Wikipedia lnwiki https://ln.wikipedia.org/wiki/Lok%C3%A1s%C3%A1_ya_libos%C3%B3 MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Média Spécial Discussion Utilisateur Discussion utilisateur Wikipedia Discussion Wikipedia Fichier Discussion fichier MediaWiki Discussion MediaWiki Modèle Discussion modèle Aide Discussion aide Catégorie Discussion catégorie TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk CAcert 0 7519 136464 109221 2026-11-04T23:47:24Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136464 wikitext text/x-wiki '''CAcert''' ezalí [[lingómbá]] ya [[Ostralía]]. Epɛ́sí [[setifiká nimeríki]] ya [[ndimbola]] mpɔ̂ na [[mbɛ́ki]] mpé [[PGP]]. Epɛ́sí setifiká nimeríki [[X.509]]??? == Bokomisi == # Kokomisi na [https://web.archive.org/web/20130124102147/http://www.cacert.org/ www.cacert.org]. # Kobimisi-lokomá fɔrmilɛ́rɛ: www.cacert.org -> ''Formulaires CAP'' -> ''A4 - formulaire WoT''. # Kotálelisa na botálelisa. == Tála mpé == * https://web.archive.org/web/20130124102147/http://www.cacert.org/ * http://wiki.cacert.org/CongoCommunity [[Catégorie:setifiká nimeríki]] cqe2dyniop9qcktqy8ion7epakhwf89 Beni (engumba) . 0 14118 136463 136425 2026-11-04T23:38:59Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136463 wikitext text/x-wiki Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezalaki na kati ya zone administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezala na kati ya zone administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezala na kati ya etando administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezala na kati ya etando administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. === Toponymi ya bato === == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezala na kati ya etando administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. === Toponymi ya bato === Engebene maziba mosusu, nkombo yango ezali kanyaka ya " Mbene (ntaba na lifrançais) . Engebene na Butoa Balingene « Awa, moto moko azalaki na bantaba ebele, mpe mpo na ntina wana bazalaki kobenga ye ". Mbene Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire « «Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire «Mbene Bazalaki kokoma "Benjamin". » <ref name=":0"/> . == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezala na kati ya etando administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. === Toponymi ya bato === Engebene maziba mosusu, nkombo yango ezali kanyaka ya " Mbene (ntaba na lifrançais) .Sima ya Butoa Balingene « Awa, moto moko azalaki na bantaba ebele, mpe mpo na ntina wana bazalaki kobenga ye ". Mbene Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire « «Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire «Mbene Bazalaki kokoma "Benjamin". » <ref name=":0"/> . == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezala na kati ya etando administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. === Toponymi ya bato === Engebene maziba mosusu, nkombo yango ezali kanyaka ya " Mbene (ntaba na lifrançais) .Sima ya Butoa Balingene « Awa, moto moko azalaki na bantaba ebele, mpe mpo na yango bazalaki kobenga ye ". Mbene Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire « «Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire «Mbene Bazalaki kokoma "Benjamin". » <ref name=":0"/> . == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezala na kati ya etando administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. === Toponymi ya bato === Engebene maziba mosusu, nkombo yango ezali kanyaka ya " Mbene (ntaba na lifrançais) .Sima ya Butoa Balingene « Awa, moto moko azalaki na bantaba ebele, mpe mpo na yango abengamaki na kombo ye ". Mbene Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire « «Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire «Mbene Bazalaki kokoma "Benjamin". » <ref name=":0"/> . == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezala na kati ya etando administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. === Toponymi ya bato === Engebene maziba mosusu, nkombo yango ezali kanyaka ya " Mbene (ntaba na lifrançais) .Sima ya Butoa Balingene « Awa, moto moko azalaki na bantaba ebele, mpe mpo na yango abengamaki na kombo ye " Mbene Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire « «Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire «Mbene Bazalaki kokoma "Benjamin". » <ref name=":0"/> . == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezala na kati ya etando administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. === Toponymi ya bato === Engebene maziba mosusu, nkombo yango ezali kanyaka ya " Mbene (ntaba na lifrançais) .Sima ya Butoa Balingene « Awa, moto moko azalaki na bantaba ebele, mpe mpo na yango abengamaki na kombo ye " Mbene" Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire « «Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire «Mbene Bazalaki kokoma "Benjamin". » <ref name=":0"/> . == Histoire == Na 1894 nde ba Belges basalaki poste ya l'Etat na oyo ezali territoire administratif ya Beni ya lelo . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azalaki kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na nsima nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ oyo ezalaki na bolai koleka 7km. Uta ntango wana, konyangwa ya Mabanga ya malili, ekómi nokinoki mpo na mbongwana ya klima kino na esika etikali kaka mwa km2 moke . [[Islamu|Islam]] eyambami oyo etiami na ba Arabes mpe ba commerçants ya baombo oyo ba Arabés ebandaki kokola na etuka ya Beni kobanda 1870, oyo ekokaki kolimbola ndambo ya usage ya [[Kiswahíli|Swahili]] lokola lingua franca na tango wana, Swahili ezuaki eteni malamu ya vocabulaire na yango na [[Liarabi|monoko ya Arabe]] . Kino na ba mvula ya 1900, Beni mpe Irumu ezala na kati ya etando administrative ya Haut [[Etuka ya Ituri|-Ituri]] . Pene na 1902, Beni ekangamaki na [[Rutshuru]] na Kivu, mpe yango emonisaki ete ekabwanaki mpenza na Irumu. === Toponymi ya bato === Engebene maziba mosusu, nkombo yango ezali kanyaka ya " Mbene (ntaba na lifrançais) .Sima ya Butoa Balingene « Awa, moto moko azalaki na bantaba ebele, mpe mpo na yango abengamaki na kombo ye " Mbene" Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire «Et quand les colons sont arrivés, au lieu d’écrire «Mbene Bazalaki kokoma "Benjamin". » <ref name=":0">{{Cite web|url=https://icicongo.net/2023/05/24/ces-b-de-beni-au-nord-kivu/|date=2023-05-24}}</ref> . == Histoire == Ezalaki na 1894 nde ba Belges telemisi bendele ya mbulamatadi na bango na mabele ya misala ya mboka oyo ebengami lelo Beni . == Histoire == Ezalaki na 1894 nde ba Belges telemisi bendele ya mbulamatadi na bango na mabele ya misala ya mboka oyo ebengami lelo Beni . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azali kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na ntango wana nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ koleka 7  . Uta ntango wana, konyangwa ya glacier ekómaki makasi mpo na mbongwana ya klima na boye ete etikali kaka mwa km2.<ref>{{Cite web|url=http://fr.africatime.com/ouganda/articles/en-ouganda-les-alpes-africaines-toujours-plus-exposees-la-fonte-des-neiges|archiveurl=https://archive.wikiwix.com/cache/20170905120108/http://fr.africatime.com/ouganda/articles/en-ouganda-les-alpes-africaines-toujours-plus-exposees-la-fonte-des-neiges|archivedate=2017-09-05|title=Kopi ya archive|access-date=2026-11-03}}</ref> == Histoire == Ezalaki na 1894 nde ba Belges telemisi bendele ya mbulamatadi na bango na mabele ya misala ya mboka oyo ebengami lelo Beni . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azali mo kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na ntango wana nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ koleka 7  . Uta ntango wana, konyangwa ya glacier ekómaki makasi mpo na mbongwana ya klima na boye ete etikali kaka mwa km2.<ref>{{Cite web|url=http://fr.africatime.com/ouganda/articles/en-ouganda-les-alpes-africaines-toujours-plus-exposees-la-fonte-des-neiges|archiveurl=https://archive.wikiwix.com/cache/20170905120108/http://fr.africatime.com/ouganda/articles/en-ouganda-les-alpes-africaines-toujours-plus-exposees-la-fonte-des-neiges|archivedate=2017-09-05|title=Kopi ya archive|access-date=2026-11-03}}</ref> == Histoire == Ezalaki na 1894 nde ba Belges telemisi bendele ya mbulamatadi na bango na mabele ya misala ya mboka oyo ebengami lelo Beni . Na 1889, [[Henry Morton Stanley|Henry Morton Stanley,]] moto oyo azali mo kolukaluka biloko, amonaki Ngomba Rwenzori, oyo na ntango wana nsɔngɛ na yango ezipamaki na mbula-mpɛmbɛ koleka 7  . Uta ntango wana, konyanguka ya glacier ekómaki makasi mpo na mbongwana ya klima na boye ete etikali kaka mwa km2.<ref>{{Cite web|url=http://fr.africatime.com/ouganda/articles/en-ouganda-les-alpes-africaines-toujours-plus-exposees-la-fonte-des-neiges|archiveurl=https://archive.wikiwix.com/cache/20170905120108/http://fr.africatime.com/ouganda/articles/en-ouganda-les-alpes-africaines-toujours-plus-exposees-la-fonte-des-neiges|archivedate=2017-09-05|title=Kopi ya archive|access-date=2026-11-03}}</ref> 4ois6d2es1ki7t06edu17kofx7a9fvh Joseph Pace 0 14631 136465 134203 2026-11-05T00:39:01Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136465 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie | nom = Joseph Pace | date de naissance = 18 Novembre 1959 | lieu de naissance = Morbegno, [[Italya]] | nationalité = Italienne | profession = Peintre, sculpteur, photographe, assemblagiste}} '''Joseph Pace''' azali peintre, sculpteur, assemblagiste mpe photographe. Abótámí o 18 novembre [[1959]] na Morbegno, [[Italya]], asala entraînement na [[Kongó-Kinsásá]]. == Biografi == Akolaki na [[Kinsásá]] esika atangi na École ''Cours René Descartes''<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241126210147/https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/79015 |archivedate=2024-11-26 |title=Université de Lorraine, Mukanda, Ressources documentaires sur l'Afrique |url=https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/79015 |access-date=2025-06-26}}</ref>. Tata na ye azalaki professeur ya histoire na IPN -Institut pédagogique national na Kinshasa/Binza mpe Directeur ya Études africaines na [[Lingómbá lya Botángísí Nzebi mpé Liyébi lya Bikólo Bínsɔ]] (UNESCO)<ref>“Intervista a Joseph Pace: una vita racontata”, Quattrocchi Lavinio, 2012, Anzio, Italy</ref>. Na sima ayekoli na université ya Sorbonne na Paris (Licence na littérature na arts), mpe na [[Roma|Rome]] na Université Sapienza (PhD na sociologie)<ref>[http://www.al.sp.gov.br/noticia/?id=297655&textoBusca=joseph;pace&flRealca=T Assembleia Legislativa do Estado de São Paulo, 2010]</ref> mpe na Uni-Roma-Tre (Master II na neurosociologie). == Mosala == Joseph Pace atalelami lokola mokambi ya « Filtranisme »<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241126210147/https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/79015 |archivedate=2024-11-26 |title=Université de Lorraine, Mukanda, Ressources documentaires sur l'Afrique |url=https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/79015 |access-date=2025-06-26}}</ref>, mouvement artistique mpe philosophique néo-existentialiste oyo ebotamaki na Paris na milieu ya ba années quatre-vingts, oyo esangisi pe monganga mpe mokomi ya Congo Jean-Marc Mayenga, mokomi ya buku ''Y a t-il quelqu'un pour sauver le doc ?''<ref>[https://www.aly-abbara.com/litterature/medicale/JMM/Sauver-le-Doc.html Jean-Marc Mayenga - Y a t-il quelqu'un pour sauver le doc ?]</ref>, mpe poète Pablo [[Maria wa Nazaleti|Maria]] Landi. Na période parisienne na ye na ba années 1980, akomi moninga na mokomi [[Alubè Russo]] grâce na expérience na bango ya kokabola na Kongó-Kinsásá. Pace asalelaka biloko lokola bijoux ya bilamba ya kala, bijoux to biloko oyo ezongisami lokola mabaya, bibende to verre émaillé oyo euti na verre ya frigo, Pace mpe, en plus ya peinture, asalelaka mingi mingi assemblage lokola moyen na ye ya liboso ya expression. Misala na ye elakisami na ba musées mpe ba institutions minene na mokili mobimba<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241126210147/https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/79015 |archivedate=2024-11-26 |title=Université de Lorraine, Mukanda, Ressources documentaires sur l'Afrique |url=https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/79015 |access-date=2025-06-26}}</ref>. == Références == <references/> == Bibliographie == * ''Museu de Arte do Parlamento de Itapevi 'Emanuel von Lauenstein Massarani''', Pinturas a oleo, Catálogo, pp.