aon 't Singel. In d'n tied vaan de Rippubliek kaome mie kèrke vaan aander genoetsjappe es 't calvinisme, die evels (in versjèllende graode) neet al te eupelek mochte belije en dus [[sjuilkèrk]]e móste bouwe. [[De Rode Hoed]] aon de Keizersgracht waor de kèrk vaan de [[Remonstrante]], [[Slivvenier-op-Zolder]] aon de Oudezijds Voorburgwal waor de kathelieke sjuilkèrk. Aon de [[Begijnhof (Amsterdam)|Begijnhof]] stoon ouch de Ingelse Kèrk (Anglicaons, en nog ummertouw geriech op de Ingelse gemeinsjap in de stad) en de Begijnhofkapel (ouch katheliek).

Mèt de [[Kathelieke Renaissance]] begós me in Amsterdam weer 'n echte kathelieke kèrk te bouwe; dit woort de [[Sinterklaoskèrk (Amsterdam)|Sinterklaoskèrk]] aon de Prins Hendrikkade, oontworpe door [[Adrianus Bleijs]] in [[eclectisme|eclectische]] stijl. Veur de Rifformatie droog de Aw Kèrk de naom ''Sinterklaoskèrk''.

Neve kèrke heet de stad ouch al sinds d'n tied vaan de Rippubliek [[synagoog|synagoges]]. De groetste is de [[Portugees-Israëlietische Synagoog]], nog ummertouw es joeds gaodshoes in gebruuk. Dat gelt evels neet veur veer aander (Hoegduitse) synagoges dao kortbij (ajdste en belaankriekste daovaan is de Groete Sjoel oet 1671), die allewijl same 't [[Joeds Museum]] vörme.

Sinds de arbeidsmigratie vaan nao d'n oorlog gief 't ouch [[moskee]]ë in de stad. Planne veur de groete [[Westermoskee]] in stadsdeil West zien sinds jaore evels vertraag. Opvallend is wijer de [[boeddhisme|boeddhistische]] [[He Huatempel]] in d'n Amsterdamse [[Chinatown]].

===Börgerleke bouwkuns===
[[Plaetje:Dampaleis.jpg|thumb|Paleis op d'n Dam vaan Jacob van Campen, e sjaolveurbeeld vaan Hollands classicisme.]]
[[Plaetje:Amsterdam - Rijksmuseum.jpg|thumb|'t Neogotisch Rieksmuseum vaan Pierre Cuypers.]]
Amsterdam kint wieneg wereldleke gotische bouwe. Dit kump oonder mie door de stadsbrand vaan [[1652]] (boebij oonder mie 't aajd raodhoes aofbrandde) meh zeker ouch door de sloopzin vaan de zeventienden iew, wie me mèt nuibouw veural zienen huiege riekdóm wouw tuine. Bewoerd gebleve zien nog de [[Schreierstoren]] ('ne zwoeren torie dee d'n touwgaank tot de have dèkde) en de [[Waag (Amsterdam)|Waag]] aon de Nieuwmarkt, zoewie e dèks verbojd hoes aon de [[Warmoesstraat]] oet 1485.&lt;ref&gt;[http://www.nu.nl/binnenland/2836809/oudste-huis-van-amsterdam-ontdekt.html Nu.nl - Oudste huis van Amsterdam ontdekt]&lt;/ref&gt;

De renaissance is bewoerd gebleve in de bouwkuns vaan stadsarsjitek Hendrick de Keyser (zuug ouch direk bove); boete de al geneumde kèrke vint me in Amsterdam restante vaan de aw walmör (de Munttoren en de Montelbaanstoren), 't [[Oost-Indisch Huis]] (veurmaoleg hoofkerteer vaan de [[VOC]]) en inkel monumentaol grachtehoezer wie 't [[Hoes mèt de Köp]] (Keizersgracht) en 't Hoes Bartolotti. Vaan dees gebouwe meint me tot ziene zoon Pieter ze heet aofgebouwd. Versjèllende gebouwe vaan De Keyser, wie zien beurs, zien intösse aofgebroke.

De bouwstijl die me 't mieste mèt Amsterdam associeert is evels 't Hollands classicisme. Deze stijl kaom tege 't midde vaan de zeventienden iew op en bleef in de Rippubliek, zeker in [[Holland]], dominere tot begin achtienden iew. Kinmerkend zien de soberheid en lineair vörm, die in sjrèl contras stoon mèt de barok wie die toen in aander len opkaom. 't [[Keuninklek Paleis (Nederland)|Keuninklek Paleis]] op d'n Dam oet [[1655]] is oongeveer 't sjaolveurbeeld vaan 't Hollands classicisme; 't woort oersprunkelek es [[raodhoes]] gebouwd, um de mach vaan de börgerij te tuine. 't Oontwerp is vaan [[Jacob van Campen]] (1596-1657), dee nao De Keyser stadsarsjitek woort; vaan häöm vint me ouch 't Coymanshuis aon de Keizersgracht. Aander gebouwe zien 't Börgerweishoes aon de Kalverstraat, en d'n Amstelhof aon d'n Amstel, vreuger de [[diaconie]], allewijl de hoesvèsting vaan de Hermitaasj (zuug [[#Musea|bove]]). Versjèllende grachtehoezer in Amsterdam zien Hollands-classicistisch, in 't bezunder de oontwerpe vaan [[Philips Vingboons]] (1607-1678) en dee zie broor Justus.

Ouch in d'n achtienden iew woorte väöl grachtehoezer gebouwd, väölal in de [[Lowie XIV-stijl]]. In de negentienden iew begós Amsterdam ziech iers te riechte op 't [[neoclassicisme]], wat me in gebouwe oet de gansen iew trökvint, boe-oonder 't [[Concertgebouw]] oet 1888 vaan [[Adolf Leonard van Gendt]]. In deenzelfden tied bouwde me hei evels ouch [[neogotiek|neogotisch]]: twie bekinde en opvallende veurbeelder zien de [[Centraol Statie (Amsterdam)|Centraol Statie]] en 't [[Rieksmuseum (Amsterdam)|Rieksmuseum]], allebei vaan [[Pierre Cuypers]]. 't [[Paleis voor Volksvlijt]] oet deenzelfden tied brende in 1929 aof en woort neet herbouwd.

't Belaankriekste gebouw oet d'n twintegsten iew is de [[Beurs vaan Berlage]] vaan [[Hendrik Petrus Berlage]] oet 1903, aon 't Damrak. Berlage maakde ouch 't [[Mercatorplein]] in West. [[Jan Wils]], gelieerd aon [[De Stijl]], oontworp 't Olympisch Stadion (en kaom daobij es ierste mèt Olympisch vuur). Bezunder oet 't Interbellum is ouch [[Betondorp]] in Watergraafsmeer, boe versjèllende modern arsjitekte versjèllende betontechnieke höbbe oetgeperbeerd. 't Van Goghmuseum is e postuum oontwerp vaan [[Gerrit Rietveld]]; 't gebouw is op basis vaan dee zien sjetse oetgewèrk. In de stad stoon nog väöl aander modern gebouwe; 't neume bezunder weerd is 't ING House op de Zuidas (zuug [[#Deenste|heibove]] veur 'ne foto), wat door ziene bezundere vörm bijnaome kraog wie ''De sjoon'', ''De klapsjaats'' en ''De grummelendeef''.

===Brögke===
Amsterdam kint door zien väölheid aon grachte en waterweeg, die de stad in versjèllende eilendsjes versnije, 1282 brögke, mie es drei kier zoeväöl es beveurbeeld [[Venetië]].&lt;ref&gt;[http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20111123_190 De Standaard Online - Tien reismythen ontkracht]&lt;/ref&gt; De mieste brögke zien korte einbogege brögkskes vaan stein, die de Amsterdammers zelf ''sluize'' neume. Brögke euver brei grachte höbbe natuurlek mie boge. De bekinde [[Mager Brögk]] euver d'n Amstel, die de Kerkstraat mèt de Nieuwe Kerkstraat verbint, is vaan hout en ophaolbaar.

===Lendeleke bouwkuns===
[[Plaetje:Durgerdam.jpg|thumb|Durgerdam in Landelijk Noord mèt zien houte vèssershuiskes is e besjermp dörpsgeziech.]]
Amsterdam heet de lèste 150 jaor versjèllende lendeleke naobergemeintes of deile daovaan opgeslók, miestal (meh neet altied) veur stadsoetbreiing. Es gevolg daovaan is tösse väöl stadswieke typisch lendelek bouwgood te zien, soms complete dörpskerne, dewijl e paar dörper nog ummertouw losse woenkerne zien (zuug ouch [[#Stadsdeile, wieke, buurte en dörpskerne|bove]]). Zoe gief 't in Watergraafsmeer 't veurmaoleg Geriechshoes (Rechthuis) en de boeteplaots Frankendael (de lèste euvergebleve vaan tientalle boetes in deze polder). Ouch Sloten is good te herkinne. Zelfs de polders vaan Zuidoost höbbe nog gebouwe die aon hun lendelek verleie rappelere.&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=&amp;sGemeente=Amsterdam&amp;sPlaats=Amsterdam+Zuidoost&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Amsterdam-Zuidoost, anno 2011]. Umtot rieksmonuminte awwer mote zien es 50 jaor, stamme dees monuminte zeker oet de veur-Amsterdamsen tied.&lt;/ref&gt; 't Mies in 't oug springend evels zien de dörpskerne in Noord: dao vint me de typisch [[Waterland]]se arsjitectuur mèt boontgeverfde houte hoezer. Kerne mèt rieksmonuminte (boete Amsterdam zelf) zien Driemond (1),&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=&amp;sGemeente=Amsterdam&amp;sPlaats=Driemond&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Driemond]&lt;/ref&gt; Durgerdam (68),&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=&amp;sGemeente=Amsterdam&amp;sPlaats=Durgerdam&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Durgerdam]&lt;/ref&gt; Holysloot (1),&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=&amp;sGemeente=Amsterdam&amp;sPlaats=Holysloot&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Holysloot]&lt;/ref&gt; Ransdorp (35),&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=&amp;sGemeente=Amsterdam&amp;sPlaats=Ransdorp&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Ransdorp]&lt;/ref&gt; Sloten (2)&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=&amp;sGemeente=Amsterdam&amp;sPlaats=Sloten&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Sloten]&lt;/ref&gt; en Zunderdorp (8);&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=&amp;sGemeente=Amsterdam&amp;sPlaats=Zunderdorp&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Zunderdorp]&lt;/ref&gt; besjermde dörpsgeziechter in de gemeinte zien Durgerdam, Holysloot en Ransdorp.&lt;ref name=stadsdorps/&gt;

===Gedinkteikes, standbeelder en aander beeldhouwwerk===
't Bekindste gedinkteike in Amsterdam is 't [[Nationaol Monumint (Nederland)|Nationaol Monumint]] op d'n Dam, 'n zuil vaan 22 meter hoeg, opgeriech in 1956 es herdinking aon de gevallene oet d'n Twiede Wereldoorlog. 't Werk, oontworpe door [[J.J.P. Oud]], is bekind vaan de kranslègkinge die dao edersjaor mèt de [[Doejeherdinking]] op [[4 mei]] plaotsvinde. Wijer weurt 't dèks door toeriste es trefpunt gebruuk. Vaan 1856 tot 1914 stoont, get mie nao de kant vaan 't Paleis en de Nui Kèrk, ouch e nationaol monumint op d'n Dam, ''De Eendracht'' of 'Naatje van d'n Dam', wat rappeleerde aon de [[Tiendaogse Veldtoch]].

Aander bekinde monuminte zien 't Homomonumint aon de Westermarkt, wat rappeleert aon de vervolging vaan homoseksuele, 't Lieverdje aon 't Spui (bekind vaan de [[happening]]s in de jaore zesteg die 't begin vaan de Provobeweging inlojde) en de statu vaan Rembrandt van Rijn op 't Rembrandtplein. 

Op väöl plaotse in de stad (te väöl um hei specifiek te neume) vint me decoratief werk vaan d'n Amsterdamse stadsbeelderhouwer [[Hildo Krop]] (1884-1970).&lt;ref&gt;[http://www.hildokrop.nl/index.php?menu_id=7 Hildo Krop.nl - Amsterdam]&lt;/ref&gt;

===Parke===
[[Plaetje:ArtisIngang.jpg|thumb|Ingaank vaan Artis]]
Al in d'n [[achtienden iew]] kraog Amsterdam e stadspark, de Plantage, in 't oostelek deil vaan de Stadsoetbreiing boe door economische liegconjunctuur de Grachtegordel neet woort doorgetrokke. Deile vaan dees buurt zien nog ummertouw greun: allewijl zien dat d'n [[hortus]] vaan de UvA, 't Wertheimpark en [[Artis]], 'nen typische [[zoo|stadszoo]] mèt klein (nao modern maote soms te klein) verblieve meh väöl monumintaol kouwe en 'n typische parkstructuur.

Hiel bekind is 't [[Vondelpark]] in Oud-Zuid, boe ziech e groet deil vaan 't Amsterdams stadsleve aofspäölt en mèt Keuninginnedaag väöl kinder optrejje. Kleinder parke in Oud-Zuid zien 't Sarphatipark en 't Oosterpark. In de nuier wieke vèlt veural 't [[Rembrandtpark]], wat gruutde betröf mèt 't Vondelpark te vergelieke, op. Väöl greun roontelum voont me in de Bijlmer, tösse de flats; door 't aonlègke vaan liegbouw dao (dee de gesloopden hoegbouw vervingk) is dao wel ein en aandert vaan verdwene. 't [[Amsterdams Bos]], op initiatief vaan [[Jac. P. Thijsse]] aongelag veur de stadsbevolking, ligk feitelek op Amstelveense groond.

==Demografie==

===Bevolkingsoontwikkeling===
[[Plaetje:Plan voor de uitbreiding van Amsterdam 1875 (Plan for the expansion of Amsterdam) by Jan Kalff.png|thumb|Plan veur stadsoetbreiing oet 1875, vaan Niftrik en Kalff. De stad had toen al zoe'n 300.000 inwoeners.]]
[[Plaetje:Bijlmerflat Honingraat.JPG|thumb|Flats in de Bijlmermeer, roond 1970. Oondaanks deze nuibouw leep de stad in deen tied leeg.]]
Amsterdam is sinds langen tied de groetste stad vaan de noordeleke Nederlen, en waor langen tied de insegste stad in 't huieg Nederland mèt mie es 100.000 inwoeners. In 1795 had ze beveurbeeld 217.000 inwoeners, tegeneuver 53.000 veur Rotterdam en 38.000 veur D'n Haag.&lt;ref name=vt1795&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1795_01_H8.xls Volkstelling.nl - Volkstèlling 1795 - Holland]&lt;/ref&gt; Vaanaof 1870 nump 't aontal inwoeners versneld touw (wie in aander Europese stei in dezelfden tied), [[urbanisatie|'nen trend]] dee ziech tot nao d'n Twiede Wereldoorlog doorzèt. Vaanaof ca. 1960 zien evels dudelek de effekte vaan [[suburbanisatie]] (verveursteideleking) en [[desurbanisatie]] (oontsteideleking) te zien: 't aontal inwoeners vèlt ziechbaar trök, oondaanks de oontwikkeling vaan o.m. Amsterdam-Zuidoos in deen tied. Nao 1980 kump [[reürbanisatie]] (herversteideleking) op gaank, wat ziech zeker in Amsterdam tot op d'n huiegen daag doorzèt.

