Wikipedia
lnwiki
https://ln.wikipedia.org/wiki/Lok%C3%A1s%C3%A1_ya_libos%C3%B3
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Média
Spécial
Discussion
Utilisateur
Discussion utilisateur
Wikipedia
Discussion Wikipedia
Fichier
Discussion fichier
MediaWiki
Discussion MediaWiki
Modèle
Discussion modèle
Aide
Discussion aide
Catégorie
Discussion catégorie
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Lisapo lya Kongó-Kinsásá
0
1921
136372
134332
2026-10-30T00:46:45Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136372
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Mapcongo1914.jpg|thumb|Kongo belji (1914)]]
[[Image:Mapcongo1914-2.jpg|thumb|Kongo belji (1914)]]
Kongó-Kinsásá ekelámákí o mobú [[1885]] lokóla lopángo lonɛ́nɛ la [[Léopold II]], kasi ezalákí mabelé ma bikólo biyíké.
== Dipanda na Bɛ́lɛjika ==
''[[Kongó ya Bɛ́lɛjika|Congo belge]]'' elongákí lipanda na [[1960]], o nkómbó ya «Republíki ya Kongó», nkómbó nsé mɔ̌kɔ́ na kolonia ya kala ya [[Falansia]] - [[Kongó-Brazzaville]]. Nkómbó ya «<nowiki/>[[Kongó-Kinsásá|Republíki ya Kongó Demokratíki]]» ezwamákí na [[1966]], kasi bikólo bíbalé basilákí koyébana míngi-míngi, mpé kokesana na nkómbó ya bingúmba-mikonzi bya bangó, mpɔ̂ na komíbêngama Kongó-Léopoldville (mpé Kongó-Kinsásá na nsima [[1965]]), na Kongó-Brazzaville.
== Zaïre ==
'''Zaïre''' ezalákí banda [[1971]] te [[1999]] nkómbó óyo ebêngámákí «Republíki ya Kongó Demokratíki», mfalanga ya [[ekólo]] wâná, mpé [[ebale]] óyo epésáká ekólo Kongó ebimélí na yě see mɔ̌kɔ́ na [[mayi-mozindo Atalantiki]].
{{Nkómbó kala sika}}
== Etumba ==
* [[Mâwa ma Kongó]] (1888–1908)
* [[Mikakatano mya Kongó]] (1960)
* [[Etumba ya Katánga mpé Kasái]] (1960–1961)
* [[Etumba ya baí-mbóka mpé botómboki bwa Simba]] (1961–1964)
* [[Etumba ya Shába]] (1977–1978)
* [[Etumba ya Kongó ya libosó]] (1996-1997)
* [[Etumba ya Kongó ya míbalé]] (1998-2003)
* [[Etumba ya Kívu]] (2003- )
== Tála mpé ==
=== Nkásá o libándá ===
*{{fr}} https://web.archive.org/web/20110721192834/http://www.cobelco.info/
=== Babúkú ===
*{{fr}} Balandier G, La vie quotidienne au royaume du Kongo du 16ème au 18ème siècle, Hachette, 1965.
*{{fr}} Bancel N, Blanchard P & Lemaire S, Ces zoos humains de la République coloniale, Le Monde diplomatique, août 2000, http://www.monde-diplomatique.fr/
*{{fr}} Conrad J, Au coeur des ténèbres, éd.Mille et une nuits, 1999, https://web.archive.org/web/20120628091100/http://www.cwrl.utexas.edu/ ; version intégrale (.pdf)
*{{fr}} Coquery-Vidrovitch C, Au Congo, de la rébellion à l'insurrection, Le Monde diplomatique, janvier 1999, http://www.monde-diplomatique.fr/
*{{fr}} Coopération par l'Éducation & la Culture (C.E.C), Zaïre 1885-1985 : Cent ans de regards belges, dir. Fr De Moor & JP Jacquemin, [[Bruxelles]], 1985 (épuisé)
*{{fr}} Coopération par l'Éducation & la Culture (CEC), "Notre Congo-Onze Kongo"-La propagande coloniale belge : Fragments pour une étude critique, Bruxelles, 2000 (CEC: 18, rue Joseph II, Bruxelles 1000, Belgique)
*{{fr}} De Witte L, L'Assassinat de Lumumba, Paris: Karthala, 2000.
*{{fr}} Doyle AC, Le Crime du Congo, Bruxelles: éditions La mesure du possible, 2005 ({{en}} The Crime of Congo, 1909)
*{{fr}} Frantz F, Les damnés de la terre, Gallimard, 1991 (1961, Maspéro)
*{{fr}} Hochschild A, Les Fantômes du roi Léopold II. Un holocauste oublié, Paris, belfond, 1998.
*{{fr}} Janssens PG , La Trypanosomiase en [[Angola]] à l’aube du 20ème siècle. Réflexions sur les épidémies des bassins du Cuanza et du Congo (Notes historiques), Bulletin des Séances, ARSOM, no 42, 1996-3
*{{fr}} Marchal J, L’état libre du Congo : Paradis perdu. L’Histoire du Congo, 1876-1900, 2 volumes, Borgloon, éd.Paula Bellings, 1996 (éd.P.Bellings: Kerselaarstraat, 10, Borgloon B-3840, Belgique)
*{{fr}} Marchal J, E.D. Morel contre Léopold II : L’Histoire du Congo, 1900-1910, 2 volumes, Paris, L’Harmattan, 1996.
*{{fr}} Marchal J, Travail forcé pour le cuivre et pour l’or : L’Histoire du Congo, 1910-1945, Borgloon, éd.Paula Bellings, 1999.
*{{fr}} Massoz Michel, Le Congo de Léopold II, C. A., Liège, 1989.
*{{fr}} Ndaywel è Nziem I, Histoire générale du Congo, De l'héritage ancien à la République Démocratique, RDC : Afrique-Éditions, Paris-Bruxelles : Duculot, 1998.
*{{en}} UNESCO, General History Of Africa, Africa under colonial domination, 1880-1935, éd. A .Boahen, 1985, http://www.unesco.org/culture/ (Fr.)
*{{fr}} Vellut JL, European Medicine in the Congo Free State, 1885-1908, in : P.G. Janssens, M. Kivits et J. Vuylsteke, dirs., Analecta de réalisations médicales en Afrique centrale, 1885-1985, Fondation roi Baudouin, Masson-Paris - Peeters-Louvain, 1991, pp. 62-81 [sortie effective en mai 1993].
*{{fr}} Vidal C, dans Sommaire des Comptes Rendus d’Auditions 1998 à l’Assemblée Nationale française (à propos du génocide survenu au [[Rwanda]] en avril-juin 1994), http://www.assembleenat.fr/
*{{fr}} Wastiau B, Un essai sur 'la vie sociale' des chefs-d'oeuvre du musée de Tervuren, Tervuren (Belgique), Musée Royal de l'Afrique Centrale, 2000 (Musée Royal de l'Afrique Centrale, Service des publications/Publication Department, Leuvensesteenweg 13, B-3080 Tervuren, Belgique ou psmets@africamuseum.be; versions française, néerlandaise et anglaise), https://web.archive.org/web/20050408194124/http://exitcongomuseum.africamuseum.be/
== Nkomá ==
<references/>
[[Category:Kongó-Kinsásá]]
[[Category:Lisapo lya Kongó-Kinsásá]]
564cy7o1y9824v4xuyfmyaffq4q0yrx
Kongó ya Bɛ́lɛjika
0
5506
136370
131041
2026-10-30T00:38:21Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136370
wikitext
text/x-wiki
{{Ndoí|Kongo}}
{{Infobox Esé|
nkómbó = {{PAGENAME}} |
nkómbó_na_lokótá = Congo Belge <br /> Belgisch Kongo '''|
elílí_bɛndɛ́lɛ = Flag of the Congo Free State.svg |
elílí_elembo-nkita = Congo belga.PNG |
image_map = LocationDRCongo.png |
<!-- liloba-lokúmu = Justice – Paix – Travail<br />([[Lifalansé]]): <big>Bosémbo - Bobóto - Mosálá<big/>| -->
loyémbo = [[La Brabançonne]] |
nkótá_ya_letá = [[Lifalansé]], [[Lifalamá]] |
nkótá_ya_ekólo = [[Lingála]], [[Kiswahíli]],<br />[[Ciluba]], [[kikɔ́ngɔ]]|
mbóka-mokonzi = [[Léopoldville]] / Leopoldstad |
engúmba_monɛ́nɛ = [[Léopoldville]] / Leopoldstad |
<!-- loléngé_letá = [[Libonga]]|
babengí_mokambi = [[Bakambi-ekólo ba Kongó-Kinsásá|Mokonzi wa ekólo]] |
nkómbó_mokambi = [[Joseph Kabila]] |
| titre leaderA = [[Liste des rois des Belges|Roi des Belges]]
| leaderA1= [[Léopold II de Belgique|Lépold II]]
| leaderA1 date= [[1908]] - [[1909]]
| leaderA2= [[Albert Ier de Belgique|Albert I{{er}}]]
| leaderA2 date= [[1909]] - [[1934]]
| leaderA3= [[Léopold III de Belgique|Léopold III]]
| leaderA3 date= [[1934]] - [[1951]]
| leaderA4= [[Baudouin Ier de Belgique|Baudoin I{{er}}]]
| leaderA4 date= [[1951]] - [[1960]]
| titre leaderB = Gouvernant
| leaderB1= [[Baron de Wahis]]
| leaderB2= [[Eugène Jungers|Eugène Jacques Pierre Louis Jungers]]
| leaderB3= [[Henri Arthur Adolf Marie Christopher Cornelis]]
| leaderB1 date= [[1908]] - [[1910]]
| leaderB2 date= [[1946]] - [[1951]]
| leaderB3 date= [[1958]] - [[1960]] -->
etando = 2 345 410|
etando_limati =ya 12|
etando_bonɛ́nɛ =2 E9|
ndámbo_mái =3.3|
bato_ndakisa-mitúya = 13 500 000|
bato_ndakisa-mitúya_mobú=1930|
<!-- bato_ndakisa-mitúya_limati=23 |
bato_na_etando = 27|
bato_na_etando_limati=ya 182 |
bato_botángi = 29,916,800|
bato_botángi_mobú= 1984|
BOTIBO_BOZIBI = 35,798|
BOTIBO_BOZIBI_mobú=2003|
BOTIBO_BOZIBI_limati=ya 7|
BOTIBO_BOZIBI_moto_na_moto = 673|
BOTIBO_BOZIBI_moto_na_moto_limati=ya 189|
sovereignty_type =[[dipanda]] | -->
established_events = dipanda na [[Bɛ́lɛjika]]|
established_dates = <br /> [[30]]. [[Sánzá ya motóbá]], [[1960]]|
mosɔlɔ = [[Falánga ya Kongó]]| <!-- currency_code=CFR| -->
ngonga = [[Temps universel coordonné|UTC]] |utc_offset=+1 na +2 |
ngonga_DST = - | utc_offset_DST=- |
<!-- cctld = .[[ISO 3166-2:CD|CD]] |
calling_code = 243| -->
footnotes = |
}}
[[Image:Mapcongo1914.jpg|thumb|Kongo belji (1914)]]
[[Image:Mapcongo1914-2.jpg|thumb|Kongo belji (1914)]]
'''{{PAGENAME}}''' ezalakí libonga ya [[Bɛ́lɛjika]] ya 15 novembere o mobu 1908 kíno 29 yúni 1960.
[[Kongó-Kinsásá]] ekelámákí o mobú 1885 lokóla lopángo lonɛ́nɛ la Léopold II, kasi ezalákí mabelé ma bikólo biyíké.
Kongó ya Bɛ́lɛjika elongákí lipanda na 1960, o nkómbó ya «Republíki ya Kongó», nkómbó nsé mɔ̌kɔ́ na kolonia ya kala ya [[Falansia]] - [[Kongó-Brazzaville]]. Nkómbó ya «Republíki ya Kongó Demokratíki» ezwamákí na 1966, kasi bikólo bíbalé basilákí koyébana míngi-míngi, mpé kokesana na nkómbó ya bingúmba-mikonzi bya bangó, mpɔ̂ na komíbêngama Kongó-Léopoldville (mpé Kongó-Kinsásá na nsima 1965), na Kongó-Brazzaville.
== Tála mpé ==
=== Wikipedia ===
* [[Lisapo_lya_Kongó-Kinsásá]]
* [[Ntángo ya banɔ́kɔ́ (Kongó-Kinsásá)]]
* [[Letá ya nsɔ́mi ya Kongó]]
=== Nkásá o libándá ===
*{{fr}} https://web.archive.org/web/20110721192834/http://www.cobelco.info/
=== Babúkú ===
* {{fr}} Coquery-Vidrovitch, C: ''Au Congo, de la rébellion à l'insurrection'', Le Monde diplomatique, janvier 1999, http://www.monde-diplomatique.fr/
* {{fr}} Coopération par l'Éducation & la Culture (C.E.C), ''Zaïre 1885-1985 : Cent ans de regards belges,'' dir. Fr De Moor & JP Jacquemin, Bruxelles, 1985 (épuisé)
*{{fr}} Coopération par l'Éducation & la Culture (CEC), ''"Notre Congo-Onze Kongo"-La propagande coloniale belge : Fragments pour une étude critique'', Bruxelles, 2000 (CEC: 18, rue Joseph II, Bruxelles 1000, Belgique)
* {{fr}} Ergo, André-Bernard: ''L'Héritage de la Congolie. Naissance d'une nation en Afrique centrale.'' L'Harmattan, 2007.
* {{fr}} Janssens, PG: ''La Trypanosomiase en Angola à l’aube du 20ème siècle.'' Réflexions sur les épidémies des bassins du Cuanza et du Congo (Notes historiques), Bulletin des Séances, ARSOM, no 42, 1996-3
* {{fr}} Marchal, J: ''Travail forcé pour le cuivre et pour l’or : L’Histoire du Congo, 1910-1945'', Borgloon, éd.Paula Bellings, 1999.