&nbsp;112, 113, ed. Camara Municipal de Itapevi, 2023, {{ISBN| 9786587812052}} * ''Jean-Marc Mayenga'', Y a t-il quelqu'un pour sauver le doc?, ed. Books on Demand, July 2023, {{ISBN| 9782322486991}} * ''Emanuel von Lauenstein Massarani'', Joseph Pace, Ave Crux, Spes Una, ed. Amazon, September 2021, {{ISBN| 9798408396429}} * ''Albert Russo'', Joseph Pace, His Life, His Work, His Art, ed. Amazon, July 2021, {{ISBN|9798537964643}} * [https://web.archive.org/web/20241126210147/https://mukanda.univ-lorraine.fr/s/mukanda/item/79015 Université de Lorraine, Joseph Pace] - Université de Lorraine, Mukanda, Ressources documentaires sur l'Afrique * ''Mariastella Margozzi'', Libri d'artista. L'arte da leggere (New edition). Catalogo della mostra, Museo Boncompagni Ludovisi, 21 Maggio – 17 Ottobre 2021, Roma, ADDA Editore, Bari, June 2021, {{ISBN|9788867175581}} * ''Mariastella Margozzi'', Libri d'artista - L'arte da leggere, pp. 142, 143. Catalogo della mostra, Castello Svevo di Bari, giugno-ottobre 2019; Lecce, Castello di Copertino, novembre-dicembre 2019, ADDA Editore, Bari, 2019, {{ISBN|9788867174669}} * ''Biblioteca Storica Nazionale dell'Agricoltura'', Joseph Pace - Sacra Sacrorum - Catálogo, Ministero dell'Agricoltura, Roma, 2019 * ''Pantheon di Roma'', Joseph Pace - Sacra Sacrorum - The Sacred of the Sacred Things - Catálogo, Pantheon, Basilica di Santa Maria ad Martyres, Roma, 2019 * ''Circolo Italiano in São Paulo'', Joseph Pace - Dinamismo Vital e Força Cosmica - Comemoração à Data Nacional da Itàlia - Catálogo, Circolo Italiano in São Paulo, Instituto de Recuperação do Patrimonio Histórico do Estado de [[São Paulo]], São Paulo, 2015 * ''Florence Biennale - Art And The Polis'', Catalogue, pp.&nbsp;49, 50, Fausto Lupetti Editore, 2015, {{ISBN|9788868741044}} * ''Jumeirah Magazine'', pp16, Joseph Pace Filtranisme, January 2015, Dubai, UAE (United Arab Emirates) * ''Твоя Италия. Выставки в Италии 2015 вторая часть'', Joseph Pace (Filtranisme), Museo Venanzo Crocetti с12 по 28 января * ''ローマ】ローマ郊外でくつろぎの時を クロチェッティ美術館, 酒井 香織'' (Museo Crocetti: Joseph Pace Filtranisme) * ''Museo Venanzo Crocetti'', Joseph Pace Filtranisme, Gaby Pern, Roma, January, 2015, Italy * ''Museo Boncompagni Ludovisi, Galleria Nazionale d'Arte Moderna e Contemporanea di Roma'', Joseph Pace, L'Eva Futura, Mariastella Margozzi, Roma, December 2014, Italy * ''Rome, My Sibling, My Empress: The Plebeian, The Trivial, The Sublime'', by Albert Russo, pp.&nbsp;96,98/99, June 2013, Charleston, South Carolina, USA, {{ISBN|9781490326696}} * ''Ambasciata d'Italia a Brasilia, Arte Italo-Brasileira'', Catalogue by Attilio De Gasperis, pp.32,33, Brasilia, June, 2013, Brasil * ''Diario official da Assembleia Legislativa de Sao Paulo'', Emanuel von Lauenstein Massarani, March 25, 2013, São Paulo, Brasil * ''Un mondo al quadrato'', Mariastella Margozzi, Spazio 88, Roma, Italy * ''Istituto de Recupeaçao do Patrimonio Historico'', Catalogo Arte Italia-Brasil 2011–2012, Emanuel von Lauenstein Massarani, pp.&nbsp;158/161, June 2012, São Paulo, Brasil, {{ISBN|9788561457082}} * ''Quattrocchi Lavinio'', Una vita raccontata da Joseph Pace, pp.32,33, Anzio, 2012, Italy * ''Giampiero Pedace'', Filtranisme, Catalogue, TiberCopia, Roma, July 2011, Italy * ''Prefeitura de Jaguariuna'', Dinamismo cosmico do artista Joseph Pace, Maria das Graças Hansen Albaran, Jaguariuna, 2011, Brasil * ''Lidia Bucci'', Mostra di Joseph Pace, le filtranisme a Forte Sangallo, Quattrocchi Lavinio, Anzio, July 2011, Italy * ''Emanuel L. Massarani", Joseph Pace, Elite, Arte, São Paulo, SP, 2010, Brasil * ''CRC (Conselho Regional de Contabilitade), Emoções, São Paulo, May 2010, Brasil * ''Il Giornale di Alessandria", Efrem Bovo, Joseph Pace, Alessandria, November 2009, Italy * ''Mariastella Margozzi, Pino Procopio", Catalogue: Impermanenza, Opere dal 2000 al 2010 - Tibercopia, Roma, March 2010, Italy * ''Il Giornale di Alessandria", Efrem Bovo, Joseph Pace, Alessandria, November 2009, Italy * ''Equitazione&Ambiente'', Lettera di incoraggiamento ai giovani artisti, p.21, Roma, 2009, Italy * ''Quattrocchi su Roma'', Mascia Ferri, Artisti a Roma, Joseph Pace Filtranisme, May 2009 * ''Il Messaggero'', Marcella Smocovich, Arte per Otto, Roma, Feb. 2009, Italy * ''Arte Cultura e Società'', Paolo Nobili, La Mostra, Non Solo Arte, Roma, 2009, Italy * '' Roma C’è'', ArteXOtto, Miscellanee, Roma, Feb. 2009, Italy * ''Benito Recchilongo'', Galleria Andrè, Feb. 2009, Roma * ''Marisatella Margozzi, Pino Procopio'', Catalogue: Joseph Pace dalle cose al sopravvento del colore, opere dal 2000 al 2008, Tibercopia Roma, 2008, Italy * ''Equitazione&Ambiente Arte'', ''Crash'', Joseph Pace, p.12, Roma, Nov. 2008, Italy * ''Annuario d’Arte Moderna'', Pablo M.Landi, p.121, Roma, 2008, Italy * ''Equitazione&Ambiente Arte'', Marcello Paris, Intervista a Joseph Pace, Roma, June 2008, Italia * ''Leila Bottarelli'', Crash, Opere di Joseph Pace, Nov. 2008, Alessandria * ''Mariastella Margozzi e Mascia Ferri'', Crash, Alessandria, Nov. 2008, Italy * ''Arte&Arte'', by Mascia Ferri, l’Irremovibilità della Memoria, Sept. 2007, Italy * ''ISIS News '', Mariastella Margozzi, a cura di Marcello Bisegna, Quando le geometrie della memoria diventano arte, 2007, Roma * ''Marisatella Margozzi'', Joseph Pace: L’irremovibilità della memoria, Centro d’Arte La Bitta, Roma, Nov. 2007, Italy * ''Mascia Ferri'', Le Filtranisme, Centro d’Arte La Bitta, Roma, Nov. 2007, Italy * ''Equitazione&Ambiente Arte'', Joseph Pace, L’uomo è un filtro?, Roma, Sept. 2006, Italy * ''Mascia Ferri'', Contras, Il Busto Mistero, Alba, 2002, Italy * ''Carl Speranza'', Colors, Galleria Clio, Alessandria, Italy * ''Giorgio Conte'', Joseph Pace: Fenêtres'', Galleria Valeno, Lucera, Oct. 1998, Italy * ''Pablo M.Landi'', Joseph Pace, Deducir, Galerìa de Arte Munoz, Madrid, 1996, Spain * ''Pino Procopio'', Windows, Centro d’Arte La Bitta, Roma, 1994, Italy * ''Pablo M.Landi'', Joseph Pace, Expòsicion Universal de Sevilla, Sevilla, 1992, Spain * ''Juan Maria Cortez'', Trosos de Queso, Galerìa Felez, Barcelona, 1992, Spain * ''Pablo M. Landi'', Joseph Pace, Galerie d’Art Hulot, Paris, 1988, France [[Catégorie:Moí-ntɔ́ki]] 9d0e553q15s8pp7b9l45zfqdc6njslu Opala 0 15515 136467 136421 2026-11-05T01:27:43Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136467 wikitext text/x-wiki [[image:defaut.svg|thumb|vignette|left|''Opala (territoire)]] '''Opala''' ezali localité moko<ref>Geonames, [https://www.geonames.org/206555/opala.html 206555 : Opala]</ref>, engumba monene ya teritware ya nkombo moko, Opala, na etuka ya [[Tshopo]], na [[République démocratique du Congo]]. == Géographie == Ezali na libongo ya loboko ya mwasi ya ebale Lomami mpe pembeni ya nzela ya ekolo RN7, na 250 km na sud-ouest ya mboka-mokonzi ya etuka, Kisangani. == Lisolo ya kala == == Bokambi == Lokola centre administratif territorial oyo ezali na ba votant 3.732 oyo bakomisamaki nkombo mpo na maponami ya 2018, ezali na statut ya municipalité rurale oyo ezali na ba votant moke koleka 80.000 mpe ezalaki na ba conseillers municipales 7 na 2019<ref>CENI, [https://web.archive.org/web/20180920234927/https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], p.36, 2018</ref>. == Bato mingi == Botangi ya bato ebandaki na 1984<ref>OCHA FISS, [https://data.humdata.org/dataset/democratic-republic-of-the-congo-major-cities Democratic republic of the congo major cities], 6 septembre 2018</ref>{{,}}<ref>Sauvegarde de :[https://web.archive.org/web/20130210151812/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-46#selection-127.0-127.78 ''Word Gazetteer''], 2013</ref>. '''Oyo etali bato (population)''' {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Ba tendances ya démographie !! 1984 !! 2004 !! 2012 |- | commune || - || 13735 || 16114 |} == Environnement == == Nkita == [[Fichier:Vente du riz.jpg|vignette|upright|Boteka ya loso na Opala]] == Tala mpe == * [[Kisangani]] * [[Tshopo]] * [[République démocratique du Congo]] == ba notes na ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Kisangani]] [[Catégorie:Tshopo (etuka)]] [[Catégorie:République démocratique du Congo]] 43geqtzz8851tm9w4h69fj6z8imwaqv Ubundu 0 15519 136473 136430 2026-11-05T01:46:41Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136473 wikitext text/x-wiki [[image:New vessel for Fort Tango, on the Congo River.jpg|thumb|vignette|350px|left|''Port d'Ubundu sur le fleuve Congo (2008)]] '''Ubundu''', kala eyebanaki na kombo ya '''Ponthierville'''' to tango mosusu ''Ponthierstad'' na ''Néerlandais'' (ezwaki nkombo na ''Pierre Ponthier''), ezali localité mpe centre administratif ya territoire moko na province ya [[Tshopo]] ya [[République démocratique du Congo]]<ref>Geonames, [https://www.geonames.org/204529/ubundu.html 204529 : Ubundu]</ref>. == Géographie == Ezwami na rive gauche ya ebale Congo, [[Lualaba]] ezali localité ya suka oyo okoki kokende na masuwa soki ozali kosala mobembo longwa na amont. Engumba yango ekangisami na [[Kisangani]] na nzela ya engbunduka, oyo ezali kopesa nzela na mobembo pembenipembeni ya ebale wana ezali koleka na Chutes Boyoma (oyo eyebanaki kala na nkombo "Chutes Stanley"). Ezali na nzela ya RP410 mpe ezali na ntaka ya kilomɛtrɛ 127 na sudi ya engumba-mokonzi ya etúká, [[Kisangani]]<ref>Guide du voyageur au Congo Belge et au Ruanda-Urundi, Édité par l'Office du tourisme, [[Bruxelles]], 1951, p.607</ref>. Na mokolo ya 1 Sɛtɛmbɛ 1906, nzela ya Ubundu–Kisangani oyo ezalaki na bolai ya kilomɛtrɛ 125 efungolamaki, nsima ya mbula minei ya mosala makasi oyo esalemaki na zamba ya ngɔndɔ<ref name="Voyage aux 4 coins du Congo">ouvrage de ''Georges Sion'', "Voyage aux 4 coins du Congo", édition Ad. Goemaere, 1953à Bruxelles, page 112</ref>. == Lisolo ya kala == Ubundu azali na rôle ya munene na roman ''Le Molengui'' (1967) ya François Medda, oyo avandaki na région wana banda kala mpe a garder une certaine nostalgie mpo na yango. Na buku yango, engumba yango emonisami na kati ya esika oyo bokonzi ya bakolonia ezalaki na eleko wana, ezwami na pembenipembeni (ya boyangeli) ya Stanleyville mpe na katikati ya etúká moko ya bozwi mingi mpenza. Na 1877, kosala mobembo na ebale Lualaba na masuwa na ye, ''Lady Alice'', Henry Stanley asali nzela ya komata na Ubundu mpe Kisangani, liboso ya kokoba na nzela mobimba ya ebale Congo tii na Stanley Pool, na [[Kinshasa]]<ref name="Voyage aux 4 coins du Congo" />. == Bokambi == Lokola centre administratif territorial na ba votant 7.318 oyo bakomisamaki nkombo mpo na maponami ya 2018, ezali na statut ya municipalité rurale oyo ezali na ba votant moke koleka 80.000 mpe ezalaki na ba conseillers municipales 7 na 2019<ref>CENI, [https://web.archive.org/web/20180920234927/https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], p.36, 2018</ref>. == Bato mingi == Botangi ya bato ebandaki na 1984<ref>OCHA FISS, [https://data.humdata.org/dataset/democratic-republic-of-the-congo-major-cities Democratic republic of the congo major cities], 6 septembre 2018</ref>{{,}}<ref>Sauvegarde de :[https://web.archive.org/web/20130210151812/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-46#selection-127.0-127.78 ''Word Gazetteer''], 2013</ref>. === Démographie ya bato === {| class="wikitable" |+ Ba tendances ya démographie |- ! Année !! Population |- | 1984 || - |- | 2004 || 11 761 |- | 2012 || 13 798 |} == Économie == == Mituya ya koyebana == * [[Gaston Musemena]] na Marceline Daruwezi, ba députés nationales ya lelo mpo na territoire ya Ubundu. * ''Pierre Ponthier'' oyo azali na bomoi ya malamu. == Environnement == == Bibliographie == * ''Medda (François)'', Le Molengui : roman. Préface de Georges Linze. Illustrations en hors-texte de Pol Magis. Paris : Les Paragraphes littéraires de Paris, 1967, 170 p. == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Kisangani]] [[Catégorie:Tshopo (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] 0dercscqkwr03eh3zr91hhsg1ngrqld Lualaba (etuka) 0 15532 136459 136445 2026-11-04T15:26:40Z AdamLynnMcGill007 14035 136459 wikitext text/x-wiki [[image:Democratic Republic of the Congo (26 provinces) - Lualaba.svg|thumb|vignette|droite|''Esika ya '''Lualaba''' na kati ya [[république démocratique du Congo]]]] '''Etúká ya Lualaba''' ezalí bokaboli bwa o súdi ya [[République démocratique du Congo]]. Ekelamaki nsima na, bokati biteni ya etuka ya kala [[Katanga]], oyo ebandaki kosala na 2015<ref>[http://www.radiookapi.net/actualite/2015/07/16/decoupage-territorial-moise-katumbi-heureux-davoir-laisse-un-katanga-magnifique Découpage territorial : Moïse Katumbi heureux « d’avoir laissé un Katanga magnifique »]</ref>. Centre administratif na yango ezali [[Kolwezi]]. == Géographie == [[Fichier:Deep in Congo's Heart.jpg|vignette|gauche|''Botali ya likolo ya mboka moko oyo ezali mosika]] Ezwami na sud-ouest ya mboka, ezali na ndelo na bitúká 4 na [[république démocratique du Congo]], bituka 3 na [[Angola]], mpe etuka moko na ''Zambie''. {| class="wikitable" style="text-align:center; width:65%; margin:auto;" |- ! colspan="3"| Territoires oyo ezali na ndelo na etuka ya Lualaba |- ! Ngambo !! Province to territoire voisin !! Mboka |- | Nord-ouest | Lunda-Nord | [[Angola]] |- | Nord | [[Kasaï-Central]] | {{RDC}} |- | Nord-est | [[Lomami]] | {{RDC}} |- | Est | [[Haut-Lomami]] | {{RDC}} |- | Sud-est | [[Haut-Katanga]] | {{RDC}} |- | Sud | Etuka ya Nord-Ouest (''Zambie'') | ''Zambie'' |- | Sud-ouest | ''Moxico'' | [[Angola]] |- | Ouest | Lunda-Sud | [[Angola]] |} == Lisolo ya kala == Na période coloniale sous administration ya l’Etat belge, kobanda 1907 tee na 1960, région wana ezalaki na ba camps mpo na ''relégation'' (exil interne forcé). Nsima ya lipanda, [[république démocratique du Congo]] ebandisaki etuka ya ''Lualaba'', ndenge elobami na article 4 ya Constitution ya Luluabourg ya le 1{{e}} sanza ya mwambi (août) 1964<ref name=constitution1963>[https://www.droitcongolais.info/files/1.04.