{|
| align=left valign=top |
{| class=wikitable
! jaor !! inwoeners
|-
|1300* || 1.000
|-
|1400* || 3.000
|-
|1500* || 12.000
|-
|1600* || 60.000
|-
|1650* || 140.000
|-
|1795 || 217.024&lt;ref name=vt1795/&gt;
|-
|1830 || 202.175&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1830_00_B.xls Volkstelling.nl - 1830]&lt;/ref&gt;
|-
|1840 || 211.349&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1840_00_S4.xls Volkstelling.nl - 1840 - Noord-Holland]&lt;/ref&gt;
|-
|1849 || 224.035&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1849_01_H2.xls Volkstelling.nl - 1849 - Noord-Holland]&lt;/ref&gt;
|}
| align=left valign=top |
{| class=wikitable
! jaor !! inwoeners
|-
|1859 || 243.304&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1859_01_H4A.xls Volkstelling.nl - 1859]&lt;/ref&gt;
|-
|1869 || 264.106&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1869_01_H2.xls Volkstelling.nl - 1869]&lt;/ref&gt;
|-
|1879 || 317.008&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1879_09_H1.xls Volkstelling.nl - 1879 - Noord-Holland]&lt;/ref&gt;
|-
|1889 || 408.061&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1889_08_H2.xls Volkstelling.nl - 1889 - Noord-Holland]&lt;/ref&gt;
|-
|1899 || 510.853&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/imageview/VT189904T/index.html Volkstelling.nl - 1899 - Noord-Holland]&lt;/ref&gt;
|-
|1909 || 566.131&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1909_02_T1.xls Volkstelling.nl - 1909]&lt;/ref&gt;
|-
|1919 || 644.070&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/WT_1919_00_T1.xls Volkstelling.nl - 1919]&lt;/ref&gt;
|-
|1930 || 757.386&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1930_01_T1.xls Volkstelling.nl - 1930]&lt;/ref&gt;
|-
|1947 || 803.847&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1947_B1_T.xls Volkstelling.nl - 1947]&lt;/ref&gt;
|}
| align=left valign=top |
{| class=wikitable
! jaor !! inwoeners
|-
|1956 || 870.899&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/WT_1956_B1_T.xls Volkstelling.nl - 1956]&lt;/ref&gt;
|-
|1960 || 864.747&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/imageview/VT196002T1/index.html Volkstelling.nl - 1960]&lt;/ref&gt;
|-
|1971 || 807.095&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/images/pdf/VT_1971_B1A_T.pdf/VT_1971_B1A_T.pdf Volkstelling.nl - 1971]&lt;/ref&gt;
|-
|1984 || 680.000
|-
|1999 || 727.000 &lt;ref name=alle&gt;[https://allecijfers.nl/gemeente/amsterdam/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
|2008 || 747.000 &lt;ref name=alle/&gt;
|-
|2012 || 790.000 &lt;ref name=alle/&gt;
|-
|2021 || 873.000 &lt;ref name=alle/&gt;
|-
|2022 || 905.000 &lt;ref name=alle/&gt;
|-
|}
|}

&lt;timeline&gt;
dateformat=yyyy
imagesize=width:800 height:470
plotarea=left:50 bottom:20 top:0 right:10
period=from:1790 till:2030
timeaxis=orientation:horizontal format:yyyy
scalemajor=grid:black unit:year increment:20 start:1800
scaleminor=grid:black unit:year increment:10 start:1800
colors=
 id:gray value:gray(0.9)
plotdata=
 bar:900-1000 color:gray width:50
 from:start till:end
 bar:800-900 color:gray width:50
 from:start till:end
 bar:700-800 color:white width:50
 from:start till:end
 bar:600-700 color:gray width:50
 from:start till:end
 bar:500-600 color:white width:50
 from:start till:end
 bar:400-500 color:gray width:50
 from:start till:end
 bar:300-400 color:white width:50
 from:start till:end
 bar:200-300 color:gray width:50
 from:start till:end
 bar:100-200 color:white width:50
 from:start till:end
 bar:0-100 color:gray width:50
 from:start till:end
linedata=
 at:1795 frompos:20 tillpos:129 color:green width:5
 at:1830 frompos:20 tillpos:121
 at:1840 frompos:20 tillpos:126
 at:1849 frompos:20 tillpos:134
 at:1859 frompos:20 tillpos:142
 at:1869 frompos:20 tillpos:152
 at:1879 frompos:20 tillpos:179
 at:1889 frompos:20 tillpos:224
 at:1899 frompos:20 tillpos:275
 at:1909 frompos:20 tillpos:303
 at:1919 frompos:20 tillpos:342
 at:1930 frompos:20 tillpos:399
 at:1947 frompos:20 tillpos:422
 at:1956 frompos:20 tillpos:455
 at:1960 frompos:20 tillpos:452
 at:1971 frompos:20 tillpos:424
 at:1984 frompos:20 tillpos:360
 at:1999 frompos:20 tillpos:384
 at:2012 frompos:20 tillpos:420
 at:2022 frompos:20 tillpos:458 color:blue
textdata=
 pos:65,450 fontsize:L textcolor:black text:Bevolkingsoontwikkeling sinds inveuring volkstèlling (1795)
&lt;/timeline&gt;

===Samestèlling en etnische gróppe===
[[Plaetje:Chinatown Amsterdam.jpg|thumb|Roond de Zeedijk concentreert ziech d'n Amsterdamse ''Chinatown''.]]
De Amsterdamse bevolking is ein vaan de mies diverse op de wereld. In 2010 tèlde ze 178 versjèllende nationaliteite, e wereldwied oongekind aontal.&lt;ref&gt;[http://www.amsterdam.nl/actueel?ActItmIdt=340049&amp;ActLbl=inwoneraantal Gemeente Amsterdam - Inwoneraantal Amsterdam blijft groeien en stad telt 178 nationaliteiten; één meer dan in 2009]&lt;/ref&gt; [[allochtoon|Allochtone]] zien in Amsterdam 'n klein mierderheid vaan (begin 2012) 50,5%, tege 20,58% lendelek. Daovaan is wel 32 %pt. neet-westersen allochtoon, dewijl dat lendelek mer 9,3%pt. is. Oonder de minderjaorege vörme de neet-westerse allochtone zelfs de mierderheid.&lt;ref&gt;[http://www.os.amsterdam.nl/pdf/2010_jaarboek_hoofdstuk_01.pdf Amsterdam in statistieke, 2010]&lt;/ref&gt;

Al sinds 't ind vaan de [[zestienden iew]] is Amsterdam 'n stad vaan immigratie. Toen waore 't dèks [[Vlaondere|Vlaomse]] en [[Braobant]]se protestante die hei vrijheid vaan vervolging zochte. Wie daonao de stad góng bleuje door d'n handel um zien have, trok ze groete gróppe immigrante oet binne- en boeteland (veural Duitsers), die de stad tot 200.000 inwoeners dege greuje. Ouch kaome in de zeventienden iew väöl dèks Portugese [[joede]] nao de stad, die häör de bijnaom 'Jeruzalem vaan 't noorde' gaove.

In d'n twintegsten iew waore de ierste gróp immigrante de [[Han-Chineze|Chineze]]. 't Instorte vaan 't keizerriek in 1911, zoewie d'n ecomonische crisis vaan de jaore daarteg (die väöl Chinese arbeiers vaan de sjeper aofdreef) maakde tot ze 't in Nederland, veural Amsterdam en Rotterdam, gónge zeuke. De Chineze zien allewijl väölal geïntegreerd, meh 'n groete gróp heet toch zien eige identiteit gehawwe en bewoent in 't Centrum (roontelum de Zeedijk) zienen eige '[[Chinatown]]' (foto). Nao d'n oorlog volgde de [[Nederlandse Turke|Turke]] en [[Nederlandse Marokkaone|Marokkaone]], die vaanaof de jaore 1960 op groete sjaol es gasarbeiers woorte ingezat. De oonaofhenkelekheid vaan [[Suriname]] brach 'ne massa [[Surinaamse Nederlanders|Surinamers]] nao Nederland, meh nörges zoe väöl wie in Amsterdam-Zuidoos, zoetot de Bijlmermeer 't karakter vaan 'ne zwarte ghetto kraog. In 2010 waor vaan de ganse Amsterdamse bevolking 9,0% (etnische) Surinamer, 9,0% Marokkaon, 5,3% Turk en 1,5% [[Nederlandse Antille|Antilliaon]].

Vaan de klein hèlf otochtoon Nederlanders is ouch laank neet edereine 'echten Amsterdammer'. 44% vaan de stadsbevolking is in de stad gebore (hei hure ouch allochtone vaan de twiede generatie en wijer bij). 't Aondeil is 't groetste in de blaanke volksbuurte in Amsterdam-Noord: de tuindörper Oostzaan, Nieuwendam en (veural) Buiksloot. In d'n tied vaan de suburbanisatie (zuug bove) zien väöl 'echte' Amsterdammers verhuis nao veurstei wie Almere, Amstelveen en Purmerend.

===Religie===
Amsterdam is veural in d'n tied vaan de Rippubliek 'n tolerante stad gewees op religieus gebeed. Allewel tot ze nao de Alteratie officieel calvinistisch waor, woorte aander geluive vaan 't begin aof getollereerd in sjuilkèrke (zuug [[#Religieus bouwkuns|bove]]) en kóste de joede al hielemaol vrijoet hun religie oetleve. Heidoor had Amsterdam altied al 'n groete kathelieke bevolking, die nao immigratie vaanoet 't Noord-Hollands platteland nog wijer touwnaom.

Ouch kinmerkend veur de stad is 't vaanajds al groet aontal oonkèrkeleke. Bij de lèste [[volkstèlling]] (1971) gaof 48,4% vaan de bevolking aon oonkèrkelek te zien, boemèt Amsterdam toen de zesde oonkèrkelekste gemeinte vaan Nederland waor.&lt;ref name=wpe&gt;Winkler Prins Encyclopedie, zevenden drök (1975): dl. 2, p. 21&lt;/ref&gt; In 2000 waor dat volgens 'n enquête al 56%; me moot daobij bedinke tot de allochtoon Amsterdammers in groete mierderheid wel geluiveg zien.&lt;ref name=rel2000&gt;[https://web.archive.org/web/20080528004546/http://www.os.amsterdam.nl/pdf/2006_ob_religie_5.pdf Religie in Amsterdam]&lt;/ref&gt;

====Protestantisme====
[[Plaetje:Amsterdam Oude Kerk 2008.jpg|thumb|Aw Kèrk in Amsterdam; veur de Rifformatie bekind es ''Sinterklaoskèrk''.]]
Mèt de [[Reformatie]] woorte alle kèrke en kapelle in Amsterdam officieel calvinistisch. Die toen al bestoonte, zien dat tot op d'n huiegen daag gebleve, es ze teminste nog es kèrk dene. In de Aw Kèrk kump nog 'n protestantse gemeinte bijein,&lt;ref&gt;[http://www.oudekerk.nu/ Site vaan de Amsterdamse Aw Kèrkgemeinte]&lt;/ref&gt; de Nui Kèrk evels weurt nog mer bij oetzundering veur de religie gebruuk (beveurbeeld kèrkeleke houweleke vaan prinse en prinsesse). In de ganse stad zien zeker zoe'n daarteg kèrke vaan de [[PKN]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120624073518/http://www.protestantsamsterdam.nl/kerken/kerkdiensten.html PKN Amsterdam - Kèrke]&lt;/ref&gt; Ouch orthodoxe en bevindeleke gemeinsjappe wie de Gerifformeerde Gemeinte koume in de stad veur.&lt;ref&gt;[http://www.kerktijden.nl/index.html?zoek=kerken&amp;kerkid=183 Gerifformeerde Gemeinte Amsterdam-Noord]&lt;/ref&gt;

====Katholicisme====
In 1971 gaof 't nog altied 23,5% [[Roems-Kathelieke Kèrk|kathelieke]], wat mie waor es hervörmde en gerifformeerde bijein.&lt;ref name=wpe/&gt; [[Sjötspetroen]] vaan de stad is [[Sinterklaos]]; de groetste kathelieke kèrk is de bove al besjreve Sinterklaoskèrk. Amsterdam huurt bij 't [[bisdóm Haarlem-Amsterdam]], wat tot 2009 ''bisdóm Haarlem'' hètde.&lt;ref&gt;[http://www.bisdomhaarlem-amsterdam.nl/?p=news&amp;id=316 Bisdom Haarlem-Amsterdam - Decreet 7 oktober 2008]&lt;/ref&gt; De kathelieke gemeinsjap vaan de stad deit edersjaor de [[Stèllen Umgaank]], 'n [[percessie]] die 't Mirakel vaan Amsterdam oet [[1345]] herdink. Veur de Rifformatie waor dit 'n percessie mèt meziek, meh mèt de koms vaan 't calvinisme woorte dit soort eupeleke geluifsutinge verboje. Wie de kathelieke 't gebruuk in [[1881]] wouwe herstèlle, gol nog ummertouw e percessieverbod in de gemeinte en mós me ziene moond hawwe um de wèt neet te euvertrejje. 'n Aander Amsterdams mirakel waor de versjijning vaan [[Maria]] 'Vrouw vaan alle Volker'; 'n Mariaversjijning die bisjop [[Jozef Marianus Punt]] (vaan Haarlem) in 2002 erkós,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130702001519/http://www.mokumtv.nl/ida00.htm Mokum TV - Mariaverschijningen in Amsterdam]&lt;/ref&gt; meh die de Vaticaonse [[Kónkergatie vaan de Geluifslier]] aofwijs.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150510062656/http://rkforum.activeboard.com/t50321992/vrouwe-van-alle-volken-veroordeeld/ RK NetNieuws Forum - Vrouwe van alle Volken veroordeeld]&lt;/ref&gt;

====Joededóm====
[[Plaetje:SPAmster.JPG|thumb|Interieur vaan de Portugees-Israëlitische Synagoog.]]
Wie gezag oontwikkelde ziech in de Nuien Tied 'n hendeg groete joedse gemeinsjap in de stad. Kort veur 't oetbreke vaan d'n Twiede Wereldoorlog bedroog ze mie es 80.000 lui. Nao d'n Holocaust waor dat aontal natuurlek sterk verminderd. Toch is de joedse gemeinsjap nog ummertouw good ziechbaar in de hoofstad, in 't bezunder in Oud-Zuid en Buitenveldert. Me vint hei versjèllende geluifsgenoetsjappe, van orthodox tot modern, wie ouch [[koosjer]] winkele,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120510094118/http://www.nik.nl/kosjere-winkels-restaurants/ Koosjer winkele in Nederland]&lt;/ref&gt; dewijl joede in de res vaan Nederland miestal liberaol (en dèks neet-religieus) zien.

====Islam====
Door de groete touwstroum vaan Turke en Marokkaone en de wiedgoonde oontkèrkeleking nump me aon tot d'n [[islam]] binne de paar jaor groeter is es 't christendom. Inkel jaore geleie waor 14% vaan de bevolking moslim.

====Dharmische en Oosterse religies====
[[Hindoestaanse Surinamers]] brachte (neve d'n islam) 't [[hindoeïsme]] nao Amsterdam (en Nederland in 't algemein). Oonder de Chineze vint me väöl [[boeddhisme|boeddiste]], [[confucianisme|confucianiste]] en aonhengers vaan traditioneel-Chinese [[veurawwerveriering]].

====Nui religies====
Veural in de jaore zeventeg is in Amsterdam de (op 't hindoeïsme geïnspireerde) [[Hare Krishna]]-beweging vaan de groond gekoume. Ouch de [[Scientology]]kèrk is in de stad gevesteg (aon de Nieuwezijds Voorburgwal).

