विकिपीडिया
magwiki
https://mag.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
मीडिया
विशेष
वार्ता
प्रयोगकर्ता
प्रयोगकर्ता वार्ता
विकिपीडिया
विकिपीडिया वार्ता
सञ्चिका
सञ्चिका वार्ता
मीडियाविकि
मीडियाविकि वार्ता
साँचा
साँचा वार्ता
सहयोग
सहयोग वार्ता
श्रेणी
श्रेणी वार्ता
TimedText
TimedText talk
घटक
घटक वार्ता
Event
Event talk
कूलामके नियम
0
8764
83290
67825
2026-10-24T21:15:58Z
CommonsDelinker
169
Replacing Bcoulomb.png with [[File:Balance_de_Charles_Augustin_de_Coulomb.png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless one word name).
83290
wikitext
text/x-wiki
'''कूलामके नियम''' (Coulomb's law) विद्युत [[आवेश]]के बीच लगेवाला [[स्थिरविद्युत बल]]के बारेमे एक नियम हे जेकरा [[कूलाम]] नामक फ्रान्सीसी वैज्ञानिक १७८० के दशकमे प्रतिपादित कैलन हल । ई नियम [[विद्युतचुम्बकत्व]]के सिद्धान्तके विकासला आधारके काम कैलक । ई नियम अदिश रूपमे या सदिश रूपमे व्यक्त कैल जा सकहे । अदिश रूपमे ई नियम निम्नलिखित रूपमे हे ।
: ''"दु स्थिर बिन्दु आवेशके बीच लगेवाला आकर्षण या प्रतिकर्षण बल दुनो आवेशके परिणामके गुणनफलके अनुक्रमानुपाती एवं दूरत्वके वर्गके व्युत्क्रमानुपाती होवहे ।"''
ई नियमके अदिश रूपमे निम्नलिखित प्रकारसे लिख सकहथ -
<math display="block">|F|=k_\text{e} \frac{|q_1||q_2|}{r^2}</math>
जन्ने ''k''{{Sub|''e''}} [[कूलाम नियताङ्क]] हे जेकर मान ''k''{{Sub|''e''}} ≈ {{Val|9e9|u=N⋅m{{Sup|2}}⋅C{{Sup|−2}}}} या 9×10⁹ N•m²/C² होवहे ।<ref>{{Harvnb|Huray|2010|p=7}}</ref> ''q''{{Sub|1}} आउ ''q''{{Sub|2}} दुनो आवेशके चिह्नसहित मान हे, आउ ''r'' दुनो आवेशके बीचके दूरत्व हे । जखनि दुनो आवेश विपरीत चिह्नके होवहे त ओकरा बीच आकर्षण होवहे जखनिकि दुनो आवेश समान चिह्नके होवेपर प्रतिकर्षण होवहे ।
== कूलामके नियमके सीमा ==
* कूलामके नियम खाली बिन्दु आवेशेला सत्य हे ।
* ई नियम अधिक दूरत्वला सत्य नै हे ।
* ई नियम 10<sup>-15</sup> मीटरसे कम दूरियोला सत्य नै हे, काहेकि 10<sup>-15</sup> मीटरसे कम दूरत्व पर नाभिकीय बलके प्रधानताके कारण ई बल अनुपयुक्त हो जा हे ।
* ई एक सार्वत्रिक नियम नै हे ।
== इहो देखी ==
[[सञ्चिका:Balance de Charles Augustin de Coulomb.png|right|thumb|300px|कूलामके ऐँठन (टॉर्शन) तुला]]
* [[बायो-सावर्टके नियम]]
* [[विद्युत क्षेत्र]]
* [[कूलाम]] - ई [[आवेश]]के मात्रक हे ।
* [[विद्युच्चुम्बकीय बल]]
== बाहरी कड़ी ==
* [https://web.archive.org/web/20110721083925/http://www.physnet.org/modules/pdf_modules/m114.pdf ''Coulomb's Law''] on [https://web.archive.org/web/20170514213748/http://physnet.org/ Project PHYSNET].
* [https://web.archive.org/web/20090221030155/http://www.lightandmatter.com/html_books/4em/ch01/ch01.html Electricity and the Atom] — a chapter from an online textbook
* [https://web.archive.org/web/20090505080159/http://mw.concord.org/modeler1.3/mirror/electrostatics/mazegame.html A maze game for teaching Coulomb's Law]—a game created by the Molecular Workbench software
* [https://web.archive.org/web/20091122213757/http://blazelabs.com/inversecubelaw.pdf The inverse cube law] The inverse cube law for dipoles (PDF file) by Eng. Xavier Borg
* [https://web.archive.org/web/20090314044312/http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Physics/8-02Electricity-and-MagnetismSpring2002/VideoAndCaptions/detail/embed01.htm Electric Charges, Polarization, Electric Force, Coulomb's Law] Walter Lewin, ''8.02 Electricity and Magnetism, Spring 2002: Lecture 1'' (video). MIT OpenCourseWare. License: Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike.
[[बर्ग:विद्युतस्थैतिकी]]
[[बर्ग:वैज्ञानिक नियम]]
f2pk6e30y3foup1rt3tnlsji9mr3yca
गिनती
0
9180
83318
30370
2026-10-24T23:25:06Z
अनिरुद्ध कुमार
172
[[गणना]] तकके पुनर्निर्दशन हटावल गेलै
83318
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक सीधी और उलटी गणना कइल जा हइ।
pva74g5e1g3glwlju73g010j80tglgq
83319
83318
2026-10-24T23:27:00Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83319
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ।
kkqll3pe7p0mjvqaaf2frfs933uxqo9
83320
83319
2026-10-24T23:29:22Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83320
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
0apx1rf59gzlzqjxj47z6i42qi5hrti
83321
83320
2026-10-24T23:34:00Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83321
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में पहाड़ा अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
bns8gi41plg6luaf2wnlrhyfidlriie
83322
83321
2026-10-24T23:35:21Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83322
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
== उपयोग ==
b71ggjl853elf7u3pzebqr077b81fbn
83323
83322
2026-10-24T23:38:17Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* उपयोग */
83323
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
60dcy6ldwou6gam3bv8yjjewgj4gnnv
83324
83323
2026-10-24T23:39:19Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* उपयोग */
83324
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
gv29epey4jcb2clkglv9c6zu9e22qam
83325
83324
2026-10-24T23:40:39Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* १ से १०० तक के गिनती */
83325
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से २० तक के गिनती'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही उच्चारण) !! अंक !! शब्द (मगही उच्चारण)
|-
| १ || एक || ११ || इगारह / ग्यारा
|-
| २ || दु / दो || १२ || बारो / बारह
|-
| ३ || तीन || १३ || तेरह / तेरो
|-
| ४ || चार || १४ || चौदा / चौदह
|-
| ५ || पांच || १५ || पंधरा / पंद्रह
|-
| ६ || छो / छह || १६ || सोला / सोलह
|-
| ७ || सात || १७ || सतरा / सत्रह
|-
| ८ || आठ || १८ || अठारा / १८
|-
| ९ || नौ / नो || १९ || उनीस
|-
| १० || दस || २० || बीस
|}
1jlzqux16h5yb8791k1prr5kko91gpk
83326
83325
2026-10-24T23:41:25Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* १ से १०० तक के गिनती */
83326
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से २० तक के गिनती'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही उच्चारण) !! अंक !! शब्द (मगही उच्चारण)
|-
| १ || एक || ११ || इगारह / ग्यारा
|-
| २ || दु / दो || १२ || बारो / बारह
|-
| ३ || तीन || १३ || तेरह / तेरो
|-
| ४ || चार || १४ || चौदा / चौदह
|-
| ५ || पांच || १५ || पंधरा / पंद्रह
|-
| ६ || छो / छह || १६ || सोला / सोलह
|-
| ७ || सात || १७ || सतरा / सत्रह
|-
| ८ || आठ || १८ || अठारा / १८
|-
| ९ || नौ / नो || १९ || उनीस
|-
| १० || दस || २० || बीस
|}
== एकरो देखथिन ==
*
ivftf2ak32ag0ec75htz9xs1f2scze2
83327
83326
2026-10-24T23:41:57Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* एकरो देखथिन */
83327
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से २० तक के गिनती'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही उच्चारण) !! अंक !! शब्द (मगही उच्चारण)
|-
| १ || एक || ११ || इगारह / ग्यारा
|-
| २ || दु / दो || १२ || बारो / बारह
|-
| ३ || तीन || १३ || तेरह / तेरो
|-
| ४ || चार || १४ || चौदा / चौदह
|-
| ५ || पांच || १५ || पंधरा / पंद्रह
|-
| ६ || छो / छह || १६ || सोला / सोलह
|-
| ७ || सात || १७ || सतरा / सत्रह
|-
| ८ || आठ || १८ || अठारा / १८
|-
| ९ || नौ / नो || १९ || उनीस
|-
| १० || दस || २० || बीस
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[पहाड़ा]]
8p90q2hhnbwnt0dugx4fvczoobkgzpj
83328
83327
2026-10-24T23:42:19Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* एकरो देखथिन */
83328
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से २० तक के गिनती'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही उच्चारण) !! अंक !! शब्द (मगही उच्चारण)
|-
| १ || एक || ११ || इगारह / ग्यारा
|-
| २ || दु / दो || १२ || बारो / बारह
|-
| ३ || तीन || १३ || तेरह / तेरो
|-
| ४ || चार || १४ || चौदा / चौदह
|-
| ५ || पांच || १५ || पंधरा / पंद्रह
|-
| ६ || छो / छह || १६ || सोला / सोलह
|-
| ७ || सात || १७ || सतरा / सत्रह
|-
| ८ || आठ || १८ || अठारा / १८
|-
| ९ || नौ / नो || १९ || उनीस
|-
| १० || दस || २० || बीस
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[पहाड़ा]]
== संदर्भ ==
dfph3uoo9h319hkivufkzw3u8jthtia
83329
83328
2026-10-24T23:42:58Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* संदर्भ */
83329
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से २० तक के गिनती'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही उच्चारण) !! अंक !! शब्द (मगही उच्चारण)
|-
| १ || एक || ११ || इगारह / ग्यारा
|-
| २ || दु / दो || १२ || बारो / बारह
|-
| ३ || तीन || १३ || तेरह / तेरो
|-
| ४ || चार || १४ || चौदा / चौदह
|-
| ५ || पांच || १५ || पंधरा / पंद्रह
|-
| ६ || छो / छह || १६ || सोला / सोलह
|-
| ७ || सात || १७ || सतरा / सत्रह
|-
| ८ || आठ || १८ || अठारा / १८
|-
| ९ || नौ / नो || १९ || उनीस
|-
| १० || दस || २० || बीस
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[पहाड़ा]]
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
njsje152ua9yv385goe8yn985hhg3pq
83336
83329
2026-10-24T23:55:36Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* १ से १०० तक के गिनती */
83336
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १०० तक के गिनती (अंक अउर शब्द में)'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही)
|-
| १ || एक || २६ || छबीस || ५१ || एकावन || ७६ || छिहत्तर
|-
| २ || दु / दो || २७ || सतइस || ५२ || बावन || ७७ || सततहर
|-
| ३ || तीन || २८ || अठाइस || ५३ || तिरपन || ७८ || अठहत्तर
|-
| ४ || चार || २९ || उनतीस || ५४ || चौवन || ७९ || उनासी
|-
| ५ || पांच || ३० || तीस || ५५ || पचपन || ८० || असी
|-
| ६ || छो || ३१ || एकतीस || ५६ || छपन || ८१ || एकासी
|-
| ७ || सात || ३२ || बतीस || ५७ || संतावन || ८२ || बेरासी
|-
| ८ || आठ || ३३ || तेतीस || ५८ || अंटावन || ८३ || तिरासी
|-
| ९ || नौ / नो || ३४ || चौंतीस || ५९ || उनसठ || ८४ || चौरासी
|-
| १० || दस || ३५ || पैंतीस || ६० || साठ || ८५ || पचासी
|-
| ११ || इगारह || ३६ || छतीस || ६१ || एकसठ || ८६ || छियासी
|-
| १२ || बारो || ३७ || सैंतीस || ६२ || बासठ || ८७ || सत्तासी
|-
| १३ || तेरो || ३८ || अड़तीस || ६३ || तिरसठ || ८८ || अठासी
|-
| १४ || चौदा || ३९ || उनचालिस || ६४ || चौंसठ || ८९ || नवासा / नवासी
|-
| १५ || पंधरा || ४० || चालिस || ६५ || पैंसठ || ९० || नबे
|-
| १६ || सोला || ४१ || एकतालिस || ६६ || छहछठ || ९१ || एकानबे
|-
| १७ || सतरा || ४२ || बयालिस || ६७ || सरसठ || ९२ || बान्नबे
|-
| १८ || अठारा || ४३ || तेंतालिस || ६८ || अड़सठ || ९३ || तिरानबे
|-
| १९ || उनीस || ४४ || चौवालिस || ६९ || उनहत्तर || ९४ || चौरानबे
|-
| २० || बीस || ४५ || पैंतालिस || ७० || सतर || ९५ || पचानबे
|-
| २१ || एकइस || ४६ || छियालिस || ७१ || एकहत्तर || ९६ || छियान्नबे
|-
| २२ || बाइस || ४७ || सेंतालिस || ७२ || बहत्तर || ९७ || संतानबे
|-
| २३ || तेइस || ४८ || अड़तालिस || ७३ || तिहत्तर || ९८ || अठानबे
|-
| २४ || चोबीस || ४९ || उनचास || ७४ || चौहत्तर || ९९ || निन्यानबे
|-
| २५ || पचीस || ५० || पचास || ७५ || पचहत्तर || १०० || एक सौ / सो
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[पहाड़ा]]
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
n2p6p43lhh2yy45n8gpue1o65grmt2g
83337
83336
2026-10-25T00:05:19Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* १ से १०० तक के गिनती */
83337
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १०० तक के गिनती (अंक अउर शब्द में)'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही)
|-
| १ || एक || २६ || छब्बीस || ५१ || एकावन || ७६ || छिअत्तर
|-
| २ || दु / दो || २७ || सताइस || ५२ || बावन || ७७ || सत्ततर
|-
| ३ || तीन || २८ || अठाइस || ५३ || तिरपन || ७८ || अठततर
|-
| ४ || चार || २९ || उनतीस || ५४ || चौवन || ७९ || उनासी
|-
| ५ || पांच || ३० || तीस || ५५ || पचपन || ८० || अस्सी
|-
| ६ || छो || ३१ || एकतीस || ५६ || छप्पन || ८१ || एकासी
|-
| ७ || सात || ३२ || बत्तीस || ५७ || संतावन || ८२ || बेरासी
|-
| ८ || आठ || ३३ || तेतीस || ५८ || अंठाबन || ८३ || तिरासी
|-
| ९ || नौ / नो || ३४ || चौंतीस || ५९ || उनसठ || ८४ || चौरासी
|-
| १० || दस || ३५ || पैंतीस || ६० || साठ || ८५ || पचासी
|-
| ११ || इगारह || ३६ || छत्तीस || ६१ || एकसठ || ८६ || छियासी
|-
| १२ || बारा || ३७ || सैंतीस || ६२ || बासठ || ८७ || सत्तासी
|-
| १३ || तेरा || ३८ || अड़तीस || ६३ || तिरसठ || ८८ || अठासी
|-
| १४ || चौदा || ३९ || उनचालिस || ६४ || चौंसठ || ८९ || नबासी
|-
| १५ || पंदरा || ४० || चालिस || ६५ || पैंसठ || ९० || नब्बे
|-
| १६ || सोला || ४१ || एकतालिस || ६६ || छियाछठ || ९१ || एकानबे
|-
| १७ || सतरा || ४२ || बयालिस || ६७ || सरसठ || ९२ || बानबे
|-
| १८ || अठारा || ४३ || तेंतालिस || ६८ || अड़सठ || ९३ || तिरानबे
|-
| १९ || उनीस || ४४ || चौवालिस || ६९ || उनहत्तर || ९४ || चौरानबे
|-
| २० || बीस || ४५ || पैंतालिस || ७० || सत्तर || ९५ || पंचानबे
|-
| २१ || एकइस || ४६ || छियालिस || ७१ || एकहत्तर || ९६ || छियानबे
|-
| २२ || बाइस || ४७ || सैंतालिस || ७२ || बहत्तर || ९७ || संतानबे
|-
| २३ || तेइस || ४८ || अड़तालिस || ७३ || तिहत्तर || ९८ || अठानबे
|-
| २४ || चोबीस || ४९ || उनचास || ७४ || चौहत्तर || ९९ || निन्यानबे
|-
| २५ || पचीस || ५० || पचास || ७५ || पचहत्तर || १०० || एक सौ / सौ
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[पहाड़ा]]
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
9sybwq9l6s9zqp2as31ydodfmuhkhqd
83338
83337
2026-10-25T00:22:26Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83338
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ। मगही के गिनती बहुत कुछ हिंदी के गिनती निअन हइ। <ref> [https://nith.ac.in/library/hindi/hindi_count.php हिंदी की गिनती] : हिंदी भाषा प्रकोष्ठ, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, हमीरपुर, हिमाचल प्रदेश </ref>
कुछे अंकबन के शब्दबा थोड़ा बदलल हइ। इ अंतर भी एका गो अब्र के जादे या कम होबे से होले हे।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १०० तक के गिनती (अंक अउर शब्द में)'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही)
|-
| १ || एक || २६ || छब्बीस || ५१ || एकावन || ७६ || छिअत्तर
|-
| २ || दु / दो || २७ || सताइस || ५२ || बावन || ७७ || सत्ततर
|-
| ३ || तीन || २८ || अठाइस || ५३ || तिरपन || ७८ || अठततर
|-
| ४ || चार || २९ || उनतीस || ५४ || चौवन || ७९ || उनासी
|-
| ५ || पांच || ३० || तीस || ५५ || पचपन || ८० || अस्सी
|-
| ६ || छो || ३१ || एकतीस || ५६ || छप्पन || ८१ || एकासी
|-
| ७ || सात || ३२ || बत्तीस || ५७ || संतावन || ८२ || बेरासी
|-
| ८ || आठ || ३३ || तेतीस || ५८ || अंठाबन || ८३ || तिरासी
|-
| ९ || नौ / नो || ३४ || चौंतीस || ५९ || उनसठ || ८४ || चौरासी
|-
| १० || दस || ३५ || पैंतीस || ६० || साठ || ८५ || पचासी
|-
| ११ || इगारह || ३६ || छत्तीस || ६१ || एकसठ || ८६ || छियासी
|-
| १२ || बारा || ३७ || सैंतीस || ६२ || बासठ || ८७ || सत्तासी
|-
| १३ || तेरा || ३८ || अड़तीस || ६३ || तिरसठ || ८८ || अठासी
|-
| १४ || चौदा || ३९ || उनचालिस || ६४ || चौंसठ || ८९ || नबासी
|-
| १५ || पंदरा || ४० || चालिस || ६५ || पैंसठ || ९० || नब्बे
|-
| १६ || सोला || ४१ || एकतालिस || ६६ || छियाछठ || ९१ || एकानबे
|-
| १७ || सतरा || ४२ || बयालिस || ६७ || सरसठ || ९२ || बानबे
|-
| १८ || अठारा || ४३ || तेंतालिस || ६८ || अड़सठ || ९३ || तिरानबे
|-
| १९ || उनीस || ४४ || चौवालिस || ६९ || उनहत्तर || ९४ || चौरानबे
|-
| २० || बीस || ४५ || पैंतालिस || ७० || सत्तर || ९५ || पंचानबे
|-
| २१ || एकइस || ४६ || छियालिस || ७१ || एकहत्तर || ९६ || छियानबे
|-
| २२ || बाइस || ४७ || सैंतालिस || ७२ || बहत्तर || ९७ || संतानबे
|-
| २३ || तेइस || ४८ || अड़तालिस || ७३ || तिहत्तर || ९८ || अठानबे
|-
| २४ || चोबीस || ४९ || उनचास || ७४ || चौहत्तर || ९९ || निन्यानबे
|-
| २५ || पचीस || ५० || पचास || ७५ || पचहत्तर || १०० || एक सौ / सौ
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[पहाड़ा]]
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
31hbsrr5plqoynxu26gth63h0m7xuii
83339
83338
2026-10-25T00:22:59Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* संदर्भ */
83339
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ। मगही के गिनती बहुत कुछ हिंदी के गिनती निअन हइ। <ref> [https://nith.ac.in/library/hindi/hindi_count.php हिंदी की गिनती] : हिंदी भाषा प्रकोष्ठ, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, हमीरपुर, हिमाचल प्रदेश </ref>
कुछे अंकबन के शब्दबा थोड़ा बदलल हइ। इ अंतर भी एका गो अब्र के जादे या कम होबे से होले हे।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १०० तक के गिनती (अंक अउर शब्द में)'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही)
|-
| १ || एक || २६ || छब्बीस || ५१ || एकावन || ७६ || छिअत्तर
|-
| २ || दु / दो || २७ || सताइस || ५२ || बावन || ७७ || सत्ततर
|-
| ३ || तीन || २८ || अठाइस || ५३ || तिरपन || ७८ || अठततर
|-
| ४ || चार || २९ || उनतीस || ५४ || चौवन || ७९ || उनासी
|-
| ५ || पांच || ३० || तीस || ५५ || पचपन || ८० || अस्सी
|-
| ६ || छो || ३१ || एकतीस || ५६ || छप्पन || ८१ || एकासी
|-
| ७ || सात || ३२ || बत्तीस || ५७ || संतावन || ८२ || बेरासी
|-
| ८ || आठ || ३३ || तेतीस || ५८ || अंठाबन || ८३ || तिरासी
|-
| ९ || नौ / नो || ३४ || चौंतीस || ५९ || उनसठ || ८४ || चौरासी
|-
| १० || दस || ३५ || पैंतीस || ६० || साठ || ८५ || पचासी
|-
| ११ || इगारह || ३६ || छत्तीस || ६१ || एकसठ || ८६ || छियासी
|-
| १२ || बारा || ३७ || सैंतीस || ६२ || बासठ || ८७ || सत्तासी
|-
| १३ || तेरा || ३८ || अड़तीस || ६३ || तिरसठ || ८८ || अठासी
|-
| १४ || चौदा || ३९ || उनचालिस || ६४ || चौंसठ || ८९ || नबासी
|-
| १५ || पंदरा || ४० || चालिस || ६५ || पैंसठ || ९० || नब्बे
|-
| १६ || सोला || ४१ || एकतालिस || ६६ || छियाछठ || ९१ || एकानबे
|-
| १७ || सतरा || ४२ || बयालिस || ६७ || सरसठ || ९२ || बानबे
|-
| १८ || अठारा || ४३ || तेंतालिस || ६८ || अड़सठ || ९३ || तिरानबे
|-
| १९ || उनीस || ४४ || चौवालिस || ६९ || उनहत्तर || ९४ || चौरानबे
|-
| २० || बीस || ४५ || पैंतालिस || ७० || सत्तर || ९५ || पंचानबे
|-
| २१ || एकइस || ४६ || छियालिस || ७१ || एकहत्तर || ९६ || छियानबे
|-
| २२ || बाइस || ४७ || सैंतालिस || ७२ || बहत्तर || ९७ || संतानबे
|-
| २३ || तेइस || ४८ || अड़तालिस || ७३ || तिहत्तर || ९८ || अठानबे
|-
| २४ || चोबीस || ४९ || उनचास || ७४ || चौहत्तर || ९९ || निन्यानबे
|-
| २५ || पचीस || ५० || पचास || ७५ || पचहत्तर || १०० || एक सौ / सौ
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[पहाड़ा]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
cs0m9zwhqk7v3td671cs25xil7or6yj
83340
83339
2026-10-25T00:24:31Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* १ से १०० तक के गिनती */
83340
wikitext
text/x-wiki
''गिनती''' (Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ। मगही के गिनती बहुत कुछ हिंदी के गिनती निअन हइ। <ref> [https://nith.ac.in/library/hindi/hindi_count.php हिंदी की गिनती] : हिंदी भाषा प्रकोष्ठ, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, हमीरपुर, हिमाचल प्रदेश </ref>
कुछे अंकबन के शब्दबा थोड़ा बदलल हइ। इ अंतर भी एका गो अब्र के जादे या कम होबे से होले हे।
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १०० तक के मगही गिनती (अंक अउ शब्द में)'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही)
|-
| १ || एक || २६ || छब्बीस || ५१ || एकावन || ७६ || छिअत्तर
|-
| २ || दु / दो || २७ || सताइस || ५२ || बावन || ७७ || सत्ततर
|-
| ३ || तीन || २८ || अठाइस || ५३ || तिरपन || ७८ || अठततर
|-
| ४ || चार || २९ || उनतीस || ५४ || चौवन || ७९ || उनासी
|-
| ५ || पांच || ३० || तीस || ५५ || पचपन || ८० || अस्सी
|-
| ६ || छो || ३१ || एकतीस || ५६ || छप्पन || ८१ || एकासी
|-
| ७ || सात || ३२ || बत्तीस || ५७ || संतावन || ८२ || बेरासी
|-
| ८ || आठ || ३३ || तेतीस || ५८ || अंठाबन || ८३ || तिरासी
|-
| ९ || नौ / नो || ३४ || चौंतीस || ५९ || उनसठ || ८४ || चौरासी
|-
| १० || दस || ३५ || पैंतीस || ६० || साठ || ८५ || पचासी
|-
| ११ || इगारह || ३६ || छत्तीस || ६१ || एकसठ || ८६ || छियासी
|-
| १२ || बारा || ३७ || सैंतीस || ६२ || बासठ || ८७ || सत्तासी
|-
| १३ || तेरा || ३८ || अड़तीस || ६३ || तिरसठ || ८८ || अठासी
|-
| १४ || चौदा || ३९ || उनचालिस || ६४ || चौंसठ || ८९ || नबासी
|-
| १५ || पंदरा || ४० || चालिस || ६५ || पैंसठ || ९० || नब्बे
|-
| १६ || सोला || ४१ || एकतालिस || ६६ || छियाछठ || ९१ || एकानबे
|-
| १७ || सतरा || ४२ || बयालिस || ६७ || सरसठ || ९२ || बानबे
|-
| १८ || अठारा || ४३ || तेंतालिस || ६८ || अड़सठ || ९३ || तिरानबे
|-
| १९ || उनीस || ४४ || चौवालिस || ६९ || उनहत्तर || ९४ || चौरानबे
|-
| २० || बीस || ४५ || पैंतालिस || ७० || सत्तर || ९५ || पंचानबे
|-
| २१ || एकइस || ४६ || छियालिस || ७१ || एकहत्तर || ९६ || छियानबे
|-
| २२ || बाइस || ४७ || सैंतालिस || ७२ || बहत्तर || ९७ || संतानबे
|-
| २३ || तेइस || ४८ || अड़तालिस || ७३ || तिहत्तर || ९८ || अठानबे
|-
| २४ || चोबीस || ४९ || उनचास || ७४ || चौहत्तर || ९९ || निन्यानबे
|-
| २५ || पचीस || ५० || पचास || ७५ || पचहत्तर || १०० || एक सौ / सौ
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[पहाड़ा]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
ftoqdtj1qrfiwq7qeb3dqyocj6uw0su
83369
83340
2026-10-25T06:01:47Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83369
wikitext
text/x-wiki
'''गिनती''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ। मगही के गिनती बहुत कुछ हिंदी के गिनती निअन हइ। <ref> [https://nith.ac.in/library/hindi/hindi_count.php हिंदी की गिनती] : हिंदी भाषा प्रकोष्ठ, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, हमीरपुर, हिमाचल प्रदेश </ref>
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १०० तक के मगही गिनती (अंक अउ शब्द में)'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही)
|-
| १ || एक || २६ || छब्बीस || ५१ || एकावन || ७६ || छिअत्तर
|-
| २ || दु / दो || २७ || सताइस || ५२ || बावन || ७७ || सत्ततर
|-
| ३ || तीन || २८ || अठाइस || ५३ || तिरपन || ७८ || अठततर
|-
| ४ || चार || २९ || उनतीस || ५४ || चौवन || ७९ || उनासी
|-
| ५ || पांच || ३० || तीस || ५५ || पचपन || ८० || अस्सी
|-
| ६ || छो || ३१ || एकतीस || ५६ || छप्पन || ८१ || एकासी
|-
| ७ || सात || ३२ || बत्तीस || ५७ || संतावन || ८२ || बेरासी
|-
| ८ || आठ || ३३ || तेतीस || ५८ || अंठाबन || ८३ || तिरासी
|-
| ९ || नौ / नो || ३४ || चौंतीस || ५९ || उनसठ || ८४ || चौरासी
|-
| १० || दस || ३५ || पैंतीस || ६० || साठ || ८५ || पचासी
|-
| ११ || इगारह || ३६ || छत्तीस || ६१ || एकसठ || ८६ || छियासी
|-
| १२ || बारा || ३७ || सैंतीस || ६२ || बासठ || ८७ || सत्तासी
|-
| १३ || तेरा || ३८ || अड़तीस || ६३ || तिरसठ || ८८ || अठासी
|-
| १४ || चौदा || ३९ || उनचालिस || ६४ || चौंसठ || ८९ || नबासी
|-
| १५ || पंदरा || ४० || चालिस || ६५ || पैंसठ || ९० || नब्बे
|-
| १६ || सोला || ४१ || एकतालिस || ६६ || छियाछठ || ९१ || एकानबे
|-
| १७ || सतरा || ४२ || बयालिस || ६७ || सरसठ || ९२ || बानबे
|-
| १८ || अठारा || ४३ || तेंतालिस || ६८ || अड़सठ || ९३ || तिरानबे
|-
| १९ || उनीस || ४४ || चौवालिस || ६९ || उनहत्तर || ९४ || चौरानबे
|-
| २० || बीस || ४५ || पैंतालिस || ७० || सत्तर || ९५ || पंचानबे
|-
| २१ || एकइस || ४६ || छियालिस || ७१ || एकहत्तर || ९६ || छियानबे
|-
| २२ || बाइस || ४७ || सैंतालिस || ७२ || बहत्तर || ९७ || संतानबे
|-
| २३ || तेइस || ४८ || अड़तालिस || ७३ || तिहत्तर || ९८ || अठानबे
|-
| २४ || चोबीस || ४९ || उनचास || ७४ || चौहत्तर || ९९ || निन्यानबे
|-
| २५ || पचीस || ५० || पचास || ७५ || पचहत्तर || १०० || एक सौ / सौ
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[पहाड़ा]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
bz2n6fozf8p5nusl4d0q5k6alps99d2
83370
83369
2026-10-25T06:01:58Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83370
wikitext
text/x-wiki
'''गिनती''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Counting Table) [[गणना]] के साधन हइ जेकरा में एक से १०० तक के पूर्ण संख्या के सीधी और उलटी क्रम में गिनल जा हइ। गणित अउर रोजमर्रा के जीवन में वस्तु सभ के संख्या बतावे अउ ओकरा गिने ला गिनती के परयोग कइल जा हइ। प्राथमिक शिक्षा में बुतरुअन के सबसे पहिले गिनती सिखावल जा हइ।
मगही भाषा में गिनती के अपन अलग उच्चारण अउ शैली हइ जेकरा परंपरागत रूप से मगही क्षेत्र के पाठशाला और घरबन में उपयोग कइल जा हइ। मगही क्षेत्र में बुतरुअन के गणित बढ़िया करेला पाठशाला में [[पहाड़ा]] अउ गिनती रोज सामूहिक रूप से बोलबाबव जा हइ। मगही के गिनती बहुत कुछ हिंदी के गिनती निअन हइ।<ref> [https://nith.ac.in/library/hindi/hindi_count.php हिंदी की गिनती] : हिंदी भाषा प्रकोष्ठ, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, हमीरपुर, हिमाचल प्रदेश </ref>
== उपयोग ==
* गिनती गणित के आधार हइ। गिनती के सहारे जोड़, घटाव, गुणा अउर भाग जल्दी से कइल जा सक हइ।
* बजार में सामान के गिने, पैसा के हिसाब-किताब अउर समय देखे में गिनती के बहुत उपयोग होब हइ।
== १ से १०० तक के गिनती ==
हियां १ से १०० तक के गिनती अंक अउ शब्द में नीचे के तालिका में देबल जा रहलो हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १०० तक के मगही गिनती (अंक अउ शब्द में)'''
|-
! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही) !! अंक !! शब्द (मगही)
|-
| १ || एक || २६ || छब्बीस || ५१ || एकावन || ७६ || छिअत्तर
|-
| २ || दु / दो || २७ || सताइस || ५२ || बावन || ७७ || सत्ततर
|-
| ३ || तीन || २८ || अठाइस || ५३ || तिरपन || ७८ || अठततर
|-
| ४ || चार || २९ || उनतीस || ५४ || चौवन || ७९ || उनासी
|-
| ५ || पांच || ३० || तीस || ५५ || पचपन || ८० || अस्सी
|-
| ६ || छो || ३१ || एकतीस || ५६ || छप्पन || ८१ || एकासी
|-
| ७ || सात || ३२ || बत्तीस || ५७ || संतावन || ८२ || बेरासी
|-
| ८ || आठ || ३३ || तेतीस || ५८ || अंठाबन || ८३ || तिरासी
|-
| ९ || नौ / नो || ३४ || चौंतीस || ५९ || उनसठ || ८४ || चौरासी
|-
| १० || दस || ३५ || पैंतीस || ६० || साठ || ८५ || पचासी
|-
| ११ || इगारह || ३६ || छत्तीस || ६१ || एकसठ || ८६ || छियासी
|-
| १२ || बारा || ३७ || सैंतीस || ६२ || बासठ || ८७ || सत्तासी
|-
| १३ || तेरा || ३८ || अड़तीस || ६३ || तिरसठ || ८८ || अठासी
|-
| १४ || चौदा || ३९ || उनचालिस || ६४ || चौंसठ || ८९ || नबासी
|-
| १५ || पंदरा || ४० || चालिस || ६५ || पैंसठ || ९० || नब्बे
|-
| १६ || सोला || ४१ || एकतालिस || ६६ || छियाछठ || ९१ || एकानबे
|-
| १७ || सतरा || ४२ || बयालिस || ६७ || सरसठ || ९२ || बानबे
|-
| १८ || अठारा || ४३ || तेंतालिस || ६८ || अड़सठ || ९३ || तिरानबे
|-
| १९ || उनीस || ४४ || चौवालिस || ६९ || उनहत्तर || ९४ || चौरानबे
|-
| २० || बीस || ४५ || पैंतालिस || ७० || सत्तर || ९५ || पंचानबे
|-
| २१ || एकइस || ४६ || छियालिस || ७१ || एकहत्तर || ९६ || छियानबे
|-
| २२ || बाइस || ४७ || सैंतालिस || ७२ || बहत्तर || ९७ || संतानबे
|-
| २३ || तेइस || ४८ || अड़तालिस || ७३ || तिहत्तर || ९८ || अठानबे
|-
| २४ || चोबीस || ४९ || उनचास || ७४ || चौहत्तर || ९९ || निन्यानबे
|-
| २५ || पचीस || ५० || पचास || ७५ || पचहत्तर || १०० || एक सौ / सौ
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[पहाड़ा]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
lgeu7g1i06jyrdk2hormuxy87cf1xtx
भारतीय संविधानके अठमा अनुसूची
0
13314
83487
69376
2026-10-25T09:03:58Z
Kandarpajit Kallol
168
/* माङ्गवाला अन्यभाषा */
83487
wikitext
text/x-wiki
[[भारतके संविधान|भारतीय संविधान]]के '''अठमा अनुसूची''' भारतके भाषासे सम्बन्धित हे । ई अनुसूचीमे २२ भारतीयभाषाके शामिल कैल गेल हे । प्रारम्भमे १४ भाषाके संवैधानिक मान्यता देल गेलहल । बादमे एकरामे, [[सिन्धीभाषा]]के २१मा संविधान सन्शोधन अधिनियम १९६७, [[कोङ्कणीभाषा]], [[मणिपुरीभाषा]] आउ [[नेपालीभाषा]]के ७१मा संविधान सन्शोधन अधिनियम १९९२ मे जोड़ल गेल । हालमे ९२मा संविधान सन्शोधन अधिनियम २००३ मे [[बोड़ोभाषा]], [[डोगरीभाषा]], [[मैथिलीभाषा]] आउ [[सन्थालीभाषा]] शामिल कैल गेल ।<ref name="mha">{{Cite web |url=http://mha.nic.in/english/sites/upload_files/mhahinglish/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf |title=Eighth Schedule |date= |author= |work=[[गृहमन्त्रालय, भारतसरकार]] |accessdate=२० जुलाई २०१७ |trans-title=अठमा अनुसूची |language=अङ्ग्रेजी |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010536/http://mha.nic.in/english/sites/upload_files/mhahindi/files/pdf/Eighth_Schedule.pdf |archive-date=५ मार्च 2016 |url-status=dead }}</ref>
== अनुसूची ==
# [[असमियाभाषा|असमिया]]
# [[उर्दू]]
# [[ओड़िआभाषा|ओड़िआ]]
# [[कन्नडभाषा|कन्नड]]
# [[कश्मीरीभाषा|कश्मीरी]]
# [[कोङ्कणीभाषा|कोङ्कणी]]
# [[गुजरातीभाषा|गुजराती]]
# [[डोगरीभाषा|डोगरी]]
# [[तमिल्भाषा|तमिल्]]
# [[तेलुगुभाषा|तेलुगु]]
# [[नेपालीभाषा|नेपाली]]
# [[पञ्जाबीभाषा|पञ्जाबी]]
# [[बाङ्लाभाषा|बाङ्ला]]
# [[बोडोभाषा|बोडो]]
# [[मणिपुरीभाषा|मणिपुरी]]
# [[मराठीभाषा|मराठी]]
# [[मलयालभाषा|मलयाल]]
# [[मैथिलीभाषा|मैथिली]]
# [[सन्थालीभाषा|सन्थाली]]
# [[सन्स्कृत]]
# [[सिन्धीभाषा|सिन्धी]]
# [[हिन्दीभाषा|हिन्दी]]
== माङ्गवाला अन्यभाषा ==
भारतीय संविधानके अठमा अनुसूचीमे ४० अन्य भाषाके शामिल करेके माङ्ग हे । ईसभ भाषा हे:<ref name="mha"/>
# [[अवधीभाषा|अवधी]]
# [[अङ्गिकाभाषा|अङ्गिका]]
# [[बुन्देलीभाषा|बुन्देली]]
# [[बञ्जाराभाषा|बञ्जारा]]
# [[बज्जिकाभाषा|बज्जिका]]
# [[भूमिजभाषा|भूमिज]]
# [[भोजपुरीभाषा|भोजपुरी]]
# [[लद्दाखीभाषा|भोटी]]
# [[शेर्पाभाषा|भोटीया]]
# [[छत्तीसगढ़ीभाषा|छत्तीसगढ़ी]]
# [[धक्तीभाषा|धक्ती]]
# [[अङ्ग्रेजीभाषा|अङ्ग्रेजी]]
# [[गढ़वालिभाषा|गढ़वालि]]
# [[गोण्डीभाषा|गोण्डी]]
# [[गोजरीभाषा|गोजरी]]
# [[होभाषा|हो]]
# [[कच्छीभाषा|कच्छी]]
# [[कामतापुरी भाषा|कामतापुरी]]
# [[कार्बीभाषा|कार्बी]]
# [[खासीभाषा|खासी]]
# [[कोडावाभाषा|कोडावा]]
# [[ककबरकभाषा|ककबरक]]
# [[कुमाऊँनीभाषा|कुमाऊँनी]]
# [[कुड़ुखभाषा|कुड़ुख]]
# [[कुड़मालीभाषा|कुड़माली]]
# [[लेप्चाभाषा|लेप्चा]]
# [[लिम्बुभाषा|लिम्बु]]
# [[मिजोभाषा|मिजो]]
# [[मगहीभाषा|मगही]]
# [[मुण्डारीभाषा|मुण्डारी]]
# [[नागपुरीभाषा|नागपुरी]]
# [[निकोबारीभाषा|निकोबारी]]
# [[हिमाचलीभाषा|हिमाचली]]
# [[पालिभाषा|पालि]]
# [[राजस्थानीभाषा|राजस्थानी]]
# [[कोशलीभाषा|कोशली / सम्बलपुरी]]
# [[शौरसेनीप्राकृत|शौरसेनी]]
# [[सराइकीभाषा|सराइकी]]
# [[अङ्गामीभाषा|टेनयीडी]]
# [[तुलुभाषा|तुलु]]
==सन्दर्भ==
{{टिप्पणीसूची}}
[[बर्ग:भारतके संविधान]]
[[बर्ग:भारतके भाषा]]
4gczgywtjmetznoppijjf8rcddwaibu
हिन्दी भाषा
0
16299
83419
60494
2026-10-25T07:24:08Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83419
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[हिन्दी भाषा]]
hta9lml8y9ua75vesc4hragxt0vc20q
83422
83419
2026-10-25T07:26:38Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83422
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[हिन्दी]]
cjm84599eemn73rrm262qsxczsiupav
विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६
4
18686
83243
83179
2026-10-24T15:59:00Z
Kandarpajit Kallol
168
83243
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
#
#
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
#
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
25d1u440bvxchaur4x8aphmhe7wuzvv
83255
83243
2026-10-24T16:16:10Z
Kandarpajit Kallol
168
83255
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
#
#
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
#
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
5vv6gnhp3qwtho4awj2jt7jmct8e1vz
83261
83255
2026-10-24T16:21:26Z
Kandarpajit Kallol
168
83261
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
#
#
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
#
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
dbrtnzjqtsmupc86k68vfdoixamaiw0
83264
83261
2026-10-24T16:55:01Z
Kandarpajit Kallol
168
83264
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
#
#
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
#
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
4n9ielmyncb6zmm8pff5oj4tnwiovi0
83269
83264
2026-10-24T17:01:48Z
Kandarpajit Kallol
168
83269
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
#
#
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
#
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
n8gbcpgo54x3fufuw3vov4mircsuvda
83273
83269
2026-10-24T17:07:38Z
Kandarpajit Kallol
168
83273
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
#
#
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
#
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
06w2toy9lg84cmh2jp1mbzl8nbyoiar
83283
83273
2026-10-24T18:45:32Z
Kumari Arpana Sinha
561
/* Kumari Arpana Sinha */
83283
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
#
#
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
5d93lxvr607jekkrf3rmykd6jlapdwa
83284
83283
2026-10-24T18:48:05Z
Kumari Arpana Sinha
561
/* Kumari Arpana Sinha */
83284
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
#
#
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
ofzhqvm0l511hgshp78b05v67i2j1k2
83286
83284
2026-10-24T18:52:29Z
अनुश्री साव
176
/* लेख जमा */
83286
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
#
#
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ००:२२, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) ===
# जिवितपुत्रिका व्रत
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
7qhqnqhhinwzc45up47emsdt1ug9zd6
83287
83286
2026-10-24T18:57:40Z
अनुश्री साव
176
/* लेख जमा */
83287
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
#
#
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ००:२२, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) ===
# (लेख के नाम)
#जिवितपुत्रिका व्रत
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
9bimlmk6yr93n75os23dn822ek61k2g
83288
83287
2026-10-24T19:07:58Z
Manikantkmr
563
/* Manikantkmr */
83288
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== ऐक्टिवेटेड् ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ००:२२, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) ===
# (लेख के नाम)
#जिवितपुत्रिका व्रत
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
7rzrjq79kqi331yyy8ch4ds9nweozc8
83291
83288
2026-10-24T21:34:32Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* ऐक्टिवेटेड् */
83291
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== सीमा1 ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ००:२२, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) ===
# (लेख के नाम)
#जिवितपुत्रिका व्रत
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
a56v2ylybuy6nf8ycew2tix6vf4uacy
83292
83291
2026-10-24T21:35:18Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* सीमा1 */
83292
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ००:२२, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) ===
# (लेख के नाम)
#जिवितपुत्रिका व्रत
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
adufjkodu91dz7u9pw6fqixcbr3bhai
83293
83292
2026-10-24T21:36:22Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* अनुश्री साव (वार्ता) ००:२२, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) */
83293
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
faenk477kmeawb8a548ybks7nd6lu6e
83294
83293
2026-10-24T21:53:04Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* अनिरुद्ध कुमार */
83294
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
juorlliywjgdh3bquv1klzgqtpxn0ba
83335
83294
2026-10-24T23:51:36Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* अनिरुद्ध कुमार */
83335
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
5wk3pcj281l8r9kxkfnga9fhglj02mp
83360
83335
2026-10-25T02:17:26Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* अनिरुद्ध कुमार */
83360
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
py364463n0xudvfyi3fhz87tueldj6b
83365
83360
2026-10-25T03:49:25Z
अनुश्री साव
176
/* प्रतिभागी */
83365
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
3i6prw6z1v70bw4hhqmjqadqs67vjof
83430
83365
2026-10-25T07:49:25Z
Kandarpajit Kallol
168
83430
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
k5sdl7yd69bdin97dvj2fhds17ichu0
83436
83430
2026-10-25T07:54:02Z
Kandarpajit Kallol
168
83436
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
nitpf0l6x6ued4skzh2qdregl35ujnn
83441
83436
2026-10-25T07:58:08Z
Kandarpajit Kallol
168
83441
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
m1xjp658jaq764cdp8vgtqi8ex7o5fa
83446
83441
2026-10-25T08:02:43Z
Kandarpajit Kallol
168
83446
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
nekhm4h2xq6sfm6hhvlejs49kfqcf19
83449
83446
2026-10-25T08:07:15Z
Kandarpajit Kallol
168
83449
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[कनाय]]
# [[रामा सिन्हा]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
obs1e0tpu7irzarodz8qcpygoerfkwv
83452
83449
2026-10-25T08:12:06Z
शीतल सिन्हा
196
/* शीतल सिन्हा */
83452
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
jt3rqxdyi63f1gd98csm1hz6zltewio
83459
83452
2026-10-25T08:18:34Z
Kandarpajit Kallol
168
83459
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
9mm020aiiptsoky3ksu07zky16zbox3
83464
83459
2026-10-25T08:26:11Z
Kandarpajit Kallol
168
/* कन्दर्पजित कल्लोल */
83464
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
ot89d18q48bbsuthxv10enmvwyqtr6o
83480
83464
2026-10-25T08:43:21Z
Kandarpajit Kallol
168
83480
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
g4s3snze6nqod8l5l6g84zrj1ufk0cs
83486
83480
2026-10-25T08:49:24Z
Kandarpajit Kallol
168
83486
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
ltr1w11skytkprw9na2rc0w3ztzpfib
प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol
3
18806
83416
82911
2026-10-25T07:21:35Z
शीतल सिन्हा
196
83416
wikitext
text/x-wiki
== मगही विकि सम्पादनोत्सव २०२६ लागि न्योता ==
नमस्कार Kandarpajit Kallol जी!
मगही विकिपीडिया सम्पादनोत्सव २२ अक्टूबरके सांझ 6:00 बजे शुरू होवे जाइत हे । एकरा लागि अपनेसे अनुरोध हे कि [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६]] पन्ना पर जाके [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६#प्रतिभागी|प्रतिभागी खण्डमे]] अपन हस्ताक्षर करके एकरामे भाग लेथिन । साथे ओही घड़ी (6:00 PM - 7:00 PM) गूगल मीटो से जुड़ सक हथिन: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf ।
मगही विकिपीडिया पर अपनेके योगदान लागि धन्यवाद! -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २३:१३, २१ अक्टुबर २०२६ (IST)
# Kandarpajit Kallol जी! अपने से अनुरोध हय कि संपादनोत्सव के दौरान तोरा दूसर के लेख के साथ जादे छेड़-छाड़ न करे के चाहि। अगर कोनो कमी भी है त ओकर वार्ता पन्ना पर लिख देहु। काहेकि ओकरा से संपादन अतर्विरोध हो जा हय। [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १२:५१, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
93zu0a50py323o30kavrcu7shwuslfk
83424
83416
2026-10-25T07:34:57Z
Kandarpajit Kallol
168
/* मगही विकि सम्पादनोत्सव २०२६ लागि न्योता */ उत्तर
83424
wikitext
text/x-wiki
== मगही विकि सम्पादनोत्सव २०२६ लागि न्योता ==
नमस्कार Kandarpajit Kallol जी!
मगही विकिपीडिया सम्पादनोत्सव २२ अक्टूबरके सांझ 6:00 बजे शुरू होवे जाइत हे । एकरा लागि अपनेसे अनुरोध हे कि [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६]] पन्ना पर जाके [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६#प्रतिभागी|प्रतिभागी खण्डमे]] अपन हस्ताक्षर करके एकरामे भाग लेथिन । साथे ओही घड़ी (6:00 PM - 7:00 PM) गूगल मीटो से जुड़ सक हथिन: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf ।
मगही विकिपीडिया पर अपनेके योगदान लागि धन्यवाद! -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २३:१३, २१ अक्टुबर २०२६ (IST)
# Kandarpajit Kallol जी! अपने से अनुरोध हय कि संपादनोत्सव के दौरान तोरा दूसर के लेख के साथ जादे छेड़-छाड़ न करे के चाहि। अगर कोनो कमी भी है त ओकर वार्ता पन्ना पर लिख देहु। काहेकि ओकरा से संपादन अतर्विरोध हो जा हय। [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १२:५१, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
#:@[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]], [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १३:०४, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
8o45za81ho0kekeam1ydtzatl6amsm0
83425
83424
2026-10-25T07:35:55Z
Kandarpajit Kallol
168
/* मगही विकि सम्पादनोत्सव २०२६ लागि न्योता */
83425
wikitext
text/x-wiki
== मगही विकि सम्पादनोत्सव २०२६ लागि न्योता ==
नमस्कार Kandarpajit Kallol जी!
मगही विकिपीडिया सम्पादनोत्सव २२ अक्टूबरके सांझ 6:00 बजे शुरू होवे जाइत हे । एकरा लागि अपनेसे अनुरोध हे कि [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६]] पन्ना पर जाके [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६#प्रतिभागी|प्रतिभागी खण्डमे]] अपन हस्ताक्षर करके एकरामे भाग लेथिन । साथे ओही घड़ी (6:00 PM - 7:00 PM) गूगल मीटो से जुड़ सक हथिन: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf ।
मगही विकिपीडिया पर अपनेके योगदान लागि धन्यवाद! -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २३:१३, २१ अक्टुबर २०२६ (IST)
# Kandarpajit Kallol जी! अपने से अनुरोध हय कि संपादनोत्सव के दौरान तोरा दूसर के लेख के साथ जादे छेड़-छाड़ न करे के चाहि। अगर कोनो कमी भी है त ओकर वार्ता पन्ना पर लिख देहु। काहेकि ओकरा से संपादन अतर्विरोध हो जा हय। [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १२:५१, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
#:@[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]], ठीक हइ। प्रतियोगिता खतम होवे तक अब हम दोसर संपादक के लेख में हाथ न लगइब। साथे ई बात के भी ध्यान रखे के चाही कि एगो लेख के काम पूरा कइला के बादे दोसर लेख पर काम शुरू करे के चाही। न त अइसन बुझाए के संभावना रहऽ हइ कि पहिलका लेख के काम पूरा हो गेलइ हइ। धन्यवाद। — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १३:०४, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
53te4m00n7c94towmfnrw7ury42c17z
83455
83425
2026-10-25T08:15:08Z
शीतल सिन्हा
196
83455
wikitext
text/x-wiki
== मगही विकि सम्पादनोत्सव २०२६ लागि न्योता ==
नमस्कार Kandarpajit Kallol जी!
मगही विकिपीडिया सम्पादनोत्सव २२ अक्टूबरके सांझ 6:00 बजे शुरू होवे जाइत हे । एकरा लागि अपनेसे अनुरोध हे कि [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६]] पन्ना पर जाके [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६#प्रतिभागी|प्रतिभागी खण्डमे]] अपन हस्ताक्षर करके एकरामे भाग लेथिन । साथे ओही घड़ी (6:00 PM - 7:00 PM) गूगल मीटो से जुड़ सक हथिन: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf ।
मगही विकिपीडिया पर अपनेके योगदान लागि धन्यवाद! -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २३:१३, २१ अक्टुबर २०२६ (IST)
# Kandarpajit Kallol जी! अपने से अनुरोध हय कि संपादनोत्सव के दौरान तोरा दूसर के लेख के साथ जादे छेड़-छाड़ न करे के चाहि। अगर कोनो कमी भी है त ओकर वार्ता पन्ना पर लिख देहु। काहेकि ओकरा से संपादन अतर्विरोध हो जा हय। [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १२:५१, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
#:@[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]], ठीक हइ। प्रतियोगिता खतम होवे तक अब हम दोसर संपादक के लेख में हाथ न लगइब। साथे ई बात के भी ध्यान रखे के चाही कि एगो लेख के काम पूरा कइला के बादे दोसर लेख पर काम शुरू करे के चाही। न त अइसन बुझाए के संभावना रहऽ हइ कि पहिलका लेख के काम पूरा हो गेलइ हइ। धन्यवाद। — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १३:०४, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
# @ Kandarpajit Kallol जी!हम अपने के बात से पूरी तरह से सहमत हई । हम आगे से इ बात के ध्यान रखवो। शुक्रिया जी।[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १३:४४, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
njzvjp4cxnltg28rmsg2cqlpm9gkizq
रामा सिन्हा
0
18809
83229
82960
2026-10-24T15:38:57Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83229
wikitext
text/x-wiki
{{Stub}}'''रामा सिन्हा''' एगो राजनीतिक महिला हलथिन। इ 1977 के बिहार विधानसभा चुनाव में जनता पार्टी के प्रत्याशी के रूप में अस्थावां विधानसभा क्षेत्र से चुनाव जितलथिन हल।
q0t0625f93vzben6f1eemctst1c0cqe
83232
83229
2026-10-24T15:40:59Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83232
wikitext
text/x-wiki
{{Stub}}'''रामा सिन्हा''' एगो राजनीतिक महिला हलथिन। इ 1977 के बिहार विधानसभा चुनाव में जनता पार्टी के प्रत्याशी के रूप में अस्थावां विधानसभा क्षेत्र से चुनाव जितलथिन हल।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही लोग]]
nfx1owkh63m9ge4wlg9wjvovkxuywpl
83427
83232
2026-10-25T07:37:23Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83427
wikitext
text/x-wiki
'''रामा सिन्हा''' एगो राजनीतिक महिला हलथिन। इ 1977 के बिहार विधानसभा चुनाव में जनता पार्टी के प्रत्याशी के रूप में अस्थावां विधानसभा क्षेत्र से चुनाव जितलथिन हल।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही लोग]]
3mc6cx0i3ttf7he1v6j9y01ssjqrpd4
कनाय
0
18810
83224
82964
2026-10-24T15:34:59Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83224
wikitext
text/x-wiki
{{Stub}}'''कनाय''' कोई भी मरदाना के औरत
hgn5z77r3v61uzve8uclt1rfsg9rzyk
83445
83224
2026-10-25T08:01:59Z
शीतल सिन्हा
196
83445
wikitext
text/x-wiki
'''कनाय''' कोई भी नया वियाह होवल मरदाना के जन्नी के कहल जा हय।
fn1d0sg15ef28f1r30a0ppq9c4ybc6h
83447
83445
2026-10-25T08:03:09Z
शीतल सिन्हा
196
83447
wikitext
text/x-wiki
'''कनाय''' कोई भी नया <nowiki>[[वियाह]]</nowiki> होवल मरदाना के जन्नी के कहल जा हय।
k8lp0zdfuma86fr5v3dao5ovqao3sz8
83450
83447
2026-10-25T08:08:48Z
शीतल सिन्हा
196
83450
wikitext
text/x-wiki
कामजारी
'''कनाय''' कोई भी नया [[वियाह]]<nowiki/>वियाह होवल मरदाना के जन्नी के कहल जा हय।
0cd99ya7auf8cae1e6iilibonoub3rd
खरना
0
18811
83218
83211
2026-10-24T15:18:48Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83218
wikitext
text/x-wiki
'''खरना''' एगो परव है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगावल जा हय। पूजा कैल जा हय। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन।
4shijxn2dtgp01tdg3646jcmjh5yhpf
83219
83218
2026-10-24T15:26:39Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83219
wikitext
text/x-wiki
{{Wikify}}'''खरना''' एगो परव है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगावल जा हय। पूजा कैल जा हय। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन।
dvlfq9svkhufbln9nt6kxuatu607rzr
83285
83219
2026-10-24T18:51:28Z
शीतल सिन्हा
196
83285
wikitext
text/x-wiki
{{Wikify}}'''खरना पूजा के''' एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन लोहंडा के मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगावल जा हय। पूजा कैल जा हय। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन।
8j9452v51s8d8cxmucx3tmtqfqye097
83403
83285
2026-10-25T06:48:52Z
शीतल सिन्हा
196
83403
wikitext
text/x-wiki
'''खरना पूजा के''' एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन लोहंडा के मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
1b2ompybwg3h7psu6jvmbb0fy2stwbp
83407
83403
2026-10-25T07:04:34Z
शीतल सिन्हा
196
83407
wikitext
text/x-wiki
'''खरना पूजा के''' एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन लोहंडा के मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{Cite web|url=https://www.chhathparv.com/p/chhath-puja-fourth-day-usha-arghya.html|title=छठ पूजा का दूसरा दिन - खरना|website=छठ पर्व|access-date=22 अक्तूबर 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022155622/https://www.chhathparv.com/p/chhath-puja-fourth-day-usha-arghya.html|archive-date=22 अक्तूबर 2019|url-status=dead}}</ref>
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
sbr63q2if8lc7t2kuibsjqexrgimhx1
83408
83407
2026-10-25T07:06:47Z
शीतल सिन्हा
196
83408
wikitext
text/x-wiki
'''खरना पूजा के''' एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन लोहंडा के मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{Cite web|url=https://www.chhathparv.com/p/chhath-puja-fourth-day-usha-arghya.html|title=छठ पूजा का दूसरा दिन - खरना|website=छठ पर्व|access-date=22 अक्तूबर 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022155622/https://www.chhathparv.com/p/chhath-puja-fourth-day-usha-arghya.html|archive-date=22 अक्तूबर 2019|url-status=dead}}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
== संदर्भ ==
fd13n4dpqjzx8j43i1w13gp973v3q11
83409
83408
2026-10-25T07:09:39Z
शीतल सिन्हा
196
83409
wikitext
text/x-wiki
'''खरना पूजा के''' एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन लोहंडा के मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{Cite web|url=https://www.chhathparv.com/p/chhath-puja-fourth-day-usha-arghya.html|title=छठ पूजा का दूसरा दिन - खरना|website=छठ पर्व|access-date=22 अक्तूबर 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022155622/https://www.chhathparv.com/p/chhath-puja-fourth-day-usha-arghya.html|archive-date=25 अक्तूबर 202026 }}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
== संदर्भ ==
73rj08zei2gxd5ptz1fq5c0n6rrdm9u
83410
83409
2026-10-25T07:11:13Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */ संदर्भ ठीक कैल गेलइ
83410
wikitext
text/x-wiki
'''खरना पूजा के''' एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन लोहंडा के मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{cite web|url=https://www.livehindustan.com/ncr/gurgaon/story-chhath-puja-2023-kharn-ritual-marks-second-day-of-worship-in-gurugram-173091458258|title=खरना का प्रसाद ग्रहण कर व्रतियों ने शुरू किया 36 घंटे का निर्जला व्रत|website=हिन्दुस्तान|access-date=25 October 2026}}{{cite web|url=https://newsonair.gov.in/hi/%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%9B%E0%A4%A0-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A6/|title=बिहार में चैती छठ पूजा के दूसरे दिन खरना की रस्म अदा की गई|website=आकाशवाणी समाचार|access-date=25 October 2026}}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
== संदर्भ ==
6khoyavhnnrtygmuetz7jg20zoyntrk
83411
83410
2026-10-25T07:11:42Z
Kandarpajit Kallol
168
/* संदर्भ */
83411
wikitext
text/x-wiki
'''खरना पूजा के''' एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन लोहंडा के मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{cite web|url=https://www.livehindustan.com/ncr/gurgaon/story-chhath-puja-2023-kharn-ritual-marks-second-day-of-worship-in-gurugram-173091458258|title=खरना का प्रसाद ग्रहण कर व्रतियों ने शुरू किया 36 घंटे का निर्जला व्रत|website=हिन्दुस्तान|access-date=25 October 2026}}{{cite web|url=https://newsonair.gov.in/hi/%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%9B%E0%A4%A0-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A6/|title=बिहार में चैती छठ पूजा के दूसरे दिन खरना की रस्म अदा की गई|website=आकाशवाणी समाचार|access-date=25 October 2026}}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
ozxnmk6iluhpr3ezt5fz4boyq6puuc0
83414
83411
2026-10-25T07:16:40Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83414
wikitext
text/x-wiki
'''खरना पूजा''' के एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन लोहंडा के मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{cite web|url=https://www.livehindustan.com/ncr/gurgaon/story-chhath-puja-2023-kharn-ritual-marks-second-day-of-worship-in-gurugram-173091458258|title=खरना का प्रसाद ग्रहण कर व्रतियों ने शुरू किया 36 घंटे का निर्जला व्रत|website=हिन्दुस्तान|access-date=25 October 2026}}{{cite web|url=https://newsonair.gov.in/hi/%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%9B%E0%A4%A0-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A6/|title=बिहार में चैती छठ पूजा के दूसरे दिन खरना की रस्म अदा की गई|website=आकाशवाणी समाचार|access-date=25 October 2026}}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
369p222kau6rvdd2lbr41ni4svydtce
83421
83414
2026-10-25T07:26:36Z
शीतल सिन्हा
196
/* खरना करे के तरीका */
83421
wikitext
text/x-wiki
'''खरना पूजा''' के एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन लोहंडा के मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{cite web|url=https://www.livehindustan.com/ncr/gurgaon/story-chhath-puja-2023-kharn-ritual-marks-second-day-of-worship-in-gurugram-173091458258|title=खरना का प्रसाद ग्रहण कर व्रतियों ने शुरू किया 36 घंटे का निर्जला व्रत|website=हिन्दुस्तान|access-date=25 October 2026}}{{cite web|url=https://newsonair.gov.in/hi/%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%9B%E0%A4%A0-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A6/|title=बिहार में चैती छठ पूजा के दूसरे दिन खरना की रस्म अदा की गई|website=आकाशवाणी समाचार|access-date=25 October 2026}}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
पाँचो भोग प्लेट या भोग थाली के विवरण निचे हको।
# सूरज भगवान लागी
# अपने लागी
# पति लागी
# बाल-बच्चा लागी
# गाय लागी
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
qisaiw789w6y7clf3y8z22ag9ax7rtk
83431
83421
2026-10-25T07:50:10Z
शीतल सिन्हा
196
83431
wikitext
text/x-wiki
'''खरना पूजा''' के एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन लोहंडा के मनावल जा हय। इ परव कातिक महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{cite web|url=https://www.livehindustan.com/ncr/gurgaon/story-chhath-puja-2023-kharn-ritual-marks-second-day-of-worship-in-gurugram-173091458258|title=खरना का प्रसाद ग्रहण कर व्रतियों ने शुरू किया 36 घंटे का निर्जला व्रत|website=हिन्दुस्तान|access-date=25 October 2026}}{{cite web|url=https://newsonair.gov.in/hi/%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%9B%E0%A4%A0-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A6/|title=बिहार में चैती छठ पूजा के दूसरे दिन खरना की रस्म अदा की गई|website=आकाशवाणी समाचार|access-date=25 October 2026}}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती सांझ के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
पाँचो भोग प्लेट या भोग थाली के विवरण निचे हको।
# सूरज भगवान लागी
# अपने लागी
# पति लागी
# बाल-बच्चा लागी
# गाय लागी
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
<references />
[[श्रेणी:परव]]
idrmieg8z6jtzth74q4m98csx5g8lcf
83438
83431
2026-10-25T07:56:07Z
शीतल सिन्हा
196
83438
wikitext
text/x-wiki
'''खरना [['''पूजा]] के एगो तरीका है। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन <nowiki>[[लोहंडा]]</nowiki> के मनावल जा हय। इ परव <nowiki>[[कातिक]]</nowiki> महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{cite web|url=https://www.livehindustan.com/ncr/gurgaon/story-chhath-puja-2023-kharn-ritual-marks-second-day-of-worship-in-gurugram-173091458258|title=खरना का प्रसाद ग्रहण कर व्रतियों ने शुरू किया 36 घंटे का निर्जला व्रत|website=हिन्दुस्तान|access-date=25 October 2026}}{{cite web|url=https://newsonair.gov.in/hi/%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%9B%E0%A4%A0-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A6/|title=बिहार में चैती छठ पूजा के दूसरे दिन खरना की रस्म अदा की गई|website=आकाशवाणी समाचार|access-date=25 October 2026}}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के <nowiki>[[आटा ]]</nowiki> के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती <nowiki>[[सांझ]]</nowiki> के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
पाँचो भोग प्लेट या भोग थाली के विवरण निचे हको।
# सूरज भगवान लागी
# अपने लागी
# पति लागी
# बाल-बच्चा लागी
# गाय लागी
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
<references />
[[श्रेणी:परव]]
68chprcvgv5lb0c6ern85b8al8sldbf
83442
83438
2026-10-25T07:58:56Z
शीतल सिन्हा
196
83442
wikitext
text/x-wiki
'''खरना''' सूरज भगवान के '''[['''<nowiki>पूजा]] करेके एगो तरीका हय। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन </nowiki><nowiki>[[लोहंडा]]</nowiki> के मनावल जा हय। इ परव <nowiki>[[कातिक]]</nowiki> महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{cite web|url=https://www.livehindustan.com/ncr/gurgaon/story-chhath-puja-2023-kharn-ritual-marks-second-day-of-worship-in-gurugram-173091458258|title=खरना का प्रसाद ग्रहण कर व्रतियों ने शुरू किया 36 घंटे का निर्जला व्रत|website=हिन्दुस्तान|access-date=25 October 2026}}{{cite web|url=https://newsonair.gov.in/hi/%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%9B%E0%A4%A0-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A6/|title=बिहार में चैती छठ पूजा के दूसरे दिन खरना की रस्म अदा की गई|website=आकाशवाणी समाचार|access-date=25 October 2026}}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के <nowiki>[[आटा ]]</nowiki> के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती <nowiki>[[सांझ]]</nowiki> के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
पाँचो भोग प्लेट या भोग थाली के विवरण निचे हको।
# सूरज भगवान लागी
# अपने लागी
# पति लागी
# बाल-बच्चा लागी
# गाय लागी
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
<references />
[[श्रेणी:परव]]
8wsx0vpirafzzlwqo6z3zizb6xlig40
83461
83442
2026-10-25T08:22:08Z
शीतल सिन्हा
196
83461
wikitext
text/x-wiki
'''खरना''' सूरज भगवान के [[पूजा]] करेके एगो तरीका हय। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन [[लोहंड़ा]] के मनावल जा हय। इ परव [[कातिक]] महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{cite web|url=https://www.livehindustan.com/ncr/gurgaon/story-chhath-puja-2023-kharn-ritual-marks-second-day-of-worship-in-gurugram-173091458258|title=खरना का प्रसाद ग्रहण कर व्रतियों ने शुरू किया 36 घंटे का निर्जला व्रत|website=हिन्दुस्तान|access-date=25 October 2026}}{{cite web|url=https://newsonair.gov.in/hi/%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%9B%E0%A4%A0-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A6/|title=बिहार में चैती छठ पूजा के दूसरे दिन खरना की रस्म अदा की गई|website=आकाशवाणी समाचार|access-date=25 October 2026}}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के [[आटा]]<nowiki/>आटा के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती <nowiki>[[सांझ]]</nowiki> के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
पाँचो भोग प्लेट या भोग थाली के विवरण निचे हको।
# सूरज भगवान लागी
# अपने लागी
# मरद लागी
# बाल-बच्चा लागी
# गाय लागी
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
<references />
[[श्रेणी:परव]]
ttr2gt003181p9lr60hip68umfdz8zy
83463
83461
2026-10-25T08:25:45Z
शीतल सिन्हा
196
83463
wikitext
text/x-wiki
'''खरना''' सूरज भगवान के [[पूजा]] करेके एगो तरीका हय। इ छठ परव के चार दिन में से दूसर दिन [[लोहंड़ा]] के मनावल जा हय। इ परव [[कातिक]] महिना के इनजोरिया के पंचमी के मनावल जा हय।<ref>{{cite web|url=https://www.livehindustan.com/ncr/gurgaon/story-chhath-puja-2023-kharn-ritual-marks-second-day-of-worship-in-gurugram-173091458258|title=खरना का प्रसाद ग्रहण कर व्रतियों ने शुरू किया 36 घंटे का निर्जला व्रत|website=हिन्दुस्तान|access-date=25 October 2026}}{{cite web|url=https://newsonair.gov.in/hi/%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%80-%E0%A4%9B%E0%A4%A0-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A6/|title=बिहार में चैती छठ पूजा के दूसरे दिन खरना की रस्म अदा की गई|website=आकाशवाणी समाचार|access-date=25 October 2026}}</ref>
== खरना करे के तरीका ==
इ दिन वरती पूरे दिन निर्जला उपवास रख हथिन। वरती पूजा अउर भोग लागी गुड़ के खीर,रोटी,चावल के [[आटा]] के पीट्ठा बनाव हधिन। वरती <nowiki>[[सांझ]]</nowiki> के बेर डुबे घड़ी सूरज भगवान और छठी मैया के भोग लगाव हथिन। ओकर बाद वरती भोग परसाद खा हथिन। भोग पाँच गो बरतन में लगावल जा हय। इ बरतन पहले जमाना में मट्टी के रह हलै अब अधिकतर घर में पीतल के पलेट में भोग लगावल जा हय।
पाँचो भोग प्लेट या भोग थाली के विवरण निचे हको।
# सूरज भगवान लागी
# अपने लागी
# मरद लागी
# बाल-बच्चा लागी
# गाय लागी
== खरना के गीत ==
जोड़ों ओ परिया ले ले वरती पुकारे लाल
डुब न सुरुज देव लेहु न खड़नमा लाल
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
<references />
[[श्रेणी:परव]]
q9r9nkr01iz1gcnouy3oobvbjf3ugj6
सर गणेश दत्त सिंह
0
18814
83230
82982
2026-10-24T15:39:28Z
Kandarpajit Kallol
168
83230
wikitext
text/x-wiki
'''सर गणेश दत्त सिंह''' के जनम 13 जनवरी 1868 के होल रहे। ई ब्रिटिश काल के समय बिहार आउर उड़ीसा प्रांत के एगो बहुत ही प्रभावशाली, समर्पित आउर दूरदर्शी मंत्री रहलन। अपन कार्यकाल में शिक्षा, स्वास्थ्य आउर समाज सुधार के क्षेत्र में अइसन-अइसन काम कइलन जेकरा से आधुनिक बिहार के नींव पड़ल।<ref name="burkewwii">{{cite book |title= [[Burke's Peerage|Burke's Peerage, Baronetage & Knighthood]]|publisher=Burke's Peerage & Gentry |editor= Burke, Sir Bernard |editor-link=Bernard Burke |edition= 97th |year=1939 |page= 2908|ref=Burke }}</ref>
==शिक्षा आउर करियर==
वकालत: पढ़ाई पूरा करे के बाद ऊ कानून के क्षेत्र में कदम रखलन आउर पटना उच्च न्यायालय में एगो प्रतिष्ठित आउर सफल वकील के रूप में नाम कमइलन।
==राजनीति आउर प्रशासन==
ऊ बहुत दिन ले विधान परिषद के सदस्य रहलन आउर साल 1923 से 1937 ले बिहार आउर उड़ीसा के स्थानीय स्वशासन, शिक्षा आउर स्वास्थ्य मंत्री के रूप में काम कइलन।
==शिक्षा के क्षेत्र में बहुमूल्य योगदान==
सर गणेश दत्त के बिहार में आधुनिक शिक्षा आउर पढ़ाई-लिखाई के संस्थान के विकास के मुख्य सूत्रधार मानल जा हई। ऊ शिक्षा के बढ़ावे ल अपन पूरा जिनगी आउर आपन संपत्ति समर्पित कर देहलन। उनकर प्रयास से स्थापित मुख्य संस्थान: पटना विश्वविद्यालय: विश्वविद्यालय के बनावे आउर एकर विस्तार करे में ऊ बहुत महत्वपूर्ण भूमिका निभवलन। साइंस कॉलेज, पटना : विज्ञान के पढ़ाई के बढ़ावा देवे लगी प्रतिष्ठित कॉलेज उनकरे कार्यकाल में स्थापित रहल। प्रिंस ऑफ़ वेल्स मेडिकल कॉलेज (आब के पीएमसीएच): डॉक्टर बने के पढ़ाई के मजबूत करे लगी इ मेडिकल कॉलेज के स्थापना में उनकर बहुत बड़ हाथ रहे।
==सामाजिक सुधार आउर दानशीलता==
छात्रावास (हॉस्टल) के निर्माण: गरीब, लाचार आउर दूर-दराज से आवे वाला छात्रन के रहे लगी ऊ पटना में कईगो हॉस्टल बनवलन, ताकि पइसा के कमी से ककरो पढ़ाई ना रुके।उदार दान: ऊ आपन कमाई के बहुत बड़ हिस्सा गरीब विद्यार्थी के छात्रवृत्ति (स्कॉलरशिप) आउर समाज के भलाई के काम में दान कर देहलन
== निष्कर्ष==
सर गणेश दत्त के जिनगी सादगी, जनता के सेवा आउर दूरदर्शिता के मिसाल हई। आधुनिक बिहार के शिक्षा आउर स्वास्थ्य के ढांचा के खड़ा करे में उनकर योगदान हमेशा याद रखल जईतै।
==सन्दर्भ==
srpupx403wzfhblkehlrysgsg3dz5ha
83231
83230
2026-10-24T15:40:33Z
Kandarpajit Kallol
168
83231
wikitext
text/x-wiki
'''सर गणेश दत्त सिंह''' के जनम 13 जनवरी 1868 के होल रहे। ई ब्रिटिश काल के समय बिहार आउर उड़ीसा प्रांत के एगो बहुत ही प्रभावशाली, समर्पित आउर दूरदर्शी मंत्री रहलन। अपन कार्यकाल में शिक्षा, स्वास्थ्य आउर समाज सुधार के क्षेत्र में अइसन-अइसन काम कइलन जेकरा से आधुनिक बिहार के नींव पड़ल।<ref name="burkewwii">{{cite book |title= [[Burke's Peerage|Burke's Peerage, Baronetage & Knighthood]]|publisher=Burke's Peerage & Gentry |editor= Burke, Sir Bernard |editor-link=Bernard Burke |edition= 97th |year=1939 |page= 2908|ref=Burke }}</ref>
==शिक्षा आउर करियर==
वकालत: पढ़ाई पूरा करे के बाद ऊ कानून के क्षेत्र में कदम रखलन आउर पटना उच्च न्यायालय में एगो प्रतिष्ठित आउर सफल वकील के रूप में नाम कमइलन।
==राजनीति आउर प्रशासन==
ऊ बहुत दिन ले विधान परिषद के सदस्य रहलन आउर साल 1923 से 1937 ले बिहार आउर उड़ीसा के स्थानीय स्वशासन, शिक्षा आउर स्वास्थ्य मंत्री के रूप में काम कइलन।
==शिक्षा के क्षेत्र में बहुमूल्य योगदान==
