विकिपीडिया
magwiki
https://mag.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
मीडिया
विशेष
वार्ता
प्रयोगकर्ता
प्रयोगकर्ता वार्ता
विकिपीडिया
विकिपीडिया वार्ता
सञ्चिका
सञ्चिका वार्ता
मीडियाविकि
मीडियाविकि वार्ता
साँचा
साँचा वार्ता
सहयोग
सहयोग वार्ता
श्रेणी
श्रेणी वार्ता
TimedText
TimedText talk
घटक
घटक वार्ता
Event
Event talk
साँचा:मुख्यपन्ना स्वागत
10
2625
83513
80273
2026-10-25T17:30:29Z
ऐक्टिवेटेड्
76
सक्रिय प्रयोगकर्ता कड़ी सुधार
83513
wikitext
text/x-wiki
{|cellspacing="0" cellpadding="0" class="wikilogo" style="width:100%; border:1px solid #C7D0F8; background-color:#f9f9f9; font-size:107%; float:left; -moz-border-radius:1em; -webkit-border-radius:1em;border-radius:1em;"
| valign="top" style="padding: 10px 100px 2px 17px" |
<div class="center"><div style="font-size:210%; border:none; margin:0; padding:.1em; color:silver;">'''[[विकिपीडिया|मगही विकिपीडिया]]'''</div>
<div style="top:+0.2em;font-size:95%">पर अपनेके [[विकिपीडिया:नवागन्तुकके स्वागत|स्वागत]] हे</div>
<div style="top:+0.2em;font-size:100%">[[विकिपीडिया:परिचय|एगो मुक्त ज्ञानकोश]], जेकरा कौनो [[विकिपीडिया:नित्य पूछल जाएवाला प्रश्न|सम्पादित कर सकहे]] ।</div>
<div id="articlecount" style="width:100%;text-align:center;font-size:110%;">
मगही विकिपीडियामे अखनि '''[[विशेष:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]''' लेख हे<br > आउ [[विशेष:ActiveUsers|{{NUMBEROFACTIVEUSERS}}]] सक्रिय सम्पादक हथिन</div></div>
| width="50%" align="left" valign="top" |
<div style="font-size:90%; width:100%; float:left; border:none;margin: 0;padding:.1em;color:#000">विकिपीडिया सम्पूर्ण विषयके प्रामाणिक आउ [[सर्वाधिकार|प्रयोग, परिवर्तन आउ पुनर्वितरणला स्वतन्त्र]] ज्ञानकोश बनावेके एगो बहुभाषीय प्रकल्प हे । ई यथासम्भव निष्पक्ष जानकारी प्रसारित करेला दृढ सङ्कल्पित हे । सर्वप्रथम विकिपीडिया [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी भाषामे]] [[१५ जनवरी]], २००१ मे आरम्भ कैल गेलै हल, जखनिकि [[मगही विकिपीडिया]]के शुभारम्भ १८ [[जून]] २०२६ के होलै । [[विकिपीडिया:सहयोग|सहयोग पन्ना]] पर जैथिन आउ [[विकिपीडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]]मे प्रयोग करके देखथिन जे अपने कौनो [[विकिपीडिया:उत्कृष्ट लेख निर्माण|लेखके कैसे परिवर्तित कर सक हथिन]] ।
</div>
|-
|colspan="2"|<div style="float:center; margin-left:0px; font-size:95%; text-align:center; font-weight:bold; border-top:0px solid #C7D0F8;">
{{मुख्यपन्ना अनुक्रमणिका}}
</div>
|}
jxues7rd8qqzbjthrwkkdcadlnojybs
श्रेणी:मौर्य साम्राज्य
14
5616
83683
82670
2026-10-26T09:02:34Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83683
wikitext
text/x-wiki
[[श्रेणी:भारतके प्राचीन साम्राज्य आउ राज्य]]
[[श्रेणी:लौहयुगीन एसियाके देश]]
[[श्रेणी:प्राचीन हिन्दु राज्य]]
[[श्रेणी:मगध]]
2l6lh3j2muerkx4nbofng8p53jdbfbd
चन्द्रगुप्त मौर्य
0
9481
83672
68099
2026-10-26T08:41:25Z
Kandarpajit Kallol
168
83672
wikitext
text/x-wiki
{{ज्ञानसन्दूक व्यक्ति
| name= चक्रवर्ती सम्राट चन्द्रगुप्त मौर्य
| title= सम्राट
| image=Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG
| caption= [[लक्ष्मी नारायण मन्दिर, दिल्ली|बिरला मन्दिर, दिल्ली]]मे एक शैलचित्र
| succession =[[सम्राट बिन्दुसार मौर्य]]
| reign= १५६० ईसा पूर्व-१४९४ ईसा पूर्व
| coronation = १५३४ ईसा पूर्व
| predecessor=
| successor= [[सम्राट बिन्दुसार]]
| spouse= [[दुर्धरा]] महापदमनन्दके पुत्री आउ [[कार्नेलिया हेलेना|हेलेना]] (सेल्यूकस निकटर के पुत्री)
| issue= बिन्दुसार
| full name=चक्रवर्ती सम्राट चन्द्रगुप्त मौर्य
| father= [[चन्द्रवर्घन मौर्य]] पिपलीवन गणराज्य के महाराज।।
| mother= महारानी धर्मादेवी मौर्या
| birth_date= 345 ईसा पूर्व <!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD|df=y}} -->
| birth_place= [[पिप्पलिवन|पिप्पलिवन गणराज्य]], (वर्तमान गोरखपुर क्षेत्र), [[उत्तरप्रदेश]]
| death_date= 298 ईसा पूर्व (आयु 47–48)<!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD|df=y}} -->
| death_place= आचार्य [[प्रभाचन्द्र]]के रूपमे [[श्रवणबेलगोला]], [[कर्नाटक]]
| burial_place=
| religion= *[[वैदिक]] {{Sfn|Sastri|1988|pp=163–164}} आउ [[जैन]] (दीक्षा)<ref name="India1960">{{Citation|last1=Majumdar|first1=R. C.|author-link1=R. C. Majumdar|last2=Raychauduhuri|first2=H. C.|author-link2=H. C. Raychaudhuri|last3=Datta|first3=Kalikinkar|title=An Advanced History of India |url=https://books.google.com/books?id=MyIWMwEACAAJ|year=1960|publisher=Macmillan & Company Ltd; New York: St Martin's Press|location=London|quote=If the Jaina tradition is to be believed, Chandragupta was converted to the religion of Mahavira. He is said to have abdicated his throne and passed his last days at Sravana Belgola in Mysore. Greek evidence, however, suggests that the first Maurya did not give up the performance of sacrificial rites and was far from following the Jaina creed of ''Ahimsa'' or non-injury to animals. He took delight in hunting, a practice that was continued by his son and alluded to by his grandson in his eighth Rock Edict. It is, however, possible that in his last days he showed some predilection for Jainism ...}}</ref>
|birth_name=
|notable_works=
|children=बिन्दुसार|माता-पिता=महारानी मुरा आउ महाराज चन्द्रवर्धन
}}
'''चन्द्रगुप्त मौर्य ''' (जन्म : ३४५ ई॰पु॰, राज ३२१<ref name=Kulke>{{Cite book | last = Kulke | first = Hermann |author2= Rothermund, Dietmar | title = A History of India | origyear = १९८६ | edition = Third Edition | year = १९९८ | publisher = Routledge | location = London | id = ISBN ०-४१५-१५४८१-२ | pages = ५९}}</ref>-२९७ई॰पु॰<ref>Kulke and Rothermund १९९८:६२</ref>) मे [[भारत]]के महान सम्राट हलै । ई [[मौर्य राजवंश]]के स्थापना कैलके हल। चन्द्रगुप्त पूरा भारतके एक साम्राज्यके अधीन लावेमे सफल रहल। चन्द्रगुप्त मौर्यके राज्यारोहणके तिथि साधारणतया ३२१ ई.पू. निर्धारित कैल जाहै। ऊ लगभग [[२४]] वर्ष तक शासन कैलके आउ ई प्रकार ओकर शासनके अन्त प्रायः २८५ ई.पू. मे होलै। भारतीय तिथिक्रमके अनुसार चन्द्रगुप्त मौर्यके शासन ईपू १५३४ से आरम्भ होवहै।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=NCY8AAAAIAAJ&q=chandragupta+maurya+1534+bce+venkatachalam&dq=chandragupta+maurya+1534+bce+venkatachalam&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj4hIuQz8z4AhUB-TgGHcjHDvoQ6AF6BAgHEAM|title=Proceedings and Transactions of the ... All-India Oriental Conference|publisher=All-India Oriental Conference|year=1953|pages=257|quote=the beginning of the Maurya dynasty comes to 1534 B. C. and that of the Gupta period to 327 B. C.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=J0M9AAAAIAAJ&q=chandragupta+maurya+1534+bce+venkatachalam&dq=chandragupta+maurya+1534+bce+venkatachalam&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj4hIuQz8z4AhUB-TgGHcjHDvoQ6AF6BAgFEAM|title=The Poona Orientalist|year=1952|volume=17-21|location=India|pages=12}}</ref><ref>{{Cite journal|year=1955|title=Journal of the Andhra Historical Society|url=https://books.google.co.in/books?id=-PjiAAAAMAAJ&q=chandragupta+maurya+1534+bce+venkatachalam&dq=chandragupta+maurya+1534+bce+venkatachalam&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj4hIuQz8z4AhUB-TgGHcjHDvoQ6AF6BAgDEAM|journal=Journal of the Andhra Historical Society|publisher=Andhra Historical Research Society, Rajahmundry, Madras|publication-place=Madras, India|volume=21-24|pages=53|quote=Maurya Chandragupta flourished in B. C. 1534 .}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=gXcQAQAAIAAJ&q=chandragupta+maurya+1534+bce&dq=chandragupta+maurya+1534+bce&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiYgLzE48z4AhUCQPUHHTJPAGEQ6AF6BAgDEAM|title=Indian Eras|publisher=Kota Venkatachelam|year=1956|pages=62|quote=Chandragupta Maurya who lived in 1534 B. C. , is brought down to 323 B.C.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=EmhDAAAAYAAJ&q=chandragupta+maurya+1534+bce&dq=chandragupta+maurya+1534+bce&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiYgLzE48z4AhUCQPUHHTJPAGEQ6AF6BAgGEAM|title=Beginnings of Life, Culture, and History|publisher=Shripad Dattatraya Kulkarni|year=1988|pages=v|quote=Chandragupta Maurya belonged to 1534 B.C.}}</ref>
[[मेगस्थनीज]] चार साल तक चन्द्रगुप्तके सभामे एक यूनानी राजदूतके रूपमे सेवा देलकै। ग्रीक आउ लैटिन लेखमे, चन्द्रगुप्तके क्रमशः सैण्ड्रोकोट्स आउ एण्डोकॉटस के नामसे जानल जाहै।
चन्द्रगुप्त मौर्य प्राचीनभारतके इतिहासमे एक महत्वपूर्ण सम्राट है । चन्द्रगुप्तके सिंहासन सम्भारेसे पहिले, सिकन्दर उत्तर पश्चिमी भारतीय उपमहाद्वीप पर आक्रमण केलकै हल, आउ ३२४ ईसा पूर्व मे ओकर सेनामे विद्रोहके चलते आगेके अभियान छोड़ देलकै, जेकरासे भारत-ग्रीक आउ स्थानीय शासक द्वारा शासित भारतीय उपमहाद्वीप वाला क्षेत्रके विरासत सीधातौर पर चन्द्रगुप्त सम्भारकै। चन्द्रगुप्त अपन गुरु [[चाणक्य]] (जेकरा कौटिल्य आउ विष्णुगुप्तके नामोसे जानल जाहै, जे चन्द्रगुप्तके प्रधानमन्त्रियो हलै) के साथे, एक नया साम्राज्य बनैलकै, राज्यचक्रके सिद्धान्तके लागू कैलकै, एक बड़ सेनाके निर्माण कैलकै आउ अपन साम्राज्यके सीमाके बिस्तार करना जारी रखकै।
[[सिकन्दर]]के आक्रमणके समय लगभग समस्त उत्तर भारत [[धनानन्द]] द्वारा शासित हलै । [[चाणक्य]] एवं चन्द्रगुप्त [[नन्द वंश]]के समाप्त करेके निश्चय कैलन । अपन उद्देश्यसिद्धिके निमित्त [[चाणक्य]] आउ चन्द्रगुप्त एक विशाल विजयवाहिनीके प्रबन्ध कैलन । हिन्दु ग्रन्थमे 'नन्दोन्मूलन' के श्रेय चाणक्यके देल गेलै हे । [[अर्थशास्त्र (ग्रन्थ)|अर्थशास्त्र]]मे कहल गेलै हे कि सैनिकके भरती चोर, म्लेच्छ, आटविक एवं शस्त्रोपजीवी श्रेणीसे करेके चाही । [[मुद्राराक्षस]]से ज्ञात होवऽ है कि चन्द्रगुप्त हिमालय प्रदेशके राजा पर्वतकसे [[सन्धि]] कैलन । चन्द्रगुप्तके सेनामे शक, यवन, किरात, कम्बोज, पारसीक एवं वह्लीको रहलथिन होत । [[प्लूटार्क]]के अनुसार सान्द्रोकोत्तस सम्पूर्ण भारतके ६,००,००० सैनिकके विशाल वाहिनी द्वारा जीतके अपना अधीन कर लेलन । जस्टिनके मतसे भारत चन्द्रगुप्तके अधिकारमे हलै ।
चन्द्रगुप्त सर्वप्रथम अपन स्थिति [[पंजाब]]मे सदृढ़ कैलन । उनकर यवन सबके विरुद्ध स्वातन्त्यय युद्ध सम्भवतः [[सिकन्दर]]के मृत्युके कुछे समय बाद आरम्भ हो गेलै हल । जस्टिनके अनुसार सिकन्दरके मृत्युके उपरान्त भारत सान्द्रोकोत्तसके नेतृत्वमे दासताके बन्धनके तोड़ फेँककै एवं यवन राज्यपाल सबके मार डालकै । चन्द्रगुप्त यवन सबके विरुद्ध अभियान लगभग ३२३ ईपू मे आरम्भ कैलन होत, किन्तु उनका ई अभियानमे पूर्ण सफलता ३१७ ईपू या ओकर बाद मिललै होत, काहेकि इही वर्ष पश्चिम पंजाबके शासक क्षत्रप यूदेमस अपन सेना सहित, भारत छोड़कै । चन्द्रगुप्तके यवनयुद्धके बारेमे विस्तारपूर्वक कुछ न कहल जा सकै । ई सफलतासे उनका पंजाब आउ सिन्धके प्रान्त मिल गेलै ।
== नाम आउ उपाधि==
यूनानी लेखक [[फिलार्कस]] (तीसरा शताब्दी ईसा पूर्व), जिनकर लेख पर [[एथेनियस]] टिप्पणी लिखलन हे, ऊ अपन लेखमे चन्द्रगुप्तके "सैण्ड्रोकोप्टस" कहलन हे । बादके ग्रीक-रोमन लेखक [[स्ट्रैबो]] (६३ ईशा पूर्व), [[एरियन]], आउ [[जस्टिन (इतिहासकार)|जस्टिन]] उनका "सैण्ड्रोकोटस" कहलन हे ।{{Sfn|Raychaudhuri|1967|p=139}} [[ग्रीकभाषा|ग्रीक]]भाषाके लेखमे चन्द्रगुप्तके ''सैण्ड्रोकोटस'' (Σανδράκοττος) त ओही [[लैटिन]] लेखमे, चन्द्रगुप्तके ''एण्ड्रोकोटस'' (Σανδράκοττος) कहल गेलै हे ।{{Sfn|Thapar|2004|p=177}}<ref>{{Cite journal |jstor = 41694901|title = The Indika of Megasthenes — an Appraisal|journal = Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume = 72/73|issue = 1/4|pages = 307–329|last1 = Arora|first1 = U. P.|year = 1991}}</ref>
संस्कृत नाटक ''[[मुद्राराक्षस]]'' मे चन्द्रगुप्तला ३ उपाधि वर्णित है: "चन्द-सिरी" (चन्द्र-श्री), "पियदसन" (प्रिय-दर्शन, अर्थात् बेस लौके वाला)<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.53177|title=Select Inscriptions Bearing On Indian History And Civilization, Vol.1|last=Sircar|first=Dines Chandra Ed|date=|pages=81|quote=It is however known that Chandragupta was also called प्रियदर्शन, the record (palaeographically assigned to the first half of the 3rd cent B.C.) may therefore belong to Chandragupta Maurya.}}</ref>, आउ वृषल (अर्थात् श्रेष्ठ राजा) । {{Sfn|Raychaudhuri|1967|p=139}} प्रिय-दर्शन, प्रियदर्शीके समान लगऽ है, जे उनकर पोता [[अशोक]]के एक विशेषण है किन्तु दुनोमे शाब्दिक अन्तर है, जन्ने प्रिय-दर्शनके तात्पर्य सुन्दर लौकेसे है, ओही प्रियदर्शीके अर्थ है जे सबमे बेस लौके ।{{Sfn|Raychaudhuri|1967|pp=139-140}}
==प्रारम्भिक जीवन==
===शिक्षा===
चन्द्रगुप्त मौर्यके प्रभावशाली प्रधानमन्त्री [[चाणक्य]]के बारेमे कहल जा है कि ऊ तक्षशिलामे पढ़ावऽ हलथिन ।<ref>{{Cite book|last1=Schlichtmann|first1=Klaus|url=https://books.google.com/books?id=1UYKDQAAQBAJ&pg=PT29|title=A Peace History of India: From Ashoka Maurya to Mahatma Gandhi|date=2016|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|isbn=9789385563522|page=29|language=en}}</ref> बौध्य ग्रन्थ महावंश-टीकामे कहल गेलै हे कि चन्द्रगुप्तके चाणक्य उनका प्रशिक्षण आउ शिक्षाला [[तक्षशिला विश्वविद्यालय]] ले गेलथिन आउ ओहाँ उनका सैन्य विज्ञान सहित ऊ कालके "सब विज्ञान आउ कला" मे शिक्षित कैलथिन । ओहाँ ऊ आठ साल तक पढ़ाई कैलथिन ।{{Sfn|Mookerji|1988|pp=18-23, 53-54, 140-141}}<ref>{{Cite journal|last=Modelski|first=George|year=1964|title=Kautilya: Foreign Policy and International System in the Ancient Hindu World.|url=https://archive.org/details/sim_american-political-science-review_1964-09_58_3/page/549|journal=American Political Science Review|publisher=Cambridge University Press (CUP)|volume=58|issue=3|pages=549–560|doi=10.2307/1953131|jstor=1953131|issn=0003-0554}}</ref> ई वृत्तान्त प्लूटार्कके ई दावासे मेल खा है कि सिकन्दर पंजाबमे युद्ध अभियानके दौरान युवा चन्द्रगुप्तसे मिललथिन हल:<ref name="RM16">{{Cite book|last1=Mookerji|first1=Radhakumud|url=https://books.google.com/books?id=i-y6ZUheQH8C&pg=PA16|title=Chandragupta Maurya and His Times|date=1966|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=9788120804050|pages=16–17|language=en|author-link1=Radha Kumud Mukherjee}}</ref>
<blockquote>
चन्द्रगुप्त जखनी अलेक्जेण्डर (सिकन्दर) से मिललन त चन्द्रगुप्त सिकन्दरसे कहलन कि ऊ चाहे त पूरा देशके जीत सकहे काहेकि एहाँके राजा (धनानन्द) के नीच होवेके कारण सब ओकरासे नफरत करऽ हथिन । <br>
—प्लुटार्क, लाइफ ऑफ अलेक्जेण्डर 62:9<ref>{{Cite web|title=Plutarch 62.9|url=https://topostext.org/work/172#Alex.62.9|quote=Alex.62.9 ''Androcottus, when he was a stripling, saw Alexander himself, and we are told that he often said in later times that Alexander narrowly missed making himself master of the country, since its king was hated and despised on account of his baseness and low birth.''|access-date=2024-03-25|website=topostext.org}}</ref>
</blockquote>
==चन्द्रगुप्त मौर्य आउ सेल्यूकस==
{{मुख्य|सेल्युकस-चन्द्रगुप्त युद्ध}}
[[सञ्चिका:Standard Mauryan Empire.png|thumb|[[सेल्युकस-चन्द्रगुप्त युद्ध]]मे सम्राट चन्द्रगुप्त द्वारा जीतल ४ प्रदेश (जेड्रोशिया, आरिया, परोपामिसाडे-हिन्दुकुश आउ आर्कोशिया)<ref name="RCMAJUMDAR">"Pg.105 : Net result of the expedition, however, clearly indicate that Seleucus met with a miserable failure. For he had not only to finally abandon the idea of reconquering the Panjab, but had to buy peace by ceding Paropanisadai, Arachosia, and Aria, three rich provinces with the cities now known as Kabul, Kandähär and Herät respectively as their capitals, and also Gedrosia (Baluchistan), or at least a part of it." {{Cite book|url=http://archive.org/details/dli.calcutta.10819|title=Ancient India|last=R. C. Majumdar}}</ref>]]
सेल्युकस एक्सजाइट निकेटर एलेग्जेण्डर (सिकन्दर) के सबसे योग्य सेनापतिमे से एक हलै जे ओकर मृत्युके बाद भारतके विजित क्षेत्र पर ओकर उत्तराधिकारी बनलै । ऊ सिकन्दर द्वारा जीतल भू-भाग प्राप्त करेला उत्सुक हलै । ई उद्देश्यसे ३०५ ईपू ऊ भारत पर पुनः चढ़ाई कैलकै । सम्राट चन्द्रगुप्त पश्चिमोत्तर भारतके यूनानी शासक सेल्यूकस निकेटरके पराजित करके एरिया (हेरात), अराकोसिया (कन्धार), जेद्रोसिया (काबुल),पेरिस (मकराना), पेमियाई के भू-भागके अधिकृत करके विशाल मौर्य साम्राज्य के स्थापना कैलन । चन्द्रगुप्तसे ५०० हाथी लेवेके बाद, सेल्यूकस अपन पुत्री हेलनके विवाह चन्द्रगुप्त से कर देलक । ऊ मेगस्थनीजके राजदूतके रूपमे चन्द्रगुप्त मौर्यके दरबारमे नियुक्त कैलन । कुछ समय पश्चात् सेल्यूकस अपन राजदूत मेगास्टेनिसके पाटलिपुत्रमे रहे आउ चन्द्रगुप्त मौर्यके शासनके बारेमे इण्डिका नामके एक पुस्तक लिखेला भेजकै ।<ref name="MUNISHI">"Pg.60 : Seleucus had to purchase peace by ceding to Chandragupta territories then known as Aria, Arachosia, and Paropanisadae (the capitals of which were respectively the cities now known as Herat, Kandahar and Kabul), and probably also a part of Gedrosia (Baluchistan). In return Chandragupta presented him with 500 war elephants. The terms of the peace leave no doubt that the Greek ruler fared badly at the hands of Chandragupta. His defeat and discomfiture at the hands of an Indian ruler would naturally be passed over by Greek writers, and their silence goes decidedly against Seleucus. The peace was ratified by a matrimonial alliance between the rival parties. This has been generally taken to mean that Chandragupta married a daughter of Seleucus, but this is not warranted by known facts. Henceforth '''Seleucus maintained friendly relations with the Mauryan Court and sent Megasthanes as his ambassador''' who lived in Pataliputra for a long time and wrote a book on India."