===Taol===
[[Plaetje:André Hazes(Cropped).jpg|thumb|Volkszenger André Hazes woort bekind mèt ledere in 't Amsterdams.]]
't Inheims dialek vaan Amsterdam is 't [[Amsterdams]], wat hei in de stad veural door de otochtoon oonderklas weurt gesproke. 't Is dus e [[sociolek]]. 't Amsterdams is e [[Hollands]] dialek wat nog zjus tot de [[Zuid-Hollands]]e gróp huurt meh al väöl noordeleke kinmerke dreug. 't Versjèl mèt de Standaardtaol is klein; me sprik daorum wel vaan 'n '[[accent]]'. Vaan belaank veur de oontwikkeling vaan 't dialek zien de väöl immigrante gewees: door hun zien, tege 't ind vaan de zeventienden iew, typisch Aajd-Hollandse opposities (''ij'' en ''ei'' zoewie twie soorte ''ee'' en ''oo'') in Amsterdam es ierste verdwene, wat weer de op res vaan 't Hollands vaan invlood waor. Ouch späölde 't Amsterdams 'n groete rol in de Hollandse expansie nao 't [[Nedersaksisch|ooste]].&lt;ref&gt;Kloeke 1927: http://www.dbnl.org/tekst/kloe004holl01_01/colofon.php&lt;/ref&gt; De joedse gemeinsjap heet gezörg veur väöl [[Jiddisch]]e wäörd in veural de taol vaan de liegste klasse.

Ouch in de dörper oet 't Amstelland weurt al laank Amsterdams gesproke: door de culturelen invlood vaan de groete stad verlore ze hun eige kinmerke.&lt;ref&gt;Jan Berns en Sanne Steusel, ''Taal in stad en land: Noord-Hollands'', Den Haag 2004: p. 19&lt;/ref&gt; Dat gelt get minder veur de dörper oet Landelijk Noord: dao is 't [[Waterlands]] dialek inheims. 't Is evels de vraog of 't Waterlands in die dörper nog besteit: in 2001 kós me beveurbeeld gein sprekers vaan 't Holysloots mie vinde.&lt;ref&gt;Harrie Scholtmeijer, ''Naast het Nederlands. Dialecten van Schelde tot Schiermonnikoog'', Amsterdam/Antwerpe 1999: pp. 91-2&lt;/ref&gt;

De immigrantegemeinsjappe in Amsterdam spreke dèks nog hun eige taole oonderein: [[Sarnami Hindoestani]], [[Surinaams]] (Sranantongo), [[Papiaments]], [[Turks]], [[Berbers]], [[Marokkaans Arabisch]] en [[Kantonees]]. De Asjkenazische joede höbbe laank hun eige Jiddisch oonderein aongehawwe, meh allewijl moot dit zoe good wie oetgestorve zien.

In de lèste jaore (sinds oongeveer 2000) oontwikkelt ziech de pidginechtege [[straottaol]] in Amsterdam (en aander groete stei).

===Volksfieste===
Mèt de [[Keuninginnedaag]] weurt in Amsterdam - oonder väöl mie festiviteite - de zoegeneumde [[Vrijmerret]] gehawwe. Allewel tot dees traditie in de mieste Nederlandse stei besteit, is ze nörges aanders zoe oetgebreid es hei. Lui, veural kinder, verkoupe deen daag op straot hun twiedehands gerei. In 't Vondelpark vertuine kinder deen daag hun kunste.

De immigratie vaan kathelieke Noord-Hollanders (zuug [[#Katholicisme|bove]]) heet deveur gezörg tot me in Amsterdam allewijl ouch 't [[Sint-Maartensfies]] veert. Dit vint plaots op [[11 november]] en is e bedelfies veur kinder, oersprunkelek e fies vaan de allerermste um de sjeersde in de novembermaond door te koume.

== Historie ==
Amsterdam moot roond 1200 oontstande zien; oet deen tied stamme de ierste documinte die euver bewoening vaan 't gebeed roond d'n Amstelmoond spreke. 't Dörpke oontstoont roond 'nen dam dee d'n Amstel kierde. Dee dam ligk dao noe nog: 't Is dezelfden dam dee vaandaog d'n daag dee naom heet. 't Damrak woort d'n iersten have; in deen tied struimde nog water daodoor. Door 't Rokin heet tot in de jaore '30 vaan d'n [[twintegsten iew]] water gestruimp.

Al hoonderd jaor later, roond 1300, mesjiens in  1306, kraog Amsterdam, twisappel vaan de graof vaan [[Holland]] en d'n [[Utrei (stad)|UItreise]] [[bisjop]] geweure, vaan de lèste [[stadsrechte]]. Wie de stad weer aon Holland kaom, woorte häör in [[1342]] oetgebreide haandelsprivileges (bekind es Groet Privilege) touwgekind. D'n handel mèt havestei aon de Ooszie leverde de stad in de [[veertienden iew|14e]] en [[vieftienden iew|15e iew]] 'ne greujende veurspood op, en allewel 't in de rumoerige [[zestienden iew|16e ieuw]] minder snel góng, waor Amsterdam in 1600 de derde stad vaan gaans Wes-[[Europa]] en ein vaan de riekste.

In 't begin vaan d'n [[Tachtegjaoregen Oorlog]] bleef de stad in han vaan de Spaanse legers. De walmör waore te sterk en te good verdeideg veur 'n aonval vaan de [[Geuze]] en 't stadsbestuur wouw zich neet bie d'n Opstand aonslete, tot aon de zoegeneumde Satisfactie vaan [[1578]] (ouch wel Alteratie vaan Amsterdam): de stad waor gans geïsoleerd en d'n handel laog stèl.

In de Gouwen Iew had Amsterdam 'n oongekind internationaal prestiesj. In deen tied leet 't stadsbesteur e nui stadhoes, 't huieg Keuninklek Paleis, bouwe. Artieste wie Vondel, Rembrandt en Bredero, um 'rs mer hiel weineg te neume, voonte hei 'ne vröchbare voojingsbodem. D'n aandere kaant vaan 't verhaol is, tot de stad zoe door woort, tot allein de riekste dao kóste woene. De grachtehoezer oet deen tied laote dat good zien. In Amsterdam zien koelek hoezer awwer es de zeventienden iew te vinde.

Es havestad had Amsterdam väöl te lije vaan de Fransen Tied, boe-in 't [[continentaol stèlsel]] woort ingestèld, meh in de [[negentienden iew]] bleujde 't weer op, al mós de stad häör positie vaan ierste have vaan Nederland aon [[Rotterdam]] aofgeve. De eupening vaan 't [[Noordziekenaal]] in [[1876]] waor 'ne groete stap veuroet. Ouch woort 't mèt [[Haarlem]] eindpunt vaan d'n ierste spoorweeg vaan Nederland. De monumintaol centraol statie is daovaan 'ne getuige.

Vaanaof [[1875]] waor de stad es gevolg vaan de [[Industrieel Revolutie]] expolsief gegreujd, meh in de jaore '30 stagneerde dat aontal, boemet neet gezag is tot de stad zelf stèl kaom te ligke. 't Woort ummer mier de culturele focus vaan 't laand, boe edere mins get vaan zien gading vinde kós. Die hajding vaan 'Voor elk wat wils' is nao d'n [[Twieden Wereldoorlog]] 't centraal punt in 't imago vaan de hoofstad gewore: in de gaanse wereld leef 't idee tot in Amsterdam alles kin, in positieven en negatieve zin.

== Bekinde Amsterdammers ==
* [[Arnold Aletrino]], Nederlandstaolege sjriever
* [[Frits Bolkestein]], politicus
* [[Job Cohen]], politicus
* [[Johan Cruijff]], vootballer
* [[Anne Frank]], sjriefster vaan 'n oorlogsdaagbook
* [[Ferdinand Grapperhaus]], Politicus en minister vaan Justitie en Veilegheid
* [[Willem Frederik Hermans]], sjrijver
* [[Hans van Mierlo]], politicus, mèt-opriechter [[D'66]]
* [[Multatuli]], sjrijver
* [[Rembrandt]] van Rijn, sjèlder
* [[Ed van Thijn]], ex-börgemeister
* [[Joost van den Vondel]], dichter

== Extern linke ==

* [http://www.amsterdam.nl/ Gemeinte Amsterdam]

==Referenties==
''Veur dit artikel is gebruuk gemaak vaan [[:nl:Amsterdam]] en [[:nl:Amsterdam (gemeente)]]
&lt;references/&gt;

{{GemeintesNoord-Holland}}

[[Categorie:Amsterdam| ]]
[[Categorie:Sjtaej in Naord-Hollandj]]
[[Categorie:Gemeintes in Naord-Hollandj]]
[[Categorie:Huidsjtaej]]</text>
      <sha1>4qpksdxhfre0czamv8sp7byjaok0v97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gäöl (dörp)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3876</id>
    <revision>
      <id>486144</id>
      <parentid>485790</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9714" sha1="rkkpciq96ak0bt6sm5crl9tmrmzrrdt" xml:space="preserve">{{dialek|Gäöls}}
{{ExGemeinteNL2
|naam=Gäöl (Geulle)
|waope=[[Plaetje:Geulle wapen.svg|150px]]
|begin=?
|ènj=[[1982]]
|nuuj=[[Meersje]]
|hoofplaats=Gäöl aan de Maas&lt;ref&gt;[http://rijksmonumenten.nl/monument/507226/voormalig+gemeentehuis/geulle/ Rijksmonumenten.nl - Veurmalig raodhoes Gäöl]&lt;/ref&gt;
|provincie=[[Nederlands Limbörg]]
|km2=6,96&lt;ref name=vt60/&gt;
|water=0,37
|inwoeners=2.690 &lt;small&gt;(1971)&lt;/small&gt;
|deechde=387
|lies=Lies van börgemeistersj van Gäöl
}}
'''Gäöl''' (Nederlands: '''Geulle''') is ein [[dörp]] in de [[gemeinte]] [[Maersje]] en is gelaege aan 't [[Julianakanaal]] en de [[Maas]]. Tösje 't Julianakanaal en de Maas ligk [[Gäöl aan de Maas]], dat eigelek de ouw dörpskern is. De knaal splits Gäöl dus in twje deile.

De naam is aafgeleid van de [[Geul]], die vreuger ónger of tegenéuver 't dörp in de Maas oetmóndde. Dat gebäört noe, naodat de Maas lang geleje de struim van 't letste deil van de Geul is gaon volge, 5 km zudeliker bie [['t Voelwames]]. Ouwer sjriefwieze zin: Goila, Guel en Goelle.

't [[Kestjièl van Gäöl]] en ouch de ouw parochiekèrk (Sint [[Maarten]]) ligke in de vreuger dörpskern. In [[1953]] is 'n nuu parochie gestich mèt de kèrk van '''t Ónbevlek Hart van [[Maria]]''. Dees bevungk zich eigelek in de bövenste kern van Gäöl: ''[[Mwórveld]]''.&lt;br&gt;
Op de Sniedersberg drièjt de óngerste watermeule oet [[1850]] in de Meulebaek.

't Dörp haet gein eige NS-stasje mje aan 't spaor van [[Mestreech]] nao [[Remuunj|Remung]].

Vreuger werd eder jaor [[Knastercross]] gehaute.

==Waope==
{{dialeksec|Mestreechs}}
De gemeinte Gäöl kraog op 10 miert 1941 vaan d'n [[Hoege Raod vaan Adel]] 't volgend [[heraldiek|waope]] touwgekind:

:Gedeild: I. In zèlver (''wit'') 'nen umgewènden dobbelstartege liew vaan keel (''roed''), getongk, genageld en gekroend vaan goud; II. gedweersbalk vaan ach stökker zèlver en keel, euver alles heer 'nen dobbelstartege liew vaan sabel (''zwart''), gekroend en genageld vaan goud, getongk vaan keel. 't Sjèld gedèk mèt 'ne gouwe kroen mèt drei blaajer en twie perele.

't Waope is 'n combinatie vaan de waopes vaan Valkeberg en [[Gebrook]], die achterein euver Gäöl heersde.

==Historische inwoenertalle==
{|
|- valign=top
|
{| class=wikitable
! Jaor !! Aontal !! Greuj (gans Limbörg)
|-
| 1830 || 923&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1830_00_B.xls Volkstèlling 1830]&lt;/ref&gt; || --
|-
| 1840 || 955&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1840_00_S11.xls Volkstèlling 1840 - Limbörg]&lt;/ref&gt; || +3,5% ''(+5,6%)''
|-
| 1849 || 985&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1849_06_H2.xls Volkstèlling 1849 - Hertogdóm Limbörg: gemeintesgewijs indeiling vaan de provincie]&lt;/ref&gt; || +3,1% ''(+4,3%)''
|-
| 1859 || 1.010&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1859_01_H3A.xls Volkstèlling 1859 - Plaotseleke indeiling]&lt;/ref&gt; || +2,5% ''(+4,4%)''
|-
| 1869 || 1.038&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1869_01_H4A.xls Volkstèlling 1869 - Feiteleke of getèlde bevolking in eder gemeinte vaan 't riek]&lt;/ref&gt; || +2,8% ''(+4,5%)''
|-
| 1879 || 1.036&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1879_05_H1.xls Volkstèlling 1879 - Limbörg: plaotseleke indeiling]&lt;/ref&gt; || -0,2% ''(+7,0%)''
|-
| 1889 || 1.031&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1889_13_H1.xls Volkstèlling 1889 - Limbörg]&lt;/ref&gt; || -0,5% ''(+6,8%)''
|-
| 1899 || 1.059&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1899_11_H1.xls Volkstèlling 1899 - Limbörg]&lt;/ref&gt; || +2,7% ''(+10,2%)''
|}
|
{| class=wikitable
! Jaor !! Aontal !! Greuj (gans Limbörg)
|-
| 1909 || 1.084&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/imageview/VT190901T/index.html Volkstèlling 1909 - Plaotseleke indeiling]&lt;/ref&gt; || +2,4% ''(+17,8%)''
|-
| 1920 || 1.215&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/imageview/VT192001T/index.html Volkstèlling 1920 - Plaotseleke indeiling]&lt;/ref&gt; || +12,1% ''(+32,6%)''
|-
| 1930 || 1.528&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1930_01_T1.xls Volkstèlling 1930 - Plaotseleke indeiling]&lt;/ref&gt; || +25,8% ''(+25,1%)''
|-
| 1947 || 1.916&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/VT_1947_B1_T.xls Volkstèlling 1947 - Plaotseleke indeiling]&lt;/ref&gt; || +25,4% ''(+24,2%)''
|-
| 1956 || 2.100&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/web/excel/WT_1956_B1_T.xls Woeningtèlling 1956 - Veurnaomste gegeves per gemeinte]&lt;/ref&gt; || +9,6% ''(+27,3%)''
|-
| 1960 || 2.245&lt;ref name=vt60&gt;[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/imageview/VT196002T1/index.html Volkstèlling 1960 - Bevolking vaan gemeintes en oonderdeile vaan gemeintes]&lt;/ref&gt; || +6,9% ''(+7,4%)''
|-
| 1971 || 2.690&lt;ref&gt;[http://www.volkstelling.nl/nl/volkstelling/images/pdf/VT_1971_B1A_T.pdf/VT_1971_B1A_T.pdf Volkstèlling 1971 - Plaotseleke indeiling]&lt;/ref&gt; || +20% ''(+13,9%)''
|}
|}

;Opmerking
* De getalle veur 1971 zien aofgerund op ganse vieftalle. [[significante ciefers|Gelèt]] op 't klein aontal inwoeners vaan Gäöl is 't greujciefer veur dat jaor daorum neet exakter es op ganse percinte; in tiende perceis is dit +19,8%.