* {{fr}} Ndaywel è Nziem, I: ''Histoire générale du Congo, De l'héritage ancien à la République Démocratique'', RDC : Afrique-Éditions, Paris-Bruxelles : Duculot, 1998.
* {{en}} UNESCO, ''General History Of Africa, Africa under colonial domination, 1880-1935'', éd. A .Boahen, 1985, http://www.unesco.org/culture/ (Fr.)
* {{fr}} Vanthmesche, Guy: ''La Belgique et le Congo. empreintes d'une colonie (1885-1980)'', Complexe, 2007.
* {{fr}} Wastiau B, ''Un essai sur 'la vie sociale' des chefs-d'oeuvre du musée de Tervuren'', Tervuren (Belgique), Musée Royal de l'Afrique Centrale, 2000 (Musée Royal de l'Afrique Centrale, Service des publications/Publication Department, Leuvensesteenweg 13, B-3080 Tervuren, Belgique ou psmets@africamuseum.be; versions française, néerlandaise et anglaise), https://web.archive.org/web/20050408194124/http://exitcongomuseum.africamuseum.be/
{{LisapoRDC}}
[[Category:Kongó ya Bɛ́lɛjika]]
[[Category:Lisapo lya Kongó-Kinsásá]]
jwgcheu28c42yj1c1m0f8o6y194chiu
Evoloko
0
5986
136359
115279
2026-10-29T16:14:59Z
Amimabelle
13400
Créé en traduisant la section « Biographie » de la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/229602680|Evoloko Jocker]] »
136359
wikitext
text/x-wiki
'''Antoine Evoloko Bitumba Bolay Ngoy''', alias ''Anto Nickel'', ''Lay-Lay'', ''Atshuamo'', ''Tonton Bokulaka'', ''Joker dit la carte qui gagne'', ''Nkumu'', ''Abrahama '' (abótámí o mokɔlɔ 20 máyí 1955) azalí [[moyémbi]] mpé mokeli wa nzémbo wa [[Kongó-Kinsásá]].
== Diski ==
*''Francine Keller '' (1970, Zaiko Langa Langa)
*''Michael '' (1971, Zaiko Langa Langa)
*''Charlotte à dieu na Athenéé'' (1972, Zaiko Langa Langa)
*''Belinda ya Mbongo/Onassis'' (1973, Zaiko Langa Langa)
*''Eluzam '' (1974, Zaiko Langa Langa)
*''Mbeya-Mbeya '' (1974, Zaiko Langa Langa)
*''Ami Bakumba '' (1974, Zaiko Langa Langa)
*''Seméki Mondo '' (1975, Isifi Lokole)
*''2X2X2 '' (1975, Isifi Lokole)
*''Mokili tour à tour '' (1976, Isifi Melodia)
*''Adolofina'' (1976, Isifi Melodia)
*''Amba '' (1977, Isifi Melodia)
*''Chérie Betula '' (1977, Isifi Melodia)
*''Toto/Litina Desespoir '' (1978, Isifi Melodia)
*''Kalela '' (1978, Isifi Melodia)
*''Sambolé '' (1977, Isifi Melodia)
*''Amundalasini '' (1978, Les casques-bleu)
*''Revelation'' (1978, Les casques-bleu)
*''Cherie Mbeya '' (1979, Les casques-bleu)
*''Le 7eme sacrement '' (1979, Zaiko Langa-Langa)
*''Fièvre Mondo '' (1980, Zaiko Langa-Langa)
*''Leya '' (1981, Langa Langa Stars)
*''Avenir Mbeya'' (1982, Langa Langa Stars)
*''Requieme '' (1983, Langa Langa Stars)
*''Moyeké '' (1984, Langa Langa Stars)
*''Likombé '' (1984, Langa Langa Stars)
*''Soleil Adieta '' (1984, Langa Langa Stars)
*''Santa la verte '' (1985, Langa Langa Stars)
*''You-You '' (1985, Langa Langa Stars)
*''Eliyo '' (1986, Langa Langa Stars)
*''Momo '' (1986, Langa Langa Stars)
*''Sika'' (1986, Langa Langa Stars)
*''Doné '' (1986, Langa Langa Stars)
*''Bedadi '' (1986, Langa Langa Stars)
*''Esquiveur '' (1986, Langa Langa Stars)
*''Gateau d'anniversaire '' (1986, Langa Langa Stars)
*''Rosa de Paris '' (1987, Langa Langa Stars)
*''La belle de Bagui '' (1987, Langa Langa Stars)
*''Papa Lokotro '' (1987, Langa Langa Stars)
*''Communiqué Fula-Fula '' (1987, Langa Langa Stars)
*''Trop bon trop couillon '' (1987, Isifi Melodia)
*''Mwana Ekanga '' (1987, Langa Langa Stars)
*''Litina désespoir '' (1988, en collaboration avec Souzi Kaseya)
*''Santa Dou '' (1988, en collaboration avec Souzi Kaseya)
*''Tostao '' (1988, Langa Langa Stars)
*''Serie F '' (1989, Langa Langa Stars)
*''Info dernier '' (1989, Langa Langa Stars)
*''Mbongé '' (1988, en collaboration avec Souzi Kaseya)
*''Samedi soir '' (1988, en collaboration avec Souzi Kaseya)
*''Tour à tour '' (1988, en collaboration avec Souzi Kaseya)
*''Rosa Mbunza '' (1991, Langa Langa Stars)
*''Bebe Kigoma '' (1991, Langa Langa Stars)
*''Vicky Bakir '' (1991, Langa Langa Stars)
*''Mingelina B-52 '' (1991, Langa Langa Stars)
*''Etha Ndjoli '' (1991, Langa Langa Stars)
*''Abou '' (1991, Langa Langa Stars)
*''Lola '' (2004, Academia)
*''Vichy Longomba '' (2004, Academia)
*''Nené Moustache '' (2004, Academia)
*''Bébé Motors '' (2004, Academia)
*''Yemea Tallo '' (2004, Academia)
*''Doris Iloko '' (2004, Academia)
*''Miyamore '' (2006, Academia)
*''Bana Congo'' (2006, Academia)
*''Nkana'' (2006, Academia)
*''Princesse '' (2006, Academia)
*''Liloba '' (2006, Academia)
*''Je T'aime Sisina '' (2006, Academia)
*''Mbonge Mbonge '' (2006, Academia - Remix)
*''Liwa '' (2006, Academia)
*''Na Zangi Liloba '' (2006, Academia)
[[Catégorie:Moyémbi wa Kongó-Kinsásá]]
[[Catégorie:Mbótama na 1955]]
== Biographie ==
<ref>{{Cite web|url=http://www.laconscience.com/article.php?id_article=7034|date=}}</ref>
0zge9vo260723nq3csj8utrzvmz3h5x
Alubè Russo
0
6068
136362
134302
2026-10-29T23:33:10Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136362
wikitext
text/x-wiki
'''Alubè Russo''' (tǒ ''Albert Russo'' na lokótá falansé) azalí [[mokomi]] ya [[lisoló]]. Abótámí o 26 febwáli 1943 na [[Kamina]] na [[Katanga]] ([[Kongó ya Bɛ́lɛjika]]).
Papá na yé azalákí ya [[Italia]], mamá na yé azalákí ya [[Ingɛlandi]]/Rodesia ya Sidi. Alobí [[kiswahili]], [[falansé]], [[lingɛlɛ́sa]] mpé [[lialemani]]. Pona expérience commune oyo alekisaki na [[Kongó-Kinsásá]] (RDC), na ba années 1980, akomi moninga na artiste et philosophe italien [[Joseph Pace]], fondateur, na [[Pari|Paris]], ya filtranisme, mouvement philosophique et artistique néo-existentialiste<ref>McNally, Bill. Amelia, Albert Russo’s African Connection, p 52-55, 1991, Bakersfield, California, USA</ref>{{,}}<ref>Letizia Fanari, Equitazione&Ambiente Arte, Joseph Pace Filtranisme, Jan. 2007, Roma</ref>.
Alubè Russo akomí na lokótá falansé mpé lingɛlɛ́sa<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626132724/https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/27453 |archivedate=2025-06-26 |title=Université de Lorraine, Mukanda, Ressources documentaires sur l'Afrique |url=https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/27453 |access-date=2025-06-26}}</ref>.
== Mikandá ==
* ''Sang Mêlé ou ton fils Léopold'', Editions Pierre Deméyère, [[Bruxelles]], 1973; FR Loisirs, Paris, 1991; Ginkgo éditeur, Paris, 2007
* ''La pointe du diable'', Editions du Griot, Paris, 1990
* ''Le cap des illusions'', Editions du Griot, Paris, 1991
* ''Eclipse sur le lac Tanganica'', Le Nouvel Athanor, Paris, 1994
* ''Zapinette Vidéo'', Editions Hors Commerce, Paris, 1996
* ''L'amant de mon père'', Le Nouvel Athanor, Paris, 2000
* ''Zapinette à New York'', Editions Hors Commerce, Paris, 2001
* ''L'amant de mon père II: Journal romain'', Editions Hors Commerce, Paris, 2003
* ''L'ancêtre noire'', Editions Hors Commerce, Paris, 2003
* ''Oh Zaperetta'', Xlibris, USA, 2005
* ''The Benevolent American in the Heart of Darkness'', Xlibris, USA, 2005
* ''Zulu Zapy wins the Rainbow Nation'', Cyberwit, India 2010; Poesia Printery, South Africa, 2010
* ''Exils Africains'' Ginkgo Editeur, Paris 2010
* ''Léodine l'Africaine'', Editions Ginkgo, Paris, 2011
* ''Gosh Zapinette'' (Series of 7 Books), Imago Press, USA 2012
* ''Mother beloved, Mamica mia'' Createspace/Amazon, USA 2013
* ''Moi, Hans, fils de naziste'' Ginkgo Editeur, Paris 2013
== Références ==
<references/>
=== Babúku ===
* Tála [https://web.archive.org/web/20160306190441/http://albert.russo.pagesperso-orange.fr/france/romans/index_romans.html áwa]
== Tála mpé ==
* {{fr}} [http://www.albertrusso.eu Site ya Alubè Russo]
[[Catégorie:Mokomi wa Kongó-Kinsásá]]
bmif1496h4ixwxr0txpdsau2alu7udn
Charlie Chaplin
0
8810
136364
123274
2026-10-29T23:49:33Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136364
wikitext
text/x-wiki
[[Fichier:Charlie Chaplin.jpg|thumb|right|Chaplin mwa 1915]]
'''Charlie Chaplin''' (16 Avril 1844 - 25 Décembre 1977) Azalaka [[mosani]] ya mboka ya [[Englandi]]
==Mayé Azalaka==
Abotama na kombo ya Charles Spencer Chaplin na engumba ya [[Londres]].
==Mayé Asala==
==Makomi==
===Buku na yé===
* Charles Chaplin, My Autobiography, Londres, Penguin Classics, 2003 (1re éd. 1964) (ISBN 0-14-101147-5)
===Buku ya batu misusu===
* Tino Balio, « Charles Chaplin, Entrepreneur: A United Artist », Journal of the University Film Association, University of Illinois Press, vol. 31, no 1, 1979
* Claire Bloom, Limelight and After, Londres, Weidenfeld & Nicolson, 1982 (ISBN 0-297-78051-4)
* Kevin Brownlow, The Search for Charlie Chaplin, Londres, UKA Press, 2010 (1re éd. 2005) (ISBN 978-1-905796-24-3)
==Bilili==
* Le Kid (1921)
* L'Opinion publique (1923)
* La Ruée vers l'or (1925)
* Le Cirque (1928)
* Les Lumières de la ville (1931)
* Les Temps modernes (1936)
* Le Dictateur (1940)
* Monsieur Verdoux (1947)
* Les Feux de la rampe (1952)
* Un roi à New York (1957)
* La Comtesse de Hong-Kong (1967)
==O Libanda ya Awa==
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20120622161153/http://chaplin.bfi.org.uk/]
==Mituya ya Miké==
[[Catégorie:Hollywood Walk of Fame]]
cygwihgaoznvocv9b43yqapkxkgn1ny
Denise Nyakeru Tshisekedi
0
13135
136366
133765
2026-10-29T23:58:05Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136366
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Denise Nyakeru Tshisekedi''', abotami mobu mwa libwa sanza ya MARSI 1967 o yengomba [[Bukavu]] na Mboka ya [[Kivu ya Sidi|Sud-Kivu]] ([[Kongó-Kinsásá|République démocratique du Congo]] ), azali mwasi ya tata mokonzi [[Félix Tshisekedi]], Président ya Congo démocratique banda 29 janvier 2019 <ref name="jeuneafrique.com">https://www.jeuneafrique.com/714840/politique/rdc-felix-tshisekedi-officiellement-investi-president-du-pays/|date=24 janvier 2019</ref> .
== Bomɔi ==
=== Bomwana, libota mpe boyekoli ===
Abotami na yengomba ya Bukavu, Dénise Nyakeru azali mwana ya suka olibota ya bana mwambe, kati na bango bana basi minei. Awuti na mboka Mwirama, groupema Kanyola, chef ya Ngweshe, o territoire ya Walungu, na [[Kivu ya Sidi|etuka ya Sud-Kivu]] <ref name="auto-généré1">https://www.jeuneafrique.com/mag/749967/politique/dix-choses-a-savoir-sur-denise-nyakeru-tshisekedi-lepouse-du-president-de-la-rdc/</ref> .
Azali mwana mwasi epai ya Étienne Nyakeru na Christine M'ntalushika, bango mibale bakufi. Tata na ye, atalelami lokola “ . evoluaki » (Liloba ya français oyo esalelamaki na tango [[Kongó ya Bɛ́lɛjika|ya colonisation belge]] oyo ezali ko désigner africain nionso oyo azui niveau ya éducation oyo etalelami ekoki, oyo akabolaka mpe a adopter ba valeurs européennes) azalaki na position ya responsabilité na administration na Grand-Kivu <ref name="auto-généré1"/>.