{{Cite book |last=Munishi |first=K.M. |page=60|url=https://archive.org/details/dli.ernet.526980/page/60/mode/1up|title=The Age Of Imperial Unity Volume II|date=1953}}</ref>
==विवाह==
ग्रीक इतिहासकार एपियन आउ स्ट्रैबोंके मुताबिक चन्द्रगुप्तके विवाह सेल्यूकसके बेटीसे होलै हल । यूनानी आउ भारतीय साहित्य दुनोमे विवाहके वर्णन मिलऽ है ।<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.320738|title=Bharitiya Itihas Ki Ruprekha|last=Narang|first=Jaychandra|date=1903}}</ref>
{{Blockquote|सेल्यूकस सिन्धु नदीके पार कैलकै आउ भारतीयके राजा सैण्ड्रोकोटस चन्द्रगुप्तके साथे युद्ध कैलकै, जे ऊ धाराके दोसरा दन्ने हलन, जखनी तक कि ऊ एक-दोसराके साथे समझमे न ऐलन आउ विवाह सम्बन्ध स्थापित न कैलन।| [[एपियन]] '' हिस्ट्री ऑफ रोम'', द सीरियन वार[https://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_syriaca_11.html , 55]}}
<blockquote>सेल्यूकस निकेटर सैण्ड्रोकोटस चन्द्रगुप्तसे अन्तर्विवाह आउ बदलामे पाँच सौ हाथी प्राप्त करेके शर्तके मानकै ।<br> — [[स्ट्रैबो]] 15.2.9 <ref>[[Strabo]], ''Geography'', [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/15B*.html#2.9 xv.2.9]</ref></blockquote>
[[सञ्चिका:Chandragupta wedding.png|thumb|centre|चन्द्रगुप्त आउ हेलेनाके बियाहके चित्रित विवाह मण्डप । मण्डप चित्रित नया दिल्लीके लक्ष्मी नारायण मन्दिरमे ।]]
एक भारतीय [[पौराणिक]] स्रोत, ''[[भविष्य पुराण]]'' के ''प्रतिसर्ग पर्व'', चन्द्रगुप्तके बियाहके एक यवन राजकुमारीके साथ, सेल्युकसके पुत्री, के साथे वर्णन कैलक हे ।<ref name="Sagar">''विदेशी प्रभाव द्वारा प्राचीन भारत'', कृष्ण चन्द्र सागर, नॉर्दर्न बुक सेण्टर, 1992, पृ॰83 [https://books.google.com/books?id=0UA4rkm9MgkC&pg=PA83]</ref>
<blockquote>चन्द्रगुप्त जे पोरसाधिपति सुलुवस सेल्यूकसके पुत्री, ऊ यवनीके साथ विवाह करके ऊ बौद्ध पत्नी समेत साठ वर्ष तक राज्य कैलन । चन्द्रगुप्तके वंशज बिन्दुसार होलन अपन पिताके काल तक राज्य कैलन । बिन्दुसारके वंशज अशोक होलन ।<br> —भविष्य पुराण, प्रतिसर्ग पर्व: अध्याय 6, श्लोक 43,44<ref>Original Sanskrit of the first two verses given in Foreign Influence on Ancient India, Krishna Chandra Sagar, Northern Book Centre, 1992, [https://books.google.com/books?id=0UA4rkm9MgkC&pg=PA83 p.83]: "Chandragupta Sutah Paursadhipateh Sutam. Suluvasya Tathodwahya Yavani Baudhtatapar".</ref><ref name="Sagar"/>
</blockquote>
== सन्दर्भ ==
{{टिप्पणीसूची}}
{{मौर्य शासक}}
[[बर्ग:मौर्य शासक]]
[[बर्ग:मगध]]
azu4gie8c1fqgwmmre78u92zrfcw4r1
रावण
0
14446
83538
69777
2026-10-25T20:28:54Z
Rotondus
544
/* बाहरी कड़ी */ साँचा
83538
wikitext
text/x-wiki
[[सञ्चिका:Ravana statue, Koneswaram temple.JPG|right|thumb|200px|[[त्रिङ्कोमली]]के कोणेश्वरम मन्दिरमे रावणके प्रतिमा]]
'''रावण''' [[रामायण]] के एक प्रमुख प्रतिचरित्र है । रावण [[लङ्का]]के राजा हलै ।<ref name="Miśrā 1963 p.">{{Cite book | last=Miśrā | first=V. | title=Vālmīki Rāmāyaṇa | publisher=Viśvavidyālaya Hindī Prakāśana, Lakhanaū Viśvavidyālaya | series=Seṭha Bholārāma Sekasariyā-smāraka granthamālā | year=1963 | url=http://books.google.co.in/books?id=j-tjAAAAMAAJ | language=lv | accessdate=9 जनवरी 2018 | page=}}</ref> रावण [[श्रीराम]]के परमशत्रु हलै । अपन दस मुड़ीके चलतहुँ जानल जा हलै,<ref name="o771">{{Cite web | title=Google Books | website=Google | url=https://www.google.co.in/books/edition/Ravan_Shikar_Se_Shunya_Tak/OZ9aEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF+%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF+%E0%A4%8B%E0%A4%B7%E0%A4%BF+%E0%A4%95%E0%A5%87+%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BE+%E0%A4%94+%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B5%E0%A4%BE+%E0%A4%95%E0%A5%87+%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0&pg=PA14&printsec=frontcover | access-date=2025-04-11}}</ref> जेकरा चलते ओकर नाम '''दशानन''' (दश = दस + आनन = मुख) पड़लै । कोनो कृतिला नायकके साथे सशक्त खलनायकके होल अति आवश्यक है । किञ्चित मान्यतानुसार रावणमे अनेक गुणो हलै । सारस्वत ब्राह्मण महर्षि [[पुलस्त्य]] ऋषि<ref name="Joshī 2011 p. 72">{{Cite book | last=Joshī |first=D. | title=Ramayan Ke Patra | publisher=Grantha Akādamī | year=2011 | isbn=978-93-81063-06-4 | url=http://books.google.co.in/books?id=YUx0BQAAQBAJ&pg=PT72 | language=id | accessdate=9 जनवरी 2018 | page=72}}</ref> के पौत्र आउ [[विश्रवा]]के पुत्र रावण एक परम [[शिव]] भक्त, उद्भट राजनीतिज्ञ, महाप्रतापी, महापराक्रमी योद्धा, अत्यन्त बलशाली, शास्त्रके प्रखर ज्ञाता, प्रकाण्ड विद्वान, पण्डित एवं महाज्ञानी हलै । रावणके शासनकालमे [[लङ्का]]के वैभव अपन चरम पर हलै आउ ऊ अपन महल पूरा प्रकार स्वर्ण रजित बनौलकै हल । एहीसे ओकर लङ्कानगरीके सोनाके लङ्का अथवा सोनाके नगरियो कहल जा है । रावणके बियाह [[मन्दोदरी]]से होलै । मान्यता है कि मन्दोदरीके जनम [[राजस्थान]]के [[जोधपुर जिला]]मे होलै हल । ओहाँ आझो महाराजा रावणके पुजल जा है । ओहाँ आझो रावणके चावरी है जे जगह रावणके बियाह होलै हल ।<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/ravana "Ravana"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304054645/http://dictionary.reference.com/browse/ravana|date=4 मार्च 2016}}. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]''.</ref>{{Efn|Identified by many with modern-day [[Sri Lanka]]}}<ref name="Mani">{{Cite book|title=Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|url=https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|publisher=Motilal Banarsidass|year=1975|isbn=978-0-8426-0822-0|location=दिल्ली|page=[https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft/page/354 354]|author=Mani, Vettam|authorlink=Vettam Mani|access-date=14 अप्रैल 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509160149/https://archive.org/details/puranicencyclopa00maniuoft|archive-date=9 मई 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions|first=|date=1999|publisher=Merriam-Webster|isbn=9780877790440|page=[https://archive.org/details/isbn_9780877790440/page/909 909]|language=en|url-access=registration|url=https://archive.org/details/isbn_9780877790440|access-date=14 अप्रैल 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413184232/https://archive.org/details/isbn_9780877790440|archive-date=13 अप्रैल 2020|url-status=live}}</ref> रावण तीन भाई हलै जे एके मायके सन्तान हलै । ऊ सब है [[कुम्भकर्ण]] आउ [[विभीषण]] हालाँकि पाराशर संहिता आउ अद्भुत रामायणके अनुसार रावणके शतानन रावण या सहस्त्रानन नामके एगो बड़ भाई आउ [[कुम्भकर्ण]] आउ [[विभीषण]] नामके दु छोट भाई हलै । पाराशर संहिता आउ अद्भुत रामायणके अनुसार सहस्त्राननके वध [[भद्रकाली]] रूपमे माता [[सीता]] द्वारा कैल गेलै हल ।
एकर पराजय [[श्रीराम]], [[हनुमान]] आउ [[लक्ष्मण]]के हाथ ढेर बार होलै हे । ७ आउ ८ दिन एकरा रामसे जीवनदान भेटलै हल सूर्यास्त होवेके चलते मामुली लुटेरोसे रावणके पराजय भेटलै हल । [[अङ्गद]] अकेलहीँ ओकरा अपन पोछमे बान्ध लेलन हल ।
== रावणके उदय ==
[[सञ्चिका:Ravanan - King of Lanka.jpg|thumb|230 px|त्रिङ्कोमालीमे रावणके पुतला, [[श्रीलङ्का]]मे प्राचीन [[तमिल]] बन्दरगाह]]
[[पद्म पुराण|पद्मपुराण]], [[भागवत पुराण|श्रीमद्भागवत पुराण]], [[कूर्म पुराण|कूर्मपुराण]], [[रामायण]], [[महाभारत]], [[आनन्द रामायण]], दशावतारचरित आदि ग्रन्थमे रावणके उल्लेख होलै हे । रावणके उदयके विषयमे भिन्न-भिन्न ग्रन्थमे भिन्न-भिन्न प्रकारके उल्लेख भेटऽ है ।
* पद्मपुराण आउ श्रीमद्भागवत पुराणके अनुसार [[हिरण्याक्ष]] एवं [[हिरण्यकशिपु]], दुसर जनममे रावण आउ [[कुम्भकर्ण]]के रूपमे पैदा होलै ।
* वाल्मीकि रामायणके अनुसार रावण [[पुलस्त्य]] मुनिके पौत्र हलै अर्थात् उनकर पुत्र [[विश्रवा]]के पुत्र हलै । विश्रवाके वरवर्णिनी, राका आउ [[कैकसी]] नामके तीन पत्नि हलन । वरवर्णिनीसे [[कुबेर]]के जनमके बाद [[कैकसी]]से रावण, [[कुम्भकर्ण]] आउ [[विभीषण]] पैदा होलन आउ [[कैकसी]]से एक कन्योके जनम होलै जेकर नाम [[शूर्पणखा]] रखल गेलै आउ [[राका]]से [[अहिरावण]] आउ [[महिरावण]] नामके जुड़वा पुत्रके जनम होलै ।
* एक मान्यताके अनुरुप रावणके जनम [[नेपाल]]के म्याग्दी जिलामे होलै हल आउ ओकर पत्नी [[राजस्थान]]के [[जोधपुर जिला]]के थकाली समुदायके बेटी हल ।<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/cities/delhi/only-the-elderly-come-to-mourn-ravana-in-birthplace-bisrakh/|title=Only the elderly come to mourn Ravana in 'birthplace' Bisrakh|date=4 October 2014|website=The Indian Express|access-date=14 जून 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160608004245/http://indianexpress.com/article/cities/delhi/only-the-elderly-come-to-mourn-ravana-in-birthplace-bisrakh/|archive-date=8 जून 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/noida/ravana-in-noida-a-book-on-greater-noida/story-2AOHJ8xvUMzA1PwEi3fv6N.html|title=Ravana in Noida: A book on Greater Noida|date=15 मार्च 2014|website=hindustantimes.com|access-date=14 जून 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821022359/http://www.hindustantimes.com/noida/ravana-in-noida-a-book-on-greater-noida/story-2AOHJ8xvUMzA1PwEi3fv6N.html|archive-date=21 अगस्त 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Bisrakh-seeks-funds-for-Ravan-temple/articleshow/44269673.cms|title=Bisrakh seeks funds for Ravan temple - Times of India|website=The Times of India|access-date=14 जून 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410231128/http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Bisrakh-seeks-funds-for-Ravan-temple/articleshow/44269673.cms|archive-date=10 अप्रैल 2016|url-status=live}}</ref>
* रावणके बियाह [[मयासुर|मय]] [[दानव]]के पुत्रीसे होलै हल । उनकर नाम है [[मन्दोदरी]] आउ [[दम्यमालिनी]] । [[मन्दोदरी]]से ओकरा [[मेघनाद]] आउ [[अक्षयकुमार]] नामके दु पुत्र हलै आउ [[दम्यमालिनी]]से [[अतिकाय]], [[त्रिशरा]], [[नरान्तक]] आउ [[देवान्तक]] नामके चार पुत्र हलै । एकरामे से [[अक्षयकुमार]], [[त्रिशरा]] आउ [[नरान्तक]]के वध भगवान [[शिव]]के [[अवतार]] [[हनुमान]]जी कैलन । [[मेघनाद]] आउ [[अतिकाय]]के वध नागराज [[शेषनाग|अनन्त]]के [[अवतार]] [[लक्ष्मण]]जी कैलन हल आउ [[देवान्तक]]के वध [[इन्द्र]] आउ ऋक्षराजके पौत्र वानरराज [[बालि]]के बलशाली पुत्र [[अङ्गद]] कैलन ।
==एकरो देखथिन==
*[[भट्टिकाव्य|रावणवध]]
*[[रावण संहिता|रावणसंहिता]]
== टिप्पणी ==
{{टिप्पणीसूची|group="lower-alpha"}}
== सन्दर्भ ==
{{टिप्पणीसूची}}
== सन्दर्भ ग्रन्थ ==
* ''श्रीमद्वाल्मीकीय रामायण'' (प्रथम एवं द्वितीय खण्ड), सचित्र, हिन्दी अनुवाद सहित, प्रकाशक एवं मुद्रक: गीताप्रेस, गोरखपुर
* ''वाल्मीकीय रामायण'', प्रकाशक: देहाती पुस्तक भण्डार, दिल्ली
* आचार्य चतुरसेनके उपन्यास : 'वयं रक्षाम:' ("Vayam Rakshamah" ) SBN-10:8121608775 / ISBN 9788121608770
== बाहरी कड़ी ==
* [https://web.archive.org/web/20070706134526/http://valmikiramayan.agoodplace4all.com/vrbk120.php रावणके जनमके कथा]
* [https://web.archive.org/web/20120209080558/http://www.freeindia.org/biographies/greatdevotees/vibheeshana/page4.htm लङ्कानरेश रावण]
{{रामायण}}
[[बर्ग:रामायणके पात्र]]
2lg22hto78tvvrck8ghr6abcbiv6xda
शिशुनाग वंश
0
15270
83679
70061
2026-10-26T08:53:33Z
Kandarpajit Kallol
168
83679
wikitext
text/x-wiki
{{ज्ञानसन्दूक देश
| conventional_long_name = शिशुनाग राजवंश
| common_name = शिशुनाग राजवंश
| era = [[भारतमे लौहयुग|लौहयुग]]
| government_type = [[राजतन्त्र]]
| life_span = ४१३ – ३४५ ईपू
| p1 = हर्यक वंश
| flag_p1 =
| p2 = अवन्ति
| flag_p2 =
| p3 = वत्स
| flag_p3 =
| s1 = नन्द वंश
| flag_s1 =
| image_coat =
| image_map = Magadha Expansion (6th-4th centuries BCE).png
| image_map_caption = मगधके [[प्रद्योत वंश]], [[हर्यक वंश]] आउ [[शिशुनाग वंश]]के विस्तार (७०० से ३५० ईपू तक)
| capital = [[गिरिव्रज]]<br>[[पाटलिपुत्र]]<br>साथे [[वैशाली]]
| common_languages = [[संस्कृत]] (मुख्य) <br/>[[मागधी]]<br/> [[प्राकृत]]
| religion = [[हिन्दुधर्म]]<br> साथे [[जैनधर्म]] आउ [[बौद्धधर्म]]
| currency = पण
| title_leader = [[सम्राट]]
| leader1 = [[शिशुनाग]]
| year_leader1 = ४१३–३९५ ईपू (प्रथम)
| leader2 = [[काकवर्ण|कालाशोक]]
| year_leader2 = ३९५–३७७ ई.पू (मुख्य)
|leader3 = [[महानन्दि]]
| year_leader3 = ३४९–३४५ ईपू (अन्तिम)
| today = [[भारत]]
| demonym =
| area_km2 =
| area_rank =
| GDP_PPP =
| GDP_PPP_yea =
| HDI =
| HDI_year =
}}
'''शिशुनाग राजवंश''' [[मगध]] पर शासन करेवाला [[मगध साम्राज्य|चौथा राजवंश]] हल । शिशुनाग राजवंशमे कुल छौ राजा द्वारा लगभग ४१३ से ३४५ ईपू मे ६८ बरिस तक शासन करलन हल ।{{Sfn|Raychaudhuri|1972|pp=193,201}} शिशुनाग राजवंशके स्थापना ४१३ ईपू मे [[शिशुनाग]] द्वारा [[हर्यक वंश]]के अन्तिम शासक महाराजा नागदशकके हत्या करेके बाद करल गेल हल ।{{Sfn|Upinder Singh|2016|p=272}} शिशुनाग वंशके राजासभ मगधके प्राचीन राजधानी [[गिरिव्रज]] ([[राजगीर|राजगृह]]) आउ [[वैशाली]]के अपनी राजधानी बनाके शासन करलन हल ।
== इतिहास ==
=== शिशुनाग ===
{{मुख्य|शिशुनाग}}
[[शिशुनाग]] (४१३–३९५ ईपू) मगधके गद्दी पर बैठलन । [[महावंश]]के अनुसार ऊ [[लिच्छवि]] राजाके वेश्या पत्नीसे उत्पन्न पुत्र हलन । पुराणके अनुसार ऊ [[क्षत्रिय]] हलन ।<ref>[http://ddugu.ac.in/ePathshala_Attachments/STUDY370@184966.pdf शिशुनाग वंश]</ref>
शिशुनाग मगधसे [[बङ्गाल]]के सीमासे [[मालवा]] तक विशाल भूभाग पर अधिकार कर लेलन । शिशुनाग सर्वप्रथम मगधके प्रबल प्रतिद्वन्दी राज्य [[अवन्ति]]के मिलौलन । मगधके सीमा पश्चिम [[मालवा]] तक फैल गेल आउ [[वत्स]]के मगधमे मिला देलन । वत्स आउ अवन्तिके मगधमे विलयसे [[पाटलिपुत्र]]के पश्चिमी देशसे व्यापारिक मार्गला रस्ता खुल गेल ।
शिशुनाग एगो शक्तिशाली शासक हलन जे [[गिरिव्रज]]के अतिरिक्त [[वैशाली]] नगरोके अपन राजधानी बनौलन । ३९५/३९४ ईपू मे इनखर मृत्यु हो गेल ।
=== कालाशोक (काकवर्ण)===
{{मुख्य|कालाशोक}}
[[कालाशोक]] (३९४–३६६ ईपू) शिशुनागके पुत्र हलन जे उनखर मृत्युके बाद मगधके शासक बनलन । [[महावंश]]मे इनका कालाशोक आउ पुराणमे "'काकवर्ण'" कहल गेल हे । कालाशोक अपन राजधानीके पुनः पाटलिपुत्र स्थानान्तरित करवा देलन हल । ई २८ बरिस तक शासन करलन । कालाशोकेके शासनकालमे [[बौद्धधर्म]]के द्वितीय सङ्गीतिके आयोजन भेल ।
[[बाणभट्ट]] रचित [[हर्षचरित]]के अनुसार [[काकवर्ण]]के राजधानी [[पाटलिपुत्र]]मे घूमैत खनि उनखे पुत्र [[महापद्यनन्द]] चाकू मारके हत्या कर देलन हल । ३६६ ईपू मे कालाशोकके मृत्यु हो गेल ।
=== अन्य शासक आउ राजवंशके अन्त ===
[[महाबोधिवंश]]के अनुसार कालाशोकके दस पुत्र हल जे मगध पर २८ बरिस तक शासन करलन ।
=== महानन्दि ===
{{मुख्य|महानन्दि}}
शिशुनाग वंशके अन्तिम राजा महानन्दि हलन । ३४५/३४४ ईपू मे उनखर पुत्र [[महापद्म नन्द]] द्वारा महानन्दिके हत्या करके साम्राज्यके कब्जा लेलन आउ [[नन्द वंश]]के नीँव रखलन । एकरे साथे शिशुनाग वंशके अन्त हो गेल आउ नन्द वंशके उदय भेल ।
== शासकके सूची ==
{| class="wikitable"
|+शिशुनाग राजवंशके शासकके सूची
!क्रम-सङ्ख्या
!शासक
!शासन अवधि (ईपू)
!शासन वर्ष
!टिप्पणी
|-
|१.
|[[शिशुनाग|महाराजा शिशुनाग]]
| ४१३–३९५
| १८
|महाराजा नागदशकके हत्या करेके बाद राजवंशके स्थापना करलन ।
|-
|२.
|[[काकवर्ण|महाराजा कालाशोक]]
| ३९५–३७७
| १८
|[[शिशुनाग|महाराजा शिशुनाग]]के पुत्र
|-
|३.
|महाराजा क्षेमधर्मन
| ३७७–३६५
| १२
|[[काकवर्ण|महाराजा कालाशोक]]के पुत्र
|-
|४.
|महाराजा क्षत्रौजस
| ३६५–३५५
| १०
|महाराजा क्षेमधर्मनके पुत्र
|-
|५.
|[[नन्दिवर्धन|महाराजा नन्दिवर्धन]]
| ३५५–३४९
| ६
|महाराजा क्षत्रौजसके पुत्र
|-
|६.
| [[महानन्दि|महाराजा महानन्दि]]
| ३४९–३४५
| ४
|वंशके अन्तिम शासक, उनखर साम्राज्य उनखर पुत्र [[महापद्म नन्द]] कब्जा लेलन ।
|-
|}
== इहो देखथिन ==
* [[मगध]]
* [[महाजनपद]]
* [[नन्द वंश]]
* [[मगधके राजवंश आउ शासकके सूची]]
* [[भारतके राजवंश आउ सम्राटके सूची]]
* [[हिन्दु साम्राज्य आउ राजवंशके सूची]]
== सन्दर्भ ==
{{टिप्पणीसूची}}
[[बर्ग:मगध]]
[[बर्ग:भारतके इतिहास]]
pwxm8wygcmbftq32h0f63mldtu3rigs
हनुमान्
0
16146
83575
70388
2026-10-25T22:05:24Z
Rotondus
544
/* सन्दर्भ */ साँचा
83575
wikitext
text/x-wiki
{{Hdeity infobox
| name = श्री हनुमान्
| image = Ravivarmapress.jpg
| caption = भगवान् हनुमान्
| image_size = 220px
| devanagari = श्री हनुमान्
| sanskrit_transliteration = हनुमान्
| affiliation = [[वानर]], [[रुद्र]] अवतार, [[राम]]के भक्त, [[चिरञ्जीवी]], [[शिव]]के अवतार ([[शैव धर्म]]),<ref name="Brown 2011 p. 44">{{Cite book | last=Brown | first=N.R. | title=The Mythology of Supernatural: The Signs and Symbols Behind the Popular TV Show | publisher=Penguin Publishing Group | year=2011 | isbn=978-1-101-51752-9 | url=https://books.google.com/books?id=1lR_UXIkBfgC&pg=PT44 | access-date=2024-01-04 | page=44}}</ref>[[वायु]]के पुत्र आउ अवतार ([[वैष्णव धर्म]])<ref name="Williams 2008148">{{Cite book | last=Williams | first=G.M. | title=Handbook of Hindu Mythology | publisher=OUP USA | series=Handbooks of world mythology | year=2008 | isbn=978-0-19-533261-2 | url=https://books.google.com/books?id=N7LOZfwCDpEC&pg=PA148 | access-date=2024-01-04 | page=148}}</ref>
| god_of = [[शक्ति]], [[ज्ञान]], भक्ति एवं विजयके [[भगवान]], बुराईके सर्वोच्च विध्वंसक, भक्त सबके [[रक्षक]] बल, बुद्धि आउ विद्याके दाता<ref>{{Cite web |url=https://www.thestatesman.com/supplements/8thday/hanuman-a-symbol-of-unity-1502720672.html |title=Hanuman: A Symbol of Unity |website=The Statesman (India) |date=21 Jan 2021 |access-date=21 January 2021 |archive-date=31 जनवरी 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210131003759/https://www.thestatesman.com/supplements/8thday/hanuman-a-symbol-of-unity-1502720672.html |url-status=live }}</ref>
| abode =जने राम कथा ओने हनुमान्
| mantra = ॐ श्री हनुमते नमः
| weapon = [[गदा]], वज्र आउ ध्वजा
| father = [[केसरी]] (वास्तविक पिता) आउ [[वायुदेव|पवनदेव]] (आध्यात्मिक पिता)
| mother = [[अञ्जना]]
| birth_place = अञ्जनेरी पर्वत त्र्यम्बकेश्वर [[नाशिक]], [[महाराष्ट्र]]
| consort =
| mount = वायु
| planet =
| texts = [[रामायण]] आउ [[हनुमान् चालीसा]]<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=19aoCgAAQBAJ&pg=PT193|title=Hinduism in the Modern World|author=Brian A. Hatcher|publisher=Routledge|year=2015|isbn=978-1-135-04630-9}}</ref>
|other_names=महाबली, महावीर, पवनपुत्र, फाल्गुनीशाखा, अञ्जनीसुत, केसरीनन्दन, रामेष्ट, बजरङ्गबली, वायपुत्र, सीताशोकविनाशक, लक्ष्मण प्राणदाता, आदि वर्धन्य वर्धनराज
|offspring=[[मकरध्वज]] (पसेनासे उत्पन्न होल)
|day=मङ्गलवार आउ शनिवार
|siblings=मतिमान, श्रुतिमान, गतिमान, केतुमान, धृतिमान (अपन छोट भाई)
|colour=लाल
}}
'''हनुमान्''' [[हिन्दु]]के आराध्य देवता हथिन । अधिकतर स्थान पर इनका भगवान [[शिव]]के [[अवतार]] बतावल गेलै हे । ऊ [[राम|भगवान राम]]के परम भक्त आउ प्रिय हथिन । हनुमानके 'चिरञ्जीवी' (चिरकाल तक जीवित रहे वाला) मानल जा है ।
== जन्म ==
हनुमान् वानरके राजा [[केसरी (रामायण)|केसरी]] आउ उनकर पत्नी [[अञ्जना]]के छौ पुत्रमे सबसे बड़ आउ पहिले पुत्र हथिन । [[रामायण]]के अनुसार ऊ [[सीता|जानकी]]के अत्यधिक प्रिय हथिन । ई धरा पर आठ चिरञ्जीवी हथिन । ओकरामे से सातके अमरत्वके वरदान प्राप्त है । ओकरामे बजरङ्गोबली हथिन आउ एकके श्रापके चलते अमरत्व भेटलै । हनुमानजीके अवतार भगवान [[राम]]के सहयोगला होलै । हनुमानजीके पराक्रमके असङ्ख्य गाथा प्रचलित है ।
ज्योतिषी सबके सटीक गणनाके अनुसार हनुमानजीके जनम ८५ लाख ५८ हजार ११२ बरस पहिले [[त्रेतायुग]]के अन्तिम चरणमे [[चैत्र पूर्णिमा]]के [[मङ्गलवार]]के दिन [[चित्रा नक्षत्र]] आउ [[मेष लग्न]]के योगमे भोरे ६.०३ बजे [[भारत]] देशमे [[महाराष्ट्र]] राज्यके [[नाशिक जिला]]मे अञ्जनेरी पर्वत पर होलै हल जेकरा पहिले ऋषिमुख पर्वत कहल जा हलै ।
इनका बजरङ्गबलीके रूपमे जानल जा है काहेकि इनकर शरीर एगो [[वज्र]] नियन है । ऊ पवन-पुत्रके रूपमे जानल जा हथिन । वायु अथवा पवन (हवाके देवता) हनुमानके पोसेमे महत्वपूर्ण भूमिका निभौलन हल ।
मारुत ([[संस्कृत]]: मरुत्) के अर्थ हवा है । नन्दनके अर्थ पुत्र है । हिन्दु पौराणिक कथाके अनुसार हनुमान् "मारुति" अर्थात् "मारुत-नन्दन" (वायुके पुत्र) हथिन ।
== बाल्यकाल, शिक्षा एवं श्राप ==
हनुमानजीके धर्म पिता वायु हलन । एही कारण उनका पवन पुत्रके नामोसे जानल जा है ।<ref name="debroy184">{{Cite book|author=Bibek Debroy|url=https://books.google.com/books?id=af1qFbouaVMC&pg=PA184|title=The Mahabharata: Volume 3|publisher=Penguin Books|year=2012|isbn=978-0-14-310015-7|pages=184 with footnote 686}}</ref><ref name="Melton2010p1310">{{Cite book|author1=J. Gordon Melton|url=https://books.google.com/books?id=v2yiyLLOj88C|title=Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices, 2nd Edition|author2=Martin Baumann|publisher=ABC-CLIO|year=2010|isbn=978-1-59884-204-3|pages=1310–1311}}</ref> बचपनेसे दिव्य होवेके साथे साथे उनकर भीतरे असीमित शक्तिके भण्डार हलै ।
[[सञ्चिका:Hanuman Mistakes the Sun for a Fruit.jpg|thumb|left|हनुमान् सूरजके फल मानित पकड़ेला आगे बढ़ऽ हथिन ।]]
इनकर जनमके पश्चात् एक दिन ऊ उदय होइत [[सूरज]]के फल समझके ओकरा खाएला ओकरा दने जाए लगलन हल ।
हनुमानजी बालपनमे बड़ी नटखट हलन । ऊ अपन ई स्वभावसे साधु-सन्तके सतावऽ हलन । बहुधा ऊ उनकर पूजा सामग्री आउ आदि ढेर वस्तुके छीन-झपट ले हलन । उनकर ई नटखट स्वभावसे रुष्ट होके साधु सब उनका अपन शक्तिके भूला जाएके एगो लघु शाप दे देलन । ई शापके प्रभावसे हनुमान् अपन सब शक्तिके अस्थाई रूपसे भूला जा हलन आउ पुनः कोनो अन्यके स्मरण करावहीँ पर उनका अपन असीमित शक्तिके स्मरण होवऽ हलै । ऐसन मानल जा है कि यदि हनुमान् शाप रहित होथिन त रामायणमे राम-रावण युद्धके स्वरूप पृथके (भिन्न, न्यारा) होतै हल । कदाचित ऊ अपने रावण सहित सम्पूर्ण लङ्काके समाप्त कर देथिन हल ।
== हनुमानके नामकरण ==
इन्द्रके वज्रसे हनुमानजीके ठुड्डी ([[संस्कृत]]: हनु) टूट गेलै हलै ।{{Citation needed}} एहीसे उनका हनुमानके नाम देल गेलै । एकर इलावा ऊ अनेक नामसे प्रसिद्ध हथिन जैसे बजरङ्गबली, मारुति, अञ्जनिसुत, पवनपुत्र, सङ्कटमोचन, केसरीनन्दन, महावीर, कपीश, शङ्कर सुवन आदि ।<ref>{{Cite web | url=https://hanumanchalisas.com/12-hanuman-names-with-meanings/ | title=हनुमान जी के 12 नाम (Hindi-English) | website=Hanumanchalisas.com | language=hi | date=2024-03-23 | access-date=2025-08-20}}</ref>
== हनुमानजीके रूप==
हिन्दु महाकाव्य [[रामायण]]के अनुसार हनुमानजीके वानरके मुख वाला अत्यन्त बलिष्ठ पुरुषके रूपमे देखावल जा है । इनकर शरीर अत्यन्त मांसल एवं बलशाली है । उनकर कन्धा पर [[यज्ञोपवीत|जनेऊ]] लटकल रहऽ है । हनुमानजीके मात्र एगो [[लङ्गोट]] पेहेनले अनावृत शरीरके साथ देखावल जा है । उनका मस्तक पर स्वर्ण मुकुट आउ शरीर पर स्वर्ण आभुषण पेहेनले देखावल जा है । उनकर वानरके समान लम्बा पोँछ है । उनकर मुख्य अस्त्र [[गदा]] मानल जा है । उनकर मुख पर जे तेज है ऊ अतुलनीय है । उनकर शरीर पर्वतके समान विशाल आउ कठोर है उनकर मुख पर सदेव राम नामके धुन रहऽ है ।
== एकरो देखथिन ==
* [[हनुमान् चालीसा]]
== सन्दर्भ ==
{{टिप्पणीसूची}}
{{रामायण}}
{{हिन्दु देवी-देवता}}
[[बर्ग:हनुमान्|*]]
[[बर्ग:हिन्दु देवता]]
[[बर्ग:रामायणके पात्र]]
iukdiei5b30rfpo3mneslpbd80x642b
हर्यक वंश
0
16198
83665
70408
2026-10-26T08:29:04Z
Kandarpajit Kallol
168
83665
wikitext
text/x-wiki
{{ज्ञानसन्दूक देश
| common_name = हर्यक राजवंश
| conventional_long_name = हर्यक राजवंश
| era = [[भारत में लौह युग|लौह युग]]
| government_type = [[राजतन्त्र]]
| life_span = ल. 544 – ल. 413 ई.पू
| p1 = प्रद्योत वंश
| flag_p1 =
| p2 = वैदिक सभ्यता
| flag_p2 =
| s1 = शिशुनाग वंश
| flag_s1 =
| image_coat =
| image_map = Magadha Expansion (6th-4th centuries BCE).png
| image_map_caption = मगधके [[प्रद्योत वंश]], [[हर्यक वंश]] आउ [[शिशुनाग वंश]]के विस्तार (ल. ७०० से ३५० ई.पू तक)
| capital = [[राजगीर]] ([[गिरिव्रज]])<br>बादमे [[पाटलिपुत्र]]
| common_languages = [[संस्कृत]] (मुख्य) <br/>[[मागधी]]<br/> [[प्राकृत]]
| religion = [[हिन्दुधर्म]]<br> साथे [[जैनधर्म]] आउ [[बौद्धधर्म]]
| currency = पण
| title_leader = [[सम्राट]]
| leader1 = [[बिम्बिसार]]
| year_leader1 = ल. ५४४–४९२ ईपू (प्रथम)
| leader2 = [[अजातशत्रु]]
| year_leader2 = ल. ४९२–४६० ईपू (मुख्य)
| leader3 = [[उदयन (राजा)|उदयन]]
| year_leader3 = ल. ४६०–४४० ईपू (मुख्य)
| leader4 = [[हर्यक वंश|नागदशक]]
| year_leader4 = ल. ४३७–४१३ ईपू (अन्तिम)
| today = [[भारत]]
| demonym =
| area_km2 =
| area_rank =
| GDP_PPP =
| GDP_PPP_yea =
| HDI =
| HDI_year =
}}
'''हर्यक राजवंश''' [[मगध]] पर शासन करेवाला [[मगध साम्राज्य|तीसरा राजवंश]] हल । हर्यक राजवंशमे कुल सात राजा द्वारा ल. ५४४ से ४१३ ईपू मे १३१ वर्ष तक शासन करल गेल हल । हर्यक राजवंशके स्थापना ५४४ ईपू मे [[बिम्बिसार]] द्वारा [[प्रद्योत वंश]]के अन्तिम शासक महाराजा वर्तिवर्धनके हत्या करेके बाद करल गेल हल । बिम्बिसार [[गिरिव्रज]] ([[राजगीर|राजगृह]]) के राज्यके राजधानी बनाके शासन करलन ।<ref>{{Cite web |url=http://www.samanyagyan.com/general-knowledge/haryak-empire-rulers-names-and-history-in-hindi.php |title=हर्यकवंश के शासक |access-date=31 मई 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170528030317/http://www.samanyagyan.com/general-knowledge/haryak-empire-rulers-names-and-history-in-hindi.php |archive-date=28 मई 2017 |url-status=dead }}</ref>
== बिम्बिसार ==
{{मुख्य|बिम्बिसार}}
बिम्बिसार (ल. ५४४ से ४९२ ईपू) हर्यक राजवंशके संस्थापक हलन । जैन साहित्यमे बिम्बिसारके नाम '''श्रेणिक''' भेटहे । ऊ एगो कूटनीतिज्ञ आउ दूरदर्शी शासक हलन । ऊ प्रमुख राजवंशमे वैवाहिक सम्बन्ध स्थापित करके राज्यके विस्तार करलन । सबसे पहिले ऊ [[लिच्छवि|लिच्छवि गणराज्य]]के शासक शिवराज गोमास्ताके पुत्री चेल्लना सङ्गे बियाह करलन । दोसर प्रमुख वैवाहिक सम्बन्ध [[कोशल]] राजा प्रसेनजीतके बहिन [[कोशाला देवी|महाकोशला]] सङ्गे बियाह करलन । एकर बाद मुद्र देश (आधुनिक [[पञ्जाब]]) के राजकुमारी क्षेमा सङ्गे बियाह करलन ।
[[सञ्चिका:Bimbisar welcoming Buddha Roundel 30 buddha ivory tusk.jpg|thumb|बिम्बिसार [[गौतम बुद्ध]]के स्वागत करैत]]
महावग्गके अनुसार बिम्बिसारके ५०० रानी हलन । ऊ [[अवन्ति]]के शक्तिशाली राजा चन्द्र प्रद्योतके साथे मैत्रिक सम्बन्ध बनौलन । [[सिन्ध]]के शासक रूद्रायन आउ [[गान्धार]]के मुक्कु रगतियोसे उनकर मैत्रिक सम्बन्ध हल । ऊ [[अङ्ग राज्य]]के जीतके अपन साम्राज्यमे मिला लेलन हल । ओहाँ अपन पुत्र [[अजातशत्रु]]के उपराजा नियुक्त करलन हल ।
बिम्बिसार [[महात्मा बुद्ध]]के मित्र आउ संरक्षक हलन । विनयपिटकके अनुसार बुद्धसे भेटेके बाद ऊ [[बौद्धधर्म]]के ग्रहण करलन किन्तु [[जैनधर्म|जैन]] आउ ब्राह्मण धर्मके प्रति उनकर सहिष्णुता हल । बिम्बिसार लगभग ५२ बरिस तक शासन करलन । बौद्ध आउ जैन ग्रन्थानुसार उनकर पुत्र [[अजातशत्रु]] उनका बन्दी बनाके कारागारमे डाल देलक हल जने उनकर ४९२ ईपू मे निधन हो गेल ।
=== विशेष ===
* बिम्बिसार अपन बड़ पुत्र 'दर्शक' के उत्तराधिकारी घोषित करलन हल ।
* भारतीय इतिहासमे बिम्बिसार प्रथम शासक हलन जे स्थायी सेना रखलन ।
* बिम्बिसार राजवैद्य जीवकके भगवान् बुद्धके सेवामे नियुक्त करलन हल ।
* बौद्ध भिक्षुके निःशुल्क जलयात्राके अनुमति देलन हल ।
* बिम्बिसारके हत्या महात्मा बुद्धके विरोधी देवव्रतके उकसावे पर अजातशत्रु करलन हल ।
* बिम्बसार बौद्धधर्मसे प्रभावित होके वेलुबन दानमे देलन जेकर वर्णन विनयपिटकसे भेटहे ।
=== आम्रपाली ===
ई वैशालीके नर्तकी एवं परम रूपवती कला प्रवीण गणिका हल । ऊ बुद्धके परम उपासक हल । [[आम्रपाली (नृत्याङ्गना)|आम्रपाली]]के सौन्दर्य पर मोहित होके बिम्बिसार ओकरा [[लिच्छवि]]से जीतके राजगृहले औलन । ओकरासे बियाह करलन । दुनोके संयोगसे जीवक नामक पुत्र भेल । बिम्बिसार जीवकके [[तक्षशिला]]मे शिक्षा हेतु भेजलन ।
== अजातशत्रु ==
{{मुख्य|अजातशत्रु}}
अजातशत्रु (ल. ४९२ से ४६० ईपू) बिम्बिसारके बाद मगधके सिंहासन पर बैठलन । इनखर बचपनके नाम '''कुणिक''' हल । [[भगवान् बुद्ध]]के विरोधी देवदत्तके उकसावे पर ई अपन पिताके हत्या करके गद्दी पर बैठलन । अजातशत्रु अपन पिताके साम्राज्य विस्तारके नीतिके चरमोत्कर्ष तक पहुँचौलन ।
[[सञ्चिका:00-machines-of-war-catapult-1708x900.jpg|thumb|left|अजातशत्रु द्वारा प्रयोग करल गेल हथियार 'महाशिला कण्टक']]
अजातशत्रुके सिंहासन भेटेके बाद ऊ अनेक राज्य सङ्घर्ष एवं कठिनाईसे घेरा गेलन किन्तु अपन बाहुबल आउ बुद्धिमानीसे सभ पर विजय प्राप्त करलन । महत्वाकांक्षी अजातशत्रु अपन पिताके कारागारमे डालके कठोर यातना देलन जेकरासे पिताके मृत्यु हो गेल । एकरासे दुखित होके कौशल रानीके मृत्यु हो गेल ।
=== मगध–कौशल सङ्घर्ष ===
बिम्बिसारके पत्नी (कौशल) के मृत्युसे प्रसेनजीत बड्डी क्रोधित भेल आउ अजातशत्रुके बिरुद्ध सङ्घर्ष छेड़ देलन । पराजित प्रसेनजीत [[श्रावस्ती]] भाग गेल किन्तु दोसर युद्ध-सङ्घर्षमे अजातशत्रु पराजित हो गेलन किन्तु प्रसेनजीत अपन पुत्री वाजिराके बियाह अजातशत्रुसे करके [[काशी (महाजनपद)|काशी]]के दहेजमे दे देलन ।
प्रसेनजित छठा शताब्दी ईपू मे मध्यकालके आसपास कोसलके राजा हलन । प्रसेनजितके बहिन 'कौशल देवी' राजा बिम्बिसारके पत्नी हलन । कौशले देवीके गर्भसे अजातशत्रुके जनम भेल हल जे आगे चलके अपन पिता बिम्बिसारके हत्या कर देलन आउ राजगद्दी प्राप्त करलन । अजातशत्रु इतिहासके पहिला राजा हथ जिनखा राज्य दानमे देल गेल हल ।
=== मगध–वज्जि सङ्घ सङ्घर्ष ===
[[लिच्छवि]] राजकुमारी चेलना बिम्बिसारके पत्नी हलन जेकरासे उत्पन्न दु पुत्री हल्ल आउ बेहल्लके ऊ अपन हाथी आउ रत्नके एगो हार देलन हल, जेकरा अजातशत्रु मनमुटावके चलते वापिस माङ्गलन । एकरा चेलना अस्वीकार कर देलन, फलतः अजातशत्रु लिच्छवीके बिरुद्ध युद्ध घोषित कर देलन । वस्सकारसे लिच्छवीके बीच फूट डालके ऊ पराजित कर देलन आउ लिच्छवि अपन राज्यमे मिला लेलन ।
=== मगध–मल्ल सङ्घर्ष ===
अजातशत्रु [[मल्ल]] सङ्घ पर आक्रमण करके अपन अधिकारमे कर लेलन । ई प्रकार पूर्वी [[उत्तरप्रदेश]]के एगो बड़ भूभाग मगध साम्राज्यके अङ्ग बन गेल ।
* अजातशत्रु अपन प्रबल प्रतिद्वन्दी [[अवन्ति]] राज्य पर आक्रमण करके विजय प्राप्त करलन ।
* अजातशत्रु धार्मिक उदार सम्राट हलन । विभिन्न ग्रन्थके आधार पर ऊ बौद्ध आउ जैन दुनो मतके अनुयायी मानल जा हथ किन्तु [[भरहुत स्तूप]]के एगो वेदिकाके ऊपरे अजातशत्रु बुद्धके वन्दना करैत देखावल गेल हे ।
* ऊ शासनकालके आठमा बरिसमे बुद्धके महापरिनिर्वाणके बाद उनखर अवशेष पर राजगृहमे स्तूपके निर्माण करवौलन आउ ४८३ ईपू राजगृहके सप्तपर्णि गुफामे प्रथम बौद्ध सङ्गीतिके आयोजन करलन । ई सङ्गीतिमे बौद्ध भिक्षुके सम्बन्धित पिटकके सुतपिटक आउ विनयपिटकमे विभाजित करलन ।
* सिंहली अनुश्रुति सभके अनुसार ऊ लगभग ३२ बरिस तक शासन करलन आउ ४६० ईपू मे अपन पुत्र उदयन द्वारा मारल गेलन हल ।
* अजातशत्रुएके शासनकालमे महात्मा बुद्ध ४८३ ईपू महापरिनिर्वाण आउ महावीरोके [[कैवल्य]] (४६८ ईपू मे) प्राप्त भेल हल ।
== उदायिन ==
{{मुख्य|उदायिन}}
अजातशत्रुके बाद उदायिन (ल. ४६० से ४४४ ईपू) मगधके राजा बनलन । बौद्ध ग्रन्थानुसार इनखा पितृहन्ता किन्तु जैन ग्रन्थानुसार पितृभक्त कहल गेल हे । इनकर माताके नाम पद्मावती हल ।
उदायिन शासक बनेसे पहिले [[अङ्गदेश|चम्पा]]के उपराजा हलन । ऊ पिते नियन वीर आउ विस्तारवादी नीतिके पालक हलन । ई [[पाटलिपुत्र]] ([[गङ्गा]] आउ [[सोन]]के सङ्गम) के बसौलन आउ अपन राजधानी [[राजगृह]]से पाटलिपुत्र स्थापित करलन ।
मगधके प्रतिद्वन्दी राज्य [[अवन्ति]]के गुप्तचर द्वारा उदयनके हत्या कर देल गेल ।
== अन्य शासक आउ राजवंशके अन्त ==
बौद्ध ग्रन्थके अनुसार उदयनके तीन पुत्र हलन - अनिरुद्ध, मण्डक आउ नागदशक । उदयनके तीनो पुत्र राज करलन । अन्तिम राजा नागदशक हलन जे अत्यन्त विलासी आउ निर्बल हलन । शासनतन्त्रमे शिथिलताके चलते व्यापक असन्तोष जनतामे फैलल । राज्य विद्रोह करके उनखर सेनापति [[शिशुनाग]] राजा बनल । ई प्रकार हर्यक वंशके अन्त आउ [[शिशुनाग वंश]]के स्थापना ४१३ ईपू मे भेल ।
== शासकके सूची ==
{| class="wikitable"
|+हर्यक राजवंशके शासकके सूची
!क्रम-सङ्ख्या
!शासक
!शासन अवधि (ईपू)
!शासन वर्ष
!टिप्पणी
|-
|१.