सर गणेश दत्त के बिहार में आधुनिक शिक्षा आउर पढ़ाई-लिखाई के संस्थान के विकास के मुख्य सूत्रधार मानल जा हई। ऊ शिक्षा के बढ़ावे ल अपन पूरा जिनगी आउर आपन संपत्ति समर्पित कर देहलन। उनकर प्रयास से स्थापित मुख्य संस्थान: पटना विश्वविद्यालय: विश्वविद्यालय के बनावे आउर एकर विस्तार करे में ऊ बहुत महत्वपूर्ण भूमिका निभवलन। साइंस कॉलेज, पटना : विज्ञान के पढ़ाई के बढ़ावा देवे लगी प्रतिष्ठित कॉलेज उनकरे कार्यकाल में स्थापित रहल। प्रिंस ऑफ़ वेल्स मेडिकल कॉलेज (आब के पीएमसीएच): डॉक्टर बने के पढ़ाई के मजबूत करे लगी इ मेडिकल कॉलेज के स्थापना में उनकर बहुत बड़ हाथ रहे।
==सामाजिक सुधार आउर दानशीलता==
छात्रावास (हॉस्टल) के निर्माण: गरीब, लाचार आउर दूर-दराज से आवे वाला छात्रन के रहे लगी ऊ पटना में कईगो हॉस्टल बनवलन, ताकि पइसा के कमी से ककरो पढ़ाई ना रुके।उदार दान: ऊ आपन कमाई के बहुत बड़ हिस्सा गरीब विद्यार्थी के छात्रवृत्ति (स्कॉलरशिप) आउर समाज के भलाई के काम में दान कर देहलन
== निष्कर्ष==
सर गणेश दत्त के जिनगी सादगी, जनता के सेवा आउर दूरदर्शिता के मिसाल हई। आधुनिक बिहार के शिक्षा आउर स्वास्थ्य के ढांचा के खड़ा करे में उनकर योगदान हमेशा याद रखल जईतै।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही लोग]]
e1oeid9y8mujhy3idrurq72jxb1dfzf
ओरहुल
0
18815
83417
82985
2026-10-25T07:23:16Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83417
wikitext
text/x-wiki
'''ओरहुल''' के फूल के मुख्य रूप से [[हिंदी]] में गुड़हल के फूल कहल जा हय। एकरा [[अंग्रेजी]] में हिबिस्कस कहल जा हय। ओरहुल मालबेसी कुल में पौधा के एक प्रजाति हय, जो उष्ण कटिबंधीय आउर उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्र में पावल जा हय।<ref>{{cite web
|url=http://www.prajabharat.com/fullstory.asp?storyid=C-10-1009484&sitecode=bhs§ion=S1017&par=S31
|title=गुड़हल का फूल घटाएगा कोलेस्ट्रॉल
|publisher=प्रजाभारत
|access-date=25 August 2008
|archive-url=https://web.archive.org/web/20080926214512/http://www.prajabharat.com/fullstory.asp?storyid=C-10-1009484&sitecode=bhs§ion=S1017&par=S31
|archive-date=26 September 2008
|url-status=dead
}}</ref> ई प्रजाति बहुत बड़ होव हय, जेकरा में 319 प्रजाति शामिल हय और अपन बड़ और आकर्षक फूल लगी प्रसिद्ध हय और इ प्रजाति के आमतौर पर रोज, मैलो के नाम से जानल जा हय। ई प्रजाति में बारमासी शाकीय पौधा और लकड़ी के झाड़ि और छोटा पेड़ पौधा शामिल हय। इ फूल के बहुत सारा प्रजाति हय, जेकरा में ढेर सारा प्रजाति के सजावे खातिर व्यापक तौर पर उगावल जा हय।
==सन्दर्भ==
btcb0m3muqrkfuhvzggqq80hax7jvyv
वार्ता:हिमानी विज्ञान
1
18816
83362
82994
2026-10-25T03:28:38Z
सीमा1
562
83362
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Baltoro glacier from air.jpg|right|thumb|300px|[[काराकोरम]] की बाल्तोरो हिमानी का एक चित्र
'''हिमानी विज्ञान अथवा हिमनद विज्ञान'''(अंग्रेजी: Glaciology; फ्रेंच-प्रांतीय शब्द glace, जेकर अर्थ हइ "बरफ"; या लैटिन शब्द glacies, जेकर अर्थ हइ "हिम या बरफ"; आउ यूनानी शब्द λόγος (logos), जेकर अर्थ हइ "अध्ययन") आम तौर पर बरफ आउ ओकरा से जुड़ल प्रक्रिया के अध्ययन हइ। खास तौर पर ई हिमनद के अध्ययन से संबंधित विज्ञान हइ। दोसरा शब्द में, ई पृथ्वी के हिममंडल के अध्ययन आउ विश्लेषण कर हइ।
एही से हिमानी विज्ञान के एगो अंतरविषयी विज्ञान के रूप में परिभाषित कैल जा हइ, जे भूभौतिकी, भूविज्ञान, भौतिक भूगोल, भू-आकृति विज्ञान, जलवायु विज्ञान, मौसम विज्ञान, जलविज्ञान, जीव विज्ञान आउर पारिस्थितिकी के जोड़ के हिमनद के काम करे के तरीका, ओकर आकार-प्रकार आउ मनुख के जिनगी पर ओकर अलग-अलग परभाव के अध्ययन कर हइ। पृथ्वी से बाहर चादं, मंगल, यूरोप अइसन दोसरा खगोलीय पिंड पर बरफ के अध्ययन के एस्ट्रोग्लेशियोलॉजी भी कहल जा हइ।
[[Image:glacier.zermatt.arp.750pix.jpg|thumb|right|ग्लेशियर के एगो छबि]]
<ref>{{cite book|author=रिचर्ड एस. विलियम्स, जूनियर|year=1987|url=http://www.igsoc.org/login/?returnto=/annals/9/igs_annals_vol09_year1987_pg254-255.pdf|title="Annals of Glaciology|edition=v.9|publisher=[[:en:International Glaciological Society|अंतरराष्ट्रीय हिमनद संस्था]]|format=PDF|page=255|access-date=15 जून 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924033423/http://www.igsoc.org/login/?returnto=%2Fannals%2F9%2Figs_annals_vol09_year1987_pg254-255.pdf|archive-date=24 सितंबर 2015|url-status=dead}}</ref>
==सन्दर्भ==
lklvfa1f0kaaagxvqpv1rvqixmmw1w8
83363
83362
2026-10-25T03:28:56Z
सीमा1
562
83363
wikitext
text/x-wiki
[[चित्र:Baltoro glacier from air.jpg|right|thumb|300px|[[काराकोरम]] की बाल्तोरो हिमानी का एक चित्र]]
'''हिमानी विज्ञान अथवा हिमनद विज्ञान'''(अंग्रेजी: Glaciology; फ्रेंच-प्रांतीय शब्द glace, जेकर अर्थ हइ "बरफ"; या लैटिन शब्द glacies, जेकर अर्थ हइ "हिम या बरफ"; आउ यूनानी शब्द λόγος (logos), जेकर अर्थ हइ "अध्ययन") आम तौर पर बरफ आउ ओकरा से जुड़ल प्रक्रिया के अध्ययन हइ। खास तौर पर ई हिमनद के अध्ययन से संबंधित विज्ञान हइ। दोसरा शब्द में, ई पृथ्वी के हिममंडल के अध्ययन आउ विश्लेषण कर हइ।
एही से हिमानी विज्ञान के एगो अंतरविषयी विज्ञान के रूप में परिभाषित कैल जा हइ, जे भूभौतिकी, भूविज्ञान, भौतिक भूगोल, भू-आकृति विज्ञान, जलवायु विज्ञान, मौसम विज्ञान, जलविज्ञान, जीव विज्ञान आउर पारिस्थितिकी के जोड़ के हिमनद के काम करे के तरीका, ओकर आकार-प्रकार आउ मनुख के जिनगी पर ओकर अलग-अलग परभाव के अध्ययन कर हइ। पृथ्वी से बाहर चादं, मंगल, यूरोप अइसन दोसरा खगोलीय पिंड पर बरफ के अध्ययन के एस्ट्रोग्लेशियोलॉजी भी कहल जा हइ।
[[Image:glacier.zermatt.arp.750pix.jpg|thumb|right|ग्लेशियर के एगो छबि]]
<ref>{{cite book|author=रिचर्ड एस. विलियम्स, जूनियर|year=1987|url=http://www.igsoc.org/login/?returnto=/annals/9/igs_annals_vol09_year1987_pg254-255.pdf|title="Annals of Glaciology|edition=v.9|publisher=[[:en:International Glaciological Society|अंतरराष्ट्रीय हिमनद संस्था]]|format=PDF|page=255|access-date=15 जून 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924033423/http://www.igsoc.org/login/?returnto=%2Fannals%2F9%2Figs_annals_vol09_year1987_pg254-255.pdf|archive-date=24 सितंबर 2015|url-status=dead}}</ref>
==सन्दर्भ==
26xzxy8wdz2y361xp8k4uqdty2ye0fs
83364
83363
2026-10-25T03:33:13Z
सीमा1
562
83364
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Baltoro glacier from air.jpg|right|thumb|300px|[[काराकोरम]] की [[बाल्तोरो हिमानी]] का एक चित्र]]
'''हिमानी विज्ञान अथवा हिमनद विज्ञान'''(अंग्रेजी: Glaciology; फ्रेंच-प्रांतीय शब्द glace, जेकर अर्थ हइ "बरफ"; या लैटिन शब्द glacies, जेकर अर्थ हइ "हिम या बरफ"; आउ यूनानी शब्द λόγος (logos), जेकर अर्थ हइ "अध्ययन") आम तौर पर बरफ आउ ओकरा से जुड़ल प्रक्रिया के अध्ययन हइ। खास तौर पर ई हिमनद के अध्ययन से संबंधित विज्ञान हइ। दोसरा शब्द में, ई पृथ्वी के हिममंडल के अध्ययन आउ विश्लेषण कर हइ।
एही से हिमानी विज्ञान के एगो अंतरविषयी विज्ञान के रूप में परिभाषित कैल जा हइ, जे भूभौतिकी, भूविज्ञान, भौतिक भूगोल, भू-आकृति विज्ञान, जलवायु विज्ञान, मौसम विज्ञान, जलविज्ञान, जीव विज्ञान आउर पारिस्थितिकी के जोड़ के हिमनद के काम करे के तरीका, ओकर आकार-प्रकार आउ मनुख के जिनगी पर ओकर अलग-अलग परभाव के अध्ययन कर हइ। पृथ्वी से बाहर चादं, मंगल, यूरोप अइसन दोसरा खगोलीय पिंड पर बरफ के अध्ययन के एस्ट्रोग्लेशियोलॉजी भी कहल जा हइ।
[[Image:glacier.zermatt.arp.750pix.jpg|thumb|right|ग्लेशियर के एगो छबि]]
<ref>{{cite book|author=रिचर्ड एस. विलियम्स, जूनियर|year=1987|url=http://www.igsoc.org/login/?returnto=/annals/9/igs_annals_vol09_year1987_pg254-255.pdf|title="Annals of Glaciology|edition=v.9|publisher=[[:en:International Glaciological Society|अंतरराष्ट्रीय हिमनद संस्था]]|format=PDF|page=255|access-date=15 जून 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924033423/http://www.igsoc.org/login/?returnto=%2Fannals%2F9%2Figs_annals_vol09_year1987_pg254-255.pdf|archive-date=24 सितंबर 2015|url-status=dead}}</ref>
==सन्दर्भ==
k1heocrwtgn2lg7xndhz5xknzz72kbq
सहजन
0
18817
83233
82996
2026-10-24T15:42:10Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83233
wikitext
text/x-wiki
{{Wikify}}'''सहजन''' एक उपयोगी पौधा हय। एरा मुनगा, सेंजन, सुजना और सजना नाम से जानल जा हय। ई तेजी से बढ़े वाला और सूखल से प्रभावित न होबे वाला एक पौधा हय। ई भारतीय उपमहाद्वीप के देशज हय और दक्षिण [[एशिया]] और दक्षिण पूर्व एशिया में एकरा बहुत उपयोग में लावल जा हय। ई पेड़ के बहुत भाग से पोषक तत्व भरपूर पावल जा हय। एही लागि एकर बहुत तरीके से उपयोग कइल जा हय। एकर उपयोग पत्ता, सब्जी और पारंपरिक औषधि के रूप में प्रयोग कयल जा हय। सहजन के लगभग सभी भाग, पत्ता, फूल, फल, बीज, डाली, छाल, जड़, बीज, खाल जा हय। संसार के कुछ भाग में एकर फलियां खाय के परंपरा हय, जबकि दूसर भाग में पत्तियां, पत्ता अधिक पसंद कइल जा हय। एकर फूल के पकाकर खायल जा हय। कई देश में एकर छाल, रस, पत्ती, बीज, तेल, फूल से दवाई बनावल जा हय।
3l4q6nvj3752ycwpua8nor7zt7gbpft
मगही कविता
0
18818
83234
83034
2026-10-24T15:42:36Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83234
wikitext
text/x-wiki
'''मगही कविता''' [[मगही साहित्य]] के एगो विधा हइ। मगही में कविता लिखे के परमान प्राचीन काल से मिले लग हइ। प्राचीन काल के [[सिद्ध साहित्य]] से लेके आधुनिक काल तक मगही कविता लिखल जाय के परंपरा मिल हइ। मगही में महाकाव्य, प्रबंध काव्य, खंड काव्य, मुक्तक काव्य, गीतिकाव्य अउ चंपू काव्य लिखल गेले हे।
== इतिहास ==
मगही कविता के इतिहास प्राकृत अउ अपभ्रंश काल से ही मिल हइ। सिद्ध सरहपा आ भूषुकपा के चर्यापद में मगही कविता के प्रारंभिक रूप देखे ला मिल हइ। <ref>पूनम मिश्र- [https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm मगही का भाषिक स्वरुप और उसका साहित्यिक विकास], इंदिरा गांधी राष्ट्रीय कला केंद्र</ref>
आधुनिक काल में २०वीं सदी के बीच्चे से मगही कविता में आधुनिक चेतना, सामाजिक सरोकार आ शास्त्रीय काव्य-रूप के प्रयोग तेज़ी से होबे लगलै। प्रबंध अउ मुक्तक दुनो रूपों में कविता लिखल गेलै।<ref>डॉ. सम्पति आर्याणी- ''मगही भाषा और साहित्य'', बिहार राष्ट्रभाषा परिषद, पटना</ref>
== प्रबन्ध कविता ==
प्रबंध कविता समुचे कथा पर आधारित होब है जैसे महाभारत रामायण आदि के समुच्चे कहानी पर लिखल कविता। मगही भाषा में पौराणिक, ऐतिहासिक अउ आधुनिक सामाजिक विषयों पर कय गो उत्कृष्ट प्रबंध काव्य लिखल गेल हे। ओकरा में कुछ के सूची नीचे देल जा रहलो हे:
* '''सिद्धार्थ''' - डॉ. रामप्रसाद सिंह
* '''सम्भवामि युगे युगे''' - रामपुकार सिंह
* '''मगधदूत''' - योगेश्वर सिंह 'योगी'
* '''खांडव दाह''' - बासुदेव प्रसाद सिंह
* '''अम्बपाली''' - रामप्रसाद सिंह
== खण्ड कविता ==
खंड कविता भी प्रबंध कविता नियन कथात्मक होब हइ लेकिन ओकरा में समुच्चे कथा न कहके ओकर एगो खंड पर लिखल जा है। जैसे पूरा महाभारत तो प्रबंध कविता होतै मगर अभिमन्यू के विरता पर लिखल कविता खंड कविता में अइतै। मगही कविता में लिखल गेल खंड कविता में से कुछ नीचे देल जा रहलो हे:
* '''धमार''' - श्रीकांत शास्त्री
* '''काक भुशुण्डि''' - रामनरेश प्रसाद वर्मा
* '''गौतम''' - बासुदेव प्रसाद सिंह
== मुक्तक कविता ==
मुक्तक कविता में कोय परंपरागत कथा के आधार न लेल जा हइ। एकरा में कोय एक कथा चाहे ओकर हिस्सा लेके कविता न कइल जा हइ बकि कोइ विषय पर स्वतंत्र रूप से कविता लिखल जा हइ। मगही कविता में मुक्तक कविता भी खूब लिखल गेलै। कुछ उल्लेखनीय मुक्तक कविता संग्रह के सूची नीचे देल जा रहलो हे:
* '''अंगार''' - मथुरा प्रसाद 'नवीन'
* '''लटपटती चटपटी''' - बाबूलाल मधुकर
* '''सोना के थारी''' - रामविलास 'रजकण'
* '''बिहान''' - धनंजय श्रोत्रिय
== चम्पू कविता ==
चंपू कविता ओकरा कहल जा हइ जेकरा में गद अउ पद दुनो के समिश्रण होब हइ। मगही कविता के कुछ चंपू के नाम नीचे के सूची में देल जा रहलो हे:
* '''बनत-बनत बनजाय''' - बाबूराम सिंह 'लमगोड़ा'
* '''शब्द चित्र''' - रामदास आर्या
== एकरो देखथिन ==
* [[मगही भाषा]]
* [[मगही साहित्य]]
* [[मगही उपन्यास]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
9ng5h8kkc4m7x7mm0tnbwdv56vzjbpk
83235
83234
2026-10-24T15:43:24Z
Kandarpajit Kallol
168
83235
wikitext
text/x-wiki
'''मगही कविता''' [[मगही साहित्य]] के एगो विधा हइ। मगही में कविता लिखे के परमान प्राचीन काल से मिले लग हइ। प्राचीन काल के [[सिद्ध साहित्य]] से लेके आधुनिक काल तक मगही कविता लिखल जाय के परंपरा मिल हइ। मगही में महाकाव्य, प्रबंध काव्य, खंड काव्य, मुक्तक काव्य, गीतिकाव्य अउ चंपू काव्य लिखल गेले हे।
== इतिहास ==
मगही कविता के इतिहास प्राकृत अउ अपभ्रंश काल से ही मिल हइ। सिद्ध सरहपा आ भूषुकपा के चर्यापद में मगही कविता के प्रारंभिक रूप देखे ला मिल हइ। <ref>पूनम मिश्र- [https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm मगही का भाषिक स्वरुप और उसका साहित्यिक विकास], इंदिरा गांधी राष्ट्रीय कला केंद्र</ref>
आधुनिक काल में २०वीं सदी के बीच्चे से मगही कविता में आधुनिक चेतना, सामाजिक सरोकार आ शास्त्रीय काव्य-रूप के प्रयोग तेज़ी से होबे लगलै। प्रबंध अउ मुक्तक दुनो रूपों में कविता लिखल गेलै।<ref>डॉ. सम्पति आर्याणी- ''मगही भाषा और साहित्य'', बिहार राष्ट्रभाषा परिषद, पटना</ref>
== प्रबन्ध कविता ==
प्रबंध कविता समुचे कथा पर आधारित होब है जैसे महाभारत रामायण आदि के समुच्चे कहानी पर लिखल कविता। मगही भाषा में पौराणिक, ऐतिहासिक अउ आधुनिक सामाजिक विषयों पर कय गो उत्कृष्ट प्रबंध काव्य लिखल गेल हे। ओकरा में कुछ के सूची नीचे देल जा रहलो हे:
* '''सिद्धार्थ''' - डॉ. रामप्रसाद सिंह
* '''सम्भवामि युगे युगे''' - रामपुकार सिंह
* '''मगधदूत''' - योगेश्वर सिंह 'योगी'
* '''खांडव दाह''' - बासुदेव प्रसाद सिंह
* '''अम्बपाली''' - रामप्रसाद सिंह
== खण्ड कविता ==
खंड कविता भी प्रबंध कविता नियन कथात्मक होब हइ लेकिन ओकरा में समुच्चे कथा न कहके ओकर एगो खंड पर लिखल जा है। जैसे पूरा महाभारत तो प्रबंध कविता होतै मगर अभिमन्यू के विरता पर लिखल कविता खंड कविता में अइतै। मगही कविता में लिखल गेल खंड कविता में से कुछ नीचे देल जा रहलो हे:
* '''धमार''' - श्रीकांत शास्त्री
* '''काक भुशुण्डि''' - रामनरेश प्रसाद वर्मा
* '''गौतम''' - बासुदेव प्रसाद सिंह
== मुक्तक कविता ==
मुक्तक कविता में कोय परंपरागत कथा के आधार न लेल जा हइ। एकरा में कोय एक कथा चाहे ओकर हिस्सा लेके कविता न कइल जा हइ बकि कोइ विषय पर स्वतंत्र रूप से कविता लिखल जा हइ। मगही कविता में मुक्तक कविता भी खूब लिखल गेलै। कुछ उल्लेखनीय मुक्तक कविता संग्रह के सूची नीचे देल जा रहलो हे:
* '''अंगार''' - मथुरा प्रसाद 'नवीन'
* '''लटपटती चटपटी''' - बाबूलाल मधुकर
* '''सोना के थारी''' - रामविलास 'रजकण'
* '''बिहान''' - धनंजय श्रोत्रिय
== चम्पू कविता ==
चंपू कविता ओकरा कहल जा हइ जेकरा में गद अउ पद दुनो के समिश्रण होब हइ। मगही कविता के कुछ चंपू के नाम नीचे के सूची में देल जा रहलो हे:
* '''बनत-बनत बनजाय''' - बाबूराम सिंह 'लमगोड़ा'
* '''शब्द चित्र''' - रामदास आर्या
== एकरो देखथिन ==
* [[मगही भाषा]]
* [[मगही साहित्य]]
* [[मगही उपन्यास]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
[[श्रेणी:मगही साहित्य]]
ix0jlfa36qe8ayxlzoyxui1jo4jb4tu
विकिपीडिया:मगध-मगही से जुड़ल आवश्यक लेखन के सूची
4
18833
83256
83136
2026-10-24T16:17:10Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83256
wikitext
text/x-wiki
#[[बड़का मगध]] — [[:en:Greater Magadha|Greater Magadha]]
#[[अशोक के शिलालेख]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]]
#[[पाली त्रिपिटक]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]]
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[अवंती-मगध युद्ध]] — [[:en:Avanti–Magadhan War|Avanti–Magadhan War]]
#[[मगध-अङ्ग युद्ध]] — [[:en:Magadha–Anga war|Magadha–Anga war]]
#[[मगध-वज्जि युद्ध]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[वात्स्यायन]] — [[:en:Vātsyāyana|Vātsyāyana]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[मौर्य कला]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[ग्रैंड ट्रंक रोड]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
#[[जौगड़ा]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कलिंग युद्ध]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[अजातशत्रु]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]]
#[[बिंबिसार]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]]
#[[कोसल देवी]] — [[:en:Kosala Devi|Kosala Devi]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[राजकुमारी वजिरा]] — [[:en:Princess Vajira|Princess Vajira]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिष्यरक्षिता]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[वितशोक]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]]
#[[धनानंद]] — [[:en:Dhana Nanda|Dhana Nanda]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[कालाशोक]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[देवभूति]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[वसुज्येष्ठ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]]
#[[वसुमित्र]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]]
j89m01n25yfl2by6s907yo0s77e35sn
83361
83256
2026-10-25T03:27:24Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83361
wikitext
text/x-wiki
#[[अशोक के शिलालेख]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]]
#[[पाली त्रिपिटक]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]]
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[मगध-वज्जि युद्ध]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[मौर्य कला]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[ग्रैंड ट्रंक रोड]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
#[[जौगड़ा]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कलिंग युद्ध]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[अजातशत्रु]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]]
#[[बिंबिसार]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिष्यरक्षिता]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[वितशोक]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[कालाशोक]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[देवभूति]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[वसुज्येष्ठ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]]
#[[वसुमित्र]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]]
23zc847abz85omhzodc16yoiae9y49v
83367
83361
2026-10-25T05:38:19Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83367
wikitext
text/x-wiki
#[[अशोक के शिलालेख]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]]
#[[पाली त्रिपिटक]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]]
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[मगध-वज्जि युद्ध]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[मौर्य कला]] — [[:en:Mauryan art|Mauryan art]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[ग्रैंड ट्रंक रोड]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
#[[जौगड़ा]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कलिंग युद्ध]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[अजातशत्रु]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]]
#[[बिंबिसार]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिष्यरक्षिता]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[वितशोक]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[कालाशोक]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[देवभूति]] — [[:en:Devabhuti|Devabhuti]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[वसुज्येष्ठ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]]
#[[वसुमित्र]] — [[:en:Vasumitra|Vasumitra]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
8n4beny972zlsbe6wurwlj190rimix8
83443
83367
2026-10-25T07:59:19Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83443
wikitext
text/x-wiki
#[[अशोक के शिलालेख]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]]
#[[पाली त्रिपिटक]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]]
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[मगध-वज्जि युद्ध]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[ग्रैंड ट्रंक रोड]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
#[[जौगड़ा]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कलिंग युद्ध]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[अजातशत्रु]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]]
#[[बिंबिसार]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिष्यरक्षिता]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[वितशोक]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[कालाशोक]] — [[:en:Kalashoka|Kalashoka]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[वसुज्येष्ठ]] — [[:en:Vasujyeshtha|Vasujyeshtha]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
ow8p5ha5hmrc3ifi3z283jt60kes10j
83451
83443
2026-10-25T08:09:01Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83451
wikitext
text/x-wiki
#[[अशोक के शिलालेख]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]]
#[[पाली त्रिपिटक]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]]
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[मगध-वज्जि युद्ध]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[ग्रैंड ट्रंक रोड]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
#[[जौगड़ा]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कलिंग युद्ध]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[अजातशत्रु]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]]
#[[बिंबिसार]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिष्यरक्षिता]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[वितशोक]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
8n9jzpmcgin9vj2msog5oiz7wihejvf
83453
83451
2026-10-25T08:12:11Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83453
wikitext
text/x-wiki
#[[अशोक के शिलालेख]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]]
#[[पाली त्रिपिटक]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]]
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[मगध-वज्जि युद्ध]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[ग्रैंड ट्रंक रोड]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
#[[जौगड़ा]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कलिंग युद्ध]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[अजातशत्रु]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]]
#[[बिंबिसार]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिष्यरक्षिता]] — [[:en:Tishyaraksha|Tishyaraksha]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[वितशोक]] — [[:en:Vitashoka|Vitashoka]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
t6ed3g6cgvyevbvt86cwcrctyid17bz
83475
83453
2026-10-25T08:36:55Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83475
wikitext
text/x-wiki
#[[अशोक के शिलालेख]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]]
#[[पाली त्रिपिटक]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]]
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[मगध-वज्जि युद्ध]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[ग्रैंड ट्रंक रोड]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
#[[जौगड़ा]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कलिंग युद्ध]] — [[:en:Kalinga War|Kalinga War]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[अजातशत्रु]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]]
#[[बिंबिसार]] — [[:en:Bimbisara|Bimbisara]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
dcri4susqnxdaugvzn7jrhokil7cnku
83485
83475
2026-10-25T08:49:01Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83485
wikitext
text/x-wiki
#[[अशोक के शिलालेख]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]]
#[[पाली त्रिपिटक]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]]
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[मगध-वज्जि युद्ध]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[ग्रैंड ट्रंक रोड]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
#[[जौगड़ा]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[अजातशत्रु]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
bh30mqsarm2lnr4xfvxfvajr5hon0ih
83488
83485
2026-10-25T09:23:34Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83488
wikitext
text/x-wiki
#[[अशोक के शिलालेख]] — [[:en:Edicts of Ashoka|Edicts of Ashoka]]
#[[पाली त्रिपिटक]] — [[:en:Pali Canon|Pali Canon]]
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[मगध-वज्जि युद्ध]] — [[:en:Magadha–Vajji war|Magadha–Vajji war]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[ग्रैंड ट्रंक रोड]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
#[[जौगड़]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[अजातशत्रु]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
nv3lc42rvut591x0u9n5qbgx8lnimqe
राजकुमारी वजिरा
0
18836
83262
83147
2026-10-24T16:36:08Z
Kandarpajit Kallol
168
83262
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|५वाँ सदी ईसा पूर्व के मगध सम्राट अजातशत्रु के पटरानी}}
{{Infobox royalty
| name = वजिरा
| title = [[कोसल]] के राजकुमारी
| succession = [[हर्यंक राजवंश|मगध]] के पटरानी (रानी कंसोर्ट)
| reign = {{circa|492|460 ईसा पूर्व}}
| predecessor = [[कोसल देवी]]
| successor = अज्ञात
| spouse = [[अजातशत्रु]]
| issue = [[उदयन|उदयिभद्र]]<ref>{{cite book|last=Buddhist Council of Ceylon, Ceylon. Ministry of Cultural Affairs, Sri Lanka. Bauddha Kaṭayutu Depārtamēntuva|title=Encyclopaedia of Jainism |year=1963|publisher=Govt. of Ceylon|page=316}}</ref>
| dynasty = [[हर्यंक राजवंश|हर्यंक]] ''(विवाह द्वारा)''<br>[[इक्ष्वाकु वंश|इक्ष्वाकु]] ''(जनम से)''
| father = [[प्रसेनजित|पसेनदी]]
| religion = [[जैन धर्म]]
}}
'''वजिरा''' (जिन्हें वजिरकुमारी भी कहल जाई है) राजा [[अजातशत्रु]] के मुख्य पटरानी के रूप में [[हर्यंक राजवंश|मगध]] के पटरानी (रानी कंसोर्ट) रहथिन।<ref>{{cite book|last=Sen|first=Sailendra Nath|title=Ancient Indian history and civilization|year=1999|publisher=New Age International|location=New Delhi|isbn=9788122411980|page=113|edition=Second}}</ref> उ अपन पति के उत्तराधिकारी, राजा उदयिभद्र (उदयन) के माँ रहथिन।<ref>{{cite book|last=Mukherjee|first=Hemchandra Raychaudhuri. With a commentary by B. N.|title=Political History of Ancient India : From the accession of Parikshit to the extinction of the Gupta dynasty|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195643763|page=190|edition=6. impression.}}</ref>
वजिरा क जनम [[कोसल]] साम्राज्य के एक राजकुमारी के रूप में भेल रहै आउ उ राजा [[प्रसेनजित|पसेनदी]] आउ रानी मल्लिका के पुत्री रहथिन। उ अपन सास, रानी [[कोसल देवी]] के भतीजी भी रहथिन,<ref>{{cite book|last=Jayapalan|first=N.|title=History of India|year=2001|publisher=Atlantic|location=New Delhi|isbn=9788171569281|page=52}}</ref> जो राजा [[बिम्बिसार]] के पहली पत्नी आउ मुख्य पटरानी रहथिन आउ राजा पसेनदी के बहन रहथिन।
== जीवन ==
=== जनम ===
वजिरा या वजिरकुमारी क जनम राजा [[प्रसेनजित|पसेनदी]] के मुख्य रानी मल्लिका के गर्भ से भेल रहै। [[पालि भाषा|पालि]] परंपरा के अनुसार, हुनकर माँ कोसल के मुख्य मालाकार (माली) के एक सुंदर बेटी रहथिन।<ref name=Wayman>{{cite book|author1=Alex Wayman |author2=Hideko Wayman |name-list-style=amp |title=The lion's roar of Queen Śrīmālā : a Buddhist scripture on the Tathāgatagarbha theory|year=1990|publisher=Motilal Banarsidass Publ|isbn=9788120807310|page=3|edition=1. Indian}}</ref> जब राजकुमारी क जनम भेल, तब हुनकर पिता ई सुनकर थोड़े निराश भेलथिन कि संतान एक लड़की है, लेकिन [[गौतम बुद्ध|बुद्ध]] ने हुनका आश्वासन देलथिन कि कुछ महिलाएँ पुरुषों से भी अउरी बुद्धिमान होवे है।<ref name=Wayman/>
=== विवाह ===
अजातशत्रु के साथ हुनकर सगाई आउ अंततः विवाह होने के पीछे क घटना ई रहै कि बिम्बिसार के मृत्यु के बाद हुनकर पति (अजातशत्रु) ने हुनकर पिता के साम्राज्य के खिलाफ युद्ध छेड़ देलकै। इस संघर्ष क मुख्य कारण [[वाराणसी|काशी]] क्षेत्र से होवे वाला राजस्व रहै, जो बिम्बिसार के विवाह के समय कोसल देवी को दहेज के रूप में देल गेल रहै। कोसल देवी के मृत्यु के बाद, पसेनदी ने काशी क्षेत्र के राजस्व को तुरंत जब्त कएलक, जे हुनका जेब-खर्च के रूप में देल गेल रहै। इसी के कारण हुनकर आउ अजातशत्रु के बीच दुश्मनी शुरू भेल रहै।<ref name=Tripathi/>{{sfn|Upinder Singh|2016|p=271}}
अजातशत्रु आउ हुनकर पिता के बीच क मुकाबला लंबा चललै, जिसमें दोनों योद्धाओं को बारी-बारी से सफलता मिललै। अंततः, पसेनदी विजयी भेलथिन आउ अपन भतीजा (अजातशत्रु) के साथ समझौता कएलक। उन्होंने अपन सत्रह वर्षीय पुत्री वजिरा क हाथ अजातशत्रु के हाथ में दे देलकै।<ref name=Tripathi>{{cite book|last=Tripathi|first=Rama Shankar|title=History of Ancient India|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.50249|year=1942|publisher=Motinal Banarsidass|location=Delhi|isbn=9788120800182|page=95|edition=1st. ed., repr.}}</ref> काशी क्षेत्र, जो इस संघर्ष क मुख्य कारण रहै, अजातशत्रु के साथ विवाह में हुनकर बेटी वजिरा को दहेज के रूप में दे देल गेल। पसेनदी ने काशी से प्राप्त राजस्व भी वजिरा को ही सौंप देलकै।<ref>{{cite book|title=The Journal of the Bihar Research Society|publisher=Bihar Research Society|page=127}}</ref>
== संदर्भ ==
=== उद्धरण ===
{{Reflist|30em}}
=== स्रोत ===
* {{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=[[Pearson PLC|Pearson]] |year=2016 |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|2016}} }}
[[श्रेणी:मगही लोग]]
olp9huz5j0sx69oj0qjt9uqcqkh5in3
सुनीता (मगही उपन्यास)
0
18837
83216
83171
2026-10-24T15:12:15Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83216
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox book
| name = सुनीता
| image =
| image_size =
| image_caption = ''सुनीता''
| author = [[जयनाथ पति]]
| original_title =
| translator =
| publisher =
| publication_date =
| language = [[मगही भाषा|मगही]]
| country = [[भारत]]
| subject = सामाजिक
| genre =
| cover_artist =
| media_type = प्रिंट
| pages =
| isbn =
| series =
| preceded_by =
| followed_by =
| notes =
}}
'''सुनीता''' 1927 में छपल [[मगही भासा]] के पहिला उपन्यास हइ।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=TaNA6RK9nokC रासबिहारी पांडेय, मगही साहित्य व साहित्यकार, लोकसाहित्य संगम, 1976]</ref>
एकर लेखक [[नवादा]] (बिहार) के मोख्तार [[बाबू जयनाथ पति]] हथिन।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=ryhuAAAAMAAJ Bindeshwari Prasad Sinha, Kayasthas in Making of Modern Bihar, Impression Publication, 2003, p 252] </ref>
इ उपन्यास के कथावस्तु समाजिक रूढ़ि बेमेल विवाह अउ ओकर नकार हइ।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=bXhjAAAAMAAJ मगही साहित्य का इतिहास, मगही अकादमी, 1998]</ref>
सामाजिक वर्जना के तोड़े अउ अंतरजातीय विवाह संबंध के बकील बने बाली नायिका केन्द्रित इ उपन्यास के छपला के बाद समाज के उच्च जाति बालन के बहुत विरोध के सामना करे पड़ले हल।<ref>[https://archive.org/details/PhulBahadur मुख बंध, ‘फूल बहादुर’, दूसरा संस्करण, 1974]</ref> वर्तमान में इस उपन्यास की एक भी प्रति उपलब्ध नहीं है।
==कथावस्तु==
‘सुनीता’ उपन्यास के नायिका सुनीता एक उच्च जाति के एक सभ्रांत परिवार के लड़की हथिन। परिवार बालन उनखर बियाह अपन जात के एगो अमीर बाकी बूढ़ अदमी संगे कर दे हथिन। सुनीता के ई अनमेल बियाह नीमन न लग हइ। तनिके गो से गांव के एगो लड़का से उनखा लगाब हलै बाकी उ लड़का नीच जात के हलथिन। जबान होते होते उनखर लगाब प्यार में बदल गेलै।
उ परिवार-समाज द्वारा कइल गेल शादी के बंधन तोड़के अपन प्रेमी के घर चल जा हथिन। ई बात उनखर परिबार के बरदास्त न होब हइ। उनखर बिरादरी बालन उनखा पर कचहरी में मुकदमा चला के उनखा अउ उनखर प्रेमी के सजा देबल चाह हथिन। सुनीता ई कानूनी चाहे सामाजिक हमला के बिरोध कर हथिन। उ बहुते बहादुरी से समाज और कचहरी के मुकदमा के सामना कर हथिन अउ जीत जा हथिन।
== आलोचना ==
‘सुनीता’ उपन्यास के पहिला आलोचना [[सुनीति कुमार चटर्जी]] द्वारा परिचयात्मक समीक्षा के रूप में लिखल गेले हल। अप्रैल १९२८ के ‘द मॉडर्न रिव्यू’ में उ लिख हथिन की "दक्षिण बिहार की मगही भाषा में अपन तरह के ई पहिला परकाशन हइ जेकरा द्वारा हमनी के सामने एगो भायबह सामाजिक बुराई के उद्घाटन होब हइ। मगही समाज के जे कुछ पहलुअन के तस्वीर ई कहानी में चित्रित कइल गेले हे निःसंदेह उ अत्यंत विश्वसनीय हइ, बाकी एकरा में चरित्रबन के बहुत जादे विकास न हो सकले हे। ई एगो तनिगो काम हइ बाकी प्राथमिक तौर पर भाषाई दृष्टि से बेशकीमती हइ। ...एगो कृति के रूप में इ मौजूदा प्रयास के आबे बाला दिनन में भारतीय भाषा अउ सामाजिक नृवंशविज्ञान के छात्र निश्चित रूप से याद करथिन काहे कि एकरा में भाषाई अउ सामाजिक तथ्यन के संग्रहण हइ।"<ref>‘द मॉडर्न रिव्यू’, अंक 43, अप्रैल 1928, कलकत्ता विश्वविद्यालय, कलकत्ता, पृष्ठ 430</ref>
== एकरो देखथिन ==
* [[जयनाथ पति]]
* [[फूल बहादुर]]
* [[खाँटी किकटिया]] : मगही का नवीनतम उपन्यास
* [[मगही उपन्यास]]
==सन्दर्भ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:मगही उपन्यास]]
[[श्रेणी:भारतीय उपन्यास]]
7ix86nxmx6fw330rj603fbwnue96khf
83217
83216
2026-10-24T15:13:11Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83217
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox book
| name = सुनीता
| image =
| image_size =
| image_caption = ''सुनीता''
| author = [[जयनाथ पति]]
| original_title =
| translator =
| publisher =
| publication_date =
| language = [[मगही भाषा|मगही]]
| country = [[भारत]]
| subject = सामाजिक
| genre =
| cover_artist =
| media_type = प्रिंट
| pages =
| isbn =
| series =
| preceded_by =
| followed_by =
| notes =
}}
'''सुनीता''' 1927 में छपल [[मगही भाषा]] के पहिला उपन्यास हइ।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=TaNA6RK9nokC रासबिहारी पांडेय, मगही साहित्य व साहित्यकार, लोकसाहित्य संगम, 1976]</ref>
एकर लेखक [[नवादा]] (बिहार) के मोख्तार [[जयनाथ पति|बाबू जयनाथ पति]] हथिन।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=ryhuAAAAMAAJ Bindeshwari Prasad Sinha, Kayasthas in Making of Modern Bihar, Impression Publication, 2003, p 252] </ref>
इ उपन्यास के कथावस्तु समाजिक रूढ़ि बेमेल विवाह अउ ओकर नकार हइ।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=bXhjAAAAMAAJ मगही साहित्य का इतिहास, मगही अकादमी, 1998]</ref>
सामाजिक वर्जना के तोड़े अउ अंतरजातीय विवाह संबंध के बकील बने बाली नायिका केन्द्रित इ उपन्यास के छपला के बाद समाज के उच्च जाति बालन के बहुत विरोध के सामना करे पड़ले हल।<ref>[https://archive.org/details/PhulBahadur मुख बंध, ‘फूल बहादुर’, दूसरा संस्करण, 1974]</ref> वर्तमान में इस उपन्यास की एक भी प्रति उपलब्ध नहीं है।
==कथावस्तु==
‘सुनीता’ उपन्यास के नायिका सुनीता एक उच्च जाति के एक सभ्रांत परिवार के लड़की हथिन। परिवार बालन उनखर बियाह अपन जात के एगो अमीर बाकी बूढ़ अदमी संगे कर दे हथिन। सुनीता के ई अनमेल बियाह नीमन न लग हइ। तनिके गो से गांव के एगो लड़का से उनखा लगाब हलै बाकी उ लड़का नीच जात के हलथिन। जबान होते होते उनखर लगाब प्यार में बदल गेलै।
उ परिवार-समाज द्वारा कइल गेल शादी के बंधन तोड़के अपन प्रेमी के घर चल जा हथिन। ई बात उनखर परिबार के बरदास्त न होब हइ। उनखर बिरादरी बालन उनखा पर कचहरी में मुकदमा चला के उनखा अउ उनखर प्रेमी के सजा देबल चाह हथिन। सुनीता ई कानूनी चाहे सामाजिक हमला के बिरोध कर हथिन। उ बहुते बहादुरी से समाज और कचहरी के मुकदमा के सामना कर हथिन अउ जीत जा हथिन।
== आलोचना ==
‘सुनीता’ उपन्यास के पहिला आलोचना [[सुनीति कुमार चटर्जी]] द्वारा परिचयात्मक समीक्षा के रूप में लिखल गेले हल। अप्रैल १९२८ के ‘द मॉडर्न रिव्यू’ में उ लिख हथिन की "दक्षिण बिहार की मगही भाषा में अपन तरह के ई पहिला परकाशन हइ जेकरा द्वारा हमनी के सामने एगो भायबह सामाजिक बुराई के उद्घाटन होब हइ। मगही समाज के जे कुछ पहलुअन के तस्वीर ई कहानी में चित्रित कइल गेले हे निःसंदेह उ अत्यंत विश्वसनीय हइ, बाकी एकरा में चरित्रबन के बहुत जादे विकास न हो सकले हे। ई एगो तनिगो काम हइ बाकी प्राथमिक तौर पर भाषाई दृष्टि से बेशकीमती हइ। ...एगो कृति के रूप में इ मौजूदा प्रयास के आबे बाला दिनन में भारतीय भाषा अउ सामाजिक नृवंशविज्ञान के छात्र निश्चित रूप से याद करथिन काहे कि एकरा में भाषाई अउ सामाजिक तथ्यन के संग्रहण हइ।"<ref>‘द मॉडर्न रिव्यू’, अंक 43, अप्रैल 1928, कलकत्ता विश्वविद्यालय, कलकत्ता, पृष्ठ 430</ref>
== एकरो देखथिन ==
* [[जयनाथ पति]]
* [[फूल बहादुर]]
* [[खाँटी किकटिया]] : मगही का नवीनतम उपन्यास
* [[मगही उपन्यास]]
==सन्दर्भ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:मगही उपन्यास]]
[[श्रेणी:भारतीय उपन्यास]]
cpkpjl3d61cunt10l2mk7zs8b7z46qm
अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र
0
18841
83236
83208
2026-10-24T15:46:32Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83236
wikitext
text/x-wiki
[[File:ITER-img 0239.jpg|thumb|आई.टी.ई.आर निर्वात वैसल के प्रतिरूप का चित्र; जिसमें डाईवर्टर कैसेट्स की अंदरूनी सतहों पर ४४० ब्लैंकेट्स जुड़े दिख रहे हैं।]]<!-- [[File:Iter.svg|right|thumb|आईटीईआर (अंताप्रास) का प्रतीक चिह्न]] -->
'''अंतर्राष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र''' ([[अङ्ग्रेज़ी]]:''इंटरनेशनल थर्मोन्यूक्लियर एक्सपेरिमेंटल रिएक्टर'' (
आईटीईआर)) [[ऊर्जा]] के घाटा के समस्या से निबटेला [[अंतर्राष्ट्रीय परमाणु ऊर्जा एजेंसी]] के सहयोग से [[भारत]]<ref name="याहू">{{cite web
|url=http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|title=आईएईए-आईटीईआर के बीच समझौता
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=१४ अक्टूबर
|year=२००९
|month=
|format=एचटीएम
|work=
|publisher=याहू जागरण
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108130005/http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|archivedate=8 नवंबर 2012
|quote=
|access-date=16 सितंबर 2009
|url-status=dead
}}</ref>
संगे दुनिया के अनेकन देशन द्वारा मिलके बनाबल जा रहले [[संलयन]] नाभिकीय प्रक्रिया<ref name="भास्कर"/> पर आधारित अइसन विशाल संयंत्र हइ, जे थोड़ा सा ईंधन के मदद से ढेर सा ऊर्जा पैदा करतै।<ref>[http://www.voanews.com/hindi/archive/2005-12/2005-12-02-voa2.cfm?moddate=2005-12-02 प्रायोगिक परमाणु संयत्र की परियोजना पर चल रही बातचीत में भारत की भागीदारी का समर्थन] {{Dead link|date=सितंबर 2026 |bot=InternetArchiveBot }}। [[वॉयस ऑफ अमेरिका]]।[[२ दिसम्बर]], [[२००५]] {{हिन्दी चिह्न}}।</ref>
सस्ता, प्रदूषणविहीन अउ असीमित ऊर्जा पैदा करे ला हाइड्रोजन बम के सिद्धांत पर ई नाभिकीय महापरियोजना के प्रयोग के रूप में शुरू कइल गेले हे। <ref name="चाइना">{{cite web
|url=http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|title=चीन का सब से बड़ा पुस्तकालय, आईटीईआर समझौता, चीन में जनगणना
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=
|publisher=
|pages=
|language=हिन्दी
|access-date=16 सितंबर 2009
|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220543/http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|archive-date=4 मार्च 2016
|url-status=dead
}}</ref>
एकरा में [[संलयन]] से ओही तरह से ऊर्जा मिलतै जैसे [[पृथ्वी]] के [[सूर्य]] चाहे और तारन से मिल हइ।
<ref name="अमर उजाला">{{cite web
|url=http://www.amarujala.com/Gaurtalab/detail.asp?id=28
|title=क्या है आईटीईआर?
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=गौर-तलब
|publisher=[[अमर उजाला]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
== परकिरिया ==
ऊर्जा निकाले के ई परकिरिया में हाइड्रोजन के परमाणुअन के १० करोड़ डिग्री सेंटीग्रेड तापमान तक गर्म कइल जा हइ। ई तापमान पर [[हाइड्रोजन]] के परमाणु आपस में जुड़के हीलियम के परमाणु के जनम दे हइ। ई अभिक्रिया होबे पर बहुते ऊर्जा पैदा होब हइ। एक किलोग्राम द्रव्यमान के हाइड्रोजन के संलयन से एक करोड़ [[किलोग्राम]] [[पेट्रोलियम]] [[ईंधन]] के बराबर [[ऊर्जा]] पैदा हो सक हइ।<ref name="चाइना"/> यह प्रयास अभी निर्माणाधीन है। परियोजना के निदेशक जर्मनी के नोबेर्ट होल्टकाम्प है। इस परियोजना को कृत्रिम सूर्य नाम भी दिया गया है।<ref name="भास्कर">{{cite web
|url=http://www.bhaskar.com/2008/11/17/0811170911_big_bang.html
|title=..तो कभी धरती का होगा अपना सूरज
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=[[१७ नवंबर]]
|year=[[२००८]]
|month=
|format=
|work=
|publisher=[[दैनिक भास्कर]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जनवरी 2022 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
एकरा में मुख्य रूप से [[यूरेनियम|यूरेनियम-२३५]] के नाभिक के न्यूट्रान कण के धार से विखंडित कैल जइतै।
यूरेनियम-२३५ के नाभिक में कुल ९२ प्रोटान आ १४३ न्यूट्रान कण होब हइ। । हर विखंडन से नाभिक में प्रोटान आ न्यूट्रान के बांध के रखे वाला २०० मिली इलेक्ट्रान वोल्ट के बराबर ऊर्जा निकलतै। एही ऊर्जा से [[विद्युत उत्पादन]] कैल जइतै।
हियां यूरेनियम-२३५ के नाभिक के ताप नाभिकीय विधि से भी विखंडित कैल जा सकतै। यूरेनियम के जगह प्लूटोनियम २३९ के भी उपयोग हो सकतै। नाभिक के चाहे जौनो तरीका से विखंडन कएल जाय, एकरा से स्वास्थ्य लागी खतरनाक अदृश्य रेडियोधर्मी विकिरण भी पैदा होतै। ई अभिक्रिया [[नाभिकीय शृंखला अभिक्रिया]] कहा है।
लगभग ३० मीटर के ऊंचाई वाला भट्ठी में एगो पिंजड़ा के आकार में कै गो अत्यंत शक्तिशाली चुंबक लागल रहतै जेकर सहायता से [[हाइड्रोजन]] गैस के एक गो मिश्रण के १५ करोड़ डिग्री सेल्सियस तक गरम करल जैतै। ई मिश्रण हाइड्रोजन के ड्यूटेरियम आ ट्रीटियम कहावे वाला दु गो आइसोटोप से लेबल जैतै जेकरा भारी पानी आ बहुते भारी पानी भी कहल जा है। ई अत्यधिक तापमान पर ही हाइड्रोजन के नाभिक ऊ गति पा सकतै जेकरा पर आपस में टकराए से ऊ सभ जुड़ के हीलियम के नाभिक केन्द्र बन सकतै। एतना ऊंच तापमान पर यदि हाइड्रोजन परमाणु के बार-बार टकराबल जाय त ऊ एक-दूसरा के साथ मिल जइतै। एकरा से अतुलनीय मात्रा में ऊर्जा मुकत होतै ओ बिजली पैदा करे वाला टर्बाइन के चलैतै।
भट्ठी के नाभिकीय प्रतिक्रिया समीकरण ई तरह के है:
:{}^{2}{1}\mbox{H} + {}^{3}{1}\mbox{H} \rightarrow {}^{4}{2}\mbox{He} + {}^{1}{0}\mbox{n} + 17.6 \mbox{ MeV}
== विशेषता ==
आईटीईआर के प्रमुख विशेषता नीचे लिखल हकइ:
* थर्मल संलयन ऊर्जा: 500 मेगावाट
* बिजली के खपत: 500 मेगावाट
* प्लाज्मा ला बिजली शक्ति: 50 मेगावाट
* काम ला विद्युत शक्ति: 120 मेगावाट
* छोट प्लाज्मा त्रिज्या : 2 मीटर
* लमहर (दीर्घ) प्लाज्मा त्रिज्या : 6.20 मीटर
* प्लाज्मा के ऊंचाई: 6.80 मीटर
* प्लाज्मा के आयतन : 840 m³
* प्लाज्मा धारा : 15 मिलियन अम्पीयर
* टोरायडल चुम्बकीय क्षेत्र : 5.3 टेस्ला
* प्लाज्मा समय: 6 मिनट प्रति घंटा
* ऊर्जा दक्षता : क्यू 10 = (प्लाज्मा द्वारा आपूर्ति कएल गेल ऊर्जा आ बाहरी प्लाज्मा के बिजली के आपूर्ति के बीच के अनुपात).
== भागीदारी ==
[[चित्र:ITER participants.png|thumb|200px|आईटीईआर के सब भागीदार, कदाराश [[फ़्रांस]] हाइलाइटेड]]
ई परियोजना के भागीदार [[यूरोपीय संघ|यूरोपियन यूनियन]], [[जापान]], [[चीन]], [[रूस]], [[दक्षिण कोरिया]], [[दक्षिण अफ्रीका]] अउ [[अमेरिका]] हइ। [[कनाडा]] पहिले ई अभियान में शामिल हलै, बाकी [[२००३]] में ऊ अलग हो गेलै।
== योजना ==
[[चित्र:Cadarache (red dot) CIA World Factbook map.png|thumb|200px|कदाराश, फ्रांस, यूरोपियन संघ के भौगोलिक स्थिति]]
आईटीईआर के योजना [[१९८५]] में [[यूरोप]], [[अमेरिका]], तत्कालीन [[सोवियत संघ]] अउ [[जापान]] के सहयोग से शुरू होले हल। [[सोवियत संघ के विघटन]] के बाद [[रूस]] ई परियोजना के भागीदार बन गेलै। [[१९९९]] ई. में [[अमेरिका]] ई अभियान से हट गेलै हल बाकी [[२००३]] में ऊ फिर से ई अभियान में शामिल हो गेलै। [[भारत]] आधिकारिक रूप से ई परियोजना में [[६ दिसम्बर]], [[२००५]] के शामिल होले हल। भारत के ई परियोजना में शामिल कइला से दुनिया के आधा से जादे आबादी के ई में भागीदारी हो जइतै।
वैज्ञानिकन के अनुसार, आईटीईआर के निर्माण में लगभग दस बरस लगतै। [[२८ जून]], [[२००५]] के ई घोषणा कएल गेले हल कि एकरा [[फ्रांस]] में बनाबल जइतै। एकर बाद [[२१ नवंबर]], [[२००६]] के सात गो देश ई परियोजना में फंड देवे के घोषणा कैलथिन।
एही दिन संयंत्र बनाबे ला ई देशन के प्रतिनिधि हस्ताक्षर भी कैलथिन। उम्मीद कैल जा रहले हे कि एकरा में पहिला प्लाज्मा ऑपरेशन २०१८ में सम्भव होतै।
== एकरो देखथिन ==
* [[प्लाज्मा अनुसंधान संस्थान]], [[गांधीनगर]]
* [[टोकामाक]]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
== बाहरी कड़ी ==
{{wikinews|France secures site for 10 billion euro nuclear fusion research project}}
{{commonscat|ITER|आई। टी.ई.आर}}
{{coord|43|41|15|N|5|45|42|E|type:city|display=title}}
* [https://web.archive.org/web/20131209040850/http://www.iter.org/%2f ITER गृह स्थल], ई में शैक्षणिक उद्देश्य ले चित्र आ आरेख उपलब्ध बा।
* [https://web.archive.org/web/20091106224336/http://www.iter-india.org/ ITER-भारत]
* [http://hindi.samaylive.com/page.php?m=page&a=print&news_id=4309 अक्षय ऊर्जा स्रोत की तलाश]{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}। [[समय लाइव]]।[[१४ मार्च]], [[२००९]]
* [https://web.archive.org/web/20091108065612/http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/5203774.cms अब धरती पर पैदा होगी सूर्य की ऊर्जा ] (नवभारत टाइम्स)
* [https://web.archive.org/web/20120708010417/http://in.jagran.yahoo.com/news/national/general/5_1_5081857.html/print धरती पर उगेंगे 'ना डूबने वाले' सूरज] (जागरण)
[[श्रेणी:नाभिकीय संलयन केंद्र]]
[[श्रेणी:नाभिकीय संयंत्र]]
6oco7wnl205ti6y5ilqrepzdnksxjxu
83237
83236
2026-10-24T15:47:08Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83237
wikitext
text/x-wiki
[[File:ITER-img 0239.jpg|thumb|आई.टी.ई.आर निर्वात वैसल के प्रतिरूप का चित्र; जिसमें डाईवर्टर कैसेट्स की अंदरूनी सतहों पर ४४० ब्लैंकेट्स जुड़े दिख रहे हैं।]]<!-- [[File:Iter.svg|right|thumb|आईटीईआर (अंताप्रास) का प्रतीक चिह्न]] -->
'''अंतर्राष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र''' ([[अङ्ग्रेजी]]:''इंटरनेशनल थर्मोन्यूक्लियर एक्सपेरिमेंटल रिएक्टर'' (
आईटीईआर)) [[ऊर्जा]] के घाटा के समस्या से निबटेला [[अंतर्राष्ट्रीय परमाणु ऊर्जा एजेंसी]] के सहयोग से [[भारत]]<ref name="याहू">{{cite web
|url=http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|title=आईएईए-आईटीईआर के बीच समझौता
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=१४ अक्टूबर
|year=२००९
|month=
|format=एचटीएम
|work=
|publisher=याहू जागरण
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108130005/http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|archivedate=8 नवंबर 2012
|quote=
|access-date=16 सितंबर 2009
|url-status=dead
}}</ref>
संगे दुनिया के अनेकन देशन द्वारा मिलके बनाबल जा रहले [[संलयन]] नाभिकीय प्रक्रिया<ref name="भास्कर"/> पर आधारित अइसन विशाल संयंत्र हइ, जे थोड़ा सा ईंधन के मदद से ढेर सा ऊर्जा पैदा करतै।<ref>[http://www.voanews.com/hindi/archive/2005-12/2005-12-02-voa2.cfm?moddate=2005-12-02 प्रायोगिक परमाणु संयत्र की परियोजना पर चल रही बातचीत में भारत की भागीदारी का समर्थन] {{Dead link|date=सितंबर 2026 |bot=InternetArchiveBot }}। [[वॉयस ऑफ अमेरिका]]।[[२ दिसम्बर]], [[२००५]] {{हिन्दी चिह्न}}।</ref>
सस्ता, प्रदूषणविहीन अउ असीमित ऊर्जा पैदा करे ला हाइड्रोजन बम के सिद्धांत पर ई नाभिकीय महापरियोजना के प्रयोग के रूप में शुरू कइल गेले हे। <ref name="चाइना">{{cite web
|url=http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|title=चीन का सब से बड़ा पुस्तकालय, आईटीईआर समझौता, चीन में जनगणना
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=
|publisher=
|pages=
|language=हिन्दी
|access-date=16 सितंबर 2009
|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220543/http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|archive-date=4 मार्च 2016
|url-status=dead
}}</ref>
एकरा में [[संलयन]] से ओही तरह से ऊर्जा मिलतै जैसे [[पृथ्वी]] के [[सूर्य]] चाहे और तारन से मिल हइ।
<ref name="अमर उजाला">{{cite web
|url=http://www.amarujala.com/Gaurtalab/detail.asp?id=28
|title=क्या है आईटीईआर?
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=गौर-तलब
|publisher=[[अमर उजाला]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
== परकिरिया ==
ऊर्जा निकाले के ई परकिरिया में हाइड्रोजन के परमाणुअन के १० करोड़ डिग्री सेंटीग्रेड तापमान तक गर्म कइल जा हइ। ई तापमान पर [[हाइड्रोजन]] के परमाणु आपस में जुड़के हीलियम के परमाणु के जनम दे हइ। ई अभिक्रिया होबे पर बहुते ऊर्जा पैदा होब हइ। एक किलोग्राम द्रव्यमान के हाइड्रोजन के संलयन से एक करोड़ [[किलोग्राम]] [[पेट्रोलियम]] [[ईंधन]] के बराबर [[ऊर्जा]] पैदा हो सक हइ।<ref name="चाइना"/> यह प्रयास अभी निर्माणाधीन है। परियोजना के निदेशक जर्मनी के नोबेर्ट होल्टकाम्प है। इस परियोजना को कृत्रिम सूर्य नाम भी दिया गया है।<ref name="भास्कर">{{cite web
|url=http://www.bhaskar.com/2008/11/17/0811170911_big_bang.html
|title=..तो कभी धरती का होगा अपना सूरज
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=[[१७ नवंबर]]
|year=[[२००८]]
|month=
|format=
|work=
|publisher=[[दैनिक भास्कर]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जनवरी 2022 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
एकरा में मुख्य रूप से [[यूरेनियम|यूरेनियम-२३५]] के नाभिक के न्यूट्रान कण के धार से विखंडित कैल जइतै।
यूरेनियम-२३५ के नाभिक में कुल ९२ प्रोटान आ १४३ न्यूट्रान कण होब हइ। । हर विखंडन से नाभिक में प्रोटान आ न्यूट्रान के बांध के रखे वाला २०० मिली इलेक्ट्रान वोल्ट के बराबर ऊर्जा निकलतै। एही ऊर्जा से [[विद्युत उत्पादन]] कैल जइतै।
हियां यूरेनियम-२३५ के नाभिक के ताप नाभिकीय विधि से भी विखंडित कैल जा सकतै। यूरेनियम के जगह प्लूटोनियम २३९ के भी उपयोग हो सकतै। नाभिक के चाहे जौनो तरीका से विखंडन कएल जाय, एकरा से स्वास्थ्य लागी खतरनाक अदृश्य रेडियोधर्मी विकिरण भी पैदा होतै। ई अभिक्रिया [[नाभिकीय शृंखला अभिक्रिया]] कहा है।
लगभग ३० मीटर के ऊंचाई वाला भट्ठी में एगो पिंजड़ा के आकार में कै गो अत्यंत शक्तिशाली चुंबक लागल रहतै जेकर सहायता से [[हाइड्रोजन]] गैस के एक गो मिश्रण के १५ करोड़ डिग्री सेल्सियस तक गरम करल जैतै। ई मिश्रण हाइड्रोजन के ड्यूटेरियम आ ट्रीटियम कहावे वाला दु गो आइसोटोप से लेबल जैतै जेकरा भारी पानी आ बहुते भारी पानी भी कहल जा है। ई अत्यधिक तापमान पर ही हाइड्रोजन के नाभिक ऊ गति पा सकतै जेकरा पर आपस में टकराए से ऊ सभ जुड़ के हीलियम के नाभिक केन्द्र बन सकतै। एतना ऊंच तापमान पर यदि हाइड्रोजन परमाणु के बार-बार टकराबल जाय त ऊ एक-दूसरा के साथ मिल जइतै। एकरा से अतुलनीय मात्रा में ऊर्जा मुकत होतै ओ बिजली पैदा करे वाला टर्बाइन के चलैतै।
भट्ठी के नाभिकीय प्रतिक्रिया समीकरण ई तरह के है:
:{}^{2}{1}\mbox{H} + {}^{3}{1}\mbox{H} \rightarrow {}^{4}{2}\mbox{He} + {}^{1}{0}\mbox{n} + 17.6 \mbox{ MeV}
== विशेषता ==
आईटीईआर के प्रमुख विशेषता नीचे लिखल हकइ:
* थर्मल संलयन ऊर्जा: 500 मेगावाट
* बिजली के खपत: 500 मेगावाट
* प्लाज्मा ला बिजली शक्ति: 50 मेगावाट
* काम ला विद्युत शक्ति: 120 मेगावाट
* छोट प्लाज्मा त्रिज्या : 2 मीटर
* लमहर (दीर्घ) प्लाज्मा त्रिज्या : 6.20 मीटर
* प्लाज्मा के ऊंचाई: 6.80 मीटर
* प्लाज्मा के आयतन : 840 m³
* प्लाज्मा धारा : 15 मिलियन अम्पीयर
* टोरायडल चुम्बकीय क्षेत्र : 5.3 टेस्ला
* प्लाज्मा समय: 6 मिनट प्रति घंटा
* ऊर्जा दक्षता : क्यू 10 = (प्लाज्मा द्वारा आपूर्ति कएल गेल ऊर्जा आ बाहरी प्लाज्मा के बिजली के आपूर्ति के बीच के अनुपात).
== भागीदारी ==
[[चित्र:ITER participants.png|thumb|200px|आईटीईआर के सब भागीदार, कदाराश [[फ़्रांस]] हाइलाइटेड]]
ई परियोजना के भागीदार [[यूरोपीय संघ|यूरोपियन यूनियन]], [[जापान]], [[चीन]], [[रूस]], [[दक्षिण कोरिया]], [[दक्षिण अफ्रीका]] अउ [[अमेरिका]] हइ। [[कनाडा]] पहिले ई अभियान में शामिल हलै, बाकी [[२००३]] में ऊ अलग हो गेलै।
== योजना ==
[[चित्र:Cadarache (red dot) CIA World Factbook map.png|thumb|200px|कदाराश, फ्रांस, यूरोपियन संघ के भौगोलिक स्थिति]]
आईटीईआर के योजना [[१९८५]] में [[यूरोप]], [[अमेरिका]], तत्कालीन [[सोवियत संघ]] अउ [[जापान]] के सहयोग से शुरू होले हल। [[सोवियत संघ के विघटन]] के बाद [[रूस]] ई परियोजना के भागीदार बन गेलै। [[१९९९]] ई. में [[अमेरिका]] ई अभियान से हट गेलै हल बाकी [[२००३]] में ऊ फिर से ई अभियान में शामिल हो गेलै। [[भारत]] आधिकारिक रूप से ई परियोजना में [[६ दिसम्बर]], [[२००५]] के शामिल होले हल। भारत के ई परियोजना में शामिल कइला से दुनिया के आधा से जादे आबादी के ई में भागीदारी हो जइतै।
वैज्ञानिकन के अनुसार, आईटीईआर के निर्माण में लगभग दस बरस लगतै। [[२८ जून]], [[२००५]] के ई घोषणा कएल गेले हल कि एकरा [[फ्रांस]] में बनाबल जइतै। एकर बाद [[२१ नवंबर]], [[२००६]] के सात गो देश ई परियोजना में फंड देवे के घोषणा कैलथिन।
एही दिन संयंत्र बनाबे ला ई देशन के प्रतिनिधि हस्ताक्षर भी कैलथिन। उम्मीद कैल जा रहले हे कि एकरा में पहिला प्लाज्मा ऑपरेशन २०१८ में सम्भव होतै।
== एकरो देखथिन ==
* [[प्लाज्मा अनुसंधान संस्थान]], [[गांधीनगर]]
* [[टोकामाक]]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
== बाहरी कड़ी ==
{{wikinews|France secures site for 10 billion euro nuclear fusion research project}}
{{commonscat|ITER|आई। टी.ई.आर}}
{{coord|43|41|15|N|5|45|42|E|type:city|display=title}}
* [https://web.archive.org/web/20131209040850/http://www.iter.org/%2f ITER गृह स्थल], ई में शैक्षणिक उद्देश्य ले चित्र आ आरेख उपलब्ध बा।
* [https://web.archive.org/web/20091106224336/http://www.iter-india.org/ ITER-भारत]
* [http://hindi.samaylive.com/page.php?m=page&a=print&news_id=4309 अक्षय ऊर्जा स्रोत की तलाश]{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}। [[समय लाइव]]।[[१४ मार्च]], [[२००९]]
* [https://web.archive.org/web/20091108065612/http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/5203774.cms अब धरती पर पैदा होगी सूर्य की ऊर्जा ] (नवभारत टाइम्स)
* [https://web.archive.org/web/20120708010417/http://in.jagran.yahoo.com/news/national/general/5_1_5081857.html/print धरती पर उगेंगे 'ना डूबने वाले' सूरज] (जागरण)
[[श्रेणी:नाभिकीय संलयन केंद्र]]
[[श्रेणी:नाभिकीय संयंत्र]]
6vyayjhzaxv9itsuuut0s0w3zz3dmw0
83238
83237
2026-10-24T15:47:28Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83238
wikitext
text/x-wiki
[[File:ITER-img 0239.jpg|thumb|आई.टी.ई.आर निर्वात वैसल के प्रतिरूप का चित्र; जिसमें डाईवर्टर कैसेट्स की अंदरूनी सतहों पर ४४० ब्लैंकेट्स जुड़े दिख रहे हैं।]]<!-- [[File:Iter.svg|right|thumb|आईटीईआर (अंताप्रास) का प्रतीक चिह्न]] -->
'''अंतर्राष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र''' ([[अङ्ग्रेजी]]: ''इंटरनेशनल थर्मोन्यूक्लियर एक्सपेरिमेंटल रिएक्टर'' (
आईटीईआर)) [[ऊर्जा]] के घाटा के समस्या से निबटेला [[अंतर्राष्ट्रीय परमाणु ऊर्जा एजेंसी]] के सहयोग से [[भारत]]<ref name="याहू">{{cite web
|url=http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|title=आईएईए-आईटीईआर के बीच समझौता
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=१४ अक्टूबर
|year=२००९
|month=
|format=एचटीएम
|work=
|publisher=याहू जागरण
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108130005/http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|archivedate=8 नवंबर 2012
|quote=
|access-date=16 सितंबर 2009
|url-status=dead
}}</ref>
संगे दुनिया के अनेकन देशन द्वारा मिलके बनाबल जा रहले [[संलयन]] नाभिकीय प्रक्रिया<ref name="भास्कर"/> पर आधारित अइसन विशाल संयंत्र हइ, जे थोड़ा सा ईंधन के मदद से ढेर सा ऊर्जा पैदा करतै।<ref>[http://www.voanews.com/hindi/archive/2005-12/2005-12-02-voa2.cfm?moddate=2005-12-02 प्रायोगिक परमाणु संयत्र की परियोजना पर चल रही बातचीत में भारत की भागीदारी का समर्थन] {{Dead link|date=सितंबर 2026 |bot=InternetArchiveBot }}। [[वॉयस ऑफ अमेरिका]]।[[२ दिसम्बर]], [[२००५]] {{हिन्दी चिह्न}}।</ref>
सस्ता, प्रदूषणविहीन अउ असीमित ऊर्जा पैदा करे ला हाइड्रोजन बम के सिद्धांत पर ई नाभिकीय महापरियोजना के प्रयोग के रूप में शुरू कइल गेले हे। <ref name="चाइना">{{cite web
|url=http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|title=चीन का सब से बड़ा पुस्तकालय, आईटीईआर समझौता, चीन में जनगणना
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=
|publisher=
|pages=
|language=हिन्दी
|access-date=16 सितंबर 2009
|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220543/http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|archive-date=4 मार्च 2016
|url-status=dead
}}</ref>
एकरा में [[संलयन]] से ओही तरह से ऊर्जा मिलतै जैसे [[पृथ्वी]] के [[सूर्य]] चाहे और तारन से मिल हइ।
<ref name="अमर उजाला">{{cite web
|url=http://www.amarujala.com/Gaurtalab/detail.asp?id=28
|title=क्या है आईटीईआर?
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=गौर-तलब
|publisher=[[अमर उजाला]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
== परकिरिया ==
ऊर्जा निकाले के ई परकिरिया में हाइड्रोजन के परमाणुअन के १० करोड़ डिग्री सेंटीग्रेड तापमान तक गर्म कइल जा हइ। ई तापमान पर [[हाइड्रोजन]] के परमाणु आपस में जुड़के हीलियम के परमाणु के जनम दे हइ। ई अभिक्रिया होबे पर बहुते ऊर्जा पैदा होब हइ। एक किलोग्राम द्रव्यमान के हाइड्रोजन के संलयन से एक करोड़ [[किलोग्राम]] [[पेट्रोलियम]] [[ईंधन]] के बराबर [[ऊर्जा]] पैदा हो सक हइ।<ref name="चाइना"/> यह प्रयास अभी निर्माणाधीन है। परियोजना के निदेशक जर्मनी के नोबेर्ट होल्टकाम्प है। इस परियोजना को कृत्रिम सूर्य नाम भी दिया गया है।<ref name="भास्कर">{{cite web
|url=http://www.bhaskar.com/2008/11/17/0811170911_big_bang.html
|title=..तो कभी धरती का होगा अपना सूरज
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=[[१७ नवंबर]]
|year=[[२००८]]
|month=
|format=
|work=
|publisher=[[दैनिक भास्कर]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जनवरी 2022 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
एकरा में मुख्य रूप से [[यूरेनियम|यूरेनियम-२३५]] के नाभिक के न्यूट्रान कण के धार से विखंडित कैल जइतै।
यूरेनियम-२३५ के नाभिक में कुल ९२ प्रोटान आ १४३ न्यूट्रान कण होब हइ। । हर विखंडन से नाभिक में प्रोटान आ न्यूट्रान के बांध के रखे वाला २०० मिली इलेक्ट्रान वोल्ट के बराबर ऊर्जा निकलतै। एही ऊर्जा से [[विद्युत उत्पादन]] कैल जइतै।
हियां यूरेनियम-२३५ के नाभिक के ताप नाभिकीय विधि से भी विखंडित कैल जा सकतै। यूरेनियम के जगह प्लूटोनियम २३९ के भी उपयोग हो सकतै। नाभिक के चाहे जौनो तरीका से विखंडन कएल जाय, एकरा से स्वास्थ्य लागी खतरनाक अदृश्य रेडियोधर्मी विकिरण भी पैदा होतै। ई अभिक्रिया [[नाभिकीय शृंखला अभिक्रिया]] कहा है।
लगभग ३० मीटर के ऊंचाई वाला भट्ठी में एगो पिंजड़ा के आकार में कै गो अत्यंत शक्तिशाली चुंबक लागल रहतै जेकर सहायता से [[हाइड्रोजन]] गैस के एक गो मिश्रण के १५ करोड़ डिग्री सेल्सियस तक गरम करल जैतै। ई मिश्रण हाइड्रोजन के ड्यूटेरियम आ ट्रीटियम कहावे वाला दु गो आइसोटोप से लेबल जैतै जेकरा भारी पानी आ बहुते भारी पानी भी कहल जा है। ई अत्यधिक तापमान पर ही हाइड्रोजन के नाभिक ऊ गति पा सकतै जेकरा पर आपस में टकराए से ऊ सभ जुड़ के हीलियम के नाभिक केन्द्र बन सकतै। एतना ऊंच तापमान पर यदि हाइड्रोजन परमाणु के बार-बार टकराबल जाय त ऊ एक-दूसरा के साथ मिल जइतै। एकरा से अतुलनीय मात्रा में ऊर्जा मुकत होतै ओ बिजली पैदा करे वाला टर्बाइन के चलैतै।
भट्ठी के नाभिकीय प्रतिक्रिया समीकरण ई तरह के है:
:{}^{2}{1}\mbox{H} + {}^{3}{1}\mbox{H} \rightarrow {}^{4}{2}\mbox{He} + {}^{1}{0}\mbox{n} + 17.6 \mbox{ MeV}
== विशेषता ==
आईटीईआर के प्रमुख विशेषता नीचे लिखल हकइ:
* थर्मल संलयन ऊर्जा: 500 मेगावाट
* बिजली के खपत: 500 मेगावाट
* प्लाज्मा ला बिजली शक्ति: 50 मेगावाट
* काम ला विद्युत शक्ति: 120 मेगावाट
* छोट प्लाज्मा त्रिज्या : 2 मीटर
* लमहर (दीर्घ) प्लाज्मा त्रिज्या : 6.20 मीटर
* प्लाज्मा के ऊंचाई: 6.80 मीटर
* प्लाज्मा के आयतन : 840 m³
* प्लाज्मा धारा : 15 मिलियन अम्पीयर
* टोरायडल चुम्बकीय क्षेत्र : 5.3 टेस्ला
* प्लाज्मा समय: 6 मिनट प्रति घंटा
* ऊर्जा दक्षता : क्यू 10 = (प्लाज्मा द्वारा आपूर्ति कएल गेल ऊर्जा आ बाहरी प्लाज्मा के बिजली के आपूर्ति के बीच के अनुपात).
== भागीदारी ==
[[चित्र:ITER participants.png|thumb|200px|आईटीईआर के सब भागीदार, कदाराश [[फ़्रांस]] हाइलाइटेड]]
ई परियोजना के भागीदार [[यूरोपीय संघ|यूरोपियन यूनियन]], [[जापान]], [[चीन]], [[रूस]], [[दक्षिण कोरिया]], [[दक्षिण अफ्रीका]] अउ [[अमेरिका]] हइ। [[कनाडा]] पहिले ई अभियान में शामिल हलै, बाकी [[२००३]] में ऊ अलग हो गेलै।
== योजना ==
[[चित्र:Cadarache (red dot) CIA World Factbook map.png|thumb|200px|कदाराश, फ्रांस, यूरोपियन संघ के भौगोलिक स्थिति]]
आईटीईआर के योजना [[१९८५]] में [[यूरोप]], [[अमेरिका]], तत्कालीन [[सोवियत संघ]] अउ [[जापान]] के सहयोग से शुरू होले हल। [[सोवियत संघ के विघटन]] के बाद [[रूस]] ई परियोजना के भागीदार बन गेलै। [[१९९९]] ई. में [[अमेरिका]] ई अभियान से हट गेलै हल बाकी [[२००३]] में ऊ फिर से ई अभियान में शामिल हो गेलै। [[भारत]] आधिकारिक रूप से ई परियोजना में [[६ दिसम्बर]], [[२००५]] के शामिल होले हल। भारत के ई परियोजना में शामिल कइला से दुनिया के आधा से जादे आबादी के ई में भागीदारी हो जइतै।
वैज्ञानिकन के अनुसार, आईटीईआर के निर्माण में लगभग दस बरस लगतै। [[२८ जून]], [[२००५]] के ई घोषणा कएल गेले हल कि एकरा [[फ्रांस]] में बनाबल जइतै। एकर बाद [[२१ नवंबर]], [[२००६]] के सात गो देश ई परियोजना में फंड देवे के घोषणा कैलथिन।
एही दिन संयंत्र बनाबे ला ई देशन के प्रतिनिधि हस्ताक्षर भी कैलथिन। उम्मीद कैल जा रहले हे कि एकरा में पहिला प्लाज्मा ऑपरेशन २०१८ में सम्भव होतै।
== एकरो देखथिन ==
* [[प्लाज्मा अनुसंधान संस्थान]], [[गांधीनगर]]
* [[टोकामाक]]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
== बाहरी कड़ी ==
{{wikinews|France secures site for 10 billion euro nuclear fusion research project}}
{{commonscat|ITER|आई। टी.ई.आर}}
{{coord|43|41|15|N|5|45|42|E|type:city|display=title}}
* [https://web.archive.org/web/20131209040850/http://www.iter.org/%2f ITER गृह स्थल], ई में शैक्षणिक उद्देश्य ले चित्र आ आरेख उपलब्ध बा।
* [https://web.archive.org/web/20091106224336/http://www.iter-india.org/ ITER-भारत]
* [http://hindi.samaylive.com/page.php?m=page&a=print&news_id=4309 अक्षय ऊर्जा स्रोत की तलाश]{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}। [[समय लाइव]]।[[१४ मार्च]], [[२००९]]
* [https://web.archive.org/web/20091108065612/http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/5203774.cms अब धरती पर पैदा होगी सूर्य की ऊर्जा ] (नवभारत टाइम्स)
* [https://web.archive.org/web/20120708010417/http://in.jagran.yahoo.com/news/national/general/5_1_5081857.html/print धरती पर उगेंगे 'ना डूबने वाले' सूरज] (जागरण)
[[श्रेणी:नाभिकीय संलयन केंद्र]]
[[श्रेणी:नाभिकीय संयंत्र]]
5t19ugwiyjr91wpkn228fcxmng7juoi
83239
83238
2026-10-24T15:47:56Z
Kandarpajit Kallol
168
/* भागीदारी */
83239
wikitext
text/x-wiki
[[File:ITER-img 0239.jpg|thumb|आई.टी.ई.आर निर्वात वैसल के प्रतिरूप का चित्र; जिसमें डाईवर्टर कैसेट्स की अंदरूनी सतहों पर ४४० ब्लैंकेट्स जुड़े दिख रहे हैं।]]<!-- [[File:Iter.svg|right|thumb|आईटीईआर (अंताप्रास) का प्रतीक चिह्न]] -->
'''अंतर्राष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र''' ([[अङ्ग्रेजी]]: ''इंटरनेशनल थर्मोन्यूक्लियर एक्सपेरिमेंटल रिएक्टर'' (
आईटीईआर)) [[ऊर्जा]] के घाटा के समस्या से निबटेला [[अंतर्राष्ट्रीय परमाणु ऊर्जा एजेंसी]] के सहयोग से [[भारत]]<ref name="याहू">{{cite web
|url=http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|title=आईएईए-आईटीईआर के बीच समझौता
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=१४ अक्टूबर
|year=२००९
|month=
|format=एचटीएम
|work=
|publisher=याहू जागरण
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108130005/http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|archivedate=8 नवंबर 2012
|quote=
|access-date=16 सितंबर 2009
|url-status=dead
}}</ref>
संगे दुनिया के अनेकन देशन द्वारा मिलके बनाबल जा रहले [[संलयन]] नाभिकीय प्रक्रिया<ref name="भास्कर"/> पर आधारित अइसन विशाल संयंत्र हइ, जे थोड़ा सा ईंधन के मदद से ढेर सा ऊर्जा पैदा करतै।<ref>[http://www.voanews.com/hindi/archive/2005-12/2005-12-02-voa2.cfm?moddate=2005-12-02 प्रायोगिक परमाणु संयत्र की परियोजना पर चल रही बातचीत में भारत की भागीदारी का समर्थन] {{Dead link|date=सितंबर 2026 |bot=InternetArchiveBot }}। [[वॉयस ऑफ अमेरिका]]।[[२ दिसम्बर]], [[२००५]] {{हिन्दी चिह्न}}।</ref>
सस्ता, प्रदूषणविहीन अउ असीमित ऊर्जा पैदा करे ला हाइड्रोजन बम के सिद्धांत पर ई नाभिकीय महापरियोजना के प्रयोग के रूप में शुरू कइल गेले हे। <ref name="चाइना">{{cite web
|url=http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|title=चीन का सब से बड़ा पुस्तकालय, आईटीईआर समझौता, चीन में जनगणना
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=
|publisher=
|pages=
|language=हिन्दी
|access-date=16 सितंबर 2009
|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220543/http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|archive-date=4 मार्च 2016
|url-status=dead
}}</ref>
एकरा में [[संलयन]] से ओही तरह से ऊर्जा मिलतै जैसे [[पृथ्वी]] के [[सूर्य]] चाहे और तारन से मिल हइ।
<ref name="अमर उजाला">{{cite web
|url=http://www.amarujala.com/Gaurtalab/detail.asp?id=28
|title=क्या है आईटीईआर?