;[[Indexciefer|Rillatief oontwikkeling]] vaan 1830 tot 1971
(''v''&lt;sub&gt;1830&lt;/sub&gt;=100)

&lt;timeline&gt;                                                
ImageSize  = width:755 height:330                        
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1830 till:1971                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
                                    
PlotData =                          
  bar:600 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:500 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:400 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:300 color:gray1       
  from:start till:end
  bar:200 color:gray1
  from:start till:end
  bar:100 color:gray1
  from:start till:end
  bar:0 color:gray1                   
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(40,70)(90,73) color:blue  width:1 #1830-40 index 100-105,6
  points:(90,73)(135,75)    color:blue  width:1 #1840-49 index 105,6-110,2
  points:(135,75)(185,77)   color:blue  width:1 #1849-59 index 110,2-115,0 (nao bove aofgerund vaan 114,9...)
  points:(185,77)(235,80)   color:blue  width:1 #1859-69 index 115,0-120,2
  points:(235,80)(285,84)   color:blue  width:1 #1869-79 index 120,2-128,7
  points:(285,84)(335,89)   color:blue  width:1 #1879-89 index 128,7-137,1
  points:(335,89)(385,96)   color:blue  width:1 #1889-99 index 137,1-151,1
  points:(385,96)(435,109)  color:blue  width:1 #1899-1909 index 151,1-178,2
  points:(435,109)(490,138) color:blue  width:1 #1909-20 index 178,2-236,4
  points:(490,138)(540,168) color:blue  width:1 #1920-30 index 236,4-295,7
  points:(540,168)(625,204) color:blue  width:1 #1930-47 index 295,7-367,2
  points:(625,204)(670,242) color:blue  width:1 #1947-56 index 367,2-443,0
  points:(670,242)(690,258) color:blue  width:1 #1956-60 index 443,0-475,6
  points:(690,258)(745,291) color:blue  width:1 #1960-71 index 475,6-541,5
  points:(40,70)(90,72) color:green width:1
  points:(90,72)(135,73) color:green width:1
  points:(135,73)(185,75) color:green width:1
  points:(185,75)(235,76) color:green width:1
  points:(235,76)(285,76) color:green width:1
  points:(285,76)(335,76) color:green width:1
  points:(335,76)(385,77) color:green width:1
  points:(385,77)(435,78) color:green width:1
  points:(435,78)(490,86) color:green width:1
  points:(490,86)(540,103) color:green width:1
  points:(540,103)(625,124) color:green width:1
  points:(625,124)(670,134) color:green width:1
  points:(670,134)(690,142) color:green width:1
  points:(690,142)(745,166) color:green width:1
  
&lt;/timeline&gt;

Greun: Gemeinte Gäöl&lt;br&gt;
Blauw: Provincie Limbörg

==Buurtsjappe==
[[Gehuch]]te en [[buurtsjap]]pe:
* [[Brookhaove]] (Broekhoven)
* [[Brómmele (Gäöl)|Brómmele]] (Brommelen)
* [[Mwórveld]] (Moorveld)
* [[de Husjeberg]] (Hussenberg)
* [['t Klei-Brook]] (Oostbroek)
* [[Sniedersberg]] (Snijdersberg)
* [['t Sjtómmeveldsje]] (Stommeveld)
* [['t Grwat-Brook]] (Westbroek)
* [[Hölse]] (Hulserstraat)
* [[De Peel]] (De Peel)
* [[Aan de Maas]] (Aan de Maas)

==Dörpsvereiniginge==
* Toneelvereninging ''Gäöl '62'' 
* Fanfaar: Sint [[Maarten]] (''[[Martinus]]'')
* Harmonie ''Sint [[Caecilia]]''
* ''Gäöls Mannekoar'' 
* Carnavalsvereiniging ''de Bokkerieërs''
* Heemkundevereiniging ''Gäöl''
* Vrouwenvereniging ''ZijActief Moorveld''

==Persone==
Inweunersj:
* [[Marie Koenen]] ([[1879]] - [[1959]]), Nederlandse sjriefster
* [[Felix Rutten]] ([[1882]] - [[1971]]), sjriever in 't Nederlands en in 't dialek
* [[Johan (Jan) Melchior van der Mey]] ([[1878]]-[[1949]]), arsjitek van de [[Amsterdamse Sjoal|Amsterdamse Sjwal]]
Gebaore:
* [[Theo Engelen]] ([[1951]]), hwagljeraar geschiedenis en sjriever van kengerbeuk

==Rifferenties==
&lt;references/&gt;

==Extern links==
* http://www.geulle.com
* http://www.teamgaol.com
* https://web.archive.org/web/20051226120906/http://www.harmoniegeulle.nl/
* https://web.archive.org/web/20070927021333/http://www.gmk-geulle.nl/ (Gäöls Mannekoar)
* http://www.buurtverenigingwaalssen.nl
* https://web.archive.org/web/20090307151202/http://www.tevoot.nl/ (Stichting TeVoot)
* https://web.archive.org/web/20100916084143/http://clustering.ning.com/ (Parochie Gäöl etc.)

{{GemeinteMeersje}}
[[Categorie:Meersje|Gaol]]
[[Categorie:Dörper in Nederlands Limburg|Gaol]]</text>
      <sha1>rkkpciq96ak0bt6sm5crl9tmrmzrrdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Molenwaard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26612</id>
    <revision>
      <id>486153</id>
      <parentid>482798</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T23:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11012" sha1="iqsf1mz3enad0p46w0yuc6usshy0av1" xml:space="preserve">{{dialek|Mestreechs}}
{{ExGemeinteNL|
| naam = Molenwaard
| vaan = [[Plaetje:Molenwaard vlag.svg|Veendel vaan Molenwaard]]
| waope = [[Plaetje:Molenwaard wapen.svg|120px|Waope vaan Molenwaard (zuug de teks)]]
| locatie = [[Plaetje:LocatieMolenwaard.png|280px|Ligking vaan Molenwaard in Zuid-Holland (mèt de aw gemeintegrenze)]]
| begin = 2013
| ènj = 2019
| nuuj = [[Molenlanden]]
| provincie = [[Zuid-Holland]]
| hoofplaats = gein ''(zuug de teks)''
| km2 = 126,47
| water = 8,18
| inwoeners = 29.291 &lt;small&gt;(31-5-2018)&lt;/small&gt;
| deechde = 248
| lies = #Politiek
}}
'''Molenwaard''' is 'n [[Lies vaan geweze gemeintes in Zuid-Holland|geweze gemeinte]] in de Nederlandse provincie [[Zuid-Holland]]. De gemeinte besloog e groet deil vaan d'n [[Alblasserwaard]], in 't bezunder 't lendelek deil, wat neet bij de [[Drechtstei]] (agglomeratie vaan [[Dordrech]]) huurt. De gemeintenaom riffereerde aon d'n Alblasserwaard en de väöl windmeules die me op häöre groond voont. Ze is in [[2013]] oontstande oet 'n fusie vaan de aw gemeintes [[Graafstroom]], [[Liesveld]] en [[Nieuw-Lekkerland]]. Bij de ierste gesprekke euver samewèrking waor ouch [[Giessenlanden]] betrokke, de aander lendeleke Alblasserwaardse gemeinte die nao de fusie euverbleef. Oetindelek gónge Molenwaard en Giessenlanden op 1 jannewarie [[2019]] esnog same oonder de naom [[Molenlanden]].

==Insignes==
Al in 2012 besloot de aonkoumende gemeinte 'n stuurgróp in te stèlle um e waope aon te vraoge.&lt;ref&gt;[https://www.dewaardwerkt.nl/mozard/MozardDocumentNr?mDcnr=33137 De Waard Werkt - Raadsbesluit procedurevoorstel gemeentewapen]&lt;/ref&gt; Oetindelek woort gekoze veur 't volgende waope:&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140219061000/http://www.gemeentemolenwaard.nl/mozard/MozardDocumentNr?mDcnr=162322 Gemeinte Molenwaard - Toelichting Raad – zaaknummer 54409]&lt;/ref&gt;

:Vaan zèlver mèt 'ne meule vaan keel (''roed'') op 'ne groond vaan sinopel (''greun''); aon weerskaante vergezèld door 'n lès in natuurleke kleur. 't Sjèld gedèk mèt 'n viefblaojege kroen.

't Waope is sprekend meh verwijs tegeliek ouch nao 't aajd waope vaan Molenaarsgraaf. De bei lèsse (in 't Hollands: ''lissen'' of ''lisdoddes'') symbolisere de aw gemeinte Liesveld ('lisveld').

==Kerne==
[[Plaetje:Kinderdijk, molen 1 tm 5 2007-03-15 12.54.JPG|thumb|Windmeules vaan Kinderdijk-Elshout.]]
De gemeinte Molenwaard umvatde 13 kerne,&lt;ref&gt;[https://www.dewaardwerkt.nl/mozard/!suite86.scherm0325?mPag=153&amp;mLok=1 De Waard Werkt - De 13 kernen van de gemeente Molenwaard]&lt;/ref&gt; boevaan sommege kerne zien verdeild in [[naobersjap]]pe:

{|
|
* [[Bleskensgraaf]]
** Abbekesdoel
** Heulenslag
** [[Hofwegen]]
* [[Brandwijk]]
** De Donk
** Gijbeland
* [[Groot-Ammers]]
** Gelkenes
** Liesveld
* [[Goudriaan]]
* [[Kinderdijk]] (deils, neve Alblasserdam)
|
* [[Langerak]]
* [[Molenaarsgraaf]]
** [[Vuilendam]] (gedeild)
* [[Nieuw-Lekkerland]]
* [[Nieuwpoort (Zuid-Holland)|Nieuwpoort]]
* [[Ottoland]]
** Vuilendam (gedeild)
* [[Oud-Alblas]]
** Noordzijde
** Kooiwijk
* [[Wijngaarden]]
|}

De gemeinte had gei raodhoes en daomèt gein echte hoofplaots; häör deenste booj ze deils online, deils verspreid euver versjèllende kerne aon.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130130184120/http://nos.nl/audio/450097-molenwaard-wordt-gemeente-zonder-gemeentehuis.html.html NOS.nl - Molenwaard wordt gemeente zonder gemeentehuis]&lt;/ref&gt;

==Aonzien en cultuur==
[[Plaetje:Nieuwpoort kanon.jpg|thumb|Kanon op de walmör vaan Nieuwpoort.]]
[[Plaetje:Brandwijk, dorpszicht 2007-03-15 14.49.JPG|thumb|Geziech op Brandwijk euver de Graafstroom.]]
===Landsjap===
In 't noorde grens 't gebeed aon de [[Lek]], ein vaan de breiste reviere vaan Nederland, en de kerne Langerak, Nieuwpoort, Groot-Ammers, Streefkerk, Nieuw-Lekkerland en Kinderdijk ligke aon dees revier. Achter d'n [[diek]] bestoont de gemeinte veural oet middeliews polderlandsjap: [[weiland]], doorsnoje mèt versjèllende brei slote/vaarte en gekanaliseerde revierkes. Hei-aon ligke de aander dörper, naomelek die vaan de aw gemeinte Graafstroom. Väöl vaan die dörper ligke werkelek aon de zoegenaomde [[Graafstroom (water)|Graafstroom]]; wijer gief 't d'n [[Alblas]] en de [[Goudriaan (water)|Goudriaan]]. Allein Wijngaarden ligk neet aon e breid water. Alle binnediekse dörper zien [[lintdörp]]er mèt 'n oos-wesoriëntatie; dèks geit 't eint in 't aandert euver. Dit type bouw kump in 't Greun Hart dèkser veur. Ouch de bebouwing aon de Lekdiek heet gooddeils de vörm vaan min of mie doorloupende lintbebouwing (diekdörper), mèt oetzundering vaan 't vestingstedsje Nieuwpoort.

===Monuminte===
Per juli 2012 hadde de fusiepartners same 207 [[rieksmonumint]]e: Graafstroom 87,&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=Zuid-Holland&amp;sGemeente=Graafstroom&amp;sPlaats=&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Graafstroom]&lt;/ref&gt; Liesveld 88&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=Zuid-Holland&amp;sGemeente=Liesveld&amp;sPlaats=&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Liesveld]&lt;/ref&gt; en Nieuw-Lekkerland 27.&lt;ref&gt;[http://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/php/main.php?cAction=search&amp;cOffset=1&amp;cLimit=25&amp;oOrder=ASC&amp;cSubmit=1&amp;sProvincie=Zuid-Holland&amp;sGemeente=Nieuw-Lekkerland&amp;sPlaats=&amp;sStraat=&amp;sHuisnummer=&amp;sPostcode=&amp;sOmschrijving=&amp;sCompMonNr=&amp;sCompMonName=&amp;sStatus=&amp;sHoofdcategorie=&amp;sSubcategorie=&amp;sFunctie= Rieksmonuminte in Nieuw-Lekkerland]&lt;/ref&gt; Heibij geit 't veural um [[boerderij]]e en väöl [[windmeule]]s, zoewie de wereldbekinde [[Windmeules vaan Kinderdijk-Elshout]], die sinds 1997 zelfs es UNESCO-[[Werelderfgood]] zien erkind.&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/818 UNESCO World Heritage Centre - Mill Network at Kinderdijk-Elshout]&lt;/ref&gt; [[Besjermde stads- en dörpsgeziechter]] gief 't in de nui gemeinte mer eint: Nieuwpoort.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140301180606/http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u6/3.2.1%20Overzicht%20van%20aangewezen%20en%20in%20procedure%20zijnde%20stads-%20en%20dorpsgezichten%20def.pdf Besjermde stads- en dörpsgeziechter per 2010]&lt;/ref&gt; Kinderdijk-Elshout weurt ouch es besjermp dörpsgeziech erkind, meh daan allein 't [[Alblasserdam]]s gedeilte (allewel tot de meules in 't Lekkerlands gedeilte ligke).&lt;ref&gt;[http://www.openstreetmap.org/?lat=51.88264&amp;lon=4.64561&amp;zoom=16&amp;layers=M Detailkaart vaan Kinderdijk mèt meules en gemeintegrenze]&lt;/ref&gt;

===Taol===
De [[Alblasserwaards|dialekte vaan de Alblasserwaard]] valle in twie gróppe oeterein: 't westelek Alblasserwaards vèlt oonder 't [[Zuid-Hollands]], 't oostelek Alblasserwaards oonder 't [[Utrechs-Alblasserwaards|Utrechs]]. Dit hingk same mèt de oontginningshistorie vaan de streek: 't westelek deil is vaanoet [[Holland]], 't ooste vaanoet [[Utrei (provincie)|'t Stiech]] oontgonne. De cultuurgrens löp bij de Vuilendam; dit beteikent tot Groot-Ammers, Nieuwpoort, Langerak, Ottoland en Goudriaan 'n oostelek dialek, de aander plaotse e westelek dialek höbbe.&lt;ref&gt;[http://www.historie-sliedrecht.nl/Diadata/Pages/Inhoud.htm Sliedrechts van A tot Z - Inhoud]&lt;/ref&gt;

===Religie===
De Molenwaard ligk in de [[Nederlandse Biebelgordel]]; 'n groete minderheid vaan de bevolking is [[bevindelek gerifformeerd]] en ouch aander protestantse genoetsjappe höbbe väöl aonhaank. Dit tuint ziech beveurbeeld in de verkezingseuverwinning vaan de christeleke partije in november 2012, die toen same 2/3 vaan de zedele haolde (zuug direk oonder). De zondagsrös weurt streng aongehawwe.