| [[बिम्बिसार|महाराजा बिम्बिसार]]
| ५४४–४९२
| ५२
|महाराजा वर्तिवर्धनके हत्या करेके बाद राजवंशके स्थापना करलन ।
|-
|२.
|[[अजातशत्रु|महाराजा अजातशत्रु]]
| ४९२–४६०
| ३२
|[[बिम्बिसार|महाराजा बिम्बिसार]]के पुत्र
|-
|३.
|[[उदयन|महाराजा उदयन]]
| ४६०–४४४
| १६
|[[अजातशत्रु|महाराजा अजातशत्रु]]के पुत्र
|-
|४.
|महाराजा अनिरुद्ध
| ४४४–४४०
| ४
|
|-
|५.
|महाराजा मुण्डा
| ४४०–४३७
| ३
|
|-
|६.
|महाराजा दर्शक
| ४३७
| कुछ माह
|
|-
|७.
|महाराजा नागदशक
| ४३७–४१३
| २४
|हर्यक वंशके अन्तिम शासक, [[शिशुनाग]] द्वारा ४१२ ईपू मगधके गद्दीसे हटा देल गेलन ।
|-
|}
== इहो देखथिन ==
* [[मगध]]
* [[महाजनपद]]
* [[बृहद्रथ राजवंश]]
* [[शिशुनाग वंश]]
* [[मगधके राजवंश आउ शासकके सूची]]
* [[भारतके राजवंश आउ सम्राटके सूची]]
* [[हिन्दु साम्राज्य आउ राजवंशके सूची]]
==सन्दर्भ==
{{टिप्पणीसूची}}
[[बर्ग:बिहारके राजवंश]]
[[बर्ग:भारतके इतिहास]]
[[बर्ग:राजवंश]]
[[बर्ग:मगध]]
qqpn7465krdpm5e66jgdhnrmgledlbv
विकिपीडिया:चबुतरा
4
16535
83508
83141
2026-10-25T17:18:02Z
ऐक्टिवेटेड्
76
83508
wikitext
text/x-wiki
{{मगही विकि स्थानीय बैनर}}
{{विकिपीडिया:चबुतरा/शीर्ष}}
== मगही दिवस पर एगो छोट सम्पादनोत्सवके आयोजन ==
नमस्कार, 23 अक्टुबरके मगही दिवस आवेवाला है । हम सोचैत हलियै कि एही मौका पर एगो आनलाइन मगही सम्पादोनोत्सव रखल जाये । काहेकि ई मगहीके दिन है त विषय मगही-मगध रखल जायेके चाही । अपने सबके का विचार है? का अपनेसब आयोजन या भाग लेल चाहतथिन? @[[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] @[[प्रयोगकर्ता:Pataliputra01|Pataliputra01]] @[[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] @[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] @[[प्रयोगकर्ता:JyotiTheLightHouse|JyotiTheLightHouse]] @[[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] @[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]]
-[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०१:४७, १४ अक्टुबर २०२६ (IST)
:@[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]], प्रणाम। हम एह पहल के समर्थन करैत छी। अपने के ई विचार बहुत नीक है। मगही दिवस पर ‘मगही-मगध’ विषय पर ऑनलाइन संपादनोत्सव जरूर होवे के चाही। हमहूँ एह आयोजन में जरूर शामिल होब अउर अपन योगदान देब। ई आयोजन सफल हो, एही शुभकामना हे। — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) ०९:१४, १४ अक्टुबर २०२६ (IST)
::अपनेके [[मगही दिवस]] पर पन्ना बनाके एकर [[:as:মগহী_দিৱস|असमियो]]मे अनुवाद करेलागि धन्यबाद । -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २२:३५, १८ अक्टुबर २०२६ (IST)
:इ बढ़िया विचार हय।। अपने सब चाहथिन त हम सामूहिक संपादन ला एगो पन्ना बनाके फाउंडेशन के लोगन से बात कर सक हियो। [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०५:३६, १६ अक्टुबर २०२६ (IST)
::जी! जरूर करथिन । ई सम्पादनोत्सवला नियम-विनियमन बनैथिन । आउ काहेकि अपनेके हिन्दी विकि पर ई सब करेके अनुभव हे त हम चाहबै कि अपने एकर आयोजको बन जैथिन । आउ कौनो सहयोग चाही त हमरा बतैथिन -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ००:५७, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
:::इ खुशी के बात हको कि संपादनोत्सव आयोजित करे ला फाउंडेशन से सहायता मिले के बात हो गेलो हे। मगही विकिपीडिया पर [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६]] नाम से संपादनोत्सव के पन्ना बना देलियो हे। कार्यक्रम के इ स्वरूप में रखे के कुछ तकनीकी कारण हको। २३ से २९ अक्टूबर के बीच हमनी के लेख बनाबे के रहतो। लेख के विषय हमनी के खुदे चुने के आजादी हको। दस लेख बनाबे पर एक हजार के अमेजन कूपन पुरस्कार राशी रखल गेलो हे। @[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[ जी से अनुरोध हइ कि कार्यक्रम के पेजवा पर अपन दस्तखत कर देथिन अउ हमरा से बात कर लेथिन जेकरा से कि फाउंडेशन के मेल भेजल जा सके। [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०६:०५, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
: हम एह पहल के समर्थन कर हकिये। एह सम्पादनोत्सव होबे से मगही समूह के बढ़ावा मिलते। [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:०५, १६ अक्टुबर २०२६ (IST)
:[[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६|मगही दिवस कार्यशाला २०२६]] '''२२ अक्टूबरके साञ्झ 6:00 बजे''' आरम्भ होवेला तय हो गेलौ । ई '''२२ से २८ अक्टूबर''' तक चलतै । अपने सबसे अनुरोध है कि एकर पन्ना पर जाके हस्ताक्षर करके एकरा में जुड़थिन ।
:'''गूगल मीटके कड़ी''': https://meet.google.com/hmz-updz-ssf (२२ अक्टूबरके साञ्झ 6:00 बजे जुड़थिन) -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २२:२३, २१ अक्टुबर २०२६ (IST)
== मुख्य सूची (साइडबार) पर बदलाव लागि सहमति ==
नमस्कार, मगही विकि '''साइबार''' (सब पन्ना पर ऊपरे बामा करे लौकेवाला; जेकरामे [[मुख्यपन्ना]], [[विकिपीडिया:समुदाय_प्रवेशद्वार|समुदाय प्रवेशद्वार]], [[विशेष:RecentChanges|हालके परिवर्तन]] नियन कुछ जरूरी कड़ी रह हे) मे संशोधन करेके जरूरत है, जेकरासे आउ कुछ महत्वपूर्ण कड़ी जोड़ल जा सके । काहेकि मगही विकि पर अखनि कौनो '''प्रबन्धक न हथिन''', त हम हियाँ सब मगही सम्पादक से राय लेल चाह हियै, जेकर बाद हम [[:meta:Steward requests/Miscellaneous|Steward requests/Miscellaneous (मेटा पन्ना)]] पर एकर अनुरोध कर पैबै ।
हमर अनुरोध अभी लागि कुछ ई प्रकार है:
{| style="width:240px; background:#f8f9fa; border:1px solid #a2a9b1; padding:8px;"
| style="padding:5px;" | [[मुख्यपन्ना]]<br>[[विकिपीडिया:समुदाय_प्रवेशद्वार|समुदाय प्रवेशद्वार]]<br>[[विकिपीडिया:चौपाल|चबुतरा]] <sup>नया</sup><br>[[प्रवेशद्वार:हालके घटना|हालके घटना]] <sup>नया</sup><br>[[विशेष:RecentChanges|हालके परिवर्तन]]<br>[[विशेष:Random|यादृच्छिक पन्ना]]<br>[[विकिपीडिया:दूतावास|दूतावास]] <sup>नया</sup><br>[[Wikimedia:Donate|दान करथिन]]
|-
| style="background:#eaecf0; font-weight:bold; padding:6px;" | योगदान <sup style="font-weight:normal">नया</sup>
|-
| style="padding:5px;" | [[सहयोग:विषयसूची|सहयोग]] <sup>नया</sup><br>[[सहयोग:परिचय|सम्पादन सीखथिन]] <sup>नया</sup><br>[[विकिपीडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]] <sup>नया</sup><br>[[विशेष:SpecialPages|विशेष पन्ना]]<br>[[विकिपीडिया:प्रबन्धक सूचनापट|प्रबन्धक सूचनापट]] <sup>नया</sup>
|}
अगर अपने कौनो एकरामे कुछ बदलाव चाह हथिन त बतैथिन । न त एकर नीचे अपन '''सहमति''' देथिन । -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २२:२५, १८ अक्टुबर २०२६ (IST)
:ई जरूर होबे के चाहिए। अखनी एही रास्ता हको। चौपाल पर सब सदस्य के सहमति बनवा के एकरा कइल जाय। मगर एकरा करेके दुगो रस्ता हको।
:* एग जो अपने बतइलथिन कि मेटा अउ फैबरिकेटर पर इ प्रस्ताव के ले जायल जाय अउ इ काम के कर देबे के अनुरोध कइल जाय।
:* दुसर रस्ता हको कि मगही के प्रबंधक बनाबल जाय जे इ सब काम कर सक हथिन। अपन प्रबंधक रहे से इ काम सहमति होते ही तुरंत हो सक हको। अउ कई काम भी आसानी से हो सक हको।
:[[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०२:१३, २१ अक्टुबर २०२६ (IST)
:@[[प्रयोगकर्ता:Pataliputra01|Pataliputra01]] @[[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] @[[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] @[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] @[[प्रयोगकर्ता:JyotiTheLightHouse|JyotiTheLightHouse]] @[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]] @[[प्रयोगकर्ता:Rotondus|Rotondus]] अपनहुँ सब एकरा पर राय दे सक हथिन । -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:३६, २१ अक्टुबर २०२६ (IST)
::स्थानीय प्रबन्धक बनाबल जाय, हमर समर्थन हको ।-- [[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) २१:४२, २१ अक्टुबर २०२६ (IST)
::'''समर्थन''' — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १८:२२, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रबंधक नियमावली पर मतदान ==
[[विकिपीडिया:प्रबंधक]] पेज पर प्रबंधक संबंधी नीति पेज बनाबेला अभी मतदान चल रहलो हे। ई पेज के सही रूप देबे ला ४ नवंबर २०२६ तक जारी मतदान प्रक्रिया में भाग लेबेला अपने सब के स्वागत हइ। [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०३:१७, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
tnl57y9zz6mi7nxxb1yn5czowtczg36
विकिपीडिया:प्रबन्धक
4
16550
83511
83151
2026-10-25T17:21:58Z
ऐक्टिवेटेड्
76
83511
wikitext
text/x-wiki
<center><big>''' प्रबंधक के नीति पेज बनाबेला अभी मतदान चल रहलो हे। ई पेज के सही रूप देबे ला ४ नवंबर २०२६ तक जारी मतदान प्रक्रिया में भाग लेबेला अपने सब के स्वागत हइ। '''</big></center>
{{नीति|WP:प्रबन्धक}}
{{Tmbox
|text = <big>'''टिप्पणी:''' ई पन्ना मगही विकिपीडिया पर प्रबन्धक अधिकार आउ ई पद लागि आवश्यक मापदण्डके सम्बन्धमे जानकारी दे है । यदि अपनहुँ अपनाके वा कौनो अन्य प्रयोगकर्ताके प्रबन्धक पद लागि मनोनीत कैल चाह हथिन त '''[[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]]''' पर जैथिन ।<br>यदि अपने कौनो प्रबन्धकीय कार्य लागि प्रबन्धकके ध्यानाकर्षण चाह हथिन त '''[[विकिपीडिया:प्रबन्धक सूचनापट|सूचनापट]]''' पर लिखथिन ।</big>
}}
''वर्तमान समय : '''{{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}''' (युटिसि)''
[[File:Admin_mop.PNG|thumb|180px|ध्यान देहु कि प्रबन्धकके चिह्न एगो बढ़नी हे । एकर अर्थ उनका द्वारा कैल जाएवाला कार्यसे जेकरासे कि ऊ विकिपीडियाके एगो स्वच्छ समाज बनावहे एवं दोषके दूर कर ओकरा साफ करहे । ई एहु बातके पहचान हे कि अपनाके विशेष व्यक्ति नै मानके अपनाके समाजके सेवक मानहथ ।]]
== १ परिभाषा ==
'''प्रबन्धक''' विकिपीडियाके ऊ सम्पादक प्रयोगकर्ता हथ जिनका विकिपीडिया प्रणालीके कुछ आवश्यक आउ अप्रतिबन्धित उपकरण वा विशेष आदेशके कार्यमे लेवेके अनुमति होवहे । जैसेकि प्रबन्धक कौनो लेख वा पन्नाके हटा सकहथ, अन्य प्रयोगकर्ताके प्रतिबन्धित कर सकहथ इत्यादि ।
प्रबन्धक पूर्णतः स्वयंसेवक होव हथिन अर्थात् [[विकिमीडिया संस्था]]के कर्मचारी नै हथिन । उनका अपन अधिकारके प्रयोग कैल अनिवार्य वा बाध्यकारी नै हे । ध्यातव्य हे कि ऊ इनकर प्रयोग कौनो ऐसन विवादमे नै कर सक हथिन जेकरामे ऊ अपने शामिल हथिन ।
== २ अधिकार और दायित्व ==
प्रबन्धक निम्न प्राविधिक काज करेला योग्य हथिन:
* प्रयोगकर्ता खाता, आइपि पता आउ आइपि सीमाके सम्पादन करेसे [[विकिपीडिया:अवरोध नीति|प्रतिबन्धित]] कर सक हथिन
* कौनो पन्ना पर [[विकिपिडिया:सुरक्षा नीति|सुरक्षा]] लागू, परिवर्तित आउ हटा सक हथिन जेकरासे सम्पादन, स्थानान्तरण, निर्माण आउ/अथवा सञ्चिका उपारोपित करेसे प्रतिबन्धित या अनुमति देल जा सके
* पूर्ण संरक्षित पन्ना सम्पादित करथिन
* ५,००० वा ओकरासे कम संशोधित पन्नाके [[विकिपीडिया:विलोपन नीति|हटा]] सक हथिन
* कौनो हटावल पन्ना पुनर्स्थापित कर सक हथिन आउ देख सक हथिन
* विभिन्न सूचिका आउ पन्ना संशोधनमे जानकारीके [[विकिपीडिया:संशोधन विलोपन|सार्वजनिक दृश्यताके प्रतिबन्धित आउ पुनर्स्थापित कर]] सक हथिन
* [[विकिपिडिया:विशेषाधिकार निवेदन|प्रयोगकर्ता खाता द्वारा अनुरोधित]] कुछ प्रयोगकर्ता अनुमति प्रदान आउ रद्द कर सक हथिन
* जावास्क्रिप्ट आउ सिएसएस पन्ना छोड़के मीडियाविकि नामस्थानमे पन्ना सम्पादित कर सक हथिन
* {{Section link|विशेष:ListGroupRights#sysop}} पर सूचीबद्ध अन्य विशेष कार्यके निष्पादित कर हथिन
== ३ अर्हता ==
मगही विकिपीडियामे प्रबन्धक बनेला प्रयोगकर्ता के पास निम्नलिखित योग्यता अनिवार्य शर्त हइ।
* ३.१ मगही विकिपीडियामे कमसे कम ५००+ सम्पादन हो।
# मगही विकिपीडियापर खाता कमसे-कम ३ माह पुराना हो।
* ३.२ [[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]] पेज पर उपरे देल योग्यता पूरा करेवाला कौनो सक्रिय प्रयोगकर्ता अपन उम्मेदवारी फार्म भरके आवेदन कर सक हथिन ।
*३.३ विकिपीडियाके बारेमे बढ़िया जानकारी रखेके साथे पन्नाके सम्पादन, पुनर्निर्देशन, सञ्चिकाके प्रयोग, श्रेणीकरण, साँचाके प्रयोग इत्यादि काम करेमे दक्ष होवेके चाही ।
== ४ प्रक्रिया ==
*४.१ प्रबंधक योग्यता पूरा करे वाला प्रयोगकर्ता प्रवंधक बने ला अपन प्रस्ताव [[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]] पेज पर करथिन। अपन नाम प्रस्तावित करे के साथ ही दोसर प्रयोगकर्ता के भी नाम कोई प्रयोगकर्ता प्रस्तावित कर सक हथिन बशर्ते कि उ प्रयोगकर्ता के पास भी प्रबंधक बने ला योग्यता हो। प्रस्तावित दूसरा सदस्य की स्विकृति मिले के बाद ही प्रस्ताव के सही मानल जइतै।
*४.२ प्रबंधक प्रस्ताव पर दू सप्ताह तक मतदान होतै जेकरा पर प्रयोगकर्ता मतदान कर सक हथिन।
* ४.३ प्रबंधक मतदान में उही प्रयोगकर्ता भाग ले सक हथिन जिनकर खाता १ माह पुराना हो अउ जिनकर खाता से १० से अधिक संपादन होलो हे।
* ४.४ प्रस्ताव देला के २ सप्ताह बाद तक विकि समुदाय के कौनो प्रयोगकर्ता प्रबंधक उम्मीदवार से सवाल पुछ सक हथिन।
*४.५ प्रबंधक उम्मीदवार अपन प्रस्ताव अउ चल रहल मतदान के सूचना [[विकिपीडिया:चबुतरा]] पेज पर अउ वर्तमान प्रबंधक के वार्ता पेज पर जरूर देथिन।
* ४.६ प्रयोगकर्ताओं के वैध मत के 75% से अधिक प्राप्त होबे पर
प्रबंधक उम्मीदवार प्रस्ताव स्वीकृत मानल जइतै जेकर घोषणा कोय प्रबंधक या बरिष्ठ सदस्य द्वारा ्परस्ताव के परिणाम अनुभाग में कइल जइतै।
* ४.७ स्वीकृत प्रबंधक प्रस्ताव के उम्मीदवार चाहे कोई अन्य प्रयोगकर्ता प्रबंधक अधिकार देबे ला मेटा पेज पर ले जइथिन। मेटा पर कुछ ही दिन में ई अधिकार प्रयोगकर्ता के दे देबल जइतै।
== ५ प्रबंधक प्रस्ताव प्रारूप ==
प्रबंधक प्रस्ताव प्रारूप ई तरह के होवेके चाही:
<pre>
====प्रयोगकर्ता नाम====
{{sr-request
|Status = <!--ई पङ्क्ति न बदलथिन-->
|user name =
}}
(अपनेके बात) ~~~~
====समर्थन====
====विरोध====
====चर्चा====
</pre>
</pre>
उदाहरण:XXXX के भरेला ऐसे भरथिन
<pre>
==== XXXX ====
{{sr-request
|Status = <!--ई पङ्क्ति न बदलथिन-->
|user name =XXXX
}}
(अपनेके बात) ~~~~
====समर्थन====
====विरोध====
====चर्चा====
</pre>
</pre>
== ६ प्रस्ताव अस्विकृति ==
*६.१ प्रबंधक प्रस्ताव अस्वीकृत हो जइतै यदि प्रस्तावित सदस्य के पास प्रबंधक बने के अर्हता न रहतै।
*६.२ प्रबंधक प्रस्ताव अस्वीकृत हो जइतै यदि प्रस्ताव दूसरा प्केरयोगकर्ता द्वारा लाबल गेले हे अउ जे प्केरयोगकर्ता प्रबंधक बनाबेला प्रस्ताव लाबल गेले हे उ प्रयोगकर्ता के स्वीकृति न मिलले हो।
*६.३ प्रबंधक प्रस्ताव अस्वीकृत हो जइतै यदि मतदान में उम्मीदवार के ७५% से कम समर्थन मिललो हे।
== ७ मुक्ति ==
*७.1 प्रबंधक चौपाल पर घोषणा करके तथा मेटा पेज पर अपन अधिकार हटाबेके अनुरोध करके प्रबंधक दायित्व छोड़ सक हथिन।
*७.२ प्रबंधक के ६ माह में १ से कम संपादन रहला पर उनका प्रबंधक दायित्व से मुक्त करल जा सक हइ।
कोई प्रयोगकर्ता मेटा पे असक्रियता के कारण देके प्रबंधक अधिकार हटाबे के अनुरोध कर सक हथिन।
==प्रबन्धक सूची==
मगही विकिपीडिया पर अखनि कौनो सक्रिय प्रबन्धक नै हथ ।
<!--मगही विकिपीडिया पर वर्तमान समयमे {{NUMBEROFADMINS}} प्रबन्धक हथिन ।-->
<!--मगही विकिपीडिया पर सक्रिय प्रबन्धक सूची निम्नानुसार हे ।
{|class="wikitable"
|-
|colspan="2"| <center>'''प्रबन्धक''' <br/>
|-
|प्रयोगकर्ता पन्ना
|वार्ता पन्ना
|-
|[[प्रयोगकर्ता:प्रयोगकर्तानाम|प्रयोगकर्तानाम]]
|<span class="plainlinks"><center> [[प्रयोगकर्ता वार्ता:प्रयोगकर्तानाम]]
|}-->
<!--
== सम्बद्ध विषय ==
* [[विशेष:प्रबन्धक सूची|प्रबन्धक सूची]]
-->
[[श्रेणी:विकिपीडिया प्रबन्धक|*]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया रख-रखाब]]
== प्रबंधक नियमावली अउ नीति पेज मतदान ==
:इ नीति के पेज पर २२ अक्टूबर से ४ नवंबर २०२६ ला मतदान कइल जा सक हइ। ५ नवंबर के परिणाम घोषित कर देबल जइति।
:ऊपर '''विकिपीडिया:प्रबंधक''' पेज पर लिखल प्रबंधक संबंधि परिचय अउ नियमावली के सामुदायिक समर्थन लागी इ प्रस्ताव लाबल गेलो हे। ६६% से अधिक समर्थन के बाद ई पेज स्वीकृत नीति मानल जइतै तथा मगही विकिपीडिया के नीति बन जइतै। [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०३:०१, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
=== समर्थन ===
# समर्थन। ई नीति मगही बिकिपीडिया ला बहुत जरूरी हइ। एकरा से मगही पर प्रबंधक बने के रस्ता खुल जइतै। प्रस्तावक के रूप में पूर्ण समर्थन। [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०३:०४, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# समर्थन, बहुत जरूरी हइ।--[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) १९:०७, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# '''समर्थन''' — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) ००:०३, २४ अक्टुबर २०२६ (IST)
=== विरोध ===
=== टिप्पणी ===
=== परिणाम ===
i4erdwl7yved6os2v77jvdrrquls62e
83512
83511
2026-10-25T17:26:31Z
ऐक्टिवेटेड्
76
/* प्रबंधक नियमावली अउ नीति पेज मतदान */
83512
wikitext
text/x-wiki
<center><big>''' प्रबंधक के नीति पेज बनाबेला अभी मतदान चल रहलो हे। ई पेज के सही रूप देबे ला ४ नवंबर २०२६ तक जारी मतदान प्रक्रिया में भाग लेबेला अपने सब के स्वागत हइ। '''</big></center>
{{नीति|WP:प्रबन्धक}}
{{Tmbox
|text = <big>'''टिप्पणी:''' ई पन्ना मगही विकिपीडिया पर प्रबन्धक अधिकार आउ ई पद लागि आवश्यक मापदण्डके सम्बन्धमे जानकारी दे है । यदि अपनहुँ अपनाके वा कौनो अन्य प्रयोगकर्ताके प्रबन्धक पद लागि मनोनीत कैल चाह हथिन त '''[[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]]''' पर जैथिन ।<br>यदि अपने कौनो प्रबन्धकीय कार्य लागि प्रबन्धकके ध्यानाकर्षण चाह हथिन त '''[[विकिपीडिया:प्रबन्धक सूचनापट|सूचनापट]]''' पर लिखथिन ।</big>
}}
''वर्तमान समय : '''{{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}''' (युटिसि)''
[[File:Admin_mop.PNG|thumb|180px|ध्यान देहु कि प्रबन्धकके चिह्न एगो बढ़नी हे । एकर अर्थ उनका द्वारा कैल जाएवाला कार्यसे जेकरासे कि ऊ विकिपीडियाके एगो स्वच्छ समाज बनावहे एवं दोषके दूर कर ओकरा साफ करहे । ई एहु बातके पहचान हे कि अपनाके विशेष व्यक्ति नै मानके अपनाके समाजके सेवक मानहथ ।]]
== १ परिभाषा ==
'''प्रबन्धक''' विकिपीडियाके ऊ सम्पादक प्रयोगकर्ता हथ जिनका विकिपीडिया प्रणालीके कुछ आवश्यक आउ अप्रतिबन्धित उपकरण वा विशेष आदेशके कार्यमे लेवेके अनुमति होवहे । जैसेकि प्रबन्धक कौनो लेख वा पन्नाके हटा सकहथ, अन्य प्रयोगकर्ताके प्रतिबन्धित कर सकहथ इत्यादि ।
प्रबन्धक पूर्णतः स्वयंसेवक होव हथिन अर्थात् [[विकिमीडिया संस्था]]के कर्मचारी नै हथिन । उनका अपन अधिकारके प्रयोग कैल अनिवार्य वा बाध्यकारी नै हे । ध्यातव्य हे कि ऊ इनकर प्रयोग कौनो ऐसन विवादमे नै कर सक हथिन जेकरामे ऊ अपने शामिल हथिन ।
== २ अधिकार और दायित्व ==
प्रबन्धक निम्न प्राविधिक काज करेला योग्य हथिन:
* प्रयोगकर्ता खाता, आइपि पता आउ आइपि सीमाके सम्पादन करेसे [[विकिपीडिया:अवरोध नीति|प्रतिबन्धित]] कर सक हथिन
* कौनो पन्ना पर [[विकिपिडिया:सुरक्षा नीति|सुरक्षा]] लागू, परिवर्तित आउ हटा सक हथिन जेकरासे सम्पादन, स्थानान्तरण, निर्माण आउ/अथवा सञ्चिका उपारोपित करेसे प्रतिबन्धित या अनुमति देल जा सके
* पूर्ण संरक्षित पन्ना सम्पादित करथिन
* ५,००० वा ओकरासे कम संशोधित पन्नाके [[विकिपीडिया:विलोपन नीति|हटा]] सक हथिन
* कौनो हटावल पन्ना पुनर्स्थापित कर सक हथिन आउ देख सक हथिन
* विभिन्न सूचिका आउ पन्ना संशोधनमे जानकारीके [[विकिपीडिया:संशोधन विलोपन|सार्वजनिक दृश्यताके प्रतिबन्धित आउ पुनर्स्थापित कर]] सक हथिन
* [[विकिपिडिया:विशेषाधिकार निवेदन|प्रयोगकर्ता खाता द्वारा अनुरोधित]] कुछ प्रयोगकर्ता अनुमति प्रदान आउ रद्द कर सक हथिन
* जावास्क्रिप्ट आउ सिएसएस पन्ना छोड़के मीडियाविकि नामस्थानमे पन्ना सम्पादित कर सक हथिन
* {{Section link|विशेष:ListGroupRights#sysop}} पर सूचीबद्ध अन्य विशेष कार्यके निष्पादित कर हथिन
== ३ अर्हता ==
मगही विकिपीडियामे प्रबन्धक बनेला प्रयोगकर्ता के पास निम्नलिखित योग्यता अनिवार्य शर्त हइ।
* ३.१ मगही विकिपीडियामे कमसे कम ५००+ सम्पादन हो।
# मगही विकिपीडियापर खाता कमसे-कम ३ माह पुराना हो।
* ३.२ [[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]] पेज पर उपरे देल योग्यता पूरा करेवाला कौनो सक्रिय प्रयोगकर्ता अपन उम्मेदवारी फार्म भरके आवेदन कर सक हथिन ।
*३.३ विकिपीडियाके बारेमे बढ़िया जानकारी रखेके साथे पन्नाके सम्पादन, पुनर्निर्देशन, सञ्चिकाके प्रयोग, श्रेणीकरण, साँचाके प्रयोग इत्यादि काम करेमे दक्ष होवेके चाही ।
== ४ प्रक्रिया ==
*४.१ प्रबंधक योग्यता पूरा करे वाला प्रयोगकर्ता प्रवंधक बने ला अपन प्रस्ताव [[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]] पेज पर करथिन। अपन नाम प्रस्तावित करे के साथ ही दोसर प्रयोगकर्ता के भी नाम कोई प्रयोगकर्ता प्रस्तावित कर सक हथिन बशर्ते कि उ प्रयोगकर्ता के पास भी प्रबंधक बने ला योग्यता हो। प्रस्तावित दूसरा सदस्य की स्विकृति मिले के बाद ही प्रस्ताव के सही मानल जइतै।
*४.२ प्रबंधक प्रस्ताव पर दू सप्ताह तक मतदान होतै जेकरा पर प्रयोगकर्ता मतदान कर सक हथिन।
* ४.३ प्रबंधक मतदान में उही प्रयोगकर्ता भाग ले सक हथिन जिनकर खाता १ माह पुराना हो अउ जिनकर खाता से १० से अधिक संपादन होलो हे।
* ४.४ प्रस्ताव देला के २ सप्ताह बाद तक विकि समुदाय के कौनो प्रयोगकर्ता प्रबंधक उम्मीदवार से सवाल पुछ सक हथिन।
*४.५ प्रबंधक उम्मीदवार अपन प्रस्ताव अउ चल रहल मतदान के सूचना [[विकिपीडिया:चबुतरा]] पेज पर अउ वर्तमान प्रबंधक के वार्ता पेज पर जरूर देथिन।
* ४.६ प्रयोगकर्ताओं के वैध मत के 75% से अधिक प्राप्त होबे पर
प्रबंधक उम्मीदवार प्रस्ताव स्वीकृत मानल जइतै जेकर घोषणा कोय प्रबंधक या बरिष्ठ सदस्य द्वारा ्परस्ताव के परिणाम अनुभाग में कइल जइतै।
* ४.७ स्वीकृत प्रबंधक प्रस्ताव के उम्मीदवार चाहे कोई अन्य प्रयोगकर्ता प्रबंधक अधिकार देबे ला मेटा पेज पर ले जइथिन। मेटा पर कुछ ही दिन में ई अधिकार प्रयोगकर्ता के दे देबल जइतै।
== ५ प्रबंधक प्रस्ताव प्रारूप ==
प्रबंधक प्रस्ताव प्रारूप ई तरह के होवेके चाही:
<pre>
====प्रयोगकर्ता नाम====
{{sr-request
|Status = <!--ई पङ्क्ति न बदलथिन-->
|user name =
}}
(अपनेके बात) ~~~~
====समर्थन====
====विरोध====
====चर्चा====
</pre>
</pre>
उदाहरण:XXXX के भरेला ऐसे भरथिन
<pre>
==== XXXX ====
{{sr-request
|Status = <!--ई पङ्क्ति न बदलथिन-->
|user name =XXXX
}}
(अपनेके बात) ~~~~
====समर्थन====
====विरोध====
====चर्चा====
</pre>
</pre>
== ६ प्रस्ताव अस्विकृति ==
*६.१ प्रबंधक प्रस्ताव अस्वीकृत हो जइतै यदि प्रस्तावित सदस्य के पास प्रबंधक बने के अर्हता न रहतै।
*६.२ प्रबंधक प्रस्ताव अस्वीकृत हो जइतै यदि प्रस्ताव दूसरा प्केरयोगकर्ता द्वारा लाबल गेले हे अउ जे प्केरयोगकर्ता प्रबंधक बनाबेला प्रस्ताव लाबल गेले हे उ प्रयोगकर्ता के स्वीकृति न मिलले हो।