Na [[1968]], ntango azalaki kaka na sanza libwa, abungisaki baboti na ye nsima ya likama ya motuka .
Sima ya likama oyo, azuami na ba ndeko na ye ya basi pe ya mibali na Kinshasa epai ya noko na ye, na tango wana aumônier [[Ekeléziya katolike|catholique]] ya Forces armées ya Zaïre (FAZ), Papa Sylvestre Ngami Mudahwa, oyo a adoptaki mpe abokola bango tee akufi na 1985 na likama ya mutuka na Avenue de l'Université na [[Kinsásá|Kinshasa]] <ref name="auto-généré2">https://happypeople.africa/2020/03/13/denise-nyakeru-tshisekedi-femme-dexception-chretienne-et-premiere-dame-de-la-republique-democratique-du-congo/|date=2020-03-13</ref> .
Na 1985, Noko oyo azalaki mosali ya malamu akufaki mpe na likama ya motuka.
Azui diplôme ya l’Etat ( baccalauréat ya lycée ) na lycée Tobongisa , na [[Ngaliéma|commune ya Ngaliema]] na [[Kinsásá|Kinshasa]], sima alandi ndeko na ye ya mwasi Stéphanie (“ Fanny, oyo azali ") oyo azali kofanda na Bruxelles, mpo na kozwa mateya ya mosala ya ba munganga. ([[Lífulúmé|infirmier]] )<ref name="auto-généré3">https://www.africanewsrdc.net/actu/denise-nyakeru-se-devoile-a-travers-sa-biographie-ecrite-par-labbe-jb-bahala/|date=2019-03-11</ref> .
Ayebi malamu [[Falansé|Lifalanse]], [[Kiswahíli|Swahili]], [[Lingála|Lingala]] mpe azali mpe kobikela na [[Lingɛlɛ́sa|Lingelesi]] mpe [[Ciluba|Tshiluba]] <ref name="auto-généré3"/>.
==== Carrière professionnelle ya mosala ====
Asalaki lokola mobateli na bandako ndenge na ndenge ya bopemi na [[Bɛ́ljika|Belgique]], oyo ya nsuka ezali Ndako ya Bopemi mpe ya Bobateli. ''Jardins ya Ariadne'' », na commune ya Woluwe-Saint-Lambert na Bruxelles <ref name="auto-généré3"/>.
Na 2018, atiki mosala na ye mpo na kokende elongo na mobali na ye na campagne présidentielle ya 2018 .
===== Mama ya liboso =====
Na 2020, Abandi programme ya ''Excellencia'', oyo ezali na ba bourses na ba universités ya mboka mpe ya poto na baye balongi malamu ba examens ya l’Etat ( licence (école) ) na tina ya kotombola excellence académique <ref>https://zoom-eco.net/developpement/rdc-la-fondation-denise-nyakeru-tshisekedi-annonce-le-lancement-du-programme-excellentia/|date=2020-02-21</ref> .
=== Fondation Denise Nyakeru Tshisekedi (FDNT) ===
Na sanza ya mitano 2019, akela Fondation Denise Nyakeru Tshisekedi, oyo musala na yango ezali ya kotombola basi mpe bana basi ya Congo, na ba axe minene minei. : 1 .
# Santé ya basi ;
# Koteya bilenge basi oyo ba utá na bisika oyo bazali na bozangi mpe oyo bazali na likama ;
# Kobundisa mitindo ya mobulu ya kosangisa nzoto na basi mpe bana basi ;
# Bopesi makoki ya mosolo na basi ya Congo <ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224062505/https://presidence.cd/president/premi%C3%A8re-dame |archivedate=2024-02-24 |title=Kopi ya archive |url=https://www.presidence.cd/president/premi%C3%A8re-dame |access-date=2024-03-08}}</ref> .
== Etatoli ==
<references />
[[Catégorie:Pages avec des traductions non relues]]
pqxndu21ug4bxcaxour001gxxakadsc
Émilie Efinda
0
13155
136377
128690
2026-10-30T01:39:19Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136377
wikitext
text/x-wiki
'''Émilie Efinda''', abotami o mokolo mwa 31 ya sanza ya mwambe 1950 na [[Bukavu]]<ref>https://www.adiac-congo.com/content/lire-ou-relire-grands-lacs-sur-les-routes-malgre-nous-demilie-efinda-113629</ref>, azali mokomi ya Congo<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240322105837/https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/19330 |archivedate=2024-03-22 |title=Kopi ya archive |url=https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/19330 |access-date=2024-03-22}}</ref>, mopesi toli na makambo ya mosala mpe bolamu ya bato na présidence<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240322105836/https://www.presidence.cd/le-cabinet |archivedate=2024-03-22 |title=Kopi ya archive |url=https://www.presidence.cd/le-cabinet |access-date=2024-03-22}}</ref>
==Biografi ya bomoi ya bato==
Ayekolaki pharmacie na Université Libre ya Bruxelles. Na nsima, asalaki na mombongo ya kobimisa cinchona mpe quinine na mboka na ye.
==Mikandá==
*Grands Lacs: sur les routes malgré nous, 2009
== Références ==
<references/>
ewsszlr6ffpeu4mm42kjc17xnbeoueq
Christophe Mputu
0
13290
136365
129900
2026-10-29T23:53:09Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136365
wikitext
text/x-wiki
'''Christophe Mputu''' azalí [[mosani]] ya [[Kongó-Kinsásá]].
== Biografi ya bomoi ya bato ==
Christophe Mputu abotami o 8 août na mobu [[1982]] na [[Kinsásá]]. Abandaki kosala [[Ju-Jitsu]] tango azalaki na mbula zomi na mibalé, sima ya koyeba lisano yango na etando ike. Na sima akoti na club moko ya mboka, esika ayekolaki ba bases ya art martial óyo.<ref> {{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240505075907/https://infocongo.net/2024/02/03/medaille-dor-a-lopen-de-genoa-christophe-mputu-fait-briller-le-jiu-jitsu-congolais/ |archivedate=2024-05-05 |title=Kopi ya archive |url=https://infocongo.net/2024/02/03/medaille-dor-a-lopen-de-genoa-christophe-mputu-fait-briller-le-jiu-jitsu-congolais/ |access-date=2024-05-05}}</ref>
== Tálá mpé ==
{{références}}
5h7elw1qab4j4f672mum015ly7qrfcz
Isabel dos Santos
0
13462
136368
136107
2026-10-30T00:24:16Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136368
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie|nom=Isabel dos Santos|image=IsabelDosSantos199.jpg|légende=|nom de naissance=Isabel Kukanova dos Santos|surnom=|date de naissance=20 avril 1973|lieu de naissance=[[Bakou]] ([[république socialiste soviétique d'Azerbaïdjan]], [[Union soviétique|URSS]])|date de décès=|lieu de décès=|nationalité={{ANG-d}} [[angola]]ise<br />{{RUS-d}} [[russie|russe]]<ref name="darcy" />|pays de résidence=|diplôme=[[Ingénieur]]|profession=|activité principale=Investisseuse|activités autres=Directeur de la [[Sonangol]] (2016-2017)|formation=[[King's College de Londres]]|hommage=|ascendants=|conjoint=[[Sindika Dokolo]] (2002-2020)|descendant=|famille=[[José Eduardo dos Santos]] (père)<br/>Tatiana Kukanova (mère)|signature=|notes=}}'''Isabel dos Santos''', abotami mokolo ya ntuku mibale na sanza ya minei mobu nkoto moko na nkama libwa na ntuku nsambo na misato na [[Baku]], Azerbaïdjan SSR, URSS <ref>[https://web.archive.org/web/20160615084218/http://multimedia.fnac.pt/multimedia/PT/pdf/9789897412257.pdf Isabel dos Santos - Segredos e poder do dinheiro]. Filipe S. Fernandes. Documentaire (portugais)</ref>, azali mwasi ya mombongo [[Angola|ya Angola]] mpe mwana mwasi ya Mokonzi ya kala ya Ekolo [[Angola]], José Eduardo dos Santos . Engebene zulunalo ''Forbes'', bozwi na ye kino na janvier 2020 ekomi na 2,1 milliards ya ba dollars 2,1 milliards <ref name="forbes">[https://www.forbes.com/profile/isabel-dos-santos/ Isabel dos Santos - Perfil], Forbes</ref> , <ref>{{Cite web |title=Kopi ya archive |url=https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/08/14/how-isabel-dos-santos-took-the-short-route-to-become-africas-richest-woman/ |access-date=2024-08-20 |archivedate=2016-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307193348/http://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/08/14/how-isabel-dos-santos-took-the-short-route-to-become-africas-richest-woman/}}</ref> oyo ekomisi ye mwasi ya liboso ya [[Afríka|Afrika]] ya milliardaire na ba dollars, mpe lisusu mwasi ya bomengo koleka na ‘Afrique. Engebene na baye batyolaka ye, azuaka bomengo na ye na système ya nepotisme oyo tata na ye atyaki na tango ya présidence na ye, kobanda 1979 tee na 2017 <ref>{{En}} [https://web.archive.org/web/20170815004333/https://www.forbes.com/sites/kerryadolan/2013/01/23/isabel-dos-santos-daughter-of-angolas-president-is-africas-first-woman-billionaire/ {{Lang|en|Isabel Dos Santos, Daughter Of Angola's President, Is Africa's First Woman Billionaire}}], ''Forbes'', 23 janvier 2013</ref> . Ba enquêtes ebele etali ba conditions ya kozua fortune oyo.
== Libota mpe kelasi ==
Isabel dos Santos azali mwana mwasi ya liboso ya José Eduardo dos Santos , <ref>[https://web.archive.org/web/20130124202232/http://www.theaustralian.com.au/news/breaking-news/angolan-africas-first-woman-billionaire/story-fn3dxix6-1226561407045 The Australian: "Angolan Africa's first woman billionaire"] January 25, 2013</ref> Ekolo [[Angola]] kobanda <ref>[http://mg.co.za/article/2012-11-02-00-angola-whos-who-in-the-palace Mail & Guardian (Zambia): "Angola: Who's who in the palace?" by Louise Redvers] November 2, 2012</ref> mpe mwasi na ye ya liboso , Tatiana Kukanova, ya , <ref>[http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/25/isobel-dos-santos-africas-first-female-billionaire The Guardian: "Isabel dos Santos, dubbed 'princess', named Africa's first female billionaire" by David Smith] January 25, 2013</ref> . Na [[Lóndɛlɛ|Londres]], epai mama na ye afandaka sikawa, ayekolaki ingénierie électrique mpe gestion ya mombongo . Kuna akutanaki mpe na mobali na ye Sindika Dokolo, origine ya [[Kongó-Kinsásá|République Démocratique du Congo]], mwana ya millionnaire congolais na mwasi na ye ya [[Danemark]]. Babalani na 2002 na [[Lwanda|Luanda]]. Libala yango, feti ya dolare milio minei oyo ezalaki na batu nkoto moko (1 000 personnes), <ref>[http://club-k.net/index.php?option=com_content&view=article&id=6896:isabel-dos-santos-persegue-jornalista-gisela-amaral&catid=41013:voz-do-povo&Itemid=183 O caso do processo de Isabel dos Santos contra os jornalistas - Gisela Amaral] 8 février 2011 (en portugais)</ref> ezalaki moko ya mabala oyo eleki kitoko na lisolo ya ekólo yango. Moto oyo aleki malamu na libala yango ezalaki ministre ya kala ya petrole ya Angola, Desiderio Costa.
[[Catégorie:Mbótama na 1973]]
e5o1jnfq6w1f7ficminrhoeiqcd9yer
Angelique Kidjo azali moto ya mayele
0
13532
136357
136263
2026-10-29T15:46:52Z
Amimabelle
13400
Créé en traduisant la section « Biographie » de la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/240554862|Angélique Kidjo]] »
136357
wikitext
text/x-wiki
'''Angélique Kidjo''', abotami Zomi na minei ya sanza ya nsambo ya mobu nkoto libwa na nkama motoba na Ouidah ( Dahomey, [[Bɛnɛ́|Bénin]] ya lelo ), azali [[Moyémbi|moyembi]] [[Bɛnɛ́|ya Benin]] mpe [[Falansia|ya France]] , , alongi mbala mitano ya Grammy Awards mpe molongi ya Charles Cros Academy eyebani mpo na ndenge ya miziki na ye na ye, originalité ya ba clips na ye mpe engagement humanitaire na ye n'a ndenge yaambassadeur international ya UNICEF . Ayemba na molulu ya bofungoli masano ya Olympique ya [[Tokyo]] Nkoto mibale na ntuku mibale na mokolo ya ntuku mibale na misato sanza ya nsambo nkoto mibale na ntuku mibale na moko.
[[Fichier:25o_Premio_da_Musica_Brasileira_(14168345956).jpg|vignette|280x280px| Angélique Kidjo na Nkoto mibale na zomi minei.]]
kati na elonga na ye na ye ezali ba nzembo ''Agolo'', ''Biso Biso'', ''Adouma'', ''Wombo Lombo'', ''Afirika'' na ''Batonga'' .
