Wikipedia
lnwiki
https://ln.wikipedia.org/wiki/Lok%C3%A1s%C3%A1_ya_libos%C3%B3
MediaWiki 1.48.0-wmf.3
first-letter
Média
Spécial
Discussion
Utilisateur
Discussion utilisateur
Wikipedia
Discussion Wikipedia
Fichier
Discussion fichier
MediaWiki
Discussion MediaWiki
Modèle
Discussion modèle
Aide
Discussion aide
Catégorie
Discussion catégorie
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Jean-Claude Katende
0
15583
136542
2026-11-08T19:29:01Z
OtikolenoiL
12703
Créé en traduisant la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/241153677|Jean-Claude Katende]] »
136542
wikitext
text/x-wiki
'''Jean-Claude Katende''' azali avocat [[Kongó-Kinsásá|ya Congo]] mpe mobateli ya makoki ya bomoto. Azali président national ya Association africaine pour la défense des droits de l’homme (ASADHO) mpe vice-président ya Fédération internationale pour les droits de l’homme (FIDH). Ayebani mpe mpo na komipesa na ye na polele na boyangeli makoki ya bozalisi mpe bitumba na bozangi etumbu.
Biografi ya bomoi ya bato
Boyekoli mpe Boyekoli ya mosala
Jean-Claude Katende azali avocat oyo andimami na avocat ya Cour d’appel ya Lubumbashi, na oyo ezali lelo etuka ya Haut-Katanga.
Na misala na ye ya mosala, azali spécialisé na makambo oyo etali makoki ya bomoto, gouvernance publique, mpe transparence na ba industries extractives.
Komipesa na kobatela makoki ya bomoto
Jean-Claude Katende amipesaki mpo na kobatela makoki ya bomoto na République démocratique du Congo na nzela ya Association africaine pour la défense des droits de l’homme (ASADHO), lingomba oyo ezali ya leta te oyo esalemaki na 1991.
Akomaki président national na yango na 2008. Na rôle oyo, a participé na coordination ya ba activités ya organisation, surtout oyo etali protection ya liberté fondamentale, combat contre impunité, défense ya ba victimes victimes ya violation ya droits de l’homme, mpe promotion ya état de droit.
Na bokutani na Radio Okapi na sanza ya minei 2014, alobelaki mosala na ye lokola avocat, bantina ya komipesa na ye na bobateli makoki ya bomoto, mpe mikakatano oyo mangomba ya société civile ezali kokutana na yango na République démocratique du Congo.
Transparence na ba Industries Extractives
Jean-Claude Katende azali mpe na mosala ya kolendisa polele mpe boyangeli malamu na secteur ya mabanga ya ntalo mpe ya petrole.
Asala lokola coordonnateur national mpo na coalition congolaise ya campagne Publish What You Pay (PWYP), initiative internationale oyo ezali kotombola transparence na ba revenus oyo ewutaka na exploitation ya ba ressources naturelles.
Kati na 2011 na 2016, asali na conseil d’administration ya Initiative ya transparence ya ba industries extractives (EITI) lokola représentant ya société civile congolaise.
Na rôle oyo, a participer na ba initiatives oyo ezalaki na but ya ko améliorer publication ya ba paiements oyo esalemi na ba entreprises extractives mpe ba revenus oyo ba états esangisi.
Mikumba ya FIDH
Na octobre 2022, na 41e Congrès ya Fédération internationale pour les droits de l’homme (FIDH), oyo esalemaki na Paris, Jean-Claude Katende aponami Vice-président ya organisation mpo na mandat ya mibu mibale, oyo ekoki kozongisama sika mbala moko.
Akomi bongo congolais ya misato oyo azuaki mokumba wana, sima ya Dismas Kitenge ya Groupe Lotus na Paul Nsapu ya Ligue des votant.
Na libaku oyo, asakoli mokano na ye ya kopesa maboko na botomboli mpe bobateli makoki ya bomoto na mokili mobimba, na botali mingi mingi na Afrika mpe na République démocratique du Congo.
Na Congrès ya FIDH oyo esalemaki na Bogotá, na Colombie, na octobre 2025, aponami lisusu Vice-président mpo na mandat ya sika ya mibu misato, oyo etali eleko ya 2026-2028. Azali notablement représentant ya Afrique centrale mpe Afrique francophone na kati ya organisation.
Maloba ya bato banso mpe ba interventions
Jean-Claude Katende azali mbala na mbala kosangana na ba débats publics ya Congo na makambo ya justice, gouvernance, démocratie, mpe droits de l’homme.
Asili koloba na ntina ya etumba ya kobundisa kanyaka, boyangeli biloko ya bomoi, ezalela ya boloko, bonsomi ya bana mboka, mpe bobateli ya baye bazali kobunda mpo na makoki ya bomoto.
Na mars 2023, azuaki position na possibilité ya transition politique na République démocratique du Congo soki ba élections oyo esengelaki kosalema na décembre ya mbula wana esalemi te.
Maloba mpe interventions na ye elobamaka mbala na mbala na ba médias congolais, mingi mingi Radio Okapi mpe Agence de presse congolaise.
Ba menaces ya liwa
Mpo na mosala na ye ya makoki ya bomoto mpe na ba positions publiques, Jean-Claude Katende azali soumis na ba menaces mpe na pression.
Na sanza ya motoba 2019, afundaki bato oyo bayebani te nsima ya kozwa makama ya koboma na nzela ya telefone. Ba menaces wana esalemaki na contexte ya mobilisation ya ASADHO nzinganzinga ya ba cas ebele, kati na yango oyo etali Eddy Kapend mpe bobomami ya ba défenseurs ya droits de l’homme Floribert Chebeya na Fidèle Bazana.