*६.३ प्रबंधक प्रस्ताव अस्वीकृत हो जइतै यदि मतदान में उम्मीदवार के ७५% से कम समर्थन मिललो हे।
== ७ मुक्ति ==
*७.1 प्रबंधक चौपाल पर घोषणा करके तथा मेटा पेज पर अपन अधिकार हटाबेके अनुरोध करके प्रबंधक दायित्व छोड़ सक हथिन।
*७.२ प्रबंधक के ६ माह में १ से कम संपादन रहला पर उनका प्रबंधक दायित्व से मुक्त करल जा सक हइ।
कोई प्रयोगकर्ता मेटा पे असक्रियता के कारण देके प्रबंधक अधिकार हटाबे के अनुरोध कर सक हथिन।
==प्रबन्धक सूची==
मगही विकिपीडिया पर अखनि कौनो सक्रिय प्रबन्धक नै हथ ।
<!--मगही विकिपीडिया पर वर्तमान समयमे {{NUMBEROFADMINS}} प्रबन्धक हथिन ।-->
<!--मगही विकिपीडिया पर सक्रिय प्रबन्धक सूची निम्नानुसार हे ।
{|class="wikitable"
|-
|colspan="2"| <center>'''प्रबन्धक''' <br/>
|-
|प्रयोगकर्ता पन्ना
|वार्ता पन्ना
|-
|[[प्रयोगकर्ता:प्रयोगकर्तानाम|प्रयोगकर्तानाम]]
|<span class="plainlinks"><center> [[प्रयोगकर्ता वार्ता:प्रयोगकर्तानाम]]
|}-->
<!--
== सम्बद्ध विषय ==
* [[विशेष:प्रबन्धक सूची|प्रबन्धक सूची]]
-->
[[श्रेणी:विकिपीडिया प्रबन्धक|*]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया रख-रखाब]]
== प्रबंधक नियमावली अउ नीति पेज मतदान ==
:इ नीति के पेज पर २२ अक्टूबर से ४ नवंबर २०२६ ला मतदान कइल जा सक हइ। ५ नवंबर के परिणाम घोषित कर देबल जइति।
:ऊपर '''विकिपीडिया:प्रबंधक''' पेज पर लिखल प्रबंधक संबंधि परिचय अउ नियमावली के सामुदायिक समर्थन लागी इ प्रस्ताव लाबल गेलो हे। ६६% से अधिक समर्थन के बाद ई पेज स्वीकृत नीति मानल जइतै तथा मगही विकिपीडिया के नीति बन जइतै। [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०३:०१, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
=== समर्थन ===
# समर्थन। ई नीति मगही बिकिपीडिया ला बहुत जरूरी हइ। एकरा से मगही पर प्रबंधक बने के रस्ता खुल जइतै। प्रस्तावक के रूप में पूर्ण समर्थन। [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०३:०४, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# समर्थन, बहुत जरूरी हइ।--[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) १९:०७, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# '''समर्थन''' — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) ००:०३, २४ अक्टुबर २०२६ (IST)
# समर्थन, मगही विकि समुदायला बड़ी जरूरी हे । -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २२:५५, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
=== विरोध ===
=== टिप्पणी ===
=== परिणाम ===
c4h3nvfl3o3b7efrdnsxithip8ptuz9
83585
83512
2026-10-25T22:19:38Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* ७ मुक्ति */
83585
wikitext
text/x-wiki
<center><big>''' प्रबंधक के नीति पेज बनाबेला अभी मतदान चल रहलो हे। ई पेज के सही रूप देबे ला ४ नवंबर २०२६ तक जारी मतदान प्रक्रिया में भाग लेबेला अपने सब के स्वागत हइ। '''</big></center>
{{नीति|WP:प्रबन्धक}}
{{Tmbox
|text = <big>'''टिप्पणी:''' ई पन्ना मगही विकिपीडिया पर प्रबन्धक अधिकार आउ ई पद लागि आवश्यक मापदण्डके सम्बन्धमे जानकारी दे है । यदि अपनहुँ अपनाके वा कौनो अन्य प्रयोगकर्ताके प्रबन्धक पद लागि मनोनीत कैल चाह हथिन त '''[[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]]''' पर जैथिन ।<br>यदि अपने कौनो प्रबन्धकीय कार्य लागि प्रबन्धकके ध्यानाकर्षण चाह हथिन त '''[[विकिपीडिया:प्रबन्धक सूचनापट|सूचनापट]]''' पर लिखथिन ।</big>
}}
''वर्तमान समय : '''{{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}''' (युटिसि)''
[[File:Admin_mop.PNG|thumb|180px|ध्यान देहु कि प्रबन्धकके चिह्न एगो बढ़नी हे । एकर अर्थ उनका द्वारा कैल जाएवाला कार्यसे जेकरासे कि ऊ विकिपीडियाके एगो स्वच्छ समाज बनावहे एवं दोषके दूर कर ओकरा साफ करहे । ई एहु बातके पहचान हे कि अपनाके विशेष व्यक्ति नै मानके अपनाके समाजके सेवक मानहथ ।]]
== १ परिभाषा ==
'''प्रबन्धक''' विकिपीडियाके ऊ सम्पादक प्रयोगकर्ता हथ जिनका विकिपीडिया प्रणालीके कुछ आवश्यक आउ अप्रतिबन्धित उपकरण वा विशेष आदेशके कार्यमे लेवेके अनुमति होवहे । जैसेकि प्रबन्धक कौनो लेख वा पन्नाके हटा सकहथ, अन्य प्रयोगकर्ताके प्रतिबन्धित कर सकहथ इत्यादि ।
प्रबन्धक पूर्णतः स्वयंसेवक होव हथिन अर्थात् [[विकिमीडिया संस्था]]के कर्मचारी नै हथिन । उनका अपन अधिकारके प्रयोग कैल अनिवार्य वा बाध्यकारी नै हे । ध्यातव्य हे कि ऊ इनकर प्रयोग कौनो ऐसन विवादमे नै कर सक हथिन जेकरामे ऊ अपने शामिल हथिन ।
== २ अधिकार और दायित्व ==
प्रबन्धक निम्न प्राविधिक काज करेला योग्य हथिन:
* प्रयोगकर्ता खाता, आइपि पता आउ आइपि सीमाके सम्पादन करेसे [[विकिपीडिया:अवरोध नीति|प्रतिबन्धित]] कर सक हथिन
* कौनो पन्ना पर [[विकिपिडिया:सुरक्षा नीति|सुरक्षा]] लागू, परिवर्तित आउ हटा सक हथिन जेकरासे सम्पादन, स्थानान्तरण, निर्माण आउ/अथवा सञ्चिका उपारोपित करेसे प्रतिबन्धित या अनुमति देल जा सके
* पूर्ण संरक्षित पन्ना सम्पादित करथिन
* ५,००० वा ओकरासे कम संशोधित पन्नाके [[विकिपीडिया:विलोपन नीति|हटा]] सक हथिन
* कौनो हटावल पन्ना पुनर्स्थापित कर सक हथिन आउ देख सक हथिन
* विभिन्न सूचिका आउ पन्ना संशोधनमे जानकारीके [[विकिपीडिया:संशोधन विलोपन|सार्वजनिक दृश्यताके प्रतिबन्धित आउ पुनर्स्थापित कर]] सक हथिन
* [[विकिपिडिया:विशेषाधिकार निवेदन|प्रयोगकर्ता खाता द्वारा अनुरोधित]] कुछ प्रयोगकर्ता अनुमति प्रदान आउ रद्द कर सक हथिन
* जावास्क्रिप्ट आउ सिएसएस पन्ना छोड़के मीडियाविकि नामस्थानमे पन्ना सम्पादित कर सक हथिन
* {{Section link|विशेष:ListGroupRights#sysop}} पर सूचीबद्ध अन्य विशेष कार्यके निष्पादित कर हथिन
== ३ अर्हता ==
मगही विकिपीडियामे प्रबन्धक बनेला प्रयोगकर्ता के पास निम्नलिखित योग्यता अनिवार्य शर्त हइ।
* ३.१ मगही विकिपीडियामे कमसे कम ५००+ सम्पादन हो।
# मगही विकिपीडियापर खाता कमसे-कम ३ माह पुराना हो।
* ३.२ [[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]] पेज पर उपरे देल योग्यता पूरा करेवाला कौनो सक्रिय प्रयोगकर्ता अपन उम्मेदवारी फार्म भरके आवेदन कर सक हथिन ।
*३.३ विकिपीडियाके बारेमे बढ़िया जानकारी रखेके साथे पन्नाके सम्पादन, पुनर्निर्देशन, सञ्चिकाके प्रयोग, श्रेणीकरण, साँचाके प्रयोग इत्यादि काम करेमे दक्ष होवेके चाही ।
== ४ प्रक्रिया ==
*४.१ प्रबंधक योग्यता पूरा करे वाला प्रयोगकर्ता प्रवंधक बने ला अपन प्रस्ताव [[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]] पेज पर करथिन। अपन नाम प्रस्तावित करे के साथ ही दोसर प्रयोगकर्ता के भी नाम कोई प्रयोगकर्ता प्रस्तावित कर सक हथिन बशर्ते कि उ प्रयोगकर्ता के पास भी प्रबंधक बने ला योग्यता हो। प्रस्तावित दूसरा सदस्य की स्विकृति मिले के बाद ही प्रस्ताव के सही मानल जइतै।
*४.२ प्रबंधक प्रस्ताव पर दू सप्ताह तक मतदान होतै जेकरा पर प्रयोगकर्ता मतदान कर सक हथिन।
* ४.३ प्रबंधक मतदान में उही प्रयोगकर्ता भाग ले सक हथिन जिनकर खाता १ माह पुराना हो अउ जिनकर खाता से १० से अधिक संपादन होलो हे।
* ४.४ प्रस्ताव देला के २ सप्ताह बाद तक विकि समुदाय के कौनो प्रयोगकर्ता प्रबंधक उम्मीदवार से सवाल पुछ सक हथिन।
*४.५ प्रबंधक उम्मीदवार अपन प्रस्ताव अउ चल रहल मतदान के सूचना [[विकिपीडिया:चबुतरा]] पेज पर अउ वर्तमान प्रबंधक के वार्ता पेज पर जरूर देथिन।
* ४.६ प्रयोगकर्ताओं के वैध मत के 75% से अधिक प्राप्त होबे पर
प्रबंधक उम्मीदवार प्रस्ताव स्वीकृत मानल जइतै जेकर घोषणा कोय प्रबंधक या बरिष्ठ सदस्य द्वारा ्परस्ताव के परिणाम अनुभाग में कइल जइतै।
* ४.७ स्वीकृत प्रबंधक प्रस्ताव के उम्मीदवार चाहे कोई अन्य प्रयोगकर्ता प्रबंधक अधिकार देबे ला मेटा पेज पर ले जइथिन। मेटा पर कुछ ही दिन में ई अधिकार प्रयोगकर्ता के दे देबल जइतै।
== ५ प्रबंधक प्रस्ताव प्रारूप ==
प्रबंधक प्रस्ताव प्रारूप ई तरह के होवेके चाही:
<pre>
====प्रयोगकर्ता नाम====
{{sr-request
|Status = <!--ई पङ्क्ति न बदलथिन-->
|user name =
}}
(अपनेके बात) ~~~~
====समर्थन====
====विरोध====
====चर्चा====
</pre>
</pre>
उदाहरण:XXXX के भरेला ऐसे भरथिन
<pre>
==== XXXX ====
{{sr-request
|Status = <!--ई पङ्क्ति न बदलथिन-->
|user name =XXXX
}}
(अपनेके बात) ~~~~
====समर्थन====
====विरोध====
====चर्चा====
</pre>
</pre>
== ६ प्रस्ताव अस्विकृति ==
*६.१ प्रबंधक प्रस्ताव अस्वीकृत हो जइतै यदि प्रस्तावित सदस्य के पास प्रबंधक बने के अर्हता न रहतै।
*६.२ प्रबंधक प्रस्ताव अस्वीकृत हो जइतै यदि प्रस्ताव दूसरा प्केरयोगकर्ता द्वारा लाबल गेले हे अउ जे प्केरयोगकर्ता प्रबंधक बनाबेला प्रस्ताव लाबल गेले हे उ प्रयोगकर्ता के स्वीकृति न मिलले हो।
*६.३ प्रबंधक प्रस्ताव अस्वीकृत हो जइतै यदि मतदान में उम्मीदवार के ७५% से कम समर्थन मिललो हे।
== ७ मुक्ति ==
*७.1 प्रबंधक चौपाल पर घोषणा करके तथा मेटा पेज पर अपन अधिकार हटाबेके अनुरोध करके प्रबंधक दायित्व छोड़ सक हथिन।
*७.२ प्रबंधक के ६ माह में १ से कम संपादन रहला पर उनका प्रबंधक दायित्व से मुक्त करल जा सक हइ। कोई प्रयोगकर्ता मेटा पे असक्रियता के कारण देके प्रबंधक अधिकार हटाबे के अनुरोध कर सक हथिन।
==प्रबन्धक सूची==
मगही विकिपीडिया पर अखनि कौनो सक्रिय प्रबन्धक नै हथ ।
<!--मगही विकिपीडिया पर वर्तमान समयमे {{NUMBEROFADMINS}} प्रबन्धक हथिन ।-->
<!--मगही विकिपीडिया पर सक्रिय प्रबन्धक सूची निम्नानुसार हे ।
{|class="wikitable"
|-
|colspan="2"| <center>'''प्रबन्धक''' <br/>
|-
|प्रयोगकर्ता पन्ना
|वार्ता पन्ना
|-
|[[प्रयोगकर्ता:प्रयोगकर्तानाम|प्रयोगकर्तानाम]]
|<span class="plainlinks"><center> [[प्रयोगकर्ता वार्ता:प्रयोगकर्तानाम]]
|}-->
<!--
== सम्बद्ध विषय ==
* [[विशेष:प्रबन्धक सूची|प्रबन्धक सूची]]
-->
[[श्रेणी:विकिपीडिया प्रबन्धक|*]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया रख-रखाब]]
== प्रबंधक नियमावली अउ नीति पेज मतदान ==
:इ नीति के पेज पर २२ अक्टूबर से ४ नवंबर २०२६ ला मतदान कइल जा सक हइ। ५ नवंबर के परिणाम घोषित कर देबल जइति।
:ऊपर '''विकिपीडिया:प्रबंधक''' पेज पर लिखल प्रबंधक संबंधि परिचय अउ नियमावली के सामुदायिक समर्थन लागी इ प्रस्ताव लाबल गेलो हे। ६६% से अधिक समर्थन के बाद ई पेज स्वीकृत नीति मानल जइतै तथा मगही विकिपीडिया के नीति बन जइतै। [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०३:०१, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
=== समर्थन ===
# समर्थन। ई नीति मगही बिकिपीडिया ला बहुत जरूरी हइ। एकरा से मगही पर प्रबंधक बने के रस्ता खुल जइतै। प्रस्तावक के रूप में पूर्ण समर्थन। [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०३:०४, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# समर्थन, बहुत जरूरी हइ।--[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) १९:०७, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# '''समर्थन''' — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) ००:०३, २४ अक्टुबर २०२६ (IST)
# समर्थन, मगही विकि समुदायला बड़ी जरूरी हे । -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २२:५५, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
=== विरोध ===
=== टिप्पणी ===
=== परिणाम ===
0e56q1kegh03xyjvj90iv4dhc14e8ao
विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६
4
18686
83493
83486
2026-10-25T12:34:01Z
अनुश्री साव
176
/* अनुश्री साव */
83493
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
5u10u120ukaarjsnkczd9vtpvnmj8tm
83494
83493
2026-10-25T12:48:54Z
अनुश्री साव
176
/* अनुश्री साव */
83494
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
89z155n0ppcdyko23qgjr6afjp07m4l
83495
83494
2026-10-25T12:56:50Z
अनुश्री साव
176
/* अनुश्री साव */
83495
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
1nta43n9vk93v1cpdc67hhoy75fxzyl
83496
83495
2026-10-25T13:06:40Z
अनुश्री साव
176
/* अनुश्री साव */
83496
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
qwwifmwtz9v8hnyqah2fuz01zrrmxn8
83499
83496
2026-10-25T14:42:29Z
अनुश्री साव
176
/* अनुश्री साव */
83499
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
jz6sbcujrqmo6hpxw4tiajrknlksgkm
83500
83499
2026-10-25T15:26:04Z
अनुश्री साव
176
/* अनुश्री साव */
83500
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
cyd72mty708ud1b3pzurj4x5glvuia4
83509
83500
2026-10-25T17:20:01Z
ऐक्टिवेटेड्
76
+टिकुली कला पर लेख
83509
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
0g8fedld4jvu4beh5xskxgzqprjhryu
83534
83509
2026-10-25T19:42:56Z
शीतल सिन्हा
196
/* शीतल सिन्हा */
83534
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
i4ig19sqcpsp1vxpdzieuk6il3zcxdv
83540
83534
2026-10-25T20:54:43Z
शीतल सिन्हा
196
/* शीतल सिन्हा */
83540
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
#[[आम्रपाली]]
#[[कोसल देवी]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
7lyv43arxxbu2eq6yj7lw6uiszmmcjr
83541
83540
2026-10-25T20:59:49Z
शीतल सिन्हा
196
/* लेख जमा */
83541
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
# [[ऐन कार्सन]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
5jys71kpn8zkhkjbveb5quph9atje2y
83544
83541
2026-10-25T21:15:16Z
शीतल सिन्हा
196
/* शीतल सिन्हा */
83544
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[वजिरा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
5mdcr0nb2k9epf1oz7n3irl12hy6epv
83545
83544
2026-10-25T21:17:29Z
शीतल सिन्हा
196
/* शीतल सिन्हा */
83545
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
atxz77b318wi1q5kducar7rw1jtqvan
83577
83545
2026-10-25T22:08:58Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* अनिरुद्ध कुमार */
83577
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
oualzcimme7wrtjaqm8l8kyi1xwfops
83607
83577
2026-10-25T23:12:55Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* अनिरुद्ध कुमार */
83607
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
# [[फेद्दा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
tl9787w6w3ezmcscqvn2nqpxgr2vd12
83628
83607
2026-10-26T00:29:53Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* अनिरुद्ध कुमार */
83628
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
# [[फेदा]]
# [[करिंग]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
8mdqdf4gav25rnrfvk6epqr2kic3i6l
83641
83628
2026-10-26T07:54:27Z
Kandarpajit Kallol
168
83641
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
# [[फेदा]]
# [[करिंग]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
# [[अशोक के शिलालेख]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
053gur8qi6zd341ya4m2va4gcw08e68
83646
83641
2026-10-26T08:02:46Z
Kandarpajit Kallol
168
83646
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
# [[फेदा]]
# [[करिंग]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
# [[अशोक के शिलालेख]]
# [[पाली त्रिपिटक]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
2d60az2s2ef709albp14smeibi3r3e7
83651
83646
2026-10-26T08:10:05Z
Kandarpajit Kallol
168
83651
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
# [[फेदा]]
# [[करिंग]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
# [[अशोक के शिलालेख]]
# [[पाली त्रिपिटक]]
# [[मगध-वज्जि युद्ध]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
lldech6g6ax01ltoe6g43ydzzssn46l
83657
83651
2026-10-26T08:19:17Z
Kandarpajit Kallol
168
83657
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
# [[फेदा]]
# [[करिंग]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
# [[अशोक के शिलालेख]]
# [[पाली त्रिपिटक]]
# [[मगध-वज्जि युद्ध]]
# [[अजातशत्रु]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
4v74t5upe2whxu72f8cad9uelfmdslw
83664
83657
2026-10-26T08:27:56Z
Kandarpajit Kallol
168
83664
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
# [[फेदा]]
# [[करिंग]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
# [[अशोक के शिलालेख]]
# [[पाली त्रिपिटक]]
# [[मगध-वज्जि युद्ध]]
# [[अजातशत्रु]]
# [[ग्रैंड ट्रंक रोड]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
2c3gtjdk0hjz46vhp2dz1dt7v8kkg6j
83669
83664
2026-10-26T08:34:46Z
Kandarpajit Kallol
168
83669
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
# [[फेदा]]
# [[करिंग]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
# [[अशोक के शिलालेख]]
# [[पाली त्रिपिटक]]
# [[मगध-वज्जि युद्ध]]
# [[अजातशत्रु]]
# [[ग्रैंड ट्रंक रोड]]
# [[जौगड़]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
jh8z9pz3lu79v2ojb4g1dp8ykmku0us
83688
83669
2026-10-26T09:09:07Z
Kandarpajit Kallol
168
83688
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
# [[फेदा]]
# [[करिंग]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
# [[अशोक के शिलालेख]]
# [[पाली त्रिपिटक]]
# [[मगध-वज्जि युद्ध]]
# [[अजातशत्रु]]
# [[ग्रैंड ट्रंक रोड]]
# [[जौगड़]]
# [[मौर्य सम्राटन के सूची]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
7gvhdobnybjgmpd4uhckdmdc9xe8mot
83702
83688
2026-10-26T09:35:51Z
Kandarpajit Kallol
168
83702
wikitext
text/x-wiki
<center>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#रूपरेखा|रूपरेखा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#कार्यशाला विवरण|कार्यशाला]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम|लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#पुरस्कार|पुरस्कार]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#प्रतिभागी|प्रतिभागी]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#लेख जमा|लेख जमा]]</div>
<div class="mw-ui-button" style="font-size:20px;">[[#परिणाम|परिणाम]]</div>
</center>
'''मगही दिवस कार्यशाला २०२६''' [[मगही भाषा]] आ [[विकिपीडिया]]के संवर्धन ला विकिपीडिया पर २२ अक्टूबर से २८ अक्टूबर के बीच आयोजित एगो कार्यक्रम हय। २३ अक्टूबर के [[मगही दिवस]]के अवसर पर आयोजित ई कार्यक्रम मे मगही विकिपीडिया पर उच्च गुणवत्ता वाला लेख तैयार करे ला कार्यशाला अउ सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कएल जा रहले हे।
== रूपरेखा ==
* '''आयोजन तिथि:''' २२ अक्टूबर २०२६ से २८ अक्टूबर २०२६ तक (७ दिन)
* '''स्वरूप:''' १ कार्यशाला आउ ७ दिवसीय सामूहिक लेख निर्माण प्रतियोगिता।
== कार्यशाला विवरण ==
२२ अक्टूबर २०२६ के मगही दिवस के अवसर पर ऑफलाइन आ ऑनलाइन दोनों माध्यम से कार्यशाला आयोजित कएल जयतो। एकर विवरण नीचे देल गेलो हे:
* '''ऑफलाइन- दिल्ली में
* '''ऑनलाइन- गूगल मीट (Google Meet) पर; जुड़ेके कड़ी: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf
* '''समय:''' सांझ ०६:०० बजे से रात ०७:०० बजे तक (२२ अक्टूबर २०२६)
== मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के नियम ==
:कार्यशाला के बाद सब प्रतिभागी से मगही विकिपीडिया पर लेख बनाबे के उम्मीद कइल जा हइ। उत्साह बढ़ाबे लागी मगही दिवस लेख निर्माण प्रतियोगिता के आयोजन कइल गेलो हे। एकर नियम नीचे देल गेलो हे:
# कोनो विकिपीडिया खाता वाला सदस्य लेख निर्माण प्रतियोगिता में भाग ले सक हथिन।
# प्रतियोगिता भारतीय समय के अनुसार २३ अक्टूबर से २९ अक्टूबर २०२६ तक चलतो।
# प्रतियोगिता में जमा कएल गेल प्रत्येक नया लेख कम-से-कम '''१०० शब्द''' के होबे के चाही।
# लेख में उचित आ विश्वसनीय सन्दर्भ होबेके चाही।
# लेख में एगो श्रेणी जोड़ल रहे के चाही अउ दु-तीन गो शब्द कड़ी (लिंक) बनाबल रहे के चाही।
# लेख विकिपीडिया के उल्लेखनीयता नीति के पालन करे के चाही।
# लेख मुद्राधिकार नियम के पालन करे वाला होबे के चाही। ओकरा में मुद्राधिकार के उल्लंघन न होबे के चाही। कोनो अन्य स्रोत से सीधे कॉपी-पेस्ट कएल गेल लेख अमान्य मानल जइतो।
# कोय विवाद होबे के स्थिति में आयोजक के निर्णय सबके माने वाला होतो।
== पुरस्कार ==
* प्रतियोगिता में भाग लेवे वाले अउ नियम पूरा करे वाले शीर्ष दस प्रतिभागि ला एक हजार रूप्या के अमेजन कूपन के व्यवस्था कएल गेलो हे:
* कम-से-कम १० नया लेख बनावे वाला प्रतिभागी १,००० रुपया के पुरस्कार ला योग्य हथिन।
* लेख बनाबे वालन में से सबसे ज्यादा लेख बनाबे वाला दस प्रतिभागी के पुरस्कार कूपन देल जइतो।
* ध्यान देहु कि दस से कम पुरस्कार योग्य प्रतिभागी रहे के स्थिति में पुरस्कार राशि बाकी प्रतिभागी ला बढ़ावल भी जा सक हको। उदाहरण ला केवल ५ प्रतिभागी के रहे पर बीस लेख ला दू हजार के कूपनो देल जा सक हको। इ ला कम-से-कम बीस लेख जरूर बनाबे के कोशिश करथिन।
== आयोजक ==
इ कार्यक्रम के आयोजित करेला तथा लेख प्रतियोगिता के निर्णय देबेला दु सदस्य वाला आयोजक/निर्णायक के दल बनाबल गेलो हे। आयोजक के दायित्व आयोजन के सफलतापूर्वक पूरा करेके हइ। उनखनी के दायित्व पुरस्कार पावे वाला प्रतिभागी के सूची बनाबे के भी हइ। आयोजक सदस्य के नाम नीचे देल गेलो हे इ सूची में अपन नाम बिना आयोजक के अनुमति के न जोड़थिन।
# [[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) ०४:२६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) ०८:५६, १७ अक्टुबर २०२६ (IST)
== प्रतिभागी ==
ई कार्यशाला आउ प्रतियोगिता में भाग लेवेला नीचे अपन हस्ताक्षर करथिन (चार टिल्डा '''~''' चिह्न लगाके):
# [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १५:१९, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Manikantkmr|Manikantkmr]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Manikantkmr|वार्ता]]) १८:३०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
#[[प्रयोगकर्ता:Kumari Arpana Sinha|Kumari Arpana Sinha]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kumari Arpana Sinha|वार्ता]]) १८:३८, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:सीमा1|सीमा1]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:सीमा1|वार्ता]]) १८:५०, २२ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १५:२९, २३ अक्टुबर २०२६ (IST)
# [[प्रयोगकर्ता:अनुश्री साव|अनुश्री साव]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनुश्री साव|वार्ता]]) ०९:१९, २५ अक्टुबर २०२६ (IST)
== लेख जमा ==
प्रतिभागी निचलकन अनुभाग में अपन बनावल लेख जमा करथिन। कोय एगो अनुभाग में प्रतिभागी १ या २ के जगह अपन नाम लिख देथिन अउ ओकर नीचे अपन लेख के नाम विकिकड़ी बनाके सूची नियन लिख देथिन।
=== शीतल सिन्हा ===