BBC ekotisaki ye na liste na yango ya ba icônes ntuku mitano ya mokili africain <ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/focusonafricamagazine/news/story/2010/09/100930_iconsforum.shtml}}.</ref> . ''Time Magazine'' ebengaki ye " " ". diva ya liboso ya [[Afríka|Afrika]] » mpe azali na kati ya liste oyo etiamaki na zulunalo ''The Guardian'' ya basi nkama oyo bazali na bopusi mingi na mokili <ref>{{Cite journal|url=https://www.theguardian.com/culture/2011/mar/08/angelique-kidjo-100-women}}.</ref> . Zulunalo ''Forbes'' ekɔtisaki ye lokola mwasi ya liboso na liste ya bato ntuku minei oyo bayebani mingi na Afrika <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/pictures/ehed45mef/angelique-kidjo-51-beninoise-musician/}}.</ref> . Zulunalo ''Daily Telegraph'' elobelaki ye na Nkoto mibale na zomi mibale, na ntango ya masano ya Olympique ya Londres, lokola “ . mokonzi-mwasi oyo azali na ntembe te ya miziki ya Afrika <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/9396299/BT-River-of-Music-Angelique-Kidjo-interview-for-London-2012.html}}.</ref> ". ''Paris Match'' etie ye na likolo ya liste na yango ya basi zomi oyo bazali na influence mingi na Afrika <ref>{{Cite web|url=http://www.parismatch.com/Actu/International/Les-10-femmes-les-plus-influentes-d-Afrique-926585}}.</ref> mpe ekotisaki ye na liste na yango ya ba {{Nobr|10 artistes}}<ref>{{Cite web|url=http://www.parismatch.com/Actu/International/Les-10-artistes-africains-les-plus-engages-934491}}.</ref>Na mokolo ya zomi na mitano sanza ya libwa Nkoto mibale na ntuku mibale na moko, ''zulunalo Time'' ekɔtisaki Angélique Kidjo na liste na yango ya mbula na mbula ya {{Nobr|100 personnes}} na mokili mobimba <ref>{{Cite journal|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6096049/angelique-kidjo/|title=Kopi ya archive|access-date=2024-08-25|archivedate=2023-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405231843/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6096049/angelique-kidjo/|deadurl=yes}}.</ref> .
Longola ba rythmes ya [[Benin]] mpe ''zinli'' <ref>[https://web.archive.org/web/20200114065436/http://www.afrisson.com/Angelique-Kidjo-486.html Angélique Kidjo] à afrisson.com.</ref> (lolenge moko ya blues), bopusi na ye ya miziki ezali pop ya Afrika, miziki ya [[Esanga|Bisanga]] ya Antilles, zouk, rumba [[Kongó-Kinsásá|congolais]], jazz, gospel, mpe mitindo ndenge na ndenge ya miziki ya Latin. Azali mpe epemami na ba mayemi oyo ba ningisaki bomwana na ye. : Bella Bellow, James Brown, Aretha Franklin, [[Jimi Hendrix]], Miriam Makeba mpe Carlos Santana . A enregistraki ba versions africaines ya ''Summertime'' ya Gerswin (na ba paroles na Fon), ''Boléro'' ya Ravel, mpe ''Voodoo Chile'' ya Jimi Hendrix. asala na ba mayemi ebele, dont Carlos Santana, Alicia Keys, Peter Gabriel, Herbie Hancock, Branford Marsalis, John Legend, Bono, Yo-Yo Ma, Sting, Matthieu Chedid, Alexandre Tharaud, Philip Glass, Josh Groban, Dianne Reeves, . Wikende ya Vampire, Dr. John, Dave Matthews, [[Yemi Alade]] mpe Cassandra Wilson .
Na ntuku mibale na mitano sanza ya nsambo na Nkoto mibale nkama ntuku mibale na nsambo, asali émission ''Femme noire'' oyo esalemi na poème ya [[Léopold Sédar Senghor]], fête ya basi ya Afrika, oyo elakisami na lopango monene ya Palais des Papes lokola émission ya bosukisi ya ntuku nsambo na moko n'a feti ya Avignon, oyo ye asalaka na compagnie ya acteur [[Kotdivual|ivorien]] Isaach de Bankolé, saxophoniste [[Kamerun|cameroun]] [[Manu Dibango]], guitariste américain d’origine congolaise Dominic James na elenge rappeur français MHD, kotalela likambo ya kokamwa afrotrap .
Kidjo ayebi malamu Fon, Lifalanse, [[Yorubá|Yoruba]], Mina, mpe Lingelesi —afandaka na [[New York]] . Ayemba na minoko mitano wana. Nzembo na ye ''Malaika'', ya album ''Logozo'', ezali na [[Kiswahíli|Swahili]] .
Na motoba juin nkoto mibale na zomi na misato, aponami vice-président ya Confédération internationale ya ba mboka ya bakomi mpe ba compositeurs (CISAC).
Lisusu, ntango mosusu akomaka na ''zulunalo New York Times'' <ref>[https://www.nytimes.com/2012/11/30/opinion/global/anglique-kidjo-songs-of-freedom.html?_r=0 Angélique Kidjo, « Songs of Freedom »], ''The New York Times'', 30 novembre 2012.</ref> , <ref>[http://kristof.blogs.nytimes.com/2010/08/13/daughter-of-independence/ Angélique Kidjo, « Daughter of Independence »], ''The New York Times'', 13 août 2010.</ref> .
== Biografi ya bomoi ya bato ==
Angélique Kpasseloko Hinto Hounsinou Kandjo Manta Zogbin Kidjo abotamaki na Ouidah, mwa engumba ya libongo na Dahomey (lelo [[Bɛnɛ́|Bénin]] ), na Zomi na minei ya sanza ya nsambo ya mobu nkoto libwa na nkama motoba <ref>{{Cite web|url=http://rateyourmusic.com/artist/angelique_kidjo}}.</ref> , <ref>{{Cite web|url=http://musique.rfi.fr/artiste/musiques-monde/angelique-kidjo}}.</ref> Tata na ye azali Fon ya Ouidah, mokambi ya posita, mpe mama na ye Yvonne Djiko azali Yoruba, mokambi ya groupe ya théâtre mpe mwasi ya mombongo ya mayele <ref>{{Cite journal|url=https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2009/01/21/une-extraterrestre-a-new-york_1144636_3222.html}}.</ref> . Angélique Kidjo azali ya nsambo kati na bana na bango zomi <ref>{{Cite web|url=https://kayamaga.com/musique-angelique-kidjo-la-fierte-des-beninois-et-de-lafrique/#:~:text=Ang%C3%A9lique%20Kidjo%20est%20n%C3%A9e%20%C3%A0,septi%C3%A8me%20de%20leurs%20dix%20enfants.}}.</ref> . <span class="need_ref" style="cursor:help;" title="Une source est souhaitée pour ce passage (demandé le 17 avril 2023).">Bana bayokaka ba disques vinyl, mingimingi oyo ya Johnny Hallyday mpe Claude François, mpe bayekolaka Lingelesi na kelasi.</span> <sup class="need_ref_tag" style="padding-left:2px;">[ <nowiki><abbr class="abbr" title="référence">réf.</abbr></nowiki><nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>oyo elingi ] .</sup></link> Na mbula motoba, Angélique Kidjo akoti na troupe ya théâtre ya mama na ye, oyo epesaki ye elengi ya miziki mpe mabina ya bonkoko. Abandaki koyemba na groupe Les Sphinx mpe, lokola elenge, azuaki elonga grâce na adaptation na ye mpo na radio mboka ya nzembo ya Miriam Makeba ’s ''Les Trois Z.'' Na sima a enregistraki album ''Pretty'' na aide ya ndeko na ye ya mobali mpe producteur ya Cameroun Ekambi Brilliant. Album oyo ezali na ba nzembo ''Ninive'', ''Gbe Agossi'' mpe lokumu na Bella Bellow, moyembi ya [[Togo]] oyo azalaki moko ya ba bisika ya kopemisa na ye. Succès ya album oyo epesaki ye nzela ya kosala tournée munene na Afrique occidentale. Kasi, matata ya politiki oyo ezalaki kosila te na Bénin epekisaki ye alanda mosala na ye na lipanda na mboka na ye moko <ref>{{Cite web|url=https://femmedinfluence.fr/angelique-kidjo-femme-inspirante/|title=Kopi ya archive|access-date=2024-08-25|archivedate=2024-11-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241109102658/https://femmedinfluence.fr/angelique-kidjo-femme-inspirante/}}.</ref> .
Na nkoto libwa nkama mwambe na misato, akendaki kofanda na [[Pari|Paris]], epai mwana na ye ya mwasi abotamaki na [[1993|nkoto libwa nkama libwa tuku misato]] . Ntango azalaki kosala mpo na kofuta mbongo na ye ya kelasi, Angélique Kidjo azwaki mateya ya koyemba na Centre d’information musicales (CIM), eteyelo ya jazz ya Paris oyo eyebani mingi. Kuna akutanaki na mobali na ye ya mikolo mizali koya Jean Hebrail, musicien mpe compositeur, oyo akomaki na ye mingi ya miziki na ye. Akɔtisamaki na boyokani ya sika na Lifalanse na koyokaka Jacques Higelin, Serge Gainsbourg mpe Claude Nougaro . Na nkoto libwa nkama mwambe na mitano, asilisaki formation na ACP La Manufacture Chanson [ntuku mibale n'a moko] </link> . Na ebandeli azalaki vocaliste ya soutien ya ba groupes africains na Paris, na Nkoto libwa nkama mwambe na mitano akomi moyembi ya groupe ya jazz africain Pili Pili oyo esalemaki na pianiste hollandais Jasper van 't Hof . Asalaka collaboration na ba albums misato ya Pili Pili : ''Jakko'' (Nkoto libwa nkama ntuku mwambe na nsambo), ''Zala na makanisi mibale'' (Nkoto libwa nkama mwambe na mwambe, ebimisami na Marlon Klein) mpe ''Hotel Babo'' (Nkoto libwa nkama na ntuku libwa). A enregistraki album ye moko, ''Parakou'', mpo na étiquette ya Jazz Open.
[[Catégorie:Article à référence souhaitée]]
== Biographie ==
=== Mbotama mpe libota ya libota ===
Angélique Kpasseloko Hinto Hounsinou Kandjo Manta Zogbin Kidjo Abotamaki na Ouidah<nowiki>''</nowiki> , engumba moke ya sud ouest ya Dahomey (lelo [[Bɛnɛ́|Bénin]] ), na mokolo yaSanza ya sambo 1960,<ref>{{Cite web|url=http://rateyourmusic.com/artist/angelique_kidjo}}.</ref>.<ref>{{Cite web|url=http://musique.rfi.fr/artiste/musiques-monde/angelique-kidjo}}.</ref> Tata na ye, moto ya ekoloya Fon kofanda na Ouidah, azalaki mokambi ya posita, mpe mama na ye, Yvonne Djiko, oyo autaki na etuluku ya bato ya ekólo Yoruba, azalaki mokambi ya etuluku moko ya masano ya masano mpe mwasi ya mombongo.<ref>{{Cite journal|url=https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2009/01/21/une-extraterrestre-a-new-york_1144636_3222.html}}</ref> Angélique Kidjo azali mwana ya nsambo kati na bana na bango zomi.<ref>{{Cite web|url=https://kayamaga.com/musique-angelique-kidjo-la-fierte-des-beninois-et-de-lafrique/#:~:text=Ang%C3%A9lique%20Kidjo%20est%20n%C3%A9e%20%C3%A0,septi%C3%A8me%20de%20leurs%20dix%20enfants.}}</ref>
=== Ebandeli ya carrière artistique ===
Uta bomwana, azalaki kosangana na misala ya etuluku ya masano ya mama na ye, Yango nde esalaki ete alinga miziki mpe mobali ya bonkolo. Abandaki koyemba na kati ya groupe les sphinx mpe , tango azalaki elenge muwasi, akomaki na elonga na adaptation na ye ya nyembo ya Miriam Makeba ’s ''Les Trois Z.'' Na sima a bimisaki album ''Pretty'' na lisungi ya ndeko na ye ya mobali mpe producteur ya Cameroun Ekambi Brilliant. Album oyo ezali na ba nzembo ''Ninive'', ''Gbe Agossi'' mpe hommage moko na Bella Bellow, moyembi ya Togo oyo azalaki moko ba abesaki ye inspiration na ye. Album oyo epesi ye libaku ya kosala tournée na Afrique ya ouest. Na ntina ya makambo ya politiki na Bénin na tango ya régime communiste ya Mathieu Kérékou, alongwaki mboka mpo na kofanda na France na 1983.<ref>{{Cite web|url=https://femmedinfluence.fr/angelique-kidjo-femme-inspirante/|date=5 avril 2016}}</ref>
=== Bambula ya kokende kofanda esika mosusu mpe kozwa formasyo ===
; Na France kobanda 1983
Na 1983, akendaki kofanda na [[Pari|Paris]], na France, esika mwana na ye ya mwasi abotamaki na [[1993]] . Wana azalaki kosala mpo na kofuta mbongo ya kelasi na ye, Angélique Kidjo Azalaki kotanga koyemba na Centre d’informations musicales (CIM), eteyelo ya jazz ya Paris. Kuna akutanaki na mobeti miziki mpe mokomi nzembo Jean Hebrail, Oyo akomaki na ye tenir monene ya miziki na ye.Ayebanaki na lolenge ya sika na koyokana na lifalanse na koyoka Jacques Higelin, Serge Gainsbourg mpe Claude Nougaro.<ref>{{Cite web|url=https://www.franceculture.fr/emissions/la-part-denfance/angelique-kidjo|date=10 août 2012}}.</ref>
; Na amerika banda mobu 1998 mpe grammy awards ya yambo
afandaki na Etats-Unis na 1998, akobaki na mosala na ye ya mokili mobimba mpe azwaki mbano na ye ya liboso ya Grammy na 2008 mpo na album ''Djin Djin'' ''oyo ebimaki na 2007'' .
Kasi, libala na ye na Jean Hébrail, mondele ya Mpoto, eyambamaki malamu te na bato ya ba Afro-Américains.