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=गौर-तलब
|publisher=[[अमर उजाला]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
== परकिरिया ==
ऊर्जा निकाले के ई परकिरिया में हाइड्रोजन के परमाणुअन के १० करोड़ डिग्री सेंटीग्रेड तापमान तक गर्म कइल जा हइ। ई तापमान पर [[हाइड्रोजन]] के परमाणु आपस में जुड़के हीलियम के परमाणु के जनम दे हइ। ई अभिक्रिया होबे पर बहुते ऊर्जा पैदा होब हइ। एक किलोग्राम द्रव्यमान के हाइड्रोजन के संलयन से एक करोड़ [[किलोग्राम]] [[पेट्रोलियम]] [[ईंधन]] के बराबर [[ऊर्जा]] पैदा हो सक हइ।<ref name="चाइना"/> यह प्रयास अभी निर्माणाधीन है। परियोजना के निदेशक जर्मनी के नोबेर्ट होल्टकाम्प है। इस परियोजना को कृत्रिम सूर्य नाम भी दिया गया है।<ref name="भास्कर">{{cite web
|url=http://www.bhaskar.com/2008/11/17/0811170911_big_bang.html
|title=..तो कभी धरती का होगा अपना सूरज
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=[[१७ नवंबर]]
|year=[[२००८]]
|month=
|format=
|work=
|publisher=[[दैनिक भास्कर]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जनवरी 2022 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
एकरा में मुख्य रूप से [[यूरेनियम|यूरेनियम-२३५]] के नाभिक के न्यूट्रान कण के धार से विखंडित कैल जइतै।
यूरेनियम-२३५ के नाभिक में कुल ९२ प्रोटान आ १४३ न्यूट्रान कण होब हइ। । हर विखंडन से नाभिक में प्रोटान आ न्यूट्रान के बांध के रखे वाला २०० मिली इलेक्ट्रान वोल्ट के बराबर ऊर्जा निकलतै। एही ऊर्जा से [[विद्युत उत्पादन]] कैल जइतै।
हियां यूरेनियम-२३५ के नाभिक के ताप नाभिकीय विधि से भी विखंडित कैल जा सकतै। यूरेनियम के जगह प्लूटोनियम २३९ के भी उपयोग हो सकतै। नाभिक के चाहे जौनो तरीका से विखंडन कएल जाय, एकरा से स्वास्थ्य लागी खतरनाक अदृश्य रेडियोधर्मी विकिरण भी पैदा होतै। ई अभिक्रिया [[नाभिकीय शृंखला अभिक्रिया]] कहा है।
लगभग ३० मीटर के ऊंचाई वाला भट्ठी में एगो पिंजड़ा के आकार में कै गो अत्यंत शक्तिशाली चुंबक लागल रहतै जेकर सहायता से [[हाइड्रोजन]] गैस के एक गो मिश्रण के १५ करोड़ डिग्री सेल्सियस तक गरम करल जैतै। ई मिश्रण हाइड्रोजन के ड्यूटेरियम आ ट्रीटियम कहावे वाला दु गो आइसोटोप से लेबल जैतै जेकरा भारी पानी आ बहुते भारी पानी भी कहल जा है। ई अत्यधिक तापमान पर ही हाइड्रोजन के नाभिक ऊ गति पा सकतै जेकरा पर आपस में टकराए से ऊ सभ जुड़ के हीलियम के नाभिक केन्द्र बन सकतै। एतना ऊंच तापमान पर यदि हाइड्रोजन परमाणु के बार-बार टकराबल जाय त ऊ एक-दूसरा के साथ मिल जइतै। एकरा से अतुलनीय मात्रा में ऊर्जा मुकत होतै ओ बिजली पैदा करे वाला टर्बाइन के चलैतै।
भट्ठी के नाभिकीय प्रतिक्रिया समीकरण ई तरह के है:
:{}^{2}{1}\mbox{H} + {}^{3}{1}\mbox{H} \rightarrow {}^{4}{2}\mbox{He} + {}^{1}{0}\mbox{n} + 17.6 \mbox{ MeV}
== विशेषता ==
आईटीईआर के प्रमुख विशेषता नीचे लिखल हकइ:
* थर्मल संलयन ऊर्जा: 500 मेगावाट
* बिजली के खपत: 500 मेगावाट
* प्लाज्मा ला बिजली शक्ति: 50 मेगावाट
* काम ला विद्युत शक्ति: 120 मेगावाट
* छोट प्लाज्मा त्रिज्या : 2 मीटर
* लमहर (दीर्घ) प्लाज्मा त्रिज्या : 6.20 मीटर
* प्लाज्मा के ऊंचाई: 6.80 मीटर
* प्लाज्मा के आयतन : 840 m³
* प्लाज्मा धारा : 15 मिलियन अम्पीयर
* टोरायडल चुम्बकीय क्षेत्र : 5.3 टेस्ला
* प्लाज्मा समय: 6 मिनट प्रति घंटा
* ऊर्जा दक्षता : क्यू 10 = (प्लाज्मा द्वारा आपूर्ति कएल गेल ऊर्जा आ बाहरी प्लाज्मा के बिजली के आपूर्ति के बीच के अनुपात).
== भागीदारी ==
[[File:ITER participants.png|thumb|आईटीईआर के सब भागीदार, कदाराश [[फ़्रांस]] हाइलाइटेड]]
ई परियोजना के भागीदार [[यूरोपीय संघ|यूरोपियन यूनियन]], [[जापान]], [[चीन]], [[रूस]], [[दक्षिण कोरिया]], [[दक्षिण अफ्रीका]] अउ [[अमेरिका]] हइ। [[कनाडा]] पहिले ई अभियान में शामिल हलै, बाकी [[२००३]] में ऊ अलग हो गेलै।
== योजना ==
[[चित्र:Cadarache (red dot) CIA World Factbook map.png|thumb|200px|कदाराश, फ्रांस, यूरोपियन संघ के भौगोलिक स्थिति]]
आईटीईआर के योजना [[१९८५]] में [[यूरोप]], [[अमेरिका]], तत्कालीन [[सोवियत संघ]] अउ [[जापान]] के सहयोग से शुरू होले हल। [[सोवियत संघ के विघटन]] के बाद [[रूस]] ई परियोजना के भागीदार बन गेलै। [[१९९९]] ई. में [[अमेरिका]] ई अभियान से हट गेलै हल बाकी [[२००३]] में ऊ फिर से ई अभियान में शामिल हो गेलै। [[भारत]] आधिकारिक रूप से ई परियोजना में [[६ दिसम्बर]], [[२००५]] के शामिल होले हल। भारत के ई परियोजना में शामिल कइला से दुनिया के आधा से जादे आबादी के ई में भागीदारी हो जइतै।
वैज्ञानिकन के अनुसार, आईटीईआर के निर्माण में लगभग दस बरस लगतै। [[२८ जून]], [[२००५]] के ई घोषणा कएल गेले हल कि एकरा [[फ्रांस]] में बनाबल जइतै। एकर बाद [[२१ नवंबर]], [[२००६]] के सात गो देश ई परियोजना में फंड देवे के घोषणा कैलथिन।
एही दिन संयंत्र बनाबे ला ई देशन के प्रतिनिधि हस्ताक्षर भी कैलथिन। उम्मीद कैल जा रहले हे कि एकरा में पहिला प्लाज्मा ऑपरेशन २०१८ में सम्भव होतै।
== एकरो देखथिन ==
* [[प्लाज्मा अनुसंधान संस्थान]], [[गांधीनगर]]
* [[टोकामाक]]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
== बाहरी कड़ी ==
{{wikinews|France secures site for 10 billion euro nuclear fusion research project}}
{{commonscat|ITER|आई। टी.ई.आर}}
{{coord|43|41|15|N|5|45|42|E|type:city|display=title}}
* [https://web.archive.org/web/20131209040850/http://www.iter.org/%2f ITER गृह स्थल], ई में शैक्षणिक उद्देश्य ले चित्र आ आरेख उपलब्ध बा।
* [https://web.archive.org/web/20091106224336/http://www.iter-india.org/ ITER-भारत]
* [http://hindi.samaylive.com/page.php?m=page&a=print&news_id=4309 अक्षय ऊर्जा स्रोत की तलाश]{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}। [[समय लाइव]]।[[१४ मार्च]], [[२००९]]
* [https://web.archive.org/web/20091108065612/http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/5203774.cms अब धरती पर पैदा होगी सूर्य की ऊर्जा ] (नवभारत टाइम्स)
* [https://web.archive.org/web/20120708010417/http://in.jagran.yahoo.com/news/national/general/5_1_5081857.html/print धरती पर उगेंगे 'ना डूबने वाले' सूरज] (जागरण)
[[श्रेणी:नाभिकीय संलयन केंद्र]]
[[श्रेणी:नाभिकीय संयंत्र]]
76ulinec64o9mkdrgpnv9rsywi70tj3
83240
83239
2026-10-24T15:48:16Z
Kandarpajit Kallol
168
83240
wikitext
text/x-wiki
[[File:ITER-img 0239.jpg|thumb|आई.टी.ई.आर निर्वात वैसल के प्रतिरूप का चित्र; जिसमें डाईवर्टर कैसेट्स की अंदरूनी सतहों पर ४४० ब्लैंकेट्स जुड़े दिख रहे हैं।]]<!-- [[File:Iter.svg|right|thumb|आईटीईआर (अंताप्रास) का प्रतीक चिह्न]] -->
'''अंतर्राष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र''' ([[अङ्ग्रेजी]]: ''इंटरनेशनल थर्मोन्यूक्लियर एक्सपेरिमेंटल रिएक्टर'' (
आईटीईआर)) [[ऊर्जा]] के घाटा के समस्या से निबटेला [[अंतर्राष्ट्रीय परमाणु ऊर्जा एजेंसी]] के सहयोग से [[भारत]]<ref name="याहू">{{cite web
|url=http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|title=आईएईए-आईटीईआर के बीच समझौता
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=१४ अक्टूबर
|year=२००९
|month=
|format=एचटीएम
|work=
|publisher=याहू जागरण
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108130005/http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|archivedate=8 नवंबर 2012
|quote=
|access-date=16 सितंबर 2009
|url-status=dead
}}</ref>
संगे दुनिया के अनेकन देशन द्वारा मिलके बनाबल जा रहले [[संलयन]] नाभिकीय प्रक्रिया<ref name="भास्कर"/> पर आधारित अइसन विशाल संयंत्र हइ, जे थोड़ा सा ईंधन के मदद से ढेर सा ऊर्जा पैदा करतै।<ref>[http://www.voanews.com/hindi/archive/2005-12/2005-12-02-voa2.cfm?moddate=2005-12-02 प्रायोगिक परमाणु संयत्र की परियोजना पर चल रही बातचीत में भारत की भागीदारी का समर्थन] {{Dead link|date=सितंबर 2026 |bot=InternetArchiveBot }}। [[वॉयस ऑफ अमेरिका]]।[[२ दिसम्बर]], [[२००५]] {{हिन्दी चिह्न}}।</ref>
सस्ता, प्रदूषणविहीन अउ असीमित ऊर्जा पैदा करे ला हाइड्रोजन बम के सिद्धांत पर ई नाभिकीय महापरियोजना के प्रयोग के रूप में शुरू कइल गेले हे। <ref name="चाइना">{{cite web
|url=http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|title=चीन का सब से बड़ा पुस्तकालय, आईटीईआर समझौता, चीन में जनगणना
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=
|publisher=
|pages=
|language=हिन्दी
|access-date=16 सितंबर 2009
|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220543/http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|archive-date=4 मार्च 2016
|url-status=dead
}}</ref>
एकरा में [[संलयन]] से ओही तरह से ऊर्जा मिलतै जैसे [[पृथ्वी]] के [[सूर्य]] चाहे और तारन से मिल हइ।
<ref name="अमर उजाला">{{cite web
|url=http://www.amarujala.com/Gaurtalab/detail.asp?id=28
|title=क्या है आईटीईआर?
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=गौर-तलब
|publisher=[[अमर उजाला]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
== परकिरिया ==
ऊर्जा निकाले के ई परकिरिया में हाइड्रोजन के परमाणुअन के १० करोड़ डिग्री सेंटीग्रेड तापमान तक गर्म कइल जा हइ। ई तापमान पर [[हाइड्रोजन]] के परमाणु आपस में जुड़के हीलियम के परमाणु के जनम दे हइ। ई अभिक्रिया होबे पर बहुते ऊर्जा पैदा होब हइ। एक किलोग्राम द्रव्यमान के हाइड्रोजन के संलयन से एक करोड़ [[किलोग्राम]] [[पेट्रोलियम]] [[ईंधन]] के बराबर [[ऊर्जा]] पैदा हो सक हइ।<ref name="चाइना"/> यह प्रयास अभी निर्माणाधीन है। परियोजना के निदेशक जर्मनी के नोबेर्ट होल्टकाम्प है। इस परियोजना को कृत्रिम सूर्य नाम भी दिया गया है।<ref name="भास्कर">{{cite web
|url=http://www.bhaskar.com/2008/11/17/0811170911_big_bang.html
|title=..तो कभी धरती का होगा अपना सूरज
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=[[१७ नवंबर]]
|year=[[२००८]]
|month=
|format=
|work=
|publisher=[[दैनिक भास्कर]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जनवरी 2022 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
एकरा में मुख्य रूप से [[यूरेनियम|यूरेनियम-२३५]] के नाभिक के न्यूट्रान कण के धार से विखंडित कैल जइतै।
यूरेनियम-२३५ के नाभिक में कुल ९२ प्रोटान आ १४३ न्यूट्रान कण होब हइ। । हर विखंडन से नाभिक में प्रोटान आ न्यूट्रान के बांध के रखे वाला २०० मिली इलेक्ट्रान वोल्ट के बराबर ऊर्जा निकलतै। एही ऊर्जा से [[विद्युत उत्पादन]] कैल जइतै।
हियां यूरेनियम-२३५ के नाभिक के ताप नाभिकीय विधि से भी विखंडित कैल जा सकतै। यूरेनियम के जगह प्लूटोनियम २३९ के भी उपयोग हो सकतै। नाभिक के चाहे जौनो तरीका से विखंडन कएल जाय, एकरा से स्वास्थ्य लागी खतरनाक अदृश्य रेडियोधर्मी विकिरण भी पैदा होतै। ई अभिक्रिया [[नाभिकीय शृंखला अभिक्रिया]] कहा है।
लगभग ३० मीटर के ऊंचाई वाला भट्ठी में एगो पिंजड़ा के आकार में कै गो अत्यंत शक्तिशाली चुंबक लागल रहतै जेकर सहायता से [[हाइड्रोजन]] गैस के एक गो मिश्रण के १५ करोड़ डिग्री सेल्सियस तक गरम करल जैतै। ई मिश्रण हाइड्रोजन के ड्यूटेरियम आ ट्रीटियम कहावे वाला दु गो आइसोटोप से लेबल जैतै जेकरा भारी पानी आ बहुते भारी पानी भी कहल जा है। ई अत्यधिक तापमान पर ही हाइड्रोजन के नाभिक ऊ गति पा सकतै जेकरा पर आपस में टकराए से ऊ सभ जुड़ के हीलियम के नाभिक केन्द्र बन सकतै। एतना ऊंच तापमान पर यदि हाइड्रोजन परमाणु के बार-बार टकराबल जाय त ऊ एक-दूसरा के साथ मिल जइतै। एकरा से अतुलनीय मात्रा में ऊर्जा मुकत होतै ओ बिजली पैदा करे वाला टर्बाइन के चलैतै।
भट्ठी के नाभिकीय प्रतिक्रिया समीकरण ई तरह के है:
:{}^{2}{1}\mbox{H} + {}^{3}{1}\mbox{H} \rightarrow {}^{4}{2}\mbox{He} + {}^{1}{0}\mbox{n} + 17.6 \mbox{ MeV}
== विशेषता ==
आईटीईआर के प्रमुख विशेषता नीचे लिखल हकइ:
* थर्मल संलयन ऊर्जा: 500 मेगावाट
* बिजली के खपत: 500 मेगावाट
* प्लाज्मा ला बिजली शक्ति: 50 मेगावाट
* काम ला विद्युत शक्ति: 120 मेगावाट
* छोट प्लाज्मा त्रिज्या : 2 मीटर
* लमहर (दीर्घ) प्लाज्मा त्रिज्या : 6.20 मीटर
* प्लाज्मा के ऊंचाई: 6.80 मीटर
* प्लाज्मा के आयतन : 840 m³
* प्लाज्मा धारा : 15 मिलियन अम्पीयर
* टोरायडल चुम्बकीय क्षेत्र : 5.3 टेस्ला
* प्लाज्मा समय: 6 मिनट प्रति घंटा
* ऊर्जा दक्षता : क्यू 10 = (प्लाज्मा द्वारा आपूर्ति कएल गेल ऊर्जा आ बाहरी प्लाज्मा के बिजली के आपूर्ति के बीच के अनुपात).
== भागीदारी ==
[[File:ITER participants.png|thumb|आईटीईआर के सब भागीदार, कदाराश [[फ़्रांस]] हाइलाइटेड]]
ई परियोजना के भागीदार [[यूरोपीय संघ|यूरोपियन यूनियन]], [[जापान]], [[चीन]], [[रूस]], [[दक्षिण कोरिया]], [[दक्षिण अफ्रीका]] अउ [[अमेरिका]] हइ। [[कनाडा]] पहिले ई अभियान में शामिल हलै, बाकी [[२००३]] में ऊ अलग हो गेलै।
== योजना ==
[[File:Cadarache (red dot) CIA World Factbook map.png|thumb|कदाराश, फ्रांस, यूरोपियन संघ के भौगोलिक स्थिति]]
आईटीईआर के योजना [[१९८५]] में [[यूरोप]], [[अमेरिका]], तत्कालीन [[सोवियत संघ]] अउ [[जापान]] के सहयोग से शुरू होले हल। [[सोवियत संघ के विघटन]] के बाद [[रूस]] ई परियोजना के भागीदार बन गेलै। [[१९९९]] ई. में [[अमेरिका]] ई अभियान से हट गेलै हल बाकी [[२००३]] में ऊ फिर से ई अभियान में शामिल हो गेलै। [[भारत]] आधिकारिक रूप से ई परियोजना में [[६ दिसम्बर]], [[२००५]] के शामिल होले हल। भारत के ई परियोजना में शामिल कइला से दुनिया के आधा से जादे आबादी के ई में भागीदारी हो जइतै।
वैज्ञानिकन के अनुसार, आईटीईआर के निर्माण में लगभग दस बरस लगतै। [[२८ जून]], [[२००५]] के ई घोषणा कएल गेले हल कि एकरा [[फ्रांस]] में बनाबल जइतै। एकर बाद [[२१ नवंबर]], [[२००६]] के सात गो देश ई परियोजना में फंड देवे के घोषणा कैलथिन।
एही दिन संयंत्र बनाबे ला ई देशन के प्रतिनिधि हस्ताक्षर भी कैलथिन। उम्मीद कैल जा रहले हे कि एकरा में पहिला प्लाज्मा ऑपरेशन २०१८ में सम्भव होतै।
== एकरो देखथिन ==
* [[प्लाज्मा अनुसंधान संस्थान]], [[गांधीनगर]]
* [[टोकामाक]]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
== बाहरी कड़ी ==
{{wikinews|France secures site for 10 billion euro nuclear fusion research project}}
{{commonscat|ITER|आई। टी.ई.आर}}
{{coord|43|41|15|N|5|45|42|E|type:city|display=title}}
* [https://web.archive.org/web/20131209040850/http://www.iter.org/%2f ITER गृह स्थल], ई में शैक्षणिक उद्देश्य ले चित्र आ आरेख उपलब्ध बा।
* [https://web.archive.org/web/20091106224336/http://www.iter-india.org/ ITER-भारत]
* [http://hindi.samaylive.com/page.php?m=page&a=print&news_id=4309 अक्षय ऊर्जा स्रोत की तलाश]{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}। [[समय लाइव]]।[[१४ मार्च]], [[२००९]]
* [https://web.archive.org/web/20091108065612/http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/5203774.cms अब धरती पर पैदा होगी सूर्य की ऊर्जा ] (नवभारत टाइम्स)
* [https://web.archive.org/web/20120708010417/http://in.jagran.yahoo.com/news/national/general/5_1_5081857.html/print धरती पर उगेंगे 'ना डूबने वाले' सूरज] (जागरण)
[[श्रेणी:नाभिकीय संलयन केंद्र]]
[[श्रेणी:नाभिकीय संयंत्र]]
tvqnpuy03oaej2pb7nk4nc20umgsb4f
83241
83240
2026-10-24T15:51:54Z
Kandarpajit Kallol
168
/* बाहरी कड़ी */
83241
wikitext
text/x-wiki
[[File:ITER-img 0239.jpg|thumb|आई.टी.ई.आर निर्वात वैसल के प्रतिरूप का चित्र; जिसमें डाईवर्टर कैसेट्स की अंदरूनी सतहों पर ४४० ब्लैंकेट्स जुड़े दिख रहे हैं।]]<!-- [[File:Iter.svg|right|thumb|आईटीईआर (अंताप्रास) का प्रतीक चिह्न]] -->
'''अंतर्राष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र''' ([[अङ्ग्रेजी]]: ''इंटरनेशनल थर्मोन्यूक्लियर एक्सपेरिमेंटल रिएक्टर'' (
आईटीईआर)) [[ऊर्जा]] के घाटा के समस्या से निबटेला [[अंतर्राष्ट्रीय परमाणु ऊर्जा एजेंसी]] के सहयोग से [[भारत]]<ref name="याहू">{{cite web
|url=http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|title=आईएईए-आईटीईआर के बीच समझौता
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=१४ अक्टूबर
|year=२००९
|month=
|format=एचटीएम
|work=
|publisher=याहू जागरण
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108130005/http://in.jagran.yahoo.com/news/international/general/3_5_4906583/
|archivedate=8 नवंबर 2012
|quote=
|access-date=16 सितंबर 2009
|url-status=dead
}}</ref>
संगे दुनिया के अनेकन देशन द्वारा मिलके बनाबल जा रहले [[संलयन]] नाभिकीय प्रक्रिया<ref name="भास्कर"/> पर आधारित अइसन विशाल संयंत्र हइ, जे थोड़ा सा ईंधन के मदद से ढेर सा ऊर्जा पैदा करतै।<ref>[http://www.voanews.com/hindi/archive/2005-12/2005-12-02-voa2.cfm?moddate=2005-12-02 प्रायोगिक परमाणु संयत्र की परियोजना पर चल रही बातचीत में भारत की भागीदारी का समर्थन] {{Dead link|date=सितंबर 2026 |bot=InternetArchiveBot }}। [[वॉयस ऑफ अमेरिका]]।[[२ दिसम्बर]], [[२००५]] {{हिन्दी चिह्न}}।</ref>
सस्ता, प्रदूषणविहीन अउ असीमित ऊर्जा पैदा करे ला हाइड्रोजन बम के सिद्धांत पर ई नाभिकीय महापरियोजना के प्रयोग के रूप में शुरू कइल गेले हे। <ref name="चाइना">{{cite web
|url=http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|title=चीन का सब से बड़ा पुस्तकालय, आईटीईआर समझौता, चीन में जनगणना
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=
|publisher=
|pages=
|language=हिन्दी
|access-date=16 सितंबर 2009
|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220543/http://hindi.cri.cn/1/2006/12/18/1@55791.htm
|archive-date=4 मार्च 2016
|url-status=dead
}}</ref>
एकरा में [[संलयन]] से ओही तरह से ऊर्जा मिलतै जैसे [[पृथ्वी]] के [[सूर्य]] चाहे और तारन से मिल हइ।
<ref name="अमर उजाला">{{cite web
|url=http://www.amarujala.com/Gaurtalab/detail.asp?id=28
|title=क्या है आईटीईआर?
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=
|year=
|month=
|format=
|work=गौर-तलब
|publisher=[[अमर उजाला]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
== परकिरिया ==
ऊर्जा निकाले के ई परकिरिया में हाइड्रोजन के परमाणुअन के १० करोड़ डिग्री सेंटीग्रेड तापमान तक गर्म कइल जा हइ। ई तापमान पर [[हाइड्रोजन]] के परमाणु आपस में जुड़के हीलियम के परमाणु के जनम दे हइ। ई अभिक्रिया होबे पर बहुते ऊर्जा पैदा होब हइ। एक किलोग्राम द्रव्यमान के हाइड्रोजन के संलयन से एक करोड़ [[किलोग्राम]] [[पेट्रोलियम]] [[ईंधन]] के बराबर [[ऊर्जा]] पैदा हो सक हइ।<ref name="चाइना"/> यह प्रयास अभी निर्माणाधीन है। परियोजना के निदेशक जर्मनी के नोबेर्ट होल्टकाम्प है। इस परियोजना को कृत्रिम सूर्य नाम भी दिया गया है।<ref name="भास्कर">{{cite web
|url=http://www.bhaskar.com/2008/11/17/0811170911_big_bang.html
|title=..तो कभी धरती का होगा अपना सूरज
|accessmonthday=
|accessyear=
|last=
|first=
|authorlink=
|coauthors=
|date=[[१७ नवंबर]]
|year=[[२००८]]
|month=
|format=
|work=
|publisher=[[दैनिक भास्कर]]
|pages=
|language=हिन्दी
|archiveurl=
|archivedate=
|quote=
}}{{Dead link|date=जनवरी 2022 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
एकरा में मुख्य रूप से [[यूरेनियम|यूरेनियम-२३५]] के नाभिक के न्यूट्रान कण के धार से विखंडित कैल जइतै।
यूरेनियम-२३५ के नाभिक में कुल ९२ प्रोटान आ १४३ न्यूट्रान कण होब हइ। । हर विखंडन से नाभिक में प्रोटान आ न्यूट्रान के बांध के रखे वाला २०० मिली इलेक्ट्रान वोल्ट के बराबर ऊर्जा निकलतै। एही ऊर्जा से [[विद्युत उत्पादन]] कैल जइतै।
हियां यूरेनियम-२३५ के नाभिक के ताप नाभिकीय विधि से भी विखंडित कैल जा सकतै। यूरेनियम के जगह प्लूटोनियम २३९ के भी उपयोग हो सकतै। नाभिक के चाहे जौनो तरीका से विखंडन कएल जाय, एकरा से स्वास्थ्य लागी खतरनाक अदृश्य रेडियोधर्मी विकिरण भी पैदा होतै। ई अभिक्रिया [[नाभिकीय शृंखला अभिक्रिया]] कहा है।
लगभग ३० मीटर के ऊंचाई वाला भट्ठी में एगो पिंजड़ा के आकार में कै गो अत्यंत शक्तिशाली चुंबक लागल रहतै जेकर सहायता से [[हाइड्रोजन]] गैस के एक गो मिश्रण के १५ करोड़ डिग्री सेल्सियस तक गरम करल जैतै। ई मिश्रण हाइड्रोजन के ड्यूटेरियम आ ट्रीटियम कहावे वाला दु गो आइसोटोप से लेबल जैतै जेकरा भारी पानी आ बहुते भारी पानी भी कहल जा है। ई अत्यधिक तापमान पर ही हाइड्रोजन के नाभिक ऊ गति पा सकतै जेकरा पर आपस में टकराए से ऊ सभ जुड़ के हीलियम के नाभिक केन्द्र बन सकतै। एतना ऊंच तापमान पर यदि हाइड्रोजन परमाणु के बार-बार टकराबल जाय त ऊ एक-दूसरा के साथ मिल जइतै। एकरा से अतुलनीय मात्रा में ऊर्जा मुकत होतै ओ बिजली पैदा करे वाला टर्बाइन के चलैतै।
भट्ठी के नाभिकीय प्रतिक्रिया समीकरण ई तरह के है:
:{}^{2}{1}\mbox{H} + {}^{3}{1}\mbox{H} \rightarrow {}^{4}{2}\mbox{He} + {}^{1}{0}\mbox{n} + 17.6 \mbox{ MeV}
== विशेषता ==
आईटीईआर के प्रमुख विशेषता नीचे लिखल हकइ:
* थर्मल संलयन ऊर्जा: 500 मेगावाट
* बिजली के खपत: 500 मेगावाट
* प्लाज्मा ला बिजली शक्ति: 50 मेगावाट
* काम ला विद्युत शक्ति: 120 मेगावाट
* छोट प्लाज्मा त्रिज्या : 2 मीटर
* लमहर (दीर्घ) प्लाज्मा त्रिज्या : 6.20 मीटर
* प्लाज्मा के ऊंचाई: 6.80 मीटर
* प्लाज्मा के आयतन : 840 m³
* प्लाज्मा धारा : 15 मिलियन अम्पीयर
* टोरायडल चुम्बकीय क्षेत्र : 5.3 टेस्ला
* प्लाज्मा समय: 6 मिनट प्रति घंटा
* ऊर्जा दक्षता : क्यू 10 = (प्लाज्मा द्वारा आपूर्ति कएल गेल ऊर्जा आ बाहरी प्लाज्मा के बिजली के आपूर्ति के बीच के अनुपात).
== भागीदारी ==
[[File:ITER participants.png|thumb|आईटीईआर के सब भागीदार, कदाराश [[फ़्रांस]] हाइलाइटेड]]
ई परियोजना के भागीदार [[यूरोपीय संघ|यूरोपियन यूनियन]], [[जापान]], [[चीन]], [[रूस]], [[दक्षिण कोरिया]], [[दक्षिण अफ्रीका]] अउ [[अमेरिका]] हइ। [[कनाडा]] पहिले ई अभियान में शामिल हलै, बाकी [[२००३]] में ऊ अलग हो गेलै।
== योजना ==
[[File:Cadarache (red dot) CIA World Factbook map.png|thumb|कदाराश, फ्रांस, यूरोपियन संघ के भौगोलिक स्थिति]]
आईटीईआर के योजना [[१९८५]] में [[यूरोप]], [[अमेरिका]], तत्कालीन [[सोवियत संघ]] अउ [[जापान]] के सहयोग से शुरू होले हल। [[सोवियत संघ के विघटन]] के बाद [[रूस]] ई परियोजना के भागीदार बन गेलै। [[१९९९]] ई. में [[अमेरिका]] ई अभियान से हट गेलै हल बाकी [[२००३]] में ऊ फिर से ई अभियान में शामिल हो गेलै। [[भारत]] आधिकारिक रूप से ई परियोजना में [[६ दिसम्बर]], [[२००५]] के शामिल होले हल। भारत के ई परियोजना में शामिल कइला से दुनिया के आधा से जादे आबादी के ई में भागीदारी हो जइतै।
वैज्ञानिकन के अनुसार, आईटीईआर के निर्माण में लगभग दस बरस लगतै। [[२८ जून]], [[२००५]] के ई घोषणा कएल गेले हल कि एकरा [[फ्रांस]] में बनाबल जइतै। एकर बाद [[२१ नवंबर]], [[२००६]] के सात गो देश ई परियोजना में फंड देवे के घोषणा कैलथिन।
एही दिन संयंत्र बनाबे ला ई देशन के प्रतिनिधि हस्ताक्षर भी कैलथिन। उम्मीद कैल जा रहले हे कि एकरा में पहिला प्लाज्मा ऑपरेशन २०१८ में सम्भव होतै।
== एकरो देखथिन ==
* [[प्लाज्मा अनुसंधान संस्थान]], [[गांधीनगर]]
* [[टोकामाक]]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
== बाहरी कड़ी ==
{{commonscat|ITER|आई। टी.ई.आर}}
{{coord|43|41|15|N|5|45|42|E|type:city|display=title}}
* [https://web.archive.org/web/20131209040850/http://www.iter.org/%2f ITER गृह स्थल], ई में शैक्षणिक उद्देश्य ले चित्र आ आरेख उपलब्ध बा।
* [https://web.archive.org/web/20091106224336/http://www.iter-india.org/ ITER-भारत]
* [http://hindi.samaylive.com/page.php?m=page&a=print&news_id=4309 अक्षय ऊर्जा स्रोत की तलाश]{{Dead link|date=जून 2020 |bot=InternetArchiveBot }}। [[समय लाइव]]।[[१४ मार्च]], [[२००९]]
* [https://web.archive.org/web/20091108065612/http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/5203774.cms अब धरती पर पैदा होगी सूर्य की ऊर्जा ] (नवभारत टाइम्स)
* [https://web.archive.org/web/20120708010417/http://in.jagran.yahoo.com/news/national/general/5_1_5081857.html/print धरती पर उगेंगे 'ना डूबने वाले' सूरज] (जागरण)
[[श्रेणी:नाभिकीय संलयन केंद्र]]
[[श्रेणी:नाभिकीय संयंत्र]]
22latyqz9qbilueo2qr10bz6pvg9hdz
शीतला माता मंदिर
0
18842
83212
2026-10-24T14:18:00Z
Manikantkmr
563
"पटना के प्रसिद्ध शीतला माता मंदिर बिहार के राजधानी पटना के गुलजारबाग रेलवे स्टेशन भीर अगमकुआं में हई। ई मंदिर हिंदू धर्म के प्राचीन और शक्तिशाली शक्तिपीठन में..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83212
wikitext
text/x-wiki
पटना के प्रसिद्ध शीतला माता मंदिर बिहार के राजधानी पटना के गुलजारबाग रेलवे स्टेशन भीर अगमकुआं में हई। ई मंदिर हिंदू धर्म के प्राचीन और शक्तिशाली शक्तिपीठन में से एक मानल जा हई।
'''ऐतिहासिक महत्व:'''
ई मंदिर के इतिहास मौर्य काल (सम्राट अशोक के समय) से जुड़ल मानल जा है।
अगमकुआं : मंदिर परिसर के पास में मौर्यकालीन प्रसिद्ध अगमकुआं नाम के कुइयां हई जेकर ऐतिहासिक और पौराणिक महत्व हई।
'''मान्यता'''
माँ शीतला के चेचक और अन्य रोगन के दूर करे वाली आउर शरीर के ठंडक देवे वाली देवी के रूप में पूजल जा हई। भक्त यहां जल (नीर) के लेप चढ़ावे और मन्नत मांगे आव हथिन। मानल जा हई कि शीतला माता चेचक के देवी हथिन और उनकर पूजा अउर नीर के लेप करे से शरीर के गर्मी अउर रोग दूर हो जा हई।
मुख्य गर्भ गृह में सात शीतला माईन के पिंडी, भैरव और अन्य देव-देवताओं के मूर्ति बिठावल हई।
नवरात्रि और दुर्गा पूजा के बेर यहां भक्तन के हुजूम जुट$ हई और विशेष अनुष्ठान भी कैल जा हई।
ex8gneo3kf5ggmpggojw8ry6i3ojo26
83213
83212
2026-10-24T14:20:41Z
Manikantkmr
563
83213
wikitext
text/x-wiki
पटना के प्रसिद्ध शीतला माता मंदिर बिहार के राजधानी पटना के गुलजारबाग रेलवे स्टेशन भीर अगमकुआं में हई। ई मंदिर हिंदू धर्म के प्राचीन और शक्तिशाली शक्तिपीठन में से एक मानल जा हई।
'''ऐतिहासिक महत्व:'''
ई मंदिर के इतिहास मौर्य काल (सम्राट अशोक के समय) से जुड़ल मानल जा है।
अगमकुआं : मंदिर परिसर के पास में मौर्यकालीन प्रसिद्ध अगमकुआं नाम के कुइयां हई जेकर ऐतिहासिक और पौराणिक महत्व हई।
'''मान्यता'''
माँ शीतला के चेचक और अन्य रोगन के दूर करे वाली आउर शरीर के ठंडक देवे वाली देवी के रूप में पूजल जा हई। भक्त यहां जल (नीर) के लेप चढ़ावे और मन्नत मांगे आव हथिन। मानल जा हई कि शीतला माता चेचक के देवी हथिन और उनकर पूजा अउर नीर के लेप करे से शरीर के गर्मी अउर रोग दूर हो जा हई।
मुख्य गर्भ गृह में सात शीतला माईन के पिंडी, भैरव और अन्य देव-देवताओं के मूर्ति बिठावल हई।
नवरात्रि और दुर्गा पूजा के बेर यहां भक्तन के हुजूम जुट$ हई और विशेष अनुष्ठान भी कैल जा हई।
2rlf50fen8fwuf8yq33vzrzvoeop9vt
83374
83213
2026-10-25T06:07:38Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83374
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
[[File:Shitala_Devi_Temple.JPG|thumb|शीतला माता मंदिर]]
पटना के प्रसिद्ध '''शीतला माता मंदिर''' [[बिहार]] के राजधानी [[पटना]] के गुलजारबाग रेलवे स्टेशन भीर अगमकुआं में हई। ई मंदिर हिंदू धर्म के प्राचीन और शक्तिशाली शक्तिपीठन में से एक मानल जा हई।
==ऐतिहासिक महत्व==
ई मंदिर के इतिहास मौर्य काल (सम्राट अशोक के समय) से जुड़ल मानल जा है।
अगमकुआं : मंदिर परिसर के पास में मौर्यकालीन प्रसिद्ध अगमकुआं नाम के कुइयां हई जेकर ऐतिहासिक और पौराणिक महत्व हई।
==मान्यता==
माँ शीतला के चेचक और अन्य रोगन के दूर करे वाली आउर शरीर के ठंडक देवे वाली देवी के रूप में पूजल जा हई। भक्त यहां जल (नीर) के लेप चढ़ावे और मन्नत मांगे आव हथिन। मानल जा हई कि शीतला माता चेचक के देवी हथिन और उनकर पूजा अउर नीर के लेप करे से शरीर के गर्मी अउर रोग दूर हो जा हई।
मुख्य गर्भ गृह में सात शीतला माईन के पिंडी, भैरव और अन्य देव-देवताओं के मूर्ति बिठावल हई।
नवरात्रि और दुर्गा पूजा के बेर यहां भक्तन के हुजूम जुटऽ हई और विशेष अनुष्ठान भी कैल जा हई।
==सन्दर्भ==
hudhblp5v686phxhonei8ubcirq1uql
83380
83374
2026-10-25T06:15:31Z
Kandarpajit Kallol
168
83380
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
[[File:Shitala_Devi_Temple.JPG|thumb|शीतला माता मंदिर]]
पटना के प्रसिद्ध '''शीतला माता मंदिर''' [[बिहार]] के राजधानी [[पटना]] के गुलजारबाग रेलवे स्टेशन भीर अगमकुआं में हई। ई मंदिर हिंदू धर्म के प्राचीन और शक्तिशाली शक्तिपीठन में से एक मानल जा हई।
==ऐतिहासिक महत्व==
ई मंदिर के इतिहास मौर्य काल (सम्राट अशोक के समय) से जुड़ल मानल जा है।
अगमकुआं : मंदिर परिसर के पास में मौर्यकालीन प्रसिद्ध अगमकुआं नाम के कुइयां हई जेकर ऐतिहासिक और पौराणिक महत्व हई।
==मान्यता==
माँ शीतला के चेचक और अन्य रोगन के दूर करे वाली आउर शरीर के ठंडक देवे वाली देवी के रूप में पूजल जा हई। भक्त यहां जल (नीर) के लेप चढ़ावे और मन्नत मांगे आव हथिन। मानल जा हई कि शीतला माता चेचक के देवी हथिन और उनकर पूजा अउर नीर के लेप करे से शरीर के गर्मी अउर रोग दूर हो जा हई।
मुख्य गर्भ गृह में सात शीतला माईन के पिंडी, भैरव और अन्य देव-देवताओं के मूर्ति बिठावल हई।
नवरात्रि और दुर्गा पूजा के बेर यहां भक्तन के हुजूम जुटऽ हई और विशेष अनुष्ठान भी कैल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थल]]
7k80t9rlzxsz71je48wne6nkjsqds1s
83394
83380
2026-10-25T06:38:28Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83394
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
[[File:Shitala_Devi_Temple.JPG|thumb|शीतला माता मंदिर]]
पटना के प्रसिद्ध '''शीतला माता मंदिर''' [[बिहार]] के राजधानी [[पटना]] के गुलजारबाग रेलवे स्टेशन भीर अगमकुआं में हई।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=K4vHjbUtf_4C&q=Shitla+Temple%2C+Patna&pg=PT210 | title=Ashoka: The Search for India's Lost Emperor | publisher=Hachette UK | author=Charles Allen | date=21 February 2012 | authorlink = Charles Allen (writer)|isbn=978-1-408-70388-5}}</ref> ई मंदिर हिंदू धर्म के प्राचीन और शक्तिशाली शक्तिपीठन में से एक मानल जा हई।<ref>{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/Shakti-Peeths-turn-into-Navaratra-hotspots/articleshow/16872932.cms | title=Shakti Peeths turn into Navaratra hotspots | work=The Times of India | date=19 October 2012 | accessdate=15 February 2015}}</ref>
[[File:Campus of Agamkuan Gulzarbagh.jpg|thumb]]
==ऐतिहासिक महत्व==
ई मंदिर के इतिहास मौर्य काल (सम्राट अशोक के समय) से जुड़ल मानल जा है।
अगमकुआं : मंदिर परिसर के पास में मौर्यकालीन प्रसिद्ध अगमकुआं नाम के कुइयां हई जेकर ऐतिहासिक और पौराणिक महत्व हई।
==मान्यता==
माँ शीतला के चेचक और अन्य रोगन के दूर करे वाली आउर शरीर के ठंडक देवे वाली देवी के रूप में पूजल जा हई। भक्त यहां जल (नीर) के लेप चढ़ावे और मन्नत मांगे आव हथिन। मानल जा हई कि शीतला माता चेचक के देवी हथिन और उनकर पूजा अउर नीर के लेप करे से शरीर के गर्मी अउर रोग दूर हो जा हई।
मुख्य गर्भ गृह में सात शीतला माईन के पिंडी, भैरव और अन्य देव-देवताओं के मूर्ति बिठावल हई।
नवरात्रि और दुर्गा पूजा के बेर यहां भक्तन के हुजूम जुटऽ हई और विशेष अनुष्ठान भी कैल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थल]]
rb1a6ep7sq8nq3nwjoo7pbp1efayd5y
83395
83394
2026-10-25T06:38:43Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83395
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
पटना के प्रसिद्ध '''शीतला माता मंदिर''' [[बिहार]] के राजधानी [[पटना]] के गुलजारबाग रेलवे स्टेशन भीर अगमकुआं में हई।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=K4vHjbUtf_4C&q=Shitla+Temple%2C+Patna&pg=PT210 | title=Ashoka: The Search for India's Lost Emperor | publisher=Hachette UK | author=Charles Allen | date=21 February 2012 | authorlink = Charles Allen (writer)|isbn=978-1-408-70388-5}}</ref> ई मंदिर हिंदू धर्म के प्राचीन और शक्तिशाली शक्तिपीठन में से एक मानल जा हई।<ref>{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/Shakti-Peeths-turn-into-Navaratra-hotspots/articleshow/16872932.cms | title=Shakti Peeths turn into Navaratra hotspots | work=The Times of India | date=19 October 2012 | accessdate=15 February 2015}}</ref>
[[File:Campus of Agamkuan Gulzarbagh.jpg|thumb]]
==ऐतिहासिक महत्व==
ई मंदिर के इतिहास मौर्य काल (सम्राट अशोक के समय) से जुड़ल मानल जा है।
अगमकुआं : मंदिर परिसर के पास में मौर्यकालीन प्रसिद्ध अगमकुआं नाम के कुइयां हई जेकर ऐतिहासिक और पौराणिक महत्व हई।
==मान्यता==
माँ शीतला के चेचक और अन्य रोगन के दूर करे वाली आउर शरीर के ठंडक देवे वाली देवी के रूप में पूजल जा हई। भक्त यहां जल (नीर) के लेप चढ़ावे और मन्नत मांगे आव हथिन। मानल जा हई कि शीतला माता चेचक के देवी हथिन और उनकर पूजा अउर नीर के लेप करे से शरीर के गर्मी अउर रोग दूर हो जा हई।
मुख्य गर्भ गृह में सात शीतला माईन के पिंडी, भैरव और अन्य देव-देवताओं के मूर्ति बिठावल हई।
नवरात्रि और दुर्गा पूजा के बेर यहां भक्तन के हुजूम जुटऽ हई और विशेष अनुष्ठान भी कैल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थल]]
grf9b1k6gskvp3vbauw70xpo0nu9mo6
83396
83395
2026-10-25T06:38:51Z
Kandarpajit Kallol
168
83396
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
पटना के प्रसिद्ध '''शीतला माता मंदिर''' [[बिहार]] के राजधानी [[पटना]] के गुलजारबाग रेलवे स्टेशन भीर अगमकुआं में हई।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=K4vHjbUtf_4C&q=Shitla+Temple%2C+Patna&pg=PT210 | title=Ashoka: The Search for India's Lost Emperor | publisher=Hachette UK | author=Charles Allen | date=21 February 2012 | authorlink = Charles Allen (writer)|isbn=978-1-408-70388-5}}</ref> ई मंदिर हिंदू धर्म के प्राचीन और शक्तिशाली शक्तिपीठन में से एक मानल जा हई।<ref>{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/Shakti-Peeths-turn-into-Navaratra-hotspots/articleshow/16872932.cms | title=Shakti Peeths turn into Navaratra hotspots | work=The Times of India | date=19 October 2012 | accessdate=15 February 2015}}</ref>
[[File:Campus of Agamkuan Gulzarbagh.jpg|thumb]]
==ऐतिहासिक महत्व==
[[File:Shitala_Devi_Temple.JPG|thumb|शीतला माता मंदिर]]
ई मंदिर के इतिहास मौर्य काल (सम्राट अशोक के समय) से जुड़ल मानल जा है।
अगमकुआं : मंदिर परिसर के पास में मौर्यकालीन प्रसिद्ध अगमकुआं नाम के कुइयां हई जेकर ऐतिहासिक और पौराणिक महत्व हई।
==मान्यता==
माँ शीतला के चेचक और अन्य रोगन के दूर करे वाली आउर शरीर के ठंडक देवे वाली देवी के रूप में पूजल जा हई। भक्त यहां जल (नीर) के लेप चढ़ावे और मन्नत मांगे आव हथिन। मानल जा हई कि शीतला माता चेचक के देवी हथिन और उनकर पूजा अउर नीर के लेप करे से शरीर के गर्मी अउर रोग दूर हो जा हई।
मुख्य गर्भ गृह में सात शीतला माईन के पिंडी, भैरव और अन्य देव-देवताओं के मूर्ति बिठावल हई।
नवरात्रि और दुर्गा पूजा के बेर यहां भक्तन के हुजूम जुटऽ हई और विशेष अनुष्ठान भी कैल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थल]]
0rfvgs0dqjfi95l2dbnw84eckbw2emc
83397
83396
2026-10-25T06:39:07Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83397
wikitext
text/x-wiki
पटना के प्रसिद्ध '''शीतला माता मंदिर''' [[बिहार]] के राजधानी [[पटना]] के गुलजारबाग रेलवे स्टेशन भीर अगमकुआं में हई।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=K4vHjbUtf_4C&q=Shitla+Temple%2C+Patna&pg=PT210 | title=Ashoka: The Search for India's Lost Emperor | publisher=Hachette UK | author=Charles Allen | date=21 February 2012 | authorlink = Charles Allen (writer)|isbn=978-1-408-70388-5}}</ref> ई मंदिर हिंदू धर्म के प्राचीन और शक्तिशाली शक्तिपीठन में से एक मानल जा हई।<ref>{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/Shakti-Peeths-turn-into-Navaratra-hotspots/articleshow/16872932.cms | title=Shakti Peeths turn into Navaratra hotspots | work=The Times of India | date=19 October 2012 | accessdate=15 February 2015}}</ref>
[[File:Campus of Agamkuan Gulzarbagh.jpg|thumb]]
==ऐतिहासिक महत्व==
[[File:Shitala_Devi_Temple.JPG|thumb|शीतला माता मंदिर]]
ई मंदिर के इतिहास मौर्य काल (सम्राट अशोक के समय) से जुड़ल मानल जा है।
अगमकुआं : मंदिर परिसर के पास में मौर्यकालीन प्रसिद्ध अगमकुआं नाम के कुइयां हई जेकर ऐतिहासिक और पौराणिक महत्व हई।
==मान्यता==
माँ शीतला के चेचक और अन्य रोगन के दूर करे वाली आउर शरीर के ठंडक देवे वाली देवी के रूप में पूजल जा हई। भक्त यहां जल (नीर) के लेप चढ़ावे और मन्नत मांगे आव हथिन। मानल जा हई कि शीतला माता चेचक के देवी हथिन और उनकर पूजा अउर नीर के लेप करे से शरीर के गर्मी अउर रोग दूर हो जा हई।
मुख्य गर्भ गृह में सात शीतला माईन के पिंडी, भैरव और अन्य देव-देवताओं के मूर्ति बिठावल हई।
नवरात्रि और दुर्गा पूजा के बेर यहां भक्तन के हुजूम जुटऽ हई और विशेष अनुष्ठान भी कैल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थल]]
qjiuf8b7v5oim8w8z7nflyrs9t5uuy4
गोपीचंद
0
18843
83214
2026-10-24T14:39:02Z
Manikantkmr
563
"मगही में राजा गोपीचंद (या गोपीचन्द) के गाथा और निर्गुण गीत बहुत प्रसिद्ध हई। एकरा में राजा गोपीचंद के सांसारिक मोह के छोड़के वैराग्य (जोगी बने ) धारण करे और उनकर मा..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83214
wikitext
text/x-wiki
मगही में राजा गोपीचंद (या गोपीचन्द) के गाथा और निर्गुण गीत बहुत प्रसिद्ध हई। एकरा में राजा गोपीचंद के सांसारिक मोह के छोड़के वैराग्य (जोगी बने ) धारण करे और उनकर माता मैनावती (मैना माता) के विलाप के वर्णन हई।
राजा गोपीचंद बंगाल के प्राचीन राजा मानल जा हथिन। जब उनका वैराग्य के मार्ग चुने पड़लई अउर उ जोगी बने लगले, तब उनकर माई मैना माता उनका समझाव हथिन और उनकर जाय पर जे संवाद एवं विलाप होव हई, ओकरा मगही गीत और कथा में बहुत सुंदरता से गावल जा हई।
mryx08bzzc2zk4upae0jtvel9gkwgf3
83215
83214
2026-10-24T14:46:26Z
Manikantkmr
563
83215
wikitext
text/x-wiki
मगही में राजा गोपीचंद (या गोपीचन्द) के गाथा और निर्गुण गीत बहुत प्रसिद्ध हई। एकरा में राजा गोपीचंद के सांसारिक मोह के छोड़के वैराग्य (जोगी बने ) धारण करे और उनकर माता मैनावती (मैना माता) के विलाप के वर्णन हई।
राजा गोपीचंद बंगाल के प्राचीन राजा मानल जा हथिन। जब उनका वैराग्य के मार्ग चुने पड़लई अउर उ जोगी बने लगले, तब उनकर माई मैना माता उनका समझाव हथिन और उनकर जाय पर जे संवाद एवं विलाप होव हई, ओकरा मगही गीत और कथा में बहुत सुंदरता से गावल जा हई।
प्रमुख प्रसंग
माँ मैनावती अपन बेटा गोपीचंद के जन्म देवे और पाले के बात याद दिलाना।
गोपीचंद द्वारा संसार के नश्वरता आउर काल (मृत्यु) के भय के समझ के गुरु के बताए मार्ग पर चले के संकल्प।"पहिरी गुदरी राजा बन चले" जैसन पारंपरिक मगही बोल ई गाथा में आव हथिन जहाँ राजा सब कुछ त्यागकर गुदरी (संन्यासी वस्त्र) पहनकर चल दे हथिन ।
kviwuoldpo99fusi41tw7rp0k9z50k4
83406
83215
2026-10-25T06:55:17Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83406
wikitext
text/x-wiki
'''राजा गोपीचंद''' (या गोपीचन्द) के गाथा और निर्गुण गीत बहुत प्रसिद्ध हई। एकरा में राजा गोपीचंद के सांसारिक मोह के छोड़के वैराग्य (जोगी बने) धारण करे और उनकर माता मैनावती (मैना माता) के विलाप के वर्णन हई।<ref>{{cite book |last1=Maharaj |first1=Saint Rampal Ji |title=मुक्ति बोध - Mukti Bodh |date=2010 |publisher=SATLOK ASHRAM |url=https://books.google.co.in/books?id=O3sgEAAAQBAJ&pg=PA117&dq=%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwib0Iybz9j0AhWNILcAHcQzBL8Q6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%AA%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6&f=false |accessdate=10 दिसम्बर 2021 |language=hi}}</ref>
राजा गोपीचंद बंगाल के प्राचीन राजा मानल जा हथिन। जब उनका वैराग्य के मार्ग चुने पड़लई अउर उ जोगी बने लगले, तब उनकर माई मैना माता उनका समझाव हथिन और उनकर जाय पर जे संवाद एवं विलाप होव हई, ओकरा मगही गीत और कथा में बहुत सुंदरता से गावल जा हई।
माँ मैनावती अपन बेटा गोपीचंद के जन्म देवे और पाले के बात याद दिलाना।
गोपीचंद द्वारा संसार के नश्वरता आउर काल (मृत्यु) के भय के समझ के गुरु के बताए मार्ग पर चले के संकल्प।"पहिरी गुदरी राजा बन चले" जैसन पारंपरिक मगही बोल ई गाथा में आव हथिन जहाँ राजा सब कुछ त्यागकर गुदरी (संन्यासी वस्त्र) पहनकर चल दे हथिन।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही लोग]]
mpsx3xbwbwusc0va9gl9q5skis2dgod
साँचा:Wikify
10
18844
83220
2026-10-24T15:27:02Z
Kandarpajit Kallol
168
"<includeonly>{{ambox | name = Wikify | subst = <includeonly>{{subst:</includeonly><includeonly>substcheck</includeonly> | type = style | class = ambox-Wikify notheme | image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=|alt=]] | text = ई {{{1|लेख}}} के '''विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:रचनाशैली|रचनाशैली]] के अनुसार :en:Wikip..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83220
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Wikify
| subst = <includeonly>{{subst:</includeonly><includeonly>substcheck</includeonly>
| type = style
| class = ambox-Wikify notheme
| image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=|alt=]]
| text = ई {{{1|लेख}}} के '''विकिपीडिया के [[विकिपीडिया:रचनाशैली|रचनाशैली]] के अनुसार [[:en:Wikipedia:Glossary#Wikify|विकिफाई]] करे के जरूरत हइ।''' कृपया [[:en:Wikipedia:Linking|आंतरिक कड़ी]] जोड़ के या लेख के [[विकिपीडिया:रचनाशैली|बनावट]] में सुधार करके एह लेख के विकास में [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} मदद] करीं। {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}} {{Wikify/tutorial|reason={{{reason|}}}}}
}}</includeonly><noinclude>
<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! -->{{documentation}}
</noinclude>
snlerra4augye3zdta5lcv05w9woobi
83221
83220
2026-10-24T15:28:07Z
Kandarpajit Kallol
168
83221
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Wikify
| type = style
| class = ambox-Wikify notheme
| image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=]]
| text = ई {{{1|लेख}}} के विकिपीडिया के रचनाशैली के अनुसार '''विकिफाई करे के जरूरत हइ।''' कृपया आंतरिक कड़ी जोड़ के या लेख के बनावट में सुधार करके एह लेख के विकास में [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} मदद] करीं। {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}} {{Wikify/tutorial|reason={{{reason|}}}}}
}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
3b4e016dc02xew1wydic115metvsj6b
83222
83221
2026-10-24T15:30:57Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83222
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Wikify
| type = style
| class = ambox-Wikify notheme
| image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=]]
| text = ई {{{1|लेख}}} के विकिपीडिया के रचनाशैली के अनुसार '''विकिफाई करे के जरूरत हइ।''' कृपया सन्दर्भ आउ आंतरिक कड़ी जोड़ के या लेख के बनावट में सुधार करके एह लेख के विकास में [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} मदद] करीं। {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}} {{Wikify/tutorial|reason={{{reason|}}}}}
}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
0xjt6u3lbet6dhd87khxqpvfryxj8w3
83227
83222
2026-10-24T15:36:33Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83227
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Wikify
| type = style
| class = ambox-Wikify notheme
| image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=]]
| text = ई {{{1|लेख}}} के विकिपीडिया के रचनाशैली के अनुसार '''विकिफाई करे के जरूरत हइ।''' कृपया सन्दर्भ आउ आंतरिक कड़ी जोड़ के या लेख के बनावट में सुधार करके एह लेख के विकास में मदद करीं। {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}} {{Wikify/tutorial|reason={{{reason|}}}}}
}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
85b53u195o5cc46najsl1h2qugnedym
83228
83227
2026-10-24T15:37:49Z
Kandarpajit Kallol
168
83228
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Wikify
| type = style
| class = ambox-Wikify notheme
| image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=]]
| text = ई {{{1|लेख}}} के विकिपीडिया के रचनाशैली के अनुसार '''विकिफाई करे के जरूरत हइ।''' कृपया सन्दर्भ आउ आंतरिक कड़ी जोड़ के या लेख के बनावट में सुधार करके एह लेख के विकास में [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} मदद] करीं। {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}}
}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
c13uhgdevjjay6qivnu0xd5ppgn4xtd
कोहबर
0
18845
83223
2026-10-24T15:34:22Z
Manikantkmr
563
" कोहबर पूर्वी उत्तर प्रदेश, बिहार (मिथिलांचल) और झारखंड के हिंदू ब्याह में महत्वपूर्ण और पवित्र पारंपरिक अनुष्ठान, विवाह-कक्ष और लोक कला हई। मूल रूप से 'कोहबर' शब्..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83223
wikitext
text/x-wiki
कोहबर पूर्वी उत्तर प्रदेश, बिहार (मिथिलांचल) और झारखंड के हिंदू ब्याह में महत्वपूर्ण और पवित्र पारंपरिक अनुष्ठान, विवाह-कक्ष और लोक कला हई। मूल रूप से 'कोहबर' शब्द दू शब्द से मिलकर बनलई ह 'कोह' (जेकर अर्थ गुफा या कोष्ठ हई) और 'वर' (जेकर अर्थ दूल्हा हई), मने उ विशेष कमरा या स्थान जेकरा ब्याह के समय नया जोड़ा (विशेषकर दूल्हा) लागी तैयार कैल जा हई।
कोहबर कला (चित्रकला)
ब्याह के अवसर पर घर के जनानी द्वारा कोहबर कोठरी के दीवार पर सुंदर और रंगीन लोक चित्र बनावल जा हई।
मिथिला/मधुबनी शैली (बिहार)
बिहार म्यूजियम के कलाकृति और पारंपरिक कथा के अनुसार, एकरा में कमल के फूल, मछली, बांस, कछुआ, और सूर्य-चंद्रमा जैसन प्रतीक उकेरल जा हई। इ सब प्रतीक प्रेम, उर्वरता (संतान प्राप्ति), समृद्धि और अटूट वैवाहिक जीवन के आशीर्वाद देते मानल जा हई। इ कला में लाल रंग ( जे उत्साह, प्रेम और ऊर्जा के प्रतीक हई) के सबसे अधिक इस्तेमाल होव हई।
झारखंड में हजारीबाग क्षेत्र के कोहबर चित्रकला बहुत प्रसिद्ध है, जेकरा भौगोलिक संकेतक (GI Tag) भी मिलल हई। इ मिट्टी के घर के अंदर के दीवार पर प्राकृतिक रंग आउर कंघी या उंगलियों के मदद से बनावल जा हई जेकरा में पेड़-पौधा और पशु-पक्षियों के सुंदर चित्र भी मिलल रह हई।
15qfjwuylbzb6bj2whj5k0iqs82s3or
83226
83223
2026-10-24T15:35:52Z
Manikantkmr
563
83226
wikitext
text/x-wiki
कोहबर पूर्वी उत्तर प्रदेश, बिहार (मिथिलांचल) और झारखंड के हिंदू ब्याह में महत्वपूर्ण और पवित्र पारंपरिक अनुष्ठान, विवाह-कक्ष और लोक कला हई। मूल रूप से 'कोहबर' शब्द दू शब्द से मिलकर बनलई ह 'कोह' (जेकर अर्थ गुफा या कोष्ठ हई) और 'वर' (जेकर अर्थ दूल्हा हई), मने उ विशेष कमरा या स्थान जेकरा ब्याह के समय नया जोड़ा (विशेषकर दूल्हा) लागी तैयार कैल जा हई।
कोहबर कला (चित्रकला)
ब्याह के अवसर पर घर के जनानी द्वारा कोहबर कोठरी के दीवार पर सुंदर और रंगीन लोक चित्र बनावल जा हई।
मिथिला/मधुबनी शैली (बिहार)
बिहार म्यूजियम के कलाकृति और पारंपरिक कथा के अनुसार, एकरा में कमल के फूल, मछली, बांस, कछुआ, और सूर्य-चंद्रमा जैसन प्रतीक उकेरल जा हई। इ सब प्रतीक प्रेम, उर्वरता (संतान प्राप्ति), समृद्धि और अटूट वैवाहिक जीवन के आशीर्वाद देते मानल जा हई। इ कला में लाल रंग ( जे उत्साह, प्रेम और ऊर्जा के प्रतीक हई) के सबसे अधिक इस्तेमाल होव हई।
झारखंड में हजारीबाग क्षेत्र के कोहबर चित्रकला बहुत प्रसिद्ध है, जेकरा भौगोलिक संकेतक (GI Tag) भी मिलल हई। इ मिट्टी के घर के अंदर के दीवार पर प्राकृतिक रंग आउर कंघी या उंगलियों के मदद से बनावल जा हई जेकरा में पेड़-पौधा और पशु-पक्षियों के सुंदर चित्र भी मिलल रह हई।
hthuhji5hidu2geas7c1p7ifiehxv0b
83389
83226
2026-10-25T06:29:05Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83389
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
'''कोहबर''' पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]] (मिथिलांचल) और [[झारखंड]] के हिंदू ब्याह में महत्वपूर्ण और पवित्र पारंपरिक अनुष्ठान, विवाह-कक्ष और लोक कला हई। मूल रूप से 'कोहबर' शब्द दू शब्द से मिलकर बनलई ह 'कोह' (जेकर अर्थ गुफा या कोष्ठ हई) और 'वर' (जेकर अर्थ दूल्हा हई), मने उ विशेष कमरा या स्थान जेकरा ब्याह के समय नया जोड़ा (विशेषकर दूल्हा) लागी तैयार कैल जा हई।
==कोहबर कला (चित्रकला)==
ब्याह के अवसर पर घर के जनानी द्वारा कोहबर कोठरी के दीवार पर सुंदर और रंगीन लोक चित्र बनावल जा हई।
==मिथिला/मधुबनी शैली (बिहार)==
बिहार म्यूजियम के कलाकृति और पारंपरिक कथा के अनुसार, एकरा में कमल के फूल, मछली, बांस, कछुआ, और सूर्य-चंद्रमा जैसन प्रतीक उकेरल जा हई। इ सब प्रतीक प्रेम, उर्वरता (संतान प्राप्ति), समृद्धि और अटूट वैवाहिक जीवन के आशीर्वाद देते मानल जा हई। इ कला में लाल रंग ( जे उत्साह, प्रेम और ऊर्जा के प्रतीक हई) के सबसे अधिक इस्तेमाल होव हई।
झारखंड में हजारीबाग क्षेत्र के कोहबर चित्रकला बहुत प्रसिद्ध है, जेकरा भौगोलिक संकेतक (GI Tag) भी मिलल हई। इ मिट्टी के घर के अंदर के दीवार पर प्राकृतिक रंग आउर कंघी या उंगलियों के मदद से बनावल जा हई जेकरा में पेड़-पौधा और पशु-पक्षियों के सुंदर चित्र भी मिलल रह हई।
m73rnkol9aiysbsx0gg7eq2o015xrfg
83415
83389
2026-10-25T07:18:16Z
Kandarpajit Kallol
168
83415
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
'''कोहबर''' पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]] (मिथिलांचल) और [[झारखंड]] के हिंदू ब्याह में महत्वपूर्ण और पवित्र पारंपरिक अनुष्ठान, विवाह-कक्ष और लोक कला हई। मूल रूप से 'कोहबर' शब्द दू शब्द से मिलकर बनलई ह 'कोह' (जेकर अर्थ गुफा या कोष्ठ हई) और 'वर' (जेकर अर्थ दूल्हा हई), मने उ विशेष कमरा या स्थान जेकरा ब्याह के समय नया जोड़ा (विशेषकर दूल्हा) लागी तैयार कैल जा हई।
==कोहबर कला (चित्रकला)==
ब्याह के अवसर पर घर के जनानी द्वारा कोहबर कोठरी के दीवार पर सुंदर और रंगीन लोक चित्र बनावल जा हई।
==मिथिला/मधुबनी शैली (बिहार)==
बिहार म्यूजियम के कलाकृति और पारंपरिक कथा के अनुसार, एकरा में कमल के फूल, मछली, बांस, कछुआ, और सूर्य-चंद्रमा जैसन प्रतीक उकेरल जा हई। इ सब प्रतीक प्रेम, उर्वरता (संतान प्राप्ति), समृद्धि और अटूट वैवाहिक जीवन के आशीर्वाद देते मानल जा हई। इ कला में लाल रंग ( जे उत्साह, प्रेम और ऊर्जा के प्रतीक हई) के सबसे अधिक इस्तेमाल होव हई।
झारखंड में हजारीबाग क्षेत्र के कोहबर चित्रकला बहुत प्रसिद्ध है, जेकरा भौगोलिक संकेतक (GI Tag) भी मिलल हई। इ मिट्टी के घर के अंदर के दीवार पर प्राकृतिक रंग आउर कंघी या उंगलियों के मदद से बनावल जा हई जेकरा में पेड़-पौधा और पशु-पक्षियों के सुंदर चित्र भी मिलल रह हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
31kyalfr30rfmrgpcog806i0g4id4rj
साँचा:Stub
10
18846
83225
2026-10-24T15:35:09Z
Kandarpajit Kallol
168
"<includeonly>{{ambox | name = Stub | type = content | image = | text = ई लेख बहुत छोट हइ। एह से, कृपया लेख के बढ़ावे, संदर्भ जोड़े, आंतरिक कड़ी जोड़े आ लेख के बनावट में सुधार करके एह लेख के विकास में [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83225
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Stub
| type = content
| image =
| text = ई लेख बहुत छोट हइ। एह से, कृपया लेख के बढ़ावे, संदर्भ जोड़े, आंतरिक कड़ी जोड़े आ लेख के बनावट में सुधार करके एह लेख के विकास में [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} मदद] करीं।
}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
ju0wii1e2xk5lif87xb41mbr6jpwoag
बड़का मगध
0
18847
83242
2026-10-24T15:57:19Z
Kandarpajit Kallol
168
"File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|उत्तर वैदिक काल में वैदिक संस्कृति के फैलाव। ''आर्यावर्त'' उत्तर-पच्छिम भारत आउर पच्छिमी गंगा के मैदान तक सीमित रहे, जबकि पूरब में बड़का मगध पर..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83242
wikitext
text/x-wiki
[[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|उत्तर वैदिक काल में वैदिक संस्कृति के फैलाव। ''आर्यावर्त'' उत्तर-पच्छिम भारत आउर पच्छिमी गंगा के मैदान तक सीमित रहे, जबकि पूरब में बड़का मगध पर गैर-वैदिक इंडो-आर्य लोग के कब्जा रहे। शाखा सभ के जगह कत्थई रंग से देखावल गेल हे।]]
'''बड़का मगध''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Greater Magadha) [[भारत]] के प्राचीन [[इतिहास]] के पढ़ाई में एगो सिद्धांत हे, जेकरा जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट देलथिन। ई ओय इंडो-आर्य गैर-वैदिक राजनीतिक आउ सांस्कृतिक क्षेत्र के कहल जाहे जेकर विकास निचला गंगा के मैदान (आधुनिक [[बिहार]], पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]]) में भेल रहे, जे वैदिक गढ़ के पूरब में रहे आउर बाद के मगध साम्राज्य के क्षेत्र के बराबर रहे।
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल। आलोचक लोग ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच अतना कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के बात पर सवाल उठैलथिन हे, आउ ई दावा पर भी कि सुरुआती मगध पर ब्राह्मणकरण के परभाव कम रहे।
== संदर्भ ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:प्राचीन भारत]]
[[श्रेणी:मगध]]
2rumi30mf9neprvyuugc64mtmp2x2x9
83244
83242
2026-10-24T16:02:05Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83244
wikitext
text/x-wiki
[[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|उत्तर वैदिक काल में वैदिक संस्कृति के फैलाव। ''आर्यावर्त'' उत्तर-पच्छिम भारत आउर पच्छिमी गंगा के मैदान तक सीमित रहे, जबकि पूरब में बड़का मगध पर गैर-वैदिक इंडो-आर्य लोग के कब्जा रहे। शाखा सभ के जगह कत्थई रंग से देखावल गेल हे।]]
'''बड़का मगध''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Greater Magadha) [[भारत]] के प्राचीन [[इतिहास]] के पढ़ाई में एगो सिद्धांत हे, जेकरा जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट देलथिन। ई ओय इंडो-आर्य गैर-वैदिक राजनीतिक आउ सांस्कृतिक क्षेत्र के कहल जाहे जेकर विकास निचला गंगा के मैदान (आधुनिक [[बिहार]], पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]]) में भेल रहे, जे वैदिक गढ़ के पूरब में रहे आउर बाद के मगध साम्राज्य के क्षेत्र के बराबर रहे।
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल। आलोचक लोग ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच अतना कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के बात पर सवाल उठैलथिन हे, आउ ई दावा पर भी कि सुरुआती मगध पर ब्राह्मणकरण के परभाव कम रहे।
== विवरण ==
ई अवधारणा के विकास [[भारतविद]] (Indologist) [[जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट]] के एगो किताब में भेल रहे। "बड़का मगध" के सांस्कृतिक क्षेत्र के ई अवधारणा प्राचीन मगध महाजनपद के पारंपरिक राजनीतिक सीमा से बड़के दूर तक फैलल हे। ब्रोंकहोर्स्ट कौनों एकदम सटीक सीमा तय नहिं करथिन हे आउर न ही कौनों नक्शा देलथिन हे, बाकी ओकरा "[[गंगा]] आउर [[यमुना]] के संगम के पूरब के क्षेत्र" आउर "ओय भौगोलिक क्षेत्र जेकरा में [[बुद्ध]] आउर [[महावीर]] रहथिन आउर उपदेश देलथिन" के बड़का मगध कहलथिन हे। इहे चलते, बड़का मगध में मगध के मुख्य क्षेत्र के बहरी आधुनिक [[पूर्वी उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]] आउर [[पश्चिम बंगाल]] के हिस्सा में फैलल दोसर प्राचीन [[महाजनपद|महाजनपद सभ]] भी शामिल हे।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref>
उ लोग जीव बली आउर जानवरन के धार्मिक हत्या के खिलाफ एगो वैचारिक विरोध तइयार कएलथिन। बाद में ई गैर-वैदिक परंपरा से [[जैन धर्म]] नियन कई गो धर्म चाहे दर्शन के स्कूल (धारा) के जनम भेल, जेकरा से बाद में [[अहिंसा]] नियन विचारन के विकास भेल।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref>
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, [[श्रमण]] संस्कृति के जनम "बड़का मगध" में भेल रहे, जे इंडो-आर्य त रहे बाकी वैदिक नहिं रहे। ई संस्कृति में [[क्षत्रिय]] लोग के [[ब्राह्मण]] लोग से ऊपर रखल गेल रहे, आउर ई वैदिक सत्ता आउर रीति-रिवाजों के खारिज कर देलथिन।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref>
ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउर पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउर आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल।
[[प्राचीन वैदिक धर्म|वैदिक धर्म]], जे रीति-रिवाज के सही तरीका के व्यवस्था पर बहुत बेसी जोर देल रहे, ओकर जनम पुराना कुरु आउर पांचाल क्षेत्र के संस्कृति से भेल रहे। जबकि श्रमण परंपरा, जे आध्यात्मिक कामन पर जोर देल रहे, ओकर विकास बड़का मगध में भेल आउर बाद में ई गैर-वैदिक (गैर-ब्राह्मणवादी) धर्मन के जनम देलथिन जइसे कि [[बौद्ध धर्म]], [[जैन धर्म]], [[आजीवक]], [[अज्ञान]] आउर [[चारवाक|लोकायत (चारवाक)]] के नास्तिक विचारधारा।<ref name="Mahabharata" />
== संदर्भ ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:प्राचीन भारत]]
[[श्रेणी:मगध]]
eubpe3tkl0qrie3t5qbtc2omk00y5gk
83245
83244
2026-10-24T16:03:47Z
Kandarpajit Kallol
168
83245
wikitext
text/x-wiki
[[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|उत्तर वैदिक काल में वैदिक संस्कृति के फैलाव। ''आर्यावर्त'' उत्तर-पच्छिम भारत आउर पच्छिमी गंगा के मैदान तक सीमित रहे, जबकि पूरब में बड़का मगध पर गैर-वैदिक इंडो-आर्य लोग के कब्जा रहे। शाखा सभ के जगह कत्थई रंग से देखावल गेल हे।]]
'''बड़का मगध''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Greater Magadha) [[भारत]] के प्राचीन [[इतिहास]] के पढ़ाई में एगो सिद्धांत हे, जेकरा जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट देलथिन। ई ओय इंडो-आर्य गैर-वैदिक राजनीतिक आउ सांस्कृतिक क्षेत्र के कहल जाहे जेकर विकास निचला गंगा के मैदान (आधुनिक [[बिहार]], पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]]) में भेल रहे, जे वैदिक गढ़ के पूरब में रहे आउर बाद के मगध साम्राज्य के क्षेत्र के बराबर रहे।
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल। आलोचक लोग ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच अतना कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के बात पर सवाल उठैलथिन हे, आउ ई दावा पर भी कि सुरुआती मगध पर ब्राह्मणकरण के परभाव कम रहे।
== विवरण ==
ई अवधारणा के विकास भारतविद जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के एगो किताब में भेल रहे। "बड़का मगध" के सांस्कृतिक क्षेत्र के ई अवधारणा प्राचीन मगध महाजनपद के पारंपरिक राजनीतिक सीमा से बड़के दूर तक फैलल हे। ब्रोंकहोर्स्ट कौनों एकदम सटीक सीमा तय नहिं करथिन हे आउर न ही कौनों नक्शा देलथिन हे, बाकी ओकरा "[[गंगा]] आउर [[यमुना]] के संगम के पूरब के क्षेत्र" आउर "ओय भौगोलिक क्षेत्र जेकरा में [[बुद्ध]] आउर [[महावीर]] रहथिन आउर उपदेश देलथिन" के बड़का मगध कहलथिन हे। इहे चलते, बड़का मगध में मगध के मुख्य क्षेत्र के बहरी आधुनिक [[पूर्वी उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]] आउर [[पश्चिम बंगाल]] के हिस्सा में फैलल दोसर प्राचीन [[महाजनपद|महाजनपद सभ]] भी शामिल हे।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref>
उ लोग जीव बली आउर जानवरन के धार्मिक हत्या के खिलाफ एगो वैचारिक विरोध तइयार कएलथिन। बाद में ई गैर-वैदिक परंपरा से [[जैन धर्म]] नियन कई गो धर्म चाहे दर्शन के स्कूल (धारा) के जनम भेल, जेकरा से बाद में [[अहिंसा]] नियन विचारन के विकास भेल।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref>
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, [[श्रमण]] संस्कृति के जनम "बड़का मगध" में भेल रहे, जे इंडो-आर्य त रहे बाकी वैदिक नहिं रहे। ई संस्कृति में [[क्षत्रिय]] लोग के [[ब्राह्मण]] लोग से ऊपर रखल गेल रहे, आउर ई वैदिक सत्ता आउर रीति-रिवाजों के खारिज कर देलथिन।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref>
ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउर पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउर आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल।
[[प्राचीन वैदिक धर्म|वैदिक धर्म]], जे रीति-रिवाज के सही तरीका के व्यवस्था पर बहुत बेसी जोर देल रहे, ओकर जनम पुराना कुरु आउर पांचाल क्षेत्र के संस्कृति से भेल रहे। जबकि श्रमण परंपरा, जे आध्यात्मिक कामन पर जोर देल रहे, ओकर विकास बड़का मगध में भेल आउर बाद में ई गैर-वैदिक (गैर-ब्राह्मणवादी) धर्मन के जनम देलथिन जइसे कि [[बौद्ध धर्म]], [[जैन धर्म]], [[आजीवक]], [[अज्ञान]] आउर [[चारवाक|लोकायत (चारवाक)]] के नास्तिक विचारधारा।<ref name="Mahabharata" />
== आलोचना ==
नोरेलियस के अनुसार, आलोचक लोग जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच एगो कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के दावा, सुरुआती मगध में ब्राह्मणकरण (Brahmanisation) के कम परभाव के बात, चाहे ग्रंथन के कालक्रम में बदलाव के ओकर प्रस्ताव पर सवाल उठैलथिन हे। साथ ही नया वैचारिक रुझान सभ के रूप देवे में सामाजिक-आर्थिक आउ राजनीतिक विकास के भूमिका के अनदेखी करे खातिर भी ओकर आलोचना कएलथिन हे।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref>
अलेक्जेंडर विन्न सुरुआती [[उपनिषद]] सभ के ब्रोंकहोर्स्ट के देल गेल बाद के तारीख (late dating) पर सवाल उठावथिन हे। उ तर्क देहथिन कि [[कर्म]], [[पुनर्जन्म]] आउ [[मोक्ष]] के विचार उधारी लेवे के बजाय वैदिक परंपरा के भीतर ही विकसित भेल रहे। उ कहथिन हे कि उत्तर वैदिक सोच आउ सुरुआती उपनिषद सभ के बीच ब्रोंकहोर्स्ट के मानल बात से बेसी निरंतरता रहे। विन्न एगो दोसर विचार देहथिन हे कि पूर्वी क्षेत्र के गैर-रूढ़िवादी ब्राह्मण विचारकों ई विचारन के विकसित कएलथिन, जेकरा से ओय तपस्वी आउ दार्शनिक संस्कृति के बढ़ावा मिलल जेकरा ब्रोंकहोर्स्ट बड़का मगध से जोड़थिन हे।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref>
दोसर तरफ, जेफ्री सैमुअल, थॉमस हॉप्किन्स के बात मान के ई प्रस्ताव भी देलथिन कि मध्य गंगा क्षेत्र एगो "अलग बाकी संबंधित सांस्कृतिक परिसर" रहे, जइसे कि चित्रित धूसर मृदभांड (Painted Grey Ware) से पता चलाहे जे गंगा-यमुना दोआब के पार नहिं फैलल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} ई दक्षिण एशिया में सबसे पुराना जानल जाए वाला धान के खेती के क्षेत्र रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=49}} आउ जब आर्य लोग पहली बार उत्तर-पच्छिम भारत में अएलथिन तब ई ताम्रपाषाण काल (Chalcolithic) में पहुँच चुकल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} हॉप्किन्स के अनुसार, आर्य समाज आउ ई पूर्वी गंगा संस्कृति लोहा के काम आउ शहरीकरण के तरफ विकास खातिर दुगो अलग-अलग स्रोत रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} आर्य, वैदिक सांस्कृतिक क्षेत्र के ब्राह्मण लोग ई पूर्वी, गैर-आर्य, जैन-बौद्ध सांस्कृतिक क्षेत्र के पूरी तरह से अलग मानथिन रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=50}} जहाँ उर्वरता (fertility) आउ देवी-देवताओं के धर्म के परभाव रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=51}}
== संदर्भ ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:प्राचीन भारत]]
[[श्रेणी:मगध]]
pl0li3t8ez1o6j1kzlhqysdh7epsald
83246
83245
2026-10-24T16:04:45Z
Kandarpajit Kallol
168
83246
wikitext
text/x-wiki
[[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|उत्तर वैदिक काल में वैदिक संस्कृति के फैलाव। ''आर्यावर्त'' उत्तर-पच्छिम भारत आउर पच्छिमी गंगा के मैदान तक सीमित रहे, जबकि पूरब में बड़का मगध पर गैर-वैदिक इंडो-आर्य लोग के कब्जा रहे। शाखा सभ के जगह कत्थई रंग से देखावल गेल हे।]]
'''बड़का मगध''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Greater Magadha) [[भारत]] के प्राचीन [[इतिहास]] के पढ़ाई में एगो सिद्धांत हे, जेकरा जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट देलथिन। ई ओय इंडो-आर्य गैर-वैदिक राजनीतिक आउ सांस्कृतिक क्षेत्र के कहल जाहे जेकर विकास निचला गंगा के मैदान (आधुनिक [[बिहार]], पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]]) में भेल रहे, जे वैदिक गढ़ के पूरब में रहे आउर बाद के मगध साम्राज्य के क्षेत्र के बराबर रहे।
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल। आलोचक लोग ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच अतना कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के बात पर सवाल उठैलथिन हे, आउ ई दावा पर भी कि सुरुआती मगध पर ब्राह्मणकरण के परभाव कम रहे।