Bureau ya Haut-Commissaire ya Nations unies mpo na makoki ya bomoto ekomaki mpe na mikanda makama ya mobateli ya makoki ya bomoto na communication oyo epesamaki na bakonzi ya Congo.
Na sanza ya mwambe 2020, Observatoire pour la protection des défenseurs des droits de l’homme, partenariat entre FIDH na Organisation mondiale contre la torture (OMCT), ebimisaki recours moko oyo etali ba pressions contre ba défenseurs ya droits de l’homme.
o5khqy9zgythk13bpvgbhcoqfvfojb0
136543
136542
2026-11-08T19:34:58Z
OtikolenoiL
12703
136543
wikitext
text/x-wiki
'''Jean-Claude Katende''' azali avocat [[Kongó-Kinsásá|ya Congo]] mpe mobateli ya makoki ya bomoto. Azali président national ya Association africaine pour la défense des droits de l’homme (ASADHO) mpe vice-président ya Fédération internationale pour les droits de l’homme (FIDH). Ayebani mpe mpo na komipesa na ye na polele na boyangeli makoki ya bozalisi mpe bitumba na bozangi etumbu.
== Biografi ==
=== Boyekoli mpe esaleli ya mosala ===
Jean-Claude Katende azali avocat oyo andimami na avocat ya Cour d’appel ya Lubumbashi, na oyo ezali lelo etuka ya Haut-Katanga.
Na misala na ye ya mosala, azali spécialisé na makambo oyo etali makoki ya bomoto, gouvernance publique, mpe transparence na ba industries extractives.
=== Komipesa na bobundi ya makoki ya bato ===
Jean-Claude Katende amipesaki mpo na kobatela makoki ya bomoto na République démocratique du Congo na nzela ya Association africaine pour la défense des droits de l’homme (ASADHO), lingomba oyo ezali ya leta te oyo esalemaki na 1991.
Akomaki président national na yango na 2008. Na rôle oyo, a participé na coordination ya ba activités ya organisation, surtout oyo etali protection ya liberté fondamentale, combat contre impunité, défense ya ba victimes victimes ya violation ya droits de l’homme, mpe promotion ya état de droit.
Na bokutani na Radio Okapi na sanza ya minei 2014, alobelaki mosala na ye lokola avocat, bantina ya komipesa na ye na bobateli makoki ya bomoto, mpe mikakatano oyo mangomba ya société civile ezali kokutana na yango na République démocratique du Congo.
=== Polele na ba industries extractives ===
Jean-Claude Katende azali mpe na mosala ya kolendisa polele mpe boyangeli malamu na secteur ya mabanga ya ntalo mpe ya petrole.
Asala lokola coordonnateur national mpo na coalition congolaise ya campagne Publish What You Pay (PWYP), initiative internationale oyo ezali kotombola transparence na ba revenus oyo ewutaka na exploitation ya ba ressources naturelles.
Kati na 2011 na 2016, asali na conseil d’administration ya Initiative ya transparence ya ba industries extractives (EITI) lokola représentant ya société civile congolaise.
Na rôle oyo, a participer na ba initiatives oyo ezalaki na but ya ko améliorer publication ya ba paiements oyo esalemi na ba entreprises extractives mpe ba revenus oyo ba états esangisi.
=== Mikumba ya FIDH ===
Na octobre 2022, na 41e Congrès ya Fédération internationale pour les droits de l’homme (FIDH), oyo esalemaki na Paris, Jean-Claude Katende aponami Vice-président ya organisation mpo na mandat ya mibu mibale, oyo ekoki kozongisama sika mbala moko.
Akomi bongo congolais ya misato oyo azuaki mokumba wana, sima ya Dismas Kitenge ya Groupe Lotus na Paul Nsapu ya Ligue des votant.
Na libaku oyo, asakoli mokano na ye ya kopesa maboko na botomboli mpe bobateli makoki ya bomoto na mokili mobimba, na botali mingi mingi na Afrika mpe na République démocratique du Congo.
Na Congrès ya FIDH oyo esalemaki na Bogotá, na Colombie, na octobre 2025, aponami lisusu Vice-président mpo na mandat ya sika ya mibu misato, oyo etali eleko ya 2026-2028. Azali notablement représentant ya Afrique centrale mpe Afrique francophone na kati ya organisation.
=== Maloba mpe ba interventions ===
Jean-Claude Katende azali mbala na mbala kosangana na ba débats publics ya Congo na makambo ya justice, gouvernance, démocratie, mpe droits de l’homme.
Asili koloba na ntina ya etumba ya kobundisa kanyaka, boyangeli biloko ya bomoi, ezalela ya boloko, bonsomi ya bana mboka, mpe bobateli ya baye bazali kobunda mpo na makoki ya bomoto.
Na mars 2023, azuaki position na possibilité ya transition politique na République démocratique du Congo soki ba élections oyo esengelaki kosalema na décembre ya mbula wana esalemi te.
Maloba mpe interventions na ye elobamaka mbala na mbala na ba médias congolais, mingi mingi Radio Okapi mpe Agence de presse congolaise.
=== Ba menaces ya liwa ===
Mpo na mosala na ye ya makoki ya bomoto mpe na ba positions publiques, Jean-Claude Katende azali soumis na ba menaces mpe na pression.
Na sanza ya motoba 2019, afundaki bato oyo bayebani te nsima ya kozwa makama ya koboma na nzela ya telefone. Ba menaces wana esalemaki na contexte ya mobilisation ya ASADHO nzinganzinga ya ba cas ebele, kati na yango oyo etali Eddy Kapend mpe bobomami ya ba défenseurs ya droits de l’homme Floribert Chebeya na Fidèle Bazana.