# [[खरना]]
#[[प्रभा खेतान]]
# [[ऐन कार्सन]]
#[[आम्रपाली]]
#[[खेमा]]
#[[चेलना]]
=== Manikantkmr ===
# [[सर गणेश दत्त सिंह]]
# [[शीतला माता मंदिर]]
# [[जल मंदिर]]
# [[सहजानन्द सरस्वती]]
# [[श्री कृष्ण सिंह]]
# [[डोमकच]]
# [[कोहबर]]
# [[जट-जटिन]]
# [[जयराम सिंह]]
# [[गोपीचंद]]
=== Kumari Arpana Sinha ===
# [[सहजन]]
# [[ओरहुल]]
# [[ सोनपुर मेला]]
# [[बिस्मिल्ला ख़ाँ]]
# [[पीर अली खान]]
=== अनिरुद्ध कुमार ===
# [[मगही कविता]]
# [[मगही उपन्यास]]
# [[सुनीता (मगही उपन्यास)]]
# [[अंतरराष्ट्रीय तापनाभिकीय प्रायोगिक संयंत्र]]
# [[पहाड़ा]]
# [[गिनती]]
# [[भगजोगनी]]
# [[उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची]]
# [[फेदा]]
# [[करिंग]]
=== [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit_Kallol|कन्दर्पजित कल्लोल]] ===
# [[दिनेश्वर शर्मा]]
# [[ललित मोहन शर्मा]]
# [[यदुनन्दन शर्मा]]
# [[कार्यानन्द शर्मा]]
# [[सम्प्रदा सिंह]]
# [[बिहारी प्रब्रजनकारी]]
# [[मगध के सहदेव]]
# [[अंगुलिमाल]]
# [[राजकुमारी वजिरा]]
# [[बड़का मगध]]
# [[अवंती-मगध युद्ध]]
# [[मगध-अङ्ग युद्ध]]
# [[वात्स्यायन]]
# [[कोशाला देवी]]
# [[धनानन्द]]
# [[मौर्य कला]]
# [[वसुमित्र]]
# [[देवभूति]]
# [[वसुज्येष्ठ]]
# [[कालाशोक]]
# [[वितशोक]]
# [[तिष्यरक्षिता]]
# [[कलिंग युद्ध]]
# [[बिम्बिसार]]
# [[अशोक के शिलालेख]]
# [[पाली त्रिपिटक]]
# [[मगध-वज्जि युद्ध]]
# [[अजातशत्रु]]
# [[ग्रैंड ट्रंक रोड]]
# [[जौगड़]]
# [[मौर्य सम्राटन के सूची]]
# [[नन्दनगढ़ स्तूप]]
=== अनुश्री साव ===
# [[जिवितपुत्रिका व्रत]]
# [[खोइँछा]]
# [[गोदना]]
# [[लाली पहाड़ी]]
# [[अशोकधाम मंदिर]]
# [[अचार]]
# [[अनंत चतुर्दशी]]
# [[गोवर्धन पूजा]]
=== [[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ===
# [[टिकुली कला]]
=== (प्रतिभागी के नाम) ===
# (लेख के नाम)
#
#
== परिणाम ==
[[श्रेणी:विकिपीडिया कार्यशाला]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया सम्पादनोत्सव]]
[[श्रेणी:विकिपीडिया आयोजन]]
8zm4a4jhun4qr848p5xs70be07b4mep
मगही उपन्यास
0
18820
83706
83062
2026-10-26T10:43:30Z
शीतल सिन्हा
196
83706
wikitext
text/x-wiki
'''मगही उपन्यास''' मगही साहित्य के एगो विधा हइ। मगही भाषा में उपन्यास लिखे के शुरुआत बीसवीं सदी के तीसरका दशक से मानल जा हइ। मगही उपन्यासों में मगध के सामाजिक, सांस्कृतिक, राजनीतिक अउ आर्थिक जीवन के जीवंत चित्रण मिल हइ। मगही में उपन्यास लिखे के परंपरा अभी जारी हइ।
== इतिहास ==
मगही साहित्य के इतिहासकारन के अनुसार मगही के पहला उपन्यास उपन्यासिका चाहे लंबी कहानी ‘[[सुनीता]]’ (१९२८) बीसवीं सदी के तीसरका दशक में छपलै। तखनी से अखनी तक तीन दर्जन से बेसी मगही उपन्यास लिखल चल गेले हे और मगही उपन्यास के प्रकाशन निरंतर हो रहले हे।<ref>मगही का भाषिक स्वरुप और उसका साहित्यिक विकास http://www.ignca.nic.in/coilnet/mg005.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150520234006/http://www.ignca.nic.in/coilnet/mg005.htm |date=20 मई 2015 }}</ref>
बाबू जयनाथ पति]] के लिखल मगही केपहला उपन्यास [[सुनीता]] (१९२७/१९२८) एगो सामाजिक अउ क्रांतिकारी उपन्यास हलै, जेकरा में अनमेल विवाह आउ जाति-व्यवस्था के विरोध कएल गेले हल। १ अप्रैल १९२८ में [[फूल बहादुर]] उपन्यास छपलै जे मगही के पहिला उपलब्ध (सुरक्षित) उपन्यास हइ। एकरा में तत्कालीन समाज के भ्रष्टाचार अउ नैतिक पतन पर करारा चोट कएल गेले हे। १९३७ में जयनाथ पति के तीसरका उपन्यास [[गदहनीत]] छपलै, जेकरा में सामाजिक रूढ़ि के चित्रण कइल गेले हल।
१९५० के बाद मगही उपन्यास लिखे में थोड़ा तेजी अइलै। अउ नया-नया सामाजिक, मनोवैज्ञानिक अउ आंचलिक विषयों पर उपन्यास लिखल गेलै। (१९५८ में डॉ. रामप्रसाद सिंह के [[समस्या]] उपन्यास छपलै। १९६२ में राजेंद्र कुमार 'यौधेय' [[बिसेसरा]] नाम के उपन्यास लिखलथिन। १९६५ में डॉ. रामनंदन के लिखल उपन्यास [[आदमी आ देओता]] छपलै। १९६८ में बाबूलाल मधुकर के उपन्यास [[रमरतिया]] परकाशित होलै। <ref>[https://books.google.co.in/books?id=bXhjAAAAMAAJ मगही साहित्य का इतिहास, मगही अकादमी, 1998]</ref>
१९६७ से १९६९ के बीच डॉ. द्वारका प्रसाद के उपन्यास [[मोनामिम्मा]] धारावाहिक रूप में 'बिहान' पत्रिका में छपलै।
१९६७ में डॉ. श्रीकांत शास्त्री [[गोदना]] उपन्यास लिखलथिन जेकर परकाशन १९७८ में होलै। <ref>मगही उपन्यास http://magahi-sahitya.blogspot.in/2006/09/blog-post_115818807205973637.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180425115328/http://magahi-sahitya.blogspot.in/2006/09/blog-post_115818807205973637.html |date=25 अप्रैल 2018 }}</ref>१९७७ में शशिभूषण उपाध्याय 'मधुकर' के उपन्यास [[सँवली]] छपलै। १९७८ में सत्येन्द्र जमालपुरी [[चुटकी भर सेनुर]] उपन्यास लिखलथिन।
१९८० में प्रो. रामनरेश प्रसाद वर्मा [[अछरंग]] उपन्यास लिखलथिन। १९८३ में केदार 'अजेय' के उपन्यास [[बस एक्के राह]] छपलै। डॉ. १९८० के बाद के प्रमुख उपन्यासन में [[बस एक्के राह]] (केदार ‘अजेय’, १९८३), नरक सरग धरती (डा. राम प्रसाद सिंह, १९८७), धुमैल धोती (रामविलास ‘रजकण’, १९९५), प्राणी महासंघ (मुनिलाल सिन्हा ‘सीसम’, १९९५), हइ।
एकअइसवींयो सदी में मगही उपन्यास लगातार लिखल और छापल जा रहले हे।इ दौर के प्रमुख उपन्यसबा में अलगंठवा (बाबुलाल मधुकर, २००१), ‘बबुआनी अइँठन छोड़ऽ’ (आचार्य सच्चिदानन्द, २००४), ‘शालिस’ (परमेश्वरी सिंह ‘अनपढ़’, २००६), तारा (रामनारायण सिंह, २०११) तअउ [[खाँटी किकटिया]] (अश्विनी कुमार पंकज, २०१८) के गिनल जा सक हइ।
एकरे साथ ही कुछ बाकी उपन्यास हइ- चन्द्रशेखर शर्मा के ‘हाय रे उ दिन’, ‘सिद्धार्थ’ और ‘साकल्य’, उपमा दत्त के ‘पियक्कड़’, डा. राम प्रसाद सिंह के ‘ बराबर के तरहटी में’, ‘सरद राजकुमार’ और ‘मेधा’, परमेश्वरी सिंह ‘अनपढ़’ के ‘बाबा मटोखर दास’, मुनिलाल सिन्हा ‘सीसम’ के ‘गोचर के रंगे गोरू-गोरखियन के संग’, रामबाबू सिह ‘लमगोड़ा’ के ‘उनतीसवाँ व्यास’ अउ ‘टुन-टुनमें-टुन’, आदि।
== पहिलका उपन्यास ==
मगही के पहिलका उपन्यास के चर्चा में कुछ लोग १८९३ में छपल अंबिकादत्त के उपन्यास ‘[[आश्चर्य वृत्तांत]]’ के भी चर्चा कर हथिन जेकरा में मगही भाषा के प्रचूर उपयोग होले हे। <ref>डा. भरत सिंह, मगही उपन्यास: रचना आउ विकास (मगही भाषा का इतिहास एवं इसकी दिशा और दशा, 2012, पृ. 40)</ref> पुस्तक रूप में छपे से पहिले अंबिकादत्त व्यास के इ उपन्यास
मासिक पत्रिका ‘पीयूष प्रवाह’ के १८८४ के अंकबन में धारावाहिक रूप में छपले हल। काहे कि इ उपन्यास पूर्णरूपेण मगही में लिखल न हइ
एही ला 'सुनीता' के मगही के पहिलका उपन्यास मानल तथ्यपरक हइ। १९२८ में [[जयनाथ पति]] अपन दोसरका उपन्यास ‘[[फूल बहादुर]]’ के भूमिका में लिख हथिन कि
उ सुनीता के रचना बहुत जल्दबाजी में कइलथिन हल अउ ठीक से बगैर प्रूफ देखले छपे ला प्रेस में भेज देलथिन।<ref>मुखबंध: जयनाथ पति, फुल बहादुर, पृष्ठ 18 https://books.google.co.in/books?id=Q1dYDwAAQBAJ& {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180430113833/https://books.google.co.in/books?id=Q1dYDwAAQBAJ |date=30 अप्रैल 2018 }}</ref>
एकरा से पता चल जा हइ कि वास्तव में सुनीता के रचना अउ ओकर प्रकाशन १९२८ के जनवरी-फरवरी में होले हल। काहे कि एकर समीक्षा अप्रैल १९२८ के ‘मॉर्डर्न रिव्यू’ में छपले हल।<ref>‘द मॉडर्न रिव्यू’, अंक 43, अप्रैल 1928, कलकत्ता विश्वविद्यालय, कलकत्ता, पृष्ठ 430</ref> जिसे लिखा है [[सुनीति कुमार चटर्जी]] ने। अफसोस अब इस उपन्यास की प्रति उपलब्ध नहीं है।
== प्रमुख उपन्यास अउ उपन्यासकार के सूची ==
{| class="wikitable sortable"
|-
! क्रम !! उपन्यास के नाम !! उपन्यासकार के नाम !! प्रकाशन/रचना वर्ष
|-
| १ || सुनीता || बाबू जयनाथ पति || १९२७
|-
| २ || फूल बहादुर || बाबू जयनाथ पति || १९२८
|-
| ३ || गदहनीत || बाबू जयनाथ पति || १९३७
|-
| ४ || समस्या || डॉ. रामप्रसाद सिंह || १९५८
|-
| ५ || बिसेसरा || राजेंद्र कुमार 'यौधेय' || १९६२
|-
| ६ || आदमी आ देओता || डॉ. रामनंदन || १९६५
|-
| ७ || रमरतिया || बाबूलाल मधुकर || १९६८
|-
| ८ || गोदना || डॉ. श्रीकांत शास्त्री || १९७८
|-
| ९ || सँवली || शशिभूषण उपाध्याय 'मधुकर' || १९७७
|-
| १० || चुटकी भर सेनुर || सत्येन्द्र जमालपुरी || १९७८
|-
| ११ || अछरंग || प्रो. रामनरेश प्रसाद वर्मा || १९८०
|-
| १२ || बस एक्के राह || केदार 'अजेय' || १९८३
|}
== एकरो देखथिन ==
* [[मगही कविता]]
* [[मगही कहानी]]
* [[मगही नाटक]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:मगही साहित्य]]
[[श्रेणी:मगही उपन्यास]]
5l0ozylsr1e4f9jiqxoeobh4w1uc2fs
विकिपीडिया:मगध-मगही से जुड़ल आवश्यक लेखन के सूची
4
18833
83652
83488
2026-10-26T08:10:59Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83652
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[ग्रैंड ट्रंक रोड]] — [[:en:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
#[[जौगड़]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[हर्यंक राजवंश]] — [[:en:Haryanka dynasty|Haryanka dynasty]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[अजातशत्रु]] — [[:en:Ajatashatru|Ajatashatru]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
trl7nnej0ou5nrg8xslu5flrjoxa9oh
83666
83652
2026-10-26T08:30:25Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83666
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[जौगड़]] — [[:en:Jaugada|Jaugada]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[चंद्रगुप्त मौर्य]] — [[:en:Chandragupta Maurya|Chandragupta Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
t40p0giymyimv8yi526ay7wjnkf1g10
83671
83666
2026-10-26T08:40:53Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83671
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानंदमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नंदनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[महापद्म नंद]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
j11otn2hdqfqe54k8gvozul49go1qpz
83674
83671
2026-10-26T08:45:39Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83674
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
hq1wxrsupiu1k1veuq9cxkfzxxmcb8a
83675
83674
2026-10-26T08:48:47Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83675
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानंदिन]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
sjc6y8k95illawd08et2ksiizq6sats
83677
83675
2026-10-26T08:49:27Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83677
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[शैशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
kjn4mtwn7cwumxn2qzszrqnybdl8x8e
83678
83677
2026-10-26T08:53:15Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83678
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[शिशुनाग राजवंश]] — [[:en:Shaishunaga dynasty|Shaishunaga dynasty]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
f167339s42vcuxul9kgh3kulihgjs64
83680
83678
2026-10-26T08:53:58Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83680
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिन]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[मौर्य सम्राटन के सूची]] — [[:en:List of Maurya emperors|List of Maurya emperors]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
mo427kse0r3qhm3k8uwfk8s4ivz3ils
83689
83680
2026-10-26T09:11:20Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83689
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिशुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
pef0fcrjzo18z6yzz5zuchg3yagtzte
83690
83689
2026-10-26T09:14:45Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83690
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिसुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तिवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
l5q9jejm7hw19o5xkwo6zk4tzr9jxj6
83691
83690
2026-10-26T09:16:13Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83691
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिसुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तीवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[मौर्य काल में विदर्भ राज्य]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
n79dzg2ob7nf3i1ai1a3u3zgj3lpc7t
83692
83691
2026-10-26T09:17:53Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83692
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिसुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तीवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[विदर्भ राज्य (मौर्य काल)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्यूसिड-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
cndsps00j4lvnl4j75c6a8scgiz090x
83693
83692
2026-10-26T09:19:04Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83693
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिसुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तीवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[विदर्भ राज्य (मौर्य काल)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्युकस-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस अमात्य]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
lf2ewpd72s5q71uac0r92vtz1f58smu
83694
83693
2026-10-26T09:21:04Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83694
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिसुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तीवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[विदर्भ राज्य (मौर्य काल)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्युकस-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस (अमात्य)]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलंदी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बुटकरा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
sb2ie05b2rncw7genvwojqlcqlnwott
83695
83694
2026-10-26T09:23:28Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83695
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिसुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तीवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[विदर्भ राज्य (मौर्य काल)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्युकस-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस (अमात्य)]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलन्दी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बटकारा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी अभिलेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
t74ilarnpj9w21hzef0fu32hp0c9lz5
83696
83695
2026-10-26T09:24:45Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83696
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिसुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तीवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[विदर्भ राज्य (मौर्य काल)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्युकस-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस (अमात्य)]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलन्दी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बटकारा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी शिलालेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[श्रीकृष्ण सिंह]] — [[:en:Shri Krishna Sinha|Shri Krishna Sinha]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
cwwn7ljsv74s6p2ih8qch5ej60is30a
83697
83696
2026-10-26T09:26:00Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83697
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिसुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तीवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[विदर्भ राज्य (मौर्य काल)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्युकस-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस (अमात्य)]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलन्दी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बटकारा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी शिलालेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[सलामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[सांची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[गेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
e2civ7jpa2uxob78szeezfcno4k3qf8
83698
83697
2026-10-26T09:30:07Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83698
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिसुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तीवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[विदर्भ राज्य (मौर्य काल)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्युकस-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस (अमात्य)]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलन्दी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बटकारा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी शिलालेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[नन्दनगढ़ स्तूप]] — [[:en:Nandangarh stupa|Nandangarh stupa]]
#[[इस्लामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[साँची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[जेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
nb3pnsnsz8vclp7k5ibizfcrnri3ez0
83701
83698
2026-10-26T09:35:24Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83701
wikitext
text/x-wiki
#[[मगध के पिठिपति]] — [[:en:Pithipatis of Magadha|Pithipatis of Magadha]]
#[[मगध से संबंधित लड़ाइयन के सूची]] — [[:en:List of wars involving Magadha|List of wars involving Magadha]]
#[[महानन्द]] — [[:en:Mahanandin|Mahanandin]]
#[[महापद्म नन्द]] — [[:en:Mahapadma Nanda|Mahapadma Nanda]]
#[[शिशुनाग]] — [[:en:Shishunaga|Shishunaga]]
#[[नागदासक]] — [[:en:Nāgadāsaka|Nāgadāsaka]]
#[[उदायिभद्र]] — [[:en:Udayin|Udayin]]
#[[कण्व राजवंश]] — [[:en:Kanva dynasty|Kanva dynasty]]
#[[वासुदेव कण्व]] — [[:en:Vasudeva Kanva|Vasudeva Kanva]]
#[[अग्निमित्र]] — [[:en:Agnimitra|Agnimitra]]
#[[पुष्यमित्र शुंग]] — [[:en:Pushyamitra Shunga|Pushyamitra Shunga]]
#[[भागभद्र]] — [[:en:Bhagabhadra|Bhagabhadra]]
#[[बृहद्रथ मौर्य]] — [[:en:Brihadratha Maurya|Brihadratha Maurya]]
#[[दशरथ मौर्य]] — [[:en:Dasharatha Maurya|Dasharatha Maurya]]
#[[देववर्मन मौर्य]] — [[:en:Devavarman (Maurya)|Devavarman (Maurya)]]
#[[कुणाल]] — [[:en:Kunala|Kunala]]
#[[सम्प्रति]] — [[:en:Samprati|Samprati]]
#[[शालिसुक]] — [[:en:Shalishuka|Shalishuka]]
#[[शतधन्वन]] — [[:en:Shatadhanvan|Shatadhanvan]]
#[[सुसीम]] — [[:en:Susima|Susima]]
#[[तीवल]] — [[:en:Tivala|Tivala]]
#[[अशोक के धम्म नीति]] — [[:en:Ashoka's policy of Dhamma|Ashoka's policy of Dhamma]]
#[[अशोक के नरक]] — [[:en:Ashoka's Hell|Ashoka's Hell]]
#[[अशोकावदान]] — [[:en:Ashokavadana|Ashokavadana]]
#[[प्राचीन भारत में नागरिक सेवा]] — [[:en:Civil Service in early India|Civil Service in early India]]
#[[विदर्भ राज्य (मौर्य काल)]] — [[:en:Vidarbha kingdom (Mauryan era)|Vidarbha kingdom (Mauryan era)]]
#[[सेल्युकस-मौर्य युद्ध]] — [[:en:Seleucid–Mauryan War|Seleucid–Mauryan War]]
#[[महाकाश्यप]] — [[:en:Mahākāśyapa|Mahākāśyapa]]
#[[मौद्गल्यायन]] — [[:en:Maudgalyayana|Maudgalyayana]]
#[[शारिपुत्र]] — [[:en:Śāriputra|Śāriputra]]
#[[जीवक]] — [[:en:Jīvaka|Jīvaka]]
#[[संजय बेलट्ठिपुत्त]] — [[:en:Sanjaya Belatthiputta|Sanjaya Belatthiputta]]
#[[मोग्गलिपुत्त तिस्स]] — [[:en:Moggaliputta-Tissa|Moggaliputta-Tissa]]
#[[राक्षस (अमात्य)]] — [[:en:Rakshasa (amatya)|Rakshasa (amatya)]]
#[[उत्तरानन्दमाता]] — [[:en:Uttarānandamātā|Uttarānandamātā]]
#[[विशाखा]] — [[:en:Visakha|Visakha]]
#[[बराबर गुफा]] — [[:en:Barabar Caves|Barabar Caves]]
#[[भीर टीला]] — [[:en:Bhir Mound|Bhir Mound]]
#[[बुलन्दी बाग]] — [[:en:Bulandi Bagh|Bulandi Bagh]]
#[[बटकारा स्तूप]] — [[:en:Butkara Stupa|Butkara Stupa]]
#[[धर्मराजिका स्तूप]] — [[:en:Dharmarajika Stupa|Dharmarajika Stupa]]
#[[कुम्हरार]] — [[:en:Kumhrar|Kumhrar]]
#[[महास्थान ब्राह्मी शिलालेख]] — [[:en:Mahasthan Brahmi Inscription|Mahasthan Brahmi Inscription]]
#[[इस्लामगढ़]] — [[:en:Salamgarh|Salamgarh]]
#[[साँची स्तूप]] — [[:en:Sanchi Stupa|Sanchi Stupa]]
#[[सप्तपर्णी गुफा]] — [[:en:Saptaparni Cave|Saptaparni Cave]]
#[[वारी-बटेश्वर के खंडहर]] — [[:en:Wari-Bateshwar ruins|Wari-Bateshwar ruins]]
#[[जेड्रोसिया]] — [[:en:Gedrosia|Gedrosia]]
#[[कुलाचोर]] — [[:en:Kulachor|Kulachor]]
#[[राम लखन सिंह यादव]] — [[:en:Ram Lakhan Singh Yadav|Ram Lakhan Singh Yadav]]
#[[सत्येन्द्र नारायण सिन्हा]] — [[:en:Satyendra Narayan Sinha|Satyendra Narayan Sinha]]
#[[राजो सिंह]] — [[:en:Rajo Singh|Rajo Singh]]
[[श्रेणी:मगध]]
[[श्रेणी:मगही भाषा]]
9uurwcaqxu8nds4kaplvk1up2i9t2r9
जिवितपुत्रिका व्रत
0
18867
83491
83490
2026-10-25T12:13:17Z
अनुश्री साव
176
83491
wikitext
text/x-wiki
'''जिवितपुत्रिका व्रत''' जेकरा '''जितिया''' आउ '''जिउतिया''' भी कहल जा हय। इ व्रत निर्जला उपवास रह के करल जा हय आउ मइया सब अपन बच्चा लोगन के लम्बी उमरिया, स्वास्थ, साहस, सुरक्षा आउ कल्याण खातिर मनावो हय। इ परब हिन्दू बिक्रम संवत के आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमा से नौवमा तक तीन दिन के व्रत करल जा हय। खास कर के इ परब [[नेपाल]], [[बिहार]], [[झारखंड]], [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग कर हथिन। एकर सिवा इ परब बड़ा कर के मधेसी लोगन के द्वारा मनावल जा हकै। ई पूजा के एगो नियम हकै जे पूजा के दिन सोतल आउ कुछ खाल नय जा हय।
== विवरण ==
[[File:जितिया पूजा.jpg|thumb|Jitiya Puja]]