== Biographie ==
Angélique Kpasseloko Hinto Hounsinou Kandjo Manta Zogbin Kidjo abotamaki na Ouidah, mboka moke na sudi-wɛsti ya Dahomey (lelo [[Bɛnɛ́|Bénin]] ),o mokolo 14 na sanza ya nsambo 1960,<ref>{{Cite web|url=http://rateyourmusic.com/artist/angelique_kidjo}}.</ref>.<ref>{{Cite web|url=http://musique.rfi.fr/artiste/musiques-monde/angelique-kidjo}}.</ref> Tata na ye, oyo autaki na etuluku ya bato ya Fon oyo bazalaki kofanda na Ouidah, azalaki mokambi ya posita, mpe mama na ye, Yvonne Djiko, oyo autaki na etuluku ya bato ya ekólo Yoruba, azalaki mokambi ya etuluku moko ya masano ya masano mpe mwasi ya mombongo.<ref>{{Cite journal|url=https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2009/01/21/une-extraterrestre-a-new-york_1144636_3222.html}}</ref> Angélique Kidjo azali mwana ya nsambo kati na bana na bango zomi.<ref>{{Cite web|url=https://kayamaga.com/musique-angelique-kidjo-la-fierte-des-beninois-et-de-lafrique/#:~:text=Ang%C3%A9lique%20Kidjo%20est%20n%C3%A9e%20%C3%A0,septi%C3%A8me%20de%20leurs%20dix%20enfants.}}</ref>
Uta bomwana, azalaki kosangana na misala ya etuluku ya masano ya mama na ye, oyo ekɔtisaki na motema na ye mposa ya miziki mpe mabina ya bonkɔkɔ. Abandaki koyemba na groupe Les Sphinx mpe, lokola elenge, ayebanaki makasi sima ya ko bongola mpe ko yemba mpo na radio national nzembo ya Miriam Makeba ’s ''Les Trois Z.'' Na sima a enregistraki album ''Pretty'' na lisungi ya ndeko na ye ya mobali mpe producteur ya Cameroun Ekambi Brilliant. Album oyo ezali na ba nzembo ''Ninive'', ''Gbe Agossi'' mpe hommage na Bella Bellow, moyembi ya Togo oyo azalaki moko ya bato oyo bapelisaki molende na ye na mosala ya miziki.. Album yango epesaki ye libaku ya kobanda mobembo ya koyemba na mikili ndenge na ndenge ya Afrika ya Wɛsti. Kasi, mpo na makambo ya politiki na Bénin na ntango ya boyangeli ya bokominisi ya Mathieu Kérékou, alongwaki na mboka na ye mpe akendaki kofanda na France na mobu 1983.
=== Bambula ya kokende kofanda esika mosusu mpe kozwa formasyo ===
; France kobanda 1983
Na mobu 1983, akendaki kofanda na Paris, na ekólo France, epai mwana na ye ya mwasi abotamaki na mobu [[1993]] . Wana azalaki kosala mosala mpo na kofuta mbongo ya kelasi na ye, Angélique Kidjo azalaki mpe kolanda mateya ya koyemba na Centre d’informations musicales (CIM), eteyelo ya jazz ya Paris. Kuna nde akutanaki na moyembi mpe mokomi ya miziki Jean Hebrail, oyo akomaki elongo na ye mingi ya banzembo na ye. Koyoka banzembo ya Jacques Higelin, Serge Gainsbourg mpe Claude Nougaro esalisaki ye ayeba lolenge ya sika ya kosalela monɔkɔ ya Lifalanse..<ref>{{Cite web|url=https://www.franceculture.fr/emissions/la-part-denfance/angelique-kidjo|date=10 août 2012}}.</ref>
; Etats-Unis kobanda 1998 mpe Grammy Awards ya liboso
Uta na mobu 1998, Angélique Kidjo abandi kofanda na États-Unis, epai akobaki mosala na ye ya miziki na mokili mobimba. Na mobu 2008, azwaki mbano na ye ya liboso ya Grammy Award mpo na album na ye Djin Djin, oyo ebimaki na mobu 2007.
Kasi, libala na ye na Jean Hébrail, mondele ya Mpoto, eyambamaki malamu te na bato ya muindu ya america.
r6m7ea1e0axjjxn058pt0clrccu6vqy
136363
136357
2026-10-29T23:36:52Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136363
wikitext
text/x-wiki
'''Angélique Kidjo''', abotami Zomi na minei ya sanza ya nsambo ya mobu nkoto libwa na nkama motoba na Ouidah ( Dahomey, [[Bɛnɛ́|Bénin]] ya lelo ), azali [[Moyémbi|moyembi]] [[Bɛnɛ́|ya Benin]] mpe [[Falansia|ya France]] , , alongi mbala mitano ya Grammy Awards mpe molongi ya Charles Cros Academy eyebani mpo na ndenge ya miziki na ye na ye, originalité ya ba clips na ye mpe engagement humanitaire na ye n'a ndenge yaambassadeur international ya UNICEF . Ayemba na molulu ya bofungoli masano ya Olympique ya [[Tokyo]] Nkoto mibale na ntuku mibale na mokolo ya ntuku mibale na misato sanza ya nsambo nkoto mibale na ntuku mibale na moko.
[[Fichier:25o_Premio_da_Musica_Brasileira_(14168345956).jpg|vignette|280x280px| Angélique Kidjo na Nkoto mibale na zomi minei.]]
kati na elonga na ye na ye ezali ba nzembo ''Agolo'', ''Biso Biso'', ''Adouma'', ''Wombo Lombo'', ''Afirika'' na ''Batonga'' .
BBC ekotisaki ye na liste na yango ya ba icônes ntuku mitano ya mokili africain <ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/focusonafricamagazine/news/story/2010/09/100930_iconsforum.shtml}}.</ref> . ''Time Magazine'' ebengaki ye " " ". diva ya liboso ya [[Afríka|Afrika]] » mpe azali na kati ya liste oyo etiamaki na zulunalo ''The Guardian'' ya basi nkama oyo bazali na bopusi mingi na mokili <ref>{{Cite journal|url=https://www.theguardian.com/culture/2011/mar/08/angelique-kidjo-100-women}}.</ref> . Zulunalo ''Forbes'' ekɔtisaki ye lokola mwasi ya liboso na liste ya bato ntuku minei oyo bayebani mingi na Afrika <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/pictures/ehed45mef/angelique-kidjo-51-beninoise-musician/}}.</ref> . Zulunalo ''Daily Telegraph'' elobelaki ye na Nkoto mibale na zomi mibale, na ntango ya masano ya Olympique ya Londres, lokola “ . mokonzi-mwasi oyo azali na ntembe te ya miziki ya Afrika <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/9396299/BT-River-of-Music-Angelique-Kidjo-interview-for-London-2012.html}}.</ref> ". ''Paris Match'' etie ye na likolo ya liste na yango ya basi zomi oyo bazali na influence mingi na Afrika <ref>{{Cite web|url=http://www.parismatch.com/Actu/International/Les-10-femmes-les-plus-influentes-d-Afrique-926585}}.</ref> mpe ekotisaki ye na liste na yango ya ba {{Nobr|10 artistes}}<ref>{{Cite web|url=http://www.parismatch.com/Actu/International/Les-10-artistes-africains-les-plus-engages-934491}}.</ref>Na mokolo ya zomi na mitano sanza ya libwa Nkoto mibale na ntuku mibale na moko, ''zulunalo Time'' ekɔtisaki Angélique Kidjo na liste na yango ya mbula na mbula ya {{Nobr|100 personnes}} na mokili mobimba <ref>{{Cite journal|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6096049/angelique-kidjo/|title=Kopi ya archive|access-date=2024-08-25|archivedate=2023-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405231843/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2021/6096049/angelique-kidjo/|deadurl=yes}}.</ref> .
Longola ba rythmes ya [[Benin]] mpe ''zinli'' <ref>[https://web.archive.org/web/20200114065436/http://www.afrisson.com/Angelique-Kidjo-486.html Angélique Kidjo] à afrisson.com.</ref> (lolenge moko ya blues), bopusi na ye ya miziki ezali pop ya Afrika, miziki ya [[Esanga|Bisanga]] ya Antilles, zouk, rumba [[Kongó-Kinsásá|congolais]], jazz, gospel, mpe mitindo ndenge na ndenge ya miziki ya Latin. Azali mpe epemami na ba mayemi oyo ba ningisaki bomwana na ye. : Bella Bellow, James Brown, Aretha Franklin, [[Jimi Hendrix]], Miriam Makeba mpe Carlos Santana . A enregistraki ba versions africaines ya ''Summertime'' ya Gerswin (na ba paroles na Fon), ''Boléro'' ya Ravel, mpe ''Voodoo Chile'' ya Jimi Hendrix. asala na ba mayemi ebele, dont Carlos Santana, Alicia Keys, Peter Gabriel, Herbie Hancock, Branford Marsalis, John Legend, Bono, Yo-Yo Ma, Sting, Matthieu Chedid, Alexandre Tharaud, Philip Glass, Josh Groban, Dianne Reeves, . Wikende ya Vampire, Dr. John, Dave Matthews, [[Yemi Alade]] mpe Cassandra Wilson .
Na ntuku mibale na mitano sanza ya nsambo na Nkoto mibale nkama ntuku mibale na nsambo, asali émission ''Femme noire'' oyo esalemi na poème ya [[Léopold Sédar Senghor]], fête ya basi ya Afrika, oyo elakisami na lopango monene ya Palais des Papes lokola émission ya bosukisi ya ntuku nsambo na moko n'a feti ya Avignon, oyo ye asalaka na compagnie ya acteur [[Kotdivual|ivorien]] Isaach de Bankolé, saxophoniste [[Kamerun|cameroun]] [[Manu Dibango]], guitariste américain d’origine congolaise Dominic James na elenge rappeur français MHD, kotalela likambo ya kokamwa afrotrap .
Kidjo ayebi malamu Fon, Lifalanse, [[Yorubá|Yoruba]], Mina, mpe Lingelesi —afandaka na [[New York]] . Ayemba na minoko mitano wana. Nzembo na ye ''Malaika'', ya album ''Logozo'', ezali na [[Kiswahíli|Swahili]] .
Na motoba juin nkoto mibale na zomi na misato, aponami vice-président ya Confédération internationale ya ba mboka ya bakomi mpe ba compositeurs (CISAC).
Lisusu, ntango mosusu akomaka na ''zulunalo New York Times'' <ref>[https://www.nytimes.com/2012/11/30/opinion/global/anglique-kidjo-songs-of-freedom.html?_r=0 Angélique Kidjo, « Songs of Freedom »], ''The New York Times'', 30 novembre 2012.</ref> , <ref>[http://kristof.blogs.nytimes.com/2010/08/13/daughter-of-independence/ Angélique Kidjo, « Daughter of Independence »], ''The New York Times'', 13 août 2010.</ref> .
== Biografi ya bomoi ya bato ==
Angélique Kpasseloko Hinto Hounsinou Kandjo Manta Zogbin Kidjo abotamaki na Ouidah, mwa engumba ya libongo na Dahomey (lelo [[Bɛnɛ́|Bénin]] ), na Zomi na minei ya sanza ya nsambo ya mobu nkoto libwa na nkama motoba <ref>{{Cite web|url=http://rateyourmusic.com/artist/angelique_kidjo}}.</ref> , <ref>{{Cite web|url=http://musique.rfi.fr/artiste/musiques-monde/angelique-kidjo}}.</ref> Tata na ye azali Fon ya Ouidah, mokambi ya posita, mpe mama na ye Yvonne Djiko azali Yoruba, mokambi ya groupe ya théâtre mpe mwasi ya mombongo ya mayele <ref>{{Cite journal|url=https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2009/01/21/une-extraterrestre-a-new-york_1144636_3222.html}}.</ref> . Angélique Kidjo azali ya nsambo kati na bana na bango zomi <ref>{{Cite web|url=https://kayamaga.com/musique-angelique-kidjo-la-fierte-des-beninois-et-de-lafrique/#:~:text=Ang%C3%A9lique%20Kidjo%20est%20n%C3%A9e%20%C3%A0,septi%C3%A8me%20de%20leurs%20dix%20enfants.}}.</ref> . <span class="need_ref" style="cursor:help;" title="Une source est souhaitée pour ce passage (demandé le 17 avril 2023).">Bana bayokaka ba disques vinyl, mingimingi oyo ya Johnny Hallyday mpe Claude François, mpe bayekolaka Lingelesi na kelasi.</span> <sup class="need_ref_tag" style="padding-left:2px;">[ <nowiki><abbr class="abbr" title="référence">réf.</abbr></nowiki><nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>oyo elingi ] .</sup></link> Na mbula motoba, Angélique Kidjo akoti na troupe ya théâtre ya mama na ye, oyo epesaki ye elengi ya miziki mpe mabina ya bonkoko. Abandaki koyemba na groupe Les Sphinx mpe, lokola elenge, azuaki elonga grâce na adaptation na ye mpo na radio mboka ya nzembo ya Miriam Makeba ’s ''Les Trois Z.'' Na sima a enregistraki album ''Pretty'' na aide ya ndeko na ye ya mobali mpe producteur ya Cameroun Ekambi Brilliant. Album oyo ezali na ba nzembo ''Ninive'', ''Gbe Agossi'' mpe lokumu na Bella Bellow, moyembi ya [[Togo]] oyo azalaki moko ya ba bisika ya kopemisa na ye. Succès ya album oyo epesaki ye nzela ya kosala tournée munene na Afrique occidentale. Kasi, matata ya politiki oyo ezalaki kosila te na Bénin epekisaki ye alanda mosala na ye na lipanda na mboka na ye moko <ref>{{Cite web|url=https://femmedinfluence.fr/angelique-kidjo-femme-inspirante/|title=Kopi ya archive|access-date=2024-08-25|archivedate=2024-11-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241109102658/https://femmedinfluence.fr/angelique-kidjo-femme-inspirante/}}.</ref> .
Na nkoto libwa nkama mwambe na misato, akendaki kofanda na [[Pari|Paris]], epai mwana na ye ya mwasi abotamaki na [[1993|nkoto libwa nkama libwa tuku misato]] . Ntango azalaki kosala mpo na kofuta mbongo na ye ya kelasi, Angélique Kidjo azwaki mateya ya koyemba na Centre d’information musicales (CIM), eteyelo ya jazz ya Paris oyo eyebani mingi. Kuna akutanaki na mobali na ye ya mikolo mizali koya Jean Hebrail, musicien mpe compositeur, oyo akomaki na ye mingi ya miziki na ye. Akɔtisamaki na boyokani ya sika na Lifalanse na koyokaka Jacques Higelin, Serge Gainsbourg mpe Claude Nougaro . Na nkoto libwa nkama mwambe na mitano, asilisaki formation na ACP La Manufacture Chanson [ntuku mibale n'a moko] </link> . Na ebandeli azalaki vocaliste ya soutien ya ba groupes africains na Paris, na Nkoto libwa nkama mwambe na mitano akomi moyembi ya groupe ya jazz africain Pili Pili oyo esalemaki na pianiste hollandais Jasper van 't Hof . Asalaka collaboration na ba albums misato ya Pili Pili : ''Jakko'' (Nkoto libwa nkama ntuku mwambe na nsambo), ''Zala na makanisi mibale'' (Nkoto libwa nkama mwambe na mwambe, ebimisami na Marlon Klein) mpe ''Hotel Babo'' (Nkoto libwa nkama na ntuku libwa). A enregistraki album ye moko, ''Parakou'', mpo na étiquette ya Jazz Open.