Bureau ya Haut-Commissaire ya Nations unies mpo na makoki ya bomoto ekomaki mpe na mikanda makama ya mobateli ya makoki ya bomoto na communication oyo epesamaki na bakonzi ya Congo.
Na sanza ya mwambe 2020, Observatoire pour la protection des défenseurs des droits de l’homme, partenariat entre FIDH na Organisation mondiale contre la torture (OMCT), ebimisaki recours moko oyo etali ba pressions contre ba défenseurs ya droits de l’homme.
f331cmvedmc9q6ii51zh5srtuou2r7k
Modèle:Infobox Moto ya politiki
10
15584
136544
2026-11-08T22:22:00Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Modèle Infobox | Infobox Moto ya politiki "
136544
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width:25em; font-size:90%;"
|+ style="font-size:125%;" | '''{{{nkombo|{{PAGENAME}}}}}'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | {{#if:{{{foto|}}}|[[File:{{{foto}}}|250px]]}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | {{{maloba_na_foto|}}}
|-
! Nkombo mobimba
| {{{nkombo_mobimba|{{{nkombo|}}}}}}
|-
! Mokolo ya mbotama
| {{{mokolo_ya_mbotama|}}}
|-
! Esika ya mbotama
| {{{esika_ya_mbotama|}}}
|-
! Ekolo
| {{{ekolo|}}}
|-
! Mosala
| {{{mosala|}}}
|-
! Mosala ya politiki
| {{{mosala_ya_politiki|}}}
|-
! Banda mokolo nini
| {{{banda_mokolo|}}}
|-
! Azwaki esika ya
| {{{azwaki_esika_ya|}}}
|-
! Akendaki na esika na ye
| {{{akendaki_na_esika|}}}
|-
! Parti ya politiki
| {{{parti|}}}
|-
! Molongani
| {{{molongani|}}}
|-
! Bana
| {{{bana|}}}
|-
! Boyekoli
| {{{boyekoli|}}}
|-
! Mosala ya bomoi
| {{{mosala_ya_bomoi|}}}
|-
! Lingomba ya Nzambe
| {{{lingomba|}}}
|-
! Esika afandi
| {{{esika_afandi|}}}
|-
! Elembo ya ekolo
| {{#if:{{{elembo|}}}|[[File:{{{elembo}}}|100px]]}}
|-
! Site Internet
| {{{site_internet|}}}
|}
6edkgk65fa0brbo0ater4ha94ltn6tf
136545
136544
2026-11-08T22:27:21Z
AdamLynnMcGill007
14035
136545
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="float:right; clear:right; width:25em; font-size:90%; margin:0 0 1em 1em;"
|+ style="font-size:125%;" | '''{{{nkombo|{{PAGENAME}}}}}'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | {{#if:{{{foto|}}}|[[File:{{{foto}}}|250px]]}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | {{{maloba_na_foto|}}}
|-
! Nkombo mobimba
| {{{nkombo_mobimba|{{{nkombo|}}}}}}
|-
! Mokolo ya mbotama
| {{{mokolo_ya_mbotama|}}}
|-
! Esika ya mbotama
| {{{esika_ya_mbotama|}}}
|-
! Ekolo
| {{{ekolo|}}}
|-
! Mosala
| {{{mosala|}}}
|-
! Mosala ya politiki
| {{{mosala_ya_politiki|}}}
|-
! Banda mokolo nini
| {{{banda_mokolo|}}}
|-
! Azwaki esika ya
| {{{azwaki_esika_ya|}}}
|-
! Akendaki na esika na ye
| {{{akendaki_na_esika|}}}
|-
! Parti ya politiki
| {{{parti|}}}
|-
! Molongani
| {{{molongani|}}}
|-
! Bana
| {{{bana|}}}
|-
! Boyekoli
| {{{boyekoli|}}}
|-
! Mosala ya bomoi
| {{{mosala_ya_bomoi|}}}
|-
! Lingomba ya Nzambe
| {{{lingomba|}}}
|-
! Esika afandi
| {{{esika_afandi|}}}
|-
! Elembo ya ekolo
| {{#if:{{{elembo|}}}|[[File:{{{elembo}}}|100px]]}}
|-
! Site Internet
| {{{site_internet|}}}
|}
or5rm0f67clfdu02o3baovmi2evb9u2
Catégorie:Mairie ya république démocratique du Congo
14
15585
136546
2026-11-08T22:44:57Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136546
wikitext
text/x-wiki
== Mairie ya république démocratique du Congo ==
jjbeau5izjl1suhyp4pcb14j4le7960
Catégorie:Ba politiciens ya Kongó
14
15586
136547
2026-11-08T22:45:17Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création Catégorie "
136547
wikitext
text/x-wiki
== Ba politiciens ya Kongó ==
rw9lqn9f4hhp78i7wten2j7swoxtz8i
Jacques Masengo Kindele
0
15587
136548
2026-11-08T22:46:15Z
AdamLynnMcGill007
14035
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Création en Traduction Article | Jacques Masengo Kindele "
136548
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Moto ya politiki
| nkombo = Jacques Masengo Kindele
| foto = defaut.svg
| maloba_na_foto = ''Jacques Masengo Kindele, maire ya Kolwezi
| nkombo_mobimba = Jacques Masengo Kindele
| mosala_ya_politiki = Maire ya [[Kolwezi]]
| banda_mokolo = 18 novembre 2022
| azwaki_esika_ya = [[Véronique Upite Kamina]]
| akendaki_na_esika =
| mosala = Maire ya [[Kolwezi]]
| mokolo_ya_mbotama =
| esika_ya_mbotama = [[république démocratique du Congo]]
| ekolo = [[république démocratique du Congo|Congolais]]
| parti =
| mosala_ya_bomoi = ''Politicien'' (Politiki)<br />''Juriste'' (Mutu ya Mibeko)
| lingomba = ''Catholique''
| molongani =
| bana =
| boyekoli = ''Mibeko'' (Droit)
| esika_afandi = [[Kolwezi]]<br /> [[Lualaba (etuka)|Lualaba]]
| elembo = Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo.svg
}}
'''Jacques Masengo Kindele''', oyo babengaka mpe '''Maître Jacques Masengo Kindele''', azali politicien mpe juriste ya [[république démocratique du Congo]]. Azali maire ya engumba [[Kolwezi]], engumba-mokonzi ya etúká ya [[Lualaba (etuka)|Lualaba]], banda mokolo ya 18 novembre 2022.