== विवरण ==
ई अवधारणा के विकास भारतविद जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के एगो किताब में भेल रहे। "बड़का मगध" के सांस्कृतिक क्षेत्र के ई अवधारणा प्राचीन मगध महाजनपद के पारंपरिक राजनीतिक सीमा से बड़के दूर तक फैलल हे। ब्रोंकहोर्स्ट कौनों एकदम सटीक सीमा तय नहिं करथिन हे आउर न ही कौनों नक्शा देलथिन हे, बाकी ओकरा "[[गंगा]] आउर [[यमुना]] के संगम के पूरब के क्षेत्र" आउर "ओय भौगोलिक क्षेत्र जेकरा में [[बुद्ध]] आउर [[महावीर]] रहथिन आउर उपदेश देलथिन" के बड़का मगध कहलथिन हे। इहे चलते, बड़का मगध में मगध के मुख्य क्षेत्र के बहरी आधुनिक [[पूर्वी उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]] आउर [[पश्चिम बंगाल]] के हिस्सा में फैलल दोसर प्राचीन [[महाजनपद|महाजनपद सभ]] भी शामिल हे।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref>
उ लोग जीव बली आउर जानवरन के धार्मिक हत्या के खिलाफ एगो वैचारिक विरोध तइयार कएलथिन। बाद में ई गैर-वैदिक परंपरा से [[जैन धर्म]] नियन कई गो धर्म चाहे दर्शन के स्कूल (धारा) के जनम भेल, जेकरा से बाद में [[अहिंसा]] नियन विचारन के विकास भेल।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref>
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, [[श्रमण]] संस्कृति के जनम "बड़का मगध" में भेल रहे, जे इंडो-आर्य त रहे बाकी वैदिक नहिं रहे। ई संस्कृति में [[क्षत्रिय]] लोग के [[ब्राह्मण]] लोग से ऊपर रखल गेल रहे, आउर ई वैदिक सत्ता आउर रीति-रिवाजों के खारिज कर देलथिन।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref>
ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउर पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउर आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल।
[[प्राचीन वैदिक धर्म|वैदिक धर्म]], जे रीति-रिवाज के सही तरीका के व्यवस्था पर बहुत बेसी जोर देल रहे, ओकर जनम पुराना कुरु आउर पांचाल क्षेत्र के संस्कृति से भेल रहे। जबकि श्रमण परंपरा, जे आध्यात्मिक कामन पर जोर देल रहे, ओकर विकास बड़का मगध में भेल आउर बाद में ई गैर-वैदिक (गैर-ब्राह्मणवादी) धर्मन के जनम देलथिन जइसे कि [[बौद्ध धर्म]], [[जैन धर्म]], [[आजीवक]], [[अज्ञान]] आउर [[चारवाक|लोकायत (चारवाक)]] के नास्तिक विचारधारा।<ref name="Mahabharata" />
== आलोचना ==
नोरेलियस के अनुसार, आलोचक लोग जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच एगो कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के दावा, सुरुआती मगध में ब्राह्मणकरण के कम परभाव के बात, चाहे ग्रंथन के कालक्रम में बदलाव के ओकर प्रस्ताव पर सवाल उठैलथिन हे। साथ ही नया वैचारिक रुझान सभ के रूप देवे में सामाजिक-आर्थिक आउ राजनीतिक विकास के भूमिका के अनदेखी करे खातिर भी ओकर आलोचना कएलथिन हे।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref>
अलेक्जेंडर विन्न सुरुआती [[उपनिषद]] सभ के ब्रोंकहोर्स्ट के देल गेल बाद के तारीख पर सवाल उठावथिन हे। उ तर्क देहथिन कि [[कर्म]], [[पुनर्जन्म]] आउ [[मोक्ष]] के विचार उधारी लेवे के बजाय वैदिक परंपरा के भीतर ही विकसित भेल रहे। उ कहथिन हे कि उत्तर वैदिक सोच आउ सुरुआती उपनिषद सभ के बीच ब्रोंकहोर्स्ट के मानल बात से बेसी निरंतरता रहे। विन्न एगो दोसर विचार देहथिन हे कि पूर्वी क्षेत्र के गैर-रूढ़िवादी ब्राह्मण विचारकों ई विचारन के विकसित कएलथिन, जेकरा से ओय तपस्वी आउ दार्शनिक संस्कृति के बढ़ावा मिलल जेकरा ब्रोंकहोर्स्ट बड़का मगध से जोड़थिन हे।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref>
दोसर तरफ, जेफ्री सैमुअल, थॉमस हॉप्किन्स के बात मान के ई प्रस्ताव भी देलथिन कि मध्य गंगा क्षेत्र एगो "अलग बाकी संबंधित सांस्कृतिक परिसर" रहे, जइसे कि चित्रित धूसर मृदभांड से पता चलाहे जे गंगा-यमुना दोआब के पार नहिं फैलल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} ई दक्षिण एशिया में सबसे पुराना जानल जाए वाला धान के खेती के क्षेत्र रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=49}} आउ जब आर्य लोग पहली बार उत्तर-पच्छिम भारत में अएलथिन तब ई ताम्रपाषाण काल में पहुँच चुकल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} हॉप्किन्स के अनुसार, आर्य समाज आउ ई पूर्वी गंगा संस्कृति लोहा के काम आउ शहरीकरण के तरफ विकास खातिर दुगो अलग-अलग स्रोत रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} आर्य, वैदिक सांस्कृतिक क्षेत्र के ब्राह्मण लोग ई पूर्वी, गैर-आर्य, जैन-बौद्ध सांस्कृतिक क्षेत्र के पूरी तरह से अलग मानथिन रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=50}} जहाँ उर्वरता आउ देवी-देवताओं के धर्म के परभाव रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=51}}
== ईहो देखियो ==
* [[Magadha (Mahajanapada)|मगध]]
* [[Vedic period|वैदिक काल]]
* [[Mahajanapadas|महाजनपद]]
* [[History of India|भारत के इतिहास]]
== संदर्भ ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:प्राचीन भारत]]
[[श्रेणी:मगध]]
no5cmfy3ekphfvtmygn6v2uiuh81oaz
83247
83246
2026-10-24T16:05:24Z
Kandarpajit Kallol
168
83247
wikitext
text/x-wiki
[[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|उत्तर वैदिक काल में वैदिक संस्कृति के फैलाव। ''आर्यावर्त'' उत्तर-पच्छिम भारत आउर पच्छिमी गंगा के मैदान तक सीमित रहे, जबकि पूरब में बड़का मगध पर गैर-वैदिक इंडो-आर्य लोग के कब्जा रहे। शाखा सभ के जगह कत्थई रंग से देखावल गेल हे।]]
'''बड़का मगध''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Greater Magadha) [[भारत]] के प्राचीन [[इतिहास]] के पढ़ाई में एगो सिद्धांत हे, जेकरा जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट देलथिन। ई ओय इंडो-आर्य गैर-वैदिक राजनीतिक आउ सांस्कृतिक क्षेत्र के कहल जाहे जेकर विकास निचला गंगा के मैदान (आधुनिक [[बिहार]], पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]]) में भेल रहे, जे वैदिक गढ़ के पूरब में रहे आउर बाद के मगध साम्राज्य के क्षेत्र के बराबर रहे।
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल। आलोचक लोग ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच अतना कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के बात पर सवाल उठैलथिन हे, आउ ई दावा पर भी कि सुरुआती मगध पर ब्राह्मणकरण के परभाव कम रहे।
== विवरण ==
ई अवधारणा के विकास भारतविद जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के एगो किताब में भेल रहे। "बड़का मगध" के सांस्कृतिक क्षेत्र के ई अवधारणा प्राचीन मगध महाजनपद के पारंपरिक राजनीतिक सीमा से बड़के दूर तक फैलल हे। ब्रोंकहोर्स्ट कौनों एकदम सटीक सीमा तय नहिं करथिन हे आउर न ही कौनों नक्शा देलथिन हे, बाकी ओकरा "[[गंगा]] आउर [[यमुना]] के संगम के पूरब के क्षेत्र" आउर "ओय भौगोलिक क्षेत्र जेकरा में [[बुद्ध]] आउर [[महावीर]] रहथिन आउर उपदेश देलथिन" के बड़का मगध कहलथिन हे। इहे चलते, बड़का मगध में मगध के मुख्य क्षेत्र के बहरी आधुनिक [[पूर्वी उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]] आउर [[पश्चिम बंगाल]] के हिस्सा में फैलल दोसर प्राचीन [[महाजनपद|महाजनपद सभ]] भी शामिल हे।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref>
उ लोग जीव बली आउर जानवरन के धार्मिक हत्या के खिलाफ एगो वैचारिक विरोध तइयार कएलथिन। बाद में ई गैर-वैदिक परंपरा से [[जैन धर्म]] नियन कई गो धर्म चाहे दर्शन के स्कूल (धारा) के जनम भेल, जेकरा से बाद में [[अहिंसा]] नियन विचारन के विकास भेल।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref>
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, [[श्रमण]] संस्कृति के जनम "बड़का मगध" में भेल रहे, जे इंडो-आर्य त रहे बाकी वैदिक नहिं रहे। ई संस्कृति में [[क्षत्रिय]] लोग के [[ब्राह्मण]] लोग से ऊपर रखल गेल रहे, आउर ई वैदिक सत्ता आउर रीति-रिवाजों के खारिज कर देलथिन।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref>
ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउर पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउर आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल।
[[प्राचीन वैदिक धर्म|वैदिक धर्म]], जे रीति-रिवाज के सही तरीका के व्यवस्था पर बहुत बेसी जोर देल रहे, ओकर जनम पुराना कुरु आउर पांचाल क्षेत्र के संस्कृति से भेल रहे। जबकि श्रमण परंपरा, जे आध्यात्मिक कामन पर जोर देल रहे, ओकर विकास बड़का मगध में भेल आउर बाद में ई गैर-वैदिक (गैर-ब्राह्मणवादी) धर्मन के जनम देलथिन जइसे कि [[बौद्ध धर्म]], [[जैन धर्म]], [[आजीवक]], [[अज्ञान]] आउर [[चारवाक|लोकायत (चारवाक)]] के नास्तिक विचारधारा।<ref name="Mahabharata" />
== आलोचना ==
नोरेलियस के अनुसार, आलोचक लोग जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच एगो कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के दावा, सुरुआती मगध में ब्राह्मणकरण के कम परभाव के बात, चाहे ग्रंथन के कालक्रम में बदलाव के ओकर प्रस्ताव पर सवाल उठैलथिन हे। साथ ही नया वैचारिक रुझान सभ के रूप देवे में सामाजिक-आर्थिक आउ राजनीतिक विकास के भूमिका के अनदेखी करे खातिर भी ओकर आलोचना कएलथिन हे।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref>
अलेक्जेंडर विन्न सुरुआती [[उपनिषद]] सभ के ब्रोंकहोर्स्ट के देल गेल बाद के तारीख पर सवाल उठावथिन हे। उ तर्क देहथिन कि [[कर्म]], [[पुनर्जन्म]] आउ [[मोक्ष]] के विचार उधारी लेवे के बजाय वैदिक परंपरा के भीतर ही विकसित भेल रहे। उ कहथिन हे कि उत्तर वैदिक सोच आउ सुरुआती उपनिषद सभ के बीच ब्रोंकहोर्स्ट के मानल बात से बेसी निरंतरता रहे। विन्न एगो दोसर विचार देहथिन हे कि पूर्वी क्षेत्र के गैर-रूढ़िवादी ब्राह्मण विचारकों ई विचारन के विकसित कएलथिन, जेकरा से ओय तपस्वी आउ दार्शनिक संस्कृति के बढ़ावा मिलल जेकरा ब्रोंकहोर्स्ट बड़का मगध से जोड़थिन हे।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref>
दोसर तरफ, जेफ्री सैमुअल, थॉमस हॉप्किन्स के बात मान के ई प्रस्ताव भी देलथिन कि मध्य गंगा क्षेत्र एगो "अलग बाकी संबंधित सांस्कृतिक परिसर" रहे, जइसे कि चित्रित धूसर मृदभांड से पता चलाहे जे गंगा-यमुना दोआब के पार नहिं फैलल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} ई दक्षिण एशिया में सबसे पुराना जानल जाए वाला धान के खेती के क्षेत्र रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=49}} आउ जब आर्य लोग पहली बार उत्तर-पच्छिम भारत में अएलथिन तब ई ताम्रपाषाण काल में पहुँच चुकल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} हॉप्किन्स के अनुसार, आर्य समाज आउ ई पूर्वी गंगा संस्कृति लोहा के काम आउ शहरीकरण के तरफ विकास खातिर दुगो अलग-अलग स्रोत रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} आर्य, वैदिक सांस्कृतिक क्षेत्र के ब्राह्मण लोग ई पूर्वी, गैर-आर्य, जैन-बौद्ध सांस्कृतिक क्षेत्र के पूरी तरह से अलग मानथिन रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=50}} जहाँ उर्वरता आउ देवी-देवताओं के धर्म के परभाव रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=51}}
== ईहो देखियो ==
* [[Magadha (Mahajanapada)|मगध]]
* [[Vedic period|वैदिक काल]]
* [[Mahajanapadas|महाजनपद]]
* [[History of India|भारत के इतिहास]]
== संदर्भ ==
{{reflist}}
== स्रोत ==
{{refbegin}}
<!-- B -->
* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}}
<!-- S -->
* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}}
{{refend}}
[[श्रेणी:वैदिक काल]]
[[श्रेणी:प्राचीन भारत]]
[[श्रेणी:मगध]]
ebma4r94snfhm7sastohtblcg9sct1t
83248
83247
2026-10-24T16:06:01Z
Kandarpajit Kallol
168
/* स्रोत */
83248
wikitext
text/x-wiki
[[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|उत्तर वैदिक काल में वैदिक संस्कृति के फैलाव। ''आर्यावर्त'' उत्तर-पच्छिम भारत आउर पच्छिमी गंगा के मैदान तक सीमित रहे, जबकि पूरब में बड़का मगध पर गैर-वैदिक इंडो-आर्य लोग के कब्जा रहे। शाखा सभ के जगह कत्थई रंग से देखावल गेल हे।]]
'''बड़का मगध''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Greater Magadha) [[भारत]] के प्राचीन [[इतिहास]] के पढ़ाई में एगो सिद्धांत हे, जेकरा जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट देलथिन। ई ओय इंडो-आर्य गैर-वैदिक राजनीतिक आउ सांस्कृतिक क्षेत्र के कहल जाहे जेकर विकास निचला गंगा के मैदान (आधुनिक [[बिहार]], पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]]) में भेल रहे, जे वैदिक गढ़ के पूरब में रहे आउर बाद के मगध साम्राज्य के क्षेत्र के बराबर रहे।
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल। आलोचक लोग ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच अतना कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के बात पर सवाल उठैलथिन हे, आउ ई दावा पर भी कि सुरुआती मगध पर ब्राह्मणकरण के परभाव कम रहे।
== विवरण ==
ई अवधारणा के विकास भारतविद जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के एगो किताब में भेल रहे। "बड़का मगध" के सांस्कृतिक क्षेत्र के ई अवधारणा प्राचीन मगध महाजनपद के पारंपरिक राजनीतिक सीमा से बड़के दूर तक फैलल हे। ब्रोंकहोर्स्ट कौनों एकदम सटीक सीमा तय नहिं करथिन हे आउर न ही कौनों नक्शा देलथिन हे, बाकी ओकरा "[[गंगा]] आउर [[यमुना]] के संगम के पूरब के क्षेत्र" आउर "ओय भौगोलिक क्षेत्र जेकरा में [[बुद्ध]] आउर [[महावीर]] रहथिन आउर उपदेश देलथिन" के बड़का मगध कहलथिन हे। इहे चलते, बड़का मगध में मगध के मुख्य क्षेत्र के बहरी आधुनिक [[पूर्वी उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]] आउर [[पश्चिम बंगाल]] के हिस्सा में फैलल दोसर प्राचीन [[महाजनपद|महाजनपद सभ]] भी शामिल हे।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref>
उ लोग जीव बली आउर जानवरन के धार्मिक हत्या के खिलाफ एगो वैचारिक विरोध तइयार कएलथिन। बाद में ई गैर-वैदिक परंपरा से [[जैन धर्म]] नियन कई गो धर्म चाहे दर्शन के स्कूल (धारा) के जनम भेल, जेकरा से बाद में [[अहिंसा]] नियन विचारन के विकास भेल।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref>
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, [[श्रमण]] संस्कृति के जनम "बड़का मगध" में भेल रहे, जे इंडो-आर्य त रहे बाकी वैदिक नहिं रहे। ई संस्कृति में [[क्षत्रिय]] लोग के [[ब्राह्मण]] लोग से ऊपर रखल गेल रहे, आउर ई वैदिक सत्ता आउर रीति-रिवाजों के खारिज कर देलथिन।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref>
ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउर पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउर आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल।
[[प्राचीन वैदिक धर्म|वैदिक धर्म]], जे रीति-रिवाज के सही तरीका के व्यवस्था पर बहुत बेसी जोर देल रहे, ओकर जनम पुराना कुरु आउर पांचाल क्षेत्र के संस्कृति से भेल रहे। जबकि श्रमण परंपरा, जे आध्यात्मिक कामन पर जोर देल रहे, ओकर विकास बड़का मगध में भेल आउर बाद में ई गैर-वैदिक (गैर-ब्राह्मणवादी) धर्मन के जनम देलथिन जइसे कि [[बौद्ध धर्म]], [[जैन धर्म]], [[आजीवक]], [[अज्ञान]] आउर [[चारवाक|लोकायत (चारवाक)]] के नास्तिक विचारधारा।<ref name="Mahabharata" />
== आलोचना ==
नोरेलियस के अनुसार, आलोचक लोग जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच एगो कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के दावा, सुरुआती मगध में ब्राह्मणकरण के कम परभाव के बात, चाहे ग्रंथन के कालक्रम में बदलाव के ओकर प्रस्ताव पर सवाल उठैलथिन हे। साथ ही नया वैचारिक रुझान सभ के रूप देवे में सामाजिक-आर्थिक आउ राजनीतिक विकास के भूमिका के अनदेखी करे खातिर भी ओकर आलोचना कएलथिन हे।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref>
अलेक्जेंडर विन्न सुरुआती [[उपनिषद]] सभ के ब्रोंकहोर्स्ट के देल गेल बाद के तारीख पर सवाल उठावथिन हे। उ तर्क देहथिन कि [[कर्म]], [[पुनर्जन्म]] आउ [[मोक्ष]] के विचार उधारी लेवे के बजाय वैदिक परंपरा के भीतर ही विकसित भेल रहे। उ कहथिन हे कि उत्तर वैदिक सोच आउ सुरुआती उपनिषद सभ के बीच ब्रोंकहोर्स्ट के मानल बात से बेसी निरंतरता रहे। विन्न एगो दोसर विचार देहथिन हे कि पूर्वी क्षेत्र के गैर-रूढ़िवादी ब्राह्मण विचारकों ई विचारन के विकसित कएलथिन, जेकरा से ओय तपस्वी आउ दार्शनिक संस्कृति के बढ़ावा मिलल जेकरा ब्रोंकहोर्स्ट बड़का मगध से जोड़थिन हे।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref>
दोसर तरफ, जेफ्री सैमुअल, थॉमस हॉप्किन्स के बात मान के ई प्रस्ताव भी देलथिन कि मध्य गंगा क्षेत्र एगो "अलग बाकी संबंधित सांस्कृतिक परिसर" रहे, जइसे कि चित्रित धूसर मृदभांड से पता चलाहे जे गंगा-यमुना दोआब के पार नहिं फैलल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} ई दक्षिण एशिया में सबसे पुराना जानल जाए वाला धान के खेती के क्षेत्र रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=49}} आउ जब आर्य लोग पहली बार उत्तर-पच्छिम भारत में अएलथिन तब ई ताम्रपाषाण काल में पहुँच चुकल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} हॉप्किन्स के अनुसार, आर्य समाज आउ ई पूर्वी गंगा संस्कृति लोहा के काम आउ शहरीकरण के तरफ विकास खातिर दुगो अलग-अलग स्रोत रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} आर्य, वैदिक सांस्कृतिक क्षेत्र के ब्राह्मण लोग ई पूर्वी, गैर-आर्य, जैन-बौद्ध सांस्कृतिक क्षेत्र के पूरी तरह से अलग मानथिन रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=50}} जहाँ उर्वरता आउ देवी-देवताओं के धर्म के परभाव रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=51}}
== ईहो देखियो ==
* [[Magadha (Mahajanapada)|मगध]]
* [[Vedic period|वैदिक काल]]
* [[Mahajanapadas|महाजनपद]]
* [[History of India|भारत के इतिहास]]
== संदर्भ ==
{{reflist}}
== स्रोत ==
<!-- B -->
* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}}
<!-- S -->
* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}}
{{refend}}
[[श्रेणी:वैदिककाल]]
[[श्रेणी:प्राचीन भारत]]
[[श्रेणी:मगध]]
ne7686ix2jjxmskonsa9wldp44n4ag6
83249
83248
2026-10-24T16:06:22Z
Kandarpajit Kallol
168
83249
wikitext
text/x-wiki
[[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|उत्तर वैदिक काल में वैदिक संस्कृति के फैलाव। ''आर्यावर्त'' उत्तर-पच्छिम भारत आउर पच्छिमी गंगा के मैदान तक सीमित रहे, जबकि पूरब में बड़का मगध पर गैर-वैदिक इंडो-आर्य लोग के कब्जा रहे। शाखा सभ के जगह कत्थई रंग से देखावल गेल हे।]]
'''बड़का मगध''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Greater Magadha) [[भारत]] के प्राचीन [[इतिहास]] के पढ़ाई में एगो सिद्धांत हे, जेकरा जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट देलथिन। ई ओय इंडो-आर्य गैर-वैदिक राजनीतिक आउ सांस्कृतिक क्षेत्र के कहल जाहे जेकर विकास निचला गंगा के मैदान (आधुनिक [[बिहार]], पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]]) में भेल रहे, जे वैदिक गढ़ के पूरब में रहे आउर बाद के मगध साम्राज्य के क्षेत्र के बराबर रहे।
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल। आलोचक लोग ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच अतना कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के बात पर सवाल उठैलथिन हे, आउ ई दावा पर भी कि सुरुआती मगध पर ब्राह्मणकरण के परभाव कम रहे।
== विवरण ==
ई अवधारणा के विकास भारतविद जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के एगो किताब में भेल रहे। "बड़का मगध" के सांस्कृतिक क्षेत्र के ई अवधारणा प्राचीन मगध महाजनपद के पारंपरिक राजनीतिक सीमा से बड़के दूर तक फैलल हे। ब्रोंकहोर्स्ट कौनों एकदम सटीक सीमा तय नहिं करथिन हे आउर न ही कौनों नक्शा देलथिन हे, बाकी ओकरा "[[गंगा]] आउर [[यमुना]] के संगम के पूरब के क्षेत्र" आउर "ओय भौगोलिक क्षेत्र जेकरा में [[बुद्ध]] आउर [[महावीर]] रहथिन आउर उपदेश देलथिन" के बड़का मगध कहलथिन हे। इहे चलते, बड़का मगध में मगध के मुख्य क्षेत्र के बहरी आधुनिक [[पूर्वी उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]] आउर [[पश्चिम बंगाल]] के हिस्सा में फैलल दोसर प्राचीन [[महाजनपद|महाजनपद सभ]] भी शामिल हे।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref>
उ लोग जीव बली आउर जानवरन के धार्मिक हत्या के खिलाफ एगो वैचारिक विरोध तइयार कएलथिन। बाद में ई गैर-वैदिक परंपरा से [[जैन धर्म]] नियन कई गो धर्म चाहे दर्शन के स्कूल (धारा) के जनम भेल, जेकरा से बाद में [[अहिंसा]] नियन विचारन के विकास भेल।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref>
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, [[श्रमण]] संस्कृति के जनम "बड़का मगध" में भेल रहे, जे इंडो-आर्य त रहे बाकी वैदिक नहिं रहे। ई संस्कृति में [[क्षत्रिय]] लोग के [[ब्राह्मण]] लोग से ऊपर रखल गेल रहे, आउर ई वैदिक सत्ता आउर रीति-रिवाजों के खारिज कर देलथिन।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref>
ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउर पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउर पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउर आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल।
[[प्राचीन वैदिक धर्म|वैदिक धर्म]], जे रीति-रिवाज के सही तरीका के व्यवस्था पर बहुत बेसी जोर देल रहे, ओकर जनम पुराना कुरु आउर पांचाल क्षेत्र के संस्कृति से भेल रहे। जबकि श्रमण परंपरा, जे आध्यात्मिक कामन पर जोर देल रहे, ओकर विकास बड़का मगध में भेल आउर बाद में ई गैर-वैदिक (गैर-ब्राह्मणवादी) धर्मन के जनम देलथिन जइसे कि [[बौद्ध धर्म]], [[जैन धर्म]], [[आजीवक]], [[अज्ञान]] आउर [[चारवाक|लोकायत (चारवाक)]] के नास्तिक विचारधारा।
== आलोचना ==
नोरेलियस के अनुसार, आलोचक लोग जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच एगो कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के दावा, सुरुआती मगध में ब्राह्मणकरण के कम परभाव के बात, चाहे ग्रंथन के कालक्रम में बदलाव के ओकर प्रस्ताव पर सवाल उठैलथिन हे। साथ ही नया वैचारिक रुझान सभ के रूप देवे में सामाजिक-आर्थिक आउ राजनीतिक विकास के भूमिका के अनदेखी करे खातिर भी ओकर आलोचना कएलथिन हे।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref>
अलेक्जेंडर विन्न सुरुआती [[उपनिषद]] सभ के ब्रोंकहोर्स्ट के देल गेल बाद के तारीख पर सवाल उठावथिन हे। उ तर्क देहथिन कि [[कर्म]], [[पुनर्जन्म]] आउ [[मोक्ष]] के विचार उधारी लेवे के बजाय वैदिक परंपरा के भीतर ही विकसित भेल रहे। उ कहथिन हे कि उत्तर वैदिक सोच आउ सुरुआती उपनिषद सभ के बीच ब्रोंकहोर्स्ट के मानल बात से बेसी निरंतरता रहे। विन्न एगो दोसर विचार देहथिन हे कि पूर्वी क्षेत्र के गैर-रूढ़िवादी ब्राह्मण विचारकों ई विचारन के विकसित कएलथिन, जेकरा से ओय तपस्वी आउ दार्शनिक संस्कृति के बढ़ावा मिलल जेकरा ब्रोंकहोर्स्ट बड़का मगध से जोड़थिन हे।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref>
दोसर तरफ, जेफ्री सैमुअल, थॉमस हॉप्किन्स के बात मान के ई प्रस्ताव भी देलथिन कि मध्य गंगा क्षेत्र एगो "अलग बाकी संबंधित सांस्कृतिक परिसर" रहे, जइसे कि चित्रित धूसर मृदभांड से पता चलाहे जे गंगा-यमुना दोआब के पार नहिं फैलल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} ई दक्षिण एशिया में सबसे पुराना जानल जाए वाला धान के खेती के क्षेत्र रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=49}} आउ जब आर्य लोग पहली बार उत्तर-पच्छिम भारत में अएलथिन तब ई ताम्रपाषाण काल में पहुँच चुकल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} हॉप्किन्स के अनुसार, आर्य समाज आउ ई पूर्वी गंगा संस्कृति लोहा के काम आउ शहरीकरण के तरफ विकास खातिर दुगो अलग-अलग स्रोत रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} आर्य, वैदिक सांस्कृतिक क्षेत्र के ब्राह्मण लोग ई पूर्वी, गैर-आर्य, जैन-बौद्ध सांस्कृतिक क्षेत्र के पूरी तरह से अलग मानथिन रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=50}} जहाँ उर्वरता आउ देवी-देवताओं के धर्म के परभाव रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=51}}
== ईहो देखियो ==
* [[Magadha (Mahajanapada)|मगध]]
* [[Vedic period|वैदिक काल]]
* [[Mahajanapadas|महाजनपद]]
* [[History of India|भारत के इतिहास]]
== संदर्भ ==
{{reflist}}
== स्रोत ==
<!-- B -->
* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}}
<!-- S -->
* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}}
{{refend}}
[[श्रेणी:वैदिककाल]]
[[श्रेणी:प्राचीन भारत]]
[[श्रेणी:मगध]]
rnwlotomsuvgetmo0xoqyfz8ebdetzf
83250
83249
2026-10-24T16:07:07Z
Kandarpajit Kallol
168
83250
wikitext
text/x-wiki
[[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|उत्तर वैदिक काल में वैदिक संस्कृति के फैलाव। ''आर्यावर्त'' उत्तर-पच्छिम भारत आउ पच्छिमी गंगा के मैदान तक सीमित रहे, जबकि पूरब में बड़का मगध पर गैर-वैदिक इंडो-आर्य लोग के कब्जा रहे। शाखा सभ के जगह कत्थई रंग से देखावल गेल हे।]]
'''बड़का मगध''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Greater Magadha) [[भारत]] के प्राचीन [[इतिहास]] के पढ़ाई में एगो सिद्धांत हे, जेकरा जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट देलथिन। ई ओय इंडो-आर्य गैर-वैदिक राजनीतिक आउ सांस्कृतिक क्षेत्र के कहल जाहे जेकर विकास निचला गंगा के मैदान (आधुनिक [[बिहार]], पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]]) में भेल रहे, जे वैदिक गढ़ के पूरब में रहे आउ बाद के मगध साम्राज्य के क्षेत्र के बराबर रहे।
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउ पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल। आलोचक लोग ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच अतना कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के बात पर सवाल उठैलथिन हे, आउ ई दावा पर भी कि सुरुआती मगध पर ब्राह्मणकरण के परभाव कम रहे।
== विवरण ==
ई अवधारणा के विकास भारतविद जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के एगो किताब में भेल रहे। "बड़का मगध" के सांस्कृतिक क्षेत्र के ई अवधारणा प्राचीन मगध महाजनपद के पारंपरिक राजनीतिक सीमा से बड़के दूर तक फैलल हे। ब्रोंकहोर्स्ट कौनों एकदम सटीक सीमा तय नहिं करथिन हे आउ न ही कौनों नक्शा देलथिन हे, बाकी ओकरा "[[गंगा]] आउ [[यमुना]] के संगम के पूरब के क्षेत्र" आउ "ओय भौगोलिक क्षेत्र जेकरा में [[बुद्ध]] आउ [[महावीर]] रहथिन आउ उपदेश देलथिन" के बड़का मगध कहलथिन हे। इहे चलते, बड़का मगध में मगध के मुख्य क्षेत्र के बहरी आधुनिक [[पूर्वी उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के हिस्सा में फैलल दोसर प्राचीन [[महाजनपद|महाजनपद सभ]] भी शामिल हे।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref>
उ लोग जीव बली आउ जानवरन के धार्मिक हत्या के खिलाफ एगो वैचारिक विरोध तइयार कएलथिन। बाद में ई गैर-वैदिक परंपरा से [[जैन धर्म]] नियन कई गो धर्म चाहे दर्शन के स्कूल (धारा) के जनम भेल, जेकरा से बाद में [[अहिंसा]] नियन विचारन के विकास भेल।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref>
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, [[श्रमण]] संस्कृति के जनम "बड़का मगध" में भेल रहे, जे इंडो-आर्य त रहे बाकी वैदिक नहिं रहे। ई संस्कृति में [[क्षत्रिय]] लोग के [[ब्राह्मण]] लोग से ऊपर रखल गेल रहे, आउ ई वैदिक सत्ता आउ रीति-रिवाजों के खारिज कर देलथिन।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref>
ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउ पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल।
[[प्राचीन वैदिक धर्म|वैदिक धर्म]], जे रीति-रिवाज के सही तरीका के व्यवस्था पर बहुत बेसी जोर देल रहे, ओकर जनम पुराना कुरु आउ पांचाल क्षेत्र के संस्कृति से भेल रहे। जबकि श्रमण परंपरा, जे आध्यात्मिक कामन पर जोर देल रहे, ओकर विकास बड़का मगध में भेल आउ बाद में ई गैर-वैदिक (गैर-ब्राह्मणवादी) धर्मन के जनम देलथिन जइसे कि [[बौद्ध धर्म]], [[जैन धर्म]], [[आजीवक]], [[अज्ञान]] आउ [[चारवाक|लोकायत (चारवाक)]] के नास्तिक विचारधारा।
== आलोचना ==
नोरेलियस के अनुसार, आलोचक लोग जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच एगो कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के दावा, सुरुआती मगध में ब्राह्मणकरण के कम परभाव के बात, चाहे ग्रंथन के कालक्रम में बदलाव के ओकर प्रस्ताव पर सवाल उठैलथिन हे। साथ ही नया वैचारिक रुझान सभ के रूप देवे में सामाजिक-आर्थिक आउ राजनीतिक विकास के भूमिका के अनदेखी करे खातिर भी ओकर आलोचना कएलथिन हे।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref>
अलेक्जेंडर विन्न सुरुआती [[उपनिषद]] सभ के ब्रोंकहोर्स्ट के देल गेल बाद के तारीख पर सवाल उठावथिन हे। उ तर्क देहथिन कि [[कर्म]], [[पुनर्जन्म]] आउ [[मोक्ष]] के विचार उधारी लेवे के बजाय वैदिक परंपरा के भीतर ही विकसित भेल रहे। उ कहथिन हे कि उत्तर वैदिक सोच आउ सुरुआती उपनिषद सभ के बीच ब्रोंकहोर्स्ट के मानल बात से बेसी निरंतरता रहे। विन्न एगो दोसर विचार देहथिन हे कि पूर्वी क्षेत्र के गैर-रूढ़िवादी ब्राह्मण विचारकों ई विचारन के विकसित कएलथिन, जेकरा से ओय तपस्वी आउ दार्शनिक संस्कृति के बढ़ावा मिलल जेकरा ब्रोंकहोर्स्ट बड़का मगध से जोड़थिन हे।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref>
दोसर तरफ, जेफ्री सैमुअल, थॉमस हॉप्किन्स के बात मान के ई प्रस्ताव भी देलथिन कि मध्य गंगा क्षेत्र एगो "अलग बाकी संबंधित सांस्कृतिक परिसर" रहे, जइसे कि चित्रित धूसर मृदभांड से पता चलाहे जे गंगा-यमुना दोआब के पार नहिं फैलल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} ई दक्षिण एशिया में सबसे पुराना जानल जाए वाला धान के खेती के क्षेत्र रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=49}} आउ जब आर्य लोग पहली बार उत्तर-पच्छिम भारत में अएलथिन तब ई ताम्रपाषाण काल में पहुँच चुकल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} हॉप्किन्स के अनुसार, आर्य समाज आउ ई पूर्वी गंगा संस्कृति लोहा के काम आउ शहरीकरण के तरफ विकास खातिर दुगो अलग-अलग स्रोत रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} आर्य, वैदिक सांस्कृतिक क्षेत्र के ब्राह्मण लोग ई पूर्वी, गैर-आर्य, जैन-बौद्ध सांस्कृतिक क्षेत्र के पूरी तरह से अलग मानथिन रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=50}} जहाँ उर्वरता आउ देवी-देवताओं के धर्म के परभाव रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=51}}
== ईहो देखियो ==
* [[Magadha (Mahajanapada)|मगध]]
* [[Vedic period|वैदिक काल]]
* [[Mahajanapadas|महाजनपद]]
* [[History of India|भारत के इतिहास]]
== संदर्भ ==
{{reflist}}
== स्रोत ==
<!-- B -->
* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}}
<!-- S -->
* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}}
{{refend}}
[[श्रेणी:वैदिककाल]]
[[श्रेणी:प्राचीन भारत]]
[[श्रेणी:मगध]]
ec29x1106ji4mrc8tcp4zwpgeukn6l5
83251
83250
2026-10-24T16:07:36Z
Kandarpajit Kallol
168
/* ईहो देखियो */
83251
wikitext
text/x-wiki
[[File:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|उत्तर वैदिक काल में वैदिक संस्कृति के फैलाव। ''आर्यावर्त'' उत्तर-पच्छिम भारत आउ पच्छिमी गंगा के मैदान तक सीमित रहे, जबकि पूरब में बड़का मगध पर गैर-वैदिक इंडो-आर्य लोग के कब्जा रहे। शाखा सभ के जगह कत्थई रंग से देखावल गेल हे।]]
'''बड़का मगध''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Greater Magadha) [[भारत]] के प्राचीन [[इतिहास]] के पढ़ाई में एगो सिद्धांत हे, जेकरा जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट देलथिन। ई ओय इंडो-आर्य गैर-वैदिक राजनीतिक आउ सांस्कृतिक क्षेत्र के कहल जाहे जेकर विकास निचला गंगा के मैदान (आधुनिक [[बिहार]], पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]]) में भेल रहे, जे वैदिक गढ़ के पूरब में रहे आउ बाद के मगध साम्राज्य के क्षेत्र के बराबर रहे।
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउ पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल। आलोचक लोग ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच अतना कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के बात पर सवाल उठैलथिन हे, आउ ई दावा पर भी कि सुरुआती मगध पर ब्राह्मणकरण के परभाव कम रहे।
== विवरण ==
ई अवधारणा के विकास भारतविद जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के एगो किताब में भेल रहे। "बड़का मगध" के सांस्कृतिक क्षेत्र के ई अवधारणा प्राचीन मगध महाजनपद के पारंपरिक राजनीतिक सीमा से बड़के दूर तक फैलल हे। ब्रोंकहोर्स्ट कौनों एकदम सटीक सीमा तय नहिं करथिन हे आउ न ही कौनों नक्शा देलथिन हे, बाकी ओकरा "[[गंगा]] आउ [[यमुना]] के संगम के पूरब के क्षेत्र" आउ "ओय भौगोलिक क्षेत्र जेकरा में [[बुद्ध]] आउ [[महावीर]] रहथिन आउ उपदेश देलथिन" के बड़का मगध कहलथिन हे। इहे चलते, बड़का मगध में मगध के मुख्य क्षेत्र के बहरी आधुनिक [[पूर्वी उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के हिस्सा में फैलल दोसर प्राचीन [[महाजनपद|महाजनपद सभ]] भी शामिल हे।<ref name=":1">{{Cite journal |last=Neelis |first=Jason |date=17 July 2008 |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India. By Johannes Bronkhorst (Handbook of Oriental Studies, Section Two, India, Vol. 19). pp. xx, 420, Leiden and Boston, Brill, 2007. |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1356186308008419/type/journal_article |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |language=en |volume=18 |issue=3 |pages=381–383 |doi=10.1017/S1356186308008419 |issn=1356-1863|url-access=subscription }}</ref>
उ लोग जीव बली आउ जानवरन के धार्मिक हत्या के खिलाफ एगो वैचारिक विरोध तइयार कएलथिन। बाद में ई गैर-वैदिक परंपरा से [[जैन धर्म]] नियन कई गो धर्म चाहे दर्शन के स्कूल (धारा) के जनम भेल, जेकरा से बाद में [[अहिंसा]] नियन विचारन के विकास भेल।<ref>{{Cite book |last=Dundas |first=Paul |title=The Jains |date=2002 |publisher=Routledge |isbn=0-203-39827-0 |edition=2nd |location=London |oclc=252916273}}</ref>
ब्रोंकहोर्स्ट के अनुसार, [[श्रमण]] संस्कृति के जनम "बड़का मगध" में भेल रहे, जे इंडो-आर्य त रहे बाकी वैदिक नहिं रहे। ई संस्कृति में [[क्षत्रिय]] लोग के [[ब्राह्मण]] लोग से ऊपर रखल गेल रहे, आउ ई वैदिक सत्ता आउ रीति-रिवाजों के खारिज कर देलथिन।{{sfnp|Bronkhorst|2007}}<ref name="long_2009">{{Cite book |last=Long |first=Jeffery D |doi=10.5040/9780755624966 |title=Jainism |date=2009 |publisher=I.B. Tauris |isbn=978-1-84511-625-5}}</ref>
ई दुनो सांस्कृतिक क्षेत्रन के बीच के वैचारिक विरोध के कारण — पच्छिम में कुरु आउ पांचाल के वैदिक क्षेत्र, आउ पूरब में बड़का मगध के श्रमण परंपरा — प्राचीन भारत के दुगो मुख्य धार्मिक आउ आध्यात्मिक विचारधारा के जनम भेल।
[[प्राचीन वैदिक धर्म|वैदिक धर्म]], जे रीति-रिवाज के सही तरीका के व्यवस्था पर बहुत बेसी जोर देल रहे, ओकर जनम पुराना कुरु आउ पांचाल क्षेत्र के संस्कृति से भेल रहे। जबकि श्रमण परंपरा, जे आध्यात्मिक कामन पर जोर देल रहे, ओकर विकास बड़का मगध में भेल आउ बाद में ई गैर-वैदिक (गैर-ब्राह्मणवादी) धर्मन के जनम देलथिन जइसे कि [[बौद्ध धर्म]], [[जैन धर्म]], [[आजीवक]], [[अज्ञान]] आउ [[चारवाक|लोकायत (चारवाक)]] के नास्तिक विचारधारा।
== आलोचना ==
नोरेलियस के अनुसार, आलोचक लोग जोहान्स ब्रोंकहोर्स्ट के पूरब आउ पच्छिम के बीच एगो कड़ा सांस्कृतिक बंटवारा के दावा, सुरुआती मगध में ब्राह्मणकरण के कम परभाव के बात, चाहे ग्रंथन के कालक्रम में बदलाव के ओकर प्रस्ताव पर सवाल उठैलथिन हे। साथ ही नया वैचारिक रुझान सभ के रूप देवे में सामाजिक-आर्थिक आउ राजनीतिक विकास के भूमिका के अनदेखी करे खातिर भी ओकर आलोचना कएलथिन हे।<ref name=":0">{{Cite book |last=Norelius |first=Per-Johan |url=https://books.google.com/books?id=tOr7EAAAQBAJ&pg=PA459 |title=Soul and Self in Vedic India |date=19 June 2023 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-54600-4 |pages=459 |language=en}}</ref>
अलेक्जेंडर विन्न सुरुआती [[उपनिषद]] सभ के ब्रोंकहोर्स्ट के देल गेल बाद के तारीख पर सवाल उठावथिन हे। उ तर्क देहथिन कि [[कर्म]], [[पुनर्जन्म]] आउ [[मोक्ष]] के विचार उधारी लेवे के बजाय वैदिक परंपरा के भीतर ही विकसित भेल रहे। उ कहथिन हे कि उत्तर वैदिक सोच आउ सुरुआती उपनिषद सभ के बीच ब्रोंकहोर्स्ट के मानल बात से बेसी निरंतरता रहे। विन्न एगो दोसर विचार देहथिन हे कि पूर्वी क्षेत्र के गैर-रूढ़िवादी ब्राह्मण विचारकों ई विचारन के विकसित कएलथिन, जेकरा से ओय तपस्वी आउ दार्शनिक संस्कृति के बढ़ावा मिलल जेकरा ब्रोंकहोर्स्ट बड़का मगध से जोड़थिन हे।<ref>{{Cite web |title=Wynne on Bronkhorst, 'Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India' {{!}} H-Net |url=https://networks.h-net.org/node/6060/reviews/16094/wynne-bronkhorst-greater-magadha-studies-culture-early-india |access-date=3 July 2024 |website=networks.h-net.org}}</ref>
दोसर तरफ, जेफ्री सैमुअल, थॉमस हॉप्किन्स के बात मान के ई प्रस्ताव भी देलथिन कि मध्य गंगा क्षेत्र एगो "अलग बाकी संबंधित सांस्कृतिक परिसर" रहे, जइसे कि चित्रित धूसर मृदभांड से पता चलाहे जे गंगा-यमुना दोआब के पार नहिं फैलल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} ई दक्षिण एशिया में सबसे पुराना जानल जाए वाला धान के खेती के क्षेत्र रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=49}} आउ जब आर्य लोग पहली बार उत्तर-पच्छिम भारत में अएलथिन तब ई ताम्रपाषाण काल में पहुँच चुकल रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=49}} हॉप्किन्स के अनुसार, आर्य समाज आउ ई पूर्वी गंगा संस्कृति लोहा के काम आउ शहरीकरण के तरफ विकास खातिर दुगो अलग-अलग स्रोत रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=50}} आर्य, वैदिक सांस्कृतिक क्षेत्र के ब्राह्मण लोग ई पूर्वी, गैर-आर्य, जैन-बौद्ध सांस्कृतिक क्षेत्र के पूरी तरह से अलग मानथिन रहे,{{sfn|Samuel|2010|p=50}} जहाँ उर्वरता आउ देवी-देवताओं के धर्म के परभाव रहे।{{sfn|Samuel|2010|p=51}}
== ईहो देखियो ==
* [[मगध]]
* [[वैदिक काल]]
* [[महाजनपद]]
* [[भारत के इतिहास]]
== संदर्भ ==
{{reflist}}
== स्रोत ==
<!-- B -->
* {{cite book |last=Bronkhorst |first=Johannes |author-link=Johannes Bronkhorst |year=2007 |title=Greater Magadha: Studies in the culture of early India |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15719-4 |url=https://books.google.com/books?id=4GNG5KuH73QC&q=greater+magadha |language=en|oclc=897004884}}
<!-- S -->
* {{Citation | last =Samuel | first =Geoffrey | year =2010 | title =The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century | publisher =Cambridge University Press}}
{{refend}}
[[श्रेणी:वैदिककाल]]
[[श्रेणी:प्राचीन भारत]]
[[श्रेणी:मगध]]
dpjju42uzuq19zvtz2rm8acjhiif615
अवंती-मगध युद्ध
0
18848
83252
2026-10-24T16:10:29Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox military conflict | conflict = अवंती-मगध युद्ध | location = उत्तर भारत | image = | caption = | date = 544–400 ईसा पूर्व | territory = [[Magadha (Mahajanapada)|मगध]] द्वारा [[Pradyota dynasty|अवंती]] के विलय | result = मगध के जीत आउ उत्तर भार..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83252
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = अवंती-मगध युद्ध
| location = उत्तर भारत
| image =
| caption =
| date = 544–400 ईसा पूर्व
| territory = [[Magadha (Mahajanapada)|मगध]] द्वारा [[Pradyota dynasty|अवंती]] के विलय
| result = मगध के जीत आउ उत्तर भारत में ओकर वर्चस्व
| combatant1 = [[Magadha (Mahajanapada)|मगध]]
*[[Haryanka Dynasty|हर्यंक राजवंश]] (544–413)
*[[Shishunaga dynasty|शिशुनाग राजवंश]] (413–400)
| combatant2 = [[Pradyota dynasty|अवंती]]
| commander1 = {{plain list|
*[[Bimbisara|बिम्बिसार]]
*[[Ajatashatru|अजातशत्रु]]
*[[Udayin|उदयन]]
*अनुरुद्ध
*मुंड
*[[Nagadasaka|नागदशक]]
*[[Shishunaga|शिशुनाग]]
}}
| commander2 = {{plain list|
* पालक
* विशाखयूप
* आजक
* वर्त्तिवर्धन चाहे नन्दिवर्धन
}}
| strength1 = अनजान
| strength2 = अनजान
| casualties2 = अनजान
| campaignbox =
| casualties1 = अनजान
}}
'''अवंती-मगध युद्ध''' उत्तर भारत के बेसी हिस्सा पर वर्चस्व बनावे खातिर [[Haryanka dynasty|मगध]] आउ [[Avanti (Ancient India)|अवंती]] के बीच लड़ल गेल रहे।<ref>{{Cite book|last=Chaurasia|first=Radhey Shyam|url=https://books.google.com/books?id=cWmsQQ2smXIC&pg=PA76|title=History of Ancient India: Earliest Times to 1000 A.D.|date=May 2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0027-5|language=en}}</ref>
प्राचीन भारतीय राज्य सभ आपस में हमेशा लड़ते रहथिन हे। मगध के [[Haryanka dynasty|हर्यंक राजवंश]] के राजा [[Bimbisara|बिम्बिसार]] के राज के दौरान विस्तारवादी नीति अपनावल गेल रहे। इहे कारण से ओकर टकराव अवंती के [[Pradyota dynasty|प्रद्योत राजवंश]] से भेल। अवंती के हमला के खतरा के देखथिन बिम्बिसार के [[Rajgir|राजगीर]] के किलेबंदी करे के पड़ल रहे।<ref>{{Cite book|last=Pochhammer|first=Wilhelm von|url=https://books.google.com/books?id=794gAAAAMAAJ|title=India's Road to Nationhood: A Political History of the Subcontinent|date=1981|publisher=Allied|language=en}}</ref><ref name="pp">{{Cite book|last=Raychaudhuri|first=Hemchandra|url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC&pg=PA166|title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty|date=2006|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-81-307-0291-9|language=en}}</ref> [[Ajatashatru|अजातशत्रु]] के शासन के सुरुआती बरिसन में, अवंती मगध के कुछ हिस्सा पर हमला क के आपन सर्वोच्चता बनावे में कामयाब रहल।<ref>{{Cite book|last=Sathe|first=Shriram|url=https://books.google.com/books?id=BNgGAAAAYAAJ|title=Dates of the Buddha|date=1987|publisher=Bharatiya Itihasa Sankalana Samiti|language=en}}</ref>
== शिशुनाग: अवंती पर जीत ==
अजातशत्रु के मौत के बाद अनिश्चितता के दौर अएलै आउ कमजोर शासकन के सिलसिला के चलते एक बार फिर प्रद्योत के हमला के खतरा बढ़ गेल। एकरा से गुस्साए मगध के जनता हर्यंक वंश के आखिरी शासक के गद्दी से हटा देलथिन आउ ओकर एगो [[Amatya|अमात्य (मंत्री)]] [[Shishunaga|शिशुनाग]] सिंहासन पर कब्जा क लेलथिन। शिशुनाग अवंती के प्रद्योत राजवंश के हरा क मगध साम्राज्य पर से एगो बड़हन खतरा के हटा देलथिन।<ref name="pp" />
== ईहो देखियो ==
*[[Magadha-Vajji war|मगध-वज्जी युद्ध]]
== संदर्भ ==
<references />
[[Category:अवंती (क्षेत्र)]]
[[Category:राजगीर]]
[[Category:भारत में ईसा पूर्व 5वीं शताब्दी]]
[[Category:ईसा पूर्व 5वीं शताब्दी के युद्ध]]
[[Category:मगध के युद्ध]]
ljjvnjdwfrfhhukffq8qdon9c4dgfd9
83253
83252
2026-10-24T16:15:08Z
Kandarpajit Kallol
168
83253
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = अवंती-मगध युद्ध
| location = उत्तर भारत
| image =
| caption =
| date = ५४४–४०० ईसा पूर्व
| territory = [[मगध]] द्वारा [[अवंती]] के विलय
| result = मगध के जीत आउ उत्तर भारत में ओकर वर्चस्व
| combatant1 = [[मगध]]
*[[हर्यंक राजवंश]] (५४४–४१३)
*[[शिशुनाग राजवंश]] (४१३–४००)
| combatant2 = [[अवंती]]
| commander1 = {{plain list|
*[[बिम्बिसार]]
*[[अजातशत्रु]]
*[[उदयन]]
*अनुरुद्ध
*मुंड
*[[नागदशक]]
*[[शिशुनाग]]
}}
| commander2 = {{plain list|
* पालक
* विशाखयूप
* आजक
* वर्त्तिवर्धन चाहे नन्दिवर्धन
}}
| strength1 = अनजान
| strength2 = अनजान
| casualties2 = अनजान
| campaignbox =
| casualties1 = अनजान
}}
'''अवंती-मगध युद्ध''' उत्तर भारत के बेसी हिस्सा पर वर्चस्व बनावे खातिर [[मगध]] आउ [[अवंती]] के बीच लड़ल गेल रहे।<ref>{{Cite book|last=Chaurasia|first=Radhey Shyam|url=https://google.com|title=History of Ancient India: Earliest Times to 1000 A.D.|date=May 2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0027-5|language=en}}</ref>
प्राचीन भारतीय राज्य सभ आपस में हमेशा लड़ते रहथिन हे। मगध के [[हर्यंक राजवंश]] के राजा [[बिम्बिसार]] के राज के दौरान विस्तारवादी नीति अपनावल गेल रहे। इहे कारण से ओकर टकराव अवंती के [[प्रद्योत राजवंश]] से भेल। अवंती के हमला के खतरा के देखथिन बिम्बिसार के [[राजगीर]] के किलेबंदी करे के पड़ल रहे।<ref>{{Cite book|last=Pochhammer|first=Wilhelm von|url=https://google.com|title=India's Road to Nationhood: A Political History of the Subcontinent|date=1981|publisher=Allied|language=en}}</ref><ref name="pp">{{Cite book|last=Raychaudhuri|first=Hemchandra|url=https://google.com|title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty|date=2006|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-81-307-0291-9|language=en}}</ref> [[अजातशत्रु]] के शासन के सुरुआती बरिसन में, अवंती मगध के कुछ हिस्सा पर हमला क के आपन सर्वोच्चता बनावे में कामयाब रहल।<ref>{{Cite book|last=Sathe|first=Shriram|url=https://google.com|title=Dates of the Buddha|date=1987|publisher=Bharatiya Itihasa Sankalana Samiti|language=en}}</ref>
== शिशुनाग: अवंती पर जीत ==
अजातशत्रु के मौत के बाद अनिश्चितता के दौर अएलै आउ कमजोर शासकन के सिलसिला के चलते एक बार फिर प्रद्योत के हमला के खतरा बढ़ गेल। एकरा से गुस्साए मगध के जनता हर्यंक वंश के आखिरी शासक के गद्दी से हटा देलथिन आउ ओकर एगो [[अमात्य]] (मंत्री) [[शिशुनाग]] सिंहासन पर कब्जा क लेलथिन। शिशुनाग अवंती के प्रद्योत राजवंश के हरा क मगध साम्राज्य पर से एगो बड़हन खतरा के हटा देलथिन।<ref name="pp" />
== ईहो देखियो ==
*[[मगध-वज्जी युद्ध]]
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:अवंती (क्षेत्र)]]
[[श्रेणी:राजगीर]]
[[श्रेणी:भारत में ईसा पूर्व ५वीं शताब्दी]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ५वीं शताब्दी के युद्ध]]
[[श्रेणी:मगध के युद्ध]]
mezuen99ujfw4vxd8vpogeq9vk439wj
83254
83253
2026-10-24T16:15:37Z
Kandarpajit Kallol
168
83254
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = अवंती-मगध युद्ध
| location = उत्तर भारत
| image =
| caption =
| date = ५४४–४०० ईसा पूर्व
| territory = [[मगध]] द्वारा [[अवंती]] के विलय
| result = मगध के जीत आउ उत्तर भारत में ओकर वर्चस्व
| combatant1 = [[मगध]]
*[[हर्यंक राजवंश]] (५४४–४१३)
*[[शिशुनाग राजवंश]] (४१३–४००)
| combatant2 = [[अवंती]]
| commander1 = {{plain list|
*[[बिम्बिसार]]
*[[अजातशत्रु]]
*[[उदयन]]
*अनुरुद्ध
*मुंड
*[[नागदशक]]
*[[शिशुनाग]]
}}
| commander2 = {{plain list|
* पालक
* विशाखयूप
* आजक
* वर्त्तिवर्धन चाहे नन्दिवर्धन
}}
| strength1 = अनजान
| strength2 = अनजान
| casualties2 = अनजान
| campaignbox =
| casualties1 = अनजान
}}
'''अवंती-मगध युद्ध''' उत्तर भारत के बेसी हिस्सा पर वर्चस्व बनावे खातिर [[मगध]] आउ [[अवंती]] के बीच लड़ल गेल रहे।<ref>{{Cite book|last=Chaurasia|first=Radhey Shyam|url=https://google.com|title=History of Ancient India: Earliest Times to 1000 A.D.|date=May 2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0027-5|language=en}}</ref>
प्राचीन भारतीय राज्य सभ आपस में हमेशा लड़ते रहथिन हे। मगध के [[हर्यंक राजवंश]] के राजा [[बिम्बिसार]] के राज के दौरान विस्तारवादी नीति अपनावल गेल रहे। इहे कारण से ओकर टकराव अवंती के [[प्रद्योत राजवंश]] से भेल। अवंती के हमला के खतरा के देखथिन बिम्बिसार के [[राजगीर]] के किलेबंदी करे के पड़ल रहे।<ref>{{Cite book|last=Pochhammer|first=Wilhelm von|url=https://google.com|title=India's Road to Nationhood: A Political History of the Subcontinent|date=1981|publisher=Allied|language=en}}</ref><ref name="pp">{{Cite book|last=Raychaudhuri|first=Hemchandra|url=https://google.com|title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty|date=2006|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-81-307-0291-9|language=en}}</ref> [[अजातशत्रु]] के शासन के सुरुआती बरिसन में, अवंती मगध के कुछ हिस्सा पर हमला क के आपन सर्वोच्चता बनावे में कामयाब रहल।<ref>{{Cite book|last=Sathe|first=Shriram|url=https://google.com|title=Dates of the Buddha|date=1987|publisher=Bharatiya Itihasa Sankalana Samiti|language=en}}</ref>
== शिशुनाग: अवंती पर जीत ==
अजातशत्रु के मौत के बाद अनिश्चितता के दौर अएलै आउ कमजोर शासकन के सिलसिला के चलते एक बार फिर प्रद्योत के हमला के खतरा बढ़ गेल। एकरा से गुस्साए मगध के जनता हर्यंक वंश के आखिरी शासक के गद्दी से हटा देलथिन आउ ओकर एगो [[अमात्य]] (मंत्री) [[शिशुनाग]] सिंहासन पर कब्जा क लेलथिन। शिशुनाग अवंती के प्रद्योत राजवंश के हरा क मगध साम्राज्य पर से एगो बड़हन खतरा के हटा देलथिन।<ref name="pp" />
== ईहो देखियो ==
*[[मगध-वज्जी युद्ध]]
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:अवंती (क्षेत्र)]]
[[श्रेणी:राजगीर]]
[[श्रेणी:भारत में ईसा पूर्व ५वीं शताब्दी]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ५वीं शताब्दी के युद्ध]]
[[श्रेणी:मगध के युद्ध]]
[[श्रेणी:मगध]]
e64oj6rvevjxx0lfejnpczibngc98j8
83274
83254
2026-10-24T17:16:07Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83274
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = अवंती-मगध युद्ध
| location = उत्तर भारत
| image =
| caption =
| date = ५४४–४०० ईसा पूर्व
| territory = [[मगध]] द्वारा [[अवंती]] के विलय
| result = मगध के जीत आउ उत्तर भारत में ओकर वर्चस्व
| combatant1 = [[मगध]]
*[[हर्यंक राजवंश]] (५४४–४१३)
*[[शिशुनाग राजवंश]] (४१३–४००)
| combatant2 = [[अवंती]]
| commander1 =
*[[बिम्बिसार]]
*[[अजातशत्रु]]
*[[उदयन]]
*अनुरुद्ध
*मुंड
*[[नागदशक]]
*[[शिशुनाग]]
| commander2 =
* पालक
* विशाखयूप
* आजक
* वर्त्तिवर्धन चाहे नन्दिवर्धन
| strength1 = अनजान
| strength2 = अनजान
| casualties2 = अनजान
| campaignbox =
| casualties1 = अनजान
}}
'''अवंती-मगध युद्ध''' उत्तर भारत के बेसी हिस्सा पर वर्चस्व बनावे खातिर [[मगध]] आउ [[अवंती]] के बीच लड़ल गेल रहे।<ref>{{Cite book|last=Chaurasia|first=Radhey Shyam|url=https://google.com|title=History of Ancient India: Earliest Times to 1000 A.D.|date=May 2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0027-5|language=en}}</ref>
प्राचीन भारतीय राज्य सभ आपस में हमेशा लड़ते रहथिन हे। मगध के [[हर्यंक राजवंश]] के राजा [[बिम्बिसार]] के राज के दौरान विस्तारवादी नीति अपनावल गेल रहे। इहे कारण से ओकर टकराव अवंती के [[प्रद्योत राजवंश]] से भेल। अवंती के हमला के खतरा के देखथिन बिम्बिसार के [[राजगीर]] के किलेबंदी करे के पड़ल रहे।<ref>{{Cite book|last=Pochhammer|first=Wilhelm von|url=https://google.com|title=India's Road to Nationhood: A Political History of the Subcontinent|date=1981|publisher=Allied|language=en}}</ref><ref name="pp">{{Cite book|last=Raychaudhuri|first=Hemchandra|url=https://google.com|title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty|date=2006|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-81-307-0291-9|language=en}}</ref> [[अजातशत्रु]] के शासन के सुरुआती बरिसन में, अवंती मगध के कुछ हिस्सा पर हमला क के आपन सर्वोच्चता बनावे में कामयाब रहल।<ref>{{Cite book|last=Sathe|first=Shriram|url=https://google.com|title=Dates of the Buddha|date=1987|publisher=Bharatiya Itihasa Sankalana Samiti|language=en}}</ref>
== शिशुनाग: अवंती पर जीत ==
अजातशत्रु के मौत के बाद अनिश्चितता के दौर अएलै आउ कमजोर शासकन के सिलसिला के चलते एक बार फिर प्रद्योत के हमला के खतरा बढ़ गेल। एकरा से गुस्साए मगध के जनता हर्यंक वंश के आखिरी शासक के गद्दी से हटा देलथिन आउ ओकर एगो [[अमात्य]] (मंत्री) [[शिशुनाग]] सिंहासन पर कब्जा क लेलथिन। शिशुनाग अवंती के प्रद्योत राजवंश के हरा क मगध साम्राज्य पर से एगो बड़हन खतरा के हटा देलथिन।<ref name="pp" />
== ईहो देखियो ==
*[[मगध-वज्जी युद्ध]]
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:अवंती (क्षेत्र)]]
[[श्रेणी:राजगीर]]
[[श्रेणी:भारत में ईसा पूर्व ५वीं शताब्दी]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ५वीं शताब्दी के युद्ध]]
[[श्रेणी:मगध के युद्ध]]
[[श्रेणी:मगध]]
bo59b9wbq5vyhl9a9b13fnxxl29l778
मगध-अंग युद्ध
0
18849
83257
2026-10-24T16:19:26Z
Kandarpajit Kallol
168
[[मगध-अङ्ग युद्ध]] के पुनर्निर्देशित
83257
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
ne1pnz9rbb9efrjcnr0xu70mqyou9vx
मगध-अङ्ग युद्ध
0
18850
83258
2026-10-24T16:19:38Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox military conflict | conflict = मगध-अंग युद्ध | part_of = | image = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png | image_size = | caption = युद्ध से पहिले उत्तर-पूर्वी क्षेत्र में मगध आउ अंग | date = ५४०–५३५ ईसा पूर्व | locati..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83258
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = मगध-अंग युद्ध
| part_of =
| image = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png
| image_size =
| caption = युद्ध से पहिले उत्तर-पूर्वी क्षेत्र में मगध आउ अंग
| date = ५४०–५३५ ईसा पूर्व
| location = आधुनिक [[बिहार]]
| pushpin_map =
| pushpin_relief =
| coordinates =
| pushpin_map_size =
| pushpin_mark_size =
| pushpin_caption =
| pushpin_label =
| territory = [[मगध]] द्वारा [[अंग]] के विलय
| result = मगध के जीत
| combatant1 = [[हर्यंक राजवंश]] (मगध)
| combatant2 = [[अंग]]
| commander1 = [[बिम्बिसार]]
| commander2 = [[ब्रह्मदत्त]] {{KIA}}
| strength1 = अनजान
| strength2 = अनजान (बाकी कम)
| casualties2 =
| campaignbox =
}}
'''मगध-अंग युद्ध''' [[मगध]] के [[हर्यंक राजवंश]] आउ पड़ोसी [[अंग]] देश के बीच एगो संघर्ष रहे। ई युद्ध अंग देश के हार के साथ खत्म भेलै आउ मगध ओकर क्षेत्र के आपन साम्राज्य में मिला लेलकै।<ref>{{Cite book|last=Hanh|first=Thich Nhat|url=https://books.google.com/books?id=4tvIR-N8B1wC&dq=brahmadatta+of+anga&pg=PT512|title=Old Path White Clouds|date=2010-04-20|publisher=ReadHowYouWant.com|isbn=978-1-4587-1435-0|language=en}}</ref>
अंग के राजा [[ब्रह्मदत्त]], मगध के [[बिम्बिसार]] के बड़हन समकालीन रहथिन। उ बिम्बिसार के पिता भट्टिय के हरा देलथिन रहे। मगध के गद्दी पर बइठला के बाद बिम्बिसार आपन पिता के हार के बदला लेलथिन आउ ब्रह्मदत्त के मार देलथिन। ई अभियान सफल रहलै, अंग के मगध में मिला लेल गेलै आउ राजकुमार [[अजातशत्रु]] के [[चम्पा]] के राज्यपाल नियुक्त कएल गेलै।<ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|date=2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1677-9|language=en}}</ref>
== ईहो देखियो ==
* [[मगध के युद्धन के सूची]]
== संदर्भ ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:मगध के युद्ध]]
[[श्रेणी:भारत में ईसा पूर्व ६वीं शताब्दी]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ६वीं शताब्दी के युद्ध]]
[[श्रेणी:अंग]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ५३० के दशक]]
bo6zld66osii6xncjw8fvf91c7mmxwf
83259
83258
2026-10-24T16:20:00Z
Kandarpajit Kallol
168
83259
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = मगध-अंग युद्ध
| part_of =
| image = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png
| image_size =
| caption = युद्ध से पहिले उत्तर-पूर्वी क्षेत्र में मगध आउ अंग
| date = ५४०–५३५ ईसा पूर्व
| location = आधुनिक [[बिहार]]
| pushpin_map =
| pushpin_relief =
| coordinates =
| pushpin_map_size =
| pushpin_mark_size =
| pushpin_caption =
| pushpin_label =
| territory = [[मगध]] द्वारा [[अंग]] के विलय
| result = मगध के जीत
| combatant1 = [[हर्यंक राजवंश]] (मगध)
| combatant2 = [[अंग]]
| commander1 = [[बिम्बिसार]]
| commander2 = [[ब्रह्मदत्त]] {{KIA}}
| strength1 = अनजान
| strength2 = अनजान (बाकी कम)
| casualties2 =
| campaignbox =
}}
'''मगध-अंग युद्ध''' [[मगध]] के [[हर्यंक राजवंश]] आउ पड़ोसी [[अंग]] देश के बीच एगो संघर्ष रहे। ई युद्ध अंग देश के हार के साथ खत्म भेलै आउ मगध ओकर क्षेत्र के आपन साम्राज्य में मिला लेलकै।<ref>{{Cite book|last=Hanh|first=Thich Nhat|url=https://books.google.com/books?id=4tvIR-N8B1wC&dq=brahmadatta+of+anga&pg=PT512|title=Old Path White Clouds|date=2010-04-20|publisher=ReadHowYouWant.com|isbn=978-1-4587-1435-0|language=en}}</ref>
अंग के राजा [[ब्रह्मदत्त]], मगध के [[बिम्बिसार]] के बड़हन समकालीन रहथिन। उ बिम्बिसार के पिता भट्टिय के हरा देलथिन रहे। मगध के गद्दी पर बइठला के बाद बिम्बिसार आपन पिता के हार के बदला लेलथिन आउ ब्रह्मदत्त के मार देलथिन। ई अभियान सफल रहलै, अंग के मगध में मिला लेल गेलै आउ राजकुमार [[अजातशत्रु]] के [[चम्पा]] के राज्यपाल नियुक्त कएल गेलै।<ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|date=2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1677-9|language=en}}</ref>
== ईहो देखियो ==
* [[मगध के युद्धन के सूची]]
== संदर्भ ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:मगध के युद्ध]]
[[श्रेणी:भारत में ईसा पूर्व ६वीं शताब्दी]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ६वीं शताब्दी के युद्ध]]
[[श्रेणी:अंग]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ५३० के दशक]]
[[श्रेणी:मगध]]
33rhu929ttexps08iaigm342zdff8ch
83260
83259
2026-10-24T16:20:38Z
Kandarpajit Kallol
168
83260
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = मगध-अङ्ग युद्ध
| part_of =
| image = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png
| image_size =
| caption = युद्ध से पहिले उत्तर-पूर्वी क्षेत्र में मगध आउ अङ्ग
| date = ५४०–५३५ ईसा पूर्व
| location = आधुनिक [[बिहार]]
| pushpin_map =
| pushpin_relief =
| coordinates =
| pushpin_map_size =
| pushpin_mark_size =
| pushpin_caption =
| pushpin_label =
| territory = [[मगध]] द्वारा [[अङ्ग]] के विलय
| result = मगध के जीत
| combatant1 = [[हर्यंक राजवंश]] (मगध)
| combatant2 = [[अङ्ग]]
| commander1 = [[बिम्बिसार]]
| commander2 = [[ब्रह्मदत्त]] {{KIA}}
| strength1 = अनजान
| strength2 = अनजान (बाकी कम)
| casualties2 =
| campaignbox =
}}
'''मगध-अङ्ग युद्ध''' [[मगध]] के [[हर्यंक राजवंश]] आउ पड़ोसी [[अङ्ग]] देश के बीच एगो संघर्ष रहे। ई युद्ध अङ्ग देश के हार के साथ खत्म भेलै आउ मगध ओकर क्षेत्र के आपन साम्राज्य में मिला लेलकै।<ref>{{Cite book|last=Hanh|first=Thich Nhat|url=https://books.google.com/books?id=4tvIR-N8B1wC&dq=brahmadatta+of+anga&pg=PT512|title=Old Path White Clouds|date=2010-04-20|publisher=ReadHowYouWant.com|isbn=978-1-4587-1435-0|language=en}}</ref>
अङ्ग के राजा [[ब्रह्मदत्त]], मगध के [[बिम्बिसार]] के बड़हन समकालीन रहथिन। उ बिम्बिसार के पिता भट्टिय के हरा देलथिन रहे। मगध के गद्दी पर बइठला के बाद बिम्बिसार आपन पिता के हार के बदला लेलथिन आउ ब्रह्मदत्त के मार देलथिन। ई अभियान सफल रहलै, अङ्ग के मगध में मिला लेल गेलै आउ राजकुमार [[अजातशत्रु]] के [[चम्पा]] के राज्यपाल नियुक्त कएल गेलै।<ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|date=2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1677-9|language=en}}</ref>
== ईहो देखियो ==
* [[मगध के युद्धन के सूची]]
== संदर्भ ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:मगध के युद्ध]]
[[श्रेणी:भारत में ईसा पूर्व ६वीं शताब्दी]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ६वीं शताब्दी के युद्ध]]
[[श्रेणी:अङ्ग]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ५३० के दशक]]
[[श्रेणी:मगध]]
sviryekw28au5skuyb8qer2rgp3mrzg
83277
83260
2026-10-24T17:34:13Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83277
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = मगध-अङ्ग युद्ध
| part_of =
| image =
| image_size =
| caption =
| date = ५४०–५३५ ईसा पूर्व
| location = आधुनिक [[बिहार]]
| pushpin_map =
| pushpin_relief =
| coordinates =
| pushpin_map_size =
| pushpin_mark_size =
| pushpin_caption =
| pushpin_label =
| territory = [[मगध]] द्वारा [[अङ्ग]] के विलय
| result = मगध के जीत
| combatant1 = [[हर्यंक राजवंश]] (मगध)
| combatant2 = [[अङ्ग]]
| commander1 = [[बिम्बिसार]]
| commander2 = [[ब्रह्मदत्त]] {{KIA}}
| strength1 = अनजान
| strength2 = अनजान (बाकी कम)
| casualties2 =
| campaignbox =
}}
'''मगध-अङ्ग युद्ध''' [[मगध]] के [[हर्यंक राजवंश]] आउ पड़ोसी [[अङ्ग]] देश के बीच एगो संघर्ष रहे। ई युद्ध अङ्ग देश के हार के साथ खत्म भेलै आउ मगध ओकर क्षेत्र के आपन साम्राज्य में मिला लेलकै।<ref>{{Cite book|last=Hanh|first=Thich Nhat|url=https://books.google.com/books?id=4tvIR-N8B1wC&dq=brahmadatta+of+anga&pg=PT512|title=Old Path White Clouds|date=2010-04-20|publisher=ReadHowYouWant.com|isbn=978-1-4587-1435-0|language=en}}</ref>
अङ्ग के राजा [[ब्रह्मदत्त]], मगध के [[बिम्बिसार]] के बड़हन समकालीन रहथिन। उ बिम्बिसार के पिता भट्टिय के हरा देलथिन रहे। मगध के गद्दी पर बइठला के बाद बिम्बिसार आपन पिता के हार के बदला लेलथिन आउ ब्रह्मदत्त के मार देलथिन। ई अभियान सफल रहलै, अङ्ग के मगध में मिला लेल गेलै आउ राजकुमार [[अजातशत्रु]] के [[चम्पा]] के राज्यपाल नियुक्त कएल गेलै।<ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|date=2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1677-9|language=en}}</ref>
== ईहो देखियो ==
* [[मगध के युद्धन के सूची]]
== संदर्भ ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:मगध के युद्ध]]
[[श्रेणी:भारत में ईसा पूर्व ६वीं शताब्दी]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ६वीं शताब्दी के युद्ध]]
[[श्रेणी:अङ्ग]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व ५३० के दशक]]
[[श्रेणी:मगध]]
84e1tebl72i7bj35kg5l1jny9zloxml
वात्स्यायन
0
18851
83263
2026-10-24T16:53:43Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox writer | name = वात्स्यायन | occupation = [[दार्शनिक]] | other_names = | nationality = भारतीय | genre = निबंध | subject = मानव कामुकता | movement = | notableworks = [[कामसूत्र]] }} '''वात्स्यायन''' या '''मल्लंग वात्स्यायन''' [[भारत]] के एगो..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83263
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| name = वात्स्यायन
| occupation = [[दार्शनिक]]
| other_names =
| nationality = भारतीय
| genre = निबंध
| subject = मानव कामुकता
| movement =
| notableworks = [[कामसूत्र]]
}}
'''वात्स्यायन''' या '''मल्लंग वात्स्यायन''' [[भारत]] के एगो प्राचीन [[दार्शनिक]] हलथिन। उनकर समय [[गुप्त राजवंश|गुप्त वंश]] के समय (छठी शताब्दी से आठवीं शताब्दी) मानल जा हइ। ऊ [[कामसूत्र]] आ न्यायसूत्रभाष्य के रचना कइलथिन। महर्षि वात्स्यायन कामसूत्र में खाली दाम्पत्य जीवन के सुंदर वर्णन ही नयँ कइलथिन, बल्कि कला, शिल्पकला आ साहित्य के भी समृद्ध कइलथिन। अर्थ के क्षेत्र में जे स्थान [[चाणक्य|कौटिल्य]] के हइ, काम के क्षेत्र में ओही स्थान महर्षि वात्स्यायन के हइ। कुछ मत के अनुसार ऊ भारत में दूसरी या तीसरी शताब्दी के दौरान रहथिन आ संभवतः पाटलिपुत्र (आधुनिक [[पटना]]) में रहथिन।<ref>{{cite web|url=https://khabar.ndtv.com/news/zara-hatke/bihar-diwas-pm-modi-bihar-cm-nitish-kumar-wishes-bihar-diwas-know-facts-about-bihar-2011406|title=Bihar Diwas: 107 साल का हुआ बिहार, जानिए इस राज्य से जुड़ी 13 खास बातें|access-date=24 मार्च 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324054753/https://khabar.ndtv.com/news/zara-hatke/bihar-diwas-pm-modi-bihar-cm-nitish-kumar-wishes-bihar-diwas-know-facts-about-bihar-2011406|archive-date=24 मार्च 2019|url-status=dead}}</ref>
==कामसूत्र के रचयिता वात्स्यायन==
[[चाणक्य]] आ [[वात्स्यायन]] के जीवन, समय आ नाम के बारे में पुरान समय से मतभेद चलल आवऽ हइ। हेमचन्द्र, वैजयन्ती, त्रिकाण्ड शेष आ नाममालिका कोश में कौटिल्य आ वात्स्यायन—ई दुनो नाम एक्के आदमी के मानल गेल हइ। एकर अलावा चाणक्य, विष्णुगुप्त, मल्लनाग, पक्षिलस्वामी, द्वामिल या द्रोमिण, वररुचि, मेयजित्, पुनर्वसु आ अंगुल नाम भी एही आदमी से जोड़ल गेल हइ।