[[Catégorie:Article à référence souhaitée]]
== Biographie ==
=== Mbotama mpe libota ya libota ===
Angélique Kpasseloko Hinto Hounsinou Kandjo Manta Zogbin Kidjo Abotamaki na Ouidah<nowiki>''</nowiki> , engumba moke ya sud ouest ya Dahomey (lelo [[Bɛnɛ́|Bénin]] ), na mokolo yaSanza ya sambo 1960,<ref>{{Cite web|url=http://rateyourmusic.com/artist/angelique_kidjo}}.</ref>.<ref>{{Cite web|url=http://musique.rfi.fr/artiste/musiques-monde/angelique-kidjo}}.</ref> Tata na ye, moto ya ekoloya Fon kofanda na Ouidah, azalaki mokambi ya posita, mpe mama na ye, Yvonne Djiko, oyo autaki na etuluku ya bato ya ekólo Yoruba, azalaki mokambi ya etuluku moko ya masano ya masano mpe mwasi ya mombongo.<ref>{{Cite journal|url=https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2009/01/21/une-extraterrestre-a-new-york_1144636_3222.html}}</ref> Angélique Kidjo azali mwana ya nsambo kati na bana na bango zomi.<ref>{{Cite web|url=https://kayamaga.com/musique-angelique-kidjo-la-fierte-des-beninois-et-de-lafrique/#:~:text=Ang%C3%A9lique%20Kidjo%20est%20n%C3%A9e%20%C3%A0,septi%C3%A8me%20de%20leurs%20dix%20enfants.}}</ref>
=== Ebandeli ya carrière artistique ===
Uta bomwana, azalaki kosangana na misala ya etuluku ya masano ya mama na ye, Yango nde esalaki ete alinga miziki mpe mobali ya bonkolo. Abandaki koyemba na kati ya groupe les sphinx mpe , tango azalaki elenge muwasi, akomaki na elonga na adaptation na ye ya nyembo ya Miriam Makeba ’s ''Les Trois Z.'' Na sima a bimisaki album ''Pretty'' na lisungi ya ndeko na ye ya mobali mpe producteur ya Cameroun Ekambi Brilliant. Album oyo ezali na ba nzembo ''Ninive'', ''Gbe Agossi'' mpe hommage moko na Bella Bellow, moyembi ya Togo oyo azalaki moko ba abesaki ye inspiration na ye. Album oyo epesi ye libaku ya kosala tournée na Afrique ya ouest. Na ntina ya makambo ya politiki na Bénin na tango ya régime communiste ya Mathieu Kérékou, alongwaki mboka mpo na kofanda na France na 1983.<ref>{{Cite web|url=https://femmedinfluence.fr/angelique-kidjo-femme-inspirante/|date=5 avril 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241109102658/https://femmedinfluence.fr/angelique-kidjo-femme-inspirante/|archivedate=2024-11-09|title=Kopi ya archive|access-date=2024-08-25}}</ref>
=== Bambula ya kokende kofanda esika mosusu mpe kozwa formasyo ===
; Na France kobanda 1983
Na 1983, akendaki kofanda na [[Pari|Paris]], na France, esika mwana na ye ya mwasi abotamaki na [[1993]] . Wana azalaki kosala mpo na kofuta mbongo ya kelasi na ye, Angélique Kidjo Azalaki kotanga koyemba na Centre d’informations musicales (CIM), eteyelo ya jazz ya Paris. Kuna akutanaki na mobeti miziki mpe mokomi nzembo Jean Hebrail, Oyo akomaki na ye tenir monene ya miziki na ye.Ayebanaki na lolenge ya sika na koyokana na lifalanse na koyoka Jacques Higelin, Serge Gainsbourg mpe Claude Nougaro.<ref>{{Cite web|url=https://www.franceculture.fr/emissions/la-part-denfance/angelique-kidjo|date=10 août 2012}}.</ref>
; Na amerika banda mobu 1998 mpe grammy awards ya yambo
afandaki na Etats-Unis na 1998, akobaki na mosala na ye ya mokili mobimba mpe azwaki mbano na ye ya liboso ya Grammy na 2008 mpo na album ''Djin Djin'' ''oyo ebimaki na 2007'' .
Kasi, libala na ye na Jean Hébrail, mondele ya Mpoto, eyambamaki malamu te na bato ya ba Afro-Américains.
== Biographie ==
Angélique Kpasseloko Hinto Hounsinou Kandjo Manta Zogbin Kidjo abotamaki na Ouidah, mboka moke na sudi-wɛsti ya Dahomey (lelo [[Bɛnɛ́|Bénin]] ),o mokolo 14 na sanza ya nsambo 1960,<ref>{{Cite web|url=http://rateyourmusic.com/artist/angelique_kidjo}}.</ref>.<ref>{{Cite web|url=http://musique.rfi.fr/artiste/musiques-monde/angelique-kidjo}}.</ref> Tata na ye, oyo autaki na etuluku ya bato ya Fon oyo bazalaki kofanda na Ouidah, azalaki mokambi ya posita, mpe mama na ye, Yvonne Djiko, oyo autaki na etuluku ya bato ya ekólo Yoruba, azalaki mokambi ya etuluku moko ya masano ya masano mpe mwasi ya mombongo.<ref>{{Cite journal|url=https://www.lemonde.fr/ameriques/article/2009/01/21/une-extraterrestre-a-new-york_1144636_3222.html}}</ref> Angélique Kidjo azali mwana ya nsambo kati na bana na bango zomi.<ref>{{Cite web|url=https://kayamaga.com/musique-angelique-kidjo-la-fierte-des-beninois-et-de-lafrique/#:~:text=Ang%C3%A9lique%20Kidjo%20est%20n%C3%A9e%20%C3%A0,septi%C3%A8me%20de%20leurs%20dix%20enfants.}}</ref>
Uta bomwana, azalaki kosangana na misala ya etuluku ya masano ya mama na ye, oyo ekɔtisaki na motema na ye mposa ya miziki mpe mabina ya bonkɔkɔ. Abandaki koyemba na groupe Les Sphinx mpe, lokola elenge, ayebanaki makasi sima ya ko bongola mpe ko yemba mpo na radio national nzembo ya Miriam Makeba ’s ''Les Trois Z.'' Na sima a enregistraki album ''Pretty'' na lisungi ya ndeko na ye ya mobali mpe producteur ya Cameroun Ekambi Brilliant. Album oyo ezali na ba nzembo ''Ninive'', ''Gbe Agossi'' mpe hommage na Bella Bellow, moyembi ya Togo oyo azalaki moko ya bato oyo bapelisaki molende na ye na mosala ya miziki.. Album yango epesaki ye libaku ya kobanda mobembo ya koyemba na mikili ndenge na ndenge ya Afrika ya Wɛsti. Kasi, mpo na makambo ya politiki na Bénin na ntango ya boyangeli ya bokominisi ya Mathieu Kérékou, alongwaki na mboka na ye mpe akendaki kofanda na France na mobu 1983.
=== Bambula ya kokende kofanda esika mosusu mpe kozwa formasyo ===
; France kobanda 1983
Na mobu 1983, akendaki kofanda na Paris, na ekólo France, epai mwana na ye ya mwasi abotamaki na mobu [[1993]] . Wana azalaki kosala mosala mpo na kofuta mbongo ya kelasi na ye, Angélique Kidjo azalaki mpe kolanda mateya ya koyemba na Centre d’informations musicales (CIM), eteyelo ya jazz ya Paris. Kuna nde akutanaki na moyembi mpe mokomi ya miziki Jean Hebrail, oyo akomaki elongo na ye mingi ya banzembo na ye. Koyoka banzembo ya Jacques Higelin, Serge Gainsbourg mpe Claude Nougaro esalisaki ye ayeba lolenge ya sika ya kosalela monɔkɔ ya Lifalanse..<ref>{{Cite web|url=https://www.franceculture.fr/emissions/la-part-denfance/angelique-kidjo|date=10 août 2012}}.</ref>
; Etats-Unis kobanda 1998 mpe Grammy Awards ya liboso
Uta na mobu 1998, Angélique Kidjo abandi kofanda na États-Unis, epai akobaki mosala na ye ya miziki na mokili mobimba. Na mobu 2008, azwaki mbano na ye ya liboso ya Grammy Award mpo na album na ye Djin Djin, oyo ebimaki na mobu 2007.
Kasi, libala na ye na Jean Hébrail, mondele ya Mpoto, eyambamaki malamu te na bato ya muindu ya america.
j1jn860r3c0ixmd9ol3o0paxt9l8zay
Ndaku ya buku wallonie-Bruxelles na Kinshasa
0
13818
136373
135580
2026-10-30T01:09:22Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136373
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
== Makambo ya kala ==
Ndaku iye ebandaki mosala na [[1986]], mitindo ndenge na ndenge ya misala ya mikanda ebongisami sanza na sanza <ref>{{Cite web|url=https://www.petitfute.com/v46937-kinshasa/c1122-voyage-transports/c1228-pratique/c991-ambassade-et-consulat/1588691-centre-wallonie-bruxelles-wbi.html}}</ref> : 1 .
* misala nzinganzinga ya mikanda mpe botangi (Esengo ya kokoma, Masapo uta na ndako, mpe bongo na bongo) <ref>{{Cite web|url=https://www.africanewsrdc.net/culture/litterature-se-fete-centre-wallonie-bruxelles-de-kinshasa/}}</ref> ;
* kolakisa mikanda (to Batisimo ya mikanda) . ;
* makita ya bakomi mbala na mbala (cercle ya bakomi) . ;
* ba tours guidés pona ba élèves oyo bawutaka na ba écoles partenaires to ba associations culturelles ;
* ba conférences-débats oyo ezali na thème (Le Grand Débat du Centre Wallonie-Bruxelles) ;
* fête ya mikanda ("La Grande Rencontre Litéraire de Kinshasa") <ref>{{Cite web|url=https://infocongo.net/2019/09/09/le-centre-wallonie-bruxelles-lance-la-4e-edition-de-la-rentree-litteraire-de-kinshasa/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230410130356/https://infocongo.net/2019/09/09/le-centre-wallonie-bruxelles-lance-la-4e-edition-de-la-rentree-litteraire-de-kinshasa/|archivedate=2023-04-10|title=Kopi ya archive|access-date=2024-11-05}}</ref> , <ref>{{Cite web|url=https://www.radiookapi.net/2019/09/12/actualite/culture/kinshasa-ouverture-du-grand-marche-de-la-litterature}}</ref> ;
* momekano ya masolo mikuse Prix Littéraire Zamenga » <ref>{{Cite web|url=https://www.radiookapi.net/2018/04/09/actualite/culture/rdc-2eme-edition-du-concours-litteraire-prix-zamenga}}</ref> , <ref>{{Cite web|url=https://actualite.cd/2020/11/07/rdc-le-centre-wallonie-bruxelles-prime-les-laureats-de-la-3e-edition-du-prix-litteraire}}</ref> mpe momekano mosusu ya mikanda mpe ya siansi na minoko ya Congo « . Prix ya [[Bienvenu Sene Mongaba|Sene Mongaba]] » <ref>{{Cite web|url=https://arts.cd/lancement-du-prix-sene-mongaba-au-symposium-sur-la-langue-maternelle/|title=Kopi ya archive|access-date=2024-11-05|archivedate=2025-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250222193656/https://arts.cd/lancement-du-prix-sene-mongaba-au-symposium-sur-la-langue-maternelle/}}</ref> .
== Bisaleli ya kolukaluka ==
Bibliothèque ya Walbru ezali na logiciel intégré ya gestion ya ba livres ( PMB ) oyo epesaka pe nzela na consultation numérique ya catalogue na yango na ba lecteurs na nzela ya Réseau Mikanda <ref>{{Cite web|url=https://katalog.mikanda.info/pmb/opac_css/index.php?lvl=section_see&location=24&id=55}}</ref> .