जिउतिया परब आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमी से नवमी चंद्र दिन तक तीन दिन तक चले बाला पूजा हय। जितिया के पहिला दिन जेकरा नहाय-खाय कहल जा हय, इ दिन मइया नहा कर के भोजन कर हथिन। ई दिन मरूवा के रोटी, तोरी के सब्जी, नोनी के साग, दही, मिठाय, मछली आदि तोरी के पत्ता पर सबेरे अपन पूर्वज लोगन आउ चील, कउवा, सियार सब के चढ़वल जा हकै आउ खाल जा हकै। दोसर दिन (जितिया के दिन) खर उपवास (बिना पानी के उपवास) रहल जा हय, एही ला एकरा खर जितिया भी कहल जा हकै। इ दिन सांझ के गंगाजी में नहाल जा हय आउ अरियार बरियार के पौधा, कलशा, कच्चा धागा में सोना, चाँदी के जितिया, फल-फूल, कुशी केराव, धूप-दिया, रोली, कुमकुम आदि रख के पूजा करल जा हकै आउ जितिया महाराज के कथा सुनल जा हय। तीसर दिन जेकरा पारन कहल जा हय, इ दिन सबेरे नहा के घरे पूजा कर के फल आउ मीठा खाकर के इ पूजा समाप्त करल जा हय। पारन के दिन सादा भात, कंदा केराव के सब्जी, पोई के साग, पांच रकिम के सब्जी आदि खाल जा हय।
इ परब में पूराना परंपरा के पालन करल जा हय। इ पूजा संतान के संयम, सुरक्षा, मइया के ममता, प्रेम के संगे प्रकृति आउ मौखिक परंपरा के सुरक्षित रख हकै। जितिया व्यक्तिगत परब होबे के साथ-साथ जीवंत सांस्कृतिक धरोहर भी हकै।
== संदर्भ ==
65ttoq6ijmxuvat9gtayi00pmfibe8l
83492
83491
2026-10-25T12:18:36Z
अनुश्री साव
176
83492
wikitext
text/x-wiki
'''जिवितपुत्रिका व्रत''' जेकरा '''जितिया''' आउ '''जिउतिया''' भी कहल जा हय। इ व्रत निर्जला उपवास रह के करल जा हय आउ मइया सब अपन बच्चा लोगन के लम्बी उमरिया, स्वास्थ, साहस, सुरक्षा आउ कल्याण खातिर कर हथिन। इ परब हिन्दू बिक्रम संवत के आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमा से नौवमा तक तीन दिन के व्रत करल जा हय। खास कर के इ परब [[नेपाल]], [[बिहार]], [[झारखंड]], [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग कर हथिन। एकर सिवा इ परब बड़ा कर के मधेसी लोगन के द्वारा मनावल जा हकै। ई पूजा के एगो नियम हकै जे पूजा के दिन सोतल आउ कुछ खाल नय जा हय।
== विवरण ==
[[File:जितिया पूजा.jpg|thumb|Jitiya Puja]]
जिउतिया परब आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमी से नवमी चंद्र दिन तक तीन दिन तक चले बाला पूजा हय। जितिया के पहिला दिन जेकरा नहाय-खाय कहल जा हय, इ दिन मइया नहा कर के भोजन कर हथिन। ई दिन मरूवा के रोटी, तोरी के सब्जी, नोनी के साग, दही, मिठाय, मछली आदि तोरी के पत्ता पर सबेरे अपन पूर्वज लोगन आउ चील, कउवा, सियार सब के चढ़वल जा हकै आउ खाल जा हकै। दोसर दिन (जितिया के दिन) खर उपवास (बिना पानी के उपवास) रहल जा हय, एही ला एकरा खर जितिया भी कहल जा हकै। इ दिन सांझ के गंगाजी में नहाल जा हय आउ अरियार बरियार के पौधा, कलशा, कच्चा धागा में सोना, चाँदी के जितिया, फल-फूल, कुशी केराव, धूप-दिया, रोली, कुमकुम आदि रख के पूजा करल जा हकै आउ जितिया महाराज के कथा सुनल जा हय। तीसर दिन जेकरा पारन कहल जा हय, इ दिन सबेरे नहा के घरे पूजा कर के फल आउ मीठा खाकर के इ पूजा समाप्त करल जा हय। पारन के दिन सादा भात, कंदा केराव के सब्जी, पोई के साग, पांच रकिम के सब्जी आदि खाल जा हय।
इ परब में पूराना परंपरा के पालन करल जा हय। इ पूजा संतान के संयम, सुरक्षा, मइया के ममता, प्रेम के संगे प्रकृति आउ मौखिक परंपरा के सुरक्षित रख हकै। जितिया व्यक्तिगत परब होबे के साथ-साथ जीवंत सांस्कृतिक धरोहर भी हकै।
== संदर्भ ==
https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE
https://divinestore.sanatanajourney.com/hi/blogs/updates/jitiya-vrat-2026-date-puja-vidhi-katha-parana?srsltid=AYCX9vK9b2C5JYuMsxpn8oRlwlPNnaGl0YqCWs2RtlsNaHG8Wdvb_ZVu
np1q7fhzd1j9vlksfyt8hjmccoemcio
83629
83492
2026-10-26T03:22:54Z
अनुश्री साव
176
83629
wikitext
text/x-wiki
'''जिवितपुत्रिका व्रत''' जेकरा '''जितिया''' आउ '''जिउतिया''' भी कहल जा हय। इ व्रत निर्जला उपवास रह के करल जा हय आउ मइया सब अपन बच्चा लोगन के लम्बी उमरिया, स्वास्थ, साहस, सुरक्षा आउ कल्याण खातिर कर हथिन। इ परब हिन्दू बिक्रम संवत के आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमा से नौवमा तक तीन दिन के व्रत करल जा हय। खास कर के इ परब [[नेपाल]], [[बिहार]], [[झारखंड]], [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग कर हथिन। एकर सिवा इ परब बड़ा कर के मधेसी लोगन के द्वारा मनावल जा हकै। ई पूजा के एगो नियम हकै जे पूजा के दिन सोतल आउ कुछ खाल नय जा हय।
== विवरण ==
[[File:जितिया पूजा.jpg|thumb|Jitiya Puja]]
जिउतिया परब आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमी से नवमी चंद्र दिन तक तीन दिन तक चले बाला पूजा हय। जितिया के पहिला दिन जेकरा नहाय-खाय कहल जा हय, इ दिन मइया नहा कर के भोजन कर हथिन। ई दिन मरूवा के रोटी, तोरी के सब्जी, नोनी के साग, दही, मिठाय, मछली आदि तोरी के पत्ता पर सबेरे अपन पूर्वज लोगन आउ चील, कउवा, सियार सब के चढ़वल जा हकै आउ खाल जा हकै। दोसर दिन (जितिया के दिन) खर उपवास (बिना पानी के उपवास) रहल जा हय, एही ला एकरा खर जितिया भी कहल जा हकै। इ दिन सांझ के गंगाजी में नहाल जा हय आउ अरियार बरियार के पौधा, कलशा, कच्चा धागा में सोना, चाँदी के जितिया, फल-फूल, कुशी केराव, धूप-दिया, रोली, कुमकुम आदि रख के पूजा करल जा हकै आउ जितिया महाराज के कथा सुनल जा हय। तीसर दिन जेकरा पारन कहल जा हय, इ दिन सबेरे नहा के घरे पूजा कर के फल आउ मीठा खाकर के इ पूजा समाप्त करल जा हय। पारन के दिन सादा भात, कंदा केराव के सब्जी, पोई के साग, पांच रकिम के सब्जी आदि खाल जा हय।
इ परब में पूराना परंपरा के पालन करल जा हय। इ पूजा संतान के संयम, सुरक्षा, मइया के ममता, प्रेम के संगे प्रकृति आउ मौखिक परंपरा के सुरक्षित रख हकै। जितिया व्यक्तिगत परब होबे के साथ-साथ जीवंत सांस्कृतिक धरोहर भी हकै।
== संदर्भ ==
https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE
https://divinestore.sanatanajourney.com/hi/blogs/updates/jitiya-vrat-2026-date-puja-vidhi-katha-parana?srsltid=AYCX9vK9b2C5JYuMsxpn8oRlwlPNnaGl0YqCWs2RtlsNaHG8Wdvb_ZVu
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
<references />
[[श्रेणी:परव]]
jdcbit40bcf0ptfbsh8md93uqfb7e3o
83631
83629
2026-10-26T03:44:28Z
अनुश्री साव
176
83631
wikitext
text/x-wiki
'''जिवितपुत्रिका व्रत''' जेकरा '''जितिया''' आउ '''जिउतिया''' भी कहल जा हय। इ व्रत निर्जला उपवास रह के करल जा हय आउ मइया सब अपन बच्चा लोगन के लम्बी उमरिया, स्वास्थ, साहस, सुरक्षा आउ कल्याण खातिर कर हथिन। इ परब हिन्दू बिक्रम संवत के आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमा से नौवमा तक तीन दिन के व्रत करल जा हय। खास कर के इ परब [[नेपाल]], [[बिहार]], [[झारखंड]], [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग कर हथिन। एकर सिवा इ परब बड़ा कर के मधेसी लोगन के द्वारा मनावल जा हकै। ई पूजा के एगो नियम हकै जे पूजा के दिन सोतल आउ कुछ खाल नय जा हय।
== विवरण ==
[[File:जितिया पूजा.jpg|thumb|Jitiya Puja]]
जिउतिया परब आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमी से नवमी चंद्र दिन तक तीन दिन तक चले बाला पूजा हय। जितिया के पहिला दिन जेकरा नहाय-खाय कहल जा हय, इ दिन मइया नहा कर के भोजन कर हथिन। ई दिन मरूवा के रोटी, तोरी के सब्जी, नोनी के साग, दही, मिठाय, मछली आदि तोरी के पत्ता पर सबेरे अपन पूर्वज लोगन आउ चील, कउवा, सियार सब के चढ़वल जा हकै आउ खाल जा हकै। दोसर दिन (जितिया के दिन) खर उपवास (बिना पानी के उपवास) रहल जा हय, एही ला एकरा खर जितिया भी कहल जा हकै। इ दिन सांझ के गंगाजी में नहाल जा हय आउ अरियार बरियार के पौधा, कलशा, कच्चा धागा में सोना, चाँदी के जितिया, फल-फूल, कुशी केराव, धूप-दिया, रोली, कुमकुम आदि रख के पूजा करल जा हकै आउ जितिया महाराज के कथा सुनल जा हय। तीसर दिन जेकरा पारन कहल जा हय, इ दिन सबेरे नहा के घरे पूजा कर के फल आउ मीठा खाकर के इ पूजा समाप्त करल जा हय। पारन के दिन सादा भात, कंदा केराव के सब्जी, पोई के साग, पांच रकिम के सब्जी आदि खाल जा हय।
इ परब में पूराना परंपरा के पालन करल जा हय। इ पूजा संतान के संयम, सुरक्षा, मइया के ममता, प्रेम के संगे प्रकृति आउ मौखिक परंपरा के सुरक्षित रख हकै। जितिया व्यक्तिगत परब होबे के साथ-साथ जीवंत सांस्कृतिक धरोहर भी हकै।
== जितिया पूजा के गीत ==
:जुग जुग जिए मोर बबुआ दुलरुआ
:जिउत वहांत देवता से करब हम अरजिया
:ए हो सखी भूखीब
:जितिया के परबिया...
== संदर्भ ==
https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE
https://divinestore.sanatanajourney.com/hi/blogs/updates/jitiya-vrat-2026-date-puja-vidhi-katha-parana?srsltid=AYCX9vK9b2C5JYuMsxpn8oRlwlPNnaGl0YqCWs2RtlsNaHG8Wdvb_ZVu
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
<references />
[[श्रेणी:परव]]
d7aiz1awhvgspzp6n26sg7wfqnkaj84
ऐन कार्सन
0
18880
83502
83478
2026-10-25T16:28:32Z
शीतल सिन्हा
196
/* प्रारंभिक जीवन */
83502
wikitext
text/x-wiki
'''ऐन कार्सन''' (अंग्रेज़ी: Anne Carson; जन्म 21 जून 1950) एगो [[कवयित्री]], निबंधकार,अनुवादक और प्राचीन यूनानी साहित्य के विदुषी हथिन<ref>https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize</ref>इ प्राचीन यूनानी साहित्य और मिथक के आधुनिक जीवन, प्रेम, इच्छा तथा मानवीय संबंध के संदर्भ में प्रस्तुत करे लागि जानल जा हथिन। इनखा 2026 में साहित्य लागि नोबेल पुरस्कार देेवल गेले हय।
प्रारंभिक जीवन और शिक्षा
== प्रारंभिक जीवन ==
इनखर जन्म 21 जून 1950 के कनाडा के टोरंटो शहर में ओंटारियो में हुआ था। अपनी पढ़ाई प्राचीन यूनानी और रोमन साहित्य में की। 1981 में उन्होंने इसी विषय पर अपनी डॉक्टरेट की थीसिस पब्लिश की। कार्सन की 3 किताबें काफी चर्चित रहीं। एक 'नॉक्स', दूसरी 'द ब्यूटी ऑफ द हसबैंड' और तीसरी ‘ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड: ए नॉवेल इन वर्स’ है।
== संदर्भ ==
1o8m5g8m71yl5x2izwt8cut2gkpzo75
83503
83502
2026-10-25T16:38:35Z
शीतल सिन्हा
196
/* प्रारंभिक जीवन */
83503
wikitext
text/x-wiki
'''ऐन कार्सन''' (अंग्रेज़ी: Anne Carson; जन्म 21 जून 1950) एगो [[कवयित्री]], निबंधकार,अनुवादक और प्राचीन यूनानी साहित्य के विदुषी हथिन<ref>https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize</ref>इ प्राचीन यूनानी साहित्य और मिथक के आधुनिक जीवन, प्रेम, इच्छा तथा मानवीय संबंध के संदर्भ में प्रस्तुत करे लागि जानल जा हथिन। इनखा 2026 में साहित्य लागि नोबेल पुरस्कार देेवल गेले हय।
प्रारंभिक जीवन और शिक्षा
== प्रारंभिक जीवन ==
इनखर जन्म 21 जून 1950 के कनाडा के टोरंटो शहर में ओंटारियो में होले हल। इ अपन पढ़ाई प्राचीन यूनानी अउर रोमन साहित्य में कैलधिन। इ 1981 में एहिस विषय पर अपन डॉक्टरेट के थीसिस पब्लिश कैलथिन। कार्सन की 3 किताबें काफी चर्चित रहीं। एक 'नॉक्स', दूसरी 'द ब्यूटी ऑफ द हसबैंड' और तीसरी ‘ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड: ए नॉवेल इन वर्स’ है।
==साहित्यिक जीवन==
== संदर्भ ==
d68y6leffqonm3h22sdrxpyi9532gvi
83504
83503
2026-10-25T16:41:57Z
शीतल सिन्हा
196
/* साहित्यिक जीवन */
83504
wikitext
text/x-wiki
'''ऐन कार्सन''' (अंग्रेज़ी: Anne Carson; जन्म 21 जून 1950) एगो [[कवयित्री]], निबंधकार,अनुवादक और प्राचीन यूनानी साहित्य के विदुषी हथिन<ref>https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize</ref>इ प्राचीन यूनानी साहित्य और मिथक के आधुनिक जीवन, प्रेम, इच्छा तथा मानवीय संबंध के संदर्भ में प्रस्तुत करे लागि जानल जा हथिन। इनखा 2026 में साहित्य लागि नोबेल पुरस्कार देेवल गेले हय।
प्रारंभिक जीवन और शिक्षा
== प्रारंभिक जीवन ==
इनखर जन्म 21 जून 1950 के कनाडा के टोरंटो शहर में ओंटारियो में होले हल। इ अपन पढ़ाई प्राचीन यूनानी अउर रोमन साहित्य में कैलधिन। इ 1981 में एहिस विषय पर अपन डॉक्टरेट के थीसिस पब्लिश कैलथिन। कार्सन की 3 किताबें काफी चर्चित रहीं। एक 'नॉक्स', दूसरी 'द ब्यूटी ऑफ द हसबैंड' और तीसरी ‘ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड: ए नॉवेल इन वर्स’ है।
==साहित्यिक जीवन==
1998 में प्रकाशित उनकी पुस्तक ''Autobiography of Red'' एक पद्य-उपन्यास है। इसमें प्राचीन यूनानी मिथक के पात्र गेरियोन और हेराक्लीज़ की कथा को आधुनिक संदर्भ में प्रस्तुत किया गया है। इस कृति ने उन्हें व्यापक साहित्यिक पहचान दिलाई।<ref>https://www.bhaskarhindi.com/international/canadian-author-anne-carson-awarded-nobel-prize-in-literature-1373246</ref>
== संदर्भ ==
d8xuachb4dxr1ml1v4zx7ruqqv31u1y
83514
83504
2026-10-25T17:31:02Z
शीतल सिन्हा
196
83514
wikitext
text/x-wiki
'''ऐन कार्सन''' (अंग्रेज़ी: Anne Carson; जन्म 21 जून 1950) एगो [[कवयित्री]], निबंधकार,अनुवादक और प्राचीन यूनानी साहित्य के विदुषी हथिन<ref>https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize</ref>इ प्राचीन यूनानी साहित्य और मिथक के आधुनिक जीवन, प्रेम इच्छा तथा मानवीय संबंध के संदर्भ में प्रस्तुत करे लागि जानल जा हथिन। इनखा 2026 में साहित्य लागि नोबेल पुरस्कार देेवल गेले हय।
== प्रारंभिक जीवन ==
इनखर जन्म 21 जून 1950 के कनाडा के टोरंटो शहर में ओंटारियो में होले हल। इ अपन पढ़ाई प्राचीन यूनानी अउर रोमन साहित्य में कैलधिन। इ 1981 में एहिस विषय पर अपन डॉक्टरेट के थीसिस पब्लिश कैलथिन। कार्सन की 3 किताबें काफी चर्चित रहीं। एक 'नॉक्स', दूसरी 'द ब्यूटी ऑफ द हसबैंड' और तीसरी ‘ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड: ए नॉवेल इन वर्स’ है।
==साहित्यिक जीवन==
1998 में प्रकाशित उनकी पुस्तक ''Autobiography of Red'' एक पद्य-उपन्यास है। इसमें प्राचीन यूनानी मिथक के पात्र गेरियोन और हेराक्लीज़ की कथा को आधुनिक संदर्भ में प्रस्तुत किया गया है। इस कृति ने उन्हें व्यापक साहित्यिक पहचान दिलाई।<ref>https://www.bhaskarhindi.com/international/canadian-author-anne-carson-awarded-nobel-prize-in-literature-1373246</ref>
== संदर्भ ==
sro04akhwcw942qei6n10ymck1curxp
83542
83514
2026-10-25T21:08:43Z
शीतल सिन्हा
196
/* प्रारंभिक जीवन */
83542
wikitext
text/x-wiki
'''ऐन कार्सन''' (अंग्रेज़ी: Anne Carson; जन्म 21 जून 1950) एगो [[कवयित्री]], निबंधकार,अनुवादक और प्राचीन यूनानी साहित्य के विदुषी हथिन<ref>https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize</ref>इ प्राचीन यूनानी साहित्य और मिथक के आधुनिक जीवन, प्रेम इच्छा तथा मानवीय संबंध के संदर्भ में प्रस्तुत करे लागि जानल जा हथिन। इनखा 2026 में साहित्य लागि नोबेल पुरस्कार देेवल गेले हय।
== प्रारंभिक जीवन ==
इनखर जन्म 21 जून 1950 के कनाडा के टोरंटो शहर में होले हल। इ अपन पढ़ाई प्राचीन यूनानी अउर रोमन साहित्य में कैलधिन हल। इ 1981 में एहि विषय पर अपन डॉक्टरेट के थीसिस पब्लिश कैलथिन हल । इनखर तीन गो किताब बड़ी मसहूर हय। ओकरा में से पहिला के नाम हय 'नॉक्स', दूसरका के 'द ब्यूटी ऑफ द हसबैंड' और तीसरका ‘ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड: ए नॉवेल इन वर्स’ हय।
इनखर 1998 में प्रकाशित किताब ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड: ए नॉवेल इन वर्स एगो पद्य-उपन्यास हय। एकरा में प्राचीन यूनानी मिथक के पात्र गेरियोन और हेराक्लीज के कहानी के आधुनिक संदर्भ में प्रस्तुत कइल गेले हय। इ किताब से उनखा व्यापक साहित्यिक पहचान मिललै।<ref>https://www.bhaskarhindi.com/international/canadian-author-anne-carson-awarded-nobel-prize-in-literature-1373246</ref>
== संदर्भ ==
qhmarl6to04jji8isqiisq39kd3ji4u
83543
83542
2026-10-25T21:11:43Z
शीतल सिन्हा
196
83543
wikitext
text/x-wiki
'''ऐन कार्सन''' (अंग्रेज़ी: Anne Carson; जन्म 21 जून 1950) एगो [[कवयित्री]], निबंधकार,अनुवादक और प्राचीन यूनानी [[साहित्य]] के [[विदुषी]] हथिन<ref>https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize</ref>इ प्राचीन [[यूनानी]] साहित्य और मिथक के आधुनिक जीवन, प्रेम इच्छा तथा मानवीय संबंध के संदर्भ में प्रस्तुत करे लागि जानल जा हथिन। इनखा 2026 में साहित्य लागि नोबेल पुरस्कार देेवल गेले हय।
== प्रारंभिक जीवन ==
इनखर जन्म 21 जून 1950 के कनाडा के टोरंटो शहर में होले हल। इ अपन पढ़ाई प्राचीन यूनानी अउर रोमन साहित्य में कैलधिन हल। इ 1981 में एहि विषय पर अपन डॉक्टरेट के थीसिस पब्लिश कैलथिन हल । इनखर तीन गो किताब बड़ी मसहूर हय। ओकरा में से पहिला के नाम हय 'नॉक्स', दूसरका के 'द ब्यूटी ऑफ द हसबैंड' और तीसरका ‘ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड: ए नॉवेल इन वर्स’ हय।
इनखर 1998 में प्रकाशित किताब ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड: ए नॉवेल इन वर्स एगो पद्य-उपन्यास हय। एकरा में प्राचीन यूनानी मिथक के पात्र गेरियोन और हेराक्लीज के कहानी के आधुनिक संदर्भ में प्रस्तुत कइल गेले हय। इ किताब से उनखा व्यापक साहित्यिक पहचान मिललै।<ref>https://www.bhaskarhindi.com/international/canadian-author-anne-carson-awarded-nobel-prize-in-literature-1373246</ref>
== संदर्भ ==
q2c7uvm0t8ivi2y5mc9n5zoc0xifupn
खोइँछा
0
18884
83497
2026-10-25T13:51:52Z
अनुश्री साव
176
"'''खोइँछा''' एगो लोक परंपरा हकै जे पीढ़ी दर पीढ़ी चलते आ रहले हय। खोइँछा के मतलब मोड़ल अँचरा होबऽ हय। खोइँछा एक रकम के रसम अथवा संस्कार हकै जेकरा [[बिहार]], [[झारखंड]], मि..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83497
wikitext
text/x-wiki
'''खोइँछा''' एगो लोक परंपरा हकै जे पीढ़ी दर पीढ़ी चलते आ रहले हय। खोइँछा के मतलब मोड़ल अँचरा होबऽ हय। खोइँछा एक रकम के रसम अथवा संस्कार हकै जेकरा [[बिहार]], [[झारखंड]], [[मिथिला]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग करऽ हकै। इ रसम में सवासिन के नेहरा से
ससुराल जाय के पहिले सुहागन औरत सवासिनके मइया चाहे भौजी लोग अँचरामें कुछू समान देवऽ हकै जेकरा खोइँछा कहल जा हकै। खोइँछा में सोना आउ चाँदी के सिक्का, धान, दुभी (घास), चावल, जीरा, फूल, सुपारी, कौड़ी आदि भर के देवऽ हथिन आउ मांग में सिन्दूर लगावऽ हथिन। इ सबके एगो प्रतीक के रूप में देखल जा हय। ऐसन मानल जा हकै कि एकरा से लड़की के जीवन में सुख-समृद्धि बनल रहऽ हकै। खोइँछा नवरात्रि में दुर्गाजी के विसर्जन घड़ी
b95widsbn9du1p2i3j4wfstj63k5553
83498
83497
2026-10-25T14:34:55Z
अनुश्री साव
176
83498
wikitext
text/x-wiki
'''खोइँछा''' एगो लोक परंपरा हकै जे पीढ़ी दर पीढ़ी चलते आ रहले हय। खोइँछा के मतलब मोड़ल अँचरा होबऽ हय। खोइँछा एक रकम के रसम अथवा संस्कार हकै जेकरा [[बिहार]], [[झारखंड]], [[मिथिला]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग करऽ हकै। इ रसम में सवासिन के नेहरा से
ससुराल जाय के पहिले बड़ सुहागन औरत सवासिनके मइया चाहे भौजी लोग अँचरामें कुछू समान देवऽ हकै जेकरा खोइँछा कहल जा हकै। खोइँछा में शगुन ला सोना आउ चाँदी के सिक्का, धान, दुभी (घास), चावल, जीरा, फूल, सुपारी, कौड़ी, बताशा, मिठाय आदि भर के देवऽ हथिन आउ मांग में सिन्दूर लगावऽ हथिन। इ सबके एगो प्रतीक के रूप में देखल जा हय। ऐसन मानल जा हकै कि एकरा से लड़की के जीवन में सुख-समृद्धि बनल रहऽ हकै। खोइँछा नवरात्रि में दुर्गाजी के विसर्जन घड़ी माँ के सोलह श्रृंगार कर के खोइँछा भर के विदाई करल जा हकै। माता रानी के लाल चुनरी चाहे एकरंगा पियर, लाल कपड़ा में खोइछा देवल जा हकै। मानल जा हकै कि खोइँछा भरे से जीवन में सुख शांति के वास होवऽ हय।
== संदर्भ ==
https://www.livehindustan.com/astrology/what-is-khoicha-and-its-importance-know-khoicha-kya-hota-aur-khoicha-kaise-bharte-hain-khoicha-vidhi-201732018810514.html
https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%96%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%81%E0%A4%9B%E0%A4%BE
pl2p59hc3wcytb0enc8zwxmgtq7rp3p
83630
83498
2026-10-26T03:26:03Z
अनुश्री साव
176
83630
wikitext
text/x-wiki
'''खोइँछा''' एगो लोक परंपरा हकै जे पीढ़ी दर पीढ़ी चलते आ रहले हय। खोइँछा के मतलब मोड़ल अँचरा होबऽ हय। खोइँछा एक रकम के रसम अथवा संस्कार हकै जेकरा [[बिहार]], [[झारखंड]], [[मिथिला]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग करऽ हकै।
== खोइँछा सरम के विधि ==
खोइँछा रसम में सवासिन के नेहरा से ससुराल जाय के पहिले बड़ सुहागन औरत सवासिनके मइया चाहे भौजी लोग अँचरामें कुछू समान देवऽ हकै जेकरा खोइँछा कहल जा हकै। खोइँछा में शगुन ला सोना आउ चाँदी के सिक्का, धान, दुभी (घास), चावल, जीरा, फूल, सुपारी, कौड़ी, बताशा, मिठाय आदि भर के देवऽ हथिन आउ मांग में सिन्दूर लगावऽ हथिन। इ सबके एगो प्रतीक के रूप में देखल जा हय। ऐसन मानल जा हकै कि एकरा से लड़की के जीवन में सुख-समृद्धि बनल रहऽ हकै। खोइँछा नवरात्रि में दुर्गाजी के विसर्जन घड़ी माँ के सोलह श्रृंगार कर के खोइँछा भर के विदाई करल जा हकै। माता रानी के लाल चुनरी चाहे एकरंगा पियर, लाल कपड़ा में खोइछा देवल जा हकै। मानल जा हकै कि खोइँछा भरे से जीवन में सुख शांति के वास होवऽ हय।
== संदर्भ ==
https://www.livehindustan.com/astrology/what-is-khoicha-and-its-importance-know-khoicha-kya-hota-aur-khoicha-kaise-bharte-hain-khoicha-vidhi-201732018810514.html
https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%96%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%81%E0%A4%9B%E0%A4%BE
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
<references />
[[श्रेणी:परव]]
m8may5r7nw0rvbhefrutccbbadrw2y9
83632
83630
2026-10-26T04:17:33Z
अनुश्री साव
176
83632
wikitext
text/x-wiki
'''खोइँछा''' एगो लोक परंपरा हकै जे पीढ़ी दर पीढ़ी चलते आ रहले हय। खोइँछा के मतलब मोड़ल अँचरा होबऽ हय। खोइँछा एक रकम के रसम अथवा संस्कार हकै जेकरा [[बिहार]], [[झारखंड]], [[मिथिला]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग करऽ हकै।
== खोइँछा रसम के विधि ==
खोइँछा रसम में सवासिन के नेहरा से ससुराल जाय के पहिले बड़ सुहागन औरत सवासिनके मइया चाहे भौजी लोग अँचरामें कुछू समान देवऽ हकै जेकरा खोइँछा कहल जा हकै। खोइँछा में शगुन ला सोना आउ चाँदी के सिक्का, धान, दुभी (घास), चावल, जीरा, फूल, सुपारी, कौड़ी, बताशा, मिठाय आदि भर के देवऽ हथिन आउ मांग में सिन्दूर लगावऽ हथिन। इ सबके एगो प्रतीक के रूप में देखल जा हय। ऐसन मानल जा हकै कि एकरा से लड़की के जीवन में सुख-समृद्धि बनल रहऽ हकै। खोइँछा नवरात्रि में दुर्गाजी के विसर्जन घड़ी माँ के सोलह श्रृंगार कर के खोइँछा भर के विदाई करल जा हकै। माता रानी के लाल चुनरी चाहे एकरंगा पियर, लाल कपड़ा में खोइछा देवल जा हकै। मानल जा हकै कि खोइँछा भरे से जीवन में सुख शांति के वास होवऽ हय।
== खोइँछा रसम के गीत ==
:आनू गऽ सोना के थारी
:झारू गऽ खोइँछ हय
:खोइँछा में भेटत आइ
:मोहर पचीस हय
:भौजी के माय-बाप
:परम दरिद्र हय
:खोइँछा में आयल छनि
:हरदि-दूभि धान हय...