-Constitution-du-1er-aout-1964.pdf constitution de Luluabourg] Moniteur Congolais</ref>. Centre administratif na yango ezali Kolwezi. Na 1966, na se ya République ya Mibale, ebongwani na district mpe na sima sous-région ya province ya [[Katanga]]. Na bambula ya 1970, bakabolaki etúká yango; ba territoires ya Mutshatsha na Lubudi esangisamaki na ville ya Kolwezi pona kosala " district urbain-rural ya Kolwezi." Na boyokani na mobeko-mokonzi ya 2006, oyo ebandaki kosala na 2015, ba districts ya ''Lualaba'' mpe [[Kolwezi]] esangisamaki mpo na kosala etuka ya sika ya ''Lualaba''. == Ba territoires == ''Dilolo'', ''Kapanga'', ''Sandoa'', ''Mutshatsha'', ''Lubudi'' , bato oyo bazali na bomoi na ntango ya kala. Etúká yango ekabwani na engumba moko mpe na bateritware mitano : {| class="wikitable center" |-align=center ! CD72 || colspan=4| '''Etúká ya Lualaba''' |- ! Code<br />INS || Bokaboli ya moke || Centre ya administratif || Bonene<br />(km²) || Bato |- | align="center"| 7030 || '''Engumba ya Kolwezi''' || Kolwezi || align="right"| 213 || align="right"|{{formatnum:453147}} |- | align="center"| 7033 || '''Territoire ya Mutshatsha''' || Mutshatsha || align="right"|{{formatnum:18859}} || align="right"|{{formatnum:188852}} |- | align="center"| 7034 || '''Territoire ya Lubudi''' || Lubudi || align="right"|{{formatnum:18939}} || align="right"|{{formatnum:196338}} |- | align="center"| 7041 || '''Territoire ya Dilolo''' || Dilolo || align="right"|{{formatnum:25648}} || align="right"|{{formatnum:317694}} |- | align="center"| 7042 || '''Territoire ya Sandoa''' || Sandoa || align="right"|{{formatnum:25337}} || align="right"|{{formatnum:387435}} |- | align="center"| 7043 || '''Territoire de Kapanga''' || Kapanga || align="right"|{{formatnum:25509}} || align="right"|{{formatnum:635388}} |} == Politiki == Na 2016, Richard Muyej (''Alliance pour la majorité présidentielle, sima Front commun pour le Congo'') aponami gouverneur, mpe Masuka Saini Fifi aponami vice-gouverneur<ref>Radio Okapi, [https://www.radiookapi.net/2016/03/26/actualite/politique/rdc-liste-de-nouveaux-gouverneurs-de-province-elus ''Liste des nouveaux gouverneurs de province élus''], 26 mars 2016</ref>. Na 2019, assemblée provinciale ezalaki na ba membres 22, kati na bango ba élus 20 mpe ba membres 2 co-optés. Na sanza ya libwa 2021, assemblée provinciale e votaki mpo na kolongola Muyej na ebonga na ye ya gouverneur<ref>{{Lien web|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20210912-rdc-proche-de-joseph-kabila-le-gouverneur-du-lualaba-limog%C3%A9|titre=RDC: proche de Joseph Kabila, le gouverneur du Lualaba limogé|éditeur=RFI|date=12 9 2021|auteur=Kamanda wa Kamanda Muzembe}}</ref>. == Nkita == Kosalela bisika oyo etondi na bibende oyo ezali na bibende te, na ndakisa kwivre, cobalt, manganèse, wolo mpe étain, bakisa mpe biloko ya kosala na baizini, na ndakisa mabanga ya calcaire, quartzite, dolomite, zelo mpe granite, ezali mosala ya libosoliboso ya nkita ya etúká yango. == Talá mpe == === Masolo oyo etali yango === * [[république démocratique du Congo]]. * Richard Muyej, Gouverneur, mpe [[Fifi Masuka Saini]], Gouverneur adjoint ya etuka === Ba liens ya libanda === == Ba notes na ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] ezygdcp0flkn5pe9wbnbsvygxy1twx5 Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo 14 15538 136452 2026-11-04T14:16:18Z AdamLynnMcGill007 14035 #100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie " 136452 wikitext text/x-wiki == Territoire ya république démocratique du Congo == tu0cq5e473ct4xd606qg5zezi5p71tb Territoire ya Mutshatsha 0 15539 136453 2026-11-04T15:08:27Z AdamLynnMcGill007 14035 #100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction Article | Territoire ya Mutshatsha " 136453 wikitext text/x-wiki [[image:defaut.svg|thumb|vignette|Mutshatsha]] '''Territoire ya Mutshatsha''' ezali entité déconcentrée na kati ya etuka ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. Centre administratif na yango ezali ''Mutshatsha''. == Lisolo ya kala == Yambo ya 2015, ezalaki na kati ya district urbain-rural ya [[Kolwezi]]. == Commune == Territoire yango ezali na commune moko ya bamboka oyo ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo.<ref>CENI, [https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Mutshatsha'', (7 ba conseillers municipales) == Ba secteurs == Territoire yango ezali na ba secteurs 3 : * Lufula * Luilu * Mukuleshi, azali na mbula 19 == Tala mpe == * [[Territoire ya Libudi]] * [[Territoire ya Dilolo]] * [[Territoire ya Sandoa]] * [[Territoire ya Kapanga]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] 42pittchnum6rxe22xbd3ouhf2qnxsm 136471 136453 2026-11-05T01:45:46Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136471 wikitext text/x-wiki [[image:defaut.svg|thumb|vignette|Mutshatsha]] '''Territoire ya Mutshatsha''' ezali entité déconcentrée na kati ya etuka ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. Centre administratif na yango ezali ''Mutshatsha''. == Lisolo ya kala == Yambo ya 2015, ezalaki na kati ya district urbain-rural ya [[Kolwezi]]. == Commune == Territoire yango ezali na commune moko ya bamboka oyo ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo.<ref>CENI, [https://web.archive.org/web/20180920234927/https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Mutshatsha'', (7 ba conseillers municipales) == Ba secteurs == Territoire yango ezali na ba secteurs 3 : * Lufula * Luilu * Mukuleshi, azali na mbula 19 == Tala mpe == * [[Territoire ya Libudi]] * [[Territoire ya Dilolo]] * [[Territoire ya Sandoa]] * [[Territoire ya Kapanga]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] q1fl0x17wit2k55uv9w4ueus1molnm4 Territoire ya Lubudi 0 15540 136454 2026-11-04T15:10:42Z AdamLynnMcGill007 14035 #100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction Article | Territoire ya Lubudi " 136454 wikitext text/x-wiki {[[image:African Smoke.jpg|thumb|vignette|left|''Localité moko na territoire ya Lubudi]] '''Territoire Lubudi''' ezali entite déconcentrée na kati ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. Centre administratif na yango ezali ''Lubudi''. == Lisolo ya kala == Yambo ya 2015, ezalaki na kati ya district urbain-rural ya [[Kolwezi]]. == Ba Communes == Teritware yango ezali na ba communes mibale ya bamboka, moko na moko ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo<ref>CENI, [https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Lubudi'', (7 ba conseillers municipales) * ''Fungurume'', (7 ba conseillers municipales) == Bakonzi == Territoire yango ezali na mokonzi 4 : * Bayeke * Mazangule * Mulumbu * Mwana-Mwadi == Tala mpe == * [[Territoire ya Dilolo]] * [[Territoire ya Sandoa]] * [[Territoire ya Mutshatsha]] * [[Territoire ya Kapanga]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] 7595i8o2yvc6rojq2o9emh0y94cbwej 136458 136454 2026-11-04T15:24:54Z AdamLynnMcGill007 14035 136458 wikitext text/x-wiki [[image:African Smoke.jpg|thumb|vignette|left|''Localité moko na territoire ya Lubudi]] '''Territoire Lubudi''' ezali entite déconcentrée na kati ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. Centre administratif na yango ezali ''Lubudi''. == Lisolo ya kala == Yambo ya [[2015]], ezalaki na kati ya district urbain-rural ya [[Kolwezi]]. == Ba Communes == Teritware yango ezali na ba communes mibale ya bamboka, moko na moko ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo<ref>CENI, [https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Lubudi'', (7 ba conseillers municipales) * ''Fungurume'', (7 ba conseillers municipales) == Bakonzi == Territoire yango ezali na mokonzi 4 : * Bayeke * Mazangule * Mulumbu * Mwana-Mwadi == Tala mpe == * [[Territoire ya Dilolo]] * [[Territoire ya Sandoa]] * [[Territoire ya Mutshatsha]] * [[Territoire ya Kapanga]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] masrb5ph5kn7xracwhd8f5hscow1jal 136470 136458 2026-11-05T01:45:46Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136470 wikitext text/x-wiki [[image:African Smoke.jpg|thumb|vignette|left|''Localité moko na territoire ya Lubudi]] '''Territoire Lubudi''' ezali entite déconcentrée na kati ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. Centre administratif na yango ezali ''Lubudi''. == Lisolo ya kala == Yambo ya [[2015]], ezalaki na kati ya district urbain-rural ya [[Kolwezi]]. == Ba Communes == Teritware yango ezali na ba communes mibale ya bamboka, moko na moko ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo<ref>CENI, [https://web.archive.org/web/20180920234927/https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Lubudi'', (7 ba conseillers municipales) * ''Fungurume'', (7 ba conseillers municipales) == Bakonzi == Territoire yango ezali na mokonzi 4 : * Bayeke * Mazangule * Mulumbu * Mwana-Mwadi == Tala mpe == * [[Territoire ya Dilolo]] * [[Territoire ya Sandoa]] * [[Territoire ya Mutshatsha]] * [[Territoire ya Kapanga]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] nvrzg7k7chcb0w86tvnkr670yxaqcl2 Territoire ya Dilolo 0 15541 136455 2026-11-04T15:15:22Z AdamLynnMcGill007 14035 #100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction Article | Territoire ya Dilolo " 136455 wikitext text/x-wiki [[image:defaut.svg|thumb|vignette|left|''Territoire ya Dilolo]] '''Territoire Dilolo''', ezali unité administrative déconcentrée na kati ya province ya lelo ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. Centre administratif na yango ezali ''Dilolo''. Malonga, moko ya bamboka oyo ezali na bato mingi na teritware yango, ezali mboka ya Grâce Muyumba. == Lisolo ya kala == Yambo ya décentralisation ya 2015, ezalaki na kati ya District ya [[Lualaba (etuka)]]. == Ba Communes == Territoire yango ezali na ba communes mibale ya bamboka, moko na moko ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo<ref>CENI, [https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Dilolo'', (7 ba conseillers municipales) * ''Kasaji'', (7 ba conseillers municipales) == Ba chefs na ba secteurs == Territoire yango ezali na ''mokonzi'' 6 : * Muyeye * Mwaka-Ndala * Mwatshisenge * Ndumba * Saluseke * Tshisangama Ezali na ba secteurs 4, kati na yango : * Luena * Lulua Lukoshi * Mutanda * Divuma == Tala mpe == * [[Territoire ya Lubudi]] * [[Territoire ya Sandoa]] * [[Territoire ya Mutshatsha]] * [[Territoire ya Kapanga]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] flzg0teummb4vy8k494npn4cj9dk9sd 136468 136455 