==Politiek==
[[Plaetje:Smoutjesvliet in Goudriaan.JPG|thumb|Poldermeule in Goudriaan aon de Smoutjesvliet.]]
Op 21 november 2012 koze de inwoeners 'ne nuie gemeinteraod vaan 21 zedele. Heibij woort de SGP de groetste partije mèt zjus gein zès. De ganse zedelverdeiling waor zoe:

{|
|
;Partij&lt;br&gt;
[[SGP]]&lt;br&gt;
[[CDA]]&lt;br&gt;
[[ChristenUnie]]&lt;br&gt;
[[PvdA]]&lt;br&gt;
Gemeentebelangen&lt;br&gt;
[[VVD]]
|
;Zedele
5&lt;br&gt;
5&lt;br&gt;
4&lt;br&gt;
3&lt;br&gt;
2&lt;br&gt;
2&lt;br&gt;
|}

De opkoms laog op 60,35%.&lt;ref&gt;[http://www.hetkontakt.nl/klaroen/nieuws/cda-op-stoom-voor-verkiezingsoverwinning Klaroen - SGP winnaar verkiezingen Molenwaard; evenveel zetels als CDA]&lt;/ref&gt; Dirk van der Borg (CDA), noe börgemeister vaan Graafstroom, weurt de veurluipege börgemeister.&lt;ref&gt;[http://www.zuid-holland.nl/contentpagina.htm?id=101308 Provincie Zuid-Holland - Van der Borg waarnemend burgemeester Molenwaard]&lt;/ref&gt; Van der Borg is de vol zès jaor tot Molenwaard bestoont börgemeister gebleve. Heer woort daonao ouch weer woernummend börgemeister vaan Molenlanden.

==Transport==
In de veurmaolege gemeinte ligke gein treinstaties; de kortbijste zien die vaan Sliedrecht en Hardinxveld-Giessendam. De belaankriekste verkiersaojers zien de N214 en N216; 'nen otosnelweeg gief 't neet. Bij Gelkenes ligk e poontveer euver de Lek nao [[Schoonhoven]];&lt;ref&gt;[http://www.veerdienst-schoonhoven.nl/ Veerdienst Schoonhoven]&lt;/ref&gt; versjèllende kleinder vere verbinde de aander dörpkes mèt de [[Krimpenerwaard]] en [[IJsselmonde]].

==Sport==
Euver de waters vaan veural de gemeinte Molenwaard [[sjaatse|sjaats]] me, in jaore tot de natuur 't touwliet, de ''Molentocht'', 'n tientalle kilometers lang toch die väöl recreante trèk.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130106015315/http://www.schaatsmolentochten.nl/home Schaatsmolentochten]&lt;/ref&gt;

==Historie==
De gemeinte Molenwaard oontstoont in 2013 oet drei gemeintes; ein vaan de drei bestoont al twie iewe in dezelfde vörm, dewijl de twie aandere pas zelf in 1986 gevörmp waore. De complete annexatiehistorie is zoe (zuug ouch de [[lies vaan geweze gemeintes in Zuid-Holland]]):

* Molenwaard (gevörmp 2013)
** Graafstroom (gevörmp 1986)
*** [[Bleskensgraaf en Hofwegen]] (gevörmp 1855)
**** Bleskensgraaf
**** Hofwegen
*** Brandwijk
*** Goudriaan
*** Molenaarsgraaf
*** Ottoland
**** [[Laagblokland]] (opgeheve 1857)
*** Oud-Alblas
*** Wijngaarden
** Liesveld (gevörmp in 1986)
*** Groot-Ammers
*** Langerak
*** Nieuwpoort
*** Streefkerk
** Nieuw-Lekkerland

In verband mèt planne vaan 't [[kabinèt-Rutte II]], wat streef nao allein nog mer gemeintes mèt mie es 100.000 inwoeners, moot Molenwaard mesjiens snel weer wijer fusere; de magistraote vaan de nui gemeinte waore daotege.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130116042606/http://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/nieuws/molenwaard-bij-start-al-te-klein.8509887.lynkx Binnenlands Bestuur - Molenwaard te klein geboren]&lt;/ref&gt; Oetindelek is me oet eige beweging wel tot 'n fusie mèt Giessenlanden gekoume.

==Rifferenties==
&lt;references/&gt;

==Externe link==
* [https://web.archive.org/web/20130127100442/http://www.gemeentemolenwaard.nl/ Website vaan de gemeinte]

[[Categorie:Molenlanden]]
[[Categorie:Gewaeze gemeintes in Zuud-Hollandj]]</text>
      <sha1>iqsf1mz3enad0p46w0yuc6usshy0av1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Olofström</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32472</id>
    <revision>
      <id>486156</id>
      <parentid>368088</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T00:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1556" sha1="grz3smb4llxmpgrqhm3d8ckcj2krug3" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Olofström Municipality in Blekinge County.png|thumb|De ligking van Olofström in Blekinge län, Zwede.]]
'''Olofström''' is 'n gemèndje in [[Blekinge län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 13.369 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 391,90 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 34,1 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 11.512 || 13.841 || 17.672 || 15.630 || 15.054 || 14.005 || 13.369
|}

17,37% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 6 || 8 || 2 || 2 || 0 || 28 || 3 || 0
|-
| 1985 || 6 || 5 || 5 || 2 || 1 || 27 || 3 || 0
|-
| 1988 || 4 || 6 || 4 || 2 || 2 || 28 || 3 || 0
|-
| 1991 || 6 || 5 || 4 || 3 || 1 || 25 || 4 || 1
|-
| 1994 || 5 || 4 || 3 || 2 || 2 || 27 || 5 || 1
|-
| 1998 || 5 || 4 || 3 || 4 || 3 || 23 || 7 || 0
|-
| 2002 || 3 || 4 || 9 || 4 || 1 || 20 || 6 || 0
|-
| 2006 || 5 || 5 || 4 || 3 || 1 || 25 || 4 || 2
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20170524230835/http://olofstrom.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Blekinge län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>grz3smb4llxmpgrqhm3d8ckcj2krug3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vansbro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32491</id>
    <revision>
      <id>486171</id>
      <parentid>368108</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1546" sha1="k7kzuonjzd80scrjg3k01bji0au9bn5" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Vansbro Municipality in Dalarna County.png|thumb|De ligking van Vansbro in Dalarnas län, Zwede.]]
'''Vansbro''' is 'n gemèndje in [[Dalarnas län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 6.991 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.548,70 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 4,5 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 10.668 || 10.343 || 9.028 || 8.523 || 7.901 || 7.291 || 6.991
|}

4,13% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 6 || 13 || 2 || 2 || 0 || 24 || 2 || 0
|-
| 1985 || 6 || 12 || 4 || 2 || 0 || 22 || 3 || 0
|-
| 1988 || 4 || 13 || 5 || 2 || 2 || 21 || 2 || 0
|-
| 1991 || 4 || 10 || 2 || 3 || 0 || 16 || 2 || 0
|-
| 1994 || 4 || 7 || 2 || 2 || 1 || 18 || 3 || 0
|-
| 1998 || 4 || 7 || 1 || 5 || 1 || 13 || 6 || 0
|-
| 2002 || 2 || 9 || 2 || 4 || 1 || 14 || 5 || 0
|-
| 2006 || 3 || 8 || 1 || 7 || 0 || 11 || 4 || 3
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20090817234632/http://www.vansbro.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Dalarnas län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>k7kzuonjzd80scrjg3k01bji0au9bn5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bollnäs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32516</id>
    <revision>
      <id>486136</id>
      <parentid>368121</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1567" sha1="6jgypqsejfrb3njyyv9ns1x15otjqag" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Bollnäs Municipality in Gävleborg County.png|thumb|De ligking van Bollnäs in Gävleborgs län, Zwede.]]
'''Bollnäs''' is 'n gemèndje in [[Gävleborgs län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 26.301 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.821,31 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 14,4 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 29.352 || 29.079 || 27.732 || 27.877 || 28.094 || 26.735 || 26.301
|}

4,52% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 6 || 10 || 3 || 1 || 1 || 25 || 3 || 0
|-
| 1985 || 6 || 8 || 5 || 1 || 2 || 24 || 3 || 0
|-
| 1988 || 5 || 8 || 5 || 1 || 3 || 24 || 3 || 0
|-
| 1991 || 7 || 8 || 4 || 3 || 2 || 20 || 3 || 2
|-
| 1994 || 5 || 8 || 3 || 1 || 3 || 26 || 3 || 0
|-
| 1998 || 6 || 7 || 3 || 4 || 3 || 19 || 7 || 0
|-
| 2002 || 5 || 13 || 7 || 3 || 2 || 16 || 3 || 0
|-
| 2006 || 6 || 13 || 3 || 2 || 1 || 17 || 3 || 4
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20201209073040/http://www.bollnas.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Gävleborgs län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>6jgypqsejfrb3njyyv9ns1x15otjqag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nordanstig</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32523</id>
    <revision>
      <id>486154</id>
      <parentid>368126</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T00:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1574" sha1="p0rlovlza3hsu7auz763vkg7raasfs9" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Nordanstig Municipality in Gävleborg County.png|thumb|De ligking van Nordanstig in Gävleborgs län, Zwede.]]
'''Nordanstig''' is 'n gemèndje in [[Gävleborgs län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 9.799 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.380,12 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 7,1 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 14.179 || 12.781 || 11.469 || 11.962 || 11.541 || 10.282 || 9.799
|}

3,80% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 5 || 2 || 1 || 1 || 0 || 27 || 8 || 1
|-
| 1985 || 4 || 2 || 3 || 1 || 0 || 26 || 8 || 1
|-
| 1988 || 4 || 2 || 3 || 1 || 1 || 25 || 8 || 1
|-
| 1991 || 6 || 2 || 3 || 2 || 1 || 23 || 8 || 0
|-
| 1994 || 4 || 0 || 1 || 1 || 2 || 14 || 8 || 15
|-
| 1998 || 5 || 0 || 1 || 1 || 1 || 16 || 5 || 16
|-
| 2002 || 3 || 2 || 1 || 1 || 2 || 15 || 6 || 15
|-
| 2006 || 3 || 2 || 0 || 1 || 1 || 16 || 5 || 17
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20220123064753/http://www.nordanstig.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Gävleborgs län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>p0rlovlza3hsu7auz763vkg7raasfs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ovanåker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32525</id>
    <revision>
      <id>486157</id>
      <parentid>385145</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T00:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1572" sha1="7fsnp4edkl3j85du0mr1d0mbl7i7wti" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Ovanåker Municipality in Gävleborg County.png|thumb|De ligking van Ovanåker in Gävleborgs län, Zwede.]]
'''Ovanåker''' is 'n gemèndje in [[Gävleborgs län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 11.780 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.883,46 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 6,3 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 14.834 || 13.848 || 13.163 || 13.785 || 13.558 || 12.491 || 11.780
|}

3,07% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 5 || 2 || 1 || 1 || 0 || 27 || 8 || 1
|-
| 1985 || 4 || 2 || 3 || 1 || 0 || 26 || 8 || 1
|-
| 1988 || 4 || 2 || 3 || 1 || 1 || 25 || 8 || 1
|-
| 1991 || 6 || 2 || 3 || 2 || 1 || 23 || 8 || 0
|-
| 1994 || 4 || 0 || 1 || 1 || 2 || 14 || 8 || 15
|-
| 1998 || 5 || 0 || 1 || 1 || 1 || 16 || 5 || 16
|-
| 2002 || 3 || 2 || 1 || 1 || 2 || 15 || 6 || 15
|-
| 2006 || 3 || 2 || 0 || 1 || 1 || 16 || 5 || 17
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210228204443/https://www.ovanaker.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Gävleborgs län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>7fsnp4edkl3j85du0mr1d0mbl7i7wti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32632</id>
    <revision>
      <id>486135</id>
      <parentid>384301</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1553" sha1="9055h7b9lq5aimaivhs7ei8mxxtk1de" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Boden Municipality in Norrbotten County.png|thumb|De ligking van Boden in Norrbottens län, Zwede.]]
'''Boden''' is 'n gemèndje in [[Norrbottens län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 28.023 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 4.043,01 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 6,9 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 28.079 || 28.730 || 27.149 || 28.848 || 29.740 || 28.679 || 28.023
|}

5,43% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 7 || 6 || 2 || 2 || 0 || 28 || 4 || 0
|-
| 1985 || 8 || 5 || 5 || 1 || 0 || 25 || 5 || 0
|-
| 1988 || 7 || 4 || 4 || 2 || 2 || 26 || 4 || 0
|-
| 1991 || 8 || 5 || 4 || 2 || 1 || 25 || 4 || 0
|-
| 1994 || 7 || 3 || 2 || 1 || 2 || 30 || 4 || 0
|-
| 1998 || 6 || 2 || 1 || 3 || 1 || 22 || 6 || 8
|-
| 2002 || 6 || 2 || 2 || 2 || 2 || 20 || 6 || 9
|-
| 2006 || 16 || 2 || 1 || 2 || 1 || 16 || 7 || 4
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20201003174359/http://www.boden.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Norrbottens län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>9055h7b9lq5aimaivhs7ei8mxxtk1de</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tomelilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32710</id>
    <revision>
      <id>486166</id>
      <parentid>384372</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T03:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1553" sha1="etf1l8wfkctfupgihoizeu3m1b3dewy" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Tomelilla Municipality in Scania County.png|thumb|De ligking van Tomelilla in Skåne län, Zwede.]]
'''Tomelilla''' is 'n gemèndje in [[Skåne län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 12.762 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 398,73 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 32 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 16.370 || 14.655 || 12.977 || 12.664 || 12.442 || 12.372 || 12.762
|}

7,06% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 9 || 13 || 3 || 0 || 1 || 15 || 0 || 0
|-
| 1985 || 9 || 12 || 4 || 0 || 1 || 15 || 0 || 0
|-
| 1988 || 8 || 11 || 4 || 0 || 2 || 16 || 0 || 0
|-
| 1991 || 11 || 10 || 3 || 2 || 1 || 14 || 0 || 0
|-
| 1994 || 9 || 8 || 2 || 0 || 2 || 17 || 0 || 3
|-
| 1998 || 10 || 7 || 2 || 2 || 1 || 14 || 2 || 3
|-
| 2002 || 9 || 6 || 4 || 2 || 1 || 15 || 2 || 2
|-
| 2006 || 11 || 6 || 2 || 2 || 1 || 12 || 1 || 4
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20090118011445/http://www.tomelilla.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Skåne län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>etf1l8wfkctfupgihoizeu3m1b3dewy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nykvarn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32824</id>
    <revision>
      <id>486155</id>
      <parentid>436729</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T00:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1387" sha1="8ztip8cprct4gd686b1znyl2up7ldw1" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Nykvarn Municipality in Stockholm County.png|thumb|De ligking van Nykvarn in Stockholms län, Zwede.]]
'''Nykvarn''' is 'n gemèndje in [[Stockholms län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 8.562 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 153,46 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 55,8 luuj de km².

Op [[1 jannewarie]] [[1999]] is de gemèndje Nykvarn opgegangen inne gemèndje [[Södertälje]].