== Bomoi na ye ==
=== Boyekoli mpe ebandeli ya mosala ===
Jacques Masengo Kindele ayekolaki mibeko (droit). Na bapanzi-nsango, babengaka ye « Maître Masengo », titre oyo basalelaka mpo na ba avocats mpe bato oyo bayekolá mibeko na [[république démocratique du Congo]]<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI000">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=Cédric Botela |url=https://www.congoquotidien.com/2025/03/21/actualite-rdc-kolwezi-arrestation-chinois/ |titre=Kolwezi : Arrestation de dix personnes logées clandestinement par un Chinois |site=www.congoquotidien.com |accès url=libre |date=21 mars 2025 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>{{,}}<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI001">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=ACTUALITE |url=https://actualite.cd/2025/03/21/lualaba-des-sujets-congolais-et-zambiens-heberges-clandestinement-par-un-chinois |titre=Lualaba : des sujets congolais et zambiens hébergés clandestinement par un chinois, interpellés à Kolwezi |site=actualite.cd |accès url=libre |date=21 mars 2025 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
=== Maire adjoint ya Kolwezi (2016–2022) ===
Na sanza ya février 2016, nsima ya kolongolama ya maire Charlotte Cime Jinga na mokano ya Ministère ya Intérieur, [[Véronique Upite Kamina]] akómaki maire ya Kolwezi mpe Jacques Masengo Kindele akómaki maire adjoint<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI002">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=Congo Mining Media |url=https://congomonde.wordpress.com/2016/02/13/kolwezi-entree-en-fonction-de-madame-le-maire-veronique-upite-et-son-adjoint-m-jacques-masengo/ |titre=Kolwezi : entrée en fonction de Madame le maire Véronique Upite et son adjoint M. Jacques Masengo |site=congomonde.wordpress.com |date=13 février 2016 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>{{,}}<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI003">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur institutionnel=AfricaNews Rédaction |url=https://www.africanewsrdc.net/politique/a-kolwezi-le-maire-et-son-adjoint-limoges/ |titre=Politique : A Kolwezi, le maire et son adjoint limogés |site=www.africanewsrdc.net |date=17 février 2016 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
Asalaki mosala ya maire adjoint na boumeli ya mibu koleka motoba. Na janvier 2019, ayambaki etuluku ya Projet de Développement Urbain (PDU) ya ''Banque mondiale'', oyo eyaki mpo na kobongisa avenue Gazumbu na Kolwezi. Alakaki ete mairie ekosunga mosala yango na makasi nyonso<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI004">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=REDACTION |url=https://www.katangahorizon.net/article.php?slug=le-pari-moderniste-de-me-jacques-masengo-un-maire-batisseur-1792095192 |titre=Kolwezi en pleine métamorphose : Le pari moderniste de Me Jacques Masengo, un maire bâtisseur |site=www.katangahorizon.net |date=février 2019, modifié le 15 octobre 2026 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>{{,}}<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI005">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=RADIO OKAPI |url=https://www.radiookapi.net/2025/08/29/actualite/societe/kolwezi-le-maire-jacques-masengo-kindele-appelle-investir-dans-la |titre=Kolwezi : le maire Jacques Masengo Kindele appelle à investir dans la transformation des déchets |site=www.radiookapi.net |date=29 août 2025 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
=== Maire ya Kolwezi (banda 2022) ===
Na mokolo ya 18 novembre 2022, na nzela ya Ordonnance n°22/238 oyo etali koponama ya ba maires mpe ba maires adjoints ya bingumba ya République démocratique du Congo, Mokonzi ya ekolo [[Félix Tshisekedi]] aponaki Jacques Masengo Kindele mpo na kozala maire ya Kolwezi.
Maire adjoint na ye azalaki Farida Mwepu Oduel<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI006">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=Junior Kanyiki |url=https://enquete.cd/2022/11/26/rdc-nomination-a-la-territoriale-un-nouveau-maire-pour-kolwezi-et-des-nouveaux-bourgmestres-nommes-liste/ |titre=RDC - Nomination à la territoriale : Un nouveau maire pour Kolwezi et des nouveaux bourgmestres nommés (Liste) |site=enquete.cd |date=26 novembre 2022 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>. Azwaki esika ya [[Véronique Upite Kamina]], oyo azalaki maire banda 2016.
== Misala na ye lokola maire ==
=== Bobateli ya kimya mpe bokengi ===
Lokola mokonzi oyo azali na mokumba ya bokengi ya engumba, asalaka mbala na mbala misala elongo na mampinga ya bobateli ya mboka.
Na mokolo ya 21 mars 2025, apesaki mitindo ya kokanga bato pene na zomi, oyo bautaki na RDC mpe na ''Zambie''. Bato yango bazalaki kofanda na ndenge ya kobombama na ndako moko oyo moto moko ya Chine ayambaki bango, pene na Institut Technique Mutoshi, na avenue des Arpenteurs.