2026-11-05T01:45:41Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136468 wikitext text/x-wiki [[image:defaut.svg|thumb|vignette|left|''Territoire ya Dilolo]] '''Territoire Dilolo''', ezali unité administrative déconcentrée na kati ya province ya lelo ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. Centre administratif na yango ezali ''Dilolo''. Malonga, moko ya bamboka oyo ezali na bato mingi na teritware yango, ezali mboka ya Grâce Muyumba. == Lisolo ya kala == Yambo ya décentralisation ya 2015, ezalaki na kati ya District ya [[Lualaba (etuka)]]. == Ba Communes == Territoire yango ezali na ba communes mibale ya bamboka, moko na moko ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo<ref>CENI, [https://web.archive.org/web/20180920234927/https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Dilolo'', (7 ba conseillers municipales) * ''Kasaji'', (7 ba conseillers municipales) == Ba chefs na ba secteurs == Territoire yango ezali na ''mokonzi'' 6 : * Muyeye * Mwaka-Ndala * Mwatshisenge * Ndumba * Saluseke * Tshisangama Ezali na ba secteurs 4, kati na yango : * Luena * Lulua Lukoshi * Mutanda * Divuma == Tala mpe == * [[Territoire ya Lubudi]] * [[Territoire ya Sandoa]] * [[Territoire ya Mutshatsha]] * [[Territoire ya Kapanga]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] 11vm6oelwforliv2gqo4dvusw44d61g Territoire ya Sandoa 0 15542 136456 2026-11-04T15:18:06Z AdamLynnMcGill007 14035 #100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction Article | Territoire ya Sandoa " 136456 wikitext text/x-wiki [[image:defaut.svg|thumb|vignette|left|''Territoire ya Sandoa]] '''Territoire de Sandoa'''', ezali entite déconcentrée na kati ya mboka ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. Centre administratif na yango ezali ''Sandoa''. == Commune == Territoire yango ezali na commune moko ya bamboka oyo ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo<ref>CENI, [https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Sandoa'', (7 ba conseillers municipales) == Bakonzi == Teritware yango ezali na [[mokonzi]] 8: * Kayembe-Mukulu * Lumanga * Mbako * Muteba * Sakundundu na mboka * Samutoma, oyo azali na mbula 19 * Tshibamba * Tshipao, oyo azali na mbula 19 == Tala mpe == * [[Territoire ya Lubudi]] * [[Territoire ya Dilolo]] * [[Territoire ya Mutshatsha]] * [[Territoire ya Kapanga]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] mm4yegt0r4oxzye674xv1fogxwwmhkx 136472 136456 2026-11-05T01:45:48Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136472 wikitext text/x-wiki [[image:defaut.svg|thumb|vignette|left|''Territoire ya Sandoa]] '''Territoire de Sandoa'''', ezali entite déconcentrée na kati ya mboka ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. Centre administratif na yango ezali ''Sandoa''. == Commune == Territoire yango ezali na commune moko ya bamboka oyo ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo<ref>CENI, [https://web.archive.org/web/20180920234927/https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Sandoa'', (7 ba conseillers municipales) == Bakonzi == Teritware yango ezali na [[mokonzi]] 8: * Kayembe-Mukulu * Lumanga * Mbako * Muteba * Sakundundu na mboka * Samutoma, oyo azali na mbula 19 * Tshibamba * Tshipao, oyo azali na mbula 19 == Tala mpe == * [[Territoire ya Lubudi]] * [[Territoire ya Dilolo]] * [[Territoire ya Mutshatsha]] * [[Territoire ya Kapanga]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] hf6pp7rbew49nwi0yy99ivmnrvbfgo6 Territoire ya Kapanga 0 15543 136457 2026-11-04T15:20:41Z AdamLynnMcGill007 14035 #100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction Article | Territoire ya Kapanga " 136457 wikitext text/x-wiki [[image:defaut.svg|thumb|vignette|left|''Territoire ya Kapanga]] '''Territoire Kapanga''' ezali unité administrative déconcentrée na kati ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. == Géographie == Ezali na eteni ya nɔrdi-wɛsti ya etúká yango. Ezali na ndelo na nɔrdi na Territoire ya Luiza (na etuka ya [[Kasaï-Central]]), na sudi na [[Territoire ya Sandoa]] (na kati ya [[Lualaba (etuka)]], na westi na République ya Angola, mpe na est na Territoire ya Kamina (na etuka ya [[Haut-Lomami]]). == Commune == Territoire yango ezali na commune moko ya bamboka oyo ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo<ref>CENI, [https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Kapanga'', (7 ba conseillers municipales) == Bokonzi == Teritware yango ezali na mokonzi moko, oyo ezali na bituluku 21: * Mwant-Yav, oyo azali == Tala mpe == * [[Territoire ya Lubudi]] * [[Territoire ya Dilolo]] * [[Territoire ya Mutshatsha]] * [[Territoire ya Sandoa]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] dllg7dqkuwi1qmk39todk2qld0upvmn 136469 136457 2026-11-05T01:45:43Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136469 wikitext text/x-wiki [[image:defaut.svg|thumb|vignette|left|''Territoire ya Kapanga]] '''Territoire Kapanga''' ezali unité administrative déconcentrée na kati ya [[Lualaba (etuka)]] na [[république démocratique du Congo]]. == Géographie == Ezali na eteni ya nɔrdi-wɛsti ya etúká yango. Ezali na ndelo na nɔrdi na Territoire ya Luiza (na etuka ya [[Kasaï-Central]]), na sudi na [[Territoire ya Sandoa]] (na kati ya [[Lualaba (etuka)]], na westi na République ya Angola, mpe na est na Territoire ya Kamina (na etuka ya [[Haut-Lomami]]). == Commune == Territoire yango ezali na commune moko ya bamboka oyo ezali na ba votant moke koleka 80.000 oyo bakomisami nkombo<ref>CENI, [https://web.archive.org/web/20180920234927/https://www.ceni.cd/assets/bundles/documents/cadre-legal/cadre-legal_1531157427.pdf ''Répartition des sièges pour les élections''], 2018</ref>. * ''Kapanga'', (7 ba conseillers municipales) == Bokonzi == Teritware yango ezali na mokonzi moko, oyo ezali na bituluku 21: * Mwant-Yav, oyo azali == Tala mpe == * [[Territoire ya Lubudi]] * [[Territoire ya Dilolo]] * [[Territoire ya Mutshatsha]] * [[Territoire ya Sandoa]] == Ba références == {{Références}} {{ndambo}} [[Catégorie:Lualaba (etuka)]] [[Catégorie:république démocratique du Congo]] [[Catégorie:Territoire ya république démocratique du Congo]] fx127kl3kp2yvahit6darlgupvjk0r0 Mongo 0 15544 136460 2026-11-04T15:55:17Z AdamLynnMcGill007 14035 #100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction Article | Mongo " 136460 wikitext text/x-wiki [[image:Mongo family in Equateur Province.jpg|thumb|droite|vignette|350px|''Libota moko ya ba Mongo]] Bato ya '''Mongo'' (to '''Bamongo'''), ezalí ekólo moko oyo efandaka na zamba ya équateur ya [[Afrika]] ya ntei. Bazali ekolo ya monene koleka na [[République démocratique du Congo]] mpe bazali na bopusi mingi na etuka ya nord ya mboka. Bato ya Mongo bazali na liboke ya bituluku mikemike ya bikólo ndenge na ndenge oyo ezwami na bitúká 13 ya [[République démocratique du Congo]], mingimingi na bisika ya sudi ya bitúká ya Équateur mpe ya Orientale; biteni ya nɔrdi ya etúká ya Bandundu; etúká ya kala ya [[Kasaï-Oriental]] (lelo oyo Sankuru); lokola mpe na Maniema, Kivu ya Nɔrdi, Kivu ya Sudi, mpe na Katanga (mingimingi etuka ya Tanganyika). Bosangisi na bango mingi ezali na etuka ya Équateur mpe na eteni ya nɔrdi ya etuka ya Bandundu (Maï-Ndombe). Ba Mongo (to Anamongo) bakanisami ete bazali na motango ya bato koleka 32 millions, oyo bazali pene na 33% ya bato ya Congo. == Ethnonyme ya bato == En fonction ya source, ba variantes ebele ezali: Bamongo, Balolo, Bolongo, Lomongo, na Mongo.<ref>Source (''RAMEAU''), (''Bibliothèque nationale de France'') BnF, [https://data.bnf.fr/11994994/mongo__peuple_d_afrique_/]</ref>. == Minɔkɔ == Balobaka ''Lomongo'' to ''dialecte'' na yango, atako [[Lingala]] esalelamaka mingi mpe ntango mosusu ezwaki esika ya ''Lomongo'' lokola monoko ya liboso na ba centres urbains. Elongo na ba [[Luba]] na ba [[Kongo]], basali moko ya ba groupes ethnolinguistiques ya minene na RDC. == Lisolo ya kala == [[Fichier:MongoSlave.jpg|thumb|left|250px|''Mwasi ya Mongo (fɔtɔ́ oyo ezwamaki liboso ya mobu 1928).]] Engebene ''Georges van der Kerken'', bato ya Mongo bautaki na etúká moko na nɔrdi-ɛsti, pene na Nile ya Likolo, mingimingi na bisika oyo ezali zingazinga ya ''Laki Albert'', ''Laki Edward'', mpe ''Laki Victoria'' na [[Afrika]] ya Ɛsti. Bato mosusu bakanisaka ete bautaki na bitúká oyo ezalaki mosika na nɔrdi kati na 1300 mpe 1500 T.B. Na sima, bakomaki na etuka ya Uele ya Likolo, mpe na sima, etuka [[Équateur (province)|Équateur]]. == Ba Ethnies Mongo == Na [[République démocratique du Congo]] : * Mongo * [[Ekonda]] * [[Bolia]] * [[Ngando]] * [[Balobo]] * [[Ntomba]] * Boma * [[Nkutshu]] * [[Batetela]] * [[Mbole]] * [[Bembe]] * [[Sakata]] * [[Ngoli]] * [[Kusu]] (Benya Samba & Benya Lubunda) * Benya Lubunya * [[Nkundo]] * Iyadjima (Iyaelima) * Boyela * [[Ndengese]] * [[Sengele]] * [[Kuba]] Bango nionso balobaka que bawutaki na koko commun, Mongo. Bango banso bazali na kati ya libota monene eyebani na kombo ya (''Ana-Mongo''), oyo elakisi "bana ya Mongo." == Talá mpe == === Bibliographie === * {{fr}} : ''Joseph Baambe a Mboyo, ''Un mode d'inculturation de l'État au Zaïre : la réinstrumentalisation contemporaine de l'organisation sous-politique des classes d'âge dans le système Inongo chez les Mongo'', Université de Paris 1, 1997 (thèse) * {{fr}} : ''Louis Bamala, ''Les ancêtres de Lianja : prolégomènes à l'épopée des Mongo'' (traduction française par '''Gustaaf Hulstaert'''), Centre Aequatoria Bamanya-Mbandaka, 1988, 59 p. * {{en}} : ''Brunhilde Biebuyck, ''Nkundo Mongo tales : analysis of form and content'', Indiana University, 1980, 282 p. (thèse) * {{fr}} : ''Joseph Bongango, ''L'organisation sociale chez les Mongo de Basankusu et sa transformation'', Éditions Publibook, Paris, 2008, 247 p. {{ISBN|9782748340891}} * {{fr}} : ''François Bontinck, « L'ethnonyme Mongo », in ''Annales aequatoria'' ([[Mbandaka]]), {{numéro|12}}, 1991, {{p.|462-470}} * {{de}} Rosemarie Eggert, ''Das Wirtschaftssystem der Mongo (Äquatorregion, Zaire) am Vorabend der Kolonisation : eine Rekonstruktion'', D. Reimer, Berlin, 1987, 350 p. {{ISBN|3-496-00873-3}} (version remaniée d’une thèse soutenue à la Johannes Gutenberg-Universität de Mayence en 1984) * {{fr}} : ''Rosemarie Eggert, « Le rôle joué par la monnaie précoloniale et moderne dans les transactions matrimoniales chez les Mongo de la région équatoriale de la R. D. Congo », in ''Annales aequatoria'' (Bamanya-Mbandaka), 21, 2000, {{p.|41-51}} * {{fr}} : ''Albert Jozef de Rop, ''La littérature orale Mongo : synthèse et bibliographie'', CEDAF, 1974, 72 p. * {{fr}} : ''Gustave E. Hulstaert, ''Contes mongo'', Bruxelles, Académie royale des sciences d'Outre-mer, 1965, 653 p. * {{fr}} : ''Gustave E. Hulstaert, ''Proverbes mongo'', Tervuren, Musée royal du Congo belge, 1958, 827 p. * {{fr}} : ''G. Hulstaert, ''Éléments pour l'histoire mongo ancienne'', Bruxelles, Académie royale des sciences d'outre-mer, 1984, 83 p. * {{fr}} : ''Frédéric Ingetsi Imongya, ''Les effets juridico-canoniques du lien matrimonial en relation avec la culture mongo de la rép. Dem. du Congo : synthèse historique et actualité du problème'', Pontificia Universitas Urbaniana, Rome, 2000, 155 p. * {{fr}} : ''Piet Korse, « La forge chez les Mongo de Basankusu », in ''Annales aequatoria'' (Mbandaka), {{numéro|9}}, 1988, {{p.|23-35}} * {{fr}} : ''Piet Korse, Lokonga Mondjulu et Bonje wa Mpay Bongondo, ''Jebola : textes, rites et signification d'une thérapie traditionnelle mongo'', Centre Aequatoria, Bamanya-Mbandaka, 1990, 135 p. * {{nl}} : ''Thomas van Langendonck, ''De invloed van de Missionarissen van het H. Hart op het ethnisch bewustzijn van de Mongo (1925-1965)'', '''Université de Gand''' 1992, 207 p. (mémoire) * {{nl}} : ''Mongo cultuur : tentoonstelling, 26 augustus tot 21 oktober 1984, georganiseerd door het Stadsbestuur van Sint-Niklaas en het Gemeentekrediet van Belgie'', Gemeentekrediet, Bruxelles, 1984, 174 p. (exposition) * {{fr}} : ''B. Nkombe, « Divination et médecine traditionnelle chez les Mongo : cas d'Is'Ifeko de Lilangi », in ''Africa'' (Rome), 1983, vol. 38, {{numéro|3}}, {{p.