== संदर्भ ==
https://www.livehindustan.com/astrology/what-is-khoicha-and-its-importance-know-khoicha-kya-hota-aur-khoicha-kaise-bharte-hain-khoicha-vidhi-201732018810514.html
https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%96%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%81%E0%A4%9B%E0%A4%BE
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
<references />
[[श्रेणी:परव]]
hpq7mut4hu3cj42o6xasab5zdvbfpnc
गोदना
0
18885
83501
2026-10-25T15:30:33Z
अनुश्री साव
176
"'''गोदना''' एगो पुरान कला हकै।" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83501
wikitext
text/x-wiki
'''गोदना''' एगो पुरान कला हकै।
j3547f57mi3o4hsubutf7t2nwytie9f
83530
83501
2026-10-25T19:13:13Z
अनुश्री साव
176
83530
wikitext
text/x-wiki
'''गोदना''' एगो पुरान कला हकै। विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन।
777sqsd2p1kbv9hl02zjeglb4illseg
83633
83530
2026-10-26T06:55:19Z
अनुश्री साव
176
83633
wikitext
text/x-wiki
'''गोदना''' एगो पुरान कला हकै। विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन।
== गोदना के बारे में लोक मान्यता ==
गोदना के प्रथा एगो कला हकै। गोदना शरीर के अंग के सुन्दर बनावेला गुदल जा हकै। कुछू जनजाति मानऽ हथिन कि जिनखर शरीर में गोदना रह हय उनखरा नजर नय गऽ हकै। [[छत्तीसगढ़]] के लोक मान्यता के अनुसार गोदना नारी देह के एगो अइसन अलंकार हकै जे परलोको में उनखर साथे जा हकै। जे औरत गोदना नय गुदाव हकै उनखरा से देवता नाराज होवऽ हथिन आउ उनखरा लोहा के छर से गुदऽ हथिन। गोदना रहे से देवता खुश रह हथिन आउ स्वर्ग में उनखरा के जगह देवऽ हथिन। गोंड जनजाति के लोगन मानऽ हथिन कि जे बुतरू चले नय सकऽ हय चाहे कमजोर रहऽ हय ओकर जँघिया में गोदना गुदे से बढ़िया हो जा हय। भील मानऽ हथिन जे गोदना गुदावे से शरीर के रोग-बीमारी से बचल जा हकै।
[[बिहार]] राज्य के कुछ औरत गोदना में अपन मरद के नाम लिखाव हथिन उन लोगन के इ कहावत हकै कि मरद के नाम से गोदना गुदावे से परलोक में मरद से मिलन होवऽ हय। कुछ लोग गोदना के आत्मा के शांति से जोड़ हथिन।
hb1vnj6mz3n41l8iy0umn1o8uheknix
83634
83633
2026-10-26T07:01:44Z
अनुश्री साव
176
83634
wikitext
text/x-wiki
'''गोदना''' एगो पुरान कला हकै। विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन।
== गोदना के बारे में लोक मान्यता ==
गोदना के प्रथा एगो कला हकै। गोदना शरीर के अंग के सुन्दर बनावेला गुदल जा हकै। कुछू जनजाति मानऽ हथिन कि जिनखर शरीर में गोदना रह हय उनखरा नजर नय गऽ हकै। [[छत्तीसगढ़]] के लोक मान्यता के अनुसार गोदना नारी देह के एगो अइसन अलंकार हकै जे परलोको में उनखर साथे जा हकै। जे औरत गोदना नय गुदाव हकै उनखरा से देवता नाराज होवऽ हथिन आउ उनखरा लोहा के छर से गुदऽ हथिन। गोदना रहे से देवता खुश रह हथिन आउ स्वर्ग में उनखरा के जगह देवऽ हथिन। गोंड जनजाति के लोगन मानऽ हथिन कि जे बुतरू चले नय सकऽ हय चाहे कमजोर रहऽ हय ओकर जँघिया में गोदना गुदे से बढ़िया हो जा हय। भील मानऽ हथिन जे गोदना गुदावे से शरीर के रोग-बीमारी से बचल जा हकै।
[[बिहार]] राज्य के कुछ औरत गोदना में अपन मरद के नाम लिखाव हथिन उन लोगन के इ कहावत हकै कि मरद के नाम से गोदना गुदावे से परलोक में मरद से मिलन होवऽ हय। कुछ लोग गोदना के आत्मा के शांति से जोड़ हथिन।
== गोदना के गीत ==
:गोदना धीरे-धीरे गोद और गोदहारिन...
:गोदना धीरे-धीरे गोद गा...
rgkmn8okuevud7p06acmt509qu55d1e
83635
83634
2026-10-26T07:27:50Z
अनुश्री साव
176
83635
wikitext
text/x-wiki
'''गोदना''' एगो पुरान कला हकै। विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन।
== गोदना के बारे में लोक मान्यता ==
गोदना के प्रथा एगो कला हकै। गोदना शरीर के अंग के सुन्दर बनावेला गुदल जा हकै। कुछू जनजाति मानऽ हथिन कि जिनखर शरीर में गोदना रह हय उनखरा नजर नय गऽ हकै। [[छत्तीसगढ़]] के लोक मान्यता के अनुसार गोदना नारी देह के एगो अइसन अलंकार हकै जे परलोको में उनखर साथे जा हकै। जे औरत गोदना नय गुदाव हकै उनखरा से देवता नाराज होवऽ हथिन आउ उनखरा लोहा के छर से गुदऽ हथिन। गोदना रहे से देवता खुश रह हथिन आउ स्वर्ग में उनखरा के जगह देवऽ हथिन। गोंड जनजाति के लोगन मानऽ हथिन कि जे बुतरू चले नय सकऽ हय चाहे कमजोर रहऽ हय ओकर जँघिया में गोदना गुदे से बढ़िया हो जा हय। भील मानऽ हथिन जे गोदना गुदावे से शरीर के रोग-बीमारी से बचल जा हकै।
[[बिहार]] राज्य के कुछ औरत गोदना में अपन मरद के नाम लिखाव हथिन उन लोगन के इ कहावत हकै कि मरद के नाम से गोदना गुदावे से परलोक में मरद से मिलन होवऽ हय। कुछ लोग गोदना के आत्मा के शांति से जोड़ हथिन।
== गोदना के गीत ==
:गोदना धीरे-धीरे गोद और गोदहारिन...
:गोदना धीरे-धीरे गोद गा...
== गोदना के नियम ==
गोदना के स्वर्गीय अलंकार मानल जा हकै। बरसात के महीनवा में गोदना नय गुदावल जा हकै। बाकि सब महीनवे में गोदना गुदावल जा हकै। सब समाज के औरत-मरद जइसे तेली, चमार, गौड़, कुरमी लोगन के गोदना के चिह्न अलग-अलग होवऽ हकै।
गोदना बहुते पुरान आउ मनमोहक कला हकै।
8r1uhfgabmewrbi4at8h55vjnq6qiqm
83636
83635
2026-10-26T07:30:00Z
अनुश्री साव
176
83636
wikitext
text/x-wiki
'''गोदना''' एगो पुरान कला हकै। विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन।
== गोदना के बारे में लोक मान्यता ==
गोदना के प्रथा एगो कला हकै। गोदना शरीर के अंग के सुन्दर बनावेला गुदल जा हकै। कुछू जनजाति मानऽ हथिन कि जिनखर शरीर में गोदना रह हय उनखरा नजर नय गऽ हकै। [[छत्तीसगढ़]] के लोक मान्यता के अनुसार गोदना नारी देह के एगो अइसन अलंकार हकै जे परलोको में उनखर साथे जा हकै। जे औरत गोदना नय गुदाव हकै उनखरा से देवता नाराज होवऽ हथिन आउ उनखरा लोहा के छर से गुदऽ हथिन। गोदना रहे से देवता खुश रह हथिन आउ स्वर्ग में उनखरा के जगह देवऽ हथिन। गोंड जनजाति के लोगन मानऽ हथिन कि जे बुतरू चले नय सकऽ हय चाहे कमजोर रहऽ हय ओकर जँघिया में गोदना गुदे से बढ़िया हो जा हय। भील मानऽ हथिन जे गोदना गुदावे से शरीर के रोग-बीमारी से बचल जा हकै।
[[बिहार]] राज्य के कुछ औरत गोदना में अपन मरद के नाम लिखाव हथिन उन लोगन के इ कहावत हकै कि मरद के नाम से गोदना गुदावे से परलोक में मरद से मिलन होवऽ हय। कुछ लोग गोदना के आत्मा के शांति से जोड़ हथिन।
== गोदना के गीत ==
:गोदना धीरे-धीरे गोद और गोदहारिन...
:गोदना धीरे-धीरे गोद गा...
== गोदना के नियम ==
गोदना के स्वर्गीय अलंकार मानल जा हकै। बरसात के महीनवा में गोदना नय गुदावल जा हकै। बाकि सब महीनवे में गोदना गुदावल जा हकै। सब समाज के औरत-मरद जइसे तेली, चमार, गौड़, कुरमी लोगन के गोदना के चिह्न अलग-अलग होवऽ हकै।
गोदना बहुते पुरान आउ मनमोहक कला हकै।
== संदर्भ ==
https://web.archive.org/web/20100611053621/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/chgr0051.htm
https://web.archive.org/web/20110716133321/http://www.srijangatha.com/LokAlok2_Sep2k7
5g93epwf3at5pt7omycbp355zn6yal4
83637
83636
2026-10-26T07:34:16Z
अनुश्री साव
176
83637
wikitext
text/x-wiki
'''गोदना''' एगो पुरान कला हकै। विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन।
== गोदना के बारे में लोक मान्यता ==
गोदना के प्रथा एगो कला हकै। गोदना शरीर के अंग के सुन्दर बनावेला गुदल जा हकै। कुछू जनजाति मानऽ हथिन कि जिनखर शरीर में गोदना रह हय उनखरा नजर नय गऽ हकै। [[छत्तीसगढ़]] के लोक मान्यता के अनुसार गोदना नारी देह के एगो अइसन अलंकार हकै जे परलोको में उनखर साथे जा हकै। जे औरत गोदना नय गुदाव हकै उनखरा से देवता नाराज होवऽ हथिन आउ उनखरा लोहा के छर से गुदऽ हथिन। गोदना रहे से देवता खुश रह हथिन आउ स्वर्ग में उनखरा के जगह देवऽ हथिन। गोंड जनजाति के लोगन मानऽ हथिन कि जे बुतरू चले नय सकऽ हय चाहे कमजोर रहऽ हय ओकर जँघिया में गोदना गुदे से बढ़िया हो जा हय। भील मानऽ हथिन जे गोदना गुदावे से शरीर के रोग-बीमारी से बचल जा हकै।
[[बिहार]] राज्य के कुछ औरत गोदना में अपन मरद के नाम लिखाव हथिन उन लोगन के इ कहावत हकै कि मरद के नाम से गोदना गुदावे से परलोक में मरद से मिलन होवऽ हय। कुछ लोग गोदना के आत्मा के शांति से जोड़ हथिन।
== गोदना के गीत ==
:गोदना धीरे-धीरे गोद और गोदहारिन...
:गोदना धीरे-धीरे गोद गा...
== गोदना के नियम ==
गोदना के स्वर्गीय अलंकार मानल जा हकै। बरसात के महीनवा में गोदना नय गुदावल जा हकै। बाकि सब महीनवे में गोदना गुदावल जा हकै। सब समाज के औरत-मरद जइसे तेली, चमार, गौड़, कुरमी लोगन के गोदना के चिह्न अलग-अलग होवऽ हकै।
गोदना बहुते पुरान आउ मनमोहक कला हकै।
== संदर्भ ==
https://web.archive.org/web/20100611053621/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/chgr0051.htm
https://web.archive.org/web/20110716133321/http://www.srijangatha.com/LokAlok2_Sep2k7
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
<references />
[[श्रेणी:संस्कृति]]
ss1bw9mjljeawa8ygdlonniv1cfogy8
टिकुली कला
0
18886
83505
2026-10-25T17:12:24Z
ऐक्टिवेटेड्
76
"[[सञ्चिका:TIkuli Art by Ashok Kumar Biswas.jpg|thumb|300px|right|टिकुली चित्रकला]] '''टिकुली कला''' [[पटना]]से जुड़ल एगो पारम्परिक सजावटी [[चित्रकला]] आउ [[हस्तशिल्प]] है । एह शिल्पके नाम [[टिकुली]]से पड़लै ह..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83505
wikitext
text/x-wiki
[[सञ्चिका:TIkuli Art by Ashok Kumar Biswas.jpg|thumb|300px|right|टिकुली चित्रकला]]
'''टिकुली कला''' [[पटना]]से जुड़ल एगो पारम्परिक सजावटी [[चित्रकला]] आउ [[हस्तशिल्प]] है । एह शिल्पके नाम [[टिकुली]]से पड़लै हे जे परम्परागत रूपसे माथा पर लगावल जाएवाला एगो सजावटी बिन्दी है । ई अपन चमकीला रङ्गके डिजाइन, महीन विस्तार आउ भारतीय लोक परम्परासे प्रेरित सजावटी आकृतिके प्रयोगला जानल जा है । मानल जा है कि ई शिल्प आठो सौ बरिससे पहिले शुरू होलै हल । ई सजावटी काँचके बिन्दी बनावेसे लेके सजावटी आउ कामके चीज पर चित्रकलाके रूपमे विकसित होलै हे ।<ref name="बिहार पर्यटन">{{cite web |title=Tikuli Painting |url=https://tourism.bihar.gov.in/en/experiences/art-and-craft/textiles-and-handicraft/tikuli-painting |website=बिहार पर्यटन |publisher=बिहार सरकार, पर्यटन विभाग |access-date=25 अक्टुबर 2026 }}</ref><ref name="हस्तशिल्प">{{cite web |title=Tikuli Painting |url=https://handicrafts.nic.in/crafts/All_Crafts/Craft_Categories/Miscellaneous/Folk_Painting/Tikuli_Painting/TikuliPaintingWebPage.html |website=भारतीय हस्तशिल्प |publisher=विकास आयुक्त (हस्तशिल्प) कार्यालय, कपड़ा मन्त्रालय, भारत सरकार |access-date=25 अक्टुबर 2026 }}</ref>
पहिलेके जमानामे टिकुली बनावेमे शीशाके आकार देवे आउ ओकरा रङ्गल बनावट आउ सोनाके पन्नीसे सजावल सम्मिलित हलै । अपन समकालीन रूपमे एह कला सामान्य रूपसे मध्यम-घनत्व वाला फाइबरबोर्ड आउ दोसर तैयार सतह पर करल जा है जेकरामे तामचीनी रङ्ग आउ महीन ब्रश के प्रयोग करल जा है । आधुनिक टिकुली उत्पादमे भीत्ति तश्तरी, थारी, कोस्टर, भीत्ति टङ्गना आउ दोसर सजावटी वस्तु सम्मिलित है ।<ref name="बिहार पर्यटन"></ref><ref name="हस्तशिल्प"></ref>
==इतिहास==
टिकुली कलाके आरम्भ [[पटना]]मे होलै जे सजावटी बिन्दी बनावेके केन्द्र नियन विकसित होलै । ई पारम्परिक शिल्पमे काँचके छोट-छोट गहना बनावे, ओकरा पर महीन डिजाइन बनावे आउ सोना वा चान्दीके पन्नी लगावल सम्मिलित हलै । एकरासे बनल बस्तुके सजावटी रूपला महत्व देल जा हलै आउ ऊ महिलाके शृङ्गारसे जुड़ल होव हलै । शिल्प विवरणमे ई परम्पराके वर्णन है कि एह परम्परा मध्यकालीन काल खनि खूल फरलै फूललै ।<ref name="हस्तशिल्प"></ref><ref name="GlobalInCH">{{cite web |title=Tikuli Art of Bihar |url=https://www.globalinch.org/craft/tikuli-art-of-bihar/ |website=Global InCH |access-date=25 अक्टुबर 2026}}</ref>
एकर बाद ई शिल्पमे गिरावट ऐलै काहेकि संरक्षणके बदलैत स्वरूप आउ बड़ पैमाना पर बनेवाला बिन्दीके उपलब्धता हाथसे बनल आभूषणके माङ्ग कम कर देलकै । पारम्परिक काँच आधारित शिल्पके एकर उत्पादन आउ व्यवसायिक प्रासङ्गिता बनैले रखेला एगो व्यापक सजावटी चित्रकला प्रथामे बदल देल गेलै ।<ref name="iicd"></ref><ref name="iicd">{{cite web |title=A Treatise on Recent Trends and Sustainability in Crafts & Design, Volume 1 |url=https://www.iicd.ac.in/wp-content/uploads/2023/07/A-Treatise-on-Recent-Trends-and-Sustainability-in-Crafts-Design-Vol.-1.pdf |publisher=भारतीय शिल्प संस्था |access-date=25 अक्टुबर 2026}}</ref>
टिकुली कलाके पुनरुद्धार कलाकार आउ शिल्प प्रचारक उपेन्द्र महारथीके प्रयास आउ बादके दशकमे अशोक कुमार विश्वास आउ उनकर पत्नी शिबानी बिस्वासके कामसे जुड़ल है । उनकर प्रयास टिकुली चित्रकलाके आधुनिक रूपके विकासमे सहयोग करकै जेकरामे पारम्परिक सजावटी तकनीकके दोसर क्षेत्रीय काल परम्परासे लेल आकृति साथे मिलावल गेलै ।<ref name="GlobalInCH"></ref><ref name="iicd"></ref>
==सामग्री आउ शैली==
पारम्परिक टिकुली उत्पादनमे काँचके मुख्य आधार सामग्रीके रूपमे प्रयोग कैल जा हलै । कारीगर काँचके छोट-छोट टुकड़ामे आकार दे हलथिन आउ सतहके डिजाइन, रङ्गीन द्रव्य आउ धातुके पन्नीसे सजाव हलथिन । पारम्परिक वर्णनमे सजावटके पूरा करे आउ ओकर सुरक्षा करेला महीन नुकीला औजार, बाँसके औजार आउ सटेवाला परतके प्रयोगोके बात हल गेलै हे ।<ref name="हस्तशिल्प"></ref><ref name="iicd"></ref>
आधुनिक टिकुली चित्रकलामे सामान्य रूपसे तैयार बोर्ड वा ऐसने बरियार सतहके प्रयोग होव है । रङ्गके परत लगावेसे पहिले आधारके बालुसे रगड़ल जा है आउ चिकन सतह बनावेला परत बनावल जा है । कारीगर विस्तृत रूपरेखा, स्वरूप आउ आकृति बनावेला महीन ब्रश के प्रयोग कर हथिन । सामान्य रूपसे तामचीनी रङ्गके प्रयोग कैल जा है आउ कामके रूप एवं टिकाऊपनके बेस बनावेला अन्तिम घर्षण वा सुरक्षात्मक निष्पन्न लगावल जा सक है ।<ref name="हस्तशिल्प"></ref>
महीन रेखा आउ छोट सजावटी चीजला जरूरी सटीकताके चलते एह प्रक्रियाके मेहनत वाला बन जा है । यद्यपि समकालीन विधि मूल काँच-आधारित तकनीकसे भिन्न हे, तैयो ऊ महीन कारीगरी आउ चमकीला रङ्गके सजावट पर जोर बरकरार है ।<ref name="हस्तशिल्प"></ref><ref name="iicd"></ref>
==बनावट आउ आकृति==
टिकुली कलाके विशेषता है चटकीला रङ्ग, महीन रूपरेखा आउ ध्यानसे व्यवस्थित सजावटी स्वरूप । समकालीन कृतिमे बेर-बेर बिहारके एगो आउ सुप्रसिद्ध कलात्मक कलात्मक परम्परा मिथिला वा मधुबनी चित्रकलासे जुड़ल आकृति समावेश हो जा है । विषयमे फूल, पत्ता, पक्षी, पशु, धार्मिक आकृति, लोककथाके दृश्य आउ रोजमर्राके जिनगीके पहलू सम्मिलित हो सक है ।<ref name="हस्तशिल्प"></ref><ref name="GlobalInCH"></ref>
सोना वा चान्दीके रङ्गके सजावटके प्रयोग पारम्परिक टिकुली आभूषणसे जुड़ल धातुके सजावटके याद देलाव है । आधुनिक कलाकार सजावटी पैनल, घरेलू सामान आउ आजकलके भीतरी भागके सम्मिलित करेला डिजाइनके दायरा बढ़ैलकै ।<ref name="बिहार पर्यटन"></ref><ref name="हस्तशिल्प"></ref>
भलहीँ टिकुली चित्रकला आउ मधुबनी चित्रकलामे लौकेवाला आकृति एके नियन हो सक है, किन्तु ऊ अलगे-अलगे शिल्प परम्परा है । टिकुली कला ऐतिहासिक रूपसे छोट काँचके आभूषणसे जुड़ल है आउ ई एगो सजावटी चित्रकला प्रथाके रूपमे विकसित होलै हे, जखनिकि मधुबनी चित्रकला मिथिला क्षेत्र आउ ओकर अपन स्थापित चित्रकला विधिसे जुड़ल है ।<ref name="बिहार पर्यटन"></ref><ref name="हस्तशिल्प"></ref>
==समकालीन प्रथा आउ उत्पाद==
[[सञ्चिका:TIkuli Art.jpg|thumb|300px|right|टिकुली कला]]
समकालीन व्यवहारमे टिकुली कलाके प्रयोग कालत्मक आ कार्यात्मक दुनो वस्तुके सजाबेला करल जा है । एकरामे भीत्ति तश्तरी, थारी, कोस्टर, मेज के चटा, कलम स्टैण्ड आउ भीत्ति टङ्गना सम्मिलित है । ई शिल्पके अलगे-अलगे नियनके सतह पर प्रयोग करेसे कारीगर घरेलू प्रयोग, गिफ्ट देवे आउ हस्तशिल्प बजारला चीज बनावे पार हथिन ।<ref name="हस्तशिल्प"></ref><ref name="iicd"></ref>
बिहार पर्यटन विभाग आउ राष्ट्रिय हस्तशिल्प पोर्टल के अनुसार टिकुली शिल्प [[पटना]]मे, विशेषकरके [[दीघा, पटना|दीघा]], [[दानापुर]] आउ [[गायघाट]] नियन इलाकामे, लगभग ३००-५०० कारीगर परिवारला रोजी-रोटीके जरिया है ।<ref name="बिहार पर्यटन"></ref><ref name="हस्तशिल्प"></ref>
सरकारी शिल्प संस्था आउ सांस्कृतिक संस्था टिकुली कलाके [[बिहार]]के पारम्परिक हस्तशिल्प धरोहरके भागके रूपमे प्रलेखीकरण आउ प्रचार-प्रसार कैलकै हे । एकर निरन्तर प्रयोग कारीगरके कौशल, बजारके माङ्ग, प्रशिक्षण आउ बदलैत उपभोक्ता पसन्दके हिसाबसे पारम्परिक डिजाइनके अपनावेके क्षमता पर निर्भर कर है ।<ref name="बिहार पर्यटन"></ref><ref name="हस्तशिल्प"></ref><ref name="GlobalInCH"></ref>
==सांस्कृतिक महत्व==
टिकुली कला, पारम्परिक शृङ्गार शिल्पके सजावटी चित्रकलाके एगो बड़ रूपमे बदलेके देखाव है । एकर नाम टिकुली वा बिन्दीसे जुड़ल है जखनिकि एकर तकनीक आउ आजके उत्पाद सामग्री, उत्पादन आउ उपभोक्ता उपयोगमे बदलावके दर्शाव है ।
[[पटना]]से जुड़ल क्षेत्रीय शिल्पके रूपमे टिकुली कला बिहारके व्यापक कलात्मक धरोहरके भाग है जेकरामे [[मधुबनी चित्रकला]], [[मञ्जूषा चित्रकला]], काष्ठशिल्प आउ दोसर अन्य पारम्परिक हस्तशिल्पो सम्मिलित है । एह आधुनिक प्रथा देखाव है कि कैसे विरासतमे मिलल शिल्पके ज्ञानके नया सामग्री आउ बजारके हिसाबसे बदलल जा सक है जखनिकि एकर ऐतिहासिक पहचानके चिन्हल जा सकेवाला तत्वो बनल रह है ।<ref name="बिहार पर्यटन"></ref><ref name="GlobalInCH"></ref>
==एकरो देखथिन==
* [[मधुबनी चित्रकला]]
* [[बिहारके लोककला]]
* [[भारतीय लोककला]]
* [[पारम्परिक भारतीय हस्तशिल्प]]
==सन्दर्भ==
{{टिप्पणीसूची}}
[[श्रेणी:मगधके संस्कृति]]
[[श्रेणी:मगही संस्कृति]]
[[श्रेणी:भारतीय चित्रकला]]
[[श्रेणी:भारतीय लोककला]]
2xjfc93p72yu4sg14gl0zrfe0mq5lxy
टिकुली चित्रकला
0
18887
83506
2026-10-25T17:16:04Z
ऐक्टिवेटेड्
76
[[टिकुली कला]] के पुनर्निर्देशित
83506
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[टिकुली कला]]
s6fhy8l0cu4ig4rh1sjyt4g6lts5iqc
टिकुली आर्ट
0
18888
83507
2026-10-25T17:16:06Z
ऐक्टिवेटेड्
76
[[टिकुली कला]] के पुनर्निर्देशित
83507
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[टिकुली कला]]
s6fhy8l0cu4ig4rh1sjyt4g6lts5iqc
विकिपीडिया:प्रबन्धन अधिकार लागि निवेदन
4
18889
83510
2026-10-25T17:21:33Z
ऐक्टिवेटेड्
76
[[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]] के पुनर्निर्देशित
83510
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[विकिपीडिया:प्रबन्धक अधिकार लागि निवेदन]]
9nevapgbcijvjekv60jbo2aeisu0y2p
हर्यंक राजवंश
0
18890
83515
2026-10-25T17:34:09Z
ऐक्टिवेटेड्
76
[[हर्यक वंश]] के पुनर्निर्देशित
83515
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[हर्यक वंश]]
suqng8l9dofdm4kyghpgox8jbtinw4c
मगध (महाजनपद)
0
18891
83516
2026-10-25T17:34:56Z
ऐक्टिवेटेड्
76
[[मगध]] के पुनर्निर्देशित
83516
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[मगध]]
k0ezi133xtby45n1p5z4toz76h6j6rh
गंजाम जिला
0
18892
83517
2026-10-25T17:37:43Z
ऐक्टिवेटेड्
76
[[गञ्जाम जिला]] के पुनर्निर्देशित
83517
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[गञ्जाम जिला]]
fq5f12vijrsf7tvz99g72rurw3wh5c9
गंजाम
0
18893
83518
2026-10-25T17:37:49Z
ऐक्टिवेटेड्
76
[[गञ्जाम]] के पुनर्निर्देशित
83518
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[गञ्जाम]]
ssrn8hikahix8w2qmegyaa4enmg6jty
83519
83518
2026-10-25T17:38:13Z
ऐक्टिवेटेड्
76
पुनर्निर्दशनके लक्ष्य [[गञ्जाम]] से [[गञ्जाम जिला]] मे बदललै
83519
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[गञ्जाम जिला]]
fq5f12vijrsf7tvz99g72rurw3wh5c9
प्रभा खेतान
0
18894
83520
2026-10-25T17:38:35Z
शीतल सिन्हा
196
"प्रभा खेतान (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) हिन्दी साहित्य, नारीवादी विचारधारा तथा सामाजिक-सांस्कृतिक हस्तक्षेप की एक विशिष्ट और प्रभावशाली व्यक्तित्व थीं। कोलकाता..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83520
wikitext
text/x-wiki
प्रभा खेतान (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) हिन्दी साहित्य, नारीवादी विचारधारा तथा सामाजिक-सांस्कृतिक हस्तक्षेप की एक विशिष्ट और प्रभावशाली व्यक्तित्व थीं। कोलकाता में जन्मी प्रभा खेतान ने कोलकाता विश्वविद्यालय से दर्शनशास्त्र में परास्नातक की उपाधि प्राप्त की तथा ज्याँ-पॉल सार्त्र के अस्तित्ववादी दर्शन पर शोध कर पीएच.डी. की उपाधि अर्जित की। दर्शन का यह गहन अनुशीलन उनके साहित्यिक, वैचारिक और सामाजिक हस्तक्षेपों की बुनियादी वैचारिक संरचना बना।<ref>प्रभा खेतान (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) हिन्दी साहित्य, नारीवादी विचारधारा तथा सामाजिक-सांस्कृतिक हस्तक्षेप की एक विशिष्ट और प्रभावशाली व्यक्तित्व थीं। कोलकाता में जन्मी प्रभा खेतान ने कोलकाता विश्वविद्यालय से दर्शनशास्त्र में परास्नातक की उपाधि प्राप्त की तथा ज्याँ-पॉल सार्त्र के अस्तित्ववादी दर्शन पर शोध कर पीएच.डी. की उपाधि अर्जित की। दर्शन का यह गहन अनुशीलन उनके साहित्यिक, वैचारिक और सामाजिक हस्तक्षेपों की बुनियादी वैचारिक संरचना बना।</ref>
56rrrhwg7whqvwx2mstwbjjazn9dhi8
83524
83520
2026-10-25T17:53:31Z
शीतल सिन्हा
196
83524
wikitext
text/x-wiki
प्रभा खेतान (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) हिन्दी साहित्य, नारीवादी विचारधारा तथा सामाजिक-सांस्कृतिक हस्तक्षेप की एक विशिष्ट और प्रभावशाली व्यक्तित्व थीं। कोलकाता में जन्मी प्रभा खेतान ने कोलकाता विश्वविद्यालय से दर्शनशास्त्र में परास्नातक की उपाधि प्राप्त की तथा ज्याँ-पॉल सार्त्र के अस्तित्ववादी दर्शन पर शोध कर पीएच.डी. की उपाधि अर्जित की। दर्शन का यह गहन अनुशीलन उनके साहित्यिक, वैचारिक और सामाजिक हस्तक्षेपों की बुनियादी वैचारिक संरचना बना।<ref>https://www.hindwi.org/authors/prabha-khaitan/profile</ref>
tlh3oav2nt075syjlxgoy3yf7lupumw
83525
83524
2026-10-25T18:06:57Z
शीतल सिन्हा
196
[[Special:Contributions/शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[User talk:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) द्वारा कैल परिवर्तन [[Special:Diff/83524|83524]] के पूर्ववत कैलन
83525
wikitext
text/x-wiki
प्रभा खेतान (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) हिन्दी साहित्य, नारीवादी विचारधारा तथा सामाजिक-सांस्कृतिक हस्तक्षेप की एक विशिष्ट और प्रभावशाली व्यक्तित्व थीं। कोलकाता में जन्मी प्रभा खेतान ने कोलकाता विश्वविद्यालय से दर्शनशास्त्र में परास्नातक की उपाधि प्राप्त की तथा ज्याँ-पॉल सार्त्र के अस्तित्ववादी दर्शन पर शोध कर पीएच.डी. की उपाधि अर्जित की। दर्शन का यह गहन अनुशीलन उनके साहित्यिक, वैचारिक और सामाजिक हस्तक्षेपों की बुनियादी वैचारिक संरचना बना।<ref>प्रभा खेतान (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) हिन्दी साहित्य, नारीवादी विचारधारा तथा सामाजिक-सांस्कृतिक हस्तक्षेप की एक विशिष्ट और प्रभावशाली व्यक्तित्व थीं। कोलकाता में जन्मी प्रभा खेतान ने कोलकाता विश्वविद्यालय से दर्शनशास्त्र में परास्नातक की उपाधि प्राप्त की तथा ज्याँ-पॉल सार्त्र के अस्तित्ववादी दर्शन पर शोध कर पीएच.डी. की उपाधि अर्जित की। दर्शन का यह गहन अनुशीलन उनके साहित्यिक, वैचारिक और सामाजिक हस्तक्षेपों की बुनियादी वैचारिक संरचना बना।</ref>
56rrrhwg7whqvwx2mstwbjjazn9dhi8
83526
83525
2026-10-25T18:28:27Z
शीतल सिन्हा
196
83526
wikitext
text/x-wiki
' ' 'प्रभा खेतान ' ' ' (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) एगो भारतीय उपन्यासकार, कवयित्री, उद्यमी और नारीवादी महिला हलथिन।<ref>https://www.hindwi.org/authors/prabha-khaitan/profile</ref> वे प्रभा खेतान फाउंडेशन की संस्थापक अध्यक्ष थीं और महिला मामलों से जुड़े कार्यों में सक्रिय रूप से शामिल थीं।
प्रभा खेतान ने वर्ष 1966 में महिलाओं की स्वास्थ्य देखभाल से संबंधित कंपनी फिगरेट (Figurette) की स्थापना की। वर्ष 1976 में उन्होंने चमड़े के निर्यात का व्यवसाय शुरू किया। वे कलकत्ता चैंबर ऑफ कॉमर्स की अध्यक्ष बनने वाली एकमात्र महिला थीं।<ref>https://web.archive.org/web/20131103180548/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan022004/she1.asp</ref>
m6majk1op21sy0j3q7s623jro3jxkuv
83527
83526
2026-10-25T18:31:18Z
शीतल सिन्हा
196
83527
wikitext
text/x-wiki
' ' 'प्रभा खेतान ' ' ' (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) एगो भारतीय उपन्यासकार, कवयित्री, उद्यमी और नारीवादी महिला हलथिन।<ref>https://www.hindwi.org/authors/prabha-khaitan/profile</ref> इ प्रभा खेतान फाउंडेशन के संस्थापक अध्यक्ष हलथिन महिला मामलों से जुड़े कार्यों में सक्रिय रूप से शामिल थीं।
प्रभा खेतान ने वर्ष 1966 में महिलाओं की स्वास्थ्य देखभाल से संबंधित कंपनी फिगरेट (Figurette) की स्थापना की। वर्ष 1976 में उन्होंने चमड़े के निर्यात का व्यवसाय शुरू किया। वे कलकत्ता चैंबर ऑफ कॉमर्स की अध्यक्ष बनने वाली एकमात्र महिला थीं।<ref>https://web.archive.org/web/20131103180548/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan022004/she1.asp</ref>
== संदर्भ ==
glskjtykeolno30oh3i39udxbl7p3gb
83528
83527
2026-10-25T18:42:35Z
शीतल सिन्हा
196
83528
wikitext
text/x-wiki
'''प्रभा खेतान''' (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) एगो भारतीय उपन्यासकार, कवयित्री, उद्यमी और नारीवादी महिला हलथिन।<ref>https://www.hindwi.org/authors/prabha-khaitan/profile</ref> इ प्रभा खेतान फाउंडेशन के संस्थापक अध्यक्ष हलथिन। इ महिला से जुड़ल काम में सक्रिय रूप से शामिल हलथिन।
इ 1966 मेंऔरत के स्वास्थ्य देखभाल से संबंधित कंपनी फिगरेट के स्थापना कैलथिन हल। वर्ष 1976 में उन्होंने चमड़े के निर्यात का व्यवसाय शुरू किया। वे कलकत्ता चैंबर ऑफ कॉमर्स की अध्यक्ष बनने वाली एकमात्र महिला थीं।<ref>https://web.archive.org/web/20131103180548/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan022004/she1.asp</ref>