Alobaki boye :
« Na ntango oyo bato nyonso basengeli kozala na bokebi makasi, mboka na biso ezali kokutana na bobundisi. Tozali kobanga ete bato mosusu bakɔta na mboka na bisika ndenge na ndenge. Lokola nazali mokonzi oyo azali na mokumba ya bokengi ya engumba, nakoki te kotikala kaka boye. »<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI001" />
Na mokolo ya 10 octobre 2026, nsima ya kokima ya bato 18 oyo bazalaki na bolɔkɔ ya monene ya Dilala na [[Kolwezi]], likambo oyo ebomaki moto moko, alobaki ete bakoluka bato 10 oyo bazalaki naino kokima. Asakolaki mpe ete na mokolo ya 14 octobre, bakobuka bandako mike oyo etongamaki pembeni ya bolɔkɔ<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI007">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=La Rédaction |url=https://kivumorningpost.com/2026/10/13/kolwezi-un-mort-et-18-detenus-evades-de-la-prison-de-dilala/ |titre=Kolwezi : un mort et 18 détenus évadés de la prison de Dilala |site=kivumorningpost.com |date=13 octobre 2026 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>{{,}}<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI008">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=Joseph Malaba |url=https://www.alertenews.cd/2026/10/12/kolwezi-apres-levasion-de-18-detenus-a-la-prison-de-dilala-les-autorites-promettent-une-traque-et-annoncent-la-demolition-des-habitations-voisines/ |titre=Kolwezi : après l’évasion de 18 détenus à la prison de Dilala, les autorités promettent une traque et annoncent la démolition des habitations voisines |site=www.alertenews.cd |date=12 octobre 2026 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
=== Maponami ya 2023 ===
Na sanza ya novembre 2023, liboso ya maponami oyo esalemaki na mokolo ya 20 décembre 2023, apesaki mitindo epai ya bakandida nyonso ete balongola bapiblisite mpe bapano oyo ezalaki kosalela mpo na maponami na babalabala ya engumba. Akundwelaki bango ete ntango ya campagne électorale ezalaki naino kobanda te<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI009">{{Lien web |langue=fr-FR |url=https://www.africa-press.net/congo-kinshasa/politique/lualaba-le-maire-de-kolwezi-ordonne-lenlevement-des-panneaux-a-caractere-electoral |titre=Lualaba : le maire de Kolwezi ordonne l'enlèvement des panneaux à caractère électoral |site=www.africa-press.net |date=03 novembre 2023 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
=== Bopeto ya engumba – « Kolwezi ni Usafi » ===
Yango ezali moko ya misala minene oyo asali lokola maire. Banda sanza ya août 2025, abimisaki likebisi mpo na motuya ya bosoto oyo ezalaki na engumba [[Kolwezi]]. Amonisaki makanisi ya kobongola bosoto yango eloko oyo ekoki kobimisa mbongo mpe misala: kozongisa biloko na mosala, kosalela lisusu bosoto mpe kopesa bilenge misala<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI010">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=La Rédaction |url=https://kilalopress.net/actualites/kolwezi-jacques-masengo-rend-obligatoire-une-taxe-mensuelle-de-25-dollars-pour-lenlevement-des-dechets-menagers-et-annonce-300-emplois-pour-les-jeunes/ |titre=Kolwezi : Jacques Masengo rend obligatoire une taxe mensuelle de 25 dollars pour l’enlèvement des déchets ménagers et annonce 300 emplois pour les jeunes |site=kilalopress.net |date=15 octobre 2026 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>{{,}}<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI011">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=RADIO OKAPI |url=https://www.radiookapi.net/mot-cle/recyclage |titre=Articles de la catégorie « Recyclage » |site=www.radiookapi.net |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
Na mokolo ya 9 octobre 2026, atyaki sinyatili na mokano oyo esengi bandako nyonso ya Kolwezi kofuta mpako mpo na bopeto ya engumba mpe kolongola bosoto ya bandako<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI012">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=Joseph Malaba |url=https://www.alertenews.cd/2026/10/09/kolwezi-jacques-masengo-rend-obligatoire-la-taxe-dassainissement-et-durcit-les-regles-de-gestion-des-dechets/ |titre=Kolwezi : Jacques Masengo rend obligatoire la taxe d’assainissement et durcit les règles de gestion des déchets |site=www.alertenews.cd |date=09 octobre 2026 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
Na mokolo ya 30 octobre 2026, abandaki na mombongo ya Leta programɛ « Kolwezi ni Usafi » na parking ya mairie. Gouverneure ya Lualaba, [[Fifi Masuka Saini]], mpe kompanyi Aïris Africa SARL, oyo ezali kosala elongo na mairie na programɛ yango, bazalaki wana.
Programɛ yango ezali na biloko oyo elandi:
* Ba tricycles 250 oyo ezali na motɛ́lɛ mpo na kosangisa bosoto;
* Bapoubelles ya bibende 50;
* Kosangisa, kokabola mpe kosalela lisusu bosoto;
* Kosala misala 300 mpo na bilenge.
Etape ya liboso etali ba quartiers minei: Biashara, Industriel, Latin mpe RVA<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI013">{{Lien web |langue=fr-FR |auteur=Rédaction |url=https://journaldesnations.net/lualaba-kolwezi-lance-un-nouveau-programme-dassainissement/ |titre=Lualaba : Kolwezi lance un nouveau programme d’assainissement |site=journaldesnations.net |date=03 novembre 2026 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
=== Mai ya komɛla ===
Na mokolo ya 15 mai 2026, afungolaki mabulu motoba ya mai ya komɛla na ba quartiers motoba ya Kolwezi, na boyokani elongo na ''Église de Jésus-Christ des saints des derniers jours''.