== Banote mpe ba références ==
{{références}}
[[Catégorie:Kinsásá]]
tu21e7ksmpfgebh6qpqcfck1nsurl79
Simon Bulupiy Galati
0
13919
136376
130897
2026-10-30T01:30:31Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136376
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie2 |charte=|nom=Simon Bulupiy Galati|image=defaut.svg|taille image=|légende=<!-- Fonctions -->|fonction1=Vice-Premier ministre congolais chargé des Postes, des Téléphones et des Télécommunications|depuis le fonction1=19 février 2010<!-- date à remplir seulement si encore en fonction -->|à partir du fonction1=19 février 2010<!-- date à remplir seulement si encore en fonction -->|jusqu'au fonction1=11 septembre 2011|élection1=|réélection1=|président 1=[[Joseph Kabila]]|premier ministre 1=[[Adolphe Muzito]]|gouvernement 1=[[gouvernement Muzito II]]|circonscription 1=|législature 1=|coalition 1=|groupe parlementaire 1=|prédécesseur 1=[[Louise Munga Mesozi]]|successeur 1=[[Louis Alphonse Koyagialo Ngbase te Gerengbo]]|fonction2=Ministre de l'Emploi, du Travail et de la Prévoyance sociale|depuis le fonction2=11 septembre 2011<!-- date à remplir seulement si encore en fonction -->|à partir du fonction2=11 septembre 2011<!-- date à remplir seulement si encore en fonction -->|jusqu'au fonction2=6 mars 2012|élection2=|réélection2=|président 2=[[Joseph Kabila]]|premier ministre 2=[[Adolphe Muzito]]|gouvernement 2=[[gouvernement Muzito III]]|prédécesseur 2=[[Mobutu Nzanga]]|successeur 2=[[Modeste Bahati Lukwebo]]|fonction3=Député national|à partir du fonction3=2006|jusqu'au fonction3=2011<br/><small>({{durée|||2006|||2011}})</small>|élection3=[[Élections législatives de 2006 en république démocratique du Congo|30 juillet 2006]]|réélection3=|président 3=[[Joseph Kabila]]|premier ministre 3=|gouvernement 3=|circonscription 3=[[Province orientale (république démocratique du Congo)|Province Orientale]]|législature 3=|coalition 3=|groupe parlementaire 3=[[PPRD]]|nom de naissance=Bulupiy Galati|date de naissance=|qualificatif date=<!-- par exemple : « en France » -->|lieu de naissance=<!-- Tshopo-->|date de décès=|lieu de décès=|nature du décès=|sépulture=|nationalité=[[République démocratique du Congo|congolaise]]|parti=|syndicat=<!-- Autres paramètres facultatifs sur les personnalités apparentées (uniquement s'ils font l'objet d'un article Wikipédia) -->|surnom=|père=|mère=|fratrie=|conjoint=|enfants=|famille=|entourage=<!-- Paramètres d'informations personnelles facultatives -->|université=|profession=|hommage=|religion=|résidence=|site web=<!-- Autres paramètres d'informations politiques facultatives -->|signature=|taille signature=|liste=<!-- Autres paramètres facultatifs -->|masculin=Oui|emblème=Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo.svg|taille emblème=}}
'''Simon Bulupiy Galati''' azali moto ya politiki kino-congolais. Azalaki membre ya PPRD, azalaki député national oyo azalaki ko représenter la Province orientale na Assemblée nationale sima ya ba élections ya 2006[1]. Na nsima, azalaki vice-Premier ministre oyo azalaki na mokumba ya ba poste, ba téléphones mpe ba télécommunications na mbulamatari ya Muzito II kobanda 19 février 2010 kino 11 septembre 2011, na sima ministre ya Emploi, ya Travail mpe ya Providence sociale na mbulamatari ya Muzito III kobanda 11 septembre 2011.
== Biografi ya bomoi ya bato ==
=== Mateya ===
=== Komipesa ===
== Banote mpe ba références ==
<references>
<ref name="capac">{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241206112003/http://www.capac.ulg.ac.be/LISTE%20DES%20DEPUTES%20NATIONAUXRDC.doc |archivedate=2024-12-06 |title=''Liste des députés nationaux, Assemblée nationale issue des élections du 30 juillet 2006'', Liste à jour au {{1er}} juillet 2009 |url=http://www.capac.ulg.ac.be/LISTE%20DES%20DEPUTES%20NATIONAUXRDC.doc |access-date=2024-11-13}}</ref>
</references>
m522auu7uyaee7c5vzxjonzwwp370dn
Olivia Yacé
0
14034
136374
135581
2026-10-30T01:14:04Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136374
wikitext
text/x-wiki
'''Olivia Yacé''', abotami o mokolo 8 sanza ya liboso 1998 na [[Lisangá lya Ameríka|Etats-Unis]], azali mokonzi ya kitoko [[Kotdivual|ya Ivoire]] . Aponami Miss Côte d'Ivoire 2021 na mokolo ya 4 sanza ya libwa 2021 <ref>{{Cite web|url=https://www.uniwax.com/en/finale-miss-cote-d-ivoire-2021-au-coeur-de-l-elegance}}.</ref> . Na mokolo ya 16/03/2022, azwaki titre ya Second Runner-up ya Miss Monde <ref>{{Cite web|url=https://www.linfodrome.com/people/74895-finale-miss-monde-2021-l-ivoirienne-olivia-yace-l-une-des-grandes-favorites}}.</ref>
== Biografi ya bomoi ya bato ==
Mwana mwasi ya maire ya lelo ya commune ya Cocody, Jean-Marc Yacé na mwasi na ye Yolande Eluh Yacé, Olivia Yacé abotami na [[Lisangá lya Ameríka|Etats-Unis]] o mokolo 8 sanza ya liboso 1998 <ref>{{Cite web|url=https://business.abidjan.net/qui/19-biographie/5273-yace-olivia|title=Kopi ya archive|access-date=2024-11-29|archivedate=2024-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241204185939/https://business.abidjan.net/qui/19-biographie/5273-yace-olivia}}.</ref> . Kobanda na mbula zomi na misato, abandaki kosepela na mannequinat esika akomaki elongi ya ba marques locales ebele mpe adefilaki na kombo ya ba designers ebele ya mboka <ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/search?q=egerie&oq=eger&aqs=chrome.2.69i57j46i512j0i512l7j46i512.7044j0j15&sourceid=chrome&ie=UTF-8}}.</ref> . Azwaki nkombo ya Meilleur Top Modèle ya mwasi na 2015, Olivia Yacé, diplômé na Marketing mpe Gestion na Iniversite Widener na Pennsylvanie <ref>{{Cite web|url=https://topvisages.net/olivia-yace-victorieuse-malgre-un-lourd-handicap/|title=Kopi ya archive|access-date=2024-11-29|archivedate=2023-05-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230517235941/https://topvisages.net/olivia-yace-victorieuse-malgre-un-lourd-handicap/}}.</ref> azali mpe étudiante ya Master na gestion ya marque ya Luxury mpe planification ya ba événements <ref>{{Cite web|url=https://corinemaez.com/olivia-yace-miss-ci/|title=Kopi ya archive|access-date=2024-11-29|archivedate=2023-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230926190230/https://corinemaez.com/olivia-yace-miss-ci/}}.</ref> .
O mokolo ya 2 Yuni 2022, ambassadeur ya bozenga ya Côte d'Ivoire akomi mpe officiellement moko ya ba ambassadeurs ya tourisme ya Côte d’Ivoire <ref>{{Cite web|url=https://afriquinfos.com/afrique-de-louest/miss-yace-olivia-desormais-dans-le-cercle-ferme-des-ambassadeurs-du-tourisme-ivoirien/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230602142231/https://afriquinfos.com/afrique-de-louest/miss-yace-olivia-desormais-dans-le-cercle-ferme-des-ambassadeurs-du-tourisme-ivoirien/|archivedate=2023-06-02|title=Kopi ya archive|access-date=2024-11-29}}.</ref> . Akobaki koyekola na iniversite moko [[Lóndɛlɛ|ya Londres]], Iniversite ya Richmond, epai azalaki koyekola mpo na kozwa diplome ya master. Kuna, na sanza ya motoba 2024, azwaki diplome ya Master na makambo ya kotɛka biloko ya kitoko <ref>{{Cite web|url=https://www.afrique-sur7.fr/cote-divoire-olvia-yace-adresse-des-remerciements-apres-lobtention-de-son-diplome}}</ref> .
== Miss Côte d'Ivoire 2021 ==
Na 2021, akoti na momekano ya kitoko ya Miss Côte d’Ivoire . Aponamaki liboso na mokolo 8 sanza ya mitano 2021 na Yamoussoukro na etuka ya Bélier <ref>{{Cite web|url=https://lifemag-ci.com/miss-cote-divoire-2021-olivia-yace-reine-a-yamoussoukro/|title=Kopi ya archive|access-date=2024-11-29|archivedate=2024-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240810031113/https://lifemag-ci.com/miss-cote-divoire-2021-olivia-yace-reine-a-yamoussoukro/}}.</ref> . Na sima ya yango, azuaki couronne ya Miss Côte d’Ivoire o mokolo 4 sanza ya libwa 2021 nakati ya ba candidats 24 oyo bazalaki na finale na Palais des Congrès ya Sofitel Hôtel Ivoire na [[Abidjan]] <ref>{{Cite web|url=https://ci.opera.news/ci/fr/culture/d685bec793c0e6ae36b34a8cb372bf75|title=Kopi ya archive|access-date=2024-11-29|archivedate=2023-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230325165648/https://ci.opera.news/ci/fr/culture/d685bec793c0e6ae36b34a8cb372bf75}}.</ref> . Azwi esika ya Marilyne Kouadio Miss Côte d'Ivoire 2020 <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.7info.ci/miss-cote-divoire-2021-qui-est-olivia-yace-la-nouvelle-reine-de-la-beaute-ivoirienne/|title=Kopi ya archive|access-date=2024-11-29|archivedate=2024-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241204012237/https://www.7info.ci/miss-cote-divoire-2021-qui-est-olivia-yace-la-nouvelle-reine-de-la-beaute-ivoirienne/}}.</ref> .
== Miss Mokili 2021/2022 ==
Na titre na ye ya Miss Côte d’Ivoire, Olivia Yacé alingi abakisa ba titres mususu mpe makasi titre ya Miss Monde .
Nakati ya ba défis ya concours oyo e permettre kozala na place na classement, Olivia alongi oyo ya ''Miss World Top Model'', défi ya ''Head-to-Head'' na Miss Monde Multimédia, abimi 1 dauphine ya Prix ya Designer, ezali na esika ya liboso na Top 27 ya classement na défi ''ya Talent'' mpe azui 1 place na ordre ya annonce ya ba finalistes Top 30 <ref name=":0"/> , <ref>{{Cite web|url=https://www.missworld.com/#/news/2216}}.</ref> .
Na tango ya finale, o mokolo 16 sanza ya misato 2022, aponami dauphine ya mibale na Miss Monde 2022 <ref>{{Cite web|url=https://www.fratmat.info/article/217129/culture/miss-cocircte-drsquoivoire/le-concours-miss-monde-reporte-a-quelques-heures-de-levenement-les-raisons-evoquees|title=Kopi ya archive|access-date=2024-11-29|archivedate=2021-12-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211217102004/https://www.fratmat.info/article/217129/culture/miss-cocircte-drsquoivoire/le-concours-miss-monde-reporte-a-quelques-heures-de-levenement-les-raisons-evoquees}}.</ref> .
== Ba prix mpe ba distinctions ==
* Meilleur Modele Top Femme na 2015
* Miss Côte d'Ivoire 2021
* Miss Monde 2021 oyo azwaki esika ya mibale <ref>{{Cite web|url=https://www.jeuneafrique.com/1329893/politique/cote-divoire-miss-monde-paillettes-et-politique/|date=2022-03-16}}.</ref>
* ''Miss Monde Modèle ya liboso''
* Miss Mokili Multimédia
* 1 Mozwi ya mibale ya Prix ya Designer
* Miss Mokili ya Afrika
* Ambassadeur ya tourisme na Côte d'Ivoire
== Bililingi ==
<gallery>
Fichier:Olivia_Yacé_10.jpg
Fichier:Olivia_Yacé_12.jpg
Fichier:Olivia_Yacé_15.jpg
</gallery>
== Etatoli ==
8o2c952ql0ifkvxymp0ndssrypjog70
Likita linene lya bituka lya Katanga ya likolo
0
14160
136371
132307
2026-10-30T00:43:18Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136371
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie2 |background_color=#FDEE00|text_color=#000000|nom=Assemblée provinciale<br /> du Haut-Katanga|nom_du_parlement=|législature=Bureau définitif|blason=|upright=150|type_chambre=Corps législatif|lieu={{RDC-d}} [[Lubumbashi]], [[république démocratique du Congo]]|durée=5 ans|leader1_type=Président|leader1=[[Michel Kabwe]]|parti1=[[Union pour la démocratie et le progrès social|UDPS]]|élection1=34 voix|leader2_type=Vice-presidente|leader2=[[Liliane Komba Maka]]|parti2=1A/A|élection2=33 voix|leader3_type=Rapporteur|leader3=[[David Kitondo Mumba]]|parti3=AB|élection3=34 voix|leader4_type=Questeur|leader4=[[Ahmed Mukuna Chaumba]]|parti4=indépendant|élection4=29 voix|membres=48|structure1=|groupe_politique1={{Légende/Début}}{{Légende|#0080FF| [[Union pour la démocratie et le progrès social|UDPS]] (36)}}
{{Légende|#FFFF00|[[Independant]] (12)}}
{{Légende/Fin}}|système_de_vote1=|dernière_élection1=|lieu_de_réunion=[[Lubumbashi]]|session_room=|site_web=[https://hautkatanga.org/assemblee-provinciale/composition/ Haut-Katanga]|notes=}}'''Likita linene lya bituka lya Haut-Katanga''' lizali lisanga lya mibeko lya etuka ya Haut-Katanga, o ekolo ya Kongo-Kisàsa. Institution ya tina na gouvernance locale, ezali na bisaleli ya tina na bimoniseli ya bana mboka, na etamboli ya mibeko ya etuka pe bokengeli ya ba misala mikozwa ya etuka.
== Makambo ya kala ==
Ekelamaki lokola eteni ya bokaboli teritware na 2015, oyo emonanaki etuka ya kala ya Katanga ekabolama na ba biteni ya bokambi minei, Assemblée provinciale ya Haut-Katanga ezali na kati ya esaleli ya kolendisa décentralisation. Mbongwana oyo ezalaki na mokano ya kopusana penepene na ba institutions publiques na bana mboka mpe kolendisa bokoli ya nkita mpe ya bomoi ya bato na bituka oyo esalemi sika <ref>{{Cite web|url=https://www.memoireonline.com/12/13/8155/m_La-communication-institutionnelle-dans-une-organisation-politique-Cas-de-l-Assemblee-provinciale-d10.html|date=}}</ref> , <ref>{{Cite web|url=https://presidence.cd/actualite-detail/actualite/lubumbashi_le_chef_de_letat_a_inaugure_le_nouveau_batiment_de_lassemblee_provinciale_du_haut_katanga|date=19 novembre 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241213172157/https://presidence.cd/actualite-detail/actualite/lubumbashi_le_chef_de_letat_a_inaugure_le_nouveau_batiment_de_lassemblee_provinciale_du_haut_katanga|archivedate=2024-12-13|title=Kopi ya archive|access-date=2024-12-15}}</ref> , <ref>{{Cite web|url=https://www.radiookapi.net/2024/10/01/actualite/politique/haut-katanga-le-president-de-lassemblee-provinciale-pour-lapplication|date=01 octobre 2024}}</ref> .