[[हिन्दी विश्वकोश]] (पृष्ठ २७४) में [[कामन्दकीय नीतिसार|नीतिसार]] के रचयिता [[कामन्दकीय नीतिसार|कामन्दक]] के चाणक्य (कौटिल्य) के प्रमुख चेला कहल गेल हइ। कोशकार लोग के मत के अनुसार कामन्दक ही वात्स्यायन हलथिन। कामन्दकीय नीतिसार में ऊ शुरुआत में ही कौटिल्य के प्रशंसा कइलथिन आ उनकर [[अर्थशास्त्र (ग्रन्थ)|अर्थशास्त्र]] के आधार पर नीतिसार लिखे के बात कहलथिन। एकर उलट, कामन्दकीय नीतिसार के उपाध्याय-निरपेक्षिणी टीका के रचयिता कौटिल्य के न्यायभाष्य, कौटिल्य भाष्य (अर्थशास्त्र), वात्स्यायनभाष्य आ गौतमस्मृतिभाष्य—एह चार गो [[भाष्य]] ग्रंथ के रचयिता मानऽ हथिन। अगर हम कामन्दकीय नीतिसार आ [[गौतम धर्मसूत्र|गौतमधर्मसूत्र]] के मस्करी भाष्य देखी, तऽ कौटिल्य खातिर ‘एकाकी’ आ ‘असहाय’ विशेषण के प्रयोग मिलऽ हइ।
[[सुबन्धु]] के लिखल [[वासवदत्ता]] में कामसूत्र के रचयिता के नाम ‘मल्लनाग’ बतावल गेल हइ। कामसूत्र के प्रसिद्ध जयमङ्गला टीका लिखे वाला [[यशोधर पंडित|यशोधर]] वात्स्यायन के असली नाम मल्लनाग मानऽ हथिन। एह तरह कौटिल्य, वररुचि आ मल्लनाग—एह सब के वात्स्यायन कहल गेल हइ। अबहियों ई तय नयँ हो पइल हइ कि वात्स्यायन के असली पहचान का हल। न्यायभाष्य लिखे वाला वात्स्यायन आ कामसूत्र के रचयिता वात्स्यायन एक्के आदमी हलथिन कि अलग-अलग।
वात्स्यायन के नाम के बारे में जइसे मतभेद हइ, ओइसहीं उनकर समय के बारे में भी कई तरह के मत आ धारणा प्रचलित हइ। कुछ विद्वान के अनुसार उनकर जीवनकाल ईसा पूर्व ६०० तक पहुँचऽ हइ।<ref>Karl H. Potter (1970). [https://books.google.com/books?id=Bo0FeYVcOmUC&pg=PA239 The Encyclopedia of Indian Philosophies: Indian metaphysics and epistemology]. Motilal Banarsidass. p. 239. ISBN 978-81-208-0309-1.</ref> आधुनिक इतिहासकार में महामहोपाध्याय [[हरप्रसाद शास्त्री]] वात्स्यायन के ईस्वी पहली शताब्दी के मानऽ हथिन। बाकि बाकी प्रमुख इतिहासकार में कुछ लोग तीसरी शताब्दी आ कुछ लोग चौथी शताब्दी के मानऽ हथिन।
[[सूर्य नारायण व्यास|सूर्यनारायण व्यास]] [[कालिदास]] आ वात्स्यायन के रचना के तुलना करते हुए वात्स्यायन के कालिदास के बाद, ईसा पूर्व पहली शताब्दी के मानऽ हथिन। व्यासजी ऐतिहासिक आ आंतरिक कई प्रमाण के आधार पर अपन मत के समर्थन कइलथिन, लेकिन ऊ वात्स्यायन नाम के दोसरा रूप के बारे में कुछ नयँ बतइलथिन।
==सन्दर्भ==
{{टिप्पणीसूची}}
==ईहो देखीं==
*[[कामसूत्र]]
==बाहरी कड़ी==
* [https://web.archive.org/web/20100131234054/http://www.bharatadesam.com/literature/vatsyayana_kamasutras/vatsyayana_kamasutra_index.php Vatsyayana Kamasutra - Complete translation in English]
* [https://web.archive.org/web/20091212114841/http://search.barnesandnoble.com/Ascetic-of-Desire/Sudhir-Kakar/e/9781585670079 Ascetic of Desire]
[[श्रेणी:ऋषि मुनि]]
[[श्रेणी:संस्कृत]]
[[श्रेणी:काम]]
n3p7sp3718rgojc9w4vno1v5hu9lp5r
कोसल देवी
0
18852
83265
2026-10-24T16:59:25Z
Kandarpajit Kallol
168
[[कोशाला देवी]] के पुनर्निर्देशित
83265
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[कोशाला देवी]]
3wj7o93ro59bfk9wy5twx6gpyztjuk2
कोशाला देवी
0
18853
83266
2026-10-24T16:59:51Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox royalty | image = | caption = | succession = [[मगध]] के महारानी | predecessor = अनजान | dynasty = [[हर्यंक राजवंश]] (बियाह से)<br>[[इक्ष्वाकु वंश]] (जनम से) | title = [[काशी]] के राजकुमारी | father = राजा महाकोसल | succ..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83266
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| image =
| caption =
| succession = [[मगध]] के महारानी
| predecessor = अनजान
| dynasty = [[हर्यंक राजवंश]] (बियाह से)<br>[[इक्ष्वाकु वंश]] (जनम से)
| title = [[काशी]] के राजकुमारी
| father = राजा महाकोसल
| successor = [[वजिरा]]
| spouse = [[बिम्बिसार]]
| issue = [[अजातशत्रु]]
| religion = [[बौद्ध धर्म]]
}}
'''कोसल देवी''' राजा [[बिम्बिसार]] (५५८–४९१ ईसा पूर्व) के पहिली मेहरारू के रूप में [[मगध]] के महारानी रहथिन। उ [[काशी]] के राजकुमारी रहथिन आउ राजा [[प्रसेनजित]] के बहिन रहथिन। हुनकर असली नाम भद्र-श्री हे।<ref>{{cite web | url=https://cbetaonline.dila.edu.tw/zh/T0632 | title=Cbeta 線上閱讀 }}</ref>
== जीवन ==
कोसल देवी के जनम कोसल के राजा महाकोसल के घर भेल रहे। उ राजा [[प्रसेनजित]] के बहिन रहथिन, जे आपन पिता के बाद कोसल के शासक बनलथिन। हुनकर बियाह राजा बिम्बिसार से भेल रहे, आउ बियाह में दहेज के रूप में [[काशी]] (वाराणसी) शहर मिलल रहे। उ बिम्बिसार के मुख्य रानी बनलथिन।
बौद्ध परंपरा के अनुसार [[अजातशत्रु]] हुनकरे बेटा रहथिन;<ref>{{Cite web |url=http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |title=Archived copy |access-date=३ नवंबर २०२२ |archive-date=१२ जून २००७ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612223921/http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |url-status=dead }}</ref> बाकी [[जैन]] परंपरा के अनुसार उ बिम्बिसार के दूसरी मेहरारू चेलना के बेटा रहथिन।<ref>{{cite book|last=Rapson|first=Edward James|title=The Cambridge History of India|year=१९५५|publisher=CUP Archive|page=१८३}}</ref> प्रसेनजित के बेटी आउ हुनकर भतीजी, राजकुमारी [[वजिरा]] के बियाह अजातशत्रु से भेल रहे।
जब हुनकर पति बिम्बिसार के हुनकरे बेटा अजातशत्रु मार देलथिन, तब कोसल देवी पति के बियोग में दुख के मारे मर गेलथिन। काशी के एगो जागीर से आवे वाला सरकारी राजस्व हुनकर पिता द्वारा बियाह के समय हुनकर निजी खरच खातिर तय कएल गेल रहे। हुनकर मौत के बाद ई भुगतान रुक गेल, जेकरा बाद अजातशत्रु काशी पर हमला क देलथिन।<ref name=Raychaudhuri>{{cite book|last=Hemchandra|first=Raychaudhuri|title=Political History Of Ancient India|year=२००६|publisher=Genesis Publishing|page=१७०}}</ref>
== संदर्भ ==
=== टिप्पणियाँ ===
{{Reflist}}
=== स्रोत ===
*{{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=Pearson |year=२०१६ |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|२०१६}} }}
[[श्रेणी:मगध के महारानी]]
[[श्रेणी:काशी के लोग]]
[[श्रेणी:हर्यंक राजवंश]]
5zoyc5oj5835nnvvivkodo6cg55b8xf
83267
83266
2026-10-24T17:00:18Z
Kandarpajit Kallol
168
83267
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| image =
| caption =
| succession = [[मगध]] के महारानी
| predecessor = अनजान
| dynasty = [[हर्यंक राजवंश]] (बियाह से)<br>[[इक्ष्वाकु वंश]] (जनम से)
| title = [[काशी]] के राजकुमारी
| father = राजा महाकोसल
| successor = [[वजिरा]]
| spouse = [[बिम्बिसार]]
| issue = [[अजातशत्रु]]
| religion = [[बौद्ध धर्म]]
}}
'''कोसल देवी''' राजा [[बिम्बिसार]] (५५८–४९१ ईसा पूर्व) के पहिली मेहरारू के रूप में [[मगध]] के महारानी रहथिन। उ [[काशी]] के राजकुमारी रहथिन आउ राजा [[प्रसेनजित]] के बहिन रहथिन। हुनकर असली नाम भद्र-श्री हे।<ref>{{cite web | url=https://cbetaonline.dila.edu.tw/zh/T0632 | title=Cbeta 線上閱讀 }}</ref>
== जीवन ==
कोसल देवी के जनम कोसल के राजा महाकोसल के घर भेल रहे। उ राजा [[प्रसेनजित]] के बहिन रहथिन, जे आपन पिता के बाद कोसल के शासक बनलथिन। हुनकर बियाह राजा बिम्बिसार से भेल रहे, आउ बियाह में दहेज के रूप में [[काशी]] (वाराणसी) शहर मिलल रहे। उ बिम्बिसार के मुख्य रानी बनलथिन।
बौद्ध परंपरा के अनुसार [[अजातशत्रु]] हुनकरे बेटा रहथिन;<ref>{{Cite web |url=http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |title=Archived copy |access-date=३ नवंबर २०२२ |archive-date=१२ जून २००७ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612223921/http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |url-status=dead }}</ref> बाकी [[जैन]] परंपरा के अनुसार उ बिम्बिसार के दूसरी मेहरारू चेलना के बेटा रहथिन।<ref>{{cite book|last=Rapson|first=Edward James|title=The Cambridge History of India|year=१९५५|publisher=CUP Archive|page=१८३}}</ref> प्रसेनजित के बेटी आउ हुनकर भतीजी, राजकुमारी [[वजिरा]] के बियाह अजातशत्रु से भेल रहे।
जब हुनकर पति बिम्बिसार के हुनकरे बेटा अजातशत्रु मार देलथिन, तब कोसल देवी पति के बियोग में दुख के मारे मर गेलथिन। काशी के एगो जागीर से आवे वाला सरकारी राजस्व हुनकर पिता द्वारा बियाह के समय हुनकर निजी खरच खातिर तय कएल गेल रहे। हुनकर मौत के बाद ई भुगतान रुक गेल, जेकरा बाद अजातशत्रु काशी पर हमला क देलथिन।<ref name=Raychaudhuri>{{cite book|last=Hemchandra|first=Raychaudhuri|title=Political History Of Ancient India|year=२००६|publisher=Genesis Publishing|page=१७०}}</ref>
== संदर्भ ==
=== टिप्पणियाँ ===
{{Reflist}}
=== स्रोत ===
*{{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=Pearson |year=२०१६ |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|२०१६}} }}
[[श्रेणी:मगध के महारानी]]
[[श्रेणी:काशी के लोग]]
[[श्रेणी:हर्यंक राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
r64auagx0mhtp37j0lsf9d7ob1hm6h7
83268
83267
2026-10-24T17:00:53Z
Kandarpajit Kallol
168
83268
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| image =
| caption =
| succession = [[मगध]] के महारानी
| predecessor = अनजान
| dynasty = [[हर्यंक राजवंश]] (बियाह से)<br>[[इक्ष्वाकु वंश]] (जनम से)
| title = [[काशी]] के राजकुमारी
| father = राजा महाकोशाला
| successor = [[वजिरा]]
| spouse = [[बिम्बिसार]]
| issue = [[अजातशत्रु]]
| religion = [[बौद्ध धर्म]]
}}
'''कोशाला देवी''' राजा [[बिम्बिसार]] (५५८–४९१ ईसा पूर्व) के पहिली मेहरारू के रूप में [[मगध]] के महारानी रहथिन। उ [[काशी]] के राजकुमारी रहथिन आउ राजा [[प्रसेनजित]] के बहिन रहथिन। हुनकर असली नाम भद्र-श्री हे।<ref>{{cite web | url=https://cbetaonline.dila.edu.tw/zh/T0632 | title=Cbeta 線上閱讀 }}</ref>
== जीवन ==
कोशाला देवी के जनम कोशाला के राजा महाकोशाला के घर भेल रहे। उ राजा [[प्रसेनजित]] के बहिन रहथिन, जे आपन पिता के बाद कोशाला के शासक बनलथिन। हुनकर बियाह राजा बिम्बिसार से भेल रहे, आउ बियाह में दहेज के रूप में [[काशी]] (वाराणसी) शहर मिलल रहे। उ बिम्बिसार के मुख्य रानी बनलथिन।
बौद्ध परंपरा के अनुसार [[अजातशत्रु]] हुनकरे बेटा रहथिन;<ref>{{Cite web |url=http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |title=Archived copy |access-date=३ नवंबर २०२२ |archive-date=१२ जून २००७ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612223921/http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra9/T15n0634.pdf |url-status=dead }}</ref> बाकी [[जैन]] परंपरा के अनुसार उ बिम्बिसार के दूसरी मेहरारू चेलना के बेटा रहथिन।<ref>{{cite book|last=Rapson|first=Edward James|title=The Cambridge History of India|year=१९५५|publisher=CUP Archive|page=१८३}}</ref> प्रसेनजित के बेटी आउ हुनकर भतीजी, राजकुमारी [[वजिरा]] के बियाह अजातशत्रु से भेल रहे।
जब हुनकर पति बिम्बिसार के हुनकरे बेटा अजातशत्रु मार देलथिन, तब कोशाला देवी पति के बियोग में दुख के मारे मर गेलथिन। काशी के एगो जागीर से आवे वाला सरकारी राजस्व हुनकर पिता द्वारा बियाह के समय हुनकर निजी खरच खातिर तय कएल गेल रहे। हुनकर मौत के बाद ई भुगतान रुक गेल, जेकरा बाद अजातशत्रु काशी पर हमला क देलथिन।<ref name=Raychaudhuri>{{cite book|last=Hemchandra|first=Raychaudhuri|title=Political History Of Ancient India|year=२००६|publisher=Genesis Publishing|page=१७०}}</ref>
== संदर्भ ==
=== टिप्पणियाँ ===
{{Reflist}}
=== स्रोत ===
*{{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=Pearson |year=२०१६ |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|२०१६}} }}
[[श्रेणी:मगध के महारानी]]
[[श्रेणी:काशी के लोग]]
[[श्रेणी:हर्यंक राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
45fhdshfoiptmtarfm42do45fuhnta9
धनानंद
0
18854
83270
2026-10-24T17:04:28Z
Kandarpajit Kallol
168
[[धनानन्द]] के पुनर्निर्देशित
83270
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[धनानन्द]]
0klf43k7bqs316ykruhyz8sqpubwfkn
धनानन्द
0
18855
83271
2026-10-24T17:05:12Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox royalty | image = Nanda Empire, c.325 BCE.png | alt = धनानन्द के साम्राज्य के संभावित विस्तार | caption = धनानन्द के साम्राज्य | succession = [[मगध]] के राजा | birth_date = | death_date = लगभग ३२१ ईसा पूर्व | reign = लग..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83271
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| image = Nanda Empire, c.325 BCE.png
| alt = धनानन्द के साम्राज्य के संभावित विस्तार
| caption = धनानन्द के साम्राज्य
| succession = [[मगध]] के राजा
| birth_date =
| death_date = लगभग ३२१ ईसा पूर्व
| reign = लगभग ३२९–३२१ ईसा पूर्व
| predecessor = कैवर्त
| successor = [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]
| dynasty = [[नन्द राजवंश]]
| father = [[महापद्म नन्द]]
| issue = [[दुर्धरा]]
}}
'''धनानन्द''' (मौत लगभग ३२१ ईसा पूर्व), बौद्ध ग्रंथ ''[[महाबोधिवंश]]'' के अनुसार, [[मगध]] के आखिरी [[नन्द राजवंश]] के राजा रहथिन।
[[चन्द्रगुप्त मौर्य]] एगो सेना तइयार कएलथिन जे आखिरकार नन्द के राजधानी [[पाटलिपुत्र]] पर जीत हासिल कएलकै आउ हुनकरा हरा देलकै। ई हार नन्द साम्राज्य के पतन आउ [[मौर्य राजवंश]] के जनम के निशान रहे।
[[जैन]] परंपरा आखिरी नन्द सम्राट के बारे में अइसने एगो दन्तकथा पेश कराहे, हालाँकि उ सम्राट के सीधे "नन्द" कहलथिन हे, आउ कहथिन हे कि सम्राट के हार के बाद राजधानी से जिंदा जाए के इजाजत देल गेल रहे। [[पुराण]] सभ में एगो दोसर विवरण देल गेल हे, जेकरा में आखिरी नन्द सम्राट के राजवंश के संस्थापक के आठ बेटन में से एक के रूप में बतावल गेल हे, जेकरा उ [[महापद्म नन्द]] कहथिन हे। ग्रीको-रोमन विवरण भारत में सिकंदर के समकालीन शासक के नाम एग्राम्स चाहे जेंड्राम्स बतावथिन हे, जेकरा आधुनिक इतिहासकार आखिरी नन्द सम्राट के रूप में पहचान करथिन हे। ई विवरणन के अनुसार, सिकंदर के सिपाही लोग जब ई सम्राट के ताकतवर सेना के साथ युद्ध के संभावना के सामना कएलथिन तब उ लोग बगावत क देलथिन।
[[श्रेणी:मगध के राजा]]
[[श्रेणी:नन्द राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
1mi7jktygl1j2dfxl0muycqzgvvnjfh
83272
83271
2026-10-24T17:07:06Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83272
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| image = Nanda Empire, c.325 BCE.png
| alt = धनानन्द के साम्राज्य के संभावित विस्तार
| caption = धनानन्द के साम्राज्य
| succession = [[मगध]] के राजा
| birth_date =
| death_date = लगभग ३२१ ईसा पूर्व
| reign = लगभग ३२९–३२१ ईसा पूर्व
| predecessor = कैवर्त
| successor = [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]
| dynasty = [[नन्द राजवंश]]
| father = [[महापद्म नन्द]]
| issue = [[दुर्धरा]]
}}
'''धनानन्द''' (मौत लगभग ३२१ ईसा पूर्व), बौद्ध ग्रंथ ''[[महाबोधिवंश]]'' के अनुसार, [[मगध]] के आखिरी [[नन्द राजवंश]] के राजा रहथिन।
[[चन्द्रगुप्त मौर्य]] एगो सेना तइयार कएलथिन जे आखिरकार नन्द के राजधानी [[पाटलिपुत्र]] पर जीत हासिल कएलकै आउ हुनकरा हरा देलकै। ई हार नन्द साम्राज्य के पतन आउ [[मौर्य राजवंश]] के जनम के निशान रहे।
[[जैन]] परंपरा आखिरी नन्द सम्राट के बारे में अइसने एगो दन्तकथा पेश कराहे, हालाँकि उ सम्राट के सीधे "नन्द" कहलथिन हे, आउ कहथिन हे कि सम्राट के हार के बाद राजधानी से जिंदा जाए के इजाजत देल गेल रहे। [[पुराण]] सभ में एगो दोसर विवरण देल गेल हे, जेकरा में आखिरी नन्द सम्राट के राजवंश के संस्थापक के आठ बेटन में से एक के रूप में बतावल गेल हे, जेकरा उ [[महापद्म नन्द]] कहथिन हे। ग्रीको-रोमन विवरण भारत में सिकंदर के समकालीन शासक के नाम एग्राम्स चाहे जेंड्राम्स बतावथिन हे, जेकरा आधुनिक इतिहासकार आखिरी नन्द सम्राट के रूप में पहचान करथिन हे। ई विवरणन के अनुसार, सिकंदर के सिपाही लोग जब ई सम्राट के ताकतवर सेना के साथ युद्ध के संभावना के सामना कएलथिन तब उ लोग बगावत क देलथिन।
== बौद्ध परंपरा ==
बौद्ध ग्रंथ ''[[महावंश]]'' में ९ नन्द राजन् के नाम देल गेल हे, जे सब भाई रहथिन आउ कुल २२ बरिस तक एकरा बाद एक शासन कएलथिन। ई राजन् में सबसे पहिला उग्रसेन रहथिन आउ आखिरी धनानन्द रहथिन:{{sfn|Upinder Singh|2008|p=273}}{{sfn|Irfan Habib|Vivekanand Jha|2004|p=13}}
{{columns-list|colwidth=20em|
# उग्रसेन (पाली में उग्गसेन)
# पण्डुक
# पण्डुगति
# भूतपाल
# राष्ट्रपाल
# गोविषाणक
# दशसिद्धक
# कैवर्त
# धनानन्द
}}
बौद्ध परंपरा के अनुसार पुप्फपुर ([[पुष्पपुर]]) में एगो दान-पुण्य समारोह के दौरान धनानन्द हुनकर खराब रूप खातिर [[चाणक्य]] के बेइज्जती कएलथिन आउ हुनकरा सभा से बहरी निकाले के हुकुम देलथिन। तब चाणक्य राजा के सराप देलथिन, जेकरा बाद राजा हुनकरा गिरफ्तार करे के हुकुम दे देलथिन। चाणक्य भाग निकललथिन आउ राजा के बेटा पब्बत से दोस्ती क लेलथिन आउ राजकुमार के गद्दी पर कब्जा करे खातिर उकसावथिन। राजकुमार द्वारा देल गेल एगो [[मुहर वाली अँगूठी]] के मदद से चाणक्य नन्द महल से भाग गेलथिन। धनानन्द के गद्दी से हटावे के संकल्प क के उ एगो गुप्त तरीका से सेना तइयार करे खातिर धन जुटावथिन, जेकरा से उ १ सिक्का के ८ सिक्का में बदल सकथिन रहे।{{sfn|Thomas Trautmann|1971|p=13}}
धनानन्द के जगह लेवे खातिर चाणक्य दुगो उम्मीदवार तय कएलथिन: पब्बत आउ [[चन्द्रगुप्त मौर्य]], जे एगो पुराना शाही खानदान से रहथिन। हुनकर परीक्षा लेवे खातिर उ दुनो के ऊनी धागा से गरदन में पहिने खातिर एगो ताबीज देलथिन। एक दिन जब चन्द्रगुप्त सूतल रहथिन, तब उ पब्बत से चन्द्रगुप्त के ऊनी धागा के बिना तोड़े आउ बिना चन्द्रगुप्त के जगाए निकाले खातिर कहलथिन। पब्बत ई काम पूरा करे में नाकाम रहल। कुछ समय बाद जब पब्बत सूतल रहे, तब चाणक्य चन्द्रगुप्त के इहे काम पूरा करे के चुनौती देलथिन। चन्द्रगुप्त पब्बत के सर काट के उ ऊनी धागा निकाल लेलथिन। अगला सात बरिस तक चाणक्य चन्द्रगुप्त के ट्रेनिंग आउ सीख देलथिन। जब चन्द्रगुप्त जवान भेलथिन तब चाणक्य आपन धन से एगो सेना तइयार कएलथिन।{{sfn|Thomas Trautmann|1971|p=14}}
सेना धनानन्द के राजधानी पर हमला कएलकै, बाकी ओकर कड़ा हार भेल आउ उ बिखर गेल। ओकरा बाद चन्द्रगुप्त आउ चाणक्य एगो नया सेना तइयार कएलथिन आउ सीमा के गाँवन पर कब्जा करे के शुरू कएलथिन। धीरे-धीरे उ लोग नन्द के राजधानी पाटिलिपुत्त ([[पाटलिपुत्र]]) के तरफ बढ़लथिन आउ धनानन्द के मार देलथिन। चाणक्य के एगो मछुआरा के मदद से धनानन्द के खजाना मिलल, आउ उ चन्द्रगुप्त के नया राजा नियुक्त कएलथिन।{{sfn|Thomas Trautmann|1971|p=15}}
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगध के राजा]]
[[श्रेणी:नन्द राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
sr5qaw9mdi1d3ft4homt21p04sv8vi2
वजिरा
0
18856
83275
2026-10-24T17:17:30Z
Kandarpajit Kallol
168
[[राजकुमारी वजिरा]] के पुनर्निर्देशित
83275
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[राजकुमारी वजिरा]]
8vpixn99rsp4k3a275s7j0abcj03wii
जट-जटिन
0
18857
83276
2026-10-24T17:31:52Z
Manikantkmr
563
"जट-जटिन बिहार के मिथिला और कोसी क्षेत्र के नामी पारंपरिक लोक नाच हई। ई नाच नपति-पत्नी (जट आउर जटिन) के प्रेम, विरह, नोक-झोंक अउर ग्रामीण जीवन के संघर्ष पर आधारित हई।..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83276
wikitext
text/x-wiki
जट-जटिन बिहार के मिथिला और कोसी क्षेत्र के नामी पारंपरिक लोक नाच हई। ई नाच नपति-पत्नी (जट आउर जटिन) के प्रेम, विरह, नोक-झोंक अउर ग्रामीण जीवन के संघर्ष पर आधारित हई।
इ नाच ज्यादे उत्तर बिहार (मिथिला आउर कोसी) और नेपाल के कुछ हिस्सों में प्रचलित हई। इ नाच आमतौर पर मानसून (बरसात) के मौसम में चांदनी रातों में कैल जा हई।
परंपरा देखल जाई तब इ नाच औरत और जवान बहुरिया द्वारा रात में आंगन में कैल जा हई, जेकरा में कुछ औरत पुरुष (जट) के रोल कर$ हथीन। आजकल इ पुरुष और महिलाओं के जोड़ा भी इ नाच कर हथिन।
एकरा में 'जट' और 'जटिन' नाम के नायक-नायिका के प्रेम कहानी, गरीबी, पति के परदेश जाय पर होवे वाला दुख और उनकर पुनर्मिलन के कहानी के गीत और अभिनय के जरिए दर्शावल जाता हई।
इ नाच के साथ साथ म ढोलक, मंजीरा और बांसुरी जैसन पारंपरिक वाद्ययंत्र भी बजावल जा हई।
n1h81r4fkh970truyjwt764j2sgl766
83390
83276
2026-10-25T06:31:25Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83390
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
'''जट-जटिन''' [[बिहार]] के मिथिला और कोसी क्षेत्र के नामी पारंपरिक लोक नाच हई। ई नाच नपति-पत्नी (जट आउर जटिन) के प्रेम, विरह, नोक-झोंक अउर ग्रामीण जीवन के संघर्ष पर आधारित हई।
इ नाच ज्यादे उत्तर बिहार (मिथिला आउर कोसी) और नेपाल के कुछ हिस्सों में प्रचलित हई। इ नाच आमतौर पर मानसून (बरसात) के मौसम में चांदनी रातों में कैल जा हई।
परंपरा देखल जाई तब इ नाच औरत और जवान बहुरिया द्वारा रात में आंगन में कैल जा हई, जेकरा में कुछ औरत पुरुष (जट) के रोल कर$ हथीन। आजकल इ पुरुष और महिलाओं के जोड़ा भी इ नाच कर हथिन।
एकरा में 'जट' और 'जटिन' नाम के नायक-नायिका के प्रेम कहानी, गरीबी, पति के परदेश जाय पर होवे वाला दुख और उनकर पुनर्मिलन के कहानी के गीत और अभिनय के जरिए दर्शावल जाता हई।
इ नाच के साथ साथ म ढोलक, मंजीरा और बांसुरी जैसन पारंपरिक वाद्ययंत्र भी बजावल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
rm2ja67ll8qnqc170w4ifpcftumz6rh
83392
83390
2026-10-25T06:33:03Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83392
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
'''जट-जटिन''' [[बिहार]] के मिथिला और कोसी क्षेत्र के नामी पारंपरिक लोक नाच हई। ई नाच नपति-पत्नी (जट आउर जटिन) के प्रेम, विरह, नोक-झोंक अउर ग्रामीण जीवन के संघर्ष पर आधारित हई।
इ नाच ज्यादे उत्तर बिहार (मिथिला आउर कोसी) और नेपाल के कुछ हिस्सों में प्रचलित हई। इ नाच आमतौर पर मानसून (बरसात) के मौसम में चांदनी रातों में कैल जा हई।
परंपरा देखल जाई तब इ नाच औरत और जवान बहुरिया द्वारा रात में आंगन में कैल जा हई, जेकरा में कुछ औरत पुरुष (जट) के रोल करऽ हथीन। आजकल इ पुरुष और महिलाओं के जोड़ा भी इ नाच कर हथिन।
एकरा में 'जट' और 'जटिन' नाम के नायक-नायिका के प्रेम कहानी, गरीबी, पति के परदेश जाय पर होवे वाला दुख और उनकर पुनर्मिलन के कहानी के गीत और अभिनय के जरिए दर्शावल जाता हई।
इ नाच के साथ साथ म ढोलक, मंजीरा और बांसुरी जैसन पारंपरिक वाद्ययंत्र भी बजावल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
ir067hngb1r6m50vr55vkwnv04pff2g
83393
83392
2026-10-25T06:34:06Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83393
wikitext
text/x-wiki
'''जट-जटिन''' [[बिहार]] के मिथिला और कोसी क्षेत्र के नामी पारंपरिक लोक नाच हई। ई नाच नपति-पत्नी (जट आउर जटिन) के प्रेम, विरह, नोक-झोंक अउर ग्रामीण जीवन के संघर्ष पर आधारित हई।
इ नाच ज्यादे उत्तर बिहार (मिथिला आउर कोसी) और नेपाल के कुछ हिस्सों में प्रचलित हई। इ नाच आमतौर पर मानसून (बरसात) के मौसम में चांदनी रातों में कैल जा हई।
परंपरा देखल जाई तब इ नाच औरत और जवान बहुरिया द्वारा रात में आंगन में कैल जा हई, जेकरा में कुछ औरत पुरुष (जट) के रोल करऽ हथीन। आजकल इ पुरुष और महिलाओं के जोड़ा भी इ नाच कर हथिन।
एकरा में 'जट' और 'जटिन' नाम के नायक-नायिका के प्रेम कहानी, गरीबी, पति के परदेश जाय पर होवे वाला दुख और उनकर पुनर्मिलन के कहानी के गीत और अभिनय के जरिए दर्शावल जाता हई।
इ नाच के साथ साथ म ढोलक, मंजीरा और बांसुरी जैसन पारंपरिक वाद्ययंत्र भी बजावल जा हई।<ref>{{Cite web| title = Folk Dances of Bihar: Exploring the State's Iconic Dance Traditions Bharti Sanskriti| access-date = 2025-10-13| date = 2025-05-15| url = https://bhartisanskriti.com/culture/exploring-folk-dances-of-bihar/}}</ref><ref>{{Cite web| title = Nepali Dances of the Terai| work = Royal Mountain Travel {{!}}| access-date = 2025-10-13| url = https://royalmt.com.np/new-blogs/nepali-dances-of-the-terai/}}</ref>
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
hp00icnfdp9lk1mk29bckpk24zp41yb
83402
83393
2026-10-25T06:47:19Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83402
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jat Jatni Bihar.jpg|thumb|मिथिला क्षेत्र में जट-जटिन नाच।]]
'''जट-जटिन''' [[बिहार]] के मिथिला और कोसी क्षेत्र के नामी पारंपरिक लोक नाच हई। ई नाच नपति-पत्नी (जट आउर जटिन) के प्रेम, विरह, नोक-झोंक अउर ग्रामीण जीवन के संघर्ष पर आधारित हई।
इ नाच ज्यादे उत्तर बिहार (मिथिला आउर कोसी) और नेपाल के कुछ हिस्सों में प्रचलित हई। इ नाच आमतौर पर मानसून (बरसात) के मौसम में चांदनी रातों में कैल जा हई।
परंपरा देखल जाई तब इ नाच औरत और जवान बहुरिया द्वारा रात में आंगन में कैल जा हई, जेकरा में कुछ औरत पुरुष (जट) के रोल करऽ हथीन। आजकल इ पुरुष और महिलाओं के जोड़ा भी इ नाच कर हथिन।
एकरा में 'जट' और 'जटिन' नाम के नायक-नायिका के प्रेम कहानी, गरीबी, पति के परदेश जाय पर होवे वाला दुख और उनकर पुनर्मिलन के कहानी के गीत और अभिनय के जरिए दर्शावल जाता हई।
इ नाच के साथ साथ म ढोलक, मंजीरा और बांसुरी जैसन पारंपरिक वाद्ययंत्र भी बजावल जा हई।<ref>{{Cite web| title = Folk Dances of Bihar: Exploring the State's Iconic Dance Traditions Bharti Sanskriti| access-date = 2025-10-13| date = 2025-05-15| url = https://bhartisanskriti.com/culture/exploring-folk-dances-of-bihar/}}</ref><ref>{{Cite web| title = Nepali Dances of the Terai| work = Royal Mountain Travel {{!}}| access-date = 2025-10-13| url = https://royalmt.com.np/new-blogs/nepali-dances-of-the-terai/}}</ref>
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
6z9rk506kt3vsf8s0e9q0vvfmqk90wy
जयराम सिंह
0
18858
83278
2026-10-24T17:39:10Z
Manikantkmr
563
"जयराम सिंह (8 अगस्त 1928-8 दिसंबर 2006) 'मगही भाषा के कवि हथिन। इनका 'मगही कोकिल' के नाम से जानल जाता हई। इनकर जन्म वजीरगंज (गया) के कारीसोवा गांव में हुआ होलइ हल। ई बनारस हिं..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83278
wikitext
text/x-wiki
जयराम सिंह (8 अगस्त 1928-8 दिसंबर 2006) 'मगही भाषा के कवि हथिन। इनका 'मगही कोकिल' के नाम से जानल जाता हई। इनकर जन्म वजीरगंज (गया) के कारीसोवा गांव में हुआ होलइ हल। ई बनारस हिंदू विश्वविद्यालय से हिंदी आउर संगीत में स्नातक और स्नातकोत्तर के डिग्री हासिल कैलथिन ह। पेशे से प्राचार्य रहलथिन जनकवि जयराम सिंह के चार किताब ‘भुरुकवा उग गेल’, ‘त्रिवेणी' ‘पुरहर पल्लो’और 'चिजोर' छापल हई। मगही आलोचक और साहित्यकार डा. भरत सिंह इनका ‘लोकचेतना के गायक’ त प्रो. शिवेन्द्र नारायण सिंह इनका दलित वेदना के कवि कहलथीं ह। कवि आउर लेखक ओंकार शर्मा कश्यप के हिसाब से तो भोजपुरी में जे जगह भिखारी ठाकुर के हई उहे जगह मगही में जयराम बाबू के हई।ई कहना बड़बोल न होताई कि जयराम सिंह न मगही के बचैलथीन ह। 21वीं सदी में यदि मगही के गीत लोककंठ में जिंदा हई त इकर जमीन जयराम बाबू के गीतन से ही तैयार होलई ह।
nc4vn8olt570p7oxyegi2z57j2q57jk
83404
83278
2026-10-25T06:49:28Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83404
wikitext
text/x-wiki
'''जयराम सिंह''' (8 अगस्त 1928-8 दिसंबर 2006) [[मगही भाषा]] के कवि हथिन। इनका 'मगही कोकिल' के नाम से जानल जाता हई।<ref>{{cite web|url=https://magahimanbhavan.blogspot.com/2012/12/blog-post_3126.html|title=मगही साहित्य ई-पत्रिका अंक-११|website=मगही मनभावन|access-date=25 October 2026}}</ref> इनकर जन्म वजीरगंज (गया) के कारीसोवा गांव में हुआ होलइ हल। ई बनारस हिंदू विश्वविद्यालय से हिंदी आउर संगीत में स्नातक और स्नातकोत्तर के डिग्री हासिल कैलथिन ह।<ref>{{cite web|url=https://en.everybodywiki.com/JAIRAM_SINGH|title=Jairam Singh|website=EverybodyWiki|access-date=25 October 2026}}</ref> पेशे से प्राचार्य रहलथिन जनकवि जयराम सिंह के चार किताब ‘भुरुकवा उग गेल’, ‘त्रिवेणी' ‘पुरहर पल्लो’और 'चिजोर' छापल हई।<ref>{{cite web|url=https://magahimanbhavan.blogspot.com/2011/12/blog-post.html|title=पुस्तक समीक्षा: चिजोर (मगही काव्य सेंगरन)|website=मगही मनभावन|access-date=25 October 2026}}</ref> मगही आलोचक और साहित्यकार डा. भरत सिंह इनका ‘लोकचेतना के गायक’ त प्रो. शिवेन्द्र नारायण सिंह इनका दलित वेदना के कवि कहलथीं ह। कवि आउर लेखक ओंकार शर्मा कश्यप के हिसाब से तो भोजपुरी में जे जगह भिखारी ठाकुर के हई उहे जगह मगही में जयराम बाबू के हई।ई कहना बड़बोल न होताई कि जयराम सिंह न मगही के बचैलथीन ह। 21वीं सदी में यदि मगही के गीत लोककंठ में जिंदा हई त इकर जमीन जयराम बाबू के गीतन से ही तैयार होलई ह।<ref>{{cite web|url=https://magahimanbhavan.blogspot.com/2012/09/blog-post_5997.html|title=मगही साहित्य ई-पत्रिका अंक-१०|website=मगही मनभावन|access-date=25 October 2026}}</ref>
==सन्दर्भ==
{{सन्दर्भ सूची}}
[[श्रेणी:मगही लोग]]
lpa8w32mvy72wjcymqla6khs8jaxt37
83405
83404
2026-10-25T06:49:47Z
Kandarpajit Kallol
168
83405
wikitext
text/x-wiki
'''जयराम सिंह''' (8 अगस्त 1928-8 दिसंबर 2006) [[मगही भाषा]] के कवि हथिन। इनका 'मगही कोकिल' के नाम से जानल जाता हई।<ref>{{cite web|url=https://magahimanbhavan.blogspot.com/2012/12/blog-post_3126.html|title=मगही साहित्य ई-पत्रिका अंक-११|website=मगही मनभावन|access-date=25 October 2026}}</ref> इनकर जन्म वजीरगंज (गया) के कारीसोवा गांव में हुआ होलइ हल। ई बनारस हिंदू विश्वविद्यालय से हिंदी आउर संगीत में स्नातक और स्नातकोत्तर के डिग्री हासिल कैलथिन ह।<ref>{{cite web|url=https://en.everybodywiki.com/JAIRAM_SINGH|title=Jairam Singh|website=EverybodyWiki|access-date=25 October 2026}}</ref> पेशे से प्राचार्य रहलथिन जनकवि जयराम सिंह के चार किताब ‘भुरुकवा उग गेल’, ‘त्रिवेणी' ‘पुरहर पल्लो’और 'चिजोर' छापल हई।<ref>{{cite web|url=https://magahimanbhavan.blogspot.com/2011/12/blog-post.html|title=पुस्तक समीक्षा: चिजोर (मगही काव्य सेंगरन)|website=मगही मनभावन|access-date=25 October 2026}}</ref> मगही आलोचक और साहित्यकार डा. भरत सिंह इनका ‘लोकचेतना के गायक’ त प्रो. शिवेन्द्र नारायण सिंह इनका दलित वेदना के कवि कहलथीं ह। कवि आउर लेखक ओंकार शर्मा कश्यप के हिसाब से तो भोजपुरी में जे जगह भिखारी ठाकुर के हई उहे जगह मगही में जयराम बाबू के हई।ई कहना बड़बोल न होताई कि जयराम सिंह न मगही के बचैलथीन ह। 21वीं सदी में यदि मगही के गीत लोककंठ में जिंदा हई त इकर जमीन जयराम बाबू के गीतन से ही तैयार होलई ह।<ref>{{cite web|url=https://magahimanbhavan.blogspot.com/2012/09/blog-post_5997.html|title=मगही साहित्य ई-पत्रिका अंक-१०|website=मगही मनभावन|access-date=25 October 2026}}</ref>
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही लोग]]
2n8mi6cgbt8fznbihfajyat2urmipmx
डोमकच
0
18859
83279
2026-10-24T18:06:09Z
Manikantkmr
563
"डोमकच भारत के बिहार, झारखंड आउर नेपाल के मधेस परदेश के एगो लोकनृत्य हई। बिहार आउर नेपाल में, डोमकच मगध, मिथिला आउर भोजपुर क्षेत्र में खेलल जा हई। उत्तर प्रदेश में..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83279
wikitext
text/x-wiki
डोमकच भारत के बिहार, झारखंड आउर नेपाल के मधेस परदेश के एगो लोकनृत्य हई। बिहार आउर नेपाल में, डोमकच मगध, मिथिला आउर भोजपुर क्षेत्र में खेलल जा हई। उत्तर प्रदेश में ई एगो परब नियर होव हई।
झारखंड में ई नागपुरी लोकनृत्य हई। मरछिन आ वर पक्ष के मेहरारू आउर मरद लोग बिआह के नेवता-उत्सव में ई नाच कर हथिन। इहमा लोग एकदूसर के कमर धई के अर्धगोला बना ले हथन। गान के बोल हास्य-ब्यंग आ उमंग से भरल रहेला। नागपुरी डोमकच के फिर आगे एहरिया डोमकच, दोहरी डोमकच आ झुमटा में बाँटल गेल हई। ई नाच के नाम डमरू बाजा पर पड़ल बा। बिआह के सीजन में कार्तिक महीना (अक्टूबर-नवेम्बर) में देवउठनी के बाद से ई नाच सुरु होव हई आउर आषाढ़ महीना (जून-जुलाई) के रथयात्रा तक, मने कि बरखा रितु सुरू होवे तक चलते रह हई।
ई बिहार आ झारखंड के मगध छेत्र में खेलल जा हई। मुख्य रूप से ई मगध छेत्र के डोम जाति के लोगन द्वारा करल जा हई।
2e7qurldzcrgazj42ovokfe7n0xl76i
83388
83279
2026-10-25T06:26:16Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83388
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
'''डोमकच''' [[भारत]] के [[बिहार]], [[झारखंड]] आउर [[नेपाल]] के मधेस परदेश के एगो लोकनृत्य हई। बिहार आउर नेपाल में, डोमकच मगध, मिथिला आउर भोजपुर क्षेत्र में खेलल जा हई। उत्तर प्रदेश में ई एगो परब नियर होव हई।
झारखंड में ई नागपुरी लोकनृत्य हई। मरछिन आ वर पक्ष के मेहरारू आउर मरद लोग बिआह के नेवता-उत्सव में ई नाच कर हथिन। इहमा लोग एकदूसर के कमर धई के अर्धगोला बना ले हथन। गान के बोल हास्य-ब्यंग आ उमंग से भरल रहेला। नागपुरी डोमकच के फिर आगे एहरिया डोमकच, दोहरी डोमकच आ झुमटा में बाँटल गेल हई। ई नाच के नाम डमरू बाजा पर पड़ल बा। बिआह के सीजन में कार्तिक महीना (अक्टूबर-नवेम्बर) में देवउठनी के बाद से ई नाच सुरु होव हई आउर आषाढ़ महीना (जून-जुलाई) के रथयात्रा तक, मने कि बरखा रितु सुरू होवे तक चलते रह हई।
ई बिहार आ झारखंड के मगध छेत्र में खेलल जा हई। मुख्य रूप से ई मगध छेत्र के डोम जाति के लोगन द्वारा करल जा हई।
fxq9x5p2un2bjr2xut625391xkqahz3
83400
83388
2026-10-25T06:44:57Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83400
wikitext
text/x-wiki
'''डोमकच''' [[भारत]] के [[बिहार]], [[झारखंड]] आउर [[नेपाल]] के मधेस परदेश के एगो लोकनृत्य हई। बिहार आउर नेपाल में, डोमकच मगध, मिथिला आउर भोजपुर क्षेत्र में खेलल जा हई।<ref>{{cite web|url=http://folklibrary.com/index.php/folkform/?catid=210&child=Domkach&color=&id=211-domkach&parent=|title=Domkach|website=Folklibrary.com|access-date=18 December 2018}}</ref> उत्तर प्रदेश में ई एगो परब नियर होव हई।<ref name="KumarPrakash2018">{{cite book|author1=Rajesh Kumar|author2=Om Prakash|title=Language, Identity and Contemporary Society|url=https://books.google.com/books?id=Ddl9DwAAQBAJ&pg=PA97|publisher=Cambridge Scholars Publishing|date=30 November 2018|isbn=978-1-5275-2267-1|page=97}}</ref>
झारखंड में ई नागपुरी लोकनृत्य हई।<ref>{{cite web|url=http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark|title=Out of the Dark|website=Democratic World}}</ref> मरछिन आ वर पक्ष के मेहरारू आउर मरद लोग बिआह के नेवता-उत्सव में ई नाच कर हथिन। इहमा लोग एकदूसर के कमर धई के अर्धगोला बना ले हथन। गान के बोल हास्य-ब्यंग आ उमंग से भरल रहेला। नागपुरी डोमकच के फिर आगे एहरिया डोमकच, दोहरी डोमकच आ झुमटा में बाँटल गेल हई।<ref>{{cite web|url=http://ezccindia.org/jharkhand.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100126035258/http://ezccindia.org/jharkhand.html|url-status=usurped|archive-date=26 January 2010|title=Eastern Zonal Cultural Centre|website=EZCC|access-date=18 December 2018}}</ref> ई नाच के नाम डमरू बाजा पर पड़ल बा। बिआह के सीजन में कार्तिक महीना (अक्टूबर-नवेम्बर) में देवउठनी के बाद से ई नाच सुरु होव हई आउर आषाढ़ महीना (जून-जुलाई) के रथयात्रा तक, मने कि बरखा रितु सुरू होवे तक चलते रह हई।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=9S1pEAAAQBAJ&pg=SA4-PA9|title=Jharkhand General Knowledge 2022|publisher=Prabhat Prakashan|author=Manish Ranjan|page=4.9|year=2022|isbn=978-9354883002}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=wdFHDwAAQBAJ&pg=PT55|title=Jharkhand Ke Parva-Tyohar, Mele Aur Paryatan Sthal|publisher=Prabhat Prakashan|author=Sanjay Krishna|page=55|year=2013|isbn=978-9350485286}}</ref>
ई बिहार आ झारखंड के मगध छेत्र में खेलल जा हई। मुख्य रूप से ई मगध छेत्र के डोम जाति के लोगन द्वारा करल जा हई।<ref>{{cite web|url=http://folklibrary.com/index.php/folkform/?catid=210&child=Domkach&color=&id=211-domkach&parent=|title=Domkach|website=Folklibrary.com}}</ref>
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
4pcngx7peiookvj1oxf8pw64nvwvg9c
83401
83400
2026-10-25T06:45:47Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83401
wikitext
text/x-wiki
'''डोमकच''' [[भारत]] के [[बिहार]], [[झारखंड]] आउर [[नेपाल]] के मधेस परदेश के एगो लोकनृत्य हई। बिहार आउर नेपाल में, डोमकच मगध, मिथिला आउर भोजपुर क्षेत्र में खेलल जा हई।<ref>{{cite web|url=http://folklibrary.com/index.php/folkform/?catid=210&child=Domkach&color=&id=211-domkach&parent=|title=Domkach|website=Folklibrary.com|access-date=18 December 2018}}</ref> उत्तर प्रदेश में ई एगो परब नियर होव हई।<ref name="KumarPrakash2018">{{cite book|author1=Rajesh Kumar|author2=Om Prakash|title=Language, Identity and Contemporary Society|url=https://books.google.com/books?id=Ddl9DwAAQBAJ&pg=PA97|publisher=Cambridge Scholars Publishing|date=30 November 2018|isbn=978-1-5275-2267-1|page=97}}</ref>
झारखंड में ई नागपुरी लोकनृत्य हई।<ref>{{cite web|url=http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark|title=Out of the Dark|website=Democratic World}}</ref> मरछिन आ वर पक्ष के मेहरारू आउर मरद लोग बिआह के नेवता-उत्सव में ई नाच कर हथिन। इहमा लोग एकदूसर के कमर धई के अर्धगोला बना ले हथन। गान के बोल हास्य-ब्यंग आ उमंग से भरल रहेला। नागपुरी डोमकच के फिर आगे एहरिया डोमकच, दोहरी डोमकच आ झुमटा में बाँटल गेल हई।<ref>{{cite web|url=http://ezccindia.org/jharkhand.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100126035258/http://ezccindia.org/jharkhand.html|url-status=usurped|archive-date=26 January 2010|title=Eastern Zonal Cultural Centre|website=EZCC|access-date=18 December 2018}}</ref> ई नाच के नाम डमरू बाजा पर पड़ल बा। बिआह के सीजन में कार्तिक महीना (अक्टूबर-नवेम्बर) में देवउठनी के बाद से ई नाच सुरु होव हई आउर आषाढ़ महीना (जून-जुलाई) के रथयात्रा तक, मने कि बरखा रितु सुरू होवे तक चलते रह हई।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=9S1pEAAAQBAJ&pg=SA4-PA9|title=Jharkhand General Knowledge 2022|publisher=Prabhat Prakashan|author=Manish Ranjan|page=4.9|year=2022|isbn=978-9354883002}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=wdFHDwAAQBAJ&pg=PT55|title=Jharkhand Ke Parva-Tyohar, Mele Aur Paryatan Sthal|publisher=Prabhat Prakashan|author=Sanjay Krishna|page=55|year=2013|isbn=978-9350485286}}</ref>
ई बिहार आ झारखंड के मगध छेत्र में खेलल जा हई। मुख्य रूप से ई मगध छेत्र के डोम जाति के लोगन द्वारा करल जा हई।<ref>{{cite web|url=http://folklibrary.com/index.php/folkform/?catid=210&child=Domkach&color=&id=211-domkach&parent=|title=Domkach|website=Folklibrary.com}}</ref>
[[File:बारात आगमन का गीत.webm|thumb|डोमकच नाच के संगे बारात आवे के गीत]]
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
83ib3qe64uydxl2htq30s9rbcu1gfdd
श्री कृष्ण सिंह
0
18860
83280
2026-10-24T18:07:31Z
Manikantkmr
563
"श्री कृष्ण सिंह (21 अक्टूबर 1887 – 31 जनवरी 1961), जिनका श्री बाबू के नाम से भी जानल जा हई ,बिहार के पहला मुख्यमंत्री (1946-61) होलथिन। दोसर विश्व युद्ध के छोड़के,1937 में पहला कांग..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83280
wikitext
text/x-wiki
श्री कृष्ण सिंह (21 अक्टूबर 1887 – 31 जनवरी 1961), जिनका श्री बाबू के नाम से भी जानल जा हई ,बिहार के पहला मुख्यमंत्री (1946-61) होलथिन। दोसर विश्व युद्ध के छोड़के,1937 में पहला कांग्रेस सरकार के समय से लेकर 1961 में उनकर मृत्यु तक बिहार के मुख्यमंत्री रहलन।
उ देवघर के बैद्यनाथ धाम में दलित सब के प्रवेश के अगुआई भी करलन। उ देश के पहला मुख्यमंत्री होलन जे जमींदारी प्रथा के समाप्त कईलन। उनका ब्रिटिश भारत में लगभग आठ बरस तक जेल भी मिलल । सार्वजनिक भाषण में "शेर जैसन गर्जना" के कारण उनका बिहार केसरी के नाम से भी जानल जा हई।
dlc9xh7shw0jafu60ohdz99lgg7w6g6
83384
83280
2026-10-25T06:21:59Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83384
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
'''श्री कृष्ण सिंह''' (21 अक्टूबर 1887 – 31 जनवरी 1961), जिनका श्री बाबू के नाम से भी जानल जा हई ,बिहार के पहला मुख्यमंत्री (1946-61) होलथिन। दोसर विश्व युद्ध के छोड़के,1937 में पहला कांग्रेस सरकार के समय से लेकर 1961 में उनकर मृत्यु तक बिहार के मुख्यमंत्री रहलन।
उ देवघर के बैद्यनाथ धाम में दलित सब के प्रवेश के अगुआई भी करलन। उ देश के पहला मुख्यमंत्री होलन जे जमींदारी प्रथा के समाप्त कईलन। उनका ब्रिटिश भारत में लगभग आठ बरस तक जेल भी मिलल। सार्वजनिक भाषण में "शेर जैसन गर्जना" के कारण उनका बिहार केसरी के नाम से भी जानल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही लोग]]
niy4uhb4uvglt4842yi47qs077dqy00
83385
83384
2026-10-25T06:22:57Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83385
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
'''श्री कृष्ण सिंह''' (21 अक्टूबर 1887 – 31 जनवरी 1961), जिनका श्री बाबू के नाम से भी जानल जा हई ,बिहार के पहला मुख्यमंत्री (1946-61) होलथिन। दोसर विश्व युद्ध के छोड़के,1937 में पहला कांग्रेस सरकार के समय से लेकर 1961 में उनकर मृत्यु तक बिहार के मुख्यमंत्री रहलन।<ref>{{cite news
| url = http://www.lib.virginia.edu/area-studies/SouthAsia/Misc/Sss/whcastep.htm
| title = Changing images of caste and politics
| author=Walter Hauser
| date = February 1997
| access-date =8 April 2008
}}</ref>
उ देवघर के बैद्यनाथ धाम में दलित सब के प्रवेश के अगुआई भी करलन। उ देश के पहला मुख्यमंत्री होलन जे जमींदारी प्रथा के समाप्त कईलन। उनका ब्रिटिश भारत में लगभग आठ बरस तक जेल भी मिलल। सार्वजनिक भाषण में "शेर जैसन गर्जना" के कारण उनका बिहार केसरी के नाम से भी जानल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही लोग]]
0yxw80y1lepmn8gejqklxb7o6oh6kaf
83386
83385
2026-10-25T06:23:27Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83386
wikitext
text/x-wiki
{{stub}}
'''श्री कृष्ण सिंह''' (21 अक्टूबर 1887 – 31 जनवरी 1961), जिनका श्री बाबू के नाम से भी जानल जा हई ,बिहार के पहला मुख्यमंत्री (1946-61) होलथिन। दोसर विश्व युद्ध के छोड़के,1937 में पहला कांग्रेस सरकार के समय से लेकर 1961 में उनकर मृत्यु तक बिहार के मुख्यमंत्री रहलन।<ref>{{cite news
| url = http://www.lib.virginia.edu/area-studies/SouthAsia/Misc/Sss/whcastep.htm
| title = Changing images of caste and politics
| author=Walter Hauser
| date = February 1997
| access-date =8 April 2008
}}</ref>
उ देवघर के बैद्यनाथ धाम में दलित सब के प्रवेश के अगुआई भी करलन। उ देश के पहला मुख्यमंत्री होलन जे जमींदारी प्रथा के समाप्त कईलन। उनका ब्रिटिश भारत में लगभग आठ बरस तक जेल भी मिलल। सार्वजनिक भाषण में "शेर जैसन गर्जना" के कारण उनका बिहार केसरी के नाम से भी जानल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही लोग]]
9rk69jmwdyvhamc04pd5qpceeobp9x4
83387
83386
2026-10-25T06:24:10Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83387
wikitext
text/x-wiki
{{stub}}
[[File:Shri Krishna Singh 2016 stamp of India.jpg|thumb]]
'''श्री कृष्ण सिंह''' (21 अक्टूबर 1887 – 31 जनवरी 1961), जिनका श्री बाबू के नाम से भी जानल जा हई ,बिहार के पहला मुख्यमंत्री (1946-61) होलथिन। दोसर विश्व युद्ध के छोड़के,1937 में पहला कांग्रेस सरकार के समय से लेकर 1961 में उनकर मृत्यु तक बिहार के मुख्यमंत्री रहलन।<ref>{{cite news
| url = http://www.lib.virginia.edu/area-studies/SouthAsia/Misc/Sss/whcastep.htm
| title = Changing images of caste and politics
| author=Walter Hauser
| date = February 1997
| access-date =8 April 2008
}}</ref>
उ देवघर के बैद्यनाथ धाम में दलित सब के प्रवेश के अगुआई भी करलन। उ देश के पहला मुख्यमंत्री होलन जे जमींदारी प्रथा के समाप्त कईलन। उनका ब्रिटिश भारत में लगभग आठ बरस तक जेल भी मिलल। सार्वजनिक भाषण में "शेर जैसन गर्जना" के कारण उनका बिहार केसरी के नाम से भी जानल जा हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगही लोग]]
9ed1zlfvrm54o4q2q28g2ru4pul09fz
सहजानंद सरस्वती
0
18861
83281
2026-10-24T18:10:31Z
Manikantkmr
563
"सहजानन्द सरस्वती सहजानन्द सरस्वती (२२ फरवरी १८८९ – २६ जून १९५०) एगो संन्यासी, देशभक्त आ भारत के किसान नेता रहलथिन। हालाँकि ऊ संयुक्त प्रान्त (आइल काल के उत्तर प्र..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83281
wikitext
text/x-wiki
सहजानन्द सरस्वती सहजानन्द सरस्वती (२२ फरवरी १८८९ – २६ जून १९५०) एगो संन्यासी, देशभक्त आ भारत के किसान नेता रहलथिन। हालाँकि ऊ संयुक्त प्रान्त (आइल काल के उत्तर प्रदेश) में जनमल रहलथिन, उनकर सामाजिक आ राजनीतिक गतिविधि ज्यादे तर बिहार पर केंद्रित रहलई, आ फेर ऑल इण्डिया किसान सभा के गठन के संगे-संगे धीरे-धीरे पूरा भारत में फैल गेलई। ऊ पटना भीर बिहता में एगो आश्रम बनवले रहलथीन आ अपना जिनगी के बाद के बेरा में ढेर काम हुएं से कईलथिन। ऊ एगो बुद्धिजीवी, बड़का लेखक, समाज सुधारक आ क्रांतिकारी रहलथिन।
किसान सभा आंदोलन सहजानन्द सरस्वती के अगुवाई में बिहार में सुरू होल रहल, जे जमींदारन के कब्जा अधिकार पर हमला के खिलाफ किसानन के दुख-दरद के एकजुट करे लगी १९२९ में बिहार प्रांतीय किसान सभा (BPKS) के स्थापना कइलन, आ एही से भारत में किसान आंदोलन के आग बार देलन।
fahhaitbmxqgcexbwz8vjbhiqk5urlz
जल मंदिर
0
18862
83282
2026-10-24T18:13:01Z
Manikantkmr
563
"बिहार के नालंदा जिला में स्थित जल मंदिर, पावापुरी एगो बहुत खास धार्मिक आ घूमे वाला जगह हई। ई मंदिर जैन धर्म के चौबीसवाँ तीर्थंकर भगवान महावीर के निर्वाण स्थान के..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83282
wikitext
text/x-wiki
बिहार के नालंदा जिला में स्थित जल मंदिर, पावापुरी एगो बहुत खास धार्मिक आ घूमे वाला जगह हई। ई मंदिर जैन धर्म के चौबीसवाँ तीर्थंकर भगवान महावीर के निर्वाण स्थान के रूप में जानल जा हई। अइसन मानल जा हई कि इहे जगह पर ५२७ ईसा पूर्व भगवान महावीर अंतिम उपदेश देलन आ मोक्ष (निर्वाण) प्राप्त कइलन।
इ मंदिर के सबसे खास बात ई हई कि ई एगो पोखरा के बीचो-बीच सुंदर संगमरमर के बनल हई, जवन एगो छोट पुल से जमीन से जुड़ल हई। मंदिर के शांत वातावरण, कमल के फूल से भरल पोखरा आ एकर बनावट देखे वाला लोगन के आत्मिक शांति दे हई।
पावापुरी के जल मंदिर ना केवल जैन धर्म के माने वाला लोगन लगी पवित्र जगह हई, बल्कि सैलानियन लगी भी बहुत सुंदर आकर्षण के केंद्र हई। इहाँ हर साल कार्तिक पूर्णिमा के दिन बहुत बड़का मेला लग हई, जवना में देश-विदेश से भक्त लोग आव हथिन।
जल मंदिर, पावापुरी बिहार के आध्यात्मिक धरोहर के बहुते बड़ प्रतीक हई।
qzytvnth0ceg16ev4qkfk4p3z98qi2s
83381
83282
2026-10-25T06:18:25Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83381
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
[[बिहार]] के नालंदा जिला में स्थित '''जल मंदिर''', पावापुरी एगो बहुत खास धार्मिक आ घूमे वाला जगह हई। ई मंदिर जैन धर्म के चौबीसवाँ तीर्थंकर भगवान महावीर के निर्वाण स्थान के रूप में जानल जा हई। अइसन मानल जा हई कि इहे जगह पर ५२७ ईसा पूर्व भगवान महावीर अंतिम उपदेश देलन आ मोक्ष (निर्वाण) प्राप्त कइलन।
इ मंदिर के सबसे खास बात ई हई कि ई एगो पोखरा के बीचो-बीच सुंदर संगमरमर के बनल हई, जवन एगो छोट पुल से जमीन से जुड़ल हई। मंदिर के शांत वातावरण, कमल के फूल से भरल पोखरा आ एकर बनावट देखे वाला लोगन के आत्मिक शांति दे हई।
पावापुरी के जल मंदिर ना केवल जैन धर्म के माने वाला लोगन लगी पवित्र जगह हई, बल्कि सैलानियन लगी भी बहुत सुंदर आकर्षण के केंद्र हई। इहाँ हर साल कार्तिक पूर्णिमा के दिन बहुत बड़का मेला लग हई, जवना में देश-विदेश से भक्त लोग आव हथिन।
जल मंदिर, पावापुरी बिहार के आध्यात्मिक धरोहर के बहुते बड़ प्रतीक हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थल]]
nrjh94fih1utjm71h4a4kd4gq61n5nj
83382
83381
2026-10-25T06:19:16Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83382
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
[[File:Jal Mandir.The Jain Temple at Pawapur,.jpg|thumb]]
[[बिहार]] के नालंदा जिला में स्थित '''जल मंदिर''', पावापुरी एगो बहुत खास धार्मिक आ घूमे वाला जगह हई। ई मंदिर जैन धर्म के चौबीसवाँ तीर्थंकर भगवान महावीर के निर्वाण स्थान के रूप में जानल जा हई। अइसन मानल जा हई कि इहे जगह पर ५२७ ईसा पूर्व भगवान महावीर अंतिम उपदेश देलन आ मोक्ष (निर्वाण) प्राप्त कइलन।
इ मंदिर के सबसे खास बात ई हई कि ई एगो पोखरा के बीचो-बीच सुंदर संगमरमर के बनल हई, जवन एगो छोट पुल से जमीन से जुड़ल हई। मंदिर के शांत वातावरण, कमल के फूल से भरल पोखरा आ एकर बनावट देखे वाला लोगन के आत्मिक शांति दे हई।
पावापुरी के जल मंदिर ना केवल जैन धर्म के माने वाला लोगन लगी पवित्र जगह हई, बल्कि सैलानियन लगी भी बहुत सुंदर आकर्षण के केंद्र हई। इहाँ हर साल कार्तिक पूर्णिमा के दिन बहुत बड़का मेला लग हई, जवना में देश-विदेश से भक्त लोग आव हथिन।
जल मंदिर, पावापुरी बिहार के आध्यात्मिक धरोहर के बहुते बड़ प्रतीक हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थल]]
kdmqgzjl9q3jmsnlr491m71nmdjbrhm
83398
83382
2026-10-25T06:40:38Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83398
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jal Mandir.The Jain Temple at Pawapur,.jpg|thumb]]
[[बिहार]] के नालंदा जिला में स्थित '''जल मंदिर''', पावापुरी एगो बहुत खास धार्मिक आ घूमे वाला जगह हई। ई मंदिर जैन धर्म के चौबीसवाँ तीर्थंकर भगवान महावीर के निर्वाण स्थान के रूप में जानल जा हई। अइसन मानल जा हई कि इहे जगह पर ५२७ ईसा पूर्व भगवान महावीर अंतिम उपदेश देलन आ मोक्ष (निर्वाण) प्राप्त कइलन।{{sfn|Dundas|2002|p=22}}<ref name=Puri>{{Cite web|url=http://www.pinddaangaya.in/english%20version%20website/index.php?pg=pawapuri|title=Pawapuri|access-date=15 October 2015|publisher=Official website of District Administration of Gaya}}</ref><ref name=Apa>{{Cite web|url=http://bstdc.bih.nic.in/Pawapuri.htm|title=Pawapuri|access-date=15 October 2015|publisher=National Informatics Centre|archive-date=22 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722042619/http://bstdc.bih.nic.in/Pawapuri.htm|url-status=dead}}</ref>
इ मंदिर के सबसे खास बात ई हई कि ई एगो पोखरा के बीचो-बीच सुंदर संगमरमर के बनल हई, जवन एगो छोट पुल से जमीन से जुड़ल हई। मंदिर के शांत वातावरण, कमल के फूल से भरल पोखरा आ एकर बनावट देखे वाला लोगन के आत्मिक शांति दे हई।
पावापुरी के जल मंदिर ना केवल जैन धर्म के माने वाला लोगन लगी पवित्र जगह हई, बल्कि सैलानियन लगी भी बहुत सुंदर आकर्षण के केंद्र हई। इहाँ हर साल कार्तिक पूर्णिमा के दिन बहुत बड़का मेला लग हई, जवना में देश-विदेश से भक्त लोग आव हथिन।
जल मंदिर, पावापुरी बिहार के आध्यात्मिक धरोहर के बहुते बड़ प्रतीक हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थल]]
pcbcrofwq0t90hxuvzru2aaq4jmzd9c
83399
83398
2026-10-25T06:41:30Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83399
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jal Mandir.The Jain Temple at Pawapur,.jpg|thumb]]
[[बिहार]] के नालंदा जिला में स्थित '''जल मंदिर''', पावापुरी एगो बहुत खास धार्मिक आ घूमे वाला जगह हई। ई मंदिर जैन धर्म के चौबीसवाँ तीर्थंकर भगवान महावीर के निर्वाण स्थान के रूप में जानल जा हई। अइसन मानल जा हई कि इहे जगह पर ५२७ ईसा पूर्व भगवान महावीर अंतिम उपदेश देलन आ मोक्ष (निर्वाण) प्राप्त कइलन।{{sfn|Dundas|2002|p=22}}<ref name=Puri>{{Cite web|url=http://www.pinddaangaya.in/english%20version%20website/index.php?pg=pawapuri|title=Pawapuri|access-date=15 October 2015|publisher=Official website of District Administration of Gaya}}</ref><ref name=Apa>{{Cite web|url=http://bstdc.bih.nic.in/Pawapuri.htm|title=Pawapuri|access-date=15 October 2015|publisher=National Informatics Centre|archive-date=22 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722042619/http://bstdc.bih.nic.in/Pawapuri.htm|url-status=dead}}</ref>
इ मंदिर के सबसे खास बात ई हई कि ई एगो पोखरा के बीचो-बीच सुंदर संगमरमर के बनल हई, जवन एगो छोट पुल से जमीन से जुड़ल हई। मंदिर के शांत वातावरण, कमल के फूल से भरल पोखरा आ एकर बनावट देखे वाला लोगन के आत्मिक शांति दे हई।{{Sfn|Suriji|2013|p=23}}
पावापुरी के जल मंदिर ना केवल जैन धर्म के माने वाला लोगन लगी पवित्र जगह हई, बल्कि सैलानियन लगी भी बहुत सुंदर आकर्षण के केंद्र हई। इहाँ हर साल कार्तिक पूर्णिमा के दिन बहुत बड़का मेला लग हई, जवना में देश-विदेश से भक्त लोग आव हथिन।
जल मंदिर, पावापुरी बिहार के आध्यात्मिक धरोहर के बहुते बड़ प्रतीक हई।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थल]]
06sv77q95ckt3ldyzwhl9znxrxr26ov
सहजानन्द सरस्वती
0
18863
83289
2026-10-24T19:09:49Z
Manikantkmr
563
"सहजानन्द सरस्वती (२२ फरवरी १८८९ – २६ जून १९५०) एगो संन्यासी, देशभक्त आ भारत के किसान नेता रहलथिन। हालाँकि ऊ संयुक्त प्रान्त (आइल काल के उत्तर प्रदेश) में जनमल रहलथ..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83289
wikitext
text/x-wiki
सहजानन्द सरस्वती (२२ फरवरी १८८९ – २६ जून १९५०) एगो संन्यासी, देशभक्त आ भारत के किसान नेता रहलथिन। हालाँकि ऊ संयुक्त प्रान्त (आइल काल के उत्तर प्रदेश) में जनमल रहलथिन, उनकर सामाजिक आ राजनीतिक गतिविधि ज्यादे तर बिहार पर केंद्रित रहलई, आ फेर ऑल इण्डिया किसान सभा के गठन के संगे-संगे धीरे-धीरे पूरा भारत में फैल गेलई। ऊ पटना भीर बिहता में एगो आश्रम बनवले रहलथीन आ अपना जिनगी के बाद के बेरा में ढेर काम हुएं से कईलथिन। ऊ एगो बुद्धिजीवी, बड़का लेखक, समाज सुधारक आ क्रांतिकारी रहलथिन।
किसान सभा आंदोलन सहजानन्द सरस्वती के अगुवाई में बिहार में सुरू होल रहल, जे जमींदारन के कब्जा अधिकार पर हमला के खिलाफ किसानन के दुख-दरद के एकजुट करे लगी १९२९ में बिहार प्रांतीय किसान सभा (BPKS) के स्थापना कइलन, आ एही से भारत में किसान आंदोलन के आग बार देलन।
3n1k9gduuddcegapzmsznglzwvdd6cp
83383
83289
2026-10-25T06:20:19Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83383
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
'''सहजानन्द सरस्वती''' (२२ फरवरी १८८९ – २६ जून १९५०) एगो संन्यासी, देशभक्त आ भारत के किसान नेता रहलथिन। हालाँकि ऊ संयुक्त प्रान्त (आइल काल के उत्तर प्रदेश) में जनमल रहलथिन, उनकर सामाजिक आ राजनीतिक गतिविधि ज्यादे तर बिहार पर केंद्रित रहलई, आ फेर ऑल इण्डिया किसान सभा के गठन के संगे-संगे धीरे-धीरे पूरा भारत में फैल गेलई। ऊ पटना भीर बिहता में एगो आश्रम बनवले रहलथीन आ अपना जिनगी के बाद के बेरा में ढेर काम हुएं से कईलथिन। ऊ एगो बुद्धिजीवी, बड़का लेखक, समाज सुधारक आ क्रांतिकारी रहलथिन।
किसान सभा आंदोलन सहजानन्द सरस्वती के अगुवाई में बिहार में सुरू होल रहल, जे जमींदारन के कब्जा अधिकार पर हमला के खिलाफ किसानन के दुख-दरद के एकजुट करे लगी १९२९ में बिहार प्रांतीय किसान सभा (BPKS) के स्थापना कइलन, आ एही से भारत में किसान आंदोलन के आग बार देलन।
9omryu09n9ziff3v6fe36alc269flwo
पहाड़ा
0
18864
83295
2026-10-24T21:57:47Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोई संख्या के १ से १० तक के गुणज रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित सेहु पहिले अंक से परिचित कर..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83295
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोई संख्या के १ से १० तक के गुणज रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित सेहु पहिले अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ।
47ikxielqldqec0y4lyqdit4j9wcbdy
83296
83295
2026-10-24T22:01:58Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83296
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोई संख्या के १ से १० तक के गुणज रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। पाठशाला में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
gundpbv9ttlsfqy959mjhv8v5ychr80
83297
83296
2026-10-24T22:03:13Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83297
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
tggkkssmuuap2tfwxtdb8yj90b3rek1
83298
83297
2026-10-24T22:05:52Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83298
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
nkm77rr6pk8no8kkde2i22ss0i3je9d
83299
83298
2026-10-24T22:08:11Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* उपयोग */
83299
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
epxgad6exmt57ff8g8c5pv26wxm1xvj
83300
83299
2026-10-24T22:12:44Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* उपयोग */
83300
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== एकरो देखथिन ==
9thu16eg6k6f7ka7mr713exyrnkmcrs
83301
83300
2026-10-24T22:13:27Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* एकरो देखथिन */
83301
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
658o4dizwer62zrg3gt3gswokqkxvej
83302
83301
2026-10-24T22:16:50Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* उपयोग */
83302
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा ==
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
cthq5nsdz8ws024n077pvctwg2ginhd
83303
83302
2026-10-24T22:17:41Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* १ से १० तक के पहाड़ा */
83303
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
t8i3lcobdz1cvi431rh2gwu4zvjrq4h
83304
83303
2026-10-24T22:22:51Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* १ से १० तक के पहाड़ा */
83304
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
myk500392jag8enfa2nklprz0pd0nbm
83305
83304
2026-10-24T22:23:44Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* १ से १० तक के पहाड़ा अंक में */
83305
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा पढ़े के तरीका ==
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
rqpkaveuchahwoodjtazd2h5yi4ovww
83306
83305
2026-10-24T22:24:51Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* एक से दस तक के पहाड़ा पढ़े के तरीका */
83306
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
bywgi2wb4f3cvtojjzo1w4nr6dpwopy
83307
83306
2026-10-24T22:26:25Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में */
83307
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
hhbcjr4ewyq2271c30ad1na34p4oveu
83308
83307
2026-10-24T22:29:08Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में */
83308
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
czacs2omqvbr2i9euzk83nm5nncnnnn
83309
83308
2026-10-24T22:32:21Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में */
83309
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
8d4ejfxbcz0u6yfreyyweiu69jp3mkd
83310
83309
2026-10-24T22:33:29Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में */
83310
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
94dqv52h4um8hcly7ed373x6qn7mzun
83311
83310
2026-10-24T22:34:06Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में */
83311
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
c762ygrwhggl2ab95z37c2tocqhtt9o
83312
83311
2026-10-24T22:34:27Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* १ से १० तक के पहाड़ा अंक में */
83312
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
plbkctgbiunexg3q2vw30yx688w9k9p
83313
83312
2026-10-24T22:36:40Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में */
83313
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== भिन्नात्मक गुणकों के पहाड़े ==
{| class="wikitable"
|+
!पौना
!सवैया<sup>1</sup>
!ड्यौढ़ा<sup>2</sup>
!ढैया<sup>3</sup>
!हूँठा
!ढौंचा<sup>4</sup>
!पौंचा
|-
|एक पौना पौन
|एक सम सम
|एक ड्यौढ़ा ड्यौढ़/डेढ़
|एक ढाम<sup>5</sup> ढाम/ढाई
|एक हूँठा हूँठ
|एक ढौंचा ढौंच
|एक पौंचा पौंच
|-
|दो पौना डेढ़
|दो सम ढाई
|दो ड्यौढ़ा तीन
|दो ढाम पाँच
|दो हूँठा सात
|दो ढौंचा नौ
|दो पौंचा ग्यारह
|-
|तीन पौना सवा दो
|तीन सम पौने चार
|तीन ड्यौढ़ा साढ़े चार
|तीन ढाम साढ़े सात
|तीन हूँठा साढ़े दस
|तीन ढौंचा साढ़े तेरह
|तीन पौंचा साढ़े सोलह
|-
|चार पौना तीन
|चार सम पाँच
|चार ड्यौढ़ा छः
|चार ढाम दस
|चार हूँठा चौदह
|चार ढौंचा अठारह
|चार पौंचा बाईस
|-
|पाँच पौना पौने चार्
|पांच सम सवा छः
|पाँच ड्यौढ़ा साढ़े सात्
|पाँच ढाम साढ़े बारह
|पाँच हूँठा साढ़े सत्रह
|पाँच ढौंचा साढ़े बाईस
|पाँच पौंचा साढ़े सत्ताईस
|-
|छः पौना साढ़े चार
|छः सम साढ़े सात्
|छः ड्यौढ़ा नौ
|छः ढाम पन्द्रह
|छः हूँठा इक्कीस
|छः ढौंचा सत्ताईस
|छः पौंचा तैंतीस
|-
|सात पौना सवा पाँच
|सात सम पौने नौ
|सात ड्यौढ़ा साढ़े दस
|सात ढाम साढ़े सत्रह
|सात हूँठा साढ़े चौबीस
|सात ढौंचा साढ़े इकतीस
|सात पौंचा साढ़े अड़तीस
|-
|आठ पौना छः
|आठ सम दस्
|आठ ड्यौढ़ा बारह
|आठ ढाम बीस
|आठ हूँठा अट्ठाईस्
|आठ ढौंचा छत्तीस
|आठ पौंचा चवालीस
|-
|नौ पौना पौने सात्
|नौ सम सवा ग्यारह्
|नौ ड्यौढ़ा साढ़े तेरह
|नौ ढाम साढ़े बाईस
|नौ हूँठा साढ़े इकतीस
|नौ ढौंचा साढ़े चालीस्
|नौ पौंचा साढ़े उनचास
|-
|दस पौना सढ़े सात्
|दस सम साढ़े बारह
|दस ड्यौढ़ा पन्द्रह्
|दस ढाम पच्चीस
|दस हूँठा पैंतीस
|दस ढौंचा पैंतालीस्
|दस पौंचा पचपन
|}
# अन्य नाम: सवाया
# अन्य नाम: डेवढ़ा (डेओढ़ा के रूप में उचारित), डौढ़ा, ढाऊँ, ढाम
# अन्य नाम: अढ़ैया, ढाई
# यह और इस के बाद वले पहाड़े ढोंचा, पोंचा वग़ैरह भी कहलाते हैं
# अन्य रूप: ढाऊँ जैसे कि ''एक ढाऊँ ढाऊँ''
# .</div>
{| class="wikitable"
|+
!
!
!
!
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|}
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
ekbks46sqwz9o9i6z3swi16u64g21st
83314
83313
2026-10-24T23:00:22Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* १ से १० तक के पहाड़ा अंक में */
83314
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
<ref>[https://static.qumath.in/static/website/old-cdn-static/multiplication-tables-from-1-to-30.pdf Multiplication Tables and Charts : qumath.in]</ref>
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== भिन्नात्मक गुणकों के पहाड़े ==
{| class="wikitable"
|+
!पौना
!सवैया<sup>1</sup>
!ड्यौढ़ा<sup>2</sup>
!ढैया<sup>3</sup>
!हूँठा
!ढौंचा<sup>4</sup>
!पौंचा
|-
|एक पौना पौन
|एक सम सम
|एक ड्यौढ़ा ड्यौढ़/डेढ़
|एक ढाम<sup>5</sup> ढाम/ढाई
|एक हूँठा हूँठ
|एक ढौंचा ढौंच
|एक पौंचा पौंच
|-
|दो पौना डेढ़
|दो सम ढाई
|दो ड्यौढ़ा तीन
|दो ढाम पाँच
|दो हूँठा सात
|दो ढौंचा नौ
|दो पौंचा ग्यारह
|-
|तीन पौना सवा दो
|तीन सम पौने चार
|तीन ड्यौढ़ा साढ़े चार
|तीन ढाम साढ़े सात
|तीन हूँठा साढ़े दस
|तीन ढौंचा साढ़े तेरह
|तीन पौंचा साढ़े सोलह
|-
|चार पौना तीन
|चार सम पाँच
|चार ड्यौढ़ा छः
|चार ढाम दस
|चार हूँठा चौदह
|चार ढौंचा अठारह
|चार पौंचा बाईस
|-
|पाँच पौना पौने चार्
|पांच सम सवा छः
|पाँच ड्यौढ़ा साढ़े सात्
|पाँच ढाम साढ़े बारह
|पाँच हूँठा साढ़े सत्रह
|पाँच ढौंचा साढ़े बाईस
|पाँच पौंचा साढ़े सत्ताईस
|-
|छः पौना साढ़े चार
|छः सम साढ़े सात्
|छः ड्यौढ़ा नौ
|छः ढाम पन्द्रह
|छः हूँठा इक्कीस
|छः ढौंचा सत्ताईस
|छः पौंचा तैंतीस
|-
|सात पौना सवा पाँच
|सात सम पौने नौ
|सात ड्यौढ़ा साढ़े दस
|सात ढाम साढ़े सत्रह
|सात हूँठा साढ़े चौबीस
|सात ढौंचा साढ़े इकतीस
|सात पौंचा साढ़े अड़तीस
|-
|आठ पौना छः
|आठ सम दस्
|आठ ड्यौढ़ा बारह
|आठ ढाम बीस
|आठ हूँठा अट्ठाईस्
|आठ ढौंचा छत्तीस
|आठ पौंचा चवालीस
|-
|नौ पौना पौने सात्
|नौ सम सवा ग्यारह्
|नौ ड्यौढ़ा साढ़े तेरह
|नौ ढाम साढ़े बाईस
|नौ हूँठा साढ़े इकतीस
|नौ ढौंचा साढ़े चालीस्
|नौ पौंचा साढ़े उनचास
|-
|दस पौना सढ़े सात्
|दस सम साढ़े बारह
|दस ड्यौढ़ा पन्द्रह्
|दस ढाम पच्चीस
|दस हूँठा पैंतीस
|दस ढौंचा पैंतालीस्
|दस पौंचा पचपन
|}
# अन्य नाम: सवाया
# अन्य नाम: डेवढ़ा (डेओढ़ा के रूप में उचारित), डौढ़ा, ढाऊँ, ढाम
# अन्य नाम: अढ़ैया, ढाई
# यह और इस के बाद वले पहाड़े ढोंचा, पोंचा वग़ैरह भी कहलाते हैं
# अन्य रूप: ढाऊँ जैसे कि ''एक ढाऊँ ढाऊँ''
# .</div>
{| class="wikitable"
|+
!