Apesaki matɔndi mpo na mosala yango, oyo ezali kosalisa misala ya Leta mpo na kobongisa lolenge ya bato bazwaka misala ya ntina na bomoi<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI014">{{Lien web |langue=fr-FR |url=https://presse-afrique.eglisedejesus-christ.org/article/l-rsquo--eacute-glise-fournit-un-acc-egrave-s--agrave--l-rsquo-eau-potable-salubre--agrave--six-quartiers-de-kolwezi |titre=L’Église fournit un accès à l’eau potable salubre à six quartiers de Kolwezi |site=presse-afrique.eglisedejesus-christ.org |date=03 juin 2026 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
=== Esika ya kokunda bakufi New Sapins ===
Na mokolo ya 21 octobre 2026, atyaki sinyatili na mokano oyo etaleli ntalo ya misala ya esika ya sika ya kokunda bakufi « New Sapins », oyo ezali na morgue mpe na cimetière ya mikolo oyo.
Ntalo oyo basakolaki ezali kobanda na dolare ya Amerika 900 mpo na bana ya mibu 0 kino 10, dolare 1 400 mpo na esika ya momesano, dolare 3 000 mpo na esika ya standard 1, dolare 1 750 mpo na standard 2, mpe dolare kobanda 3 600 kino 6 000 mpo na bisika ya VIP.
Ntalo yango ebimisaki ntembe mpe masolo mingi kati na bafandi ya Kolwezi mpo na motuya ya mbongo oyo esengeli mpo na kokunda moto<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI015">{{Lien web |langue=fr-FR |url=https://journaldesnations.net/lualaba-jusqua-6000-dollars-pour-une-inhumation-a-kolwezi/ |titre=Lualaba : jusqu’à 6000 dollars pour une inhumation à Kolwezi |site=journaldesnations.net |date=23 octobre 2026 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
== Ntembe mpe makambo oyo ebimisaki ntembe ==
=== Likambo ya Congo Adonde – The Sentry ===
Na janvier 2021, ebongiseli ya Amerika oyo babengi ''The Sentry'' ebimisaki lapolo oyo ezalaki na motó ya likambo « L'art et l'artifice ». Lapolo yango elobelaki ndenge oyo basalaki makambo oyo ebukaki mibeko ya etumbu oyo etyamaki na Corée du Nord na RDC.
Lapolo yango elobelaki maire Véronique Upite Kamina mpe adjoint na ye Jacques Masengo Kindele. Na ntango wana, bango mibale basalaki mobembo na engumba elongo na bato mibale oyo mairie elobaki ete bazalaki « ba investisseurs coréens ».
Balobelaki misala ya kobongisa mpe kokómisa engumba kitoko. Nsima na yango, kompanyi Congo Adonde etongaki ekeko na katikati ya rond-point moko monene ya engumba<ref name="ADAMNTUMBAMBAYI016">{{Lien web |langue=fr-FR |url=https://thesentry.org/reports/affaires-risquees/ |titre=Affaires risquées : Des entrepreneurs nord-coréens enfreignent des sanctions internationales en République démocratique du Congo (RDC) |site=thesentry.org |date=janvier 2021 |consulté le=08 novembre 2026}}</ref>.
Na likambo yango, bafungolaki te likambo ya kosambisa ye na tribinale.
== Bomoi ya libota ==
Makambo mingi ya bomoi na ye ya libota eyebani na bato nyonso te. Afandaka na [[Kolwezi]], na etúká ya [[Lualaba (etuka)|Lualaba]].
== Ba références ==
{{Références}}
== Tala mpe ==
* [[Kolwezi]]
* [[Lualaba (etuka)|Lualaba]]
* [[Fifi Masuka Saini]]
== Ba liens ya libanda ==
* [https://www.lualaba.gouv.cd/ Site officiel ya etúká ya Lualaba]
{{ndambo}}
[[Catégorie:Mairie ya république démocratique du Congo]]
[[Catégorie:Babotami na république démocratique du Congo]]
[[Catégorie:Ba politiciens ya Kongó]]
[[Catégorie:Kolwezi]]
[[Catégorie:Lualaba (etuka)]]
fi5ufvi9vykq4tvp00uhk6syevl8cgl
Carine Kanku
0
15588
136549
2026-11-09T11:21:02Z
OtikolenoiL
12703
Créé en traduisant la page « [[:fr:Special:Redirect/revision/241175837|Carine Kanku]] »
136549
wikitext
text/x-wiki
'''Carine Kanku Nkenga''' azali psychologue occupational [[Kongó-Kinsásá|congolaise]], conseiller ya genre mpe activiste oyo amipesi na kotombola makoki ya basi mpe participation na bango na [[Bomɔi|vie]] [[Politíki|politique]] na [[Kongó-Kinsásá|République démocratique du Congo]]. Ayebani mingi mpo na ko coordonner Dynamique nationale ya ba candidats ya basi (DYNAFEC), initiative oyo esalemi mpo na kolendisa makoki ya basi mpe bana basi oyo bazali na mposa ya ba postes ya leadership politique. Azali mpe mobandisi ya ba programmes ebele ya soutien entreprenariat mpe ya formation ya leadership mpo na basi.
Biografi ya bomoi ya bato
Nzela ya Boyekoli mpe ya Mosala
Awutaki na Kananga, na oyo ebengami lelo etuka ya Kasai-Central, Carine Kanku Nkenga azali na diplôme na psychologie ya mosala na université ya Kinshasa.
Abandaki mosala na ye ya mosala na gestion ya ba ressources humaines. Asalaki na ba organisations internationales mpe humanitaires, na kati na yango Docteurs sans frontières, Mission ya stabilisation ya organisation ya Nations unies na République démocratique du Congo (MONUSCO), Save the Children, mpe UNOPS, na boyokani na Union européenne.