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 2.652 || 3.077 || 4.823 || 6.288 || 6.897 || 8.052 || 8.562
|}

10,72% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1998 || 6 || 1 || 4 || 1 || 0 || 10 || 2 || 7
|-
| 2002 || 5 || 1 || 2 || 1 || 0 || 9 || 1 || 12
|-
| 2006 || 6 || 2 || 2 || 0 || 0 || 7 || 1 || 13
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20160604144502/http://nykvarn.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Stockholms län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>8ztip8cprct4gd686b1znyl2up7ldw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Solna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32831</id>
    <revision>
      <id>486159</id>
      <parentid>436736</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T02:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1560" sha1="97yolisx9wv2wl02b3t09p7f0x3wmpr" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Solna Municipality in Stockholm County.png|thumb|De ligking van Solna in Stockholms län, Zwede.]]
'''Solna''' is 'n gemèndje in [[Stockholms län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 61.738 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 19,37 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 3.187,3 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 37.311 || 50.969 || 55.578 || 50.441 || 51.841 || 56.605 || 61.738
|}

21,45% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 20 || 4 || 4 || 0 || 1 || 27 || 5 || 0
|-
| 1985 || 19 || 2 || 9 || 0 || 2 || 24 || 5 || 0
|-
| 1988 || 17 || 2 || 10 || 0 || 4 || 23 || 5 || 0
|-
| 1991 || 20 || 2 || 8 || 2 || 3 || 20 || 4 || 2
|-
| 1994 || 21 || 2 || 6 || 1 || 3 || 24 || 4 || 0
|-
| 1998 || 23 || 0 || 4 || 4 || 3 || 20 || 7 || 0
|-
| 2002 || 20 || 0 || 8 || 4 || 3 || 21 || 5 || 0
|-
| 2006 || 28 || 1 || 6 || 2 || 4 || 16 || 4 || 0
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20151223044933/https://www.solna.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Stockholms län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>97yolisx9wv2wl02b3t09p7f0x3wmpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sundbyberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32832</id>
    <revision>
      <id>486162</id>
      <parentid>436738</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T02:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1575" sha1="pwyvbvf3pvrn888ei692d73x1rvvb9h" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Sundbyberg Municipality in Stockholm County.png|thumb|De ligking van Sundbyberg in Stockholms län, Zwede.]]
'''Sundbyberg''' is 'n gemèndje in [[Stockholms län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 34.428 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 8,72 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 3.948,2 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 24.488 || 27.068 || 28.178 || 25.717 || 31.308 || 33.868 || 34.428
|}

22,05% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 9 || 3 || 2 || 0 || 1 || 22 || 4 || 0
|-
| 1985 || 9 || 2 || 6 || 0 || 1 || 19 || 4 || 0
|-
| 1988 || 11 || 2 || 8 || 0 || 3 || 23 || 4 || 0
|-
| 1991 || 13 || 2 || 6 || 2 || 2 || 20 || 4 || 2
|-
| 1994 || 13 || 2 || 6 || 0 || 2 || 24 || 4 || 0
|-
| 1998 || 16 || 0 || 4 || 3 || 3 || 19 || 6 || 0
|-
| 2002 || 14 || 0 || 8 || 3 || 2 || 19 || 5 || 0
|-
| 2006 || 17 || 1 || 5 || 3 || 4 || 17 || 4 || 0
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210328014017/http://www.sundbyberg.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Stockholms län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>pwyvbvf3pvrn888ei692d73x1rvvb9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Täby</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32833</id>
    <revision>
      <id>486169</id>
      <parentid>436739</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T03:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1559" sha1="7d47gr72k3b7wl0cvk4k3l7ly1p0o4y" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Täby Municipality in Stockholm County.png|thumb|De ligking van Täby in Stockholms län, Zwede.]]
'''Täby''' is 'n gemèndje in [[Stockholms län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 61.046 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 60,62 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 1.007 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 10.343 || 21.413 || 38.892 || 47.105 || 56.714 || 60.197 || 61.046
|}

13,49% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 24 || 5 || 3 || 0 || 2 || 13 || 2 || 2
|-
| 1985 || 27 || 2 || 11 || 0 || 2 || 15 || 2 || 2
|-
| 1988 || 27 || 3 || 11 || 0 || 2 || 14 || 2 || 2
|-
| 1991 || 31 || 2 || 9 || 2 || 2 || 11 || 0 || 4
|-
| 1994 || 28 || 3 || 11 || 2 || 2 || 13 || 0 || 2
|-
| 1998 || 34 || 0 || 9 || 4 || 2 || 10 || 1 || 1
|-
| 2002 || 26 || 0 || 17 || 4 || 2 || 11 || 1 || 0
|-
| 2006 || 34 || 2 || 11 || 4 || 2 || 8 || 0 || 0
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20090205054905/http://www.taby.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Stockholms län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>7d47gr72k3b7wl0cvk4k3l7ly1p0o4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Upplands-Bro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32835</id>
    <revision>
      <id>486170</id>
      <parentid>436742</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T03:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="60qlnzsjxs3qofw78gp1j8fqvveoxyk" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Upplands-Bro Municipality in Stockholm County.png|thumb|De ligking van Upplands-Bro in Stockholms län, Zwede.]]
'''Upplands-Bro''' is 'n gemèndje in [[Stockholms län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 21.557 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 237,06 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 90,9 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 3.632 || 3.873 || 11.044 || 18.489 || 20.191 || 20.878 || 21.557
|}

18,73% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 10 || 4 || 2 || 1 || 1 || 21 || 2 || 0
|-
| 1985 || 10 || 2 || 5 || 1 || 2 || 19 || 2 || 0
|-
| 1988 || 10 || 3 || 5 || 1 || 3 || 17 || 2 || 0
|-
| 1991 || 13 || 2 || 4 || 2 || 1 || 15 || 2 || 2
|-
| 1994 || 11 || 2 || 3 || 2 || 0 || 20 || 3 || 0
|-
| 1998 || 11 || 1 || 2 || 4 || 1 || 17 || 5 || 0
|-
| 2002 || 8 || 1 || 5 || 4 || 1 || 18 || 4 || 0
|-
| 2006 || 12 || 2 || 3 || 3 || 2 || 16 || 2 || 1
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20191016025728/https://www.upplands-bro.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Stockholms län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>60qlnzsjxs3qofw78gp1j8fqvveoxyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vaxholm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32839</id>
    <revision>
      <id>486172</id>
      <parentid>436745</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1553" sha1="5bx49ebq0zwrefxpljosyg77ig6gyoa" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Vaxholm Municipality in Stockholm County.png|thumb|De ligking van Vaxholm in Stockholms län, Zwede.]]
'''Vaxholm''' is 'n gemèndje in [[Stockholms län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 10.406 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 58,06 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 179,2 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 3.650 || 3.792 || 4.829 || 4.851 || 6.779 || 9.286 || 10.406
|}

8,74% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 11 || 2 || 3 || 0 || 1 || 12 || 2 || 0
|-
| 1985 || 11 || 2 || 5 || 0 || 1 || 11 || 1 || 0
|-
| 1988 || 9 || 4 || 5 || 0 || 2 || 10 || 1 || 0
|-
| 1991 || 12 || 4 || 4 || 1 || 1 || 8 || 1 || 0
|-
| 1994 || 10 || 5 || 3 || 0 || 1 || 11 || 1 || 0
|-
| 1998 || 12 || 2 || 3 || 2 || 2 || 9 || 1 || 0
|-
| 2002 || 10 || 2 || 5 || 2 || 0 || 10 || 2 || 0
|-
| 2006 || 16 || 2 || 3 || 1 || 1 || 7 || 1 || 0
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20071009075615/http://www.vaxholm.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Stockholms län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>5bx49ebq0zwrefxpljosyg77ig6gyoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gnesta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32905</id>
    <revision>
      <id>486142</id>
      <parentid>436760</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="lafdfolnhrej18o1fzk5yw5twwhmpj3" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Gnesta Municipality in Södermanland County.png|thumb|De ligking van Gnesta in Södermanlands län, Zwede.]]
'''Gnesta''' is 'n gemèndje in [[Södermanlands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 9.941 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 462,66 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 21,5 luuj de km².

De gemèndje Gnesta is op [[1 jannewarie]] [[1992]] óntstangen oete gemèndje [[Nyköping]].

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 7.263 || 6.784 || 6.222 || 8.085 || 8.949 || 9.768 || 9.941
|}

7,69% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1991 || 6 || 7 || 2 || 1 || 1 || 11 || 1 || 2
|-
| 1994 || 5 || 6 || 2 || 1 || 2 || 13 || 1 || 1
|-
| 1998 || 7 || 5 || 2 || 2 || 2 || 10 || 2 || 1
|-
| 2002 || 5 || 4 || 3 || 2 || 3 || 12 || 2 || 0
|-
| 2006 || 8 || 4 || 2 || 2 || 3 || 11 || 1 || 0
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210326101233/http://www.gnesta.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Södermanlands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>lafdfolnhrej18o1fzk5yw5twwhmpj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Knivsta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32917</id>
    <revision>
      <id>486148</id>
      <parentid>436752</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T21:30:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1295" sha1="tp3tjy11u651huvbzka7sls43m7903j" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Knivsta Municipality in Uppsala County.png|thumb|De ligking van Knivsta in Uppsala län, Zwede.]]
'''Knivsta''' is 'n gemèndje in [[Uppsala län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 13.519 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 283,46 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 47,7 luuj de km².

De gemèndje Knivsta is op [[1 jannewarie]] [[2003]] óntstangen oete gemèndje [[Uppsala]].

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 13.519
|}

8,26% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 2002 || 7 || 3 || 4 || 2 || 1 || 8 || 2 || 4
|-
| 2006 || 9 || 3 || 3 || 2 || 1 || 8 || 1 || 4
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20070928104411/http://www.knivsta.se/images/Knivsta+Kommun+2003/Knivsta+i+bild/Knivstakartan/Knivstakartan.JPG Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Uppsala län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>tp3tjy11u651huvbzka7sls43m7903j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tierp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32919</id>
    <revision>
      <id>486164</id>
      <parentid>436754</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T03:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1543" sha1="maqs8v5kr8enspbcs51g4t8omwp7g2h" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Tierp Municipality in Uppsala County.png|thumb|De ligking van Tierp in Uppsala län, Zwede.]]
'''Tierp''' is 'n gemèndje in [[Uppsala län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 19.926 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.550,47 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 12,9 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 22.957 || 22.279 || 21.321 || 20.608 || 20.052 || 19.888 || 19.926
|}

6,32% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 5 || 12 || 3 || 1 || 0 || 27 || 1 || 0
|-
| 1985 || 5 || 10 || 5 || 1 || 0 || 27 || 1 || 0
|-
| 1988 || 4 || 13 || 4 || 1 || 1 || 25 || 1 || 0
|-
| 1991 || 6 || 10 || 4 || 3 || 1 || 24 || 1 || 0
|-
| 1994 || 5 || 8 || 3 || 1 || 2 || 28 || 2 || 0
|-
| 1998 || 6 || 7 || 2 || 3 || 2 || 24 || 4 || 1
|-
| 2002 || 4 || 9 || 3 || 3 || 2 || 25 || 3 || 0
|-
| 2006 || 6 || 10 || 3 || 2 || 2 || 22 || 2 || 2
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210504233012/http://www.tierp.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Uppsala län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>maqs8v5kr8enspbcs51g4t8omwp7g2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Årjäng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32951</id>
    <revision>
      <id>486175</id>
      <parentid>436685</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T05:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1559" sha1="h1q43l2aua1kdk3uwzc61phzt22ddxw" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Arjäng Municipality in Värmland County.png|thumb|De ligking van Årjäng in Värmlands län, Zwede.]]
'''Årjäng''' is 'n gemèndje in [[Värmlands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 9.801 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.420,09 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 6,9 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 13.049 || 11.451 || 9.989 || 9.805 || 10.235 || 9.790 || 9.801
|}

15,71% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 8 || 12 || 6 || 2 || 0 || 13 || 0 || 0
|-
| 1985 || 7 || 11 || 9 || 2 || 0 || 12 || 0 || 0
|-
| 1988 || 5 || 15 || 7 || 1 || 2 || 11 || 0 || 0
|-
| 1991 || 6 || 14 || 6 || 2 || 2 || 9 || 0 || 2
|-
| 1994 || 5 || 15 || 6 || 1 || 1 || 12 || 0 || 1
|-
| 1998 || 5 || 15 || 4 || 3 || 1 || 10 || 3 || 0
|-
| 2002 || 4 || 17 || 6 || 2 || 0 || 9 || 3 || 0
|-
| 2006 || 5 || 16 || 5 || 2 || 0 || 11 || 2 || 0
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210228082555/http://www.arjang.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Värmlands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>h1q43l2aua1kdk3uwzc61phzt22ddxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Forshaga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32955</id>
    <revision>
      <id>486139</id>
      <parentid>436689</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T17:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1556" sha1="ggzy3c4pblyh0djmyag7cghwf0l0mr4" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Forshaga Municipality in Värmland County.png|thumb|De ligking van Forshaga in Värmlands län, Zwede.]]
'''Forshaga''' is 'n gemèndje in [[Värmlands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 11.491 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 350,27 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 32,8 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 9.850 || 9.938 || 9.508 || 12.019 || 11.913 || 11.589 || 11.491
|}

6,01% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 6 || 7 || 2 || 0 || 0 || 25 || 1 || 0
|-
| 1985 || 7 || 5 || 4 || 0 || 0 || 24 || 1 || 0
|-
| 1988 || 5 || 6 || 4 || 0 || 2 || 23 || 1 || 0
|-
| 1991 || 7 || 6 || 4 || 2 || 0 || 19 || 1 || 2
|-
| 1994 || 5 || 5 || 2 || 1 || 2 || 23 || 2 || 1
|-
| 1998 || 7 || 4 || 2 || 1 || 2 || 21 || 4 || 0
|-
| 2002 || 4 || 5 || 3 || 2 || 1 || 22 || 3 || 1
|-
| 2006 || 5 || 5 || 2 || 2 || 1 || 22 || 2 || 2
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210427053409/http://www.forshaga.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Värmlands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>ggzy3c4pblyh0djmyag7cghwf0l0mr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hagfors</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32957</id>
    <revision>
      <id>486145</id>
      <parentid>436691</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1611" sha1="4to0i645dvqzihyxx9j5awo69wzfzzr" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Hagfors Municipality in Värmland County.png|thumb|De ligking van Hagfors in Värmlands län, Zwede.]]
[[File:Stadshuset_Hagfors2.jpg|thumb|'t Gemeintehoes]]
'''Hagfors''' is 'n gemèndje in [[Värmlands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 13.192 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.833,95 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 7,2 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 19.936 || 21.029 || 19.563 || 17.511 || 16.121 || 14.059 || 13.192
|}

6,80% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 4 || 7 || 1 || 0 || 1 || 32 || 4 || 0
|-
| 1985 || 5 || 6 || 2 || 0 || 1 || 31 || 4 || 0
|-
| 1988 || 3 || 7 || 2 || 0 || 2 || 31 || 4 || 0
|-
| 1991 || 4 || 6 || 2 || 1 || 1 || 29 || 4 || 2
|-
| 1994 || 4 || 5 || 1 || 0 || 2 || 32 || 5 || 0
|-
| 1998 || 4 || 5 || 1 || 2 || 1 || 20 || 8 || 0
|-
| 2002 || 3 || 5 || 2 || 2 || 0 || 23 || 6 || 0
|-
| 2006 || 4 || 5 || 3 || 1 || 0 || 21 || 6 || 1
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20090122093853/http://www.hagfors.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Värmlands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>4to0i645dvqzihyxx9j5awo69wzfzzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32960</id>
    <revision>
      <id>486147</id>
      <parentid>436694</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T21:25:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1554" sha1="o8brdtm58668j6ejdroq45yfr0qpetp" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Kil Municipality in Värmland County.png|thumb|De ligking van Kil in Värmlands län, Zwede.]]
'''Kil''' is 'n gemèndje in enne houfstad van [[Värmlands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 11.796 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 360,69 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 32,7 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 7.575 || 7.651 || 8.291 || 11.171 || 12.221 || 11.912 || 11.796
|}