|396-414}} * {{fr}} : ''Georges van der Kerken, ''L'ethnie mongo : histoire, groupements, sous-groupements, origines ; visions, représentations et explications du monde ; sociologie, économie, ergologie, langues et arts des peuples mongo, politique indigène, contacts avec peuples voisins'', Falk, Bruxelles, 1944 * {{en}} : ''Hélène Pagezy, « Fatness and culture among the Southern Mongo (Zaire) : the case of the primiparous nursing woman », in ''African study monographs'' (Kyoto), 12 (3), en octobre 1991, {{p.|149-160}} * {{fr}} : ''Jan Vansina, « Vers une histoire des sociétés Mongo », in ''Annales aequatoria'' (Mbandaka), 8, 1987, {{p.|9-57}}. * {{fr}} : ''Honoré Vinck, « Les débuts d'un musée de la culture Mongo au Centre Aequatoria de Bamanya (Bamanya, Zaïre) », in ''Bulletin of the West African Museums Project, Dakar'', {{numéro|1}}, 1990, {{p.|17}} * Honoré Vinck, [http://www.aequatoria.be/French/Influence.html « L'influence des missionnaires sur la prise de conscience ethnique et politique des Mongo (RDC), 1925-1965 »], publié au préalable dans la ''Revue africaine des sciences de la Mission'' (Kinshasa), {{numéro|4}}, en juin 1996, {{p.|131-147}}) === Articles connexes === * {{fr}} : ''Líbanda'' * {{fr}} : ''Union des Mongo'' * {{fr}} : ''Démographie de la république démocratique du Congo'' * {{fr}} : ''Liste des groupes ethniques d'Afrique'' * [https://depechesdelatshopo.net/g?post=27, Les Anamongo, leurs tribus et leurs régions] === Ba liens ya libanda === {{Autres projets|commons=:category:Mongo people|commons titre=les Mongo}} == ba notes na références == {{références}} {{ndambo}} [[Catégorie:République démocratique du Congo]] [[Catégorie:Etuluku ya bato ya ekólo na République Démocratique du Congo]] 3ypcbc31fmlzqc84y0z24l6i1l7fuvq 136466 136460 2026-11-05T01:20:24Z InternetArchiveBot 10768 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 136466 wikitext text/x-wiki [[image:Mongo family in Equateur Province.jpg|thumb|droite|vignette|350px|''Libota moko ya ba Mongo]] Bato ya '''Mongo'' (to '''Bamongo'''), ezalí ekólo moko oyo efandaka na zamba ya équateur ya [[Afrika]] ya ntei. Bazali ekolo ya monene koleka na [[République démocratique du Congo]] mpe bazali na bopusi mingi na etuka ya nord ya mboka. Bato ya Mongo bazali na liboke ya bituluku mikemike ya bikólo ndenge na ndenge oyo ezwami na bitúká 13 ya [[République démocratique du Congo]], mingimingi na bisika ya sudi ya bitúká ya Équateur mpe ya Orientale; biteni ya nɔrdi ya etúká ya Bandundu; etúká ya kala ya [[Kasaï-Oriental]] (lelo oyo Sankuru); lokola mpe na Maniema, Kivu ya Nɔrdi, Kivu ya Sudi, mpe na Katanga (mingimingi etuka ya Tanganyika). Bosangisi na bango mingi ezali na etuka ya Équateur mpe na eteni ya nɔrdi ya etuka ya Bandundu (Maï-Ndombe). Ba Mongo (to Anamongo) bakanisami ete bazali na motango ya bato koleka 32 millions, oyo bazali pene na 33% ya bato ya Congo. == Ethnonyme ya bato == En fonction ya source, ba variantes ebele ezali: Bamongo, Balolo, Bolongo, Lomongo, na Mongo.<ref>Source (''RAMEAU''), (''Bibliothèque nationale de France'') BnF, [https://data.bnf.fr/11994994/mongo__peuple_d_afrique_/]</ref>. == Minɔkɔ == Balobaka ''Lomongo'' to ''dialecte'' na yango, atako [[Lingala]] esalelamaka mingi mpe ntango mosusu ezwaki esika ya ''Lomongo'' lokola monoko ya liboso na ba centres urbains. Elongo na ba [[Luba]] na ba [[Kongo]], basali moko ya ba groupes ethnolinguistiques ya minene na RDC. == Lisolo ya kala == [[Fichier:MongoSlave.jpg|thumb|left|250px|''Mwasi ya Mongo (fɔtɔ́ oyo ezwamaki liboso ya mobu 1928).]] Engebene ''Georges van der Kerken'', bato ya Mongo bautaki na etúká moko na nɔrdi-ɛsti, pene na Nile ya Likolo, mingimingi na bisika oyo ezali zingazinga ya ''Laki Albert'', ''Laki Edward'', mpe ''Laki Victoria'' na [[Afrika]] ya Ɛsti. Bato mosusu bakanisaka ete bautaki na bitúká oyo ezalaki mosika na nɔrdi kati na 1300 mpe 1500 T.B. Na sima, bakomaki na etuka ya Uele ya Likolo, mpe na sima, etuka [[Équateur (province)|Équateur]]. == Ba Ethnies Mongo == Na [[République démocratique du Congo]] : * Mongo * [[Ekonda]] * [[Bolia]] * [[Ngando]] * [[Balobo]] * [[Ntomba]] * Boma * [[Nkutshu]] * [[Batetela]] * [[Mbole]] * [[Bembe]] * [[Sakata]] * [[Ngoli]] * [[Kusu]] (Benya Samba & Benya Lubunda) * Benya Lubunya * [[Nkundo]] * Iyadjima (Iyaelima) * Boyela * [[Ndengese]] * [[Sengele]] * [[Kuba]] Bango nionso balobaka que bawutaki na koko commun, Mongo. Bango banso bazali na kati ya libota monene eyebani na kombo ya (''Ana-Mongo''), oyo elakisi "bana ya Mongo." == Talá mpe == === Bibliographie === * {{fr}} : ''Joseph Baambe a Mboyo, ''Un mode d'inculturation de l'État au Zaïre : la réinstrumentalisation contemporaine de l'organisation sous-politique des classes d'âge dans le système Inongo chez les Mongo'', Université de Paris 1, 1997 (thèse) * {{fr}} : ''Louis Bamala, ''Les ancêtres de Lianja : prolégomènes à l'épopée des Mongo'' (traduction française par '''Gustaaf Hulstaert'''), Centre Aequatoria Bamanya-Mbandaka, 1988, 59 p. * {{en}} : ''Brunhilde Biebuyck, ''Nkundo Mongo tales : analysis of form and content'', Indiana University, 1980, 282 p. (thèse) * {{fr}} : ''Joseph Bongango, ''L'organisation sociale chez les Mongo de Basankusu et sa transformation'', Éditions Publibook, Paris, 2008, 247 p. {{ISBN|9782748340891}} * {{fr}} : ''François Bontinck, « L'ethnonyme Mongo », in ''Annales aequatoria'' ([[Mbandaka]]), {{numéro|12}}, 1991, {{p.|462-470}} * {{de}} Rosemarie Eggert, ''Das Wirtschaftssystem der Mongo (Äquatorregion, Zaire) am Vorabend der Kolonisation : eine Rekonstruktion'', D. Reimer, Berlin, 1987, 350 p. {{ISBN|3-496-00873-3}} (version remaniée d’une thèse soutenue à la Johannes Gutenberg-Universität de Mayence en 1984) * {{fr}} : ''Rosemarie Eggert, « Le rôle joué par la monnaie précoloniale et moderne dans les transactions matrimoniales chez les Mongo de la région équatoriale de la R. D. Congo », in ''Annales aequatoria'' (Bamanya-Mbandaka), 21, 2000, {{p.|41-51}} * {{fr}} : ''Albert Jozef de Rop, ''La littérature orale Mongo : synthèse et bibliographie'', CEDAF, 1974, 72 p. * {{fr}} : ''Gustave E. Hulstaert, ''Contes mongo'', Bruxelles, Académie royale des sciences d'Outre-mer, 1965, 653 p. * {{fr}} : ''Gustave E. Hulstaert, ''Proverbes mongo'', Tervuren, Musée royal du Congo belge, 1958, 827 p. * {{fr}} : ''G. Hulstaert, ''Éléments pour l'histoire mongo ancienne'', Bruxelles, Académie royale des sciences d'outre-mer, 1984, 83 p. * {{fr}} : ''Frédéric Ingetsi Imongya, ''Les effets juridico-canoniques du lien matrimonial en relation avec la culture mongo de la rép. Dem. du Congo : synthèse historique et actualité du problème'', Pontificia Universitas Urbaniana, Rome, 2000, 155 p. * {{fr}} : ''Piet Korse, « La forge chez les Mongo de Basankusu », in ''Annales aequatoria'' (Mbandaka), {{numéro|9}}, 1988, {{p.|23-35}} * {{fr}} : ''Piet Korse, Lokonga Mondjulu et Bonje wa Mpay Bongondo, ''Jebola : textes, rites et signification d'une thérapie traditionnelle mongo'', Centre Aequatoria, Bamanya-Mbandaka, 1990, 135 p. * {{nl}} : ''Thomas van Langendonck, ''De invloed van de Missionarissen van het H. Hart op het ethnisch bewustzijn van de Mongo (1925-1965)'', '''Université de Gand''' 1992, 207 p. (mémoire) * {{nl}} : ''Mongo cultuur : tentoonstelling, 26 augustus tot 21 oktober 1984, georganiseerd door het Stadsbestuur van Sint-Niklaas en het Gemeentekrediet van Belgie'', Gemeentekrediet, Bruxelles, 1984, 174 p. (exposition) * {{fr}} : ''B. Nkombe, « Divination et médecine traditionnelle chez les Mongo : cas d'Is'Ifeko de Lilangi », in ''Africa'' (Rome), 1983, vol. 38, {{numéro|3}}, {{p.|396-414}} * {{fr}} : ''Georges van der Kerken, ''L'ethnie mongo : histoire, groupements, sous-groupements, origines ; visions, représentations et explications du monde ; sociologie, économie, ergologie, langues et arts des peuples mongo, politique indigène, contacts avec peuples voisins'', Falk, Bruxelles, 1944 * {{en}} : ''Hélène Pagezy, « Fatness and culture among the Southern Mongo (Zaire) : the case of the primiparous nursing woman », in ''African study monographs'' (Kyoto), 12 (3), en octobre 1991, {{p.|149-160}} * {{fr}} : ''Jan Vansina, « Vers une histoire des sociétés Mongo », in ''Annales aequatoria'' (Mbandaka), 8, 1987, {{p.|9-57}}. * {{fr}} : ''Honoré Vinck, « Les débuts d'un musée de la culture Mongo au Centre Aequatoria de Bamanya (Bamanya, Zaïre) », in ''Bulletin of the West African Museums Project, Dakar'', {{numéro|1}}, 1990, {{p.|17}} * Honoré Vinck, [https://web.archive.org/web/20080611142621/http://www.aequatoria.be/French/Influence.html « L'influence des missionnaires sur la prise de conscience ethnique et politique des Mongo (RDC), 1925-1965 »], publié au préalable dans la ''Revue africaine des sciences de la Mission'' (Kinshasa), {{numéro|4}}, en juin 1996, {{p.|131-147}}) === Articles connexes === * {{fr}} : ''Líbanda'' * {{fr}} : ''Union des Mongo'' * {{fr}} : ''Démographie de la république démocratique du Congo'' * {{fr}} : ''Liste des groupes ethniques d'Afrique'' * [https://depechesdelatshopo.net/g?post=27, Les Anamongo, leurs tribus et leurs régions] === Ba liens ya libanda === {{Autres projets|commons=:category:Mongo people|commons titre=les Mongo}} == ba notes na références == {{références}} {{ndambo}} [[Catégorie:République démocratique du Congo]] [[Catégorie:Etuluku ya bato ya ekólo na République Démocratique du Congo]] es6zwmn5fbxpqvs59txz7cvmr5eju33 Émile Ngoy Kasongo 0 15545 136461 2026-11-04T16:55:22Z OtikolenoiL 12703 Créé en traduisant la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/241018212|Émile Ngoy Kasongo]] » 136461 wikitext text/x-wiki '''Émile Ngoy Kasongo''' azali économiste [[Kongó-Kinsásá|congolais]], professeur [[Bobɔ́ngɔ|universitaire]], auteur mpe diplomate . Docteur ya économie ya université ya Paris-Est Créteil, Asali ba postes ebele na administration publique mpe na éducation supérieure, mingi mingi lokola ministre ya Éducation supérieure mpe universitaire, ministre ya économie nationale, mpe directeur général ya Bureau ya gestion ya fret multimodale (OGEFREM). Azwaki ebonga ya Ambassadeur Extraordinaire mpe Plénipotentiaire ya République Démocratique du Congo na France mpe na Principauté ya Monaco le 31 août 2023. Azuaki officiellement misala na ye na novembre ya mbula wana kaka.[2] Biografi ya bomoi ya bato Origines na Education Émile Ngoy Kasongo autaki na etuka ya Maniema, akolaki na quartier Lingwala na Kinshasa, na tango wana babengaki Léopoldville. Alandi boyekoli na ye ya iniversite na France na Iniversite ya Paris-Est Créteil, esika wapi azwaki doctorat na nkita.[3][1] Sima ya ba études na ye, alandi carrière académique na domaine ya économie. Mingimingi akomaki doyen ya yambo ya Faculté ya économie mpe ya gestion na université ya Kindu, na etuka ya Maniema.[1] Carrière politique mpe administrative Misala ya Baministre Émile Ngoy Kasongo a participer na vie politique congolaise depuis période ya transition politique suite ya deuxième guerre ya Congo. Azalaki na boyokani na Rally congolais pour la démocratie (RCD-Goma), mouvement politique-militaire oyo ezuaki esika na processus ya transition. Aponamaki ministre ya Éducation supérieure mpe universitaire na gouvernement transitionnel oyo esalemaki sima ya processus ya kimia. Na sima azuaki ba postes ya gouvernement na secteur ya économie national.[3][4] Tango na ye na gouvernement esalemaki na période oyo ezalaki marquée na reunification mokemoke ya ba institutions nationales mpe na établissement ya ba structures ya transition politique. Gestion générale ya OGEFREM Na août 2005, Émile Ngoy Kasongo aponamaki Directeur Général ya Bureau ya Gestion Multimodale ya Fret (OGEFREM), institution publique oyo ezali na mokumba ya, parmi d’autres, ko participer na réglementation mpe gestion ya fret na kati ya système ya transport multimodal ya République Démocratique du Congo. Akambaki institution oyo tee na 2011, selon notice biographique oyo ebimisamaki na Éditions L’Harmattan[1]. Na période wana, a participer mpe na ba débats oyo etali transport, commerce extérieur, mpe gestion ya ba activités logistiques ya mboka. Carrière académique ya kelasi Université ya Kindu Émile Ngoy Kasongo azalaki Doyen ya liboso ya Faculté ya économie et de gestion na université ya Kindu. Position oyo ezalaki na kati ya carrière na ye lokola molakisi mpe moluki na économie ya développement[1]. Université ya Kinshasa Na octobre 2020, aponami Doyen ya Faculté ya Economie et Gestion na Université ya Kinshasa (UNIKIN). Azwaki bokonzi officiellement le 15 octobre 2020, nsima na molulu ya bopesi mosala na professeur Kamiantako oyo azalaki liboso na ye.