!
!
!
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|}
== एकरो देखथिन ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
gayq6x14nhipp410jqlmqtso1u97e4g
83315
83314
2026-10-24T23:01:33Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* एकरो देखथिन */
83315
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
<ref>[https://static.qumath.in/static/website/old-cdn-static/multiplication-tables-from-1-to-30.pdf Multiplication Tables and Charts : qumath.in]</ref>
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== भिन्नात्मक गुणकों के पहाड़े ==
{| class="wikitable"
|+
!पौना
!सवैया<sup>1</sup>
!ड्यौढ़ा<sup>2</sup>
!ढैया<sup>3</sup>
!हूँठा
!ढौंचा<sup>4</sup>
!पौंचा
|-
|एक पौना पौन
|एक सम सम
|एक ड्यौढ़ा ड्यौढ़/डेढ़
|एक ढाम<sup>5</sup> ढाम/ढाई
|एक हूँठा हूँठ
|एक ढौंचा ढौंच
|एक पौंचा पौंच
|-
|दो पौना डेढ़
|दो सम ढाई
|दो ड्यौढ़ा तीन
|दो ढाम पाँच
|दो हूँठा सात
|दो ढौंचा नौ
|दो पौंचा ग्यारह
|-
|तीन पौना सवा दो
|तीन सम पौने चार
|तीन ड्यौढ़ा साढ़े चार
|तीन ढाम साढ़े सात
|तीन हूँठा साढ़े दस
|तीन ढौंचा साढ़े तेरह
|तीन पौंचा साढ़े सोलह
|-
|चार पौना तीन
|चार सम पाँच
|चार ड्यौढ़ा छः
|चार ढाम दस
|चार हूँठा चौदह
|चार ढौंचा अठारह
|चार पौंचा बाईस
|-
|पाँच पौना पौने चार्
|पांच सम सवा छः
|पाँच ड्यौढ़ा साढ़े सात्
|पाँच ढाम साढ़े बारह
|पाँच हूँठा साढ़े सत्रह
|पाँच ढौंचा साढ़े बाईस
|पाँच पौंचा साढ़े सत्ताईस
|-
|छः पौना साढ़े चार
|छः सम साढ़े सात्
|छः ड्यौढ़ा नौ
|छः ढाम पन्द्रह
|छः हूँठा इक्कीस
|छः ढौंचा सत्ताईस
|छः पौंचा तैंतीस
|-
|सात पौना सवा पाँच
|सात सम पौने नौ
|सात ड्यौढ़ा साढ़े दस
|सात ढाम साढ़े सत्रह
|सात हूँठा साढ़े चौबीस
|सात ढौंचा साढ़े इकतीस
|सात पौंचा साढ़े अड़तीस
|-
|आठ पौना छः
|आठ सम दस्
|आठ ड्यौढ़ा बारह
|आठ ढाम बीस
|आठ हूँठा अट्ठाईस्
|आठ ढौंचा छत्तीस
|आठ पौंचा चवालीस
|-
|नौ पौना पौने सात्
|नौ सम सवा ग्यारह्
|नौ ड्यौढ़ा साढ़े तेरह
|नौ ढाम साढ़े बाईस
|नौ हूँठा साढ़े इकतीस
|नौ ढौंचा साढ़े चालीस्
|नौ पौंचा साढ़े उनचास
|-
|दस पौना सढ़े सात्
|दस सम साढ़े बारह
|दस ड्यौढ़ा पन्द्रह्
|दस ढाम पच्चीस
|दस हूँठा पैंतीस
|दस ढौंचा पैंतालीस्
|दस पौंचा पचपन
|}
# अन्य नाम: सवाया
# अन्य नाम: डेवढ़ा (डेओढ़ा के रूप में उचारित), डौढ़ा, ढाऊँ, ढाम
# अन्य नाम: अढ़ैया, ढाई
# यह और इस के बाद वले पहाड़े ढोंचा, पोंचा वग़ैरह भी कहलाते हैं
# अन्य रूप: ढाऊँ जैसे कि ''एक ढाऊँ ढाऊँ''
# .</div>
{| class="wikitable"
|+
!
!
!
!
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[गिनती]]
* [[पाठशाला]]
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
b949nz526ngze9ufbzzmqepft1kyubc
83316
83315
2026-10-24T23:02:11Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* एकरो देखथिन */
83316
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
<ref>[https://static.qumath.in/static/website/old-cdn-static/multiplication-tables-from-1-to-30.pdf Multiplication Tables and Charts : qumath.in]</ref>
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== भिन्नात्मक गुणकों के पहाड़े ==
{| class="wikitable"
|+
!पौना
!सवैया<sup>1</sup>
!ड्यौढ़ा<sup>2</sup>
!ढैया<sup>3</sup>
!हूँठा
!ढौंचा<sup>4</sup>
!पौंचा
|-
|एक पौना पौन
|एक सम सम
|एक ड्यौढ़ा ड्यौढ़/डेढ़
|एक ढाम<sup>5</sup> ढाम/ढाई
|एक हूँठा हूँठ
|एक ढौंचा ढौंच
|एक पौंचा पौंच
|-
|दो पौना डेढ़
|दो सम ढाई
|दो ड्यौढ़ा तीन
|दो ढाम पाँच
|दो हूँठा सात
|दो ढौंचा नौ
|दो पौंचा ग्यारह
|-
|तीन पौना सवा दो
|तीन सम पौने चार
|तीन ड्यौढ़ा साढ़े चार
|तीन ढाम साढ़े सात
|तीन हूँठा साढ़े दस
|तीन ढौंचा साढ़े तेरह
|तीन पौंचा साढ़े सोलह
|-
|चार पौना तीन
|चार सम पाँच
|चार ड्यौढ़ा छः
|चार ढाम दस
|चार हूँठा चौदह
|चार ढौंचा अठारह
|चार पौंचा बाईस
|-
|पाँच पौना पौने चार्
|पांच सम सवा छः
|पाँच ड्यौढ़ा साढ़े सात्
|पाँच ढाम साढ़े बारह
|पाँच हूँठा साढ़े सत्रह
|पाँच ढौंचा साढ़े बाईस
|पाँच पौंचा साढ़े सत्ताईस
|-
|छः पौना साढ़े चार
|छः सम साढ़े सात्
|छः ड्यौढ़ा नौ
|छः ढाम पन्द्रह
|छः हूँठा इक्कीस
|छः ढौंचा सत्ताईस
|छः पौंचा तैंतीस
|-
|सात पौना सवा पाँच
|सात सम पौने नौ
|सात ड्यौढ़ा साढ़े दस
|सात ढाम साढ़े सत्रह
|सात हूँठा साढ़े चौबीस
|सात ढौंचा साढ़े इकतीस
|सात पौंचा साढ़े अड़तीस
|-
|आठ पौना छः
|आठ सम दस्
|आठ ड्यौढ़ा बारह
|आठ ढाम बीस
|आठ हूँठा अट्ठाईस्
|आठ ढौंचा छत्तीस
|आठ पौंचा चवालीस
|-
|नौ पौना पौने सात्
|नौ सम सवा ग्यारह्
|नौ ड्यौढ़ा साढ़े तेरह
|नौ ढाम साढ़े बाईस
|नौ हूँठा साढ़े इकतीस
|नौ ढौंचा साढ़े चालीस्
|नौ पौंचा साढ़े उनचास
|-
|दस पौना सढ़े सात्
|दस सम साढ़े बारह
|दस ड्यौढ़ा पन्द्रह्
|दस ढाम पच्चीस
|दस हूँठा पैंतीस
|दस ढौंचा पैंतालीस्
|दस पौंचा पचपन
|}
# अन्य नाम: सवाया
# अन्य नाम: डेवढ़ा (डेओढ़ा के रूप में उचारित), डौढ़ा, ढाऊँ, ढाम
# अन्य नाम: अढ़ैया, ढाई
# यह और इस के बाद वले पहाड़े ढोंचा, पोंचा वग़ैरह भी कहलाते हैं
# अन्य रूप: ढाऊँ जैसे कि ''एक ढाऊँ ढाऊँ''
# .</div>
{| class="wikitable"
|+
!
!
!
!
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[गिनती]]
* [[पाठशाला]]
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
70w9xm0hrdllixtuosdnk8emw63twe3
83317
83316
2026-10-24T23:02:35Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* संदर्भ */
83317
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
<ref>[https://static.qumath.in/static/website/old-cdn-static/multiplication-tables-from-1-to-30.pdf Multiplication Tables and Charts : qumath.in]</ref>
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== भिन्नात्मक गुणकों के पहाड़े ==
{| class="wikitable"
|+
!पौना
!सवैया<sup>1</sup>
!ड्यौढ़ा<sup>2</sup>
!ढैया<sup>3</sup>
!हूँठा
!ढौंचा<sup>4</sup>
!पौंचा
|-
|एक पौना पौन
|एक सम सम
|एक ड्यौढ़ा ड्यौढ़/डेढ़
|एक ढाम<sup>5</sup> ढाम/ढाई
|एक हूँठा हूँठ
|एक ढौंचा ढौंच
|एक पौंचा पौंच
|-
|दो पौना डेढ़
|दो सम ढाई
|दो ड्यौढ़ा तीन
|दो ढाम पाँच
|दो हूँठा सात
|दो ढौंचा नौ
|दो पौंचा ग्यारह
|-
|तीन पौना सवा दो
|तीन सम पौने चार
|तीन ड्यौढ़ा साढ़े चार
|तीन ढाम साढ़े सात
|तीन हूँठा साढ़े दस
|तीन ढौंचा साढ़े तेरह
|तीन पौंचा साढ़े सोलह
|-
|चार पौना तीन
|चार सम पाँच
|चार ड्यौढ़ा छः
|चार ढाम दस
|चार हूँठा चौदह
|चार ढौंचा अठारह
|चार पौंचा बाईस
|-
|पाँच पौना पौने चार्
|पांच सम सवा छः
|पाँच ड्यौढ़ा साढ़े सात्
|पाँच ढाम साढ़े बारह
|पाँच हूँठा साढ़े सत्रह
|पाँच ढौंचा साढ़े बाईस
|पाँच पौंचा साढ़े सत्ताईस
|-
|छः पौना साढ़े चार
|छः सम साढ़े सात्
|छः ड्यौढ़ा नौ
|छः ढाम पन्द्रह
|छः हूँठा इक्कीस
|छः ढौंचा सत्ताईस
|छः पौंचा तैंतीस
|-
|सात पौना सवा पाँच
|सात सम पौने नौ
|सात ड्यौढ़ा साढ़े दस
|सात ढाम साढ़े सत्रह
|सात हूँठा साढ़े चौबीस
|सात ढौंचा साढ़े इकतीस
|सात पौंचा साढ़े अड़तीस
|-
|आठ पौना छः
|आठ सम दस्
|आठ ड्यौढ़ा बारह
|आठ ढाम बीस
|आठ हूँठा अट्ठाईस्
|आठ ढौंचा छत्तीस
|आठ पौंचा चवालीस
|-
|नौ पौना पौने सात्
|नौ सम सवा ग्यारह्
|नौ ड्यौढ़ा साढ़े तेरह
|नौ ढाम साढ़े बाईस
|नौ हूँठा साढ़े इकतीस
|नौ ढौंचा साढ़े चालीस्
|नौ पौंचा साढ़े उनचास
|-
|दस पौना सढ़े सात्
|दस सम साढ़े बारह
|दस ड्यौढ़ा पन्द्रह्
|दस ढाम पच्चीस
|दस हूँठा पैंतीस
|दस ढौंचा पैंतालीस्
|दस पौंचा पचपन
|}
# अन्य नाम: सवाया
# अन्य नाम: डेवढ़ा (डेओढ़ा के रूप में उचारित), डौढ़ा, ढाऊँ, ढाम
# अन्य नाम: अढ़ैया, ढाई
# यह और इस के बाद वले पहाड़े ढोंचा, पोंचा वग़ैरह भी कहलाते हैं
# अन्य रूप: ढाऊँ जैसे कि ''एक ढाऊँ ढाऊँ''
# .</div>
{| class="wikitable"
|+
!
!
!
!
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[गिनती]]
* [[पाठशाला]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:शिक्षा]]
5nv9dqxs37vcuuslkdfdsmcpb1b9ept
83332
83317
2026-10-24T23:45:13Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* संदर्भ */
83332
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
<ref>[https://static.qumath.in/static/website/old-cdn-static/multiplication-tables-from-1-to-30.pdf Multiplication Tables and Charts : qumath.in]</ref>
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== भिन्नात्मक गुणकों के पहाड़े ==
{| class="wikitable"
|+
!पौना
!सवैया<sup>1</sup>
!ड्यौढ़ा<sup>2</sup>
!ढैया<sup>3</sup>
!हूँठा
!ढौंचा<sup>4</sup>
!पौंचा
|-
|एक पौना पौन
|एक सम सम
|एक ड्यौढ़ा ड्यौढ़/डेढ़
|एक ढाम<sup>5</sup> ढाम/ढाई
|एक हूँठा हूँठ
|एक ढौंचा ढौंच
|एक पौंचा पौंच
|-
|दो पौना डेढ़
|दो सम ढाई
|दो ड्यौढ़ा तीन
|दो ढाम पाँच
|दो हूँठा सात
|दो ढौंचा नौ
|दो पौंचा ग्यारह
|-
|तीन पौना सवा दो
|तीन सम पौने चार
|तीन ड्यौढ़ा साढ़े चार
|तीन ढाम साढ़े सात
|तीन हूँठा साढ़े दस
|तीन ढौंचा साढ़े तेरह
|तीन पौंचा साढ़े सोलह
|-
|चार पौना तीन
|चार सम पाँच
|चार ड्यौढ़ा छः
|चार ढाम दस
|चार हूँठा चौदह
|चार ढौंचा अठारह
|चार पौंचा बाईस
|-
|पाँच पौना पौने चार्
|पांच सम सवा छः
|पाँच ड्यौढ़ा साढ़े सात्
|पाँच ढाम साढ़े बारह
|पाँच हूँठा साढ़े सत्रह
|पाँच ढौंचा साढ़े बाईस
|पाँच पौंचा साढ़े सत्ताईस
|-
|छः पौना साढ़े चार
|छः सम साढ़े सात्
|छः ड्यौढ़ा नौ
|छः ढाम पन्द्रह
|छः हूँठा इक्कीस
|छः ढौंचा सत्ताईस
|छः पौंचा तैंतीस
|-
|सात पौना सवा पाँच
|सात सम पौने नौ
|सात ड्यौढ़ा साढ़े दस
|सात ढाम साढ़े सत्रह
|सात हूँठा साढ़े चौबीस
|सात ढौंचा साढ़े इकतीस
|सात पौंचा साढ़े अड़तीस
|-
|आठ पौना छः
|आठ सम दस्
|आठ ड्यौढ़ा बारह
|आठ ढाम बीस
|आठ हूँठा अट्ठाईस्
|आठ ढौंचा छत्तीस
|आठ पौंचा चवालीस
|-
|नौ पौना पौने सात्
|नौ सम सवा ग्यारह्
|नौ ड्यौढ़ा साढ़े तेरह
|नौ ढाम साढ़े बाईस
|नौ हूँठा साढ़े इकतीस
|नौ ढौंचा साढ़े चालीस्
|नौ पौंचा साढ़े उनचास
|-
|दस पौना सढ़े सात्
|दस सम साढ़े बारह
|दस ड्यौढ़ा पन्द्रह्
|दस ढाम पच्चीस
|दस हूँठा पैंतीस
|दस ढौंचा पैंतालीस्
|दस पौंचा पचपन
|}
# अन्य नाम: सवाया
# अन्य नाम: डेवढ़ा (डेओढ़ा के रूप में उचारित), डौढ़ा, ढाऊँ, ढाम
# अन्य नाम: अढ़ैया, ढाई
# यह और इस के बाद वले पहाड़े ढोंचा, पोंचा वग़ैरह भी कहलाते हैं
# अन्य रूप: ढाऊँ जैसे कि ''एक ढाऊँ ढाऊँ''
# .</div>
{| class="wikitable"
|+
!
!
!
!
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[गिनती]]
* [[पाठशाला]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
4enbnxgjdxalxbhc9vrgbznorcappyh
83333
83332
2026-10-24T23:47:59Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83333
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ। मगही क्षेत्र के पाठशाला में बुतरुअन के गणित बढ़िया बनाबेला गिनती अउ पहाड़ा के रोज सामूहिक रूप से बोलबाबल जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
<ref>[https://static.qumath.in/static/website/old-cdn-static/multiplication-tables-from-1-to-30.pdf Multiplication Tables and Charts : qumath.in]</ref>
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== भिन्नात्मक गुणकों के पहाड़े ==
{| class="wikitable"
|+
!पौना
!सवैया<sup>1</sup>
!ड्यौढ़ा<sup>2</sup>
!ढैया<sup>3</sup>
!हूँठा
!ढौंचा<sup>4</sup>
!पौंचा
|-
|एक पौना पौन
|एक सम सम
|एक ड्यौढ़ा ड्यौढ़/डेढ़
|एक ढाम<sup>5</sup> ढाम/ढाई
|एक हूँठा हूँठ
|एक ढौंचा ढौंच
|एक पौंचा पौंच
|-
|दो पौना डेढ़
|दो सम ढाई
|दो ड्यौढ़ा तीन
|दो ढाम पाँच
|दो हूँठा सात
|दो ढौंचा नौ
|दो पौंचा ग्यारह
|-
|तीन पौना सवा दो
|तीन सम पौने चार
|तीन ड्यौढ़ा साढ़े चार
|तीन ढाम साढ़े सात
|तीन हूँठा साढ़े दस
|तीन ढौंचा साढ़े तेरह
|तीन पौंचा साढ़े सोलह
|-
|चार पौना तीन
|चार सम पाँच
|चार ड्यौढ़ा छः
|चार ढाम दस
|चार हूँठा चौदह
|चार ढौंचा अठारह
|चार पौंचा बाईस
|-
|पाँच पौना पौने चार्
|पांच सम सवा छः
|पाँच ड्यौढ़ा साढ़े सात्
|पाँच ढाम साढ़े बारह
|पाँच हूँठा साढ़े सत्रह
|पाँच ढौंचा साढ़े बाईस
|पाँच पौंचा साढ़े सत्ताईस
|-
|छः पौना साढ़े चार
|छः सम साढ़े सात्
|छः ड्यौढ़ा नौ
|छः ढाम पन्द्रह
|छः हूँठा इक्कीस
|छः ढौंचा सत्ताईस
|छः पौंचा तैंतीस
|-
|सात पौना सवा पाँच
|सात सम पौने नौ
|सात ड्यौढ़ा साढ़े दस
|सात ढाम साढ़े सत्रह
|सात हूँठा साढ़े चौबीस
|सात ढौंचा साढ़े इकतीस
|सात पौंचा साढ़े अड़तीस
|-
|आठ पौना छः
|आठ सम दस्
|आठ ड्यौढ़ा बारह
|आठ ढाम बीस
|आठ हूँठा अट्ठाईस्
|आठ ढौंचा छत्तीस
|आठ पौंचा चवालीस
|-
|नौ पौना पौने सात्
|नौ सम सवा ग्यारह्
|नौ ड्यौढ़ा साढ़े तेरह
|नौ ढाम साढ़े बाईस
|नौ हूँठा साढ़े इकतीस
|नौ ढौंचा साढ़े चालीस्
|नौ पौंचा साढ़े उनचास
|-
|दस पौना सढ़े सात्
|दस सम साढ़े बारह
|दस ड्यौढ़ा पन्द्रह्
|दस ढाम पच्चीस
|दस हूँठा पैंतीस
|दस ढौंचा पैंतालीस्
|दस पौंचा पचपन
|}
# अन्य नाम: सवाया
# अन्य नाम: डेवढ़ा (डेओढ़ा के रूप में उचारित), डौढ़ा, ढाऊँ, ढाम
# अन्य नाम: अढ़ैया, ढाई
# यह और इस के बाद वले पहाड़े ढोंचा, पोंचा वग़ैरह भी कहलाते हैं
# अन्य रूप: ढाऊँ जैसे कि ''एक ढाऊँ ढाऊँ''
# .</div>
{| class="wikitable"
|+
!
!
!
!
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[गिनती]]
* [[पाठशाला]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
kubfrmfdok9wzeaponesvqklj6f83uf
83334
83333
2026-10-24T23:48:50Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83334
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' [[w:en:Multiplication Table|Multiplication Table]] एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ। मगही क्षेत्र के पाठशाला में बुतरुअन के गणित बढ़िया बनाबेला [[गिनती]] अउ पहाड़ा के रोज सामूहिक रूप से बोलबाबल जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
<ref>[https://static.qumath.in/static/website/old-cdn-static/multiplication-tables-from-1-to-30.pdf Multiplication Tables and Charts : qumath.in]</ref>
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== भिन्नात्मक गुणकों के पहाड़े ==
{| class="wikitable"
|+
!पौना
!सवैया<sup>1</sup>
!ड्यौढ़ा<sup>2</sup>
!ढैया<sup>3</sup>
!हूँठा
!ढौंचा<sup>4</sup>
!पौंचा
|-
|एक पौना पौन
|एक सम सम
|एक ड्यौढ़ा ड्यौढ़/डेढ़
|एक ढाम<sup>5</sup> ढाम/ढाई
|एक हूँठा हूँठ
|एक ढौंचा ढौंच
|एक पौंचा पौंच
|-
|दो पौना डेढ़
|दो सम ढाई
|दो ड्यौढ़ा तीन
|दो ढाम पाँच
|दो हूँठा सात
|दो ढौंचा नौ
|दो पौंचा ग्यारह
|-
|तीन पौना सवा दो
|तीन सम पौने चार
|तीन ड्यौढ़ा साढ़े चार
|तीन ढाम साढ़े सात
|तीन हूँठा साढ़े दस
|तीन ढौंचा साढ़े तेरह
|तीन पौंचा साढ़े सोलह
|-
|चार पौना तीन
|चार सम पाँच
|चार ड्यौढ़ा छः
|चार ढाम दस
|चार हूँठा चौदह
|चार ढौंचा अठारह
|चार पौंचा बाईस
|-
|पाँच पौना पौने चार्
|पांच सम सवा छः
|पाँच ड्यौढ़ा साढ़े सात्
|पाँच ढाम साढ़े बारह
|पाँच हूँठा साढ़े सत्रह
|पाँच ढौंचा साढ़े बाईस
|पाँच पौंचा साढ़े सत्ताईस
|-
|छः पौना साढ़े चार
|छः सम साढ़े सात्
|छः ड्यौढ़ा नौ
|छः ढाम पन्द्रह
|छः हूँठा इक्कीस
|छः ढौंचा सत्ताईस
|छः पौंचा तैंतीस
|-
|सात पौना सवा पाँच
|सात सम पौने नौ
|सात ड्यौढ़ा साढ़े दस
|सात ढाम साढ़े सत्रह
|सात हूँठा साढ़े चौबीस
|सात ढौंचा साढ़े इकतीस
|सात पौंचा साढ़े अड़तीस
|-
|आठ पौना छः
|आठ सम दस्
|आठ ड्यौढ़ा बारह
|आठ ढाम बीस
|आठ हूँठा अट्ठाईस्
|आठ ढौंचा छत्तीस
|आठ पौंचा चवालीस
|-
|नौ पौना पौने सात्
|नौ सम सवा ग्यारह्
|नौ ड्यौढ़ा साढ़े तेरह
|नौ ढाम साढ़े बाईस
|नौ हूँठा साढ़े इकतीस
|नौ ढौंचा साढ़े चालीस्
|नौ पौंचा साढ़े उनचास
|-
|दस पौना सढ़े सात्
|दस सम साढ़े बारह
|दस ड्यौढ़ा पन्द्रह्
|दस ढाम पच्चीस
|दस हूँठा पैंतीस
|दस ढौंचा पैंतालीस्
|दस पौंचा पचपन
|}
# अन्य नाम: सवाया
# अन्य नाम: डेवढ़ा (डेओढ़ा के रूप में उचारित), डौढ़ा, ढाऊँ, ढाम
# अन्य नाम: अढ़ैया, ढाई
# यह और इस के बाद वले पहाड़े ढोंचा, पोंचा वग़ैरह भी कहलाते हैं
# अन्य रूप: ढाऊँ जैसे कि ''एक ढाऊँ ढाऊँ''
# .</div>
{| class="wikitable"
|+
!
!
!
!
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[गिनती]]
* [[पाठशाला]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
h2wqqo5qh57b7tuiwjqb9odcawo0j2u
83368
83334
2026-10-25T05:59:05Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83368
wikitext
text/x-wiki
'''पहाड़ा''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Multiplication Table) एगो गणितिय तालिका हइ जेकरा में कोय [[संख्या]] के १ से १० तक के [[गुणज]] रह हइ। प्राथमिक शिक्षा में प्रारंभिक गणित में अंक से परिचित कराबे में इ तालिका के परयोग कैल जा हइ। [[पाठशाला]] में चाहे घरे पर बुतरुअन के १ से २० तक पहाड़ा याद कराबल जा हइ। एकरा से गुणा अउर भाग करे के काम आसान अउ तेज हो जा हइ। मगही क्षेत्र के पाठशाला में बुतरुअन के गणित बढ़िया बनाबेला [[गिनती]] अउ पहाड़ा के रोज सामूहिक रूप से बोलबाबल जा हइ।
== उपयोग ==
* रोज के हिसाब किताब जैसे कि लेन-देन, हाट-बजार अउ काम-धंधा में एकर भारी ज़रूरत पड़ हइ।
* पहाड़ा से बड़-बड़ हिसाब हल करे में तेजी आ जा हइ।
== १ से १० तक के पहाड़ा अंक में ==
हियाँ १ से १० तक के पहाड़ा अंक में देबल जा रहले हे:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के पहाड़ा'''
|-
! १ !! २ !! ३ !! ४ !! ५ !! ६ !! ७ !! ८ !! ९ !! १०
|-
| १ × १ = १ || २ × १ = २ || ३ × १ = ३ || ४ × १ = ४ || ५ × १ = ५ || ६ × १ = ६ || ७ × १ = ७ || ८ × १ = ८ || ९ × १ = ९ || १० × १ = १०
|-
| १ × २ = २ || २ × २ = ४ || ३ × २ = ६ || ४ × २ = ८ || ५ × २ = १० || ६ × २ = १२ || ७ × २ = १४ || ८ × २ = १६ || ९ × २ = १८ || १० × २ = २०
|-
| १ × ३ = ३ || २ × ३ = ६ || ३ × ३ = ९ || ४ × ३ = १२ || ५ × ३ = १५ || ६ × ३ = १८ || ७ × ३ = २१ || ८ × ३ = २४ || ९ × ३ = २७ || १० × ३ = ३०
|-
| १ × ४ = ४ || २ × ४ = ८ || ३ × ४ = १२ || ४ × ४ = १६ || ५ × ४ = २० || ६ × ४ = २४ || ७ × ४ = २८ || ८ × ४ = ३२ || ९ × ४ = ३६ || १० × ४ = ४०
|-
| १ × ५ = ५ || २ × ५ = १० || ३ × ५ = १५ || ४ × ५ = २० || ५ × ५ = २५ || ६ × ५ = ३० || ७ × ५ = ३५ || ८ × ५ = ४० || ९ × ५ = ४५ || १० × ५ = ५०
|-
| १ × ६ = ६ || २ × ६ = १२ || ३ × ६ = १८ || ४ × ६ = २४ || ५ × ६ = ३० || ६ × ६ = ३६ || ७ × ६ = ४२ || ८ × ६ = ४८ || ९ × ६ = ५४ || १० × ६ = ६०
|-
| १ × ७ = ७ || २ × ७ = १४ || ३ × ७ = २१ || ४ × ७ = २८ || ५ × ७ = ३५ || ६ × ७ = ४२ || ७ × ७ = ४९ || ८ × ७ = ५६ || ९ × ७ = ६३ || १० × ७ = ७०
|-
| १ × ८ = ८ || २ × ८ = १६ || ३ × ८ = २४ || ४ × ८ = ३२ || ५ × ८ = ४० || ६ × ८ = ४८ || ७ × ८ = ५६ || ८ × ८ = ६४ || ९ × ८ = ७२ || १० × ८ = ८०
|-
| १ × ९ = ९ || २ × ९ = १८ || ३ × ९ = २७ || ४ × ९ = ३६ || ५ × ९ = ४५ || ६ × ९ = ५४ || ७ × ९ = ६३ || ८ × ९ = ७२ || ९ × ९ = ८१ || १० × ९ = ९०
|-
| १ × १० = १० || २ × १० = २० || ३ × १० = ३० || ४ × १० = ४० || ५ × १० = ५० || ६ × १० = ६० || ७ × १० = ७० || ८ × १० = ८० || ९ × १० = ९० || १० × १० = १००
|}
<ref>[https://static.qumath.in/static/website/old-cdn-static/multiplication-tables-from-1-to-30.pdf Multiplication Tables and Charts : qumath.in]</ref>
== ११ से २० तक के पहाड़ा अंक में ==
:हियाँ ११ से २० के पहाड़ा अंक में नीचे लिखल हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''११ से २० तक के पहाड़ा'''
|-
! ११ !! १२ !! १३ !! १४ !! १५ !! १६ !! १७ !! १८ !! १९ !! २०
|-
| ११ × १ = ११ || १२ × १ = १२ || १३ × १ = १३ || १४ × १ = १४ || १५ × १ = १५ || १६ × १ = १६ || १७ × १ = १७ || १८ × १ = १८ || १९ × १ = १९ || २० × १ = २०
|-
| ११ × २ = २२ || १२ × २ = २४ || १३ × २ = २६ || १४ × २ = २८ || १५ × २ = ३० || १६ × २ = ३२ || १७ × २ = ३४ || १८ × २ = ३६ || १९ × २ = ३८ || २० × २ = ४०
|-
| ११ × ३ = ३३ || १२ × ३ = ३६ || १३ × ३ = ३९ || १४ × ३ = ४२ || १५ × ३ = ४५ || १६ × ३ = ४८ || १७ × ३ = ५१ || १८ × ३ = ५४ || १९ × ३ = ५७ || २० × ३ = ६०
|-
| ११ × ४ = ४४ || १२ × ४ = ४८ || १३ × ४ = ५२ || १४ × ४ = ५६ || १५ × ४ = ६० || १६ × ४ = ६४ || १७ × ४ = ६८ || १८ × ४ = ७२ || १९ × ४ = ७६ || २० × ४ = ८०
|-
| ११ × ५ = ५५ || १२ × ५ = ६० || १३ × ५ = ६५ || १४ × ५ = ७० || १५ × ५ = ७५ || १६ × ५ = ८० || १७ × ५ = ८५ || १८ × ५ = ९० || १९ × ५ = ९५ || २० × ५ = १००
|-
| ११ × ६ = ६६ || १२ × ६ = ७२ || १३ × ६ = ७८ || १४ × ६ = ८४ || १५ × ६ = ९० || १६ × ६ = ९६ || १७ × ६ = १०२ || १८ × ६ = १०८ || १९ × ६ = ११४ || २० × ६ = १२०
|-
| ११ × ७ = ७७ || १२ × ७ = ८४ || १३ × ७ = ९१ || १४ × ७ = ९८ || १५ × ७ = १०५ || १६ × ७ = ११२ || १७ × ७ = ११९ || १८ × ७ = १२६ || १९ × ७ = १३३ || २० × ७ = १४०
|-
| ११ × ८ = ८८ || १२ × ८ = ९६ || १३ × ८ = १०४ || १४ × ८ = ११२ || १५ × ८ = १२० || १६ × ८ = १२८ || १७ × ८ = १३६ || १८ × ८ = १४४ || १९ × ८ = १५२ || २० × ८ = १६०
|-
| ११ × ९ = ९९ || १२ × ९ = १०८ || १३ × ९ = ११७ || १४ × ९ = १२६ || १५ × ९ = १३५ || १६ × ९ = १४४ || १७ × ९ = १५३ || १८ × ९ = १६२ || १९ × ९ = १७१ || २० × ९ = १८०
|-
| ११ × १० = ११० || १२ × १० = १२० || १३ × १० = १३० || १४ × १० = १४० || १५ × १० = १५० || १६ × १० = १६० || १७ × १० = १७० || १८ × १० = १८० || १९ × १० = १९० || २० × १० = २००
|}
== एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में ==
हियां एक से दस तक के पहाड़ा शब्द में लिखल हो जइसन ओकरा पढ़ल जा हइ:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ '''१ से १० तक के मौखिक पहाड़ा (शब्दों में)'''
|-
! १ के पहाड़ा !! २ के पहाड़ा !! ३ के पहाड़ा !! ४ के पहाड़ा !! ५ के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
एका एक<br />
एक दुनी दु<br />
एक तिया तीन<br />
एक चौ चार<br />
एक पंचे पांच<br />
एक छका छो<br />
एक सते सात<br />
एक अठे आठ<br />
एक नमा नो<br />
एक दाहों दस
|
दु एकम दु<br />
दु दुनी चार<br />
दु तिया छो<br />
दु चौ आठ<br />
दु पचे दस<br />
दु छका बारा<br />
दु सते चौदा<br />
दु अठी सोला<br />
दु नमा अठारा<br />
दु दाहों बीस
|
तीन एकम तीन<br />
तीन दुनी छो<br />
तीन तिया नौ<br />
तीन चौ बारो<br />
तीन पचे पंधरा<br />
तीन छका अठारा<br />
तीन सते एकइस<br />
तीन अठी चोबीस<br />
तीन नमा सतइस<br />
तीन दाहों तीस
|
चार एकम चार<br />
चार दुनी आठ<br />
चार तिया बारो<br />
चार चौ सोला<br />
चार पचे बीस<br />
चार छका चोबीस<br />
चार सते अठाइस<br />
चार अठी बतीस<br />
चार नमा छतीस<br />
चार दाहों चालिस
|
पांच एकम पांच<br />
पांच दुनी दस<br />
पांच तिया पंधरा<br />
पांच चौ बीस<br />
पांच पचे पचीस<br />
पांच छका तीस<br />
पांच सते पैंतीस<br />
पांच अठी चालिस<br />
पांच नमा पैंतालिस<br />
पांच दाहों पचास
|-
! ६ के पहाड़ा !! ७ के पहाड़ा !! ८ के पहाड़ा !! ९ के पहाड़ा !! १० के पहाड़ा
|- style="vertical-align:top;"
|
छो एकम छो<br />
छो दुनी बारो<br />
छो तिया अठारा<br />
छो चौ चोबीस<br />
छो पचे तीस<br />
छो छका छतीस<br />
छो सते बयालिस<br />
छो अठी अड़तालिस<br />
छो नमा चौबन<br />
छो दाहों साठ
|
सात एकम सात<br />
सात दुनी चौदा<br />
सात तिया एकइस<br />
सात चौ अठाइस<br />
सात पचे पैंतीस<br />
सात छका बयालिस<br />
सात सते उंचास<br />
सात अठी छपन<br />
सात नमा तिरसठ<br />
सात दाहों सतर
|
आठ एकम आठ<br />
आठ दुनी सोला<br />
आठ तिया चोबीस<br />
आठ चौ बतीस<br />
आठ पचे चालिस<br />
आठ छका अड़तालिस<br />
आठ सते छपन<br />
आठ अठी चौसठ<br />
आठ नमा बहतर<br />
आठ दाहों असी
|
नौ एकम नौ<br />
नौ दुनी अठारा<br />
नौ तिया सतइस<br />
नौ चौ छतीस<br />
नौ पचे पैंतालिस<br />
नौ छका चौबन<br />
नौ सते तिरसठ<br />
नौ अठी बहतर<br />
नौ नमा एकासी<br />
नौ दाहों नबे
|
दस एकम दस<br />
दस दुनी बीस<br />
दस तिया तीस<br />
दस चौ चालिस<br />
दस पचे पचास<br />
दस छका साठ<br />
दस सते सतर<br />
दस अठी असी<br />
दस नमा नबे<br />
दस दाहों सो
|}
== भिन्नात्मक गुणकों के पहाड़े ==
{| class="wikitable"
|+
!पौना
!सवैया<sup>1</sup>
!ड्यौढ़ा<sup>2</sup>
!ढैया<sup>3</sup>
!हूँठा
!ढौंचा<sup>4</sup>
!पौंचा
|-
|एक पौना पौन
|एक सम सम
|एक ड्यौढ़ा ड्यौढ़/डेढ़
|एक ढाम<sup>5</sup> ढाम/ढाई
|एक हूँठा हूँठ
|एक ढौंचा ढौंच
|एक पौंचा पौंच
|-
|दो पौना डेढ़
|दो सम ढाई
|दो ड्यौढ़ा तीन
|दो ढाम पाँच
|दो हूँठा सात
|दो ढौंचा नौ
|दो पौंचा ग्यारह
|-
|तीन पौना सवा दो
|तीन सम पौने चार
|तीन ड्यौढ़ा साढ़े चार
|तीन ढाम साढ़े सात
|तीन हूँठा साढ़े दस
|तीन ढौंचा साढ़े तेरह
|तीन पौंचा साढ़े सोलह
|-
|चार पौना तीन
|चार सम पाँच
|चार ड्यौढ़ा छः
|चार ढाम दस
|चार हूँठा चौदह
|चार ढौंचा अठारह
|चार पौंचा बाईस
|-
|पाँच पौना पौने चार्
|पांच सम सवा छः
|पाँच ड्यौढ़ा साढ़े सात्
|पाँच ढाम साढ़े बारह
|पाँच हूँठा साढ़े सत्रह
|पाँच ढौंचा साढ़े बाईस
|पाँच पौंचा साढ़े सत्ताईस
|-
|छः पौना साढ़े चार
|छः सम साढ़े सात्
|छः ड्यौढ़ा नौ
|छः ढाम पन्द्रह
|छः हूँठा इक्कीस
|छः ढौंचा सत्ताईस
|छः पौंचा तैंतीस
|-
|सात पौना सवा पाँच
|सात सम पौने नौ
|सात ड्यौढ़ा साढ़े दस
|सात ढाम साढ़े सत्रह
|सात हूँठा साढ़े चौबीस
|सात ढौंचा साढ़े इकतीस
|सात पौंचा साढ़े अड़तीस
|-
|आठ पौना छः
|आठ सम दस्
|आठ ड्यौढ़ा बारह
|आठ ढाम बीस
|आठ हूँठा अट्ठाईस्
|आठ ढौंचा छत्तीस
|आठ पौंचा चवालीस
|-
|नौ पौना पौने सात्
|नौ सम सवा ग्यारह्
|नौ ड्यौढ़ा साढ़े तेरह
|नौ ढाम साढ़े बाईस
|नौ हूँठा साढ़े इकतीस
|नौ ढौंचा साढ़े चालीस्
|नौ पौंचा साढ़े उनचास
|-
|दस पौना सढ़े सात्
|दस सम साढ़े बारह
|दस ड्यौढ़ा पन्द्रह्
|दस ढाम पच्चीस
|दस हूँठा पैंतीस
|दस ढौंचा पैंतालीस्
|दस पौंचा पचपन
|}
# अन्य नाम: सवाया
# अन्य नाम: डेवढ़ा (डेओढ़ा के रूप में उचारित), डौढ़ा, ढाऊँ, ढाम
# अन्य नाम: अढ़ैया, ढाई
# यह और इस के बाद वले पहाड़े ढोंचा, पोंचा वग़ैरह भी कहलाते हैं
# अन्य रूप: ढाऊँ जैसे कि ''एक ढाऊँ ढाऊँ''
# .</div>
{| class="wikitable"
|+
!
!
!
!
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[गिनती]]
* [[पाठशाला]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:गणित]]
[[श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा]]
bkhdkygab3f8tubv8goz9ee0dq1yr44
श्रेणी:प्राथमिक शिक्षा
14
18865
83330
2026-10-24T23:43:51Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"ई प्राथमिक शिक्षा से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83330
wikitext
text/x-wiki
ई प्राथमिक शिक्षा से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।
l19mouydk0xp8uyu7i4u3fieskd7s93
83331
83330
2026-10-24T23:44:22Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83331
wikitext
text/x-wiki
ई प्राथमिक शिक्षा से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।
[[श्रेणी:शिक्षा]]
8drbqm7hcewi35mlky41d4dotorj1ed
भगजोगनी
0
18866
83341
2026-10-25T01:27:06Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"{{Automatic taxobox | fossil_range = {{fossilrange|Cenomanian|Present|[[Cenomanian]]-Recent}} | image = Photuris lucicrescens.jpg | image_caption = ''[[फोटुरिस ल्यूसिक्रेसेंस]]''<ref>Cirrus Digit [http://www.cirrusimage.com/beetle_firefly_Photuris_lucicrescens.htm Firefly ''Photuris lucicrescens'']</ref> | image_alt = फोटुरिस ल्य..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83341
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox
| fossil_range = {{fossilrange|Cenomanian|Present|[[Cenomanian]]-Recent}}
| image = Photuris lucicrescens.jpg
| image_caption = ''[[फोटुरिस ल्यूसिक्रेसेंस]]''<ref>Cirrus Digit [http://www.cirrusimage.com/beetle_firefly_Photuris_lucicrescens.htm Firefly ''Photuris lucicrescens'']</ref>
| image_alt = फोटुरिस ल्यूसिक्रेसेंस
| taxon = लैम्पाइरिडे
| display_parents = 3
| authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1817
| subdivision_ranks = उप-परिवार
| subdivision = [[एमीडेटिना]]<ref name=Martin2019/>
<br/>[[चेगुवेरिने]]<ref name=Ferreira2019/>
<br/>[[चेस्पिरिटोइनी]]<ref name="FerreiraEtAl"/>
<br/>[[साइफ़ोनोसेरिने]]
<br/>[[लैम्प्रोहिज़िने]]
<br/>[[लैम्पाइरिने]]
<br/>[[लुसियोलिने]]
<br/>[[ओटोट्रेटीना]]
<br/>[[फोटोरिनाई]]
<br/>[[साइलोक्लाडिने]]
<br/>[[पेरोटिनाई]]
| image2 = Lampyris Noctiluca (firefly) mating.gif
| image2_caption = ''[[Lampyris noctiluca]]'' के समागम (mating)
}}
sumbbzm5bj9snuee0pgvrgnv2j8m9ai
83342
83341
2026-10-25T01:31:45Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83342
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य पतंगा हइ। ई अपन शरीर से रोशनी (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ।
q9r4tecnmidw75rmpffkbu4iahgtyxc
83343
83342
2026-10-25T01:33:20Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83343
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य पतंगा हइ। ई अपन शरीर से रोशनी (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी पीयर, हरियर चाहे नारंगी रंग के हो सक हइ।
1vfbzoqba53e1v4svzhnmibgn4tl1kx
83344
83343
2026-10-25T01:35:03Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83344
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ।
o8gij9xcn70hjahyn021elylckordb8
83345
83344
2026-10-25T01:37:23Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83345
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ।
gktfrnbj4toww0okcturqimm2jv5ikx
83346
83345
2026-10-25T01:39:17Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83346
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
5qc33cybdg97w6ub13weanu58ac42ar
83347
83346
2026-10-25T01:41:34Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83347
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
ak4sbqvhpuz7jjpvko6y3c2ixebeh37
83348
83347
2026-10-25T01:43:20Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* जीवन चक्र */
83348
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
e4qv4zjpjhzrva6lzebnkipft3c6ig0
83349
83348
2026-10-25T01:45:39Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* जीवन चक्र */
83349
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
fqdz44qc1b1pqxr4bbwcs7p0sab299u
83350
83349
2026-10-25T01:46:06Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* जीवन चक्र */
83350
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
su5ogwac0x81z3loevg1vmlu0m2zj34
83351
83350
2026-10-25T01:46:50Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* जीवन चक्र */
83351
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== आहार ==
2mow3el8msir64hs9qtsmv0mvocz57i
83352
83351
2026-10-25T01:50:20Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* आहार */
83352
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== ाहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
0hkjmhd2gvmiuwzt9gvthpelcizjmim
83353
83352
2026-10-25T01:51:39Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* ाहार */
83353
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== ाहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
== बाहरी कड़ियन ==
0jrao3vxynf6di65x1p8ij879ynl080
83354
83353
2026-10-25T01:52:09Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* बाहरी कड़ियन */
83354
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== ाहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
== बाहरी कड़ियन ==
* [https://web.archive.org/web/20090703185643/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi एन.सी.बी.आई. टैक्सोनॉमी ब्राउज़र]
* [https://web.archive.org/web/20081217021730/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Sept2002/pdf/Sept2002p49-55.pdf जुगनू के रोशनी पर शोध पत्र]
3tncvdrbfcme4x6aom7h43e96uo21ru
83355
83354
2026-10-25T01:52:57Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* बाहरी कड़ियन */
83355
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== ाहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
== बाहरी कड़ियन ==
* [https://web.archive.org/web/20090703185643/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi एन.सी.बी.आई. टैक्सोनॉमी ब्राउज़र]
* [https://web.archive.org/web/20081217021730/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Sept2002/pdf/Sept2002p49-55.pdf जुगनू के रोशनी पर शोध पत्र]
== सन्दर्भ ==
8anfbekajid6ll4o1aodne8josymokn
83356
83355
2026-10-25T01:53:37Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* सन्दर्भ */
83356
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== ाहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
== बाहरी कड़ियन ==
* [https://web.archive.org/web/20090703185643/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi एन.सी.बी.आई. टैक्सोनॉमी ब्राउज़र]
* [https://web.archive.org/web/20081217021730/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Sept2002/pdf/Sept2002p49-55.pdf जुगनू के रोशनी पर शोध पत्र]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
1g5upwi2odwdkcv2sw6xrapnmlzuzpo
83357
83356
2026-10-25T01:55:32Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* सन्दर्भ */
83357
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== ाहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
== बाहरी कड़ियन ==
* [https://web.archive.org/web/20090703185643/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi एन.सी.बी.आई. टैक्सोनॉमी ब्राउज़र]
* [https://web.archive.org/web/20081217021730/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Sept2002/pdf/Sept2002p49-55.pdf जुगनू के रोशनी पर शोध पत्र]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:पतंगा]]
[[श्रेणी:जीव विज्ञान]]
[[श्रेणी:रोशनी वाला जीव]]
8ckt9i5p7hf3e9tr6kuhco56tk8xb1x
83358
83357
2026-10-25T02:13:36Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83358
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
भगजोगनी गरमी अउ बरसात के रात में चमकते देखल जा सक हइ। लेकिन दुनया भर में जुगनु के प्रजाती कम हो रहले हे। फायरफ्लाई कंजर्वेशन एंड रिसर्च संगठन भगजोगनी संबंधी शोध और संरक्षण के प्रयास में सहयोग देबे के अपन मिसन बनइलके हे। इ संगठन ई संदेस के दुनिया में फैलाबल चाह हइकि भगजोगनी के हमनी के मदद के जरूरत हइ।
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== ाहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
== बाहरी कड़ियन ==
* [https://web.archive.org/web/20090703185643/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi एन.सी.बी.आई. टैक्सोनॉमी ब्राउज़र]
* [https://web.archive.org/web/20081217021730/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Sept2002/pdf/Sept2002p49-55.pdf जुगनू के रोशनी पर शोध पत्र]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:पतंगा]]
[[श्रेणी:जीव विज्ञान]]
[[श्रेणी:रोशनी वाला जीव]]
2emts4eq4podthi89ha2zexd5fmw7gv
83359
83358
2026-10-25T02:15:41Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83359
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' (अंग्रेज़ी: Firefly, हिंदी: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
भगजोगनी गरमी अउ बरसात के रात में चमकते देखल जा सक हइ। लेकिन दुनया भर में जुगनु के प्रजाती कम हो रहले हे। फायरफ्लाई कंजर्वेशन एंड रिसर्च संगठन भगजोगनी संबंधी शोध और संरक्षण के प्रयास में सहयोग देबे के अपन मिसन बनइलके हे। इ संगठन ई संदेस के दुनिया में फैलाबल चाह हइकि भगजोगनी के हमनी के मदद के जरूरत हइ।<ref> [https://www.firefly.org/ Firefly.org - जुगनू और बिजली के कीड़े के बारे में फैक्ट्स, तस्वीरें, जानकारी] </ref>
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== ाहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
== बाहरी कड़ियन ==
* [https://web.archive.org/web/20090703185643/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi एन.सी.बी.आई. टैक्सोनॉमी ब्राउज़र]
* [https://web.archive.org/web/20081217021730/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Sept2002/pdf/Sept2002p49-55.pdf जुगनू के रोशनी पर शोध पत्र]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:पतंगा]]
[[श्रेणी:जीव विज्ञान]]
[[श्रेणी:रोशनी वाला जीव]]
elr1jn7nko75ra96zdnztdqade9a53c
83371
83359
2026-10-25T06:02:51Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83371
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Firefly, [[हिन्दी]]: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
भगजोगनी गरमी अउ बरसात के रात में चमकते देखल जा सक हइ। लेकिन दुनया भर में जुगनु के प्रजाती कम हो रहले हे। फायरफ्लाई कंजर्वेशन एंड रिसर्च संगठन भगजोगनी संबंधी शोध और संरक्षण के प्रयास में सहयोग देबे के अपन मिसन बनइलके हे। इ संगठन ई संदेस के दुनिया में फैलाबल चाह हइकि भगजोगनी के हमनी के मदद के जरूरत हइ।<ref> [https://www.firefly.org/ Firefly.org - जुगनू और बिजली के कीड़े के बारे में फैक्ट्स, तस्वीरें, जानकारी] </ref>
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== ाहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
== बाहरी कड़ियन ==
* [https://web.archive.org/web/20090703185643/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi एन.सी.बी.आई. टैक्सोनॉमी ब्राउज़र]
* [https://web.archive.org/web/20081217021730/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Sept2002/pdf/Sept2002p49-55.pdf जुगनू के रोशनी पर शोध पत्र]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:पतंगा]]
[[श्रेणी:जीव विज्ञान]]
[[श्रेणी:रोशनी वाला जीव]]
r7la8twzbsc0oyfaxk8eou2wrho4fa2
83372
83371
2026-10-25T06:03:11Z
Kandarpajit Kallol
168
83372
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Firefly, [[हिन्दी]]: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
भगजोगनी गरमी अउ बरसात के रात में चमकते देखल जा सक हइ। लेकिन दुनया भर में जुगनु के प्रजाती कम हो रहले हे। फायरफ्लाई कंजर्वेशन एंड रिसर्च संगठन भगजोगनी संबंधी शोध और संरक्षण के प्रयास में सहयोग देबे के अपन मिसन बनइलके हे। इ संगठन ई संदेस के दुनिया में फैलाबल चाह हइकि भगजोगनी के हमनी के मदद के जरूरत हइ।<ref> [https://www.firefly.org/ Firefly.org - जुगनू और बिजली के कीड़े के बारे में फैक्ट्स, तस्वीरें, जानकारी] </ref>
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== ाहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
== बाहरी कड़ियन ==
* [https://web.archive.org/web/20090703185643/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi एन.सी.बी.आई. टैक्सोनॉमी ब्राउज़र]
* [https://web.archive.org/web/20081217021730/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Sept2002/pdf/Sept2002p49-55.pdf जुगनू के रोशनी पर शोध पत्र]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:पतंगा]]
[[श्रेणी:जीवविज्ञान]]
[[श्रेणी:रोशनी वाला जीव]]
1dqy8a7gaji4ak6sfmod5j6m2yp88xq
83373
83372
2026-10-25T06:03:23Z
Kandarpajit Kallol
168
83373
wikitext
text/x-wiki
'''भगजोगनी''' ([[अङ्ग्रेजी]]: Firefly, [[हिन्दी]]: जुगनू) कीट सभ के 'लैम्पाइरिडे' (Lampyridae) परिवार के एकठो सदस्य [[पतंगा]] हइ। ई अपन [[शरीर]] से [[रोशनी]] (बायोलुमिनेसेंस) निकाल हइ। भगजोगनी मुख्य रूप से अपन संगी के आकर्षित करे ला अउ शिकारियन के चेतावनी देवे ला ई रोशनी निकाल हइ। एकर रोशनी [[पीयर]], [[हरियर]] चाहे [[नारंगी]] [[रंग]] के हो सक हइ। ई रोशनी जैविक रासायनिक क्रिया (Luciferin अउर Luciferase) से पैदा होब हइ। एकर रोशनी में गरमी अउ पराबैंगनी किरण नइ होव हइ। दुनिया भर में भगजोगनी के २००० से भी ज़्यादा प्रजाति पावल जा हइ। ई जादेतर नम, नमी वाला जंगल अउ पोखरा-नदी के किनारे रह हइ।
भगजोगनी गरमी अउ बरसात के रात में चमकते देखल जा सक हइ। लेकिन दुनया भर में जुगनु के प्रजाती कम हो रहले हे। फायरफ्लाई कंजर्वेशन एंड रिसर्च संगठन भगजोगनी संबंधी शोध और संरक्षण के प्रयास में सहयोग देबे के अपन मिसन बनइलके हे। इ संगठन ई संदेस के दुनिया में फैलाबल चाह हइकि भगजोगनी के हमनी के मदद के जरूरत हइ।<ref> [https://www.firefly.org/ Firefly.org - जुगनू और बिजली के कीड़े के बारे में फैक्ट्स, तस्वीरें, जानकारी] </ref>
== जीवन चक्र ==
भगजोगनी के जीवन-चक्र में पूरा कायापलट (मेटामॉरफोसिस) होब हइ। एकर जीवन चार अवस्था में बाँटल जा सक हइ:
# '''अंडा''': समागम के कुछ दिन बाद मादा भगजोगनी ज़मीन के नीचे या सतह पर अंडा देब हइ, जे ३ से ४ हफ़्ता में फूट जा हइ।
# '''लावा''' : लावा अवस्था में ई घोंघा अउ दोसर छोट कीड़ा-मकोड़ा के शिकार कर हइ। सभे भगजोगनी लावा रूप में रोशनी ज़रूर निकाल हइ।
# '''प्यूपा''' : लावा १ से डेढ़ हफ़्ता में प्यूपा में बदल जा हइ।
# '''वयस्क''' : प्यूपा से निकल के भगजोगनी वयस्क बन हइ। वयस्क के जीवन काल बहुत छोटा (कुछ हफ़्ता के) होब हइ।
== आहार ==
वयस्क भगजोगनी के आहार अलग-अलग होब हइ—कुछ भगजोगनी मांसभक्षी होब हइ अउ कुछ शाकाहारी होब हइ। भगजोगनी में से कुछ शिकार करे हइ, कुछ फूल के रस अउर पराग खा हइ, त कुछ वयस्क कुछो खइबे नइ कर हइ।
== बाहरी कड़ियन ==
* [https://web.archive.org/web/20090703185643/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi एन.सी.बी.आई. टैक्सोनॉमी ब्राउज़र]
* [https://web.archive.org/web/20081217021730/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Sept2002/pdf/Sept2002p49-55.pdf जुगनू के रोशनी पर शोध पत्र]
== सन्दर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:पतंगा]]
[[श्रेणी:जीवविज्ञान]]
[[श्रेणी:रोशनी वाला जीव]]
odhllyow1jf9ulcfmpodm938qtjxqtq
जिवितपुत्रिका व्रत
0
18867
83366
2026-10-25T04:13:48Z
अनुश्री साव
176
"'''जिवितपुत्रिका व्रत''' जेकरा '''जितिया''' आउ '''जिउतिया''' भी कहल जा हय। इ व्रत निर्जला उपवास रह के करल जा हय आउ मइया सब अपन बच्चा लोगन के लम्बी उमरिया आउ कल्याण खातिर मना..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83366
wikitext
text/x-wiki
'''जिवितपुत्रिका व्रत''' जेकरा '''जितिया''' आउ '''जिउतिया''' भी कहल जा हय। इ व्रत निर्जला उपवास रह के करल जा हय आउ मइया सब अपन बच्चा लोगन के लम्बी उमरिया आउ कल्याण खातिर मनावो हय।
87mv628cqw3l5mu0tktt68z3uoomewr
83489
83366
2026-10-25T11:09:19Z
अनुश्री साव
176
83489
wikitext
text/x-wiki
'''जिवितपुत्रिका व्रत''' जेकरा '''जितिया''' आउ '''जिउतिया''' भी कहल जा हय। इ व्रत निर्जला उपवास रह के करल जा हय आउ मइया सब अपन बच्चा लोगन के लम्बी उमरिया आउ कल्याण खातिर मनावो हय। इ परब बिक्रम संवत के आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमा से नौवमा तक तीन दिन के व्रत करल जा हय। खास कर के इ परब [[नेपाल]], [[बिहार]], [[झारखंड]], [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग कर हथिन। एकर सिवा इ परब बड़ा कर के मधेसी लोगन के द्वारा मनावल जा हकै। ई पूजा के एगो नियम हकै जे पूजा के दिन सोतल आउ कुछ खाल नय जा हय।
== विवरण ==
5vvt4dis7z4pk2fbds1di591lghdene
83490
83489
2026-10-25T11:46:13Z
अनुश्री साव
176
83490
wikitext
text/x-wiki
'''जिवितपुत्रिका व्रत''' जेकरा '''जितिया''' आउ '''जिउतिया''' भी कहल जा हय। इ व्रत निर्जला उपवास रह के करल जा हय आउ मइया सब अपन बच्चा लोगन के लम्बी उमरिया आउ कल्याण खातिर मनावो हय। इ परब हिन्दू बिक्रम संवत के आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमा से नौवमा तक तीन दिन के व्रत करल जा हय। खास कर के इ परब [[नेपाल]], [[बिहार]], [[झारखंड]], [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग कर हथिन। एकर सिवा इ परब बड़ा कर के मधेसी लोगन के द्वारा मनावल जा हकै। ई पूजा के एगो नियम हकै जे पूजा के दिन सोतल आउ कुछ खाल नय जा हय।
== विवरण ==
[[File:जितिया पूजा.jpg|thumb|Jitiya Puja]]
जिउतिया परब आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमी से नवमी चंद्र दिन तक तीन दिन तक चले बाला पूजा हय। जितिया के पहिला दिन जेकरा नहाय-खाय कहल जा हय, इ दिन मइया नहा कर के भोजन कर हथिन। ई दिन मरूवा के रोटी, तोरी के सब्जी, नोनी के साग, दही, मिठाय, मछली आदि तोरी के पत्ता पर सबेरे अपन पूर्वज लोगन के चढ़वल जा हकै आउ खाल जा हकै। दोसर दिन (जितिया के दिन) खर उपवास (बिना पानी के उपवास) रहल जा हय, एही ला एकरा खर जितिया भी कहल जा हकै। इ दिन सांझ के गंगाजी में नहाल जा हय आउ अरियार बरियार के पौधा, कलशा, कच्चा धागा में सोना, चाँदी के जितिया, फल-फूल, कुशी केराव आदि रख के पूजा करल जा हकै आउ जितिया महाराज के कथा सुनल जा हय। तीसर दिन जेकरा पारन कहल जा हय, इ दिन सबेरे नहा के घरे पूजा कर के फल आउ मीठा खाकर के इ पूजा समाप्त करल जा हय। पारन के दिन सादा भात, कंदा केराव के सब्जी, पोई के साग, पांच रकिम के सब्जी आदि खाल जा हय।
mhu88ygqt9uj2b6six551i349wbmdc5
साँचा:Unreferenced
10
18868
83375
2026-10-25T06:10:17Z
Kandarpajit Kallol
168
"<includeonly>{{ambox | name = Unreferenced | type = style | class = ambox-Wikify notheme | image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=]] | text = ई {{{1|लेख}}} में कृपया सन्दर्भ जोड़ के [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} मदद] करीं। {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}} }}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude>" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83375
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Unreferenced
| type = style
| class = ambox-Wikify notheme
| image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=]]
| text = ई {{{1|लेख}}} में कृपया सन्दर्भ जोड़ के [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} मदद] करीं। {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}}
}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
gwfdlx1q051ayifamcp96xycv3eodcl
83376
83375
2026-10-25T06:10:56Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83376
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Unreferenced
| type = style
| class = ambox-Wikify notheme
| image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=]]
| text = ई {{{1|लेख}}} में कृपया सन्दर्भ जोड़ के मदद करीं। {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}}
}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
80latv06cwh11auc471ippdd3cpugtv
83377
83376
2026-10-25T06:11:32Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83377
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Unreferenced
| type = style
| class = ambox-Wikify notheme
| image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=]]
| text = ई {{{1|लेख}}} में कृपया सन्दर्भ जोड़ के मदद करीं।
</noinclude>
6b2en5hs8glcwiskgrszuunckrd75ip
83378
83377
2026-10-25T06:11:49Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83378
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Unreferenced
| type = style
| class = ambox-Wikify notheme
| image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=]]
| text = ई {{{1|लेख}}} में कृपया सन्दर्भ जोड़ के मदद करीं। {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}}
}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
80latv06cwh11auc471ippdd3cpugtv
83379
83378
2026-10-25T06:14:11Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83379
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{ambox
| name = Unreferenced
| type = style
| class = ambox-Wikify notheme
| image = [[File:Ambox wikify.svg|50x40px|link=]]
| text = ई {{{1|लेख}}} में किरपा करके संदर्भ जोड़े में मदद करीं। विकिपीडिया के लेख में जानकारी के स्रोत जोड़ल बहुत जरूरी हइ, ताकि लेख के विश्वसनीयता बढ़े आ पाठक सब जानकारी के पुष्टि कर सकथिन। {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}}
}}</includeonly><noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
1zozj9uvszafknsx11ntxqfui0o7rlp
श्रेणी:मगही संस्कृति
14
18869
83391
2026-10-25T06:32:22Z
Kandarpajit Kallol
168
"[[श्रेणी:मगध]]" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83391
wikitext
text/x-wiki
[[श्रेणी:मगध]]
0anql33zucrma3kirsc0eo7sld3bedj
वार्ता:खरना
1
18870
83412
2026-10-25T07:14:03Z
Kandarpajit Kallol
168
/* विकिपीडिया के नियम */ नया खण्ड
83412
wikitext
text/x-wiki
== विकिपीडिया के नियम ==
@[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]], [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १२:४४, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
24vuwfijpoihzfixcg4pqwvgp7kxneb
83413
83412
2026-10-25T07:14:40Z
Kandarpajit Kallol
168
/* विकिपीडिया के नियम */
83413
wikitext
text/x-wiki
== विकिपीडिया के नियम ==
@[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]], विकिपीडिया के नियम के अनुसार, अगर कउनो लेख में कउनो संपादक Wikify, Unreferenced, Delete आदि में से कउनो टैग लगइले हइ, त विकिपीडिया के नियम के अनुसार रउआ खुद से ओकरा हटा न सकऽ हिअइ। ओकरा हटावे के बदले रउआ लेख के गुणवत्ता सुधारे, अउरी जानकारी के स्रोत जोड़े, अंतरविकि लिंक जोड़े आदि काम करके टैग हटावे के अनुरोध कर सकऽ हिअइ। जे संपादक टैग लगइले हइ, उहे या विकिपीडिया के प्रशासक अथवा प्रतियोगिता के आयोजक ही उ टैग हटा सकऽ हथिन। धन्यवाद। — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १२:४४, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
a33efi1hp5l42esij6iseoayzn5k5ic
83426
83413
2026-10-25T07:36:44Z
Kandarpajit Kallol
168
पन्ना खाली कैल गेलै
83426
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
हिंदी
0
18871
83418
2026-10-25T07:23:48Z
Kandarpajit Kallol
168
[[हिन्दी भाषा]] के पुनर्निर्देशित
83418
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[हिन्दी भाषा]]
hta9lml8y9ua75vesc4hragxt0vc20q
83423
83418
2026-10-25T07:26:59Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83423
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[हिन्दी]]
cjm84599eemn73rrm262qsxczsiupav
अंग्रेजी
0
18872
83420
2026-10-25T07:25:54Z
Kandarpajit Kallol
168
[[अङ्ग्रेजी भाषा]] के पुनर्निर्देशित
83420
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[अङ्ग्रेजी भाषा]]
1j0m2xtjbk1qzppw367b09i25av7osw
मौर्य कला
0
18873
83428
2026-10-25T07:46:31Z
Kandarpajit Kallol
168
"'''मौर्य कला''' के निर्माण [[मौर्य साम्राज्य]] के काल में भेल रहे, जे ३२२ से १८५ ईसा पूर्व के बीच [[भारतीय उपमहाद्वीप]] के बेसी हिस्सा पर राज करे वाला पहिला साम्राज्य रहे..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83428
wikitext
text/x-wiki
'''मौर्य कला''' के निर्माण [[मौर्य साम्राज्य]] के काल में भेल रहे, जे ३२२ से १८५ ईसा पूर्व के बीच [[भारतीय उपमहाद्वीप]] के बेसी हिस्सा पर राज करे वाला पहिला साम्राज्य रहे। ई भारतीय कला में लकड़ी के प्रयोग से पत्थर के प्रयोग तक एगो महत्वपूर्ण बदलाव के दिखाव हे। ई मौर्य राजन्, खास क के [[अशोक]] द्वारा संरक्षित एगो शाही कला रहे। स्तंभ, स्तूप आउ गुफा एकर सबसे मुख्य बचल उदाहरण हे।
भव्य मौर्य कला के सबसे महत्वपूर्ण अवशेषन में शाही महल आउ [[पाटलिपुत्र]] शहर, [[सारनाथ]] में एगो एकाश्मक (monolithic) रेलिंग, [[बोधगया]] में चार खंभन पर टिकला वेदी, [[गया]] के नज़दीक [[बराबर गुफा]] में चट्टान काट के बनावल गेल [[चैत्य]] गृह (जेकरा में अशोक के शासन के १२वें बरिस के शिलालेख वाला सुदामा गुफा भी शामिल हे), बिना शिलालेख आउ शिलालेख वाला स्तंभ, स्तंभन के ऊपर बैठल जानवरन के मूर्तियाँ आउ धौली में एगो जिंदा चट्टान से तराशला हाथी के आगू के हिस्सा शामिल हे।<ref>Mahajan V.D. (1960, reprint 2007). ''Ancient India'', New Delhi: S.Chand, New Delhi, {{ISBN|81-219-0887-6}}, p.348</ref>
[[आनन्द कुमारस्वामी]] १९२३ में लिखथिन हे कि मौर्य कला के तीन गो मुख्य चरण रहे।<ref name="AC15">{{cite book |title=Introduction To Indian Art |date=1923 |page=[https://archive.org/details/IntroductionToIndianArt/page/n28 15] |url=https://archive.org/details/IntroductionToIndianArt}}</ref> पहिला चरण वैदिक देवी-देवताओं के मूर्तिकला में मिले हे (सबसे महत्वपूर्ण उदाहरण [[भाजा गुफा]] में [[सूर्य]] आउ [[इन्द्र]] के नक्काशी हे)।<ref name="AC15"/> हालाँकि भाजा गुफा के कला के अब आमतौर पर मौर्य काल से बाद के, यानी ईसा पूर्व २वीं से १वीं शताब्दी के मानल जाहे।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Raj |title=Essays on Indian Art and Architecture |date=2003 |publisher=Discovery Publishing House |isbn=978-81-7141-715-5 |page=12 |url=https://books.google.com/books?id=BT77yuqxGj4C&pg=PA12 |language=en}}</ref> दूसरा चरण [[अशोक]] के दरबारी कला रहे, जे आमतौर पर ओय एकाश्मक स्तंभन में मिले हे जेकरा पर हुनकर शिलालेख खुद्द्ल हे, आउ तीसरा चरण ईंट आउ पत्थर के वास्तुकला के सुरुआत रहे, जइसे कि [[साँची]] के असली [[स्तूप]], साँची के छोट एकाश्मक रेलिंग आउ [[बराबर गुफा]] में [[लोमस ऋषि गुफा]], जेकर सजल गेल आगू के हिस्सा लकड़ी के कला के रूप के याद दिलाव हे।<ref name="AC15"/>
बेसी विद्वान ई बात से सहमत हे कि मौर्य कला पर यूनानी आउ [[फारसी कला]] के परभाव रहे, खास क के शाही मूर्तिकला आउ वास्तुकला में।<ref name="VDM">{{cite book |last1=V.D |first1=Mahajan |title=Ancient India |date=2016 |publisher=S. Chand Publishing |isbn=9789352531325 |pages=270–271 |url=https://books.google.com/books?id=7TJlDwAAQBAJ&pg=PA270 |language=en}}</ref> यूनानी आउ फारसी संस्कृतियों आउ भारत के बीच राजनीतिक आउ सांस्कृतिक संपर्क बहुत कड़ा रहे आउ ई बहुत लंबा समय तक चललै, जेकरा से मूर्तिकला के क्षेत्र में हुनकर विकास के बढ़ावा मिललै।<ref name="VDM"/>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:भारतीय कला]]
jxd15m62w08hbdzvqbub9rgvc4j4pkr
83429
83428
2026-10-25T07:48:56Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83429
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sarnath_capital.jpg|thumb|[[अशोक के सिंह चतुर्मुख स्तंभशीर्ष]], [[भारत के राष्ट्रीय प्रतीक]], मौर्य कला के सबसे प्रसिद्ध उदाहरण हे]]
'''मौर्य कला''' के निर्माण [[मौर्य साम्राज्य]] के काल में भेल रहे, जे ३२२ से १८५ ईसा पूर्व के बीच [[भारतीय उपमहाद्वीप]] के बेसी हिस्सा पर राज करे वाला पहिला साम्राज्य रहे। ई भारतीय कला में लकड़ी के प्रयोग से पत्थर के प्रयोग तक एगो महत्वपूर्ण बदलाव के दिखाव हे। ई मौर्य राजन्, खास क के [[अशोक]] द्वारा संरक्षित एगो शाही कला रहे। स्तंभ, स्तूप आउ गुफा एकर सबसे मुख्य बचल उदाहरण हे।
भव्य मौर्य कला के सबसे महत्वपूर्ण अवशेषन में शाही महल आउ [[पाटलिपुत्र]] शहर, [[सारनाथ]] में एगो एकाश्मक (monolithic) रेलिंग, [[बोधगया]] में चार खंभन पर टिकला वेदी, [[गया]] के नज़दीक [[बराबर गुफा]] में चट्टान काट के बनावल गेल [[चैत्य]] गृह (जेकरा में अशोक के शासन के १२वें बरिस के शिलालेख वाला सुदामा गुफा भी शामिल हे), बिना शिलालेख आउ शिलालेख वाला स्तंभ, स्तंभन के ऊपर बैठल जानवरन के मूर्तियाँ आउ धौली में एगो जिंदा चट्टान से तराशला हाथी के आगू के हिस्सा शामिल हे।<ref>Mahajan V.D. (1960, reprint 2007). ''Ancient India'', New Delhi: S.Chand, New Delhi, {{ISBN|81-219-0887-6}}, p.348</ref>
[[आनन्द कुमारस्वामी]] १९२३ में लिखथिन हे कि मौर्य कला के तीन गो मुख्य चरण रहे।<ref name="AC15">{{cite book |title=Introduction To Indian Art |date=1923 |page=[https://archive.org/details/IntroductionToIndianArt/page/n28 15] |url=https://archive.org/details/IntroductionToIndianArt}}</ref> पहिला चरण वैदिक देवी-देवताओं के मूर्तिकला में मिले हे (सबसे महत्वपूर्ण उदाहरण [[भाजा गुफा]] में [[सूर्य]] आउ [[इन्द्र]] के नक्काशी हे)।<ref name="AC15"/> हालाँकि भाजा गुफा के कला के अब आमतौर पर मौर्य काल से बाद के, यानी ईसा पूर्व २वीं से १वीं शताब्दी के मानल जाहे।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Raj |title=Essays on Indian Art and Architecture |date=2003 |publisher=Discovery Publishing House |isbn=978-81-7141-715-5 |page=12 |url=https://books.google.com/books?id=BT77yuqxGj4C&pg=PA12 |language=en}}</ref> दूसरा चरण [[अशोक]] के दरबारी कला रहे, जे आमतौर पर ओय एकाश्मक स्तंभन में मिले हे जेकरा पर हुनकर शिलालेख खुद्द्ल हे, आउ तीसरा चरण ईंट आउ पत्थर के वास्तुकला के सुरुआत रहे, जइसे कि [[साँची]] के असली [[स्तूप]], साँची के छोट एकाश्मक रेलिंग आउ [[बराबर गुफा]] में [[लोमस ऋषि गुफा]], जेकर सजल गेल आगू के हिस्सा लकड़ी के कला के रूप के याद दिलाव हे।<ref name="AC15"/>
बेसी विद्वान ई बात से सहमत हे कि मौर्य कला पर यूनानी आउ [[फारसी कला]] के परभाव रहे, खास क के शाही मूर्तिकला आउ वास्तुकला में।<ref name="VDM">{{cite book |last1=V.D |first1=Mahajan |title=Ancient India |date=2016 |publisher=S. Chand Publishing |isbn=9789352531325 |pages=270–271 |url=https://books.google.com/books?id=7TJlDwAAQBAJ&pg=PA270 |language=en}}</ref> यूनानी आउ फारसी संस्कृतियों आउ भारत के बीच राजनीतिक आउ सांस्कृतिक संपर्क बहुत कड़ा रहे आउ ई बहुत लंबा समय तक चललै, जेकरा से मूर्तिकला के क्षेत्र में हुनकर विकास के बढ़ावा मिललै।<ref name="VDM"/>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:भारतीय कला]]
ib363fwrtq4xp7aw1yoowym6d530epr
83465
83429
2026-10-25T08:27:02Z
Kandarpajit Kallol
168
83465
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sarnath_capital.jpg|thumb|[[अशोक के सिंह चतुर्मुख स्तंभशीर्ष]], [[भारत के राष्ट्रीय प्रतीक]], मौर्य कला के सबसे प्रसिद्ध उदाहरण हइ।]]
'''मौर्य कला''' के विकास [[मौर्य साम्राज्य]] के शासनकाल में भेल हल। ई साम्राज्य ३२२ से १८५ ईसा पूर्व के बीच [[भारतीय उपमहाद्वीप]] के अधिकांश हिस्सा पर शासन करे वाला पहिला साम्राज्य हल। मौर्य कला भारतीय कला में लकड़ी के उपयोग से पत्थर के उपयोग तक होवे वाला एगो महत्वपूर्ण बदलाव के देखावऽ हइ। ई मौर्य राजा सब, खास करके [[अशोक]], के संरक्षण में विकसित शाही कला हल। स्तंभ, स्तूप आउ गुफा एकर सबसे प्रमुख बचल उदाहरण हथिन।
मौर्य कला के भव्य अवशेष सब में शाही महल आउ [[पाटलिपुत्र]] नगर, [[सारनाथ]] में एगो अखंड पत्थर के रेलिंग, [[बोधगया]] में चार गो खंभा पर टिकल वेदी, [[गया]] के नजदीक [[बराबर गुफा]] में चट्टान काट के बनावल गेल [[चैत्य]] गृह शामिल हथिन। एह में सुदामा गुफा भी हइ, जेकरा पर अशोक के शासनकाल के बारहवाँ बरिस के शिलालेख खुदल हइ। एकरा अलावा, बिना शिलालेख आउ शिलालेख वाला स्तंभ, स्तंभ के ऊपर बइठल जानवर सब के मूर्ति आउ धौली में एगो जिंदा चट्टान से तराशल गेल हाथी के अगिला हिस्सा भी मौर्य कला के महत्वपूर्ण उदाहरण हथिन।<ref>Mahajan V.D. (1960, reprint 2007). ''Ancient India'', New Delhi: S.Chand, New Delhi, {{ISBN|81-219-0887-6}}, p.348</ref>
[[आनन्द कुमारस्वामी]] १९२३ में लिखलथिन कि मौर्य कला के तीन गो मुख्य चरण हल।<ref name="AC15">{{cite book |title=Introduction To Indian Art |date=1923 |page=[https://archive.org/details/IntroductionToIndianArt/page/n28 15] |url=https://archive.org/details/IntroductionToIndianArt}}</ref>
पहिला चरण में वैदिक देवी-देवता सब के मूर्तिकला में चित्रण शामिल हल। एकर सबसे महत्वपूर्ण उदाहरण [[भाजा गुफा]] में [[सूर्य]] आउ [[इन्द्र]] के नक्काशी हइ।<ref name="AC15"/> हालाँकि, आजकल भाजा गुफा के कला के आम तौर पर मौर्य काल के बाद के, यानी ईसा पूर्व दूसरी से पहिला शताब्दी के मानल जा हइ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Raj |title=Essays on Indian Art and Architecture |date=2003 |publisher=Discovery Publishing House |isbn=978-81-7141-715-5 |page=12 |url=https://books.google.com/books?id=BT77yuqxGj4C&pg=PA12 |language=en}}</ref>
दूसरा चरण [[अशोक]] के दरबारी कला हल। ई कला मुख्य रूप से ओह अखंड पत्थर के स्तंभ सब में देखे के मिलऽ हइ, जेकरा पर अशोक के शिलालेख खुदल हथिन।
तीसरा चरण में ईंट आउ पत्थर के वास्तुकला के सुरुआत भेल। एकर उदाहरण [[साँची]] के मूल [[स्तूप]], साँची के छोट अखंड पत्थर के रेलिंग आउ [[बराबर गुफा]] में स्थित [[लोमस ऋषि गुफा]] हथिन। लोमस ऋषि गुफा के सजावल गेल अगिला हिस्सा लकड़ी के वास्तुकला के रूप के याद करावऽ हइ।<ref name="AC15"/>
अधिकांश विद्वान एह बात से सहमत हथिन कि मौर्य कला पर यूनानी आउ [[फारसी कला]] के प्रभाव पड़ल हल, खास करके शाही मूर्तिकला आउ वास्तुकला में।<ref name="VDM">{{cite book |last1=V.D |first1=Mahajan |title=Ancient India |date=2016 |publisher=S. Chand Publishing |isbn=9789352531325 |pages=270–271 |url=https://books.google.com/books?id=7TJlDwAAQBAJ&pg=PA270 |language=en}}</ref> यूनानी आउ फारसी संस्कृति सब के भारत के साथ राजनीतिक आउ सांस्कृतिक संपर्क बहुत मजबूत हल आउ ई संपर्क लंबा समय तक बनल रहल। एह संपर्क के चलते मूर्तिकला के क्षेत्र में भी विकास के बढ़ावा मिलल।<ref name="VDM"/>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:भारतीय कला]]
gaw2lcfdrsl04f8n1v7bduq9uvgm8vc
83472
83465
2026-10-25T08:31:29Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83472
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sarnath_capital.jpg|thumb|[[अशोक के सिंह चतुर्मुख स्तंभशीर्ष]], [[भारत के राष्ट्रीय प्रतीक]], मौर्य कला के सबसे प्रसिद्ध उदाहरण हइ।]]
'''मौर्य कला''' के विकास [[मौर्य साम्राज्य]] के शासनकाल में भेल हल। ई साम्राज्य ३२२ से १८५ ईसा पूर्व के बीच [[भारतीय उपमहाद्वीप]] के अधिकांश हिस्सा पर शासन करे वाला पहिला साम्राज्य हल। मौर्य कला भारतीय कला में लकड़ी के उपयोग से पत्थर के उपयोग तक होवे वाला एगो महत्वपूर्ण बदलाव के देखावऽ हइ। ई मौर्य राजा सब, खास करके [[अशोक]], के संरक्षण में विकसित शाही कला हल। स्तंभ, स्तूप आउ गुफा एकर सबसे प्रमुख बचल उदाहरण हथिन।
मौर्य कला के भव्य अवशेष सब में शाही महल आउ [[पाटलिपुत्र]] नगर, [[सारनाथ]] में एगो अखंड पत्थर के रेलिंग, [[बोधगया]] में चार गो खंभा पर टिकल वेदी, [[गया]] के नजदीक [[बराबर गुफा]] में चट्टान काट के बनावल गेल [[चैत्य]] गृह शामिल हथिन। एह में सुदामा गुफा भी हइ, जेकरा पर अशोक के शासनकाल के बारहवाँ बरिस के शिलालेख खुदल हइ। एकरा अलावा, बिना शिलालेख आउ शिलालेख वाला स्तंभ, स्तंभ के ऊपर बइठल जानवर सब के मूर्ति आउ धौली में एगो जिंदा चट्टान से तराशल गेल हाथी के अगिला हिस्सा भी मौर्य कला के महत्वपूर्ण उदाहरण हथिन।<ref>Mahajan V.D. (1960, reprint 2007). ''Ancient India'', New Delhi: S.Chand, New Delhi, {{ISBN|81-219-0887-6}}, p.348</ref>
[[आनन्द कुमारस्वामी]] १९२३ में लिखलथिन कि मौर्य कला के तीन गो मुख्य चरण हल।<ref name="AC15">{{cite book |title=Introduction To Indian Art |date=1923 |page=[https://archive.org/details/IntroductionToIndianArt/page/n28 15] |url=https://archive.org/details/IntroductionToIndianArt}}</ref> पहिला चरण में वैदिक देवी-देवता सब के मूर्तिकला में चित्रण शामिल हल। एकर सबसे महत्वपूर्ण उदाहरण [[भाजा गुफा]] में [[सूर्य]] आउ [[इन्द्र]] के नक्काशी हइ।<ref name="AC15"/> हालाँकि, आजकल भाजा गुफा के कला के आम तौर पर मौर्य काल के बाद के, यानी ईसा पूर्व दूसरी से पहिला शताब्दी के मानल जा हइ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Raj |title=Essays on Indian Art and Architecture |date=2003 |publisher=Discovery Publishing House |isbn=978-81-7141-715-5 |page=12 |url=https://books.google.com/books?id=BT77yuqxGj4C&pg=PA12 |language=en}}</ref> दूसरा चरण [[अशोक]] के दरबारी कला हल। ई कला मुख्य रूप से ओह अखंड पत्थर के स्तंभ सब में देखे के मिलऽ हइ, जेकरा पर अशोक के शिलालेख खुदल हथिन। तीसरा चरण में ईंट आउ पत्थर के वास्तुकला के सुरुआत भेल। एकर उदाहरण [[साँची]] के मूल [[स्तूप]], साँची के छोट अखंड पत्थर के रेलिंग आउ [[बराबर गुफा]] में स्थित [[लोमस ऋषि गुफा]] हथिन। लोमस ऋषि गुफा के सजावल गेल अगिला हिस्सा लकड़ी के वास्तुकला के रूप के याद करावऽ हइ।<ref name="AC15"/>
अधिकांश विद्वान एह बात से सहमत हथिन कि मौर्य कला पर यूनानी आउ [[फारसी कला]] के प्रभाव पड़ल हल, खास करके शाही मूर्तिकला आउ वास्तुकला में।<ref name="VDM">{{cite book |last1=V.D |first1=Mahajan |title=Ancient India |date=2016 |publisher=S. Chand Publishing |isbn=9789352531325 |pages=270–271 |url=https://books.google.com/books?id=7TJlDwAAQBAJ&pg=PA270 |language=en}}</ref> यूनानी आउ फारसी संस्कृति सब के भारत के साथ राजनीतिक आउ सांस्कृतिक संपर्क बहुत मजबूत हल आउ ई संपर्क लंबा समय तक बनल रहल। एह संपर्क के चलते मूर्तिकला के क्षेत्र में भी विकास के बढ़ावा मिलल।<ref name="VDM"/>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:भारतीय कला]]
ov2qghc7oktvlhncx7r2t9kt7o55ni1
वसुमित्र
0
18874
83432
2026-10-25T07:51:51Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox royalty | reign = लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व | title = [[सम्राट]] | succession = [[मगध]] के सम्राट | predecessor = [[वसुज्येष्ठ]] | successor = [[भद्रक]] | father = [[अग्निमित्र]] | mother = धारिणी | spouse = | dynasty = [[शुंग राजवंश]] | religion = हि..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83432