5,82% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 8 || 7 || 5 || 0 || 0 || 17 || 2 || 0
|-
| 1985 || 9 || 7 || 5 || 0 || 0 || 16 || 2 || 0
|-
| 1988 || 7 || 7 || 5 || 0 || 2 || 16 || 2 || 0
|-
| 1991 || 8 || 6 || 3 || 2 || 2 || 14 || 2 || 2
|-
| 1994 || 8 || 5 || 3 || 1 || 3 || 17 || 2 || 0
|-
| 1998 || 9 || 6 || 2 || 3 || 3 || 13 || 3 || 0
|-
| 2002 || 9 || 5 || 3 || 3 || 1 || 12 || 2 || 0
|-
| 2006 || 7 || 6 || 2 || 2 || 2 || 15 || 0 || 1
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210312182753/http://www.kil.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Värmlands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>o8brdtm58668j6ejdroq45yfr0qpetp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Säffle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32963</id>
    <revision>
      <id>486163</id>
      <parentid>436697</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T02:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1581" sha1="eqz5tmykrbhte7dqv6sr87hfy098gvm" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Säffle Municipality in Värmland County.png|thumb|De ligking van Säffle in Värmlands län, Zwede.]]
'''Säffle''' is 'n gemèndje in enne houfstad van [[Värmlands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 15.952 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 1.220,68 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 13,1 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 19.012 || 19.750 || 20.213 || 18.985 || 17.979 || 16.639 || 15.952
|}

6,33% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 9 || 14 || 2 || 1 || 0 || 22 || 1 || 0
|-
| 1985 || 9 || 13 || 4 || 1 || 0 || 21 || 1 || 0
|-
| 1988 || 6 || 13 || 4 || 1 || 2 || 21 || 2 || 0
|-
| 1991 || 9 || 11 || 3 || 3 || 1 || 17 || 2 || 3
|-
| 1994 || 7 || 13 || 3 || 1 || 2 || 21 || 2 || 0
|-
| 1998 || 7 || 13 || 2 || 3 || 2 || 18 || 4 || 0
|-
| 2002 || 4 || 21 || 2 || 2 || 2 || 9 || 1 || 0
|-
| 2006 || 4 || 15 || 1 || 2 || 1 || 11 || 1 || 6
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210302165139/http://www.saffle.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Värmlands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>eqz5tmykrbhte7dqv6sr87hfy098gvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Torsby</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32966</id>
    <revision>
      <id>486167</id>
      <parentid>436700</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T03:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1574" sha1="o4ybvg4bnpoq6lud6z30dnrbewnpf3i" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Torsby Municipality in Värmland County.png|thumb|De ligking van Torsby in Värmlands län, Zwede.]]
'''Torsby''' is 'n gemèndje in enne houfstad van [[Värmlands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 12.957 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 4.188,65 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 3,1 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 22.158 || 21.135 || 16.971 || 15.601 || 15.105 || 13.725 || 12.957
|}

7,57% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 7 || 10 || 2 || 0 || 1 || 25 || 4 || 0
|-
| 1985 || 8 || 9 || 3 || 0 || 1 || 25 || 3 || 0
|-
| 1988 || 7 || 9 || 3 || 1 || 2 || 24 || 3 || 0
|-
| 1991 || 11 || 8 || 2 || 2 || 1 || 21 || 3 || 1
|-
| 1994 || 14 || 5 || 1 || 1 || 1 || 23 || 4 || 0
|-
| 1998 || 10 || 4 || 1 || 2 || 1 || 17 || 6 || 0
|-
| 2002 || 9 || 6 || 1 || 2 || 1 || 17 || 5 || 0
|-
| 2006 || 8 || 6 || 1 || 1 || 1 || 19 || 4 || 1
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20090206232750/http://www.torsby.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Värmlands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>o4ybvg4bnpoq6lud6z30dnrbewnpf3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vännäs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35761</id>
    <revision>
      <id>486173</id>
      <parentid>436715</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1565" sha1="cyseo1hdau3a0dg70ee6l8zcd8ms55w" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Vännäs Municipality in Västerbotten County.png|thumb|De ligking van Vännäs in Västerbottens län, Zwede.]]
'''Vännäs''' is 'n gemèndje in [[Västerbottens län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 8.432 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 533,18 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 15,8 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 8.170 || 8.694 || 8.123 || 8.093 || 8.410 || 8.532 || 8.432
|}

3,56% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 4 || 9 || 2 || 1 || 0 || 17 || 2 || 0
|-
| 1985 || 3 || 8 || 4 || 2 || 0 || 16 || 2 || 0
|-
| 1988 || 3 || 8 || 4 || 2 || 0 || 16 || 2 || 0
|-
| 1991 || 4 || 8 || 3 || 3 || 0 || 15 || 2 || 0
|-
| 1994 || 3 || 7 || 2 || 2 || 1 || 17 || 3 || 0
|-
| 1998 || 3 || 6 || 2 || 3 || 1 || 15 || 5 || 0
|-
| 2002 || 2 || 8 || 3 || 2 || 0 || 15 || 5 || 0
|-
| 2006 || 3 || 8 || 2 || 3 || 1 || 14 || 4 || 0
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20201029232519/http://www.vannas.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västerbottens län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>cyseo1hdau3a0dg70ee6l8zcd8ms55w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arboga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36175</id>
    <revision>
      <id>486133</id>
      <parentid>477256</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T14:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1565" sha1="ftyt2ete5l341752sb9v7vl63be4r8z" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Arboga Municipality in Västmanland County.png|thumb|De ligking van Arboga in Västmanlands län, Zwede.]]
'''Arboga''' is 'n gemèndje in [[Västmanlands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 13.385 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 327,26 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 40,9 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 13.174 || 14.146 || 14.882 || 14.944 || 14.622 || 13.870 || 13.385
|}

8,54% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 7 || 6 || 2 || 1 || 1 || 22 || 2 || 0
|-
| 1985 || 7 || 5 || 4 || 1 || 2 || 20 || 2 || 0
|-
| 1988 || 6 || 6 || 4 || 1 || 3 || 18 || 3 || 0
|-
| 1991 || 8 || 5 || 3 || 2 || 2 || 19 || 2 || 0
|-
| 1994 || 6 || 4 || 2 || 1 || 4 || 21 || 3 || 0
|-
| 1998 || 6 || 3 || 2 || 3 || 4 || 18 || 5 || 0
|-
| 2002 || 5 || 3 || 5 || 2 || 3 || 16 || 3 || 4
|-
| 2006 || 7 || 3 || 4 || 2 || 1 || 18 || 3 || 3
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210519085230/https://www.arboga.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västmanlands län]]
[[Categorie:Gemeintes in Zjwaede]]</text>
      <sha1>ftyt2ete5l341752sb9v7vl63be4r8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Åmål</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36628</id>
    <revision>
      <id>486174</id>
      <parentid>436623</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T05:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1586" sha1="awngh8aap165zli7t8fensg3oi19cgd" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Åmål Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Åmål in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Åmål''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 12.823 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 484,06 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 26,5 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 13.840 || 14.038 || 13.477 || 13.564 || 13.421 || 12.840 || 12.823
|}

8,83% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 7 || 8 || 2 || 1 || 0 || 20 || 0 || 3
|-
| 1985 || 6 || 10 || 4 || 1 || 1 || 18 || 0 || 1
|-
| 1988 || 5 || 13 || 3 || 1 || 2 || 17 || 0 || 0
|-
| 1991 || 6 || 10 || 3 || 2 || 1 || 17 || 0 || 2
|-
| 1994 || 6 || 9 || 2 || 1 || 1 || 21 || 0 || 1
|-
| 1998 || 4 || 9 || 1 || 2 || 1 || 13 || 0 || 1
|-
| 2002 || 2 || 14 || 1 || 2 || 1 || 10 || 1 || 0
|-
| 2006 || 3 || 14 || 1 || 1 || 1 || 10 || 1 || 0
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20170603131232/http://www.amal.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>awngh8aap165zli7t8fensg3oi19cgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borås</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36631</id>
    <revision>
      <id>486137</id>
      <parentid>436626</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1598" sha1="r2m7oohyk6b7vhcqz1m3nahcmicygnu" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Borås Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Borås in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Borås''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 100.147 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 915,22 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 109,4 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 84.000 || 93.144 || 102.329 || 95.389 || 94.156 || 96.883 || 100.147
|}

16,71% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 20 || 11 || 5 || 1 || 0 || 38 || 4 || 0
|-
| 1985 || 17 || 7 || 12 || 5 || 0 || 34 || 4 || 0
|-
| 1988 || 15 || 6 || 9 || 5 || 4 || 36 || 4 || 0
|-
| 1991 || 17 || 6 || 8 || 9 || 0 || 33 || 4 || 2
|-
| 1994 || 15 || 5 || 6 || 0 || 3 || 37 || 3 || 4
|-
| 1998 || 16 || 3 || 3 || 7 || 3 || 25 || 10 || 6
|-
| 2002 || 14 || 4 || 6 || 6 || 2 || 29 || 6 || 6
|-
| 2006 || 19 || 4 || 6 || 5 || 3 || 26 || 6 || 4
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20090204095106/http://www.boras.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>r2m7oohyk6b7vhcqz1m3nahcmicygnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gullspång</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36839</id>
    <revision>
      <id>486143</id>
      <parentid>436634</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1594" sha1="6klusq033jjt6sqym8uo78xxxld5rqs" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Gullspång Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Gullspång in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Gullspång''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 5.465 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 315,52 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 17,3 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 7.383 || 7.095 || 7.032 || 6.685 || 6.448 || 5.911 || 5.465
|}

8,97% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 8 || 10 || 2 || 1 || 0 || 19 || 1 || 0
|-
| 1985 || 9 || 9 || 3 || 1 || 0 || 18 || 1 || 0
|-
| 1988 || 8 || 9 || 3 || 0 || 1 || 20 || 0 || 0
|-
| 1991 || 9 || 8 || 2 || 3 || 1 || 16 || 1 || 1
|-
| 1994 || 9 || 7 || 1 || 2 || 0 || 20 || 2 || 0
|-
| 1998 || 6 || 5 || 0 || 2 || 2 || 12 || 4 || 10
|-
| 2002 || 2 || 3 || 1 || 2 || 0 || 13 || 2 || 18
|-
| 2006 || 2 || 3 || 2 || 0 || 0 || 12 || 0 || 16
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20180920223220/http://www.gullspang.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>6klusq033jjt6sqym8uo78xxxld5rqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lilla Edet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36847</id>
    <revision>
      <id>486149</id>
      <parentid>436642</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T22:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1599" sha1="hntufd2hhfi2llsko2le8swisl13vh5" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Lilla Edet Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Lilla Edet in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Lilla Edet''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 12.854 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 317,93 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 40,4 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 9.366 || 9.288 || 10.062 || 11.836 || 12.939 || 12.944 || 12.854
|}

12,49% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 6 || 9 || 3 || 0 || 0 || 21 || 2 || 0
|-
| 1985 || 5 || 8 || 6 || 0 || 0 || 19 || 3 || 0
|-
| 1988 || 4 || 9 || 4 || 1 || 2 || 18 || 3 || 0
|-
| 1991 || 6 || 10 || 3 || 2 || 1 || 14 || 4 || 1
|-
| 1994 || 4 || 10 || 1 || 1 || 1 || 19 || 5 || 0
|-
| 1998 || 5 || 9 || 2 || 3 || 2 || 13 || 7 || 0
|-
| 2002 || 4 || 7 || 3 || 2 || 1 || 11 || 3 || 0
|-
| 2006 || 5 || 7 || 2 || 1 || 1 || 11 || 3 || 1
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210308033549/http://www.lillaedet.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>hntufd2hhfi2llsko2le8swisl13vh5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mariestad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36849</id>
    <revision>
      <id>486151</id>
      <parentid>436644</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T23:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1601" sha1="fqo79atomelfbv59bcqaukdpy6uryhu" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Mariestad Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Mariestad in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Mariestad''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 23.942 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 602,39 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 39,7 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 19.170 || 20.527 || 24.794 || 24.413 || 24.682 || 23.800 || 23.942
|}

8,72% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 10 || 9 || 3 || 2 || 0 || 21 || 1 || 3
|-
| 1985 || 10 || 7 || 5 || 1 || 2 || 20 || 2 || 2
|-
| 1988 || 8 || 7 || 5 || 2 || 3 || 20 || 2 || 2
|-
| 1991 || 10 || 5 || 4 || 4 || 2 || 18 || 4 || 2
|-
| 1994 || 9 || 5 || 2 || 2 || 3 || 21 || 6 || 1
|-
| 1998 || 10 || 4 || 3 || 5 || 1 || 19 || 7 || 0
|-
| 2002 || 6 || 3 || 4 || 3 || 2 || 17 || 4 || 10
|-
| 2006 || 13 || 3 || 2 || 3 || 1 || 18 || 5 || 4
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20090302111058/http://www.mariestad.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>fqo79atomelfbv59bcqaukdpy6uryhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mark (Zwede)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37056</id>
    <revision>
      <id>486152</id>
      <parentid>436645</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T23:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1580" sha1="kvx35c3xe38ysrbcllfg0k749dk5jsv" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Mark Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Mark in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Mark''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 33.533 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 933,7 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 35,9 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 27.821 || 27.082 || 29.025 || 31.418 || 33.070 || 32.951 || 33.533
|}

8,83% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 10 || 13 || 2 || 0 || 0 || 23 || 3 || 0
|-
| 1985 || 9 || 11 || 4 || 0 || 0 || 24 || 3 || 0
|-
| 1988 || 7 || 11 || 4 || 2 || 2 || 22 || 3 || 0
|-
| 1991 || 8 || 10 || 3 || 4 || 0 || 21 || 3 || 2
|-
| 1994 || 6 || 10 || 2 || 2 || 2 || 23 || 3 || 3
|-
| 1998 || 7 || 8 || 1 || 5 || 2 || 18 || 6 || 4
|-
| 2002 || 5 || 8 || 4 || 4 || 2 || 20 || 4 || 4
|-
| 2006 || 8 || 8 || 2 || 3 || 1 || 20 || 3 || 6
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20090117225232/http://www.mark.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>kvx35c3xe38ysrbcllfg0k749dk5jsv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Öckerö</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37068</id>
    <revision>
      <id>486176</id>
      <parentid>436649</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T05:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1596" sha1="h2bak77ax1kbgsyacy23ryen2e5rn3c" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Öckerö Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Öckerö in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Öckerö''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 12.231 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 25,91 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 472,1 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 7.194 || 7.081 || 8.513 || 9.842 || 11.008 || 11.827 || 12.231
|}

4,04% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 14 || 3 || 5 || 5 || 2 || 12 || 0 || 0
|-
| 1985 || 13 || 2 || 7 || 5 || 0 || 13 || 1 || 0
|-
| 1988 || 12 || 2 || 6 || 6 || 3 || 12 || 0 || 0
|-
| 1991 || 12 || 1 || 4 || 8 || 4 || 11 || 0 || 1
|-
| 1994 || 11 || 1 || 3 || 7 || 4 || 14 || 1 || 0
|-
| 1998 || 12 || 1 || 3 || 10 || 2 || 11 || 2 || 0
|-
| 2002 || 11 || 0 || 4 || 10 || 2 || 12 || 2 || 0
|-
| 2006 || 12 || 0 || 4 || 10 || 3 || 11 || 1 || 0
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20170430210508/http://www.ockero.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>h2bak77ax1kbgsyacy23ryen2e5rn3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stenungsund</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37073</id>
    <revision>
      <id>486160</id>
      <parentid>436655</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T02:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1604" sha1="fwvdm9hi4771obk70p8fixmftvlvyso" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Stenungsund Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Stenungsund in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Stenungsund''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 23.156 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 253,54 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 91,3 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 5.839 || 6.620 || 12.588 || 16.091 || 18.640 || 20.679 || 23.156
|}