[5] Programme na ye ya kokamba ba professeurs etali mingi kolendisa bolukiluki ya siansi, ko moderniser ba infrastructures ya université, kobongisa ba conditions ya mosala, pe ko développer ba ressources documentaires numériques.[5] Na sanza ya misato 2022, azui mosala ya Directeur général ya Institut supérieur ya commerce ya Kinshasa (ISC/KIN), sima ya molulu ya bopesi mosala na professeur Augustin Mbangala Mapapa oyo azalaki liboso na ye.[6] Na sanza ya mitano 2023, aponamaki Secrétaire général ya bolukiluki na université ya Kinshasa na décret ministériel ya le 18 mai 2023.[7] Carrière diplomatique ya mosala Ambassadeur na France na Monaco Na mokolo ya 31 août 2023, Émile Ngoy Kasongo aponamaki Ambassadeur Extraordinaire mpe Plénipotentiaire ya République Démocratique du Congo na France mpe na Principauté ya Monaco na décret présidentiel. Azwaki esika ya Isabel Machik Tshombe mpe azwaki bokonzi officiellement na sanza ya zomi na moko 2023.[2][8] Na lolenge na ye ya Ambassadeur, azali ko représenter RDC na bakonzi ya France na Monegasque mpe azali ko participer na ba activités ya coopération diplomatique, économique, mpe culturelle entre RDC na ba partenaires na yango. Na sanza ya libwa 2024, asanganaki na Congrès mondial ya liboso mpo na bozangi makoki ya nzoto, oyo esalemaki na siège ya UNESCO na Paris, esika wapi alobelaki makambo matali bosangisi bato bazali na bokono ya nzoto.[8] Na sanza ya misato 2026, asanganaki na masolo na Directeur général ya UNESCO na oyo etali bokengi ya biloko ya mimeseno ya Congo, mimeseno ya kimia, mpe bobateli ya ba infrastructures ya mateya na est ya RDC.[9] Alakisami pe na ba communications diplomatiques lokola Représentant permanent ya RDC na UNESCO.[8] Misala ya Masano Émile Ngoy Kasongo azali mpe na posa ya tennis. Le 29 mars 2015, aponami président ya Fédération congolaise ya tennis ya pelouse (FECODELAT) na assemblée générale. [[Catégorie:Moí-politíki wa Kongó-Kinsásá]] ixnukuxxntdu6xl06at871ya6icxj9n 136462 136461 2026-11-04T17:12:51Z OtikolenoiL 12703 136462 wikitext text/x-wiki '''Émile Ngoy Kasongo''' azali économiste [[Kongó-Kinsásá|congolais]], professeur [[Bobɔ́ngɔ|universitaire]], auteur mpe diplomate . Docteur ya économie ya université ya Paris-Est Créteil, Asali ba postes ebele na administration publique mpe na éducation supérieure, mingi mingi lokola ministre ya Éducation supérieure mpe universitaire, ministre ya économie nationale, mpe directeur général ya Bureau ya gestion ya fret multimodale (OGEFREM). Azwaki ebonga ya Ambassadeur Extraordinaire mpe Plénipotentiaire ya République Démocratique du Congo na France mpe na Principauté ya Monaco le 31 août 2023. Azuaki officiellement misala na ye na novembre ya mbula wana kaka. == Biografi == === Auta mpe atanga === Émile Ngoy Kasongo autaki na etuka ya Maniema, akolaki na quartier Lingwala na Kinshasa, na tango wana babengaki Léopoldville. Alandi boyekoli na ye ya iniversite na France na Iniversite ya Paris-Est Créteil, esika wapi azwaki doctorat na nkita. Sima ya ba études na ye, alandi carrière académique na domaine ya économie. Mingimingi akomaki doyen ya yambo ya Faculté ya économie mpe ya gestion na université ya Kindu, na etuka ya Maniema.[1] == Misala ya politiki mpe bokambi == === Misala ya Baministre === Émile Ngoy Kasongo a participer na vie politique congolaise depuis période ya transition politique suite ya deuxième guerre ya Congo. Azalaki na boyokani na Rally congolais pour la démocratie (RCD-Goma), mouvement politique-militaire oyo ezuaki esika na processus ya transition. Aponamaki ministre ya Éducation supérieure mpe universitaire na gouvernement transitionnel oyo esalemaki sima ya processus ya kimia. Na sima azuaki ba postes ya gouvernement na secteur ya économie national. Tango na ye na gouvernement esalemaki na période oyo ezalaki marquée na reunification mokemoke ya ba institutions nationales mpe na établissement ya ba structures ya transition politique. === Mokambi ya yambo ya OGEFREM === Na août 2005, Émile Ngoy Kasongo aponamaki Directeur Général ya Bureau ya Gestion Multimodale ya Fret (OGEFREM), institution publique oyo ezali na mokumba ya, parmi d’autres, ko participer na réglementation mpe gestion ya fret na kati ya système ya transport multimodal ya République Démocratique du Congo. Akambaki institution oyo tee na 2011, selon notice biographique oyo ebimisamaki na Éditions L’Harmattan[1]. Na période wana, a participer mpe na ba débats oyo etali transport, commerce extérieur, mpe gestion ya ba activités logistiques ya mboka. == Mosala ya bokambi ya kelasi == === Université ya Kindu === Émile Ngoy Kasongo azalaki Doyen ya liboso ya Faculté ya économie et de gestion na université ya Kindu. Position oyo ezalaki na kati ya carrière na ye lokola molakisi mpe moluki na économie ya développement. === Université ya Kinshasa === Na octobre 2020, aponami Doyen ya Faculté ya Economie et Gestion na Université ya Kinshasa (UNIKIN). Azwaki bokonzi officiellement le 15 octobre 2020, nsima na molulu ya bopesi mosala na professeur Kamiantako oyo azalaki liboso na ye. Programme na ye ya kokamba ba professeurs etali mingi kolendisa bolukiluki ya siansi, ko moderniser ba infrastructures ya université, kobongisa ba conditions ya mosala, pe ko développer ba ressources documentaires numériques. Na sanza ya misato 2022, azui mosala ya Directeur général ya Institut supérieur ya commerce ya Kinshasa (ISC/KIN), sima ya molulu ya bopesi mosala na professeur Augustin Mbangala Mapapa oyo azalaki liboso na ye. Na sanza ya mitano 2023, aponamaki Secrétaire général ya bolukiluki na université ya Kinshasa na décret ministériel ya le 18 mai 2023. == Mosala ya diplomasi == === Ambassadeur na France mpe na Monaco === Na mokolo ya 31 août 2023, Émile Ngoy Kasongo aponamaki Ambassadeur Extraordinaire mpe Plénipotentiaire ya République Démocratique du Congo na France mpe na Principauté ya Monaco na décret présidentiel. Azwaki esika ya Isabel Machik Tshombe mpe azwaki bokonzi officiellement na sanza ya zomi na moko 2023. Na lolenge na ye ya Ambassadeur, azali ko représenter RDC na bakonzi ya France na Monegasque mpe azali ko participer na ba activités ya coopération diplomatique, économique, mpe culturelle entre RDC na ba partenaires na yango. Na sanza ya libwa 2024, asanganaki na Congrès mondial ya liboso mpo na bozangi makoki ya nzoto, oyo esalemaki na siège ya UNESCO na Paris, esika wapi alobelaki makambo matali bosangisi bato bazali na bokono ya nzoto. Na sanza ya misato 2026, asanganaki na masolo na Directeur général ya UNESCO na oyo etali bokengi ya biloko ya mimeseno ya Congo, mimeseno ya kimia, mpe bobateli ya ba infrastructures ya mateya na est ya RDC. Alakisami pe na ba communications diplomatiques lokola Représentant permanent ya RDC na UNESCO. == Misala ya Masano == Émile Ngoy Kasongo azali mpe na posa ya tennis. Le 29 mars 2015, aponami président ya Fédération congolaise ya tennis ya pelouse (FECODELAT) na assemblée générale extraordinaire et élective oyo esalemaki na Kinshasa. Azuaki ba votes 14 na ba votes 23, alongi président oyo azali na ebonga, Zéphyrin Tshibambe. Mokumba moye mozali na kati ya bokangami bwa ye mpo na kotombola mpe kobongisa masano na ekolo Congo démocratique. Mikanda oyo ebimisami Émile Ngoy Kasongo azali mokomi ya misala mingi na ntina ya nkita, botomboli, mpe boyangeli ba infrastructures ya transport. == Bokomi mikanda == Kati na mikanda na ye ezali na: * Mokakatano ya OGEFREM, mosala oyo etali mikakatano ya kokamba bokumbi biloko mpe bokumbi biloko na ndenge ya ndenge na ndenge na RDC, ebimisami mingi mingi na ba catalogues ya ba universités na kombo Émile Ngoy Kasongo. * Nini ba perspectives économiques pona République démocratique du Congo après guerre?, ebimisamaki na 2003 na série "Economie et gestion" na Université Libre ya Région ya Grands Lacs[12]. * Fongola ya kobima ya nkita ya Congo : Analyse critique mpe ba Directions ya Politique économique ya sika, ebimisami na L’Harmattan le 27 décembre 2018. Buku oyo ezali na nkasa 224 mpe etali mingi ba conditions mpe ba perspectives ya développement économique ya RDC. [[Catégorie:Moí-politíki wa Kongó-Kinsásá]] 7jvded9ozeg1ngov7q4j9z2siat8x7i Youyou Muntu-Mosi 0 15546 136474 2026-11-05T08:24:13Z OtikolenoiL 12703 Créé en traduisant la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/241036666|Youyou Muntu-Mosi]] » 136474 wikitext text/x-wiki '''Youyou Muntu-Mosi''', abotami na 1974 na [[Kinsásá|Kinshasa]] mpe akufi le 19 août 2025 na [[Pari|Paris]], azalaki avocat mpe activiste [[Kongó-Kinsásá|congolais]] ya diaspora . Ayebani na activisme politique na ye mpo na ko soutenir démocratie na République démocratique du Congo (RDC), surtout na kati ya collectif "RD Congo en France" mpe groupe Congolais ya Résistance patriotique na diaspora. == Biographie == === Éducation et Vie professionnelle === Avocat par formation, Youyou Muntu-Mosi asalaki na secteur agroalimentaire na France, esika azalaki directeur ya vente. Na juin 2012, na interview na media Ingeta, amilobelaki lokola avocat par formation, directeur ya vente, mpe molobeli ya collectif "RD Congo en France". === Activisme === Youyou Muntu-Mosi ayebanaki na activisme na ye na kati ya diaspora congolaise na France. Azalaki membre ya groupe ya Résistance patriotique congolaise na diaspora mpe molobeli ya collectif "RD Congo en France". Activisme na ye emonisami na nzela ya ba manifestations, ba apparitions na ba médias, mpe ba posts ya ba médias sociaux. A participer na ba mobilisations contre régime ya Joseph Kabila, surtout na kati ya mouvement « Kabila Out », mpe akobaki na ba critiques na ye na ba autorités congolaises successives. Alobaki mpe mpo na makambo matali bokengi mpe politiki na est ya RDC, mobulu na basi, bonsomi ya koloba, mpe mokumba ya diaspora mpo na kotombola sensibilisation ya bato ya mokili mobimba. === Maladi na Liwa === Na 2021, Youyou Muntu-Mosi asakolaki na miso ya bato nyonso etumba na ye na cancer, oyo esengelaki kofanda na lopitalo mingi. Na nsima, babongisaki kampanye moko ya kozwa mbongo mpo na kosalisa ye afuta badefisi na ye ya monganga. Na mokolo ya 11 Mai 2024, na mokolo ya mbotama na ye ya ntuku mitano, asakolaki ete akozonga nsima na misala na ye ya bopanzi sango mpo na kotya makanisi na ye na bokolongono na ye. Akufaki na Paris le 19 août 2025, na âge ya 51 ans. Kosakola liwa na ye etindaki ba réactions ya ba activistes ya société civile, ba dirigeants politiques, mpe ba membres ya diaspora congolaise. == Ba Tributes == Nsima na kosakolama ya liwa na ye, bato mpe bibongiseli mingi ya lokumu bakumisaki bomipesi na ye. Activiste Karine Ndjoko alobelaki mingi mingi ba convictions na ye oyo ezalaki kotengatenga te. Député ya kala Claudel André Lubaya atie likebi na bokangami na ye na Congo mpe bokangami na ye na politiki. Ba activistes ya LUCHA mpe campagne ya Génocost bapesaki mpe lokumu na mosala na ye. 0rib9a2usjl9uq8sqig9qs46vm25v2s 136475 136474 2026-11-05T08:24:39Z OtikolenoiL 12703 /* Biographie */ 136475 wikitext text/x-wiki '''Youyou Muntu-Mosi''', abotami na 1974 na [[Kinsásá|Kinshasa]] mpe akufi le 19 août 2025 na [[Pari|Paris]], azalaki avocat mpe activiste [[Kongó-Kinsásá|congolais]] ya diaspora . Ayebani na activisme politique na ye mpo na ko soutenir démocratie na République démocratique du Congo (RDC), surtout na kati ya collectif "RD Congo en France" mpe groupe Congolais ya Résistance patriotique na diaspora. == Biographie == === Éducation et Vie professionnelle === Avocat par formation, Youyou Muntu-Mosi asalaki na secteur agroalimentaire na France, esika azalaki directeur ya vente. Na juin 2012, na interview na media Ingeta, amilobelaki lokola avocat par formation, directeur ya vente, mpe molobeli ya collectif "RD Congo en France". === Activisme === Youyou Muntu-Mosi ayebanaki na activisme na ye na kati ya diaspora congolaise na France. Azalaki membre ya groupe ya Résistance patriotique congolaise na diaspora mpe molobeli ya collectif "RD Congo en France". Activisme na ye emonisami na nzela ya ba manifestations, ba apparitions na ba médias, mpe ba posts ya ba médias sociaux. A participer na ba mobilisations contre régime ya Joseph Kabila, surtout na kati ya mouvement « Kabila