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| reign = लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व
| title = [[सम्राट]]
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| predecessor = [[वसुज्येष्ठ]]
| successor = [[भद्रक]]
| father = [[अग्निमित्र]]
| mother = धारिणी
| spouse =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
| death_date = १२४ ईसा पूर्व
| issue =
| image =
| caption =
}}
'''वसुमित्र''' (चाहे ''[[मत्स्य पुराण]]'' के 'd' पाण्डुलिपि के अनुसार '''सुमित्र''')<ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, p.47</ref> (शासन लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व; मौत १२४ ईसा पूर्व) चौथा [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन, जे लगभग १३१ से १२४ ईसा पूर्व तक राज कएलथिन। उ सम्राट [[अग्निमित्र]] आउ हुनकर महारानी धारिणी के बेटा रहथिन, आउ सम्राट [[वसुज्येष्ठ]] के भाई चाहे सौतेला भाई रहथिन। उ सम्राट अग्निमित्र के तीसरी मेहरारू महारानी मालविका के सौतेला बेटा रहथिन।
== जीवन ==
=== सुरुआती जीवन ===
[[कालिदास]] आपन नाटक ''[[मालविकाग्निमित्रम्]]'' (अंक ५, श्लोक १४) में बतावथिन हे कि वसुमित्र आपन दादा [[पुष्यमित्र शुंग]] द्वारा छोड़ल गेल यज्ञ के घोड़ा (अश्वमेध घोड़ा) के रक्षा कएलथिन आउ [[सिंधु नदी]] के किनारा ''[[यवन]]'' ([[इंडो-ग्रीक राजवंश]]) के एगो घुड़सवार टुकड़ी के हरा देलथिन।<ref name="ancient">{{cite book |title=Ancient Indian History and Civilization |first=Sailendra Nath |last=Sen |publisher=New Age International, 1999 |year=1999 |isbn=978-8-12241-198-0 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA170}}</ref><ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, p.51</ref><ref>[https://archive.org/stream/cu31924022967578#page/n113 The Malavikágnimitra : a Sanskrit play by Kālidāsa; Tawney, C. H. p.91]</ref> आपन बेटा वसुमित्र के जीत के खबर सुन के धारिणी मालविका के इनाम देवे के वादा करथिन हे, हुनकरा राजा के सौंप देहथिन हे आउ खुशी-खुशी हुनकर मिलन के सहमति देहथिन हे। वसुमित्र के ई जीत हुनकर पिता अग्निमित्र आउ मालविका के बियाह करावे में एगो बड़हन भूमिका निभैलकै।
शाही प्यार के ई सुखद अंत के बाद, नाटक के अंत पारंपरिक भरतवाक्य से होवे हे, जे इहाँ राजा के प्रजा के बीच शांति आउ खुशी के प्रार्थना के रूप में हे।
=== शासनकाल ===
शैलेंद्र नाथ सेन के अनुसार, राजा बनला के बाद वसुमित्र "भोग-विलास में डूब गेलथिन"।<ref name="ancient"/> बाकी हमनी जानब हियो कि शुंग साम्राज्य के पतन हुनकरे शासनकाल के दौरान शुरू भेल रहे।<ref name="books.google.com">K.A. Nilkantha Shastri (1970), [https://books.google.com/books?id=E3tDAAAAYAAJ ''A Comprehensive History of India: Volume 2''], p.108: "Soon after Agnimitra there was no 'Sunga empire'."</ref> मौका देख के दुश्मन लोग साजिश रचे के शुरू क देलथिन।<ref name="ancient"/>
[[बाणभट्ट]] के ''[[हर्षचरित]]'' में हुनकरा सुमित्र कहल गेल हे आउ बतावल गेल हे कि जब उ एगो नाटक (थियेटर) के आनंद ले रहथिन तब मित्रदेव (चाहे कुछ पाण्डुलिपि के अनुसार मूलदेव) द्वारा हुनकर हत्या क देल गेल रहे। मूलदेव के स्वतंत्र [[कोसल]] राज्य के संस्थापक मानल जाहे। कोसल के अलग होवे से [[मगध]] के पच्छिम के इलाका पर शुंग के नियंत्रण खत्म हो गेल, आउ एकरा से दोसर शासकन के भी बगावत करे आउ आजादी घोषित करे के बढ़ावा मिलल रहे। एकर उदाहरण में [[पाञ्चाल]], [[कौशाम्बी]] आउ [[मथुरा]] शामिल हे।<ref name="ancient"/><ref name="Mitchiner1978">{{cite book|author=Michael Mitchiner|title=The ancient & classical world, 600 B.C.-A.D. 650|url=https://books.google.com/books?id=zuQLAQAAMAAJ|year=1978|publisher=Hawkins Publications; distributed by B. A. Seaby|isbn=978-0-904173-16-1|page=577}}</ref>
== टिप्पणियाँ ==
{{Reflist}}
== उत्तराधिकार ==
अलग-अलग [[पुराण|पुराणन]] के अनुसार हुनकर उत्तराधिकारी आंध्रक, अंतक, भागभद्र चाहे भद्र बनलथिन।<ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, pp.52-3</ref>
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध के राजा]]
[[श्रेणी:जनम के साल अनजान]]
[[श्रेणी:मृत्यु १२४ ईसा पूर्व]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व २वीं शताब्दी के भारतीय राजा]]
6x7yt7ghbz60nhsky2rypvp7flg83ci
83433
83432
2026-10-25T07:52:11Z
Kandarpajit Kallol
168
83433
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| reign = लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व
| title = [[सम्राट]]
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| predecessor = [[वसुज्येष्ठ]]
| successor = [[भद्रक]]
| father = [[अग्निमित्र]]
| mother = धारिणी
| spouse =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
| death_date = १२४ ईसा पूर्व
| issue =
| image =
| caption =
}}
'''वसुमित्र''' (चाहे ''[[मत्स्य पुराण]]'' के 'd' पाण्डुलिपि के अनुसार '''सुमित्र''')<ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, p.47</ref> (शासन लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व; मौत १२४ ईसा पूर्व) चौथा [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन, जे लगभग १३१ से १२४ ईसा पूर्व तक राज कएलथिन। उ सम्राट [[अग्निमित्र]] आउ हुनकर महारानी धारिणी के बेटा रहथिन, आउ सम्राट [[वसुज्येष्ठ]] के भाई चाहे सौतेला भाई रहथिन। उ सम्राट अग्निमित्र के तीसरी मेहरारू महारानी मालविका के सौतेला बेटा रहथिन।
== जीवन ==
=== सुरुआती जीवन ===
[[कालिदास]] आपन नाटक ''[[मालविकाग्निमित्रम्]]'' (अंक ५, श्लोक १४) में बतावथिन हे कि वसुमित्र आपन दादा [[पुष्यमित्र शुंग]] द्वारा छोड़ल गेल यज्ञ के घोड़ा (अश्वमेध घोड़ा) के रक्षा कएलथिन आउ [[सिंधु नदी]] के किनारा ''[[यवन]]'' ([[इंडो-ग्रीक राजवंश]]) के एगो घुड़सवार टुकड़ी के हरा देलथिन।<ref name="ancient">{{cite book |title=Ancient Indian History and Civilization |first=Sailendra Nath |last=Sen |publisher=New Age International, 1999 |year=1999 |isbn=978-8-12241-198-0 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA170}}</ref><ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, p.51</ref><ref>[https://archive.org/stream/cu31924022967578#page/n113 The Malavikágnimitra : a Sanskrit play by Kālidāsa; Tawney, C. H. p.91]</ref> आपन बेटा वसुमित्र के जीत के खबर सुन के धारिणी मालविका के इनाम देवे के वादा करथिन हे, हुनकरा राजा के सौंप देहथिन हे आउ खुशी-खुशी हुनकर मिलन के सहमति देहथिन हे। वसुमित्र के ई जीत हुनकर पिता अग्निमित्र आउ मालविका के बियाह करावे में एगो बड़हन भूमिका निभैलकै।
शाही प्यार के ई सुखद अंत के बाद, नाटक के अंत पारंपरिक भरतवाक्य से होवे हे, जे इहाँ राजा के प्रजा के बीच शांति आउ खुशी के प्रार्थना के रूप में हे।
=== शासनकाल ===
शैलेंद्र नाथ सेन के अनुसार, राजा बनला के बाद वसुमित्र "भोग-विलास में डूब गेलथिन"।<ref name="ancient"/> बाकी हमनी जानब हियो कि शुंग साम्राज्य के पतन हुनकरे शासनकाल के दौरान शुरू भेल रहे।<ref name="books.google.com">K.A. Nilkantha Shastri (1970), [https://books.google.com/books?id=E3tDAAAAYAAJ ''A Comprehensive History of India: Volume 2''], p.108: "Soon after Agnimitra there was no 'Sunga empire'."</ref> मौका देख के दुश्मन लोग साजिश रचे के शुरू क देलथिन।<ref name="ancient"/>
[[बाणभट्ट]] के ''[[हर्षचरित]]'' में हुनकरा सुमित्र कहल गेल हे आउ बतावल गेल हे कि जब उ एगो नाटक (थियेटर) के आनंद ले रहथिन तब मित्रदेव (चाहे कुछ पाण्डुलिपि के अनुसार मूलदेव) द्वारा हुनकर हत्या क देल गेल रहे। मूलदेव के स्वतंत्र [[कोसल]] राज्य के संस्थापक मानल जाहे। कोसल के अलग होवे से [[मगध]] के पच्छिम के इलाका पर शुंग के नियंत्रण खत्म हो गेल, आउ एकरा से दोसर शासकन के भी बगावत करे आउ आजादी घोषित करे के बढ़ावा मिलल रहे। एकर उदाहरण में [[पाञ्चाल]], [[कौशाम्बी]] आउ [[मथुरा]] शामिल हे।<ref name="ancient"/><ref name="Mitchiner1978">{{cite book|author=Michael Mitchiner|title=The ancient & classical world, 600 B.C.-A.D. 650|url=https://books.google.com/books?id=zuQLAQAAMAAJ|year=1978|publisher=Hawkins Publications; distributed by B. A. Seaby|isbn=978-0-904173-16-1|page=577}}</ref>
== टिप्पणियाँ ==
{{Reflist}}
== उत्तराधिकार ==
अलग-अलग [[पुराण|पुराणन]] के अनुसार हुनकर उत्तराधिकारी आंध्रक, अंतक, भागभद्र चाहे भद्र बनलथिन।<ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, pp.52-3</ref>
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध के राजा]]
[[श्रेणी:जनम के साल अनजान]]
[[श्रेणी:मृत्यु १२४ ईसा पूर्व]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व २वीं शताब्दी के भारतीय राजा]]
4o9h8jlvclcumhy9o7ks8jmy9hu8104
83434
83433
2026-10-25T07:52:28Z
Kandarpajit Kallol
168
83434
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| reign = लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व
| title = [[सम्राट]]
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| predecessor = [[वसुज्येष्ठ]]
| successor = [[भद्रक]]
| father = [[अग्निमित्र]]
| mother = धारिणी
| spouse =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
| death_date = १२४ ईसा पूर्व
| issue =
| image =
| caption =
}}
'''वसुमित्र''' (चाहे ''[[मत्स्य पुराण]]'' के 'd' पाण्डुलिपि के अनुसार '''सुमित्र''')<ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, p.47</ref> (शासन लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व; मौत १२४ ईसा पूर्व) चौथा [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन, जे लगभग १३१ से १२४ ईसा पूर्व तक राज कएलथिन। उ सम्राट [[अग्निमित्र]] आउ हुनकर महारानी धारिणी के बेटा रहथिन, आउ सम्राट [[वसुज्येष्ठ]] के भाई चाहे सौतेला भाई रहथिन। उ सम्राट अग्निमित्र के तीसरी मेहरारू महारानी मालविका के सौतेला बेटा रहथिन।
== जीवन ==
=== सुरुआती जीवन ===
[[कालिदास]] आपन नाटक ''[[मालविकाग्निमित्रम्]]'' (अंक ५, श्लोक १४) में बतावथिन हे कि वसुमित्र आपन दादा [[पुष्यमित्र शुंग]] द्वारा छोड़ल गेल यज्ञ के घोड़ा (अश्वमेध घोड़ा) के रक्षा कएलथिन आउ [[सिंधु नदी]] के किनारा ''[[यवन]]'' ([[इंडो-ग्रीक राजवंश]]) के एगो घुड़सवार टुकड़ी के हरा देलथिन।<ref name="ancient">{{cite book |title=Ancient Indian History and Civilization |first=Sailendra Nath |last=Sen |publisher=New Age International, 1999 |year=1999 |isbn=978-8-12241-198-0 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA170}}</ref><ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, p.51</ref><ref>[https://archive.org/stream/cu31924022967578#page/n113 The Malavikágnimitra : a Sanskrit play by Kālidāsa; Tawney, C. H. p.91]</ref> आपन बेटा वसुमित्र के जीत के खबर सुन के धारिणी मालविका के इनाम देवे के वादा करथिन हे, हुनकरा राजा के सौंप देहथिन हे आउ खुशी-खुशी हुनकर मिलन के सहमति देहथिन हे। वसुमित्र के ई जीत हुनकर पिता अग्निमित्र आउ मालविका के बियाह करावे में एगो बड़हन भूमिका निभैलकै।
शाही प्यार के ई सुखद अंत के बाद, नाटक के अंत पारंपरिक भरतवाक्य से होवे हे, जे इहाँ राजा के प्रजा के बीच शांति आउ खुशी के प्रार्थना के रूप में हे।
=== शासनकाल ===
शैलेंद्र नाथ सेन के अनुसार, राजा बनला के बाद वसुमित्र "भोग-विलास में डूब गेलथिन"।<ref name="ancient"/> बाकी हमनी जानब हियो कि शुंग साम्राज्य के पतन हुनकरे शासनकाल के दौरान शुरू भेल रहे।<ref name="books.google.com">K.A. Nilkantha Shastri (1970), [https://books.google.com/books?id=E3tDAAAAYAAJ ''A Comprehensive History of India: Volume 2''], p.108: "Soon after Agnimitra there was no 'Sunga empire'."</ref> मौका देख के दुश्मन लोग साजिश रचे के शुरू क देलथिन।<ref name="ancient"/>
[[बाणभट्ट]] के ''[[हर्षचरित]]'' में हुनकरा सुमित्र कहल गेल हे आउ बतावल गेल हे कि जब उ एगो नाटक (थियेटर) के आनंद ले रहथिन तब मित्रदेव (चाहे कुछ पाण्डुलिपि के अनुसार मूलदेव) द्वारा हुनकर हत्या क देल गेल रहे। मूलदेव के स्वतंत्र [[कोसल]] राज्य के संस्थापक मानल जाहे। कोसल के अलग होवे से [[मगध]] के पच्छिम के इलाका पर शुंग के नियंत्रण खत्म हो गेल, आउ एकरा से दोसर शासकन के भी बगावत करे आउ आजादी घोषित करे के बढ़ावा मिलल रहे। एकर उदाहरण में [[पाञ्चाल]], [[कौशाम्बी]] आउ [[मथुरा]] शामिल हे।<ref name="ancient"/><ref name="Mitchiner1978">{{cite book|author=Michael Mitchiner|title=The ancient & classical world, 600 B.C.-A.D. 650|url=https://books.google.com/books?id=zuQLAQAAMAAJ|year=1978|publisher=Hawkins Publications; distributed by B. A. Seaby|isbn=978-0-904173-16-1|page=577}}</ref>
== उत्तराधिकार ==
अलग-अलग [[पुराण|पुराणन]] के अनुसार हुनकर उत्तराधिकारी आंध्रक, अंतक, भागभद्र चाहे भद्र बनलथिन।<ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, pp.52-3</ref>
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध के राजा]]
[[श्रेणी:जनम के साल अनजान]]
[[श्रेणी:मृत्यु १२४ ईसा पूर्व]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व २वीं शताब्दी के भारतीय राजा]]
gzeh1lnt0bfkl1gwnmr8fy8c4s5b2h9
83435
83434
2026-10-25T07:52:54Z
Kandarpajit Kallol
168
83435
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| reign = लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व
| title = [[सम्राट]]
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| predecessor = [[वसुज्येष्ठ]]
| successor = [[भद्रक]]
| father = [[अग्निमित्र]]
| mother = धारिणी
| spouse =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
| death_date = १२४ ईसा पूर्व
| issue =
| image =
| caption =
}}
'''वसुमित्र''' (चाहे ''[[मत्स्य पुराण]]'' के 'd' पाण्डुलिपि के अनुसार '''सुमित्र''')<ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, p.47</ref> (शासन लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व; मौत १२४ ईसा पूर्व) चौथा [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन, जे लगभग १३१ से १२४ ईसा पूर्व तक राज कएलथिन। उ सम्राट [[अग्निमित्र]] आउ हुनकर महारानी धारिणी के बेटा रहथिन, आउ सम्राट [[वसुज्येष्ठ]] के भाई चाहे सौतेला भाई रहथिन। उ सम्राट अग्निमित्र के तीसरी मेहरारू महारानी मालविका के सौतेला बेटा रहथिन।
== जीवन ==
=== सुरुआती जीवन ===
[[कालिदास]] आपन नाटक ''[[मालविकाग्निमित्रम्]]'' (अंक ५, श्लोक १४) में बतावथिन हे कि वसुमित्र आपन दादा [[पुष्यमित्र शुंग]] द्वारा छोड़ल गेल यज्ञ के घोड़ा (अश्वमेध घोड़ा) के रक्षा कएलथिन आउ [[सिंधु नदी]] के किनारा ''[[यवन]]'' ([[इंडो-ग्रीक राजवंश]]) के एगो घुड़सवार टुकड़ी के हरा देलथिन।<ref name="ancient">{{cite book |title=Ancient Indian History and Civilization |first=Sailendra Nath |last=Sen |publisher=New Age International, 1999 |year=1999 |isbn=978-8-12241-198-0 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA170}}</ref><ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, p.51</ref><ref>[https://archive.org/stream/cu31924022967578#page/n113 The Malavikágnimitra : a Sanskrit play by Kālidāsa; Tawney, C. H. p.91]</ref> आपन बेटा वसुमित्र के जीत के खबर सुन के धारिणी मालविका के इनाम देवे के वादा करथिन हे, हुनकरा राजा के सौंप देहथिन हे आउ खुशी-खुशी हुनकर मिलन के सहमति देहथिन हे। वसुमित्र के ई जीत हुनकर पिता अग्निमित्र आउ मालविका के बियाह करावे में एगो बड़हन भूमिका निभैलकै।
शाही प्यार के ई सुखद अंत के बाद, नाटक के अंत पारंपरिक भरतवाक्य से होवे हे, जे इहाँ राजा के प्रजा के बीच शांति आउ खुशी के प्रार्थना के रूप में हे।
=== शासनकाल ===
शैलेंद्र नाथ सेन के अनुसार, राजा बनला के बाद वसुमित्र "भोग-विलास में डूब गेलथिन"।<ref name="ancient"/> बाकी हमनी जानब हियो कि शुंग साम्राज्य के पतन हुनकरे शासनकाल के दौरान शुरू भेल रहे।<ref name="books.google.com">K.A. Nilkantha Shastri (1970), [https://books.google.com/books?id=E3tDAAAAYAAJ ''A Comprehensive History of India: Volume 2''], p.108: "Soon after Agnimitra there was no 'Sunga empire'."</ref> मौका देख के दुश्मन लोग साजिश रचे के शुरू क देलथिन।<ref name="ancient"/>
[[बाणभट्ट]] के ''[[हर्षचरित]]'' में हुनकरा सुमित्र कहल गेल हे आउ बतावल गेल हे कि जब उ एगो नाटक (थियेटर) के आनंद ले रहथिन तब मित्रदेव (चाहे कुछ पाण्डुलिपि के अनुसार मूलदेव) द्वारा हुनकर हत्या क देल गेल रहे। मूलदेव के स्वतंत्र [[कोसल]] राज्य के संस्थापक मानल जाहे। कोसल के अलग होवे से [[मगध]] के पच्छिम के इलाका पर शुंग के नियंत्रण खत्म हो गेल, आउ एकरा से दोसर शासकन के भी बगावत करे आउ आजादी घोषित करे के बढ़ावा मिलल रहे। एकर उदाहरण में [[पाञ्चाल]], [[कौशाम्बी]] आउ [[मथुरा]] शामिल हे।<ref name="ancient"/><ref name="Mitchiner1978">{{cite book|author=Michael Mitchiner|title=The ancient & classical world, 600 B.C.-A.D. 650|url=https://books.google.com/books?id=zuQLAQAAMAAJ|year=1978|publisher=Hawkins Publications; distributed by B. A. Seaby|isbn=978-0-904173-16-1|page=577}}</ref>
== उत्तराधिकार ==
अलग-अलग [[पुराण|पुराणन]] के अनुसार हुनकर उत्तराधिकारी आंध्रक, अंतक, भागभद्र चाहे भद्र बनलथिन।<ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, pp.52-3</ref>
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
0vu3sxf3kkqu9gvs0oe020q5rmjj11k
83466
83435
2026-10-25T08:27:52Z
Kandarpajit Kallol
168
83466
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| reign = लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व
| title = [[सम्राट]]
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| predecessor = [[वसुज्येष्ठ]]
| successor = [[भद्रक]]
| father = [[अग्निमित्र]]
| mother = धारिणी
| spouse =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
| death_date = १२४ ईसा पूर्व
| issue =
| image =
| caption =
}}
'''वसुमित्र''' (या ''[[मत्स्य पुराण]]'' के 'd' पांडुलिपि के अनुसार '''सुमित्र''')<ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, p.47</ref> (शासनकाल लगभग १३१–१२४ ईसा पूर्व; मृत्यु १२४ ईसा पूर्व) शुंग राजवंश के चौथा [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन। ऊ लगभग १३१ से १२४ ईसा पूर्व तक राज कइलथिन। ऊ सम्राट [[अग्निमित्र]] आउ हुनकर महारानी धारिणी के बेटा रहथिन। ऊ सम्राट [[वसुज्येष्ठ]] के भाई या सौतेला भाई रहथिन। ऊ सम्राट अग्निमित्र के तीसरी पत्नी महारानी मालविका के सौतेला बेटा रहथिन।
== जीवन ==
=== सुरुआती जीवन ===
[[कालिदास]] अपन नाटक ''[[मालविकाग्निमित्रम्]]'' (अंक ५, श्लोक १४) में बतावऽ हथिन कि वसुमित्र अपन दादा [[पुष्यमित्र शुंग]] द्वारा छोड़ल गेल यज्ञ के घोड़ा (अश्वमेध घोड़ा) के रक्षा कइलथिन आउ [[सिंधु नदी]] के किनारे ''[[यवन]]'' ([[इंडो-ग्रीक राजवंश]]) के घुड़सवार सेना के एगो टुकड़ी के हरा देलथिन।<ref name="ancient">{{cite book |title=Ancient Indian History and Civilization |first=Sailendra Nath |last=Sen |publisher=New Age International, 1999 |year=1999 |isbn=978-8-12241-198-0 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA170}}</ref><ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, p.51</ref><ref>[https://archive.org/stream/cu31924022967578#page/n113 The Malavikágnimitra : a Sanskrit play by Kālidāsa; Tawney, C. H. p.91]</ref>
अपन बेटा वसुमित्र के जीत के खबर सुनके धारिणी मालविका के इनाम देवे के वादा कइलथिन। ऊ मालविका के राजा के हवाले कर देलथिन आउ खुशी-खुशी दुनो के मिलन के सहमति देलथिन। वसुमित्र के ई जीत हुनकर पिता अग्निमित्र आउ मालविका के बियाह करावे में महत्वपूर्ण भूमिका निभइलक।
शाही प्रेम के एह सुखद अंत के बाद नाटक के समापन पारंपरिक भरतवाक्य से होवऽ हइ। इहाँ ई राजा के प्रजा के बीच शांति आउ सुख-समृद्धि बनल रहे के प्रार्थना हइ।
=== शासनकाल ===
शैलेन्द्र नाथ सेन के अनुसार, राजा बनला के बाद वसुमित्र "भोग-विलास में डूब गेलथिन"।<ref name="ancient"/> लेकिन हमनी के ई मालूम हइ कि शुंग साम्राज्य के पतन हुनके शासनकाल में शुरू हो गेल हल।<ref name="books.google.com">K.A. Nilkantha Shastri (1970), [https://books.google.com/books?id=E3tDAAAAYAAJ ''A Comprehensive History of India: Volume 2''], p.108: "Soon after Agnimitra there was no 'Sunga empire'."</ref> एह मौका के फायदा उठाके दुश्मन सब साजिश रचे लगलथिन।<ref name="ancient"/>
[[बाणभट्ट]] के ''[[हर्षचरित]]'' में हुनकर नाम सुमित्र बतावल गेल हइ। एह ग्रंथ के अनुसार, जब ऊ एगो नाटक देखके आनंद ले रहलथिन, तब मित्रदेव (या कुछ पांडुलिपि के अनुसार मूलदेव) हुनकर हत्या कर देलक। मूलदेव के स्वतंत्र [[कोसल]] राज्य के संस्थापक मानल जा हइ।
कोसल के अलग होवे से [[मगध]] के पश्चिमी इलाका पर शुंग राजवंश के नियंत्रण समाप्त हो गेल। एह घटना से दोसर शासक सब के भी विद्रोह करे आउ अपन स्वतंत्रता घोषित करे के प्रोत्साहन मिलल। एह में [[पाञ्चाल]], [[कौशाम्बी]] आउ [[मथुरा]] शामिल हथिन।<ref name="ancient"/><ref name="Mitchiner1978">{{cite book|author=Michael Mitchiner|title=The ancient & classical world, 600 B.C.-A.D. 650|url=https://books.google.com/books?id=zuQLAQAAMAAJ|year=1978|publisher=Hawkins Publications; distributed by B. A. Seaby|isbn=978-0-904173-16-1|page=577}}</ref>
== उत्तराधिकार ==
अलग-अलग [[पुराण|पुराण सब]] के अनुसार, हुनकर उत्तराधिकारी आंध्रक, अंतक, भागभद्र या भद्र बनलथिन।<ref>Lahiri, Bela (1974). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'' Calcutta: University of Calcutta, pp.52-3</ref>
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
hqdpa3xuhb2o9uf7jwe3s51qge2gqp8
देवभूति
0
18875
83437
2026-10-25T07:55:35Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox monarch | name = देवभूति | title = | succession = [[मगध]] के सम्राट | image = | caption = | reign = ८३–७५ ईसा पूर्व<ref name="Symist V3"/> | coronation = | full_name = गुरुप्रसाद | predecessor = [[भागभद्र]] | successor = [[वासुदेव कण्व]] | spous..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83437
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox monarch
| name = देवभूति
| title =
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| image =
| caption =
| reign = ८३–७५ ईसा पूर्व<ref name="Symist V3"/>
| coronation =
| full_name = गुरुप्रसाद
| predecessor = [[भागभद्र]]
| successor = [[वासुदेव कण्व]]
| spouse =
| issue =
| royal_house =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| burial_date =
| burial_place =
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
}}
'''देवभूति''' (शासन लगभग ८३–७५ ईसा पूर्व), जेकरा '''देवभूमि''' के नाम से भी जानल जाहे, प्राचीन भारत में आखिरी [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन। हुनकर हत्या हुनकर मंत्री [[वासुदेव कण्व]] क देलथिन। हुनकर मौत के बाद, शुंग वंश के जगह ओकरा बाद के [[कण्व राजवंश]] ले लेलकै।
== शासनकाल ==
[[पुष्यमित्र शुंग]] के बाद के बाद के शुंग सम्राटों के पास बहुत कम ताकत रहे आउ उ आपन मंत्रियन के हाथ के कठपुतली रहथिन। [[बाणभट्ट]] के ''[[हर्षचरित]]'' के अनुसार, देवभूति के प्रधानमंत्री [[वासुदेव कण्व]] हुनकर हत्या देवभूति के एगो [[दास|दासी]] के बेटी के मदद से क देलथिन, जे महारानी के भेष बदल क अएली रहे।<ref name="Symist">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 4 |date=7 July 2019 |publisher=Symist |url=https://books.google.com/books?id=pemgDwAAQBAJ&dq=%22Devabhuti%22+-wikipedia&pg=PA52 |language=English}}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=wPB7XoSiboUC | title=World history from early times to A D 2000 | first=B.V. | last=Rao | date=January 2012 | publisher=Sterling Publishers | page=97| isbn=9788120731882 }}<br>- {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rOVpOG6MPMcC | title=History of Ancient India | first=Rama | last=Shankar | year=1967 | publisher=Tripathi | page=189| isbn=9788120800182 }}</ref><ref name="Symist V3">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 3 |date=3 March 2019 |publisher=Symist |pages=34 |url=https://books.google.com/books?id=WimLDwAAQBAJ&q=%22Devabhuti%22+-wikipedia |language=English |format=EBook}}</ref>
कहलो जाहे कि उ मेहरारू लोग के संगति के बहुत बेसी शौकीन रहथिन आउ कामुक सुख में बहुत बेसी डूबल रहथिन।<ref name="vishnu purana">{{cite book |title=The Visnu Purana: Ancient Annals of the God with Lotus Eyes |date=June 23, 2021 |publisher=ANU Press Languages |isbn=978-1760464400 |pages=56 |edition=1 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv1sjwpmj.10 |chapter=Book Four: The Royal Dynasties|jstor=j.ctv1sjwpmj.10 }}</ref><ref>{{cite book |title=Ancient Indian History and Civilization |first=Sailendra Nath |last=Sen |publisher=New Age International, 1999 |year=1999 |isbn=978-8-12241-198-0 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA170}}</ref>
== संदर्भ ==
=== टिप्पणियाँ ===
{{Reflist}}
=== स्रोत ===
* {{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Past Before Us|url=https://books.google.com/books?id=aei9AAAAQBAJ |year=2013 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-72651-2 }}
*"Dictionary of Buddhism" by Damien Keown (Oxford University Press, 2003) {{ISBN|0-19-860560-9}}
* {{citation |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |title=Political History of Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC |year=2006 |publisher=Cosmo Publications |isbn=81-307-0291-6 }}
*"Aśoka and the decline of the Mauryas" Romila Thaper (London 1961).
*"The Yuga Purana", John E. Mitchiner, Kolkata, The Asiatic Society, 2002, {{ISBN|81-7236-124-6}}
[[श्रेणी:जनम के साल अनजान]]
[[श्रेणी:मृत्यु ७३ ईसा पूर्व]]
[[श्रेणी:बंगाल के शासक]]
[[श्रेणी:भारत में हत्या कएल गेल लोग]]
[[श्रेणी:हत्या कएल गेल भारतीय राजा]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व १वीं शताब्दी के भारतीय राजा]]
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध के राजा]]
o80iu88tsa46grgnvi3vxwe1pxfs5x6
83439
83437
2026-10-25T07:56:15Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83439
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = देवभूति
| title =
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| image =
| caption =
| reign = ८३–७५ ईसा पूर्व<ref name="Symist V3"/>
| coronation =
| full_name = गुरुप्रसाद
| predecessor = [[भागभद्र]]
| successor = [[वासुदेव कण्व]]
| spouse =
| issue =
| royal_house =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| burial_date =
| burial_place =
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
}}
'''देवभूति''' (शासन लगभग ८३–७५ ईसा पूर्व), जेकरा '''देवभूमि''' के नाम से भी जानल जाहे, प्राचीन भारत में आखिरी [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन। हुनकर हत्या हुनकर मंत्री [[वासुदेव कण्व]] क देलथिन। हुनकर मौत के बाद, शुंग वंश के जगह ओकरा बाद के [[कण्व राजवंश]] ले लेलकै।
== शासनकाल ==
[[पुष्यमित्र शुंग]] के बाद के बाद के शुंग सम्राटों के पास बहुत कम ताकत रहे आउ उ आपन मंत्रियन के हाथ के कठपुतली रहथिन। [[बाणभट्ट]] के ''[[हर्षचरित]]'' के अनुसार, देवभूति के प्रधानमंत्री [[वासुदेव कण्व]] हुनकर हत्या देवभूति के एगो [[दास|दासी]] के बेटी के मदद से क देलथिन, जे महारानी के भेष बदल क अएली रहे।<ref name="Symist">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 4 |date=7 July 2019 |publisher=Symist |url=https://books.google.com/books?id=pemgDwAAQBAJ&dq=%22Devabhuti%22+-wikipedia&pg=PA52 |language=English}}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=wPB7XoSiboUC | title=World history from early times to A D 2000 | first=B.V. | last=Rao | date=January 2012 | publisher=Sterling Publishers | page=97| isbn=9788120731882 }}<br>- {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rOVpOG6MPMcC | title=History of Ancient India | first=Rama | last=Shankar | year=1967 | publisher=Tripathi | page=189| isbn=9788120800182 }}</ref><ref name="Symist V3">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 3 |date=3 March 2019 |publisher=Symist |pages=34 |url=https://books.google.com/books?id=WimLDwAAQBAJ&q=%22Devabhuti%22+-wikipedia |language=English |format=EBook}}</ref>
कहलो जाहे कि उ मेहरारू लोग के संगति के बहुत बेसी शौकीन रहथिन आउ कामुक सुख में बहुत बेसी डूबल रहथिन।<ref name="vishnu purana">{{cite book |title=The Visnu Purana: Ancient Annals of the God with Lotus Eyes |date=June 23, 2021 |publisher=ANU Press Languages |isbn=978-1760464400 |pages=56 |edition=1 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv1sjwpmj.10 |chapter=Book Four: The Royal Dynasties|jstor=j.ctv1sjwpmj.10 }}</ref><ref>{{cite book |title=Ancient Indian History and Civilization |first=Sailendra Nath |last=Sen |publisher=New Age International, 1999 |year=1999 |isbn=978-8-12241-198-0 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA170}}</ref>
== संदर्भ ==
=== टिप्पणियाँ ===
{{Reflist}}
=== स्रोत ===
* {{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Past Before Us|url=https://books.google.com/books?id=aei9AAAAQBAJ |year=2013 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-72651-2 }}
*"Dictionary of Buddhism" by Damien Keown (Oxford University Press, 2003) {{ISBN|0-19-860560-9}}
* {{citation |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |title=Political History of Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC |year=2006 |publisher=Cosmo Publications |isbn=81-307-0291-6 }}
*"Aśoka and the decline of the Mauryas" Romila Thaper (London 1961).
*"The Yuga Purana", John E. Mitchiner, Kolkata, The Asiatic Society, 2002, {{ISBN|81-7236-124-6}}
[[श्रेणी:जनम के साल अनजान]]
[[श्रेणी:मृत्यु ७३ ईसा पूर्व]]
[[श्रेणी:बंगाल के शासक]]
[[श्रेणी:भारत में हत्या कएल गेल लोग]]
[[श्रेणी:हत्या कएल गेल भारतीय राजा]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व १वीं शताब्दी के भारतीय राजा]]
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध के राजा]]
dq8i3vknqmaha4bzholbqo68671cjpt
83440
83439
2026-10-25T07:56:41Z
Kandarpajit Kallol
168
83440
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = देवभूति
| title =
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| image =
| caption =
| reign = ८३–७५ ईसा पूर्व<ref name="Symist V3"/>
| coronation =
| full_name = गुरुप्रसाद
| predecessor = [[भागभद्र]]
| successor = [[वासुदेव कण्व]]
| spouse =
| issue =
| royal_house =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| burial_date =
| burial_place =
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
}}
'''देवभूति''' (शासन लगभग ८३–७५ ईसा पूर्व), जेकरा '''देवभूमि''' के नाम से भी जानल जाहे, प्राचीन भारत में आखिरी [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन। हुनकर हत्या हुनकर मंत्री [[वासुदेव कण्व]] क देलथिन। हुनकर मौत के बाद, शुंग वंश के जगह ओकरा बाद के [[कण्व राजवंश]] ले लेलकै।
== शासनकाल ==
[[पुष्यमित्र शुंग]] के बाद के बाद के शुंग सम्राटों के पास बहुत कम ताकत रहे आउ उ आपन मंत्रियन के हाथ के कठपुतली रहथिन। [[बाणभट्ट]] के ''[[हर्षचरित]]'' के अनुसार, देवभूति के प्रधानमंत्री [[वासुदेव कण्व]] हुनकर हत्या देवभूति के एगो [[दास|दासी]] के बेटी के मदद से क देलथिन, जे महारानी के भेष बदल क अएली रहे।<ref name="Symist">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 4 |date=7 July 2019 |publisher=Symist |url=https://books.google.com/books?id=pemgDwAAQBAJ&dq=%22Devabhuti%22+-wikipedia&pg=PA52 |language=English}}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=wPB7XoSiboUC | title=World history from early times to A D 2000 | first=B.V. | last=Rao | date=January 2012 | publisher=Sterling Publishers | page=97| isbn=9788120731882 }}<br>- {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rOVpOG6MPMcC | title=History of Ancient India | first=Rama | last=Shankar | year=1967 | publisher=Tripathi | page=189| isbn=9788120800182 }}</ref><ref name="Symist V3">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 3 |date=3 March 2019 |publisher=Symist |pages=34 |url=https://books.google.com/books?id=WimLDwAAQBAJ&q=%22Devabhuti%22+-wikipedia |language=English |format=EBook}}</ref>
कहलो जाहे कि उ मेहरारू लोग के संगति के बहुत बेसी शौकीन रहथिन आउ कामुक सुख में बहुत बेसी डूबल रहथिन।<ref name="vishnu purana">{{cite book |title=The Visnu Purana: Ancient Annals of the God with Lotus Eyes |date=June 23, 2021 |publisher=ANU Press Languages |isbn=978-1760464400 |pages=56 |edition=1 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv1sjwpmj.10 |chapter=Book Four: The Royal Dynasties|jstor=j.ctv1sjwpmj.10 }}</ref><ref>{{cite book |title=Ancient Indian History and Civilization |first=Sailendra Nath |last=Sen |publisher=New Age International, 1999 |year=1999 |isbn=978-8-12241-198-0 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA170}}</ref>
== संदर्भ ==
=== टिप्पणियाँ ===
{{Reflist}}
=== स्रोत ===
* {{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Past Before Us|url=https://books.google.com/books?id=aei9AAAAQBAJ |year=2013 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-72651-2 }}
*"Dictionary of Buddhism" by Damien Keown (Oxford University Press, 2003) {{ISBN|0-19-860560-9}}
* {{citation |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |title=Political History of Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC |year=2006 |publisher=Cosmo Publications |isbn=81-307-0291-6 }}
*"Aśoka and the decline of the Mauryas" Romila Thaper (London 1961).
*"The Yuga Purana", John E. Mitchiner, Kolkata, The Asiatic Society, 2002, {{ISBN|81-7236-124-6}}
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
qzjx8bkq033goi95w55qlo8lmt7n2hw
83467
83440
2026-10-25T08:28:37Z
Kandarpajit Kallol
168
83467
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = देवभूति
| title =
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| image =
| caption =
| reign = ८३–७५ ईसा पूर्व<ref name="Symist V3"/>
| coronation =
| full_name = गुरुप्रसाद
| predecessor = [[भागभद्र]]
| successor = [[वासुदेव कण्व]]
| spouse =
| issue =
| royal_house =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| burial_date =
| burial_place =
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
}}
'''देवभूति''' (शासनकाल लगभग ८३–७५ ईसा पूर्व), जेकरा '''देवभूमि''' के नाम से भी जानल जा हइ, प्राचीन भारत के अंतिम [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन। हुनकर हत्या हुनकर मंत्री [[वासुदेव कण्व]] कर देलथिन। हुनकर मृत्यु के बाद शुंग वंश के जगह [[कण्व राजवंश]] ले लेलक।
== शासनकाल ==
[[पुष्यमित्र शुंग]] के बाद के शुंग सम्राट सब के हाथ में बहुत कम शक्ति रह गेल हल आउ ऊ सब अपन मंत्री सब के हाथ के कठपुतली बनके रह गेलथिन। [[बाणभट्ट]] के ''[[हर्षचरित]]'' के अनुसार, देवभूति के प्रधानमंत्री [[वासुदेव कण्व]] हुनकर हत्या एगो दासी के बेटी के मदद से कर देलथिन। ई लड़की महारानी के भेष बदलके देवभूति के लगे गेली हल।<ref name="Symist">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 4 |date=7 July 2019 |publisher=Symist |url=https://books.google.com/books?id=pemgDwAAQBAJ&dq=%22Devabhuti%22+-wikipedia&pg=PA52 |language=English}}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=wPB7XoSiboUC | title=World history from early times to A D 2000 | first=B.V. | last=Rao | date=January 2012 | publisher=Sterling Publishers | page=97| isbn=9788120731882 }}<br>- {{cite book | url=https://books.google.com/books?id=rOVpOG6MPMcC | title=History of Ancient India | first=Rama | last=Shankar | year=1967 | publisher=Tripathi | page=189| isbn=9788120800182 }}</ref><ref name="Symist V3">{{cite book |title=INDIA: Brief History Volume 3 |date=3 March 2019 |publisher=Symist |pages=34 |url=https://books.google.com/books?id=WimLDwAAQBAJ&q=%22Devabhuti%22+-wikipedia |language=English |format=EBook}}</ref>
कहल जा हइ कि देवभूति के औरत सब के संगति बहुत पसंद हल आउ ऊ कामुक सुख में बहुत बेसी डूबल रहऽ हलथिन।<ref name="vishnu purana">{{cite book |title=The Visnu Purana: Ancient Annals of the God with Lotus Eyes |date=June 23, 2021 |publisher=ANU Press Languages |isbn=978-1760464400 |pages=56 |edition=1 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv1sjwpmj.10 |chapter=Book Four: The Royal Dynasties|jstor=j.ctv1sjwpmj.10 }}</ref><ref>{{cite book |title=Ancient Indian History and Civilization |first=Sailendra Nath |last=Sen |publisher=New Age International, 1999 |year=1999 |isbn=978-8-12241-198-0 |page=170 |url=https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA170}}</ref>
== संदर्भ ==
=== टिप्पनी सब ===
{{Reflist}}
=== स्रोत ===
* {{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Past Before Us|url=https://books.google.com/books?id=aei9AAAAQBAJ |year=2013 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-72651-2 }}
* "Dictionary of Buddhism" by Damien Keown (Oxford University Press, 2003) {{ISBN|0-19-860560-9}}
* {{citation |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |author-link=Hem Chandra Raychaudhuri |title=Political History of Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC |year=2006 |publisher=Cosmo Publications |isbn=81-307-0291-6 }}
* "Aśoka and the decline of the Mauryas" Romila Thapar (London 1961).
* "The Yuga Purana", John E. Mitchiner, Kolkata, The Asiatic Society, 2002, {{ISBN|81-7236-124-6}}
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
lx0qqwkgtwdyh8jfvu3y3htfsbagc2b
वसुज्येष्ठ
0
18876
83444
2026-10-25T08:01:37Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox royalty | reign = लगभग १४१–१३१ ईसा पूर्व | title = | succession = [[मगध]] के सम्राट | predecessor = [[अग्निमित्र]] | successor = [[वसुमित्र]] | father = [[अग्निमित्र]] | mother = | spouse = | dynasty = [[शुंग राजवंश]] | religion = [[हिन्दू धर्म]] | dea..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83444
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| reign = लगभग १४१–१३१ ईसा पूर्व
| title =
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| predecessor = [[अग्निमित्र]]
| successor = [[वसुमित्र]]
| father = [[अग्निमित्र]]
| mother =
| spouse =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
| death_date =
| issue =
| image =
| caption =
}}
'''वसुज्येष्ठ''' (शासन लगभग १४१–१३१ ईसा पूर्व), जेकरा '''सुज्येष्ठ''' के नाम से भी जानल जाहे, तीसरा [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन, जे आज के उत्तरी आउ मध्य भारत पर राज कएलथिन।<ref>{{Cite book |last=Kant |first=Shashi |url=https://books.google.com/books?id=j1JuAAAAMAAJ |title=Political and Cultural History of Mid-north India |date=1987 |publisher=Neha Prakashan |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sen |first1=Benoy Chandra |last2=Sen |first2=Binoy Chandra |date=1949 |title=The Extent of the Rule of the Śuṅga Dynasty |url=https://www.jstor.org/stable/44140508 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=12 |pages=54–62 |jstor=44140508 |issn=2249-1937}}</ref> उ १४१ ईसा पूर्व में आपन पिता सम्राट [[अग्निमित्र]] के मौत के बाद गद्दी पर बइठलथिन।<ref>{{Cite book |last=Lahiri |first=Bela |url=https://books.google.com/books?id=vdu1AAAAIAAJ&q=Sujyeshtha |title=Indigenous States of Northern India, Circa 200 B.C. to 320 A.D. |date=1974 |publisher=University of Calcutta |language=en}}</ref> सिक्का सभ से हुनकर शासनकाल के प्रमाण त मिले हे, बाकी एकर बहुत बेसी दस्तावेज नहिं हे आउ हुनकर बारे में बहुत कम जानकारी उपलब्ध हे।<ref>{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |url=https://books.google.com/books?id=efaOR_-YsIcC&dq=Vasujyestha&pg=PA523 |title=Between the Empires: Society in India 300 BCE to 400 CE |date=2006-07-13 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977507-1 |language=en}}</ref> हुनकरा आपन दादा [[पुष्यमित्र शुंग]] के [[अश्वमेध यज्ञ]] के सफलतापूर्वक पूरा करे आउ [[सिंधु नदी]] के किनारा [[इंडो-ग्रीक राजवंश|इंडो-ग्रीक साम्राज्य]] के सेना के हरावे के श्रेय देल जाहे। हुनकर ई उपलब्धियों के जिक्र [[कालिदास]] द्वारा उत्तर [[गुप्त राजवंश|गुप्त काल]] के दौरान लिखल गेल नाटक ''[[मालविकाग्निमित्रम्]]'' में छोट रूप में कएल गेल हे।
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
7wvmz3g6kmzbwna1ak9vcobn3fp08p8
83468
83444
2026-10-25T08:29:17Z
Kandarpajit Kallol
168
83468
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| reign = लगभग १४१–१३१ ईसा पूर्व
| title =
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| predecessor = [[अग्निमित्र]]
| successor = [[वसुमित्र]]
| father = [[अग्निमित्र]]
| mother =
| spouse =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
| death_date =
| issue =
| image =
| caption =
}}
'''वसुज्येष्ठ''' (शासनकाल लगभग १४१–१३१ ईसा पूर्व), जेकरा '''सुज्येष्ठ''' के नाम से भी जानल जा हइ, तीसरा [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन। ऊ आज के उत्तरी आउ मध्य भारत के इलाका पर शासन कइलथिन।<ref>{{Cite book |last=Kant |first=Shashi |url=https://books.google.com/books?id=j1JuAAAAMAAJ |title=Political and Cultural History of Mid-north India |date=1987 |publisher=Neha Prakashan |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sen |first1=Benoy Chandra |last2=Sen |first2=Binoy Chandra |date=1949 |title=The Extent of the Rule of the Śuṅga Dynasty |url=https://www.jstor.org/stable/44140508 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=12 |pages=54–62 |jstor=44140508 |issn=2249-1937}}</ref>
१४१ ईसा पूर्व में अपन पिता सम्राट [[अग्निमित्र]] के मृत्यु के बाद ऊ राजगद्दी पर बइठलथिन।<ref>{{Cite book |last=Lahiri |first=Bela |url=https://books.google.com/books?id=vdu1AAAAIAAJ&q=Sujyeshtha |title=Indigenous States of Northern India, Circa 200 B.C. to 320 A.D. |date=1974 |publisher=University of Calcutta |language=en}}</ref>
हुनकर शासनकाल के प्रमाण सिक्का सब से मिलऽ हइ, लेकिन एह समय के बहुत कम दस्तावेज उपलब्ध हथिन। एह कारण हुनकर जीवन आउ शासन के बारे में बहुत कम जानकारी मिलऽ हइ।<ref>{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |url=https://books.google.com/books?id=efaOR_-YsIcC&dq=Vasujyestha&pg=PA523 |title=Between the Empires: Society in India 300 BCE to 400 CE |date=2006-07-13 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977507-1 |language=en}}</ref>
हुनका अपन दादा [[पुष्यमित्र शुंग]] के [[अश्वमेध यज्ञ]] के सफलतापूर्वक पूरा करे आउ [[सिंधु नदी]] के किनारे [[इंडो-ग्रीक राजवंश|इंडो-ग्रीक साम्राज्य]] के सेना के हरावे के श्रेय देल जा हइ। हुनकर एह उपलब्धि सब के उल्लेख [[कालिदास]] द्वारा उत्तर [[गुप्त राजवंश|गुप्त काल]] में लिखल गेल नाटक ''[[मालविकाग्निमित्रम्]]'' में संक्षेप में कइल गेल हइ।
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
l8gyd6odienzv5c5sc7g2p92b9b5rrw
83469
83468
2026-10-25T08:29:43Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83469
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| reign = लगभग १४१–१३१ ईसा पूर्व
| title =
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| predecessor = [[अग्निमित्र]]
| successor = [[वसुमित्र]]
| father = [[अग्निमित्र]]
| mother =
| spouse =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
| death_date =
| issue =
| image =
| caption =
}}
'''वसुज्येष्ठ''' (शासनकाल लगभग १४१–१३१ ईसा पूर्व), जेकरा '''सुज्येष्ठ''' के नाम से भी जानल जा हइ, तीसरा [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन। ऊ आज के उत्तरी आउ मध्य भारत के इलाका पर शासन कइलथिन।<ref>{{Cite book |last=Kant |first=Shashi |url=https://books.google.com/books?id=j1JuAAAAMAAJ |title=Political and Cultural History of Mid-north India |date=1987 |publisher=Neha Prakashan |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sen |first1=Benoy Chandra |last2=Sen |first2=Binoy Chandra |date=1949 |title=The Extent of the Rule of the Śuṅga Dynasty |url=https://www.jstor.org/stable/44140508 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=12 |pages=54–62 |jstor=44140508 |issn=2249-1937}}</ref> १४१ ईसा पूर्व में अपन पिता सम्राट [[अग्निमित्र]] के मृत्यु के बाद ऊ राजगद्दी पर बइठलथिन।<ref>{{Cite book |last=Lahiri |first=Bela |url=https://books.google.com/books?id=vdu1AAAAIAAJ&q=Sujyeshtha |title=Indigenous States of Northern India, Circa 200 B.C. to 320 A.D. |date=1974 |publisher=University of Calcutta |language=en}}</ref> हुनकर शासनकाल के प्रमाण सिक्का सब से मिलऽ हइ, लेकिन एह समय के बहुत कम दस्तावेज उपलब्ध हथिन। एह कारण हुनकर जीवन आउ शासन के बारे में बहुत कम जानकारी मिलऽ हइ।<ref>{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |url=https://books.google.com/books?id=efaOR_-YsIcC&dq=Vasujyestha&pg=PA523 |title=Between the Empires: Society in India 300 BCE to 400 CE |date=2006-07-13 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977507-1 |language=en}}</ref>
हुनका अपन दादा [[पुष्यमित्र शुंग]] के [[अश्वमेध यज्ञ]] के सफलतापूर्वक पूरा करे आउ [[सिंधु नदी]] के किनारे [[इंडो-ग्रीक राजवंश|इंडो-ग्रीक साम्राज्य]] के सेना के हरावे के श्रेय देल जा हइ। हुनकर एह उपलब्धि सब के उल्लेख [[कालिदास]] द्वारा उत्तर [[गुप्त राजवंश|गुप्त काल]] में लिखल गेल नाटक ''[[मालविकाग्निमित्रम्]]'' में संक्षेप में कइल गेल हइ।
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
mcfcp14pdmj3wca7jo90jwvprzq2oao
83471
83469
2026-10-25T08:30:03Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83471
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| reign = लगभग १४१–१३१ ईसा पूर्व
| title =
| succession = [[मगध]] के सम्राट
| predecessor = [[अग्निमित्र]]
| successor = [[वसुमित्र]]
| father = [[अग्निमित्र]]
| mother =
| spouse =
| dynasty = [[शुंग राजवंश]]
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
| death_date =
| issue =
| image =
| caption =
}}
'''वसुज्येष्ठ''' (शासनकाल लगभग १४१–१३१ ईसा पूर्व), जेकरा '''सुज्येष्ठ''' के नाम से भी जानल जा हइ, तीसरा [[शुंग राजवंश|शुंग सम्राट]] रहथिन। ऊ आज के उत्तरी आउ मध्य भारत के इलाका पर शासन कइलथिन।<ref>{{Cite book |last=Kant |first=Shashi |url=https://books.google.com/books?id=j1JuAAAAMAAJ |title=Political and Cultural History of Mid-north India |date=1987 |publisher=Neha Prakashan |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sen |first1=Benoy Chandra |last2=Sen |first2=Binoy Chandra |date=1949 |title=The Extent of the Rule of the Śuṅga Dynasty |url=https://www.jstor.org/stable/44140508 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=12 |pages=54–62 |jstor=44140508 |issn=2249-1937}}</ref> १४१ ईसा पूर्व में अपन पिता सम्राट [[अग्निमित्र]] के मृत्यु के बाद ऊ राजगद्दी पर बइठलथिन।<ref>{{Cite book |last=Lahiri |first=Bela |url=https://books.google.com/books?id=vdu1AAAAIAAJ&q=Sujyeshtha |title=Indigenous States of Northern India, Circa 200 B.C. to 320 A.D. |date=1974 |publisher=University of Calcutta |language=en}}</ref> हुनकर शासनकाल के प्रमाण सिक्का सब से मिलऽ हइ, लेकिन एह समय के बहुत कम दस्तावेज उपलब्ध हथिन। एह कारण हुनकर जीवन आउ शासन के बारे में बहुत कम जानकारी मिलऽ हइ।<ref>{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |url=https://books.google.com/books?id=efaOR_-YsIcC&dq=Vasujyestha&pg=PA523 |title=Between the Empires: Society in India 300 BCE to 400 CE |date=2006-07-13 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-977507-1 |language=en}}</ref> हुनका अपन दादा [[पुष्यमित्र शुंग]] के [[अश्वमेध यज्ञ]] के सफलतापूर्वक पूरा करे आउ [[सिंधु नदी]] के किनारे [[इंडो-ग्रीक राजवंश|इंडो-ग्रीक साम्राज्य]] के सेना के हरावे के श्रेय देल जा हइ। हुनकर एह उपलब्धि सब के उल्लेख [[कालिदास]] द्वारा उत्तर [[गुप्त राजवंश|गुप्त काल]] में लिखल गेल नाटक ''[[मालविकाग्निमित्रम्]]'' में संक्षेप में कइल गेल हइ।
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:शुंग राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
15h5p6z2j37ysuamfriqwltqopvkz2e
कालाशोक
0
18877
83448
2026-10-25T08:06:07Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox royalty | succession = [[मगध]] के राजा | reign = लगभग ३९५–३६७ ईसा पूर्व | father = [[शिशुनाग]] | issue = भद्रसेन<br>कोरण्डवर्ण<br>मंगुर<br>सर्वञ्जह<br>जालिक<br>उभक<br>संजय<br>कोरव्य<br>नन्दिवर्धन<br>पञ्चमक | pre..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83448
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| succession = [[मगध]] के राजा
| reign = लगभग ३९५–३६७ ईसा पूर्व
| father = [[शिशुनाग]]
| issue = भद्रसेन<br>कोरण्डवर्ण<br>मंगुर<br>सर्वञ्जह<br>जालिक<br>उभक<br>संजय<br>कोरव्य<br>नन्दिवर्धन<br>पञ्चमक
| predecessor = [[शिशुनाग]]
| successor = नन्दिवर्धन (मगध के सिंहासन)
| dynasty = [[शिशुनाग राजवंश]]
}}
'''कालाशोक''' चाहे '''काकवर्ण''' [[शिशुनाग]] के बेटा आउ उत्तराधिकारी रहथिन।{{sfn|Upinder Singh|२०१६|p=२७२}}
उ आपन राज्य के आपन दस बेटन के बीच बांट देलथिन आउ आपन नौवां बेटा, नन्दिवर्धन के [[मगध]] के राजा घोषित कएलथिन।
== शासनकाल ==
[[शिशुनाग]] [[मगध]] के राजधानी के [[वैशाली]] में बदल देलथिन रहे।{{sfn|Kailash Chand Jain|१९७२|p=१०३}} कालाशोक आपन पिता [[शिशुनाग]] के बाद गद्दी पर बइठलथिन।{{sfn|Raychaudhuri|१९७२|pp=१९३–५}}{{sfn|Upinder Singh|२०१६|p=२७२}}<ref name="fast"/> कालाशोक फिर से राजधानी के [[पाटलिपुत्र]] में बदल देलथिन।<ref name="fast">{{cite book |title=FAST GENERAL KNOWLEDGE FOR SSC/RRB RAILWAY/UPSC/CDS/NDA/ARMY/NAVY/AIRFORCE/CTET/TEACHING |publisher=Mocktime Publication |url=https://books.google.com/books?id=De-hDwAAQBAJ&dq=Kalashoka&pg=PT76 |language=English |format=EBook}}</ref>
बौद्ध साहित्य के अनुसार, भगवान बुद्ध के महापरिनिर्वाण के १०० बरिस बाद [[वैशाली]] में भेल [[द्वितीय बौद्ध संगीति]] के राजा कालाशोक द्वारा संरक्षण देल गेल रहे।<ref name="fast"/> बाकी राजा कालाशोक के कड़ा कोसिस के बावजूद बौद्धों के बीच के मतभेद बनल रहलै।<ref name="culture">{{cite book |author1=S. Srikanta Sastri |author2=S. Naganath (English Translation) |title=Indian Culture A Compendium of Indian History, Culture and Heritage |date=28 July 2021 |publisher=Notion Press |isbn=9781638065111 |url=https://books.google.com/books?id=7xg6EAAAQBAJ&dq=Kalashoka&pg=PT106 |language=English |format=EBook}}</ref> उ आपन राज्य के आपन दस बेटन के बीच बांट देलथिन, जे सब एक साथ राज कएलथिन।<ref name="book of history">{{cite book |author1=Manju Bhashini |title=My Book of History & Civics 6 |publisher=Saraswati House Pvt Ltd |isbn=9789353624453 |pages=58 |url=https://books.google.com/books?id=VdExEAAAQBAJ&dq=Kalashoka&pg=PA58 |language=English}}</ref>
== संदर्भ ==
=== टिप्पणियाँ ===
{{Reflist}}
=== स्रोत ===
* {{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=Pearson PLC |year=२०१६ |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|२०१६}} }}
* {{citation |last=Raychaudhuri |first=H.C. |author-link=H.C. Raychaudhuri |date=१९७२ |title=Political History of Ancient India |url=https://archive.org/details/politicalhistory00raycuoft |publisher=University of Calcutta |location=Calcutta }}
* {{citation |last=Jain |first=Kailash Chand |author-link=Kailash Chand Jain |title=Malwa Through the Ages |url=https://books.google.com/books?id=_3O7q7cU7k0C |date=१९७२ |publisher=Motilal Banarsidass |edition=First |isbn=978-81-208-0805-8 |ref={{sfnref|Kailash Chand Jain|१९७२}} }}
[[श्रेणी:भारतीय राजा]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:शिशुनाग राजवंश]]
r90jzwmy8eqrt524idb3aflhy24jwkw
83473
83448
2026-10-25T08:33:24Z
Kandarpajit Kallol
168
83473
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| succession = [[मगध]] के राजा
| reign = लगभग ३९५–३६७ ईसा पूर्व
| father = [[शिशुनाग]]
| issue = भद्रसेन<br>कोरण्डवर्ण<br>मंगुर<br>सर्वञ्जह<br>जालिक<br>उभक<br>संजय<br>कोरव्य<br>नन्दिवर्धन<br>पञ्चमक
| predecessor = [[शिशुनाग]]
| successor = नन्दिवर्धन (मगध के सिंहासन)
| dynasty = [[शिशुनाग राजवंश]]
}}
'''कालाशोक''' चाहे '''काकवर्ण''', [[शिशुनाग]] के बेटा आउ उत्तराधिकारी हलथिन।{{sfn|Upinder Singh|२०१६|p=२७२}} ऊ अपना राज के अपना दस बेटा के बीच बाँट देलथिन आउ अपना नौवाँ बेटा नन्दिवर्धन के [[मगध]] के राजा घोषित कइलथिन।
== शासनकाल ==
[[शिशुनाग]] [[मगध]] के राजधानी [[वैशाली]] में बदल देले रहथिन।{{sfn|Kailash Chand Jain|१९७२|p=१०३}} कालाशोक अपना पिता [[शिशुनाग]] के बाद राजगद्दी पर बइठलथिन।{{sfn|Raychaudhuri|१९७२|pp=१९३–५}}{{sfn|Upinder Singh|२०१६|p=२७२}}<ref name="fast"/> कालाशोक फेर से राजधानी के [[पाटलिपुत्र]] में बदल देलथिन।<ref name="fast">{{cite book |title=FAST GENERAL KNOWLEDGE FOR SSC/RRB RAILWAY/UPSC/CDS/NDA/ARMY/NAVY/AIRFORCE/CTET/TEACHING |publisher=Mocktime Publication |url=https://books.google.com/books?id=De-hDwAAQBAJ&dq=Kalashoka&pg=PT76 |language=English |format=EBook}}</ref>
बौद्ध साहित्य के मुताबिक, भगवान बुद्ध के महापरिनिर्वाण के १०० बरिस बाद [[वैशाली]] में भइल [[द्वितीय बौद्ध संगीति]] के राजा कालाशोक के संरक्षण मिलल रहे।<ref name="fast"/> बाकिर राजा कालाशोक के पूरा कोसिस के बादो बौद्ध लोग के बीच मतभेद बनल रहल।<ref name="culture">{{cite book |author1=S. Srikanta Sastri |author2=S. Naganath (English Translation) |title=Indian Culture A Compendium of Indian History, Culture and Heritage |date=28 July 2021 |publisher=Notion Press |isbn=9781638065111 |url=https://books.google.com/books?id=7xg6EAAAQBAJ&dq=Kalashoka&pg=PT106 |language=English |format=EBook}}</ref> ऊ अपना राज के अपना दस बेटा के बीच बाँट देलथिन, जे सब एके साथे राज कइलक।<ref name="book of history">{{cite book |author1=Manju Bhashini |title=My Book of History & Civics 6 |publisher=Saraswati House Pvt Ltd |isbn=9789353624453 |pages=58 |url=https://books.google.com/books?id=VdExEAAAQBAJ&dq=Kalashoka&pg=PA58 |language=English}}</ref>
== संदर्भ ==
=== टिप्पणी ===
{{Reflist}}
=== स्रोत ===
* {{citation |last=Singh |first=Upinder |author-link=Upinder Singh |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ |publisher=Pearson PLC |year=२०१६ |isbn=978-81-317-1677-9 |ref={{sfnref|Upinder Singh|२०१६}} }}
* {{citation |last=Raychaudhuri |first=H.C. |author-link=H.C. Raychaudhuri |date=१९७२ |title=Political History of Ancient India |url=https://archive.org/details/politicalhistory00raycuoft |publisher=University of Calcutta |location=Calcutta }}
* {{citation |last=Jain |first=Kailash Chand |author-link=Kailash Chand Jain |title=Malwa Through the Ages |url=https://books.google.com/books?id=_3O7q7cU7k0C |date=१९७२ |publisher=Motilal Banarsidass |edition=First |isbn=978-81-208-0805-8 |ref={{sfnref|Kailash Chand Jain|१९७२}} }}
[[श्रेणी:भारतीय राजा]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:शिशुनाग राजवंश]]
hyn6wv5y05prb8qb1bhuei4sfy7bjvv
वितशोक
0
18878
83454
2026-10-25T08:14:29Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox monarch | image = | caption = | succession = [[मौर्य साम्राज्य|मगध]] के राजकुमार | birth_name = | birth_date = ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी | birth_place = | death_date = | death_place = | dynasty = [[मौर्य राजवंश]] | title..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83454
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox monarch
| image =
| caption =
| succession = [[मौर्य साम्राज्य|मगध]] के राजकुमार
| birth_name =
| birth_date = ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| dynasty = [[मौर्य राजवंश]]
| title =
| predecessor =
| successor =
| spouse =
| issue =
| father = [[बिन्दुसार]]
| mother = [[शुभद्रांगी]]
| religion = [[जैन धर्म]]
}}
'''वीतशोक''' चाहे '''तिस्स''' (जनम ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी), [[अशोक]] के एकमात्र सगा भाई के रूप में [[मौर्य साम्राज्य]] के राजकुमार रहथिन,<ref name=strong /> आउ अशोक द्वारा जिंदा छोड़ल गेल एकमात्र भाई रहथिन। [[दिव्यावदान]] के अनुसार, उ [[जैन धर्म]] के अनुयायी रहथिन आउ आरामदेह जीवन जिए खातिर [[बौद्ध धर्म|बौद्ध भिक्षुओं]] के आलोचना कएल करथिन। दरबारियों द्वारा हुनकरा जबरदस्ती सिंहासन पर बैठावल गेल रहे। बाद में वीतशोक भिक्षु बन गेलथिन आउ कड़ा तपस्या कएलथिन।
== नाम ==
श्रीलंकाई ग्रंथन में वीतशोक के तिस्स (चाहे तिष्य) कहल गेल हे।<ref>Yuan Chwang's travels in India Volumes 14-15 of Oriental Translation Fund Volume 2 of On Yuan Chwang's Travels in India, 629-645 A.D, Stephen Wootton Bushell Authors Thomas Watters, Vincent Arthur Smith Editors Thomas William Rhys Davids, Stephen Wootton Bushell Royal Asiatic Society, 1905 p. 95</ref><ref>Ashoka, the Buddhist Emperor of India, Volume 2 Volume 29 of Rulers of India, Ashoka, the Buddhist emperor of India, Vincent Arthur Smith, Edition 2, Clarendon Press, 1901, p. 162</ref> [[थेरगाथा]] के टीका<ref>Ashoka, Radhakumud Mookerji, Edition 3, Motilal Banarsidass, 1995, p.7</ref> तिस्स आउ वीतशोक के अलग-अलग व्यक्ति मानै हे। दोसर स्रोतों में हुनकरा '''विगताशोक''', '''सुदत्त''' चाहे '''सुगात्र''' भी कहल गेल हे। [[महावंश]] में बाद में हुनकर नाम '''एकविहारिक''' बतावल गेल हे।<ref name=thapar>{{cite book|last1=Thapar|first1=Romila|authorlink1=Romila Thapar|title=Aśoka and the decline of the Mauryas|date=2012|publisher=Oxford University Press|location=New Delhi|isbn=9780198077244|edition=3rd|url=http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198077244.001.0001/acprof-9780198077244-chapter-2|accessdate=9 January 2016|chapter=2|url-access=subscription }}</ref>
== दन्तकथा सभ में ==
५वीं शताब्दी के पौराणिक ग्रंथ [[अशोकावदान]] में एगो कहानी हे कि पुण्ड्रवर्धन आउ फिर [[पाटलिपुत्र]] में कौनों व्यक्ति [[महावीर]] के सामने झुकते हुए [[बुद्ध]] के चित्र बनैलकै। सजा के रूप में, अशोक जैन भिक्षुओं के मौत के घाट उतारे के हुकुम देलथिन आउ जैनियों के मारे खातिर इनाम के घोषणा कएलथिन। कौनों व्यक्ति वीतशोक के जैन समझ के पकड़ लेलकै आउ हुनकरा अशोक के सामने ले जावल गेल। आपन भाई के पहचान कएला के बाद, अशोक हत्या के हुकुम बंद क देलथिन।<ref name=strong>{{cite book | author=John S. Strong | authorlink = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | accessdate=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=222–233}}</ref>{{rp|२३२}}
हालाँकि, अशोक के जीवन पर आधारित बेसी प्रामाणिक कामन के अनुसार, अशोक के सम्राट बनला के बाद वीतशोक के भाग्य अनजान हे। कुछ विद्वानों के सुझाव हे कि वीतशोक अशोक के सेनापति चाहे मंत्री बनल होथिन। [[दीपवंश]] के अनुसार, कहल गेल हे कि अशोक आपन १०० भाइयो के मार देलथिन।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.233422|title=The Making Of The Indian Nation|last=Balkrishna Govind Gokhale|publisher=Asia Publishing House, Bombay|pages=22}}</ref> एकरे विपरीत, [[महावंश]] में दर्ज हे कि अशोक ९९ भाइयो के हत्या कएलथिन।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/TheHindusAnAlternativeHistoryWendyDoniger_201404|title=The Hindus An Alternative History|last=Wendy Doniger|publisher=The Penguin Press, New York|year=2009|pages=173|language=English}}</ref> तिब्बती बौद्ध परंपरा में, तारानाथ के 'भारत में बौद्ध धर्म के इतिहास' बताव हे कि अशोक ६ भाइयो के मार देलथिन।{{sfn|Thapar|1961|pp=25–26}} दोसर तरफ, बौद्ध कथा अशोकावदान में सिर्फ एक भाई सुसीम के मारे जाने के जिक्र हे, आउ दोसर भाइयो के मारे जाने के कौनों संदर्भ नहिं हे।
ई विविधताएँ सांप्रदायिक बौद्ध ग्रंथों द्वारा ऐतिहासिक घटनाओं के व्याख्या करे में विसंगतियों आउ अनिश्चितताओं के उजागर कराहे।{{sfn|Lahiri|2015|p=102}} अशोक के पाँचवां वृहद् शिलालेख (Rock Edict V) में हुनकर भाइयो आउ बहिनों के जिक्र मिले हे, जिससे पता चलाहे कि उ लोग हुनकर शासनकाल के दौरान जिंदा रहथिन आउ कुलीन पदों पर रहथिन। ई बात बौद्ध दन्तकथाओं के खारिज कराहे, जे दावा करथिन हे कि उ आपन एक भाई के छोड़ के सब भाइयो के मार देलथिन रहे। ई शिलालेख सुझाव देव हे कि अइसन विवरण बढ़ा-चढ़ा के लिखल गेल हे।<ref>{{cite book | last = Olivelle | first = Patrick | title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King | publisher = Yale University Press | year = 2023 | isbn = 9780300270006 | page = 84 | url = https://www.google.co.in/books/edition/Indian_Lives_Series_Book_1_Ashoka/LsXPEAAAQBAJ?hl=en | archive-url = https://web.archive.org/web/20250823112410/https://www.google.co.in/books/edition/Indian_Lives_Series_Book_1_Ashoka/LsXPEAAAQBAJ?hl=en | archive-date = 23 August 2025 | access-date = 12 June 2025 }}</ref>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य राजवंश]]
[[श्रेणी:मौर्य राजकुमार]]
[[श्रेणी:अशोक के परिवार]]
pjnu3796bwk9ukw33wlr081iio55izm
83456
83454
2026-10-25T08:15:45Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83456
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| image =
| caption =
| succession = [[मौर्य साम्राज्य|मगध]] के राजकुमार
| birth_name =
| birth_date = ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| dynasty = [[मौर्य राजवंश]]
| title =
| predecessor =
| successor =
| spouse =
| issue =
| father = [[बिन्दुसार]]
| mother = [[शुभद्रांगी]]
| religion = [[जैन धर्म]]
}}
'''वीतशोक''' चाहे '''तिस्स''' (जनम ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी), [[अशोक]] के एकमात्र सगा भाई के रूप में [[मौर्य साम्राज्य]] के राजकुमार रहथिन,<ref name=strong /> आउ अशोक द्वारा जिंदा छोड़ल गेल एकमात्र भाई रहथिन। [[दिव्यावदान]] के अनुसार, उ [[जैन धर्म]] के अनुयायी रहथिन आउ आरामदेह जीवन जिए खातिर [[बौद्ध धर्म|बौद्ध भिक्षुओं]] के आलोचना कएल करथिन। दरबारियों द्वारा हुनकरा जबरदस्ती सिंहासन पर बैठावल गेल रहे। बाद में वीतशोक भिक्षु बन गेलथिन आउ कड़ा तपस्या कएलथिन।
== नाम ==