8,05% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 10 || 9 || 3 || 1 || 0 || 16 || 2 || 0
|-
| 1985 || 8 || 7 || 7 || 0 || 2 || 16 || 1 || 0
|-
| 1988 || 7 || 7 || 6 || 1 || 4 || 15 || 1 || 0
|-
| 1991 || 10 || 5 || 6 || 3 || 2 || 12 || 1 || 2
|-
| 1994 || 9 || 4 || 5 || 1 || 3 || 17 || 2 || 0
|-
| 1998 || 9 || 3 || 4 || 5 || 2 || 14 || 4 || 0
|-
| 2002 || 7 || 3 || 7 || 4 || 1 || 15 || 3 || 1
|-
| 2006 || 10 || 4 || 5 || 3 || 2 || 14 || 2 || 1
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210323183700/http://www.stenungsund.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>fwvdm9hi4771obk70p8fixmftvlvyso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Strömstad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37074</id>
    <revision>
      <id>486161</id>
      <parentid>436656</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T02:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1602" sha1="rzvxh60m3f8om7k3c2pgsgd9ww81xcu" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Strömstad Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Strömstad in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Strömstad''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 11.561 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 471,54 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 24,5 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 11.149 || 10.412 || 9.568 || 9.580 || 10.846 || 11.102 || 11.561
|}

18,65% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 5 || 10 || 4 || 1 || 1 || 16 || 1 || 1
|-
| 1985 || 5 || 9 || 6 || 0 || 3 || 15 || 1 || 0
|-
| 1988 || 4 || 9 || 5 || 1 || 4 || 15 || 1 || 0
|-
| 1991 || 7 || 11 || 4 || 1 || 2 || 12 || 1 || 1
|-
| 1994 || 5 || 12 || 3 || 0 || 2 || 14 || 2 || 1
|-
| 1998 || 7 || 10 || 3 || 2 || 2 || 12 || 3 || 0
|-
| 2002 || 5 || 12 || 5 || 1 || 2 || 11 || 3 || 0
|-
| 2006 || 6 || 8 || 3 || 1 || 0 || 8 || 2 || 11
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20090122065113/http://www.stromstad.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>rzvxh60m3f8om7k3c2pgsgd9ww81xcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tjörn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37512</id>
    <revision>
      <id>486165</id>
      <parentid>436661</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T03:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1581" sha1="lr2c0u9pwgtlgokyzo063en9aj98umq" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Tjörn Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Tjörn in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Tjörn''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 14.944 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 168,23 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 88,8 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 8.671 || 8.339 || 9.327 || 11.701 || 13.919 || 14.733 || 14.944
|}

5,79% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 10 || 7 || 8 || 2 || 0 || 10 || 1 || 3
|-
| 1985 || 9 || 3 || 12 || 2 || 1 || 10 || 1 || 3
|-
| 1988 || 6 || 4 || 11 || 2 || 3 || 9 || 1 || 5
|-
| 1991 || 8 || 3 || 8 || 4 || 1 || 12 || 0 || 5
|-
| 1994 || 7 || 3 || 6 || 2 || 2 || 17 || 0 || 4
|-
| 1998 || 6 || 2 || 6 || 5 || 1 || 14 || 1 || 6
|-
| 2002 || 5 || 2 || 6 || 4 || 1 || 14 || 1 || 8
|-
| 2006 || 7 || 2 || 6 || 4 || 1 || 13 || 1 || 7
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210523174250/http://www.tjorn.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>lr2c0u9pwgtlgokyzo063en9aj98umq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tranemo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37514</id>
    <revision>
      <id>486168</id>
      <parentid>436663</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T03:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1593" sha1="8rmjyp87bptvlruy7kf31y94m9fiygg" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Tranemo Municipality in Västra Götaland County.png|thumb|De ligking van Tranemo in Västra Götalands län, Zwede.]]
'''Tranemo''' is 'n gemèndje in [[Västra Götalands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 11.764 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 744,35 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 15,8 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 10.339 || 10.886 || 11.594 || 12.413 || 12.462 || 12.037 || 11.764
|}

10,78% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 9 || 14 || 2 || 1 || 0 || 19 || 0 || 0
|-
| 1985 || 8 || 12 || 5 || 2 || 0 || 18 || 0 || 0
|-
| 1988 || 7 || 12 || 4 || 2 || 2 || 18 || 0 || 0
|-
| 1991 || 7 || 9 || 3 || 3 || 1 || 13 || 0 || 1
|-
| 1994 || 6 || 9 || 3 || 2 || 1 || 16 || 0 || 0
|-
| 1998 || 7 || 9 || 1 || 3 || 2 || 15 || 0 || 0
|-
| 2002 || 5 || 10 || 2 || 3 || 1 || 15 || 1 || 0
|-
| 2006 || 6 || 11 || 2 || 2 || 0 || 14 || 1 || 1
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210422055245/http://www.tranemo.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Västra Götalands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>8rmjyp87bptvlruy7kf31y94m9fiygg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hallsberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37685</id>
    <revision>
      <id>486146</id>
      <parentid>384317</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1552" sha1="f57c3l503wo5lgoz06d0psm5ssbil7i" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Hallsberg Municipality in Örebro County.png|thumb|De ligking van Hallsberg in Örebro län, Zwede.]]
'''Hallsberg''' is 'n gemèndje in [[Örebro län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 15.267 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 640,15 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 23,8 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 15.765 || 16.338 || 16.895 || 17.246 || 16.735 || 15.685 || 15.267
|}

8,54% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 6 || 8 || 2 || 2 || 0 || 25 || 2 || 0
|-
| 1985 || 6 || 6 || 4 || 2 || 1 || 24 || 2 || 0
|-
| 1988 || 4 || 7 || 4 || 2 || 2 || 23 || 3 || 0
|-
| 1991 || 6 || 7 || 4 || 4 || 0 || 21 || 3 || 0
|-
| 1994 || 5 || 5 || 3 || 2 || 0 || 26 || 4 || 0
|-
| 1998 || 6 || 6 || 2 || 4 || 0 || 21 || 6 || 0
|-
| 2002 || 4 || 5 || 4 || 4 || 1 || 23 || 4 || 0
|-
| 2006 || 6 || 5 || 2 || 3 || 2 || 22 || 3 || 2
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210115143227/http://www.hallsberg.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Örebro län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>f57c3l503wo5lgoz06d0psm5ssbil7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boxholm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39333</id>
    <revision>
      <id>486138</id>
      <parentid>384328</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1566" sha1="c54hbcrxjr0f6kzxrqj100tcri1ao62" xml:space="preserve">{{Dialek|Mofers}}
[[File:Boxholm Municipality in Östergötland County.png|thumb|De ligking van Boxholm in Östergötlands län, Zwede.]]
'''Boxholm''' is 'n gemèndje in [[Östergötlands län]], [[Zwede]]. De gemèndje tèltj 5.244 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 528,27 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 9,9 luuj de km².

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|-
! Jaor
| 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2000 || 2006
|-
! Inwoeanersaantaal
| 7.214 || 6.416 || 6.383 || 5.794 || 5.675 || 5.334 || 5.244
|}

4,41% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

== Politiek ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|+ '''Zaetelverdeiling inne gemèndjeraod'''
|-
! Jaor || [[Moderaterna]] || [[Centerpartiet|Center]] || [[Folkpartiet liberalerna|Liberalerna]] || [[Kristdemokraterna]] || [[Miljöpartiet de Gröna|Gröna]] || [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti|Socialdemokraterna]] || [[Vänsterpartiet|Vänster]] || Anger partieje
|-
| 1982 || 5 || 9 || 1 || 1 || 0 || 23 || 2 || 0
|-
| 1985 || 4 || 8 || 3 || 1 || 0 || 23 || 2 || 0
|-
| 1988 || 3 || 9 || 2 || 1 || 1 || 23 || 2 || 0
|-
| 1991 || 5 || 9 || 1 || 3 || 0 || 21 || 2 || 0
|-
| 1994 || 4 || 7 || 1 || 3 || 0 || 23 || 3 || 0
|-
| 1998 || 4 || 6 || 0 || 6 || 0 || 19 || 6 || 0
|-
| 2002 || 3 || 7 || 0 || 5 || 0 || 22 || 4 || 0
|-
| 2006 || 4 || 6 || 0 || 3 || 1 || 21 || 0 || 0
|}

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20090129203803/http://www.boxholm.se/ Website vanne gemèndje.]

[[Categorie:Östergötlands län]]
[[Categorie:Gemeinte in Zjwaede]]</text>
      <sha1>c54hbcrxjr0f6kzxrqj100tcri1ao62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sogndal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46003</id>
    <revision>
      <id>486158</id>
      <parentid>385589</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T02:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1155" sha1="ccbdhxvkn29oxoumj47xj2jo8akdnj9" xml:space="preserve">{{Dialek|Remunjs}}
[[Plaetje:NO 1420 Sogndal.svg|thumb|De ligking van Sogndal in de pervincie Sogn og Fjordane.]]
'''Sogndal''' is 'n gemeinte in de pervincie (''fylke'') [[Sogn og Fjordane]] in [[Nórwaeg]]. De gemeinte had 6.836 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 745,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 9,2. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't [[Nynorsk]] gebroek.

De gemeintecode is 1420.

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Jaor
| 1769 || 1801 || 1815 || 1825 || 1835 || 1845 || 1855 || 1865 || 1875 || 1890 || 1900
|-
! Inweuners
| 2.302 || 2.742 || 2.884 || 3.227 || 3.522 || 3.927 || 3.990 || 3.877 || 3.612 || 3.512 || 3.484
|-
! Jaor
| 1910 || 1920 || 1930 || 1946 || 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2001 || 2006
|-
! Inweuners
| 3.550 || 3.433 || 3.358 || 3.666 || 3.755 || 3.896 || 4.452 || 5.519 || 5.973 || 6.581 || 6.836
|}

In 2004 waas 3,1% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20210310172359/http://www.sogndal.kommune.no/ De website van de gemeinte.] 

[[Categorie:Sogn og Fjordane]]
[[Categorie:Gemeinte in Noorwege]]</text>
      <sha1>ccbdhxvkn29oxoumj47xj2jo8akdnj9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lyngen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47809</id>
    <revision>
      <id>486150</id>
      <parentid>388735</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T22:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24152</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>486150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1111" sha1="d6gryiia4xqgealy0vqrdhn6c4ba8rz" xml:space="preserve">{{Dialek|Remunjs}}
[[Plaetje:NO 1938 Lyngen.svg|thumb|De ligking van Lyngen in de pervincie Troms.]]
'''Lyngen''' is 'n gemeinte in de pervincie (''fylke'') [[Troms]] in [[Nórwaeg]]. De gemeinte had 3.161 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 810,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 3,9. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.

De gemeintecode is 1938.

== Demografische óntwikkeling ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Jaor
| 1769 || 1801 || 1815 || 1825 || 1835 || 1845 || 1855 || 1865 || 1875 || 1890 || 1900
|-
! Inweuners
| 529 || 965 || 894 || 1.018 || 1.130 || 1.240 || 1.488 || 1.690 || 1.848 || 2.175 || 2.528
|-
! Jaor
| 1910 || 1920 || 1930 || 1946 || 1950 || 1960 || 1970 || 1980 || 1990 || 2001 || 2006
|-
! Inweuners
| 2.687 || 2.910 || 3.183 || 3.680 || 3.881 || 3.919 || 3.842 || 3.875 || 3.570 || 3.189 || 3.161
|}

In 2004 waas 2,4% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20131111051521/http://www.lyngen.kommune.no/ De website van de gemeinte.] 

[[Categorie:Troms]]
[[Categorie:Gemeinte in Noorwege]]</text>
      <sha1>d6gryiia4xqgealy0vqrdhn6c4ba8rz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Euverlèk gebroeker:A09</title>
    <ns>3</ns>
    <id>76169</id>
    <revision>
      <id>486134</id>
      <timestamp>2026-07-14T15:29:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ooswesthoesbes</username>
        <id>398</id>
      </contributor>
      <comment>Nuuj pazjena: Please do not randomly delete pages. We have more than enough sufficient local administrators here. Even if orphaned, the contents on a talk page can still be relevant. --~~~~</comment>
      <origin>486134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="291" sha1="oawfskzalfu33imwy9hjlac1y8ody3y" xml:space="preserve">Please do not randomly delete pages. We have more than enough sufficient local administrators here. Even if orphaned, the contents on a talk page can still be relevant. --[[Gebroeker:Ooswesthoesbes|OosWesThoesBes]] ([[Euverlèk gebroeker:Ooswesthoesbes|euverlègk]]) 14 jul 2026 17:29 (CEST)</text>
      <sha1>oawfskzalfu33imwy9hjlac1y8ody3y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>486140</id>
      <parentid>486134</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T17:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A09</username>
        <id>24916</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Antjwaord</comment>
      <origin>486140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="674" sha1="a5g8mfw3b6axxn105t2nxhhpm0h87fx" xml:space="preserve">Please do not randomly delete pages. We have more than enough sufficient local administrators here. Even if orphaned, the contents on a talk page can still be relevant. --[[Gebroeker:Ooswesthoesbes|OosWesThoesBes]] ([[Euverlèk gebroeker:Ooswesthoesbes|euverlègk]]) 14 jul 2026 17:29 (CEST)

:@[[Gebroeker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]: Hi, and thanks. I thought it was a leftover as talkpages sometimes get left unintentionally after a page deletion. Hopefully my actions didn't come off as harmful – at least that wasn't my intent. Thank you for your admin service. Best regards, [[Gebroeker:A09|A09]] ([[Euverlèk gebroeker:A09|euverlègk]]) 14 jul 2026 19:55 (CEST)</text>
      <sha1>a5g8mfw3b6axxn105t2nxhhpm0h87fx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>486141</id>
      <parentid>486140</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ooswesthoesbes</username>
        <id>398</id>
      </contributor>
      <origin>486141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="909" sha1="2zz6obxazi6gt2yvxvzd78bye8ck1n9" xml:space="preserve">Please do not randomly delete pages. We have more than enough sufficient local administrators here. Even if orphaned, the contents on a talk page can still be relevant. --[[Gebroeker:Ooswesthoesbes|OosWesThoesBes]] ([[Euverlèk gebroeker:Ooswesthoesbes|euverlègk]]) 14 jul 2026 17:29 (CEST)

:@[[Gebroeker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]: Hi, and thanks. I thought it was a leftover as talkpages sometimes get left unintentionally after a page deletion. Hopefully my actions didn't come off as harmful – at least that wasn't my intent. Thank you for your admin service. Best regards, [[Gebroeker:A09|A09]] ([[Euverlèk gebroeker:A09|euverlègk]]) 14 jul 2026 19:55 (CEST)
::Of course, no problem. We prefer to keep them for future reference, in case a page gets recreated afterwards. --[[Gebroeker:Ooswesthoesbes|OosWesThoesBes]] ([[Euverlèk gebroeker:Ooswesthoesbes|euverlègk]]) 14 jul 2026 20:02 (CEST)</text>
      <sha1>2zz6obxazi6gt2yvxvzd78bye8ck1n9</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>