Out », mpe akobaki na ba critiques na ye na ba autorités congolaises successives. Alobaki mpe mpo na makambo matali bokengi mpe politiki na est ya RDC, mobulu na basi, bonsomi ya koloba, mpe mokumba ya diaspora mpo na kotombola sensibilisation ya bato ya mokili mobimba. === Maladi na Liwa === Na 2021, Youyou Muntu-Mosi asakolaki na miso ya bato nyonso etumba na ye na cancer, oyo esengelaki kofanda na lopitalo mingi. Na nsima, babongisaki kampanye moko ya kozwa mbongo mpo na kosalisa ye afuta badefisi na ye ya monganga. Na mokolo ya 11 Mai 2024, na mokolo ya mbotama na ye ya ntuku mitano, asakolaki ete akozonga nsima na misala na ye ya bopanzi sango mpo na kotya makanisi na ye na bokolongono na ye. Akufaki na Paris le 19 août 2025, na âge ya 51 ans. Kosakola liwa na ye etindaki ba réactions ya ba activistes ya société civile, ba dirigeants politiques, mpe ba membres ya diaspora congolaise. == Ba Tributes == Nsima na kosakolama ya liwa na ye, bato mpe bibongiseli mingi ya lokumu bakumisaki bomipesi na ye. Activiste Karine Ndjoko alobelaki mingi mingi ba convictions na ye oyo ezalaki kotengatenga te. Député ya kala Claudel André Lubaya atie likebi na bokangami na ye na Congo mpe bokangami na ye na politiki. Ba activistes ya LUCHA mpe campagne ya Génocost bapesaki mpe lokumu na mosala na ye. a1z5xi4a5b16iuk3w4eic4g74qag8qy 136476 136475 2026-11-05T08:26:00Z OtikolenoiL 12703 OtikolenoiL a déplacé la page [[Yoyoyo Muntu-Mosi]] vers [[Youyou Muntu-Mosi]] 136475 wikitext text/x-wiki '''Youyou Muntu-Mosi''', abotami na 1974 na [[Kinsásá|Kinshasa]] mpe akufi le 19 août 2025 na [[Pari|Paris]], azalaki avocat mpe activiste [[Kongó-Kinsásá|congolais]] ya diaspora . Ayebani na activisme politique na ye mpo na ko soutenir démocratie na République démocratique du Congo (RDC), surtout na kati ya collectif "RD Congo en France" mpe groupe Congolais ya Résistance patriotique na diaspora. == Biographie == === Éducation et Vie professionnelle === Avocat par formation, Youyou Muntu-Mosi asalaki na secteur agroalimentaire na France, esika azalaki directeur ya vente. Na juin 2012, na interview na media Ingeta, amilobelaki lokola avocat par formation, directeur ya vente, mpe molobeli ya collectif "RD Congo en France". === Activisme === Youyou Muntu-Mosi ayebanaki na activisme na ye na kati ya diaspora congolaise na France. Azalaki membre ya groupe ya Résistance patriotique congolaise na diaspora mpe molobeli ya collectif "RD Congo en France". Activisme na ye emonisami na nzela ya ba manifestations, ba apparitions na ba médias, mpe ba posts ya ba médias sociaux. A participer na ba mobilisations contre régime ya Joseph Kabila, surtout na kati ya mouvement « Kabila Out », mpe akobaki na ba critiques na ye na ba autorités congolaises successives. Alobaki mpe mpo na makambo matali bokengi mpe politiki na est ya RDC, mobulu na basi, bonsomi ya koloba, mpe mokumba ya diaspora mpo na kotombola sensibilisation ya bato ya mokili mobimba. === Maladi na Liwa === Na 2021, Youyou Muntu-Mosi asakolaki na miso ya bato nyonso etumba na ye na cancer, oyo esengelaki kofanda na lopitalo mingi. Na nsima, babongisaki kampanye moko ya kozwa mbongo mpo na kosalisa ye afuta badefisi na ye ya monganga. Na mokolo ya 11 Mai 2024, na mokolo ya mbotama na ye ya ntuku mitano, asakolaki ete akozonga nsima na misala na ye ya bopanzi sango mpo na kotya makanisi na ye na bokolongono na ye. Akufaki na Paris le 19 août 2025, na âge ya 51 ans. Kosakola liwa na ye etindaki ba réactions ya ba activistes ya société civile, ba dirigeants politiques, mpe ba membres ya diaspora congolaise. == Ba Tributes == Nsima na kosakolama ya liwa na ye, bato mpe bibongiseli mingi ya lokumu bakumisaki bomipesi na ye. Activiste Karine Ndjoko alobelaki mingi mingi ba convictions na ye oyo ezalaki kotengatenga te. Député ya kala Claudel André Lubaya atie likebi na bokangami na ye na Congo mpe bokangami na ye na politiki. Ba activistes ya LUCHA mpe campagne ya Génocost bapesaki mpe lokumu na mosala na ye. a1z5xi4a5b16iuk3w4eic4g74qag8qy Yoyoyo Muntu-Mosi 0 15547 136477 2026-11-05T08:26:00Z OtikolenoiL 12703 OtikolenoiL a déplacé la page [[Yoyoyo Muntu-Mosi]] vers [[Youyou Muntu-Mosi]] 136477 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Youyou Muntu-Mosi]] 8fcmef5cpy5rok0p7eruuwkdbx0ibwz 136478 136477 2026-11-05T08:26:24Z OtikolenoiL 12703 Page blanchie 136478 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Vally Amisi 0 15548 136479 2026-11-05T09:29:28Z OtikolenoiL 12703 Créé en traduisant la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/241038867|Vally Amisi]] » 136479 wikitext text/x-wiki '''Vally Amisi''', oyo kombo na ye mobimba ezali Amisi Issa Vally, azali entrepreneur mpe directeur ya sport ya [[Kongó-Kinsásá|République démocratique du Congo]] .Actif na ba affaires mpe na sport, a présider mingi mingi Fédération congolaise ya netball (FECONET) mpe asala comme vice-président ya club ya football Nouvelle Vie Bomoko Binza FC. Akufaki na Kinshasa na sanza ya minei 2026.[1] Biografi ya bomoi ya bato Carrière professionnelle ya mosala Vally Amisi azalaki entrepreneur congolais oyo mingi mingi azalaki kofanda na Afrique du Sud. Azalaki komipesa na misala ya mombongo mpe ya ba sous-traitants. Balobaki ete azali mokambi ya kompanyi Parilis Africa, oyo ekomamaki mpe Parislis Africa.[2] Balobaka mpe ete azalaki na société moko oyo ezalaki spécialisée na ba charters ya ba avions privés mpo na ba clients d’affaires mpe ba VIPs. Ba activités professionnelles na ye esengaki ye asala ba voyages entre Afrique du Sud na République démocratique du Congo. Komipesa na Masano Vally Amisi a participé na développement ya ba initiatives sportives ebele na République démocratique du Congo. Azalaki président ya Fédération congolaise ya netball (FECONET), ebongiseli oyo epesamaki mpo na kotombola mpe kosunga lisano oyo na mboka.[3] Asala mpe vice-président ya Nouvelle Vie Bomoko Binza FC, club ya football na Kinshasa. Na domaine ya infrastructures sportives, azalaki impliqué na rénovation ya Stade des Martyrs na Kinshasa, surtout concernant ba vestiaires na gazon synthétique. Ba initiatives wana etangamaki kati na ba contributions na ye na sport congolais. Komipesa na ye esalaki ete bakonzi ya masano mpe bato minene ya bato báyeba ye. Liwa Vally Amisi akufaki na Kinshasa na butu ya le 9-10 avril 2026, tango azalaki na voyage d’affaires na capitale ya Congo. Nzoto na ye ezwamaki na district ya Gombe.[4][5] Ba rapports ya liboso ya famille na ye elakisaki que bakangaki ye mpe sima abomamaki na masasi. Na nsima, bolukiluki ya bazuzi etalelaki mingimingi likoki ya likambo moko ya mabe oyo etali moto oyo azali pene na ye. Ministère ya Justice esakolaki bofungoli ya bolukiluki mpo na koyeba makambo ya bobomami mpe koyeba baye basalaki.[6] Liwa na ye ebimisaki ba réactions na kati ya ba cercles sportifs mpe économiques congolais. Ministre ya masano, Didier Budimbu, apesaki ye lokumu, akumisi bokangami na ye na bokolisi masano ya ekolo.[7][8] Ba tributs ya kopesa Nsima na bosakoli ya liwa na ye, ebele ya bato ya masano mpe ya Leta ya Congo bapesaki mawa na libota mpe balingami na ye. Club ya Nouvelle Vie Bomoko FC mpe bakonzi ya masano ya Kinshasa bandimaki mpe lisungi na ye na misala na bango.[9][10] mya5s6kueopoy2tbdaqeurtfiplnyo0 136480 136479 2026-11-05T09:31:45Z OtikolenoiL 12703 136480 wikitext text/x-wiki '''Vally Amisi''', oyo kombo na ye mobimba ezali Amisi Issa Vally, azali entrepreneur mpe directeur ya sport ya [[Kongó-Kinsásá|République démocratique du Congo]] .Actif na ba affaires mpe na sport, a présider mingi mingi Fédération congolaise ya netball (FECONET) mpe asala comme vice-président ya club ya football Nouvelle Vie Bomoko Binza FC. Akufaki na Kinshasa na sanza ya minei 2026. == Biografi == === Mosala == Vally Amisi azalaki entrepreneur congolais oyo mingi mingi azalaki kofanda na Afrique du Sud. Azalaki komipesa na misala ya mombongo mpe ya ba sous-traitants. Balobaki ete azali mokambi ya kompanyi Parilis Africa, oyo ekomamaki mpe Parislis Africa. Balobaka mpe ete azalaki na société moko oyo ezalaki spécialisée na ba charters ya ba avions privés mpo na ba clients d’affaires mpe ba VIPs. Ba activités professionnelles na ye esengaki ye asala ba voyages entre Afrique du Sud na République démocratique du Congo. === Komipesa na Masano === Vally Amisi a participé na développement ya ba initiatives sportives ebele na République démocratique du Congo. Azalaki président ya Fédération congolaise ya netball (FECONET), ebongiseli oyo epesamaki mpo na kotombola mpe kosunga lisano oyo na mboka. Asala mpe vice-président ya Nouvelle Vie Bomoko Binza FC, club ya football na Kinshasa. Na domaine ya infrastructures sportives, azalaki impliqué na rénovation ya Stade des Martyrs na Kinshasa, surtout concernant ba vestiaires na gazon synthétique. Ba initiatives wana etangamaki kati na ba contributions na ye na sport congolais. Komipesa na ye esalaki ete bakonzi ya masano mpe bato minene ya bato báyeba ye. == Liwa == Vally Amisi akufaki na Kinshasa na butu ya le 9-10 avril 2026, tango azalaki na voyage d’affaires na capitale ya Congo. Nzoto na ye ezwamaki na district ya Gombe. Ba rapports ya liboso ya famille na ye elakisaki que bakangaki ye mpe sima abomamaki na masasi. Na nsima, bolukiluki ya bazuzi etalelaki mingimingi likoki ya likambo moko ya mabe oyo etali moto oyo azali pene na ye. Ministère ya Justice esakolaki bofungoli ya bolukiluki mpo na koyeba makambo ya bobomami mpe koyeba baye basalaki. Liwa na ye ebimisaki ba réactions na kati ya ba cercles sportifs mpe économiques congolais. Ministre ya masano, Didier Budimbu, apesaki ye lokumu, akumisi bokangami na ye na bokolisi masano ya ekolo. == Ko kaabola mawa == Nsima na bosakoli ya liwa na ye, ebele ya bato ya masano mpe ya Leta ya Congo bapesaki mawa na libota mpe balingami na ye. Club ya Nouvelle Vie Bomoko FC mpe bakonzi ya masano ya Kinshasa bandimaki mpe lisungi na ye na misala na bango. p1j9vgkdyttq37zi1zvyvbz378wuib1 136481 136480 2026-11-05T09:32:07Z OtikolenoiL 12703 /* = Mosala */ 136481 wikitext text/x-wiki '''Vally Amisi''', oyo kombo na ye mobimba ezali Amisi Issa Vally, azali entrepreneur mpe directeur ya sport ya [[Kongó-Kinsásá|République démocratique du Congo]] .Actif na ba affaires mpe na sport, a présider mingi mingi Fédération congolaise ya netball (FECONET) mpe asala comme vice-président ya club ya football Nouvelle Vie Bomoko Binza FC. Akufaki na Kinshasa na sanza ya minei 2026. == Biografi == === Mosala === Vally Amisi azalaki entrepreneur congolais oyo mingi mingi azalaki kofanda na Afrique du Sud. Azalaki komipesa na misala ya mombongo mpe ya ba sous-traitants. Balobaki ete azali mokambi ya kompanyi Parilis Africa, oyo ekomamaki mpe Parislis Africa. Balobaka mpe ete azalaki na société moko oyo ezalaki spécialisée na ba charters ya ba avions privés mpo na ba clients d’affaires mpe ba VIPs. Ba activités professionnelles na ye esengaki ye asala ba voyages entre Afrique du Sud na République démocratique du Congo. === Komipesa na Masano === Vally Amisi a participé na développement ya ba initiatives sportives ebele na République démocratique du Congo. Azalaki président ya Fédération congolaise ya netball (FECONET), ebongiseli oyo epesamaki mpo na kotombola mpe kosunga lisano oyo na mboka. Asala mpe vice-président ya Nouvelle Vie Bomoko Binza FC, club ya football na Kinshasa. Na domaine ya infrastructures sportives, azalaki impliqué na rénovation ya Stade des Martyrs na Kinshasa, surtout concernant ba vestiaires na gazon synthétique. Ba initiatives wana etangamaki kati na ba contributions na ye na sport congolais. Komipesa na ye esalaki ete bakonzi ya masano mpe bato minene ya bato báyeba ye. == Liwa == Vally Amisi akufaki na Kinshasa na butu ya le 9-10 avril 2026, tango azalaki na voyage d’affaires na capitale ya Congo. Nzoto na ye ezwamaki na district ya Gombe. Ba rapports ya liboso ya famille na ye elakisaki que bakangaki ye mpe sima abomamaki na masasi. Na nsima, bolukiluki ya bazuzi etalelaki mingimingi likoki ya likambo moko ya mabe oyo etali moto oyo azali pene na ye. Ministère ya Justice esakolaki bofungoli ya bolukiluki mpo na koyeba makambo ya bobomami mpe koyeba baye basalaki. Liwa na ye ebimisaki ba réactions na kati ya ba cercles sportifs mpe économiques congolais. Ministre ya masano, Didier Budimbu, apesaki ye lokumu, akumisi bokangami na ye na bokolisi masano ya ekolo. == Ko kaabola mawa == Nsima na bosakoli ya liwa na ye, ebele ya bato ya masano mpe ya Leta ya Congo bapesaki mawa na libota mpe balingami na ye. Club ya Nouvelle Vie Bomoko FC mpe bakonzi ya masano ya Kinshasa bandimaki mpe lisungi na ye na misala na bango. 