Ba expériences professionnelles wana epesaki ye nzela ya ko développer ba compétences na gestion ya ba ressources humaines, égalité ya mibali na basi, conception mpe gestion ya programme na projet, mpe soutien ya organisation. Asalaka mpe lokola conseiller ya genre mpe entraîneur ya développement personnel.
Komipesa na Makoki ya Basi
Carine Kanku amipesi mpo na kotombola makoki ma basi mpe bomonisami na bango na bibongiseli ya leta mpe bibongiseli ya bozwi mikano. Mosala na ye etali mingi kosalela parité ya mibali na basi, bozwi ya basi na mikumba ya politiki mpe ya nkita, mpe kobundisa ba barrières sociales mpe institutionnelles mpo na kosangana na bango.
Abimaka mbala na mbala na bapanzi sango ya Congo mpo na kopesa makanisi na makambo matali bosangani ya basi na politiki, mbongwana ya maponami, mpe boyangeli.
Réseau national ya ba candidats ya basi (DYNAFEC) .
Carine Kanku azali coordonnatrice nationale ya Réseau national ya ba candidats ya basi, eyebani na kombo ya DYNAFEC.
Mokano moye mozali na mokano ya koyeba, kopesa mateya, mpe kosunga basi oyo balingi koponama mpo na ebonga mpe kozala na bisika ya mokumba ya politiki. Lokola eteni ya misala na yango, DYNAFEC ebongisaka mateya, makita ya bopanzi sango, mpe manaka ya bokeli makoki mpo na basi oyo bazali candidats mpe bilenge basi oyo basepeli na boyangeli.
Na sanza ya minei 2023, Carine Kanku alobaki na interview na Actualite.cd ete ebongiseli yango emoni pene na 700 candidats potentiels na ba provinces pilotes sambo. Asakoli mpe manaka ya mateya maye mabongisami mpo na kolendisa bosangani na bango na maponami na bituka 26 ya mboka.
DYNAFEC ezali na mokano, mingi mingi, kolendisa nzela ya basi na bibongiseli oyo eponami mpe kolendisa mangomba ya politiki mpo na kotia mosolo mingi mpo na kobongisa mpe kotombola ba candidats ya basi.
Ba Initiatives Entreprenariat na Sociale
Pembeni ya bondimi na ye na makoki ya basi, Carine Kanku abandi misala mingi oyo etali mingi entreprenariat, bokambi, mpe bokolisi lisanga.
A fondaki mingi mingi association Energia Business, oyo elakisami lokola incubateur mpo na kosunga basi mpe bilenge basi oyo bazali ba entrepreneurs to bakambi ya projet. Ebongiseli yango ezali na mokano ya kolendisa mbongwana ya makanisi ya sika na misala ya nkita.
Ezali mpe motindo ya groupe Bosangani, réseau ya bilenge bayekoli ya basi mpe basi oyo bazali na kati ya société civile mpe na vie politique. Mokano oyo ezali koluka kokolisa bokambi ya basi, boyangeli, mpe boyokani na baimboka.
Mikumba ya Lisanga
Carine Kanku azali mpe vice-présidente ya liboso ya association ya basi ya exception ya Congo (FDEC), ebongiseli oyo esangisaka basi ya ba secteurs professionnels ndenge na ndenge mpe esalaka mpo na kotombola bokambi ya basi.
Na lolenge wana, azali kosangana na misala ya koyeba makoki ya basi ya Congo mpe kolendisa bosalisi na bango na bokoli ya nkita mpe ya bomoi ya mboka.
Komonana na bato nyonso mpe bisika oyo bazwaka
Carine Kanku abimi mbala na mbala na bapanzi sango mpo na kolobela makambo matali bomoi ya politiki mpe ya bomoi ya bato na ekolo Congo démocratique.
Na sanza ya mwambe 2021, nsima na bokangami ya ministre ya kala ya Santé, Eteni Longondo, na kati ya bolukiluki mpo na boyangeli misolo mipesamaki mpo na koyanola na COVID-19, asengi limemya mpo na lipanda ya bazuzi mpe kokanisa ete azali na mbeba te.
Na sanza ya misato 2022, alobelaki mbongwana ya maponami mpe bosenga ya kolendisa ba mécanismes oyo ezali kolendisa bozali ya basi na ba institutions.
Na avril 2023, alobelaki mpe makambo ya développement mpe participation politique.
oyo ya basi mpe pacification ya ba régions oyo ezwami na bitumba ya minduki.
Bitando ya Intervention
Misala na yango etali libosoliboso:
Botomboli makoki ma basi mpe bana ;
Bosangani bwa basi na politiki mpe na maponami ;
Bokokani ya mibali na basi;
Formation ya leadership mpe coaching;
Bokambami ya makoki ya bato ;
Entreprenariat ya basi;
Bokoli ya moto ye moko mpe ya lisanga.
e4r7gypjex1yd7pft846tfnawpah6e9
136550
136549
2026-11-09T11:23:51Z
OtikolenoiL
12703
136550
wikitext
text/x-wiki
'''Carine Kanku Nkenga''' azali psychologue occupational [[Kongó-Kinsásá|congolaise]], conseiller ya genre mpe activiste oyo amipesi na kotombola makoki ya basi mpe participation na bango na [[Bomɔi|vie]] [[Politíki|politique]] na [[Kongó-Kinsásá|République démocratique du Congo]]. Ayebani mingi mpo na ko coordonner Dynamique nationale ya ba candidats ya basi (DYNAFEC), initiative oyo esalemi mpo na kolendisa makoki ya basi mpe bana basi oyo bazali na mposa ya ba postes ya leadership politique. Azali mpe mobandisi ya ba programmes ebele ya soutien entreprenariat mpe ya formation ya leadership mpo na basi.