== संदर्भ ==
q21aqmmwwjf3t1nz2vtok3l11f3sfh2
83529
83528
2026-10-25T18:55:53Z
शीतल सिन्हा
196
83529
wikitext
text/x-wiki
'''प्रभा खेतान''' (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) एगो भारतीय उपन्यासकार, कवयित्री, उद्यमी और नारीवादी महिला हलथिन।<ref>https://www.hindwi.org/authors/prabha-khaitan/profile</ref> इ प्रभा खेतान फाउंडेशन के संस्थापक अध्यक्ष हलथिन। इ महिला से जुड़ल काम में सक्रिय रूप से शामिल हलथिन।
इ 1966 में औरत के स्वास्थ्य देखभाल से संबंधित कंपनी फिगरेट के स्थापना कैलथिन हल। इ 1976 में चमड़ा के बनल समान के दूसर देेश में निर्यात के काम शुरू कैलथिन हल। इ कलकत्ता चैंबर ऑफ कॉमर्स के अध्यक्ष बनने वाली एकमात्र महिला हलथिन।<ref>https://web.archive.org/web/20131103180548/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan022004/she1.asp</ref>
इनखा साहित्य के क्षेत्र में उनखर योगदान लागी ‘प्रतिभाशाली महिला’ पुरस्कार और ‘टॉप पर्सनैलिटी’ पुरस्कार से सम्मानित कैल गेले हल।
== संदर्भ ==
i9qmxndlacfzsg0t1y6io0qymeze1dv
83531
83529
2026-10-25T19:15:23Z
शीतल सिन्हा
196
83531
wikitext
text/x-wiki
'''प्रभा खेतान''' (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) एगो भारतीय उपन्यासकार, [[कवयित्री]], उद्यमी और नारीवादी जन्नी हलथिन।<ref>https://www.hindwi.org/authors/prabha-khaitan/profile</ref> इ प्रभा खेतान फाउंडेशन के संस्थापक अध्यक्ष हलथिन। इ जन्नी सब से जुड़ल [[काम]] में सक्रिय रूप से शामिल रह हलथिन।
इ 1966 में जन्नी सब के स्वास्थ्य देखभाल लागी फिगरेट नामक फिटनेस सेंटर के स्थापना कैलथिन हल। इ 1976 में [[चमड़ा]] के बनल समान के दूसर देेश में निर्यात के काम शुरू कैलथिन हल। इ कलकत्ता चैंबर ऑफ कॉमर्स के अध्यक्ष बनने वाली एकमात्र महिला हलथिन।<ref>https://web.archive.org/web/20131103180548/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan022004/she1.asp</ref>इनखा साहित्य के क्षेत्र में उनखर योगदान लागी ‘प्रतिभाशाली महिला’ पुरस्कार और ‘टॉप पर्सनैलिटी’ पुरस्कार से सम्मानित कैल गेले हल।
== संदर्भ ==
c7us58vrxuiq7mvurzakovv2pmdoofm
83532
83531
2026-10-25T19:25:39Z
शीतल सिन्हा
196
83532
wikitext
text/x-wiki
'''प्रभा खेतान''' (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) एगो भारतीय उपन्यासकार, [[कवयित्री]], उद्यमी और नारीवादी जन्नी हलथिन।<ref>https://www.hindwi.org/authors/prabha-khaitan/profile</ref> इ प्रभा खेतान फाउंडेशन के संस्थापक अध्यक्ष हलथिन। इ जन्नी सब से जुड़ल [[काम]] में सक्रिय रूप से शामिल रह हलथिन।
इ 1966 में जन्नी सब के स्वास्थ्य देखभाल लागी फिगरेट नामक सेंटर के स्थापना कैलथिन हल। इ 1976 में [[चमड़ा]] के बनल समान के दूसर देेश में निर्यात के काम शुरू कैलथिन हल। इ कलकत्ता चैंबर ऑफ कॉमर्स के अध्यक्ष बनने वाली एकमात्र महिला हलथिन।<ref>https://web.archive.org/web/20131103180548/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan022004/she1.asp</ref>इनखा साहित्य के क्षेत्र में उनखर योगदान लागी ‘प्रतिभाशाली महिला’ पुरस्कार और ‘टॉप पर्सनैलिटी’ पुरस्कार से सम्मानित कैल गेले हल।
== नारीवादी विचार ==
इनखा मानना हलै कि जन्नी सब देह से अलग भी कुछ चीज है। अपन फिटनेस सेंटर फिगरेट में दस साल काम कैला के बाद उनखा लगलै कि जन्नी सब केतना भी अपन देह के सुंदर बनाबे के कोशिश कर ले कोई भी संतुष्ट न रह सकै हय। उ अपन आत्मकथा अन्या से अनन्या में लिख हथिन -
== संदर्भ ==
ai58r5c6yows5oyfshmmgs94r40xoqp
83533
83532
2026-10-25T19:36:04Z
शीतल सिन्हा
196
/* नारीवादी विचार */
83533
wikitext
text/x-wiki
'''प्रभा खेतान''' (1 नवम्बर 1942 – 19 सितम्बर 2008) एगो भारतीय उपन्यासकार, [[कवयित्री]], उद्यमी और नारीवादी जन्नी हलथिन।<ref>https://www.hindwi.org/authors/prabha-khaitan/profile</ref> इ प्रभा खेतान फाउंडेशन के संस्थापक अध्यक्ष हलथिन। इ जन्नी सब से जुड़ल [[काम]] में सक्रिय रूप से शामिल रह हलथिन।
इ 1966 में जन्नी सब के स्वास्थ्य देखभाल लागी फिगरेट नामक सेंटर के स्थापना कैलथिन हल। इ 1976 में [[चमड़ा]] के बनल समान के दूसर देेश में निर्यात के काम शुरू कैलथिन हल। इ कलकत्ता चैंबर ऑफ कॉमर्स के अध्यक्ष बनने वाली एकमात्र महिला हलथिन।<ref>https://web.archive.org/web/20131103180548/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan022004/she1.asp</ref>इनखा साहित्य के क्षेत्र में उनखर योगदान लागी ‘प्रतिभाशाली महिला’ पुरस्कार और ‘टॉप पर्सनैलिटी’ पुरस्कार से सम्मानित कैल गेले हल।
== नारीवादी विचार ==
इनखा मानना हलै कि जन्नी सब देह से अलग भी कुछ चीज है। अपन फिटनेस सेंटर फिगरेट में दस साल काम कैला के बाद उनखा लगलै कि जन्नी सब केतना भी अपन देह के सुंदर बनाबे के कोशिश कर ले कोई भी संतुष्ट न रह सकै हय। उ अपन आत्मकथा अन्या से अनन्या में लिख हथिन -
" दस साल के दौरान एक भी ऐसी स्त्री से परिचय नहीं हुआ जो अपने आप से अपनी देह से,रूप-रंग से संतुष्ट हो। औरत इस हद तक वस्तु हो जाती है कि अपनी ही देह की एक-एक परत को दूसरों की नजर से तौलती रहती है और नापने जोखने,तौलने के बाद की अतृप्ति,पूर्णता हासिल नहीं कर पाने की हार और थकान औरत को तोड़कर रख देती है।"<ref>अन्या से अनन्या,लेखिका प्रभा खेतान ,पृ-एक सौ सतर</ref>
== संदर्भ ==
2leo3i1xof9iq0dlvlmq6xy2xddcwd3
दक्षिण-पूर्व एशिया
0
18895
83521
2026-10-25T17:40:42Z
ऐक्टिवेटेड्
76
[[दक्षिणपूर्व एसिया]] के पुनर्निर्देशित
83521
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[दक्षिणपूर्व एसिया]]
ri78qu4lb7h35ppeeef5cdxmmip4hrx
सिंधु नदी
0
18896
83522
2026-10-25T17:45:06Z
ऐक्टिवेटेड्
76
[[सिन्धु नदी]] के पुनर्निर्देशित
83522
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[सिन्धु नदी]]
cr63ab2cyy5kl0xxtw88a1fvlmmzv7x
शिशुनाग राजवंश
0
18897
83523
2026-10-25T17:46:18Z
ऐक्टिवेटेड्
76
[[शिशुनाग वंश]] के पुनर्निर्देशित
83523
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[शिशुनाग वंश]]
d85qw81wjszjjdfkidztoqkg9f1rspo
आम्रपाली
0
18898
83535
2026-10-25T19:49:46Z
शीतल सिन्हा
196
"'''आम्रपाली''' बौद्ध काल में वैशाली के वृज्जिसंघ की इतिहास प्रसिद्ध लिच्छवि राजनृत्यांगना थी।" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83535
wikitext
text/x-wiki
'''आम्रपाली''' बौद्ध काल में वैशाली के वृज्जिसंघ की इतिहास प्रसिद्ध लिच्छवि राजनृत्यांगना थी।
nxk7u6f6xsz0r3yqouplnoz8g7du59w
83536
83535
2026-10-25T20:07:28Z
शीतल सिन्हा
196
83536
wikitext
text/x-wiki
'''आम्रपाली''' '''आम्रपाली''' बौद्ध काल में वैशाली के वृज्जिसंघ की इतिहास प्रसिद्ध लिच्छवि राजनृत्यांगना थी। अम्बपालिका, अम्बपाली या आम्र के नाम से भी जानल जा हय। प्राचीन भारत में लगभग 500 ईसा पूर्व वैशाली गणराज्य (वर्तमान बिहार में स्थित) की एक प्रसिद्ध और सुंदर नगरवधू (राजकीय गणिका) थीं।
fdyxqih14w7851lhprtbh0sy58b5xi1
83537
83536
2026-10-25T20:17:00Z
शीतल सिन्हा
196
83537
wikitext
text/x-wiki
'''आम्रपाली''' बौद्ध काल में वैशाली के वृज्जिसंघ के इतिहास प्रसिद्ध लिच्छवि राजनृत्यांगना हलथिन। <ref name="Tribune20082">{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2008/20081214/spectrum/main6.htm|title=The Sunday Tribune - Spectrum|work=tribuneindia.com|access-date=4 July 2016}}</ref>
अम्बपालिका, अम्बपाली या आम्र के नाम से भी जानल जा हय। प्राचीन भारत में लगभग 500 ईसा पूर्व वैशाली गणराज्य (वर्तमान बिहार में स्थित) की एक प्रसिद्ध और सुंदर नगरवधू (राजकीय गणिका) थीं।
d28cabaqrrs3r4p0dkhyjvhlwymv3mf
83539
83537
2026-10-25T20:34:36Z
शीतल सिन्हा
196
83539
wikitext
text/x-wiki
'''आम्रपाली''' एगो प्रसिद्ध और सुंदर नगरवधू (राजकीय गणिका) हलथिन। इ लगभग 500 ईसा पूर्व भगवान बुद्ध के समय नगरवधू बनलथिन हल। इ वैशाली गणराज्य के वृज्जिसंघ के लिच्छवि संघ के राजनृत्यांगना हलथिन। <ref name="Tribune20082">{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2008/20081214/spectrum/main6.htm|title=The Sunday Tribune - Spectrum|work=tribuneindia.com|access-date=4 July 2016}}</ref> इनखा अम्बपालिका, अम्बपाली या आम्र के नाम से भी जानल जा हय। बुद्ध साहित्य के अनुसार इ बुद्ध की परम भक्त बन गेलथिन हल अउर अर्हत पद भी प्राप्त कैलथिन हल। उनखा राजनर्तकी के उपाधि देवल गेले हल।
== प्रारंभिक जीवन ==
आम्रपाली या अंबापली का जन्म लगभग 600-500 ईसा पूर्व अज्ञात अभिभावकों से हुआ था, और उसका नाम आम्रपाली इसलिए दिया गया था क्योंकि उनके जन्म के समय वे वैशाली के एक शाही उद्यान में एक आम के पेड़ के नीचे अनायास पाई गई थी।
== संदर्भ ==
<references />
sfwx19jknpmoj5dw731jbrmze0nvmij
उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची
0
18899
83546
2026-10-25T21:18:06Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83546
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
sf1rm3pkr5e7rpr2u4kek0xuvxju2jy
83547
83546
2026-10-25T21:19:09Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83547
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
c9svbkfd3c1lhusf2nsc9w10w6y60v2
83548
83547
2026-10-25T21:20:46Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* लखनऊ प्रमंडल */
83548
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
9smmxm5hvtctretl7a2znavbqi6m208
83549
83548
2026-10-25T21:22:20Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* प्रयागराज प्रमंडल */
83549
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
t5u3r25nyggwomimo6wzexg8d5xiemt
83552
83549
2026-10-25T21:26:58Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* गोरखपुर प्रमंडल */
83552
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया आ संंत कबीर नगर, पूरब में कुशीनगर, आ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ बांसगांव हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर, आ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा आ सिसवा बाजार हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में पश्चिम चंपारण (बिहार), अउ पच्छिम
== अयोध्या प्रमंडल ==
01js00zcyqpz8b59mgnk6nq4q0siewf
83553
83552
2026-10-25T21:27:41Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* अयोध्या प्रमंडल */
83553
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया आ संंत कबीर नगर, पूरब में कुशीनगर, आ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ बांसगांव हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर, आ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा आ सिसवा बाजार हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में पश्चिम चंपारण (बिहार), अउ पच्छिम
cz1rzq80tw2erefwdemcncndhcx6mai
83555
83553
2026-10-25T21:32:47Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* गोरखपुर प्रमंडल */
83555
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
om38uuafjgtih48jd1mg3b9h46wkojx
83556
83555
2026-10-25T21:34:35Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* मेरठ प्रमंडल */
83556
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
84nknxpju5wbc7mie4z6tnqwjr9virw
83558
83556
2026-10-25T21:35:33Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* वाराणसी प्रमंडल */
83558
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
48rpf0f61tzgb4h5gcokd8jdx7rjb3e
83559
83558
2026-10-25T21:36:18Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* अयोध्या प्रमंडल */
83559
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
12e2e6uxckmvifayomojbegq1fdygf5
83560
83559
2026-10-25T21:37:08Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* प्रयागराज प्रमंडल */
83560
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
s2inbw5tnkioggkqjz237z0n1q5oejc
83561
83560
2026-10-25T21:38:13Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* आगरा प्रमंडल */
83561
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
8xsuc01hzd4sly33u6j8amcyijrftnh
83562
83561
2026-10-25T21:39:43Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* अलीगढ़ प्रमंडल */
83562
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
aqe85iijnxbed9h7avhk9vtrhxywl51
83563
83562
2026-10-25T21:40:18Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* मुरादाबाद प्रमंडल */
83563
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
qloeo7w0fimdu5vztdw3l8i3mghrwhp
83564
83563
2026-10-25T21:41:18Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* सहारनपुर प्रमंडल */
83564
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
dvja03a668nohe033kgmokeloug8b9m
83565
83564
2026-10-25T21:42:16Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* आजमगढ़ प्रमंडल */
83565
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
h42ryp3yz0uo3tfipgha0msxipi3fou
83566
83565
2026-10-25T21:43:16Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* बस्ती प्रमंडल */
83566
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
cxezm7zo775klx0thjtuvfgih7thclk
83567
83566
2026-10-25T21:44:03Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* देवीपाटन प्रमंडल */
83567
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
# गोंडा - एकर उत्तर में बलरामपुर, दक्षिण में अयोध्या, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय गोंडा हइ। एकर मुख्य शहर गोंडा, कर्नलगंज अउ तरबगंज हइ।
# बहराइच - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में श्रावस्ती अउ पच्छिम में लखीमपुर खीरी हइ। एकर मुख्यालय बहराइच हइ। एकर मुख्य शहर बहराइच, नानपारा अउ कैसरगंज हइ।
# श्रावस्ती - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में बलरामपुर अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय भिनगा हइ। एकर मुख्य शहर भिनगा, इकौना अउ जमुनहा हइ।
# बलरामपुर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में सिद्धार्थनगर अउ पच्छिम में श्रावस्ती हइ। एकर मुख्यालय बलरामपुर हइ। एकर मुख्य शहर बलरामपुर, तुलसीपुर अउ उतरौला हइ।
== झांसी प्रमंडल ==
0gi9q9nl8opiofx6ytki8owv9n5h6oq
83568
83567
2026-10-25T21:45:14Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* झांसी प्रमंडल */
83568
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
# गोंडा - एकर उत्तर में बलरामपुर, दक्षिण में अयोध्या, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय गोंडा हइ। एकर मुख्य शहर गोंडा, कर्नलगंज अउ तरबगंज हइ।
# बहराइच - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में श्रावस्ती अउ पच्छिम में लखीमपुर खीरी हइ। एकर मुख्यालय बहराइच हइ। एकर मुख्य शहर बहराइच, नानपारा अउ कैसरगंज हइ।
# श्रावस्ती - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में बलरामपुर अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय भिनगा हइ। एकर मुख्य शहर भिनगा, इकौना अउ जमुनहा हइ।
# बलरामपुर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में सिद्धार्थनगर अउ पच्छिम में श्रावस्ती हइ। एकर मुख्यालय बलरामपुर हइ। एकर मुख्य शहर बलरामपुर, तुलसीपुर अउ उतरौला हइ।
== झांसी प्रमंडल ==
# झांसी - एकर उत्तर में जालौन, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में ललितपुर अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय झांसी हइ। एकर मुख्य शहर झांसी, मऊरानीपुर अउ मोठ हइ।
# जालौन - एकर उत्तर में इटावा, दक्षिण में झांसी, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय उरई हइ। एकर मुख्य शहर उरई, कोंच अउ कालपी हइ।
# ललितपुर - एकर तीन तरफ मध्य प्रदेश अउ उत्तर में झांसी हइ। एकर मुख्यालय ललितपुर हइ। एकर मुख्य शहर ललितपुर, महरौनी अउ तालबेहट हइ।
== चित्रकूट प्रमंडल ==
4nlh8pltkjlv0n3ku8rv2uyon023avs
83569
83568
2026-10-25T21:46:09Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* चित्रकूट प्रमंडल */
83569
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
# गोंडा - एकर उत्तर में बलरामपुर, दक्षिण में अयोध्या, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय गोंडा हइ। एकर मुख्य शहर गोंडा, कर्नलगंज अउ तरबगंज हइ।
# बहराइच - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में श्रावस्ती अउ पच्छिम में लखीमपुर खीरी हइ। एकर मुख्यालय बहराइच हइ। एकर मुख्य शहर बहराइच, नानपारा अउ कैसरगंज हइ।
# श्रावस्ती - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में बलरामपुर अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय भिनगा हइ। एकर मुख्य शहर भिनगा, इकौना अउ जमुनहा हइ।
# बलरामपुर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में सिद्धार्थनगर अउ पच्छिम में श्रावस्ती हइ। एकर मुख्यालय बलरामपुर हइ। एकर मुख्य शहर बलरामपुर, तुलसीपुर अउ उतरौला हइ।
== झांसी प्रमंडल ==
# झांसी - एकर उत्तर में जालौन, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में ललितपुर अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय झांसी हइ। एकर मुख्य शहर झांसी, मऊरानीपुर अउ मोठ हइ।
# जालौन - एकर उत्तर में इटावा, दक्षिण में झांसी, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय उरई हइ। एकर मुख्य शहर उरई, कोंच अउ कालपी हइ।
# ललितपुर - एकर तीन तरफ मध्य प्रदेश अउ उत्तर में झांसी हइ। एकर मुख्यालय ललितपुर हइ। एकर मुख्य शहर ललितपुर, महरौनी अउ तालबेहट हइ।
== चित्रकूट प्रमंडल ==
# चित्रकूट - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में कौशांबी अउ पच्छिम में बांदा हइ। एकर मुख्यालय कर्वी हइ। एकर मुख्य शहर कर्वी, मऊ अउ राजापुर हइ।
# बांदा - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में चित्रकूट अउ पच्छिम में महोबा हइ। एकर मुख्यालय बांदा हइ। एकर मुख्य शहर बांदा, अतर्रा अउ नरैनी हइ।
# हमीरपुर - एकर उत्तर में कानपुर नगर, दक्षिण में महोबा, पूरब में फतेहपुर अउ पच्छिम में जालौन हइ। एकर
9ax9xkfdgy52kcud5obto5wk52nz6a3
83570
83569
2026-10-25T21:50:34Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* चित्रकूट प्रमंडल */
83570
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
# गोंडा - एकर उत्तर में बलरामपुर, दक्षिण में अयोध्या, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय गोंडा हइ। एकर मुख्य शहर गोंडा, कर्नलगंज अउ तरबगंज हइ।
# बहराइच - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में श्रावस्ती अउ पच्छिम में लखीमपुर खीरी हइ। एकर मुख्यालय बहराइच हइ। एकर मुख्य शहर बहराइच, नानपारा अउ कैसरगंज हइ।
# श्रावस्ती - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में बलरामपुर अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय भिनगा हइ। एकर मुख्य शहर भिनगा, इकौना अउ जमुनहा हइ।
# बलरामपुर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में सिद्धार्थनगर अउ पच्छिम में श्रावस्ती हइ। एकर मुख्यालय बलरामपुर हइ। एकर मुख्य शहर बलरामपुर, तुलसीपुर अउ उतरौला हइ।
== झांसी प्रमंडल ==
# झांसी - एकर उत्तर में जालौन, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में ललितपुर अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय झांसी हइ। एकर मुख्य शहर झांसी, मऊरानीपुर अउ मोठ हइ।
# जालौन - एकर उत्तर में इटावा, दक्षिण में झांसी, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय उरई हइ। एकर मुख्य शहर उरई, कोंच अउ कालपी हइ।
# ललितपुर - एकर तीन तरफ मध्य प्रदेश अउ उत्तर में झांसी हइ। एकर मुख्यालय ललितपुर हइ। एकर मुख्य शहर ललितपुर, महरौनी अउ तालबेहट हइ।
== चित्रकूट प्रमंडल ==
# चित्रकूट - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में कौशांबी अउ पच्छिम में बांदा हइ। एकर मुख्यालय कर्वी हइ। एकर मुख्य शहर कर्वी, मऊ अउ राजापुर हइ।
# बांदा - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में चित्रकूट अउ पच्छिम में महोबा हइ। एकर मुख्यालय बांदा हइ। एकर मुख्य शहर बांदा, अतर्रा अउ नरैनी हइ।
# हमीरपुर - एकर उत्तर में कानपुर नगर, दक्षिण में महोबा, पूरब में फतेहपुर अउ पच्छिम में जालौन हइ। एकर
== मिर्जापुर प्रमंडल ==
# मिर्जापुर - एकर उत्तर में भदोही, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में सोनभद्र अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय मिर्जापुर हइ। एकर मुख्य शहर मिर्जापुर, चुनार अउ विंध्याचल हइ।
# भदोही - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में वाराणसी अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय ज्ञानपुर हइ। एकर मुख्य शहर ज्ञानपुर, भदोही अउ गोपीगंज हइ।
# सोनभद्र - एकर उत्तर में मिर्जापुर, दक्षिण में छत्तीसगढ़, पूरब में झारखंड अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय रॉबर्ट्सगंज हइ। एकर मुख्य शहर रॉबर्ट्सगंज, अनपरा अउ रेणुकूट हइ।
3ixqk77ggs5sbnx9tp4oe6a3fy4me86
83571
83570
2026-10-25T21:51:06Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* मिर्जापुर प्रमंडल */
83571
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
# गोंडा - एकर उत्तर में बलरामपुर, दक्षिण में अयोध्या, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय गोंडा हइ। एकर मुख्य शहर गोंडा, कर्नलगंज अउ तरबगंज हइ।
# बहराइच - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में श्रावस्ती अउ पच्छिम में लखीमपुर खीरी हइ। एकर मुख्यालय बहराइच हइ। एकर मुख्य शहर बहराइच, नानपारा अउ कैसरगंज हइ।
# श्रावस्ती - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में बलरामपुर अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय भिनगा हइ। एकर मुख्य शहर भिनगा, इकौना अउ जमुनहा हइ।
# बलरामपुर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में सिद्धार्थनगर अउ पच्छिम में श्रावस्ती हइ। एकर मुख्यालय बलरामपुर हइ। एकर मुख्य शहर बलरामपुर, तुलसीपुर अउ उतरौला हइ।
== झांसी प्रमंडल ==
# झांसी - एकर उत्तर में जालौन, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में ललितपुर अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय झांसी हइ। एकर मुख्य शहर झांसी, मऊरानीपुर अउ मोठ हइ।
# जालौन - एकर उत्तर में इटावा, दक्षिण में झांसी, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय उरई हइ। एकर मुख्य शहर उरई, कोंच अउ कालपी हइ।
# ललितपुर - एकर तीन तरफ मध्य प्रदेश अउ उत्तर में झांसी हइ। एकर मुख्यालय ललितपुर हइ। एकर मुख्य शहर ललितपुर, महरौनी अउ तालबेहट हइ।
== चित्रकूट प्रमंडल ==
# चित्रकूट - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में कौशांबी अउ पच्छिम में बांदा हइ। एकर मुख्यालय कर्वी हइ। एकर मुख्य शहर कर्वी, मऊ अउ राजापुर हइ।
# बांदा - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में चित्रकूट अउ पच्छिम में महोबा हइ। एकर मुख्यालय बांदा हइ। एकर मुख्य शहर बांदा, अतर्रा अउ नरैनी हइ।
# हमीरपुर - एकर उत्तर में कानपुर नगर, दक्षिण में महोबा, पूरब में फतेहपुर अउ पच्छिम में जालौन हइ। एकर
== मिर्जापुर प्रमंडल ==
# मिर्जापुर - एकर उत्तर में भदोही, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में सोनभद्र अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय मिर्जापुर हइ। एकर मुख्य शहर मिर्जापुर, चुनार अउ विंध्याचल हइ।
# भदोही - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में वाराणसी अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय ज्ञानपुर हइ। एकर मुख्य शहर ज्ञानपुर, भदोही अउ गोपीगंज हइ।
# सोनभद्र - एकर उत्तर में मिर्जापुर, दक्षिण में छत्तीसगढ़, पूरब में झारखंड अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय रॉबर्ट्सगंज हइ। एकर मुख्य शहर रॉबर्ट्सगंज, अनपरा अउ रेणुकूट हइ।
== एकरो देखथिन ==
ayhiyl0i3s8vxmavhe0fixlwcjmikd9
83572
83571
2026-10-25T21:51:38Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* एकरो देखथिन */
83572
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
# गोंडा - एकर उत्तर में बलरामपुर, दक्षिण में अयोध्या, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय गोंडा हइ। एकर मुख्य शहर गोंडा, कर्नलगंज अउ तरबगंज हइ।
# बहराइच - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में श्रावस्ती अउ पच्छिम में लखीमपुर खीरी हइ। एकर मुख्यालय बहराइच हइ। एकर मुख्य शहर बहराइच, नानपारा अउ कैसरगंज हइ।
# श्रावस्ती - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में बलरामपुर अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय भिनगा हइ। एकर मुख्य शहर भिनगा, इकौना अउ जमुनहा हइ।
# बलरामपुर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में सिद्धार्थनगर अउ पच्छिम में श्रावस्ती हइ। एकर मुख्यालय बलरामपुर हइ। एकर मुख्य शहर बलरामपुर, तुलसीपुर अउ उतरौला हइ।
== झांसी प्रमंडल ==
# झांसी - एकर उत्तर में जालौन, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में ललितपुर अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय झांसी हइ। एकर मुख्य शहर झांसी, मऊरानीपुर अउ मोठ हइ।
# जालौन - एकर उत्तर में इटावा, दक्षिण में झांसी, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय उरई हइ। एकर मुख्य शहर उरई, कोंच अउ कालपी हइ।
# ललितपुर - एकर तीन तरफ मध्य प्रदेश अउ उत्तर में झांसी हइ। एकर मुख्यालय ललितपुर हइ। एकर मुख्य शहर ललितपुर, महरौनी अउ तालबेहट हइ।
== चित्रकूट प्रमंडल ==
# चित्रकूट - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में कौशांबी अउ पच्छिम में बांदा हइ। एकर मुख्यालय कर्वी हइ। एकर मुख्य शहर कर्वी, मऊ अउ राजापुर हइ।
# बांदा - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में चित्रकूट अउ पच्छिम