श्रीलंकाई ग्रंथन में वीतशोक के तिस्स (चाहे तिष्य) कहल गेल हे।<ref>Yuan Chwang's travels in India Volumes 14-15 of Oriental Translation Fund Volume 2 of On Yuan Chwang's Travels in India, 629-645 A.D, Stephen Wootton Bushell Authors Thomas Watters, Vincent Arthur Smith Editors Thomas William Rhys Davids, Stephen Wootton Bushell Royal Asiatic Society, 1905 p. 95</ref><ref>Ashoka, the Buddhist Emperor of India, Volume 2 Volume 29 of Rulers of India, Ashoka, the Buddhist emperor of India, Vincent Arthur Smith, Edition 2, Clarendon Press, 1901, p. 162</ref> [[थेरगाथा]] के टीका<ref>Ashoka, Radhakumud Mookerji, Edition 3, Motilal Banarsidass, 1995, p.7</ref> तिस्स आउ वीतशोक के अलग-अलग व्यक्ति मानै हे। दोसर स्रोतों में हुनकरा '''विगताशोक''', '''सुदत्त''' चाहे '''सुगात्र''' भी कहल गेल हे। [[महावंश]] में बाद में हुनकर नाम '''एकविहारिक''' बतावल गेल हे।<ref name=thapar>{{cite book|last1=Thapar|first1=Romila|authorlink1=Romila Thapar|title=Aśoka and the decline of the Mauryas|date=2012|publisher=Oxford University Press|location=New Delhi|isbn=9780198077244|edition=3rd|url=http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198077244.001.0001/acprof-9780198077244-chapter-2|accessdate=9 January 2016|chapter=2|url-access=subscription }}</ref>
== दन्तकथा सभ में ==
५वीं शताब्दी के पौराणिक ग्रंथ [[अशोकावदान]] में एगो कहानी हे कि पुण्ड्रवर्धन आउ फिर [[पाटलिपुत्र]] में कौनों व्यक्ति [[महावीर]] के सामने झुकते हुए [[बुद्ध]] के चित्र बनैलकै। सजा के रूप में, अशोक जैन भिक्षुओं के मौत के घाट उतारे के हुकुम देलथिन आउ जैनियों के मारे खातिर इनाम के घोषणा कएलथिन। कौनों व्यक्ति वीतशोक के जैन समझ के पकड़ लेलकै आउ हुनकरा अशोक के सामने ले जावल गेल। आपन भाई के पहचान कएला के बाद, अशोक हत्या के हुकुम बंद क देलथिन।<ref name=strong>{{cite book | author=John S. Strong | authorlink = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | accessdate=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=222–233}}</ref>{{rp|२३२}}
हालाँकि, अशोक के जीवन पर आधारित बेसी प्रामाणिक कामन के अनुसार, अशोक के सम्राट बनला के बाद वीतशोक के भाग्य अनजान हे। कुछ विद्वानों के सुझाव हे कि वीतशोक अशोक के सेनापति चाहे मंत्री बनल होथिन। [[दीपवंश]] के अनुसार, कहल गेल हे कि अशोक आपन १०० भाइयो के मार देलथिन।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.233422|title=The Making Of The Indian Nation|last=Balkrishna Govind Gokhale|publisher=Asia Publishing House, Bombay|pages=22}}</ref> एकरे विपरीत, [[महावंश]] में दर्ज हे कि अशोक ९९ भाइयो के हत्या कएलथिन।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/TheHindusAnAlternativeHistoryWendyDoniger_201404|title=The Hindus An Alternative History|last=Wendy Doniger|publisher=The Penguin Press, New York|year=2009|pages=173|language=English}}</ref> तिब्बती बौद्ध परंपरा में, तारानाथ के 'भारत में बौद्ध धर्म के इतिहास' बताव हे कि अशोक ६ भाइयो के मार देलथिन।{{sfn|Thapar|1961|pp=25–26}} दोसर तरफ, बौद्ध कथा अशोकावदान में सिर्फ एक भाई सुसीम के मारे जाने के जिक्र हे, आउ दोसर भाइयो के मारे जाने के कौनों संदर्भ नहिं हे।
ई विविधताएँ सांप्रदायिक बौद्ध ग्रंथों द्वारा ऐतिहासिक घटनाओं के व्याख्या करे में विसंगतियों आउ अनिश्चितताओं के उजागर कराहे।{{sfn|Lahiri|2015|p=102}} अशोक के पाँचवां वृहद् शिलालेख (Rock Edict V) में हुनकर भाइयो आउ बहिनों के जिक्र मिले हे, जिससे पता चलाहे कि उ लोग हुनकर शासनकाल के दौरान जिंदा रहथिन आउ कुलीन पदों पर रहथिन। ई बात बौद्ध दन्तकथाओं के खारिज कराहे, जे दावा करथिन हे कि उ आपन एक भाई के छोड़ के सब भाइयो के मार देलथिन रहे। ई शिलालेख सुझाव देव हे कि अइसन विवरण बढ़ा-चढ़ा के लिखल गेल हे।<ref>{{cite book | last = Olivelle | first = Patrick | title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King | publisher = Yale University Press | year = 2023 | isbn = 9780300270006 | page = 84 | url = https://www.google.co.in/books/edition/Indian_Lives_Series_Book_1_Ashoka/LsXPEAAAQBAJ?hl=en | archive-url = https://web.archive.org/web/20250823112410/https://www.google.co.in/books/edition/Indian_Lives_Series_Book_1_Ashoka/LsXPEAAAQBAJ?hl=en | archive-date = 23 August 2025 | access-date = 12 June 2025 }}</ref>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य राजवंश]]
[[श्रेणी:मौर्य राजकुमार]]
[[श्रेणी:अशोक के परिवार]]
dh1zigudg2wbl110bze3ndimbkpsdra
83457
83456
2026-10-25T08:16:39Z
Kandarpajit Kallol
168
83457
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| image =
| caption =
| succession = [[मौर्य साम्राज्य|मगध]] के राजकुमार
| birth_name =
| birth_date = ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| dynasty = [[मौर्य राजवंश]]
| title =
| predecessor =
| successor =
| spouse =
| issue =
| father = [[बिन्दुसार]]
| mother = [[शुभद्रांगी]]
| religion = [[जैन धर्म]]
}}
'''वीतशोक''' चाहे '''तिस्स''' (जनम ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी), [[अशोक]] के एकमात्र सगा भाई के रूप में [[मौर्य साम्राज्य]] के राजकुमार रहथिन,<ref name=strong /> आउ अशोक द्वारा जिंदा छोड़ल गेल एकमात्र भाई रहथिन। [[दिव्यावदान]] के अनुसार, उ [[जैन धर्म]] के अनुयायी रहथिन आउ आरामदेह जीवन जिए खातिर [[बौद्ध धर्म|बौद्ध भिक्षुओं]] के आलोचना कएल करथिन। दरबारियों द्वारा हुनकरा जबरदस्ती सिंहासन पर बैठावल गेल रहे। बाद में वीतशोक भिक्षु बन गेलथिन आउ कड़ा तपस्या कएलथिन।
== नाम ==
श्रीलंकाई ग्रंथन में वीतशोक के तिस्स (चाहे तिष्य) कहल गेल हे।<ref>Yuan Chwang's travels in India Volumes 14-15 of Oriental Translation Fund Volume 2 of On Yuan Chwang's Travels in India, 629-645 A.D, Stephen Wootton Bushell Authors Thomas Watters, Vincent Arthur Smith Editors Thomas William Rhys Davids, Stephen Wootton Bushell Royal Asiatic Society, 1905 p. 95</ref><ref>Ashoka, the Buddhist Emperor of India, Volume 2 Volume 29 of Rulers of India, Ashoka, the Buddhist emperor of India, Vincent Arthur Smith, Edition 2, Clarendon Press, 1901, p. 162</ref> [[थेरगाथा]] के टीका<ref>Ashoka, Radhakumud Mookerji, Edition 3, Motilal Banarsidass, 1995, p.7</ref> तिस्स आउ वीतशोक के अलग-अलग व्यक्ति मानै हे। दोसर स्रोतों में हुनकरा '''विगताशोक''', '''सुदत्त''' चाहे '''सुगात्र''' भी कहल गेल हे। [[महावंश]] में बाद में हुनकर नाम '''एकविहारिक''' बतावल गेल हे।<ref name=thapar>{{cite book|last1=Thapar|first1=Romila|authorlink1=Romila Thapar|title=Aśoka and the decline of the Mauryas|date=2012|publisher=Oxford University Press|location=New Delhi|isbn=9780198077244|edition=3rd|url=http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198077244.001.0001/acprof-9780198077244-chapter-2|accessdate=9 January 2016|chapter=2|url-access=subscription }}</ref>
== दन्तकथा सभ में ==
५वीं शताब्दी के पौराणिक ग्रंथ [[अशोकावदान]] में एगो कहानी हे कि पुण्ड्रवर्धन आउ फिर [[पाटलिपुत्र]] में कौनों व्यक्ति [[महावीर]] के सामने झुकते हुए [[बुद्ध]] के चित्र बनैलकै। सजा के रूप में, अशोक जैन भिक्षुओं के मौत के घाट उतारे के हुकुम देलथिन आउ जैनियों के मारे खातिर इनाम के घोषणा कएलथिन। कौनों व्यक्ति वीतशोक के जैन समझ के पकड़ लेलकै आउ हुनकरा अशोक के सामने ले जावल गेल। आपन भाई के पहचान कएला के बाद, अशोक हत्या के हुकुम बंद क देलथिन।<ref name=strong>{{cite book | author=John S. Strong | authorlink = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | accessdate=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=222–233}}</ref>{{rp|२३२}}
हालाँकि, अशोक के जीवन पर आधारित बेसी प्रामाणिक कामन के अनुसार, अशोक के सम्राट बनला के बाद वीतशोक के भाग्य अनजान हे। कुछ विद्वानों के सुझाव हे कि वीतशोक अशोक के सेनापति चाहे मंत्री बनल होथिन। [[दीपवंश]] के अनुसार, कहल गेल हे कि अशोक आपन १०० भाइयो के मार देलथिन।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.233422|title=The Making Of The Indian Nation|last=Balkrishna Govind Gokhale|publisher=Asia Publishing House, Bombay|pages=22}}</ref> एकरे विपरीत, [[महावंश]] में दर्ज हे कि अशोक ९९ भाइयो के हत्या कएलथिन।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/TheHindusAnAlternativeHistoryWendyDoniger_201404|title=The Hindus An Alternative History|last=Wendy Doniger|publisher=The Penguin Press, New York|year=2009|pages=173|language=English}}</ref> तिब्बती बौद्ध परंपरा में, तारानाथ के 'भारत में बौद्ध धर्म के इतिहास' बताव हे कि अशोक ६ भाइयो के मार देलथिन।{{sfn|Thapar|1961|pp=25–26}} दोसर तरफ, बौद्ध कथा अशोकावदान में सिर्फ एक भाई सुसीम के मारे जाने के जिक्र हे, आउ दोसर भाइयो के मारे जाने के कौनों संदर्भ नहिं हे।
ई विविधताएँ सांप्रदायिक बौद्ध ग्रंथों द्वारा ऐतिहासिक घटनाओं के व्याख्या करे में विसंगतियों आउ अनिश्चितताओं के उजागर कराहे।{{sfn|Lahiri|2015|p=102}} अशोक के पाँचवां वृहद् शिलालेख (Rock Edict V) में हुनकर भाइयो आउ बहिनों के जिक्र मिले हे, जिससे पता चलाहे कि उ लोग हुनकर शासनकाल के दौरान जिंदा रहथिन आउ कुलीन पदों पर रहथिन। ई बात बौद्ध दन्तकथाओं के खारिज कराहे, जे दावा करथिन हे कि उ आपन एक भाई के छोड़ के सब भाइयो के मार देलथिन रहे। ई शिलालेख सुझाव देव हे कि अइसन विवरण बढ़ा-चढ़ा के लिखल गेल हे।<ref>{{cite book | last = Olivelle | first = Patrick | title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King | publisher = Yale University Press | year = 2023 | isbn = 9780300270006 | page = 84 | url = https://www.google.co.in/books/edition/Indian_Lives_Series_Book_1_Ashoka/LsXPEAAAQBAJ?hl=en | archive-url = https://web.archive.org/web/20250823112410/https://www.google.co.in/books/edition/Indian_Lives_Series_Book_1_Ashoka/LsXPEAAAQBAJ?hl=en | archive-date = 23 August 2025 | access-date = 12 June 2025 }}</ref>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य राजवंश]]
[[श्रेणी:मौर्य राजकुमार]]
[[श्रेणी:मगध]]
rso4lu1ppdcmq6jb5dmgi5njyyrmnzq
83458
83457
2026-10-25T08:17:54Z
Kandarpajit Kallol
168
83458
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| image =
| caption =
| succession = [[मौर्य साम्राज्य|मगध]] के राजकुमार
| birth_name =
| birth_date = ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| dynasty = [[मौर्य राजवंश]]
| title =
| predecessor =
| successor =
| spouse =
| issue =
| father = [[बिन्दुसार]]
| mother = [[शुभद्रांगी]]
| religion = [[जैन धर्म]]
}}
'''वितशोक''' चाहे '''तिस्स''' (जनम ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी), [[अशोक]] के एकमात्र सगा भाई के रूप में [[मौर्य साम्राज्य]] के राजकुमार रहथिन,<ref name=strong /> आउ अशोक द्वारा जिंदा छोड़ल गेल एकमात्र भाई रहथिन। [[दिव्यावदान]] के अनुसार, उ [[जैन धर्म]] के अनुयायी रहथिन आउ आरामदेह जीवन जिए खातिर [[बौद्ध धर्म|बौद्ध भिक्षुओं]] के आलोचना कएल करथिन। दरबारियों द्वारा हुनकरा जबरदस्ती सिंहासन पर बैठावल गेल रहे। बाद में वितशोक भिक्षु बन गेलथिन आउ कड़ा तपस्या कएलथिन।
== नाम ==
श्रीलंकाई ग्रंथन में वितशोक के तिस्स (चाहे तिष्य) कहल गेल हे।<ref>Yuan Chwang's travels in India Volumes 14-15 of Oriental Translation Fund Volume 2 of On Yuan Chwang's Travels in India, 629-645 A.D, Stephen Wootton Bushell Authors Thomas Watters, Vincent Arthur Smith Editors Thomas William Rhys Davids, Stephen Wootton Bushell Royal Asiatic Society, 1905 p. 95</ref><ref>Ashoka, the Buddhist Emperor of India, Volume 2 Volume 29 of Rulers of India, Ashoka, the Buddhist emperor of India, Vincent Arthur Smith, Edition 2, Clarendon Press, 1901, p. 162</ref> [[थेरगाथा]] के टीका<ref>Ashoka, Radhakumud Mookerji, Edition 3, Motilal Banarsidass, 1995, p.7</ref> तिस्स आउ वितशोक के अलग-अलग व्यक्ति मानै हे। दोसर स्रोतों में हुनकरा '''विगताशोक''', '''सुदत्त''' चाहे '''सुगात्र''' भी कहल गेल हे। [[महावंश]] में बाद में हुनकर नाम '''एकविहारिक''' बतावल गेल हे।<ref name=thapar>{{cite book|last1=Thapar|first1=Romila|authorlink1=Romila Thapar|title=Aśoka and the decline of the Mauryas|date=2012|publisher=Oxford University Press|location=New Delhi|isbn=9780198077244|edition=3rd|url=http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198077244.001.0001/acprof-9780198077244-chapter-2|accessdate=9 January 2016|chapter=2|url-access=subscription }}</ref>
== दन्तकथा सभ में ==
५वीं शताब्दी के पौराणिक ग्रंथ [[अशोकावदान]] में एगो कहानी हे कि पुण्ड्रवर्धन आउ फिर [[पाटलिपुत्र]] में कौनों व्यक्ति [[महावीर]] के सामने झुकते हुए [[बुद्ध]] के चित्र बनैलकै। सजा के रूप में, अशोक जैन भिक्षुओं के मौत के घाट उतारे के हुकुम देलथिन आउ जैनियों के मारे खातिर इनाम के घोषणा कएलथिन। कौनों व्यक्ति वितशोक के जैन समझ के पकड़ लेलकै आउ हुनकरा अशोक के सामने ले जावल गेल। आपन भाई के पहचान कएला के बाद, अशोक हत्या के हुकुम बंद क देलथिन।<ref name=strong>{{cite book | author=John S. Strong | authorlink = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | accessdate=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=222–233}}</ref>{{rp|२३२}}
हालाँकि, अशोक के जीवन पर आधारित बेसी प्रामाणिक कामन के अनुसार, अशोक के सम्राट बनला के बाद वितशोक के भाग्य अनजान हे। कुछ विद्वानों के सुझाव हे कि वितशोक अशोक के सेनापति चाहे मंत्री बनल होथिन। [[दीपवंश]] के अनुसार, कहल गेल हे कि अशोक आपन १०० भाइयो के मार देलथिन।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.233422|title=The Making Of The Indian Nation|last=Balkrishna Govind Gokhale|publisher=Asia Publishing House, Bombay|pages=22}}</ref> एकरे विपरीत, [[महावंश]] में दर्ज हे कि अशोक ९९ भाइयो के हत्या कएलथिन।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/TheHindusAnAlternativeHistoryWendyDoniger_201404|title=The Hindus An Alternative History|last=Wendy Doniger|publisher=The Penguin Press, New York|year=2009|pages=173|language=English}}</ref> तिब्बती बौद्ध परंपरा में, तारानाथ के 'भारत में बौद्ध धर्म के इतिहास' बताव हे कि अशोक ६ भाइयो के मार देलथिन।{{sfn|Thapar|1961|pp=25–26}} दोसर तरफ, बौद्ध कथा अशोकावदान में सिर्फ एक भाई सुसीम के मारे जाने के जिक्र हे, आउ दोसर भाइयो के मारे जाने के कौनों संदर्भ नहिं हे।
ई विविधताएँ सांप्रदायिक बौद्ध ग्रंथों द्वारा ऐतिहासिक घटनाओं के व्याख्या करे में विसंगतियों आउ अनिश्चितताओं के उजागर कराहे।{{sfn|Lahiri|2015|p=102}} अशोक के पाँचवां वृहद् शिलालेख (Rock Edict V) में हुनकर भाइयो आउ बहिनों के जिक्र मिले हे, जिससे पता चलाहे कि उ लोग हुनकर शासनकाल के दौरान जिंदा रहथिन आउ कुलीन पदों पर रहथिन। ई बात बौद्ध दन्तकथाओं के खारिज कराहे, जे दावा करथिन हे कि उ आपन एक भाई के छोड़ के सब भाइयो के मार देलथिन रहे। ई शिलालेख सुझाव देव हे कि अइसन विवरण बढ़ा-चढ़ा के लिखल गेल हे।<ref>{{cite book | last = Olivelle | first = Patrick | title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King | publisher = Yale University Press | year = 2023 | isbn = 9780300270006 | page = 84 | url = https://www.google.co.in/books/edition/Indian_Lives_Series_Book_1_Ashoka/LsXPEAAAQBAJ?hl=en | archive-url = https://web.archive.org/web/20250823112410/https://www.google.co.in/books/edition/Indian_Lives_Series_Book_1_Ashoka/LsXPEAAAQBAJ?hl=en | archive-date = 23 August 2025 | access-date = 12 June 2025 }}</ref>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य राजवंश]]
[[श्रेणी:मौर्य राजकुमार]]
[[श्रेणी:मगध]]
1d39ujzpdn8d2fb7btf2u92y5gyoavs
83474
83458
2026-10-25T08:34:16Z
Kandarpajit Kallol
168
83474
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| image =
| caption =
| succession = [[मौर्य साम्राज्य|मगध]] के राजकुमार
| birth_name =
| birth_date = ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| dynasty = [[मौर्य राजवंश]]
| title =
| predecessor =
| successor =
| spouse =
| issue =
| father = [[बिन्दुसार]]
| mother = [[शुभद्रांगी]]
| religion = [[जैन धर्म]]
}}
'''वितशोक''' चाहे '''तिस्स''' (जनम ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी), [[अशोक]] के एकमात्र सगा भाई के रूप में [[मौर्य साम्राज्य]] के राजकुमार हलथिन।<ref name=strong /> कहल जा हइ कि अशोक उनका जिंदा छोड़ देलथिन आउ ऊ उनकर एकमात्र भाई हलथिन जे बचल रहलथिन। [[दिव्यावदान]] के मुताबिक, ऊ [[जैन धर्म]] के अनुयायी हलथिन आउ आराम के जिनगी जिए वाला [[बौद्ध धर्म|बौद्ध भिक्षु]] लोग के आलोचना करथिन। दरबार के लोग उनका जबरदस्ती सिंहासन पर बइठावे के कोसिस कइलक। बाद में वितशोक भिक्षु बन गेलथिन आउ कठोर तपस्या कइलथिन।
== नाम ==
श्रीलंकाई ग्रंथन में वितशोक के तिस्स चाहे तिष्य कहल गेल हइ।<ref>Yuan Chwang's travels in India Volumes 14-15 of Oriental Translation Fund Volume 2 of On Yuan Chwang's Travels in India, 629-645 A.D, Stephen Wootton Bushell Authors Thomas Watters, Vincent Arthur Smith Editors Thomas William Rhys Davids, Stephen Wootton Bushell Royal Asiatic Society, 1905 p. 95</ref><ref>Ashoka, the Buddhist Emperor of India, Volume 2 Volume 29 of Rulers of India, Ashoka, the Buddhist emperor of India, Vincent Arthur Smith, Edition 2, Clarendon Press, 1901, p. 162</ref> [[थेरगाथा]] के टीका में तिस्स आउ वितशोक के अलग-अलग आदमी मानल गेल हइ।<ref>Ashoka, Radhakumud Mookerji, Edition 3, Motilal Banarsidass, 1995, p.7</ref> दोसर स्रोत में उनका '''विगताशोक''', '''सुदत्त''' चाहे '''सुगात्र''' भी कहल गेल हइ। [[महावंश]] में बाद में उनकर नाम '''एकविहारिक''' बतावल गेल हइ।<ref name=thapar>{{cite book|last1=Thapar|first1=Romila|authorlink1=Romila Thapar|title=Aśoka and the decline of the Mauryas|date=2012|publisher=Oxford University Press|location=New Delhi|isbn=9780198077244|edition=3rd|url=http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198077244.001.0001/acprof-9780198077244-chapter-2|accessdate=9 January 2016|chapter=2|url-access=subscription }}</ref>
== दंतकथा में ==
पाँचवीं शताब्दी के पौराणिक ग्रंथ [[अशोकावदान]] में एगो कथा हइ। एकरा मुताबिक, पुण्ड्रवर्धन आउ फेर [[पाटलिपुत्र]] में केहू एगो अइसन चित्र बनइलक, जेह में एगो आदमी [[महावीर]] के सामने झुक रहल हल आउ चित्र में [[बुद्ध]] के भी देखावल गेल हल। सजा के रूप में अशोक जैन भिक्षु लोग के मार देवे के हुकुम देलथिन आउ जैन लोग के मारे खातिर इनाम के घोषणा कइलथिन। एगो आदमी वितशोक के जैन समझ के पकड़ लेलक आउ उनका अशोक के सामने ले गेल। अपना भाई के पहचानला के बाद अशोक उनकर हत्या के हुकुम रोक देलथिन।<ref name=strong>{{cite book | author=John S. Strong | authorlink = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | accessdate=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | pages=222–233}}</ref>{{rp|२३२}}
हालाँकि, अशोक के जीवन पर आधारित बेसी भरोसेमंद अध्ययन के मुताबिक, सम्राट बने के बाद वितशोक के साथ का भइल, ई साफ नइखे। कुछ विद्वान के अनुमान हइ कि वितशोक अशोक के सेनापति चाहे मंत्री रहल होथिन। [[दीपवंश]] के मुताबिक, अशोक अपना १०० भाइयन के मार देलथिन।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.233422|title=The Making Of The Indian Nation|last=Balkrishna Govind Gokhale|publisher=Asia Publishing House, Bombay|pages=22}}</ref> एकर उलट, [[महावंश]] में लिखल हइ कि अशोक ९९ भाइयन के हत्या कइलथिन।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/TheHindusAnAlternativeHistoryWendyDoniger_201404|title=The Hindus An Alternative History|last=Wendy Doniger|publisher=The Penguin Press, New York|year=2009|pages=173|language=English}}</ref> तिब्बती बौद्ध परंपरा में तारानाथ के 'भारत में बौद्ध धर्म के इतिहास' में कहल गेल हइ कि अशोक छह गो भाई के मार देलथिन।{{sfn|Thapar|1961|pp=25–26}} दोसर ओर, बौद्ध कथा अशोकावदान में खाली एगो भाई सुसीम के मारे जाए के जिक्र हइ; बाकी भाइयन के हत्या के बारे में कुछ नइखे कहल गेल।
ई अलग-अलग विवरण देखावऽ हइ कि धार्मिक समुदाय के ग्रंथ में ऐतिहासिक घटना के वर्णन में अंतर आउ अनिश्चितता रहल हइ।{{sfn|Lahiri|2015|p=102}} अशोक के पाँचवाँ वृहद् शिलालेख (Rock Edict V) में उनकर भाई आउ बहिन के जिक्र मिलऽ हइ। एहसे पता चलऽ हइ कि उनकर कुछ भाई-बहिन शासनकाल में जिंदा रहथिन आउ ऊँच पद पर रहलथिन। ई बात ओह बौद्ध दंतकथा पर सवाल उठावऽ हइ, जे कहऽ हइ कि अशोक अपना एगो भाई के छोड़के बाकी सबके मार देलथिन। शिलालेख से संकेत मिलऽ हइ कि अइसन विवरण में घटना के बढ़ा-चढ़ाके पेश कइल गेल हो सकऽ हइ।<ref>{{cite book | last = Olivelle | first = Patrick | title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King | publisher = Yale University Press | year = 2023 | isbn = 9780300270006 | page = 84 | url = https://www.google.co.in/books/edition/Indian_Lives_Series_Book_1_Ashoka/LsXPEAAAQBAJ?hl=en | archive-url = https://web.archive.org/web/20250823112410/https://www.google.co.in/books/edition/Indian_Lives_Series_Book_1_Ashoka/LsXPEAAAQBAJ?hl=en | archive-date = 23 August 2025 | access-date = 12 June 2025 }}</ref>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य राजवंश]]
[[श्रेणी:मौर्य राजकुमार]]
[[श्रेणी:मगध]]
a85tcckvqqhyjuh0rx2cepyaechepik
तिष्यरक्षिता
0
18879
83460
2026-10-25T08:22:06Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox royalty | name = तिष्यरक्षिता | image = Asoka's Queen.jpg |caption = तिष्यरक्षिता बोधि वृक्ष के नष्ट करावे के साजिश रचथिन हे, अबनीन्द्रनाथ टैगोर के एगो पेंटिंग में देखावल गेल हे, लगभ..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83460
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = तिष्यरक्षिता
| image = Asoka's Queen.jpg
|caption = तिष्यरक्षिता बोधि वृक्ष के नष्ट करावे के साजिश रचथिन हे, अबनीन्द्रनाथ टैगोर के एगो पेंटिंग में देखावल गेल हे, लगभग १९१०
| title = मौर्य साम्राज्य के महारानी
| reign = लगभग २४०–२३२ ईसा पूर्व (महारानी के रूप में)
| spouse = [[अशोक]] (बियाह २४०–२३९ ईसा पूर्व)
| predecessor = [[असंगमित्रा]]
| successor =
| house = [[मौर्य साम्राज्य|मौर्य]]
| death_date = लगभग २३२ ईसा पूर्व
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
}}
'''तिष्यरक्षिता''' (पालि में ''तिस्सरक्खा'') ईसा पूर्व ३वीं शताब्दी में [[मौर्य साम्राज्य]] के सम्राट [[अशोक]] के आखिरी महारानी रहथिन। बौद्ध वृत्तांतों में उ मुख्य रूप से मौर्य दरबार में आपन छल-कपट के भूमिका खातिर जानल जाहे, जेकरा में अशोक के उत्तराधिकारी [[कुणाल]] के अंधा करावे आउ असली [[बोधि वृक्ष]] के नष्ट करावे में हुनकर कथित संलिप्तता शामिल हे।{{sfn|Strong|1989|p=132}}<ref name="John1989">{{cite book | author=John S. Strong | authorlink = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | accessdate=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | page = 18 }}</ref><ref>{{cite web|publisher= [[Mahavamsa]], chap. 20, 4f.|url= http://lakdiva.org/mahavamsa/chap020.html|title=CHAPTER XX_The Nibbana Of The Thera}}</ref>
== स्रोत आउ ऐतिहासिकता ==
तिष्यरक्षिता के जिक्र करे वाला मुख्य स्रोत बौद्ध ग्रंथ हे, जेकरा में शामिल हे:
* [[दिव्यावदान]] (३वीं-४वीं शताब्दी ईस्वी)
* [[अशोकवदान]] (४-५वीं शताब्दी ईस्वी)
* [[महावंश]] (५वीं शताब्दी ईस्वी)
अशोक के शिलालेखों में तिष्यरक्षिता के नाम नहिं हे, जेकरा चलते कुछ इतिहासकारन के सुझाव हे कि बौद्ध लेखकों हुनकर कामन के बढ़ा-चढ़ा के पेश कएलथिन हे।{{sfn|Thapar|2012|p=221}}
== सुरुआती जीवन ==
तिष्यरक्षिता के उत्पत्ति के बारे में बहुत कम जानकारी उपलब्ध हे। उ लगभग २४०–२३९ ईसा पूर्व के आसपास अशोक के मुख्य रानी [[असंगमित्रा]] के मौत के बाद महारानी बनलथिन।{{sfn|Olivelle|2003|p=49}}
== महारानी के रूप में भूमिका ==
कहल जाहे कि अशोक के शासनकाल के आखिरी बरिसन में तिष्यरक्षिता राजनीतिक परभाव हासिल क लेलथिन रहे।
=== कुणाल के अंधा कए जाना ===
तिष्यरक्षिता के बारे में सबसे प्रमुख विवरणन में से एक अशोक के बेटा कुणाल के अंधा करावे में हुनकर कथित संलिप्तता हे। अशोकवदान के अनुसार उ [[कुणाल]] के बहकावे के कोसिस कएलथिन, बाकी जब उ हुनकरा खारिज क देलथिन, तब उ एगो अइसन हुकुम जारी कएलथिन जेकरा चलते कुणाल के अंधा क देल गेल।{{sfn|Strong|1989|p=135}} दिव्यावदान भी अइसने विवरण पेश कराहे बाकी ई बात पर जोर देव हे कि कुणाल बाद में तिष्यरक्षिता के माफ क देलथिन रहे।{{sfn|Law|1994|p=87}} महावंश सुझाव देव हे कि अंधा कए जाना दरबारी साजिश के कारण रहे, आउ उ सीधे तिष्यरक्षिता पर दोष नहिं मढ़थिन हे।{{sfn|Mendis|1930|p=132}} इतिहासकारन के बीच ई बात पर बहस हे कि का कुणाल सचमुच अंधा भेल रहथिन चाहे ई कहानी बाद के बौद्धों के बढ़ाव-चढ़ाव हे।{{sfn|Guruge|1986|p=210}}
=== बोधि वृक्ष के जहर देवे के कोसिस ===
[[बोधगया]] में [[बोधि वृक्ष]] के नुकसान पहुँचावे के श्रेय भी तिष्यरक्षिता के देल जाहे। अशोकवदान के अनुसार उ बोधि वृक्ष के सराप देवे खातिर एगो मातंग जादूगरनी के काम पर रखलथिन, काहे कि उ गलती से समझ क बइठलथिन कि उ कौनों मेहरारू हे जेकरा पर अशोक मोहित हे। आपन गलती के अहसास भइला के बाद उ आपन काम के सुधारे के कोसिस कएलथिन।{{sfn|Sarao|2020|p=63}} दिव्यावदान के अनुसार उ वृक्ष के प्रति अशोक के भक्ति से जलथिन रहे आउ ओकरा जहर देवे के हुकुम देलथिन।{{sfn|Sarao|2020|p=143}} महावंश जहर दिए जाने के पुष्टि कराहे बाकी नोट कराहे कि वृक्ष के बाद में फिर से जिंदा क देल गेल रहे।{{sfn|Thapar|1958|p=198}}
== मृत्यु ==
तिष्यरक्षिता के अंत के बारे में कौनों निश्चित जानकारी नहिं हे, बेसी विवरणों में अशोक के आखिरी बरिसन के बाद हुनकर कौनों जिक्र नहिं मिले हे।{{sfn|Mookerji|1972|p=192}}
== संदर्भ ==
{{reflist}}
== ग्रंथ सूची ==
* {{cite book | last=Guruge | first=A.W.P. | title=Emperor Asoka and Buddhism: Some Unresolved Discrepancies Between Buddhist Tradition and Asokan Inscriptions | year=1986 | publisher=University of Sri Jayewardenepura | url=http://www.dr.lib.sjp.ac.lk/bitstream/handle/123456789/638/Emperor%20Asoka%20and%20Buddhism.pdf?sequence=1}}
* {{cite book | last=Law | first=B.C. | title=On the Chronicles of Ceylon | year=1994 | publisher=Asian Educational Services | isbn=978-81-206-0907-5 | url=https://books.google.com/books?id=K3Cg9f6PygkC}}
* {{cite book | last=Mendis | first=G.C. | title=A Historical Criticism of the Mahavamsa | year=1930 | publisher=University of London | url=https://www.proquest.com/openview/d9019513ac8fadeffa8d5c1c8ef9d680/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=y}}
* {{cite book | last=Mookerji | first=R. | title=Asoka | year=1972 | publisher=Motilal Banarsidass | isbn=978-81-208-0086-1 | url=https://books.google.com/books?id=507iDwAAQBAJ}}
* {{cite book | last=Olivelle | first=P. | title=Constituting Communities: Theravada Buddhism and the Religious Cultures of South and Southeast Asia | year=2003 | publisher=SUNY Press | isbn=978-0-7914-8705-1 | url=https://books.google.com/books?id=PnnG8sclrdYC&dq=Tisyaraksita&pg=PA49}}
* {{cite book | last=Sarao | first=K.T.S. | title=The History of Mahabodhi Temple at Bodh Gaya | year=2020 | publisher=Springer | doi=10.1007/978-981-15-8067-3_4 | url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-981-15-8067-3_4}}
* {{cite book | last=Strong | first=J.S. | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | year=1989 | publisher=Princeton University Press | isbn=978-81-208-0616-0 | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C}}
* {{cite book | last=Thapar | first=R. | title=Aśoka and the Decline of the Mauryas | year=2012 | publisher=Oxford University Press | isbn=978-0-19-908868-3 | url=https://books.google.com/books?id=NoAyDwAAQBAJ}}
[[श्रेणी:भारतीय महारानी]]
[[श्रेणी:मौर्य राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
0gsqpqak6t6hc295nb5slcucdy4eq90
83462
83460
2026-10-25T08:24:26Z
Kandarpajit Kallol
168
83462
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = तिष्यरक्षिता
| image = Asoka's Queen.jpg
| caption = तिष्यरक्षिता बोधि पेड़ के नष्ट करे के साजिश रचइत हथिन, अबनीन्द्रनाथ टैगोर के लगभग १९१० के एगो चित्र में देखावल गेल हइ।
| title = मौर्य साम्राज्य के महारानी
| reign = लगभग २४०–२३२ ईसा पूर्व (महारानी के रूप में)
| spouse = [[अशोक]] (बियाह २४०–२३९ ईसा पूर्व)
| predecessor = [[असंगमित्रा]]
| successor =
| house = [[मौर्य साम्राज्य|मौर्य]]
| death_date = लगभग २३२ ईसा पूर्व
| religion = [[हिन्दू धर्म]]
}}
'''तिष्यरक्षिता''' (पालि में ''तिस्सरक्खा'') ईसा पूर्व तीसरा शताब्दी में [[मौर्य साम्राज्य]] के सम्राट [[अशोक]] के अंतिम महारानी रहथिन। बौद्ध वृत्तांत सब में ऊ मुख्य रूप से मौर्य दरबार में अपन छल-कपट वाला भूमिका खातिर जानल जा हथिन। एह में अशोक के उत्तराधिकारी [[कुणाल]] के अन्हार करे आउ असली [[बोधि पेड़]] के नष्ट करे में हुनकर कथित संलिप्तता शामिल हइ।{{sfn|Strong|1989|p=132}}<ref name="John1989">{{cite book | author=John S. Strong | authorlink = John S. Strong | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C&pg=PA232 | accessdate=30 October 2012 | year=1989 | publisher=Motilal Banarsidass Publ. | isbn=978-81-208-0616-0 | page = 18 }}</ref><ref>{{cite web|publisher= [[Mahavamsa]], chap. 20, 4f.|url= http://lakdiva.org/mahavamsa/chap020.html|title=CHAPTER XX_The Nibbana Of The Thera}}</ref>
== स्रोत आउ ऐतिहासिकता ==
तिष्यरक्षिता के बारे में बतावे वाला मुख्य स्रोत बौद्ध ग्रंथ सब हथिन। एह में ई ग्रंथ शामिल हथिन:
* [[दिव्यावदान]] (तीसरा–चौथा शताब्दी ईस्वी)
* [[अशोकवदान]] (चौथा–पाँचवाँ शताब्दी ईस्वी)
* [[महावंश]] (पाँचवाँ शताब्दी ईस्वी)
अशोक के शिलालेख सब में तिष्यरक्षिता के नाम नय मिलऽ हइ। एह कारण कुछ इतिहासकार सब के कहना हइ कि बौद्ध लेखक सब हुनकर काम सब के बढ़ा-चढ़ा के बतइलथिन हल।{{sfn|Thapar|2012|p=221}}
== सुरुआती जीवन ==
तिष्यरक्षिता के उत्पत्ति के बारे में बहुत कम जानकारी मिलऽ हइ। ऊ लगभग २४०–२३९ ईसा पूर्व के आसपास अशोक के मुख्य रानी [[असंगमित्रा]] के मृत्यु के बाद महारानी बनलथिन।{{sfn|Olivelle|2003|p=49}}
== महारानी के रूप में भूमिका ==
कहल जा हइ कि अशोक के शासनकाल के आखिरी साल सब में तिष्यरक्षिता राजनीतिक प्रभाव हासिल कर लेलथिन हल।
=== कुणाल के अन्हार करावल ===
तिष्यरक्षिता के बारे में सबसे प्रमुख विवरण सब में से एगो अशोक के बेटा कुणाल के अन्हार करावे में हुनकर कथित संलिप्तता हइ।
अशोकवदान के अनुसार, ऊ [[कुणाल]] के बहकावे के कोसिस कइलथिन, लेकिन जब कुणाल हुनकर प्रस्ताव के ठुकरा देलथिन, तब ऊ एगो अइसन आदेश जारी कइलथिन जेकर चलते कुणाल के अन्हार कर देल गेल।{{sfn|Strong|1989|p=135}}
दिव्यावदान में भी एही तरह के विवरण मिलऽ हइ, लेकिन एह में ई बात पर जोर देल गेल हइ कि कुणाल बाद में तिष्यरक्षिता के माफ कर देलथिन हल।{{sfn|Law|1994|p=87}}
महावंश में संकेत मिलऽ हइ कि कुणाल के अन्हार होवे के पीछे दरबार के साजिश हल। एह ग्रंथ में सीधे तिष्यरक्षिता पर दोष नय लगावल गेल हइ।{{sfn|Mendis|1930|p=132}}
इतिहासकार सब के बीच एह बात पर मतभेद हइ कि कुणाल सचमुच अन्हार हो गेलथिन हल कि ई कहानी बाद के बौद्ध लेखक सब के बढ़ा-चढ़ा के बतावल घटना हइ।{{sfn|Guruge|1986|p=210}}
=== बोधि पेड़ में जहर देवे के कोसिस ===
[[बोधगया]] में स्थित [[बोधि पेड़]] के नुकसान पहुँचावे के आरोप भी तिष्यरक्षिता पर लगावल जा हइ।
अशोकवदान के अनुसार, तिष्यरक्षिता बोधि पेड़ के नष्ट करे खातिर एगो मातंग जादूगरनी के काम पर रखलथिन। एकर कारण ई हल कि ऊ गलती से समझ बैठलथिन कि अशोक एगो अइसन औरत पर मोहित हथिन जेकरा से ऊ प्रेम करऽ हथिन। अपन गलती के एहसास होवे के बाद ऊ अपन कइल काम के सुधार के कोसिस कइलथिन।{{sfn|Sarao|2020|p=63}}
दिव्यावदान के अनुसार, ऊ बोधि पेड़ के प्रति अशोक के भक्ति से जलऽ हलथिन आउ पेड़ में जहर देवे के आदेश देलथिन।{{sfn|Sarao|2020|p=143}}
महावंश में पेड़ में जहर देल जाए के घटना के पुष्टि कइल गेल हइ। हालाँकि, एह में ईहो बतावल गेल हइ कि बाद में पेड़ के फेर से जिंदा कर देल गेल हल।{{sfn|Thapar|1958|p=198}}
== मृत्यु ==
तिष्यरक्षिता के मृत्यु के बारे में कोय निश्चित जानकारी नय हइ। अधिकांश विवरण सब में अशोक के शासनकाल के आखिरी साल सब के बाद हुनकर कोय जिक्र नय मिलऽ हइ।{{sfn|Mookerji|1972|p=192}}
== संदर्भ ==
{{reflist}}
== ग्रंथ सूची ==
* {{cite book | last=Guruge | first=A.W.P. | title=Emperor Asoka and Buddhism: Some Unresolved Discrepancies Between Buddhist Tradition and Asokan Inscriptions | year=1986 | publisher=University of Sri Jayewardenepura | url=http://www.dr.lib.sjp.ac.lk/bitstream/handle/123456789/638/Emperor%20Asoka%20and%20Buddhism.pdf?sequence=1}}
* {{cite book | last=Law | first=B.C. | title=On the Chronicles of Ceylon | year=1994 | publisher=Asian Educational Services | isbn=978-81-206-0907-5 | url=https://books.google.com/books?id=K3Cg9f6PygkC}}
* {{cite book | last=Mendis | first=G.C. | title=A Historical Criticism of the Mahavamsa | year=1930 | publisher=University of London | url=https://www.proquest.com/openview/d9019513ac8fadeffa8d5c1c8ef9d680/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=y}}
* {{cite book | last=Mookerji | first=R. | title=Asoka | year=1972 | publisher=Motilal Banarsidass | isbn=978-81-208-0086-1 | url=https://books.google.com/books?id=507iDwAAQBAJ}}
* {{cite book | last=Olivelle | first=P. | title=Constituting Communities: Theravada Buddhism and the Religious Cultures of South and Southeast Asia | year=2003 | publisher=SUNY Press | isbn=978-0-7914-8705-1 | url=https://books.google.com/books?id=PnnG8sclrdYC&dq=Tisyaraksita&pg=PA49}}
* {{cite book | last=Sarao | first=K.T.S. | title=The History of Mahabodhi Temple at Bodh Gaya | year=2020 | publisher=Springer | doi=10.1007/978-981-15-8067-3_4 | url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-981-15-8067-3_4}}
* {{cite book | last=Strong | first=J.S. | title=The Legend of King Aśoka: A Study and Translation of the Aśokāvadāna | year=1989 | publisher=Princeton University Press | isbn=978-81-208-0616-0 | url=https://books.google.com/books?id=Kp9uaQTQ8h8C}}
* {{cite book | last=Thapar | first=R. | title=Aśoka and the Decline of the Mauryas | year=2012 | publisher=Oxford University Press | isbn=978-0-19-908868-3 | url=https://books.google.com/books?id=NoAyDwAAQBAJ}}
[[श्रेणी:भारतीय महारानी]]
[[श्रेणी:मौर्य राजवंश]]
[[श्रेणी:मगध]]
fw73n3xt322ajcqi29bhg6a7mpl8u2f
ऐन कार्सन
0
18880
83470
2026-10-25T08:29:52Z
शीतल सिन्हा
196
"'''ऐन कार्सन''' (अंग्रेज़ी: Anne Carson; जन्म 21 जून 1950) कनाडा की कवयित्री, निबंधकार, अनुवादक और प्राचीन यूनानी साहित्य की विदुषी हैं।<ref><ref>https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize</ref></ref>" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83470
wikitext
text/x-wiki
'''ऐन कार्सन''' (अंग्रेज़ी: Anne Carson; जन्म 21 जून 1950) कनाडा की कवयित्री, निबंधकार, अनुवादक और प्राचीन यूनानी साहित्य की विदुषी हैं।<ref><ref>https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize</ref></ref>
8u1nycy3j1xh7fa2jmjpue91qk8kygb
83476
83470
2026-10-25T08:37:43Z
शीतल सिन्हा
196
83476
wikitext
text/x-wiki
' ' 'ऐन कार्सन' ' ' (अंग्रेज़ी: Anne Carson; जन्म 21 जून 1950) कनाडा में जनमे वाली एगो कवयित्री, निबंधकार, अनुवादक और प्राचीन यूनानी साहित्य के विदुषी हथिन।<ref><ref>https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize</ref>
इ प्राचीन यूनानी साहित्य और मिथक के आधुनिक जीवन, प्रेम, इच्छा तथा मानवीय संबंध के संदर्भ में प्रस्तुत करे लागि जानल जा हथिन। इनखा 2026 में साहित्य लागि नोबेल पुरस्कार देेवल गेले हय।
== संदर्भ ==
titapsgromp5152xbjy0qk8qs90iqxz
83478
83476
2026-10-25T08:42:43Z
शीतल सिन्हा
196
प्रारंभिक जीवन
83478
wikitext
text/x-wiki
'''ऐन कार्सन''' (अंग्रेज़ी: Anne Carson; जन्म 21 जून 1950) एगो [[कवयित्री]], निबंधकार,अनुवादक और प्राचीन यूनानी साहित्य के विदुषी हथिन<ref>https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize</ref>इ प्राचीन यूनानी साहित्य और मिथक के आधुनिक जीवन, प्रेम, इच्छा तथा मानवीय संबंध के संदर्भ में प्रस्तुत करे लागि जानल जा हथिन। इनखा 2026 में साहित्य लागि नोबेल पुरस्कार देेवल गेले हय।
प्रारंभिक जीवन और शिक्षा
== प्रारंभिक जीवन ==
इनखर जन्म 21 जून 1950 के कनाडा के टोरंटो शहर में ओंटारियो में हुआ था।
== संदर्भ ==
age9ua2gqu1gp9qhj4v8lvcg621n64o
कलिंग युद्ध
0
18881
83477
2026-10-25T08:41:28Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox military conflict | conflict = कलिंग युद्ध<br>{{langx| or|କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ}} | part_of = [[मौर्य साम्राज्य]] के विजय अभियान | image = File:Chandragupta Maurya Empire.png | caption = [[अशोक]] के हमला से पहिले [[बंगाल के खाड़ी]] के लगे स..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83477
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = कलिंग युद्ध<br>{{langx| or|କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ}}
| part_of = [[मौर्य साम्राज्य]] के विजय अभियान
| image = File:Chandragupta Maurya Empire.png
| caption = [[अशोक]] के हमला से पहिले [[बंगाल के खाड़ी]] के लगे स्थित कलिंग (ऐतिहासिक क्षेत्र) आउ मौर्य साम्राज्य (नीला रंग)
| date = लगभग २६१ ईसा पूर्व, २६८ ईसा पूर्व में भइल अशोक के राज्याभिषेक के आठवाँ बरिस में<ref name=BA30/>
| location = कलिंग
| territory = [[मौर्य साम्राज्य]] द्वारा कलिंग के विलय
| result = मौर्य साम्राज्य के जीत<ref>{{Cite book |url=http://archive.org/details/AtlasOfAncientWorldsDKPublishing2009 |title=Atlas Of Ancient Worlds |date=2009 |publisher=DK Publishing, 375 Hudson Street, New York |isbn=978-0-7566-4512-0 |pages=55 |language=English}}</ref>
| combatant1 = [[मौर्य साम्राज्य]]
| combatant2 = कलिंग
| commander1 = [[अशोक]]<ref>{{Cite book |last=Stephen |first=Becky |url=http://archive.org/details/india0000step |title=India |date=2010 |publisher=North Babylon Public Library|others=Internet Archive |isbn=978-1-85733-525-5 |pages=20}}</ref>
| commander2 = अज्ञात
| strength1 = अज्ञात
| strength2 = अज्ञात
| casualties1 = अज्ञात
| casualties2 = १,००,००० कलिंग के सैनिक मारल गेलथिन आउ १,५०,००० लोग के निर्वासित कइल गेल (अशोक के अनुसार)<ref>[[अशोक]] (ईसा पूर्व २६८–२३१), ''अशोक के शिलालेख'', १३वाँ वृहद् शिलालेख।</ref><ref>[[Radhakumud Mookerji]] (1988). ''Chandragupta Maurya and His Times''. [[Motilal Banarsidass]] Publ. {{ISBN|81-208-0405-8}}.</ref>
| casualties3 = कुल २,५०,००० मौत<ref>{{cite book | last1=Raychaudhuri | first1=Hemchandra | title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty | date=2006 | publisher=Cosmo Publications | isbn=978-81-307-0291-9 | url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC&pg=PA252 }}</ref>
}}
'''कलिंग युद्ध''' (लगभग २६१ ईसा पूर्व में समाप्त)<ref name=" BA30">Le Huu Phuoc, Buddhist Architecture, Grafikol 2009, p.30</ref> प्राचीन भारत में [[अशोक]] के नेतृत्व वाला [[मौर्य साम्राज्य]] आउ पूरबी तट पर स्थित स्वतंत्र राज्य कलिंग के बीच लड़ल गेल रहे। कलिंग आज के [[ओडिशा]] राज्य आउ [[आन्ध्र प्रदेश]] के उत्तरी हिस्सा में पड़ऽ हइ।<ref>{{Cite book |last=Ringmar |first=Erik |url=http://archive.org/details/oapen-20.500.12657-24805 |page=53|title=History of International Relations - A Non-European Perspective |date=2019 |language=English}}</ref> मानल जा हइ कि ई लड़ाई [[दया नदी]] के किनारे स्थित [[धौली]] के धौली पहाड़ी के लगे लड़ल गेल रहे। कलिंग युद्ध भारतीय इतिहास के सबसे बड़ आउ सबसे घातक युद्ध में से एगो हल।<ref name="WorldAtlas 2016">{{cite web | title=Greatest Battles In The History Of India | website=WorldAtlas | date=2016-09-19 | url=https://www.worldatlas.com/articles/greatest-battles-in-the-history-of-india.html | access-date=2019-06-28}}</ref>
राजगद्दी पर बइठला के बाद अशोक द्वारा लड़ल गेल ई एकमात्र बड़ युद्ध हल। एह युद्ध के बाद प्राचीन भारत में साम्राज्य बढ़ावे आउ सैन्य विजय के ओह सिलसिला के अंत हो गेल, जेकर शुरुआत मौर्य सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]] कइले रहथिन।<ref name=" Raychaudhuri 2006 p. 268">{{cite book | last=Raychaudhuri | first=H. | title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty | publisher=Cosmo Publications | year=2006 | isbn=978-81-307-0291-9 | url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC&pg=PA252 | accessdate=2019-06-27 | page=268,305}}</ref> एह युद्ध में लगभग २,५०,००० लोग के जान चल गेल रहे।<ref name=" Raychaudhuri 2006 p. 268"/>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:कलिंग]]
[[श्रेणी:भारत के युद्ध]]
tgbv6sqt70xpeqvl4frzawmble8fl8w
83479
83477
2026-10-25T08:42:50Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83479
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = कलिंग युद्ध<br>{{langx| or|କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ}}
| part_of = [[मौर्य साम्राज्य]] के विजय अभियान
| image = File:Chandragupta Maurya Empire.png
| caption = [[अशोक]] के हमला से पहिले [[बंगाल के खाड़ी]] के लगे स्थित कलिंग (ऐतिहासिक क्षेत्र) आउ मौर्य साम्राज्य (नीला रंग)
| date = लगभग २६१ ईसा पूर्व, २६८ ईसा पूर्व में भइल अशोक के राज्याभिषेक के आठवाँ बरिस में<ref name=BA30/>
| location = कलिंग
| territory = [[मौर्य साम्राज्य]] द्वारा कलिंग के विलय
| result = मौर्य साम्राज्य के जीत<ref>{{Cite book |url=http://archive.org/details/AtlasOfAncientWorldsDKPublishing2009 |title=Atlas Of Ancient Worlds |date=2009 |publisher=DK Publishing, 375 Hudson Street, New York |isbn=978-0-7566-4512-0 |pages=55 |language=English}}</ref>
| combatant1 = [[मौर्य साम्राज्य]]
| combatant2 = कलिंग
| commander1 = [[अशोक]]<ref>{{Cite book |last=Stephen |first=Becky |url=http://archive.org/details/india0000step |title=India |date=2010 |publisher=North Babylon Public Library|others=Internet Archive |isbn=978-1-85733-525-5 |pages=20}}</ref>
| commander2 = अज्ञात
| strength1 = अज्ञात
| strength2 = अज्ञात
| casualties1 = अज्ञात
| casualties2 = १,००,००० कलिंग के सैनिक मारल गेलथिन आउ १,५०,००० लोग के निर्वासित कइल गेल (अशोक के अनुसार)<ref>[[अशोक]] (ईसा पूर्व २६८–२३१), ''अशोक के शिलालेख'', १३वाँ वृहद् शिलालेख।</ref><ref>[[Radhakumud Mookerji]] (1988). ''Chandragupta Maurya and His Times''. [[Motilal Banarsidass]] Publ. {{ISBN|81-208-0405-8}}.</ref>
| casualties3 = कुल २,५०,००० मौत<ref>{{cite book | last1=Raychaudhuri | first1=Hemchandra | title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty | date=2006 | publisher=Cosmo Publications | isbn=978-81-307-0291-9 | url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC&pg=PA252 }}</ref>
}}
'''कलिंग युद्ध''' (लगभग २६१ ईसा पूर्व में समाप्त)<ref name=" BA30">Le Huu Phuoc, Buddhist Architecture, Grafikol 2009, p.30</ref> प्राचीन भारत में [[अशोक]] के नेतृत्व वाला [[मौर्य साम्राज्य]] आउ पूरबी तट पर स्थित स्वतंत्र राज्य कलिंग के बीच लड़ल गेल रहे। कलिंग आज के [[ओडिशा]] राज्य आउ [[आन्ध्र प्रदेश]] के उत्तरी हिस्सा में पड़ऽ हइ।<ref>{{Cite book |last=Ringmar |first=Erik |url=http://archive.org/details/oapen-20.500.12657-24805 |page=53|title=History of International Relations - A Non-European Perspective |date=2019 |language=English}}</ref> मानल जा हइ कि ई लड़ाई [[दया नदी]] के किनारे स्थित [[धौली]] के धौली पहाड़ी के लगे लड़ल गेल रहे। कलिंग युद्ध भारतीय इतिहास के सबसे बड़ आउ सबसे घातक युद्ध में से एगो हल।<ref name="WorldAtlas 2016">{{cite web | title=Greatest Battles In The History Of India | website=WorldAtlas | date=2016-09-19 | url=https://www.worldatlas.com/articles/greatest-battles-in-the-history-of-india.html | access-date=2019-06-28}}</ref>
राजगद्दी पर बइठला के बाद अशोक द्वारा लड़ल गेल ई एकमात्र बड़ युद्ध हल। एह युद्ध के बाद प्राचीन भारत में साम्राज्य बढ़ावे आउ सैन्य विजय के ओह सिलसिला के अंत हो गेल, जेकर शुरुआत मौर्य सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]] कइले रहथिन।<ref name=" Raychaudhuri 2006 p. 268">{{cite book | last=Raychaudhuri | first=H. | title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty | publisher=Cosmo Publications | year=2006 | isbn=978-81-307-0291-9 | url=https://books.google.com/books?id=h1KObc_qaXYC&pg=PA252 | accessdate=2019-06-27 | page=268,305}}</ref> एह युद्ध में लगभग २,५०,००० लोग के जान चल गेल रहे।<ref name=" Raychaudhuri 2006 p. 268"/>
== पृष्ठभूमि ==
राजनीतिक वैज्ञानिक सुदामा मिश्रा के अनुसार, कलिंग जनपद में मूल रूप से [[पुरी जिला|पुरी]] आउ [[गंजाम जिला|गंजाम]] जिला के क्षेत्र शामिल हल।<ref>{{cite book|author=Sudāmā Miśra|title=Janapada state in ancient India|url=https://books.google.com/books?id=Dua1AAAAIAAJ|year=1973|publisher=Bhāratīya Vidyā Prakāśana}}</ref>
कलिंग पर हमला करे के कारण शांति स्थापित करना आउ शक्ति बढ़ाना हल। कलिंग एगो समृद्ध इलाका हल, जहाँ शांतिप्रिय आउ कला में निपुण लोग रहऽ हल। कलिंग के उत्तरी हिस्सा के [[उत्कल राज्य|उत्कल]] कहल जा हल (उत्तर अर्थात उत्तर दिशा आउ कल अर्थात कलिंग)। एह इलाका के लोग सबसे पहिले नौसेना के इस्तेमाल करे वाला लोग में से हल आउ व्यापार खातिर समुद्री रास्ता से [[दक्षिण-पूर्व एशिया]] तक जाथे। एह कारण कलिंग में कई गो बंदरगाह विकसित भइल आउ एगो कुशल नौसेना बनल। कलिंग के संस्कृति में [[आदिवासी|आदिवासी धर्म]], [[श्रमण]] परंपरा (जइसे कि [[बौद्ध धर्म]], [[जैन धर्म]], [[आजीविक]] आदि) आउ [[ब्राह्मणवाद]] के मान्यता एक साथे शांति से मौजूद हल।<ref name="Ramesh Prasad Mohapatra 1986 Page 10">"[Ramesh Prasad Mohapatra]" (1986) Page 10. ''Military History of Orissa''. Cosmo Publications, New Delhi {{ISBN|81-7020-282-5}}</ref>
कलिंग पर [[नन्द साम्राज्य]] के शासन हल। नन्द शासक [[मगध (महाजनपद)|मगध]] में आपन राजधानी से एह इलाका पर राज करऽ हलथिन। ई शासन ३२१ ईसा पूर्व में नन्द साम्राज्य के पतन तक रहल।<ref>(Raychaudhuri & Mukherjee 1996, pp. 204-209, pp. 270–271)</ref> अशोक के दादा [[चन्द्रगुप्त मौर्य|चन्द्रगुप्त]] संभवतः कलिंग पर विजय हासिल करे के कोसिस कइले रहथिन, बाकिर उनका हार के सामना करे पड़ल रहे।<ref>{{Cite book |last=Nagendra |first=Jaya S. |url=http://archive.org/details/indiaatglance0000nage |title=India at a glance |date=2013 |publisher=Delhi : Kalpaz Publications |others=Internet Archive |isbn=978-81-7835-935-9 |pages=87 |quote=Chandragupta’s son Bindusara expanded the kingdom Turkestan down to modern Mysore and comprised most of the northern India and the Deccan. Only Kalinga remained independent.}}</ref> सम्राट के रूप में आपन सत्ता मजबूत कइला के बाद अशोक विशाल [[मौर्य साम्राज्य]] में कलिंग के विजय करके ओकरा अपना साम्राज्य में मिलावे के काम शुरू कइलथिन।<ref name="Ramesh Prasad Mohapatra 1986 Page 10" />
कुछ विद्वान के मानना हइ कि कलिंग मौर्य साम्राज्य खातिर सामरिक खतरा हल। कलिंग, मौर्य राजधानी [[पाटलिपुत्र]] आउ मध्य भारतीय प्रायद्वीप में स्थित मौर्य साम्राज्य के क्षेत्र के बीच संचार-संपर्क बाधित कर सकऽ हल। कलिंग के लगे [[बंगाल के खाड़ी]] के तटीय इलाका पर भी नियंत्रण हल, जे व्यापार खातिर महत्वपूर्ण हल।<ref name=" Roy 2015 p.15 ">{{cite book | last=Roy | first=K. | title=Military Manpower, Armies and Warfare in South Asia | publisher=Taylor & Francis | series=Warfare, Society and Culture | year=2015 | isbn=978-1-317-32128-6 | url=https://books.google.com/books?id=q5JECgAAQBAJ | access-date=2019-06-28 | page=15}}</ref>
== संदर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:कलिंग]]
[[श्रेणी:भारत के युद्ध]]
dz54xdf5t36ijo0rdrf7toiamqqvfr2
बिंबिसार
0
18882
83481
2026-10-25T08:45:53Z
Kandarpajit Kallol
168
[[बिम्बिसार]] के पुनर्निर्देशित
83481
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[बिम्बिसार]]
lytqxnuas1hhk57gu3j379crbmnuqp4
बिम्बिसार
0
18883
83482
2026-10-25T08:46:32Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox royalty | name = Bimbisara <br/> 𑀩𑀺𑀫𑁆𑀩𑀺𑀲𑀸𑀭𑀸 | image = Bimbisara with his royal cortege issuing from the city of Rajagriha to visit the Buddha.jpg | image_size = 290x340px | birth_date = 558 BCE or 472 BCE | birth_place = | death_date = 491 BCE or 405 BCE | death_place = Bimbisar Jail, [[Rajgriha]], [[Magadha (Mahajanapada)|Magadha]], [[Haryanka dynasty|Haryanka Empire]] | dynasty..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83482
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = Bimbisara <br/> 𑀩𑀺𑀫𑁆𑀩𑀺𑀲𑀸𑀭𑀸
| image = Bimbisara with his royal cortege issuing from the city of Rajagriha to visit the Buddha.jpg
| image_size = 290x340px
| birth_date = 558 BCE or 472 BCE
| birth_place =
| death_date = 491 BCE or 405 BCE
| death_place = Bimbisar Jail, [[Rajgriha]], [[Magadha (Mahajanapada)|Magadha]], [[Haryanka dynasty|Haryanka Empire]]
| dynasty = [[Haryanka dynasty|Haryanka]]
| caption = बुद्ध से भेंट करे खातिर राजगृह नगर से अपना राजकीय दल के साथ निकलइत बिम्बिसार।
| succession = [[List of monarchs of Magadha#House of Haryanka|मगध के राजा]]
| reign = {{circa|544|492 BCE}} or {{circa|457|405 BCE}} (52 years)
| predecessor = [[Bhattiya]] (as Chieftain)
| successor = [[Ajatashatru]]
| father = Bhattiya
| spouse = [[Kosala Devi|Kosala Devī]]<br/>Chellanā<br/>Dharini<br>
[[Khema|Kṣemā / Khemā]]<br>Nandā<ref>{{cite journal |last1=Chandra |first1=Jnan |title=SOME UNKNOWN FACTS ABOUT BIMBISĀRA |journal=Proceedings of the Indian History Congress Proceedings of the Indian History Congress |date=1958 |volume=21 |pages=215–217 |publisher=Indian History Congress}}</ref><br>Padmāvatī / Padumavatī<br>[[Amrapali|Ambapālī]]
| issue = [[Ajatashatru]]
| religion = <!-- Do not add any religion here: his religion is debatable and not suitable for infobox. -->
| regent = [[Haryanka]]
| reg_type = [[Dynasty]]
}}
'''बिम्बिसार''' के बौद्ध परंपरा में एह नाम से जानल जा हइ, जबकि [[जैन आगम (श्वेतांबर)|जैन इतिहास]] में उनका '''श्रेणिक''' ({{transliteration|sa|Śreṇika}}) आउ '''सेणिय''' ({{transliteration|sa|Seṇiya}}) कहल गेल हइ।{{sfn|von Glasenapp|1999|p=40-41}}{{sfn|Jain|Upadhye|2000|p=59}} उनकर शासनकाल लगभग ५५८ से ४९१ ईसा पूर्व<ref>Hugh George Rawlinson (1950), ''A Concise History of the Indian People''. Oxford University Press, p. 46.</ref><ref>F. Max Muller (2001): ''The Dhammapada And Sutta-nipata''. Routledge (UK), p. xlvii. {{ISBN|0-7007-1548-7}}.</ref> चाहे लगभग ४७२ से ४०५ ईसा पूर्व मानल जा हइ।<ref name=Sarao>{{citation |last=Sarao |first=K. T. S. |title= The Ācariyaparamparā and Date of the Buddha. |journal=Indian Historical Review |volume=30 |issue=1–2 |year=2003 |pages=1–12 |doi=10.1177/037698360303000201 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/037698360303000201|url-access=subscription }}</ref><ref>Keay, John: [https://books.google.com/books?id=0IquM4BrJ4YC&dq=bimbisara&pg=PT87 ''India: A History. Revised and Updated'']: "The date [of Buddha's meeting with Bimbisara] (given the Buddhist 'short chronology') must have been around 400 BC."</ref> ऊ [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के राजा रहथिन। उनकर शासनकाल के तारीख लगभग ५४३ से ४९२ ईसा पूर्व<ref name=IH>V. K. Agnihotri (ed.), ''Indian History''. Allied Publishers, New Delhi <sup>26</sup>2010, [https://books.google.com/books?id=MazdaWXQFuQC&dq=Indian%20History%20-APC&pg=SL1-PA166 p. 166] f.</ref> चाहे ४५७ से ४०५ ईसा पूर्व भी बतावल गेल हइ।<ref name=Sarao/><ref>Keay, ''India: A History''</ref> ऊ [[हर्यंक राजवंश]] के रहथिन।<ref name=Stearns>Peter N. Stearns (2001), ''The Encyclopedia of World History''. Houghton Mifflin, p. 76 ff. {{ISBN|0-395-65237-5}}.</ref> ऊ भट्टिय के बेटा रहथिन।{{sfn|Raychaudhuri|1923|p=97}} उनकर राज्य-विस्तार, खास करके पूरब में [[अंग]] राज्य के अपना साम्राज्य में मिलावे के काम, बाद में [[मौर्य साम्राज्य]] के विस्तार के नींव रखे वाला मानल जा हइ।<ref name=be>{{cite web|title=Bimbisara|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/65488/Bimbisara|publisher=Encyclopædia Britannica Online|access-date=25 January 2013}}</ref>
जैन परंपरा के अनुसार, भविष्य के ब्रह्मांडीय काल के २४ तीर्थंकर में ऊ पहिलका [[तीर्थंकर]] (पद्मनाभ/महापद्म) होवे वाला बतावल गेल हथिन।<ref>{{Cite book|last=Dundas|first=Paul|url=https://books.google.com/books?id=X8iAAgAAQBAJ|title=The Jains|date=2003-09-02|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-50165-6|language=en}}</ref> ऊ अपना सवाल के जवाब खोजे खातिर [[महावीर]] के [[समवसरण]] में अक्सर जाथिन।<ref name=":1" />
बौद्ध परंपरा के अनुसार, बिम्बिसार अपना सांस्कृतिक योगदान खातिर भी जानल जाथिन। ऊ [[बुद्ध]] के परम मित्र आउ संरक्षक रहथिन। सातवीं शताब्दी के चीनी भिक्षु [[Xuanzang|ह्वेनसांग]] के अनुसार, बिम्बिसार [[राजगीर|राजगृह]] नगर के निर्माण करवइले रहथिन।<ref name="IH" /> उनकरा बाद उनकर बेटा [[अजातशत्रु]] राजगद्दी पर बइठलथिन।<ref name="be" />
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगध]]
11ya8dd00md53ma6xwpq8fob3lqvjqi
83483
83482
2026-10-25T08:47:22Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83483
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = बिम्बिसार <br/> 𑀩𑀺𑀫𑁆𑀩𑀺𑀲𑀸𑀭𑀸
| image = Bimbisara with his royal cortege issuing from the city of Rajagriha to visit the Buddha.jpg
| image_size = 290x340px
| birth_date = 558 BCE or 472 BCE
| birth_place =
| death_date = 491 BCE or 405 BCE
| death_place = बिम्बिसार जेल, [[राजगृह]], [[मगध (महाजनपद)|मगध]], [[हर्यंक राजवंश|हर्यंक साम्राज्य]]
| dynasty = [[हर्यंक राजवंश|हर्यंक]]
| caption = बुद्ध से भेंट करे खातिर राजगृह नगर से अपना राजकीय दल के साथ निकलइत बिम्बिसार।
| succession = [[मगध के राजा लोग के सूची#हर्यंक घराना|मगध के राजा]]
| reign = {{circa|544|492 BCE}} or {{circa|457|405 BCE}} (52 years)
| predecessor = [[भट्टिय]] (मुखिया के रूप में)
| successor = [[अजातशत्रु]]
| father = भट्टिय
| spouse = [[कोसल देवी|कोसल देवी]]<br/>चेल्लना<br/>धारिणी<br>
[[खेमा|क्षेमा / खेमा]]<br>नन्दा<ref>{{cite journal |last1=Chandra |first1=Jnan |title=SOME UNKNOWN FACTS ABOUT BIMBISĀRA |journal=Proceedings of the Indian History Congress Proceedings of the Indian History Congress |date=1958 |volume=21 |pages=215–217 |publisher=Indian History Congress}}</ref><br>पद्मावती / पदुमावती<br>[[आम्रपाली|अम्बपाली]]
| issue = [[अजातशत्रु]]
| religion = <!-- Do not add any religion here: his religion is debatable and not suitable for infobox. -->
| regent = [[हर्यंक राजवंश]]
| reg_type = [[राजवंश]]
}}
'''बिम्बिसार''' के बौद्ध परंपरा में एह नाम से जानल जा हइ, जबकि [[जैन आगम (श्वेतांबर)|जैन इतिहास]] में उनका '''श्रेणिक''' ({{transliteration|sa|Śreṇika}}) आउ '''सेणिय''' ({{transliteration|sa|Seṇiya}}) कहल गेल हइ।{{sfn|von Glasenapp|1999|p=40-41}}{{sfn|Jain|Upadhye|2000|p=59}} उनकर शासनकाल लगभग ५५८ से ४९१ ईसा पूर्व<ref>Hugh George Rawlinson (1950), ''A Concise History of the Indian People''. Oxford University Press, p. 46.</ref><ref>F. Max Muller (2001): ''The Dhammapada And Sutta-nipata''. Routledge (UK), p. xlvii. {{ISBN|0-7007-1548-7}}.</ref> चाहे लगभग ४७२ से ४०५ ईसा पूर्व मानल जा हइ।<ref name=Sarao>{{citation |last=Sarao |first=K. T. S. |title= The Ācariyaparamparā and Date of the Buddha. |journal=Indian Historical Review |volume=30 |issue=1–2 |year=2003 |pages=1–12 |doi=10.1177/037698360303000201 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/037698360303000201|url-access=subscription }}</ref><ref>Keay, John: [https://books.google.com/books?id=0IquM4BrJ4YC&dq=bimbisara&pg=PT87 ''India: A History. Revised and Updated'']: "The date [of Buddha's meeting with Bimbisara] (given the Buddhist 'short chronology') must have been around 400 BC."</ref> ऊ [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के राजा रहथिन। उनकर शासनकाल के तारीख लगभग ५४३ से ४९२ ईसा पूर्व<ref name=IH>V. K. Agnihotri (ed.), ''Indian History''. Allied Publishers, New Delhi <sup>26</sup>2010, [https://books.google.com/books?id=MazdaWXQFuQC&dq=Indian%20History%20-APC&pg=SL1-PA166 p. 166] f.</ref> चाहे ४५७ से ४०५ ईसा पूर्व भी बतावल गेल हइ।<ref name=Sarao/><ref>Keay, ''India: A History''</ref> ऊ [[हर्यंक राजवंश]] के रहथिन।<ref name=Stearns>Peter N. Stearns (2001), ''The Encyclopedia of World History''. Houghton Mifflin, p. 76 ff. {{ISBN|0-395-65237-5}}.</ref> ऊ भट्टिय के बेटा रहथिन।{{sfn|Raychaudhuri|1923|p=97}} उनकर राज्य-विस्तार, खास करके पूरब में [[अंग]] राज्य के अपना साम्राज्य में मिलावे के काम, बाद में [[मौर्य साम्राज्य]] के विस्तार के नींव रखे वाला मानल जा हइ।<ref name=be>{{cite web|title=Bimbisara|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/65488/Bimbisara|publisher=Encyclopædia Britannica Online|access-date=25 January 2013}}</ref>
जैन परंपरा के अनुसार, भविष्य के ब्रह्मांडीय काल के २४ तीर्थंकर में ऊ पहिलका [[तीर्थंकर]] (पद्मनाभ/महापद्म) होवे वाला बतावल गेल हथिन।<ref>{{Cite book|last=Dundas|first=Paul|url=https://books.google.com/books?id=X8iAAgAAQBAJ|title=The Jains|date=2003-09-02|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-50165-6|language=en}}</ref> ऊ अपना सवाल के जवाब खोजे खातिर [[महावीर]] के [[समवसरण]] में अक्सर जाथिन।<ref name=":1" />
बौद्ध परंपरा के अनुसार, बिम्बिसार अपना सांस्कृतिक योगदान खातिर भी जानल जाथिन। ऊ [[बुद्ध]] के परम मित्र आउ संरक्षक रहथिन। सातवीं शताब्दी के चीनी भिक्षु [[Xuanzang|ह्वेनसांग]] के अनुसार, बिम्बिसार [[राजगीर|राजगृह]] नगर के निर्माण करवइले रहथिन।<ref name="IH" /> उनकरा बाद उनकर बेटा [[अजातशत्रु]] राजगद्दी पर बइठलथिन।<ref name="be" />
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगध]]
s9bdupwr9ljyfi1xxlthywbryhd973y
83484
83483
2026-10-25T08:48:16Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83484
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = बिम्बिसार <br/> 𑀩𑀺𑀫𑁆𑀩𑀺𑀲𑀸𑀭𑀸
| image = Bimbisara with his royal cortege issuing from the city of Rajagriha to visit the Buddha.jpg
| image_size = 290x340px
| birth_date = 558 BCE or 472 BCE
| birth_place =
| death_date = 491 BCE or 405 BCE
| death_place = बिम्बिसार जेल, [[राजगृह]], [[मगध (महाजनपद)|मगध]], [[हर्यंक राजवंश|हर्यंक साम्राज्य]]
| dynasty = [[हर्यंक राजवंश|हर्यंक]]
| caption = बुद्ध से भेंट करे खातिर राजगृह नगर से अपना राजकीय दल के साथ निकलइत बिम्बिसार।
| succession = [[मगध के राजा लोग के सूची#हर्यंक घराना|मगध के राजा]]
| reign = {{circa|544|492 BCE}} or {{circa|457|405 BCE}} (52 years)
| predecessor = [[भट्टिय]] (मुखिया के रूप में)
| successor = [[अजातशत्रु]]
| father = भट्टिय
| spouse = [[कोसल देवी|कोसल देवी]]<br/>चेल्लना<br/>धारिणी<br>
[[खेमा|क्षेमा / खेमा]]<br>नन्दा<ref>{{cite journal |last1=Chandra |first1=Jnan |title=SOME UNKNOWN FACTS ABOUT BIMBISĀRA |journal=Proceedings of the Indian History Congress Proceedings of the Indian History Congress |date=1958 |volume=21 |pages=215–217 |publisher=Indian History Congress}}</ref><br>पद्मावती / पदुमावती<br>[[आम्रपाली|अम्बपाली]]
| issue = [[अजातशत्रु]]
| religion = <!-- Do not add any religion here: his religion is debatable and not suitable for infobox. -->
| regent = [[हर्यंक राजवंश]]
| reg_type = [[राजवंश]]
}}
'''बिम्बिसार''' के बौद्ध परंपरा में एह नाम से जानल जा हइ, जबकि [[जैन आगम (श्वेतांबर)|जैन इतिहास]] में उनका '''श्रेणिक''' ({{transliteration|sa|Śreṇika}}) आउ '''सेणिय''' ({{transliteration|sa|Seṇiya}}) कहल गेल हइ।{{sfn|von Glasenapp|1999|p=40-41}}{{sfn|Jain|Upadhye|2000|p=59}} उनकर शासनकाल लगभग ५५८ से ४९१ ईसा पूर्व<ref>Hugh George Rawlinson (1950), ''A Concise History of the Indian People''. Oxford University Press, p. 46.</ref><ref>F. Max Muller (2001): ''The Dhammapada And Sutta-nipata''. Routledge (UK), p. xlvii. {{ISBN|0-7007-1548-7}}.</ref> चाहे लगभग ४७२ से ४०५ ईसा पूर्व मानल जा हइ।<ref name=Sarao>{{citation |last=Sarao |first=K. T. S. |title= The Ācariyaparamparā and Date of the Buddha. |journal=Indian Historical Review |volume=30 |issue=1–2 |year=2003 |pages=1–12 |doi=10.1177/037698360303000201 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/037698360303000201|url-access=subscription }}</ref><ref>Keay, John: [https://books.google.com/books?id=0IquM4BrJ4YC&dq=bimbisara&pg=PT87 ''India: A History. Revised and Updated'']: "The date [of Buddha's meeting with Bimbisara] (given the Buddhist 'short chronology') must have been around 400 BC."</ref> ऊ [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के राजा रहथिन। उनकर शासनकाल के तारीख लगभग ५४३ से ४९२ ईसा पूर्व<ref name=IH>V. K. Agnihotri (ed.), ''Indian History''. Allied Publishers, New Delhi <sup>26</sup>2010, [https://books.google.com/books?id=MazdaWXQFuQC&dq=Indian%20History%20-APC&pg=SL1-PA166 p. 166] f.</ref> चाहे ४५७ से ४०५ ईसा पूर्व भी बतावल गेल हइ।<ref name=Sarao/><ref>Keay, ''India: A History''</ref> ऊ [[हर्यंक राजवंश]] के रहथिन।<ref name=Stearns>Peter N. Stearns (2001), ''The Encyclopedia of World History''. Houghton Mifflin, p. 76 ff. {{ISBN|0-395-65237-5}}.</ref> ऊ भट्टिय के बेटा रहथिन।{{sfn|Raychaudhuri|1923|p=97}} उनकर राज्य-विस्तार, खास करके पूरब में [[अंग]] राज्य के अपना साम्राज्य में मिलावे के काम, बाद में [[मौर्य साम्राज्य]] के विस्तार के नींव रखे वाला मानल जा हइ।<ref name=be>{{cite web|title=Bimbisara|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/65488/Bimbisara|publisher=Encyclopædia Britannica Online|access-date=25 January 2013}}</ref>
जैन परंपरा के अनुसार, भविष्य के ब्रह्मांडीय काल के २४ तीर्थंकर में ऊ पहिलका [[तीर्थंकर]] (पद्मनाभ/महापद्म) होवे वाला बतावल गेल हथिन।<ref>{{Cite book|last=Dundas|first=Paul|url=https://books.google.com/books?id=X8iAAgAAQBAJ|title=The Jains|date=2003-09-02|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-50165-6|language=en}}</ref> ऊ अपना सवाल के जवाब खोजे खातिर [[महावीर]] के [[समवसरण]] में अक्सर जाथिन।
बौद्ध परंपरा के अनुसार, बिम्बिसार अपना सांस्कृतिक योगदान खातिर भी जानल जाथिन। ऊ [[बुद्ध]] के परम मित्र आउ संरक्षक रहथिन। सातवीं शताब्दी के चीनी भिक्षु [[Xuanzang|ह्वेनसांग]] के अनुसार, बिम्बिसार [[राजगीर|राजगृह]] नगर के निर्माण करवइले रहथिन।<ref name="IH" /> उनकरा बाद उनकर बेटा [[अजातशत्रु]] राजगद्दी पर बइठलथिन।<ref name="be" />
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगध]]
llz1kvkgg09imtxu3z3vf5x1kpxh0u2