== Biografi ==
=== Boyekoli mpe Mosala ===
Awutaki na Kananga, na oyo ebengami lelo etuka ya Kasai-Central, Carine Kanku Nkenga azali na diplôme na psychologie ya mosala na université ya Kinshasa.
Abandaki mosala na ye ya mosala na gestion ya ba ressources humaines. Asalaki na ba organisations internationales mpe humanitaires, na kati na yango Docteurs sans frontières, Mission ya stabilisation ya organisation ya Nations unies na République démocratique du Congo (MONUSCO), Save the Children, mpe UNOPS, na boyokani na Union européenne.
Ba expériences professionnelles wana epesaki ye nzela ya ko développer ba compétences na gestion ya ba ressources humaines, égalité ya mibali na basi, conception mpe gestion ya programme na projet, mpe soutien ya organisation. Asalaka mpe lokola conseiller ya genre mpe entraîneur ya développement personnel.
== Komipesa na Makoki ya Basi ==
Carine Kanku amipesi mpo na kotombola makoki ma basi mpe bomonisami na bango na bibongiseli ya leta mpe bibongiseli ya bozwi mikano. Mosala na ye etali mingi kosalela parité ya mibali na basi, bozwi ya basi na mikumba ya politiki mpe ya nkita, mpe kobundisa ba barrières sociales mpe institutionnelles mpo na kosangana na bango.
Abimaka mbala na mbala na bapanzi sango ya Congo mpo na kopesa makanisi na makambo matali bosangani ya basi na politiki, mbongwana ya maponami, mpe boyangeli.
== Réseau national ya ba candidats ya basi (DYNAFEC) ==
Carine Kanku azali coordonnatrice nationale ya Réseau national ya ba candidats ya basi, eyebani na kombo ya DYNAFEC.
Mokano moye mozali na mokano ya koyeba, kopesa mateya, mpe kosunga basi oyo balingi koponama mpo na ebonga mpe kozala na bisika ya mokumba ya politiki. Lokola eteni ya misala na yango, DYNAFEC ebongisaka mateya, makita ya bopanzi sango, mpe manaka ya bokeli makoki mpo na basi oyo bazali candidats mpe bilenge basi oyo basepeli na boyangeli.
Na sanza ya minei 2023, Carine Kanku alobaki na interview na Actualite.cd ete ebongiseli yango emoni pene na 700 candidats potentiels na ba provinces pilotes sambo. Asakoli mpe manaka ya mateya maye mabongisami mpo na kolendisa bosangani na bango na maponami na bituka 26 ya mboka.
DYNAFEC ezali na mokano, mingi mingi, kolendisa nzela ya basi na bibongiseli oyo eponami mpe kolendisa mangomba ya politiki mpo na kotia mosolo mingi mpo na kobongisa mpe kotombola ba candidats ya basi.
== Ba Initiatives Entreprenariat na Sociale ==
Pembeni ya bondimi na ye na makoki ya basi, Carine Kanku abandi misala mingi oyo etali mingi entreprenariat, bokambi, mpe bokolisi lisanga.
A fondaki mingi mingi association Energia Business, oyo elakisami lokola incubateur mpo na kosunga basi mpe bilenge basi oyo bazali ba entrepreneurs to bakambi ya projet. Ebongiseli yango ezali na mokano ya kolendisa mbongwana ya makanisi ya sika na misala ya nkita.
Ezali mpe motindo ya groupe Bosangani, réseau ya bilenge bayekoli ya basi mpe basi oyo bazali na kati ya société civile mpe na vie politique. Mokano oyo ezali koluka kokolisa bokambi ya basi, boyangeli, mpe boyokani na baimboka.
== Mikumba ya Lisanga ==
Carine Kanku azali mpe vice-présidente ya liboso ya association ya basi ya exception ya Congo (FDEC), ebongiseli oyo esangisaka basi ya ba secteurs professionnels ndenge na ndenge mpe esalaka mpo na kotombola bokambi ya basi.
Na lolenge wana, azali kosangana na misala ya koyeba makoki ya basi ya Congo mpe kolendisa bosalisi na bango na bokoli ya nkita mpe ya bomoi ya mboka.
== Komonana na bato nyonso mpe bisika oyo bazwaka ==
Carine Kanku abimi mbala na mbala na bapanzi sango mpo na kolobela makambo matali bomoi ya politiki mpe ya bomoi ya bato na ekolo Congo démocratique.
Na sanza ya mwambe 2021, nsima na bokangami ya ministre ya kala ya Santé, Eteni Longondo, na kati ya bolukiluki mpo na boyangeli misolo mipesamaki mpo na koyanola na COVID-19, asengi limemya mpo na lipanda ya bazuzi mpe kokanisa ete azali na mbeba te.
Na sanza ya misato 2022, alobelaki mbongwana ya maponami mpe bosenga ya kolendisa ba mécanismes oyo ezali kolendisa bozali ya basi na ba institutions.
Na avril 2023, alobelaki mpe makambo ya développement mpe participation politique.
oyo ya basi mpe pacification ya ba régions oyo ezwami na bitumba ya minduki.
== Bitando ya Intervention ==
Misala na yango etali libosoliboso:
* Botomboli makoki ma basi mpe bana ;
* Bosangani bwa basi na politiki mpe na maponami ;
* Bokokani ya mibali na basi;
* Formation ya leadership mpe coaching;
* Bokambami ya makoki ya bato ;
* Entreprenariat ya basi;
* Bokoli ya moto ye moko mpe ya lisanga.
tr3ym5utdc034iu2fq0zqzq24j2iz80