52a1tmq8wrpnuhg36e6fan09a03pta5
Joseph Nkoy Wembo
0
15113
136369
136251
2026-10-30T00:28:49Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136369
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Personnalité politique|gouvernement 2|nom=Joseph Nkoy Wembo|image=Joseph Nkoy Wembo.jpg|légende=|fonction1=[[Assemblée nationale (République démocratique du Congo)|Député National]]|depuis le fonction 1={{date|15|Juin|2024}}<br /><small>({{durée|15|6|2024}})</small>|à partir du fonction1=|jusqu'au fonction1=|élection1=30 Décembre 2023|réélection1=|circonscription 1=Katako-Kombe|fonction2=|à partir du fonction2=|jusqu'au fonction2=|fonction3=|depuis le fonction3=|nom de naissance=Joseph Nkoy Wembo|date de naissance=30/03/1993|qualificatif date=en RDC|lieu de naissance=[[Katako-Kombe]]|nationalité=[[République démocratique du Congo|Congolaise]]|parti=« ADP- Alliance de Démocrates pour le Progrès »|père=|mère=|fratrie=|enfants=|profession=Avocat}}
'''Joseph Nkoy Wembo,''' abotami mokolo ya ntuku misato sanza ya misato mobu 1993 na Katako-Kombe, azali avocat mpe [[Moí-politíki|moto ya politiki]] ya [[Kongó-Kinsásá|République démocratique du Congo]] . Azali député national mpo na circonscription ya Katako-Kombe na etuka ya Sankuru wuto le 30 décembre 2023 <ref name=":0">{{Cite web|url=https://talatala.cd/deputes/992/}}</ref> , <ref>{{Cite web|url=https://kiosquedafrique.com/rdc-a-n-lhonorable-joseph-nkoy-adresse-une-question-ecrite-a-la-minetat-aux-affaires-etrangeres/actualite/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260419204524/https://kiosquedafrique.com/rdc-a-n-lhonorable-joseph-nkoy-adresse-une-question-ecrite-a-la-minetat-aux-affaires-etrangeres/actualite/|archivedate=2026-04-19|title=Kopi ya archive|access-date=2026-03-13}}</ref> , <ref>{{Cite web|url=https://actualite.cd/2024/07/27/assemblee-nationale-le-depute-joseph-nkoy-adresse-une-question-ecrite-aime-boji-au-sujet}}</ref> , <ref>{{Cite web|url=https://infocongo.net/2024/07/24/rdc-nkoy-wembo-interpelle-le-gouvernement-sur-la-cooperation-avec-louganda-face-aux-accusations-de-soutien-au-m23/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241210085106/https://infocongo.net/2024/07/24/rdc-nkoy-wembo-interpelle-le-gouvernement-sur-la-cooperation-avec-louganda-face-aux-accusations-de-soutien-au-m23/|archivedate=2024-12-10|title=Kopi ya archive|access-date=2026-03-13}}</ref> .
== Banote mpe ba références ==
{{Références}}
6dh7c7pfvlax5k9avzvvo2y1plkac15
Patrick Kitenge
0
15177
136375
135170
2026-10-30T01:17:30Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136375
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie2
| charte = écrivain
| image =
| nom = Patrick kitenge
| nom de naissance = Patrick kitenge
| surnom = Pat le gourou
| date de naissance = 8 juillet 1988
| lieu de naissance = [[Kinshasa]]
| nationalité = [[République démocratique du Congo|Congolaise]]
| activité = [[Avocat (métier)|avocat]] et [[poète]]
| formation = [[juriste]]
| propriétaire de = clinique littéraire de Kinshasa
| membre de = collectif envie d'écrire
| œuvres principales = actus poésie
| distinction =
| wikidata =
| idéologie = ''éloigner du milieux des écrivains, les faux talents''
}}
'''Pat le gouru''', oyo kombo na ye ya solo ezali '''Patrick Kitenge,''' abotami na [[Kinsásá|Kinshasa]] le 8 juillet 1988, azali poète congolais [[Mokomi|, mokomi]] mpe avocat na barreau ya Kinshasa Gombe, co-fondateur ya clinique littéraire ya Kinshasa oyo esalaka na kotombola mpe kopesa lupemba ya littérature congolaise <ref name=":0">{{Cite web|url=https://acp.cd/culture/lecrivain-pat-le-gourou-encourage-les-femmes-a-la-perseverance-dans-son-livre-boya/|date=2021-03-29}}</ref> , <ref>{{Cite web|url=https://infocongo.net/tag/pat-le-gourou/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251226141030/https://infocongo.net/tag/pat-le-gourou/|archivedate=2025-12-26|title=Kopi ya archive|access-date=2026-03-14}}</ref> , <ref>{{Cite web|url=https://actualite.cd/2024/09/05/litterature-une-clinique-litteraire-ouverte-kinshasa#:~:text=La%20Clinique%20Litt%C3%A9raire%20de%20Kinshasa%20se%20distingue%20par%20son%20approche,scolaire%20et%20un%20accompagnement%20personnalis%C3%A9.|date=2024-09-05}}</ref> , <ref>{{Cite web|url=https://culturecongo.com/kinshasa-la-clinique-litteraire-de-kinshasaun-nouveau-souffle-therapeutique-pour-la-litterature-congolaise/|date=2024-09-02}}</ref> .
== Banote mpe ba références ==
{{Références}}
e2jahtxknhd79kbyysmyxobzt72iria
Hermione Bolumbe na mboka
0
15276
136367
135890
2026-10-30T00:22:18Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136367
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie2
| image =
| nom =
| surnom = Hermione Bolumbe Bakando
| date de naissance = 31 décembre 1987
| lieu de naissance = Kinshasa
| nationalité = Congolaise (RDC)
| lieu de travail = Kinshasa
| parti politique = Union pour la démocratie et le progrès social (UDPS/Kibassa)
| site web = https://fondation-hbo.org/
| fonction = Députée nationale
}}
'''Hermione Bolumbe''', abotami na Ntuku misato na moko na sanza ya zomi na mibale zomi na libwa ntuku mwambe na sambo na [[Kinsásá|Kinshasa]], azali [[Mónganga|monganga]] mpe moto ya politiki ya [[Kongó-Kinsásá|Républik démocratik ya Congo]] . Azali Mosangani ya Parlement ya circonscription ya Mont Amba na Kinshasa wuto sanza mibale ya ntoko mibale na ntuku mibale na minei mpe azali na ebonga ya Secrétaire général ya bosangisani mpo na demokrasi mpe na bokoli ya bomoi ya batomoto ya politiki (UPDS/KIBASA).
== Biografi ya bomoi ya bato ==
Na ebandeli asalaki na mosala ya monganga liboso ya komipesa na politiki mpe na makambo ya bato.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://ouragan.cd/2024/12/bolumbe-offre-des-chirurgies-gratuites-a-kisangani/}}</ref>
=== Mateya ===
Hermione Bolumbe azali monganga na mateya, diplômé ya université ya Kinshasa. Azali kaka na mosala lokola monganga oyo azali kosala pembeni ya bokangami na ye na politiki,<ref name=":3">{{Cite web|url=https://radiodelafemme.net/tshopo-la-deputee-nationale-hermione-bolumbe-sejourne-a-kisangani-pour-une-campagne-sanitaire/|date=2025-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260810230453/https://radiodelafemme.net/tshopo-la-deputee-nationale-hermione-bolumbe-sejourne-a-kisangani-pour-une-campagne-sanitaire/|archivedate=2026-08-10|title=Kopi ya archive|access-date=2026-08-10}}</ref>.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://congoprofond.net/lisolo-na-docteur-a-lubumbashi-la-deputee-medecin-hermione-bolumbe-au-coeur-dun-echange-citoyen-avec-la-jeunesse-le-6-mars-prochain/|date=2026-02-08}}</ref>
p4c4rvxj3mlv3qksttaje0kc8ol65uc
Alphonsine Cheusi
0
15491
136358
2026-10-29T16:08:14Z
Amimabelle
13400
Créé en traduisant la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/234318275|Alphonsine Cheusi]] »
136358
wikitext
text/x-wiki
'''Alphonsine Kalume Asengo Cheusi''' (abotami na mobu 1955) azali mosambisi ya ekólo Congo kisasa. Na sanza ya octobre 2020, akómaki mwasi ya liboso oyo aponamaki mpo na kozala mosangani ya Cour constitutionnelle ya République démocratique du Congo.<ref>{{Cite web|url=https://humansofafrica.net/alphonsine-kalume-cheusi-the-first-and-only-female-member-of-drcs-constitutional-court/|date=2020-10-24}}</ref> Liboso ya koponama na ye, basambisi nyonso libwa ya Cour constitutionnelle bazalaki mibali.Liboso, na mobu 2013, na boumeli ya mosala na ye, akómaki mopesi-toli na Cour suprême ya République démocratique du Congo. Na mobu 2018, akómaki mpe mopesi-toli na Conseil d’État,<ref name="meet">{{Cite web|url=https://africa.businessinsider.com/local/leaders/meet-alphonsine-kalume-asengo-cheusi-the-only-female-member-of-drcs-constitutional/758jqvd|date=22 October 2020}}</ref>,<ref name="f2f">{{Cite web|url=https://face2faceafrica.com/article/alphonsine-kalume-asengo-cheusi-now-the-only-female-member-of-drcs-constitutional-court|date=22 October 2020}}</ref>.<ref>{{Cite web|url=https://www.cour-constitutionnelle.cd/cour-constitutionnelle-sixieme-journee-de-reflexion-du-personnel-feminin/}}</ref>
== Bomoi na ye na libanda ya misala ==
Alphonsine Kalume azali mwana ya Philippe Kalume Pene Poyo na Virginie, bango mibale bakufa. Azali mama ya bana mitano mpe nkulutu na libota monene. Abalá mosambisi.<ref name="24 News">{{Cite web|url=https://24newsagency.com/une-premiere-en-rdc-une-femme-a-la-cour-constitutionnelle-alphonsine-kalume/|date=2020-07-18}}</ref>
== Ba references ==
6v6hbvi5ilgc7hnjdzwwsit6nd9vxex
136361
136358
2026-10-29T23:31:27Z
InternetArchiveBot
10768
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
136361
wikitext
text/x-wiki
'''Alphonsine Kalume Asengo Cheusi''' (abotami na mobu 1955) azali mosambisi ya ekólo Congo kisasa. Na sanza ya octobre 2020, akómaki mwasi ya liboso oyo aponamaki mpo na kozala mosangani ya Cour constitutionnelle ya République démocratique du Congo.<ref>{{Cite web|url=https://humansofafrica.net/alphonsine-kalume-cheusi-the-first-and-only-female-member-of-drcs-constitutional-court/|date=2020-10-24}}</ref> Liboso ya koponama na ye, basambisi nyonso libwa ya Cour constitutionnelle bazalaki mibali.Liboso, na mobu 2013, na boumeli ya mosala na ye, akómaki mopesi-toli na Cour suprême ya République démocratique du Congo. Na mobu 2018, akómaki mpe mopesi-toli na Conseil d’État,<ref name="meet">{{Cite web|url=https://africa.businessinsider.com/local/leaders/meet-alphonsine-kalume-asengo-cheusi-the-only-female-member-of-drcs-constitutional/758jqvd|date=22 October 2020}}</ref>,<ref name="f2f">{{Cite web|url=https://face2faceafrica.com/article/alphonsine-kalume-asengo-cheusi-now-the-only-female-member-of-drcs-constitutional-court|date=22 October 2020}}</ref>.<ref>{{Cite web|url=https://www.cour-constitutionnelle.cd/cour-constitutionnelle-sixieme-journee-de-reflexion-du-personnel-feminin/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227142052/https://www.cour-constitutionnelle.cd/cour-constitutionnelle-sixieme-journee-de-reflexion-du-personnel-feminin/|archivedate=2021-12-27|title=Kopi ya archive|access-date=2026-10-29}}</ref>
== Bomoi na ye na libanda ya misala ==
Alphonsine Kalume azali mwana ya Philippe Kalume Pene Poyo na Virginie, bango mibale bakufa. Azali mama ya bana mitano mpe nkulutu na libota monene. Abalá mosambisi.<ref name="24 News">{{Cite web|url=https://24newsagency.com/une-premiere-en-rdc-une-femme-a-la-cour-constitutionnelle-alphonsine-kalume/|date=2020-07-18}}</ref>
== Ba references ==
ky9pi8bkxw4xz2u3ppgmmyqzxh2m0hp
Jean-Marie Michel Mokoko
0
15492
136360
2026-10-29T16:25:15Z
Amimabelle
13400
Créé en traduisant la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/239229719|Jean-Marie Michel Mokoko]] »
136360
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie|nom=Jean-Marie Mokoko|image=Jean-Marie Mokoko - 2018 (cropped).jpg|légende=Jean-Marie Mokoko en 2018.|nom de naissance=Jean-Marie Michel Mokoko|date de naissance=19 mars 1947|lieu de naissance=[[Mossaka]] ([[Cuvette (département)|Cuvette]])|profession=[[Militaire]]}}'''Jean-Marie Michel Mokoko''' azali général mpe moto ya politiki ya République du Congo (Congo-Brazzaville). Abotamaki na mokolo ya 19 mars 1947 na Mossaka, na etúká ya Cuvette. Azali kosala mosala ya mokambi monene ya basoda ya Forces armées ya Congo-Brazzaville mpe azali mopesi-toli ya mokonzi ya mboka, Denis Sassou-Nguesso.
== Banote mpe ba references ==
[[Catégorie:Moí-politíki wa Kongó-Brazzaville]]
rjgbjr4ut4udcu1lg3bkz9f1om7h4v3