7cmiyajh4s6uvec4zavai0xc1v2bijh Georges Kapiamba 0 15549 136482 2026-11-05T11:41:41Z OtikolenoiL 12703 Créé en traduisant la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/241042813|Georges Kapiamba]] » 136482 wikitext text/x-wiki '''Georges Kapiamba''' azali avocat [[Kongó-Kinsásá|ya Congo]] mpe mobateli ya makoki ya bomoto. Azali président national ya Association congolaise pour accès à la justice (ACAJ), organisation ya société civile oyo emipesi na kotombola état de droit, accès na justice, mpe ko défendre ba droits fondamentaux. Actif depuis plusieurs décennies na ba mouvements ya société civile congolaise, ayebani mpo na ba interventions publiques na ye na fonctionnement ya ba institutions judiciaires, combat contre impunité, mpe gouvernance ya ba ressources naturelles.[2] == Biographie == === Éducation et Carrière === Georges Kapiamba azali avocat admis na Barre ya Lubumbashi. Asali mosala ya avocat wuto mibu koleka tuku mibale mpe abandaki kosangana na ye na société civile ntango azalaki naino étudiant ya université. Komipesa na kobatela makoki ya bomoto Yambo ya kokamba Association congolaise pour la accès à la justice (ACAJ), Georges Kapiamba azalaki na mosala mingi na Association africaine pour la défense des droits de l’homme (ASADHO), mingi mingi na filiale na yango ya Katanga. Azalaki na kati ya makambo oyo etali kobuka ntomo ya bato, kobatela bato oyo bazwaki mpasi, mpe kobundisa kozanga etumbu. Na sanza ya minei 2008, azwaki ba menaces ya liwa nsima na maloba na ye na miso ya bato mpo na likambo ya Kilwa, na yango mangomba ya makoki ya bomoto epamelaki bipekiseli bipesamaki na mosala na bango na ba civils victimes. Situation oyo etindaki ba interventions ya Amnesty International, Fédération internationale pour les droits de l’homme (FIDH), mpe Organisation mondiale contre la torture (OMCT). Président ya Association congolaise pour accès à la justice Georges Kapiamba azali président national ya Association congolaise pour accès à la justice (ACAJ), organisation non gouvernementale congolaise oyo ezali kosala mpo na kotombola accès na justice mpe ko défendre ba droits ya bana mboka. Lokola azali mokambi ya ebongiseli oyo, azali kotalela makambo mingi oyo etali boyangeli ya Leta, lipanda ya bazuzi, etumba mpo na kobundisa kanyaka, mpe kobatela bonsomi ya moboko. ACAJ ezwi mingi mingi makanisi na makambo matali boyangeli makoki ya bozalisi, ezalela ya boloko, mosala ya bibongiseli ya bosembo, mpe etumba na bozangi etumbu. Na sanza ya mibale 2023, Georges Kapiamba akendaki kotala Conseil consultatif ya Union africaine contre corruption mpo na kolobela mosala ya mangomba ya société civile mpo na kopekisa mpe kobundisa kanyaka. Na sanza ya misato 2026, aponaki bato ya sika na Comité directeur ya ACAJ mpe lisusu bakambi ya ba bureaux na yango ya ba représentants provinciaux mpe internationales. == Ba apparitions publiques == Georges Kapiamba abimi mbala na mbala na ba médias congolais mpe internationals na makambo matali justice mpe gouvernance. Na juin 2017, asali interview na magazine français Le Point, na kati na yango alobelaki situation politique mpe institutionnelle na République démocratique du Congo, na kati na yango dialogue entre majorité na opposition mpe respect ya Constitution.[10] Na décembre 2021, alobelaki bitumba na kanyaka na émission ya Radio Okapi. Asimbaki ntina ya kotombola boyebi ya bato mpe kolendisa ba mécanismes ya bobateli mibeko. Na sanza ya mitano 2022, asanganaki mpe na masolo ya société civile mpo na boyokani oyo esalemaki kati na l’Etat congolais na groupe Ventora, mingi mingi na oyo etali bozongisi ya biloko mosusu ya mabanga ya ntalo mpe ya petrole. Participation na ye ememaki na ba déclarations publiques mpe ba débats na kati ya ba organisations ya société civile. Na octobre 2024, tango azongi na République démocratique du Congo sima ya séjour na poto mpo na ba raisons humanitaires, asali interview na Radio Okapi na oyo etali ba réformes judiciaires, ebele ya ba prisons, mpe fonctionnement ya système judiciaire. 8r56ys978l1qabvum0fx4aibfy3f485 136483 136482 2026-11-05T11:42:04Z OtikolenoiL 12703 /* Biographie */ 136483 wikitext text/x-wiki '''Georges Kapiamba''' azali avocat [[Kongó-Kinsásá|ya Congo]] mpe mobateli ya makoki ya bomoto. Azali président national ya Association congolaise pour accès à la justice (ACAJ), organisation ya société civile oyo emipesi na kotombola état de droit, accès na justice, mpe ko défendre ba droits fondamentaux. Actif depuis plusieurs décennies na ba mouvements ya société civile congolaise, ayebani mpo na ba interventions publiques na ye na fonctionnement ya ba institutions judiciaires, combat contre impunité, mpe gouvernance ya ba ressources naturelles.[2] == Biographie == === Éducation et Carrière === Georges Kapiamba azali avocat admis na Barre ya Lubumbashi. Asali mosala ya avocat wuto mibu koleka tuku mibale mpe abandaki kosangana na ye na société civile ntango azalaki naino étudiant ya université. Komipesa na kobatela makoki ya bomoto Yambo ya kokamba Association congolaise pour la accès à la justice (ACAJ), Georges Kapiamba azalaki na mosala mingi na Association africaine pour la défense des droits de l’homme (ASADHO), mingi mingi na filiale na yango ya Katanga. Azalaki na kati ya makambo oyo etali kobuka ntomo ya bato, kobatela bato oyo bazwaki mpasi, mpe kobundisa kozanga etumbu. Na sanza ya minei 2008, azwaki ba menaces ya liwa nsima na maloba na ye na miso ya bato mpo na likambo ya Kilwa, na yango mangomba ya makoki ya bomoto epamelaki bipekiseli bipesamaki na mosala na bango na ba civils victimes. Situation oyo etindaki ba interventions ya Amnesty International, Fédération internationale pour les droits de l’homme (FIDH), mpe Organisation mondiale contre la torture (OMCT). Président ya Association congolaise pour accès à la justice Georges Kapiamba azali président national ya Association congolaise pour accès à la justice (ACAJ), organisation non gouvernementale congolaise oyo ezali kosala mpo na kotombola accès na justice mpe ko défendre ba droits ya bana mboka. Lokola azali mokambi ya ebongiseli oyo, azali kotalela makambo mingi oyo etali boyangeli ya Leta, lipanda ya bazuzi, etumba mpo na kobundisa kanyaka, mpe kobatela bonsomi ya moboko. ACAJ ezwi mingi mingi makanisi na makambo matali boyangeli makoki ya bozalisi, ezalela ya boloko, mosala ya bibongiseli ya bosembo, mpe etumba na bozangi etumbu. Na sanza ya mibale 2023, Georges Kapiamba akendaki kotala Conseil consultatif ya Union africaine contre corruption mpo na kolobela mosala ya mangomba ya société civile mpo na kopekisa mpe kobundisa kanyaka. Na sanza ya misato 2026, aponaki bato ya sika na Comité directeur ya ACAJ mpe lisusu bakambi ya ba bureaux na yango ya ba représentants provinciaux mpe internationales. == Ba apparitions publiques == Georges Kapiamba abimi mbala na mbala na ba médias congolais mpe internationals na makambo matali justice mpe gouvernance. Na juin 2017, asali interview na magazine français Le Point, na kati na yango alobelaki situation politique mpe institutionnelle na République démocratique du Congo, na kati na yango dialogue entre majorité na opposition mpe respect ya Constitution.[10] Na décembre 2021, alobelaki bitumba na kanyaka na émission ya Radio Okapi. Asimbaki ntina ya kotombola boyebi ya bato mpe kolendisa ba mécanismes ya bobateli mibeko. Na sanza ya mitano 2022, asanganaki mpe na masolo ya société civile mpo na boyokani oyo esalemaki kati na l’Etat congolais na groupe Ventora, mingi mingi na oyo etali bozongisi ya biloko mosusu ya mabanga ya ntalo mpe ya petrole. Participation na ye ememaki na ba déclarations publiques mpe ba débats na kati ya ba organisations ya société civile. Na octobre 2024, tango azongi na République démocratique du Congo sima ya séjour na poto mpo na ba raisons humanitaires, asali interview na Radio Okapi na oyo etali ba réformes judiciaires, ebele ya ba prisons, mpe fonctionnement ya système judiciaire. ce3p4cqf2o5skvtfguy1uz8xp8o5hg6 136484 136483 2026-11-05T11:42:26Z OtikolenoiL 12703 /* Éducation et Carrière */ 136484 wikitext text/x-wiki '''Georges Kapiamba''' azali avocat [[Kongó-Kinsásá|ya Congo]] mpe mobateli ya makoki ya bomoto. Azali président national ya Association congolaise pour accès à la justice (ACAJ), organisation ya société civile oyo emipesi na kotombola état de droit, accès na justice, mpe ko défendre ba droits fondamentaux. Actif depuis plusieurs décennies na ba mouvements ya société civile congolaise, ayebani mpo na ba interventions publiques na ye na fonctionnement ya ba institutions judiciaires, combat contre impunité, mpe gouvernance ya ba ressources naturelles.[2] == Biographie == === Éducation et Carrière === Georges Kapiamba azali avocat admis na Barre ya Lubumbashi. Asali mosala ya avocat wuto mibu koleka tuku mibale mpe abandaki kosangana na ye na société civile ntango azalaki naino étudiant ya université. Komipesa na kobatela makoki ya bomoto Yambo ya kokamba Association congolaise pour la accès à la justice (ACAJ), Georges Kapiamba azalaki na mosala mingi na Association africaine pour la défense des droits de l’homme (ASADHO), mingi mingi na filiale na yango ya Katanga. Azalaki na kati ya makambo oyo etali kobuka ntomo ya bato, kobatela bato oyo bazwaki mpasi, mpe kobundisa kozanga etumbu. Na sanza ya minei 2008, azwaki ba menaces ya liwa nsima na maloba na ye na miso ya bato mpo na likambo ya Kilwa, na yango mangomba ya makoki ya bomoto epamelaki bipekiseli bipesamaki na mosala na bango na ba civils victimes. Situation oyo etindaki ba interventions ya Amnesty International, Fédération internationale pour les droits de l’homme (FIDH), mpe Organisation mondiale contre la torture (OMCT). Président ya Association congolaise pour accès à la justice Georges Kapiamba azali président national ya Association congolaise pour accès à la justice (ACAJ), organisation non gouvernementale congolaise oyo ezali kosala mpo na kotombola accès na justice mpe ko défendre ba droits ya bana mboka. Lokola azali mokambi ya ebongiseli oyo, azali kotalela makambo mingi oyo etali boyangeli ya Leta, lipanda ya bazuzi, etumba mpo na kobundisa kanyaka, mpe kobatela bonsomi ya moboko. ACAJ ezwi mingi mingi makanisi na makambo matali boyangeli makoki ya bozalisi, ezalela ya boloko, mosala ya bibongiseli ya bosembo, mpe etumba na bozangi etumbu. Na sanza ya mibale 2023, Georges Kapiamba akendaki kotala Conseil consultatif ya Union africaine contre corruption mpo na kolobela mosala ya mangomba ya société civile mpo na kopekisa mpe kobundisa kanyaka. Na sanza ya misato 2026, aponaki bato ya sika na Comité directeur ya ACAJ mpe lisusu bakambi ya ba bureaux na yango ya ba représentants provinciaux mpe internationales. == Ba apparitions publiques == Georges Kapiamba abimi mbala na mbala na ba médias congolais mpe internationals na makambo matali justice mpe gouvernance. Na juin 2017, asali interview na magazine français Le Point, na kati na yango alobelaki situation politique mpe institutionnelle na République démocratique du Congo, na kati na yango dialogue entre majorité na opposition mpe respect ya Constitution.[10] Na décembre 2021, alobelaki bitumba na kanyaka na émission ya Radio Okapi. Asimbaki ntina ya kotombola boyebi ya bato mpe kolendisa ba mécanismes ya bobateli mibeko. Na sanza ya mitano 2022, asanganaki mpe na masolo ya société civile mpo na boyokani oyo esalemaki kati na l’Etat congolais na groupe Ventora, mingi mingi na oyo etali bozongisi ya biloko mosusu ya mabanga ya ntalo mpe ya petrole. Participation na ye ememaki na ba déclarations publiques mpe ba débats na kati ya ba organisations ya société civile. Na octobre 2024, tango azongi na République démocratique du Congo sima ya séjour na poto mpo na ba raisons humanitaires, asali interview na Radio Okapi na oyo etali ba réformes judiciaires, ebele ya ba prisons, mpe fonctionnement ya système judiciaire. rrywy9u5qzaifd8m90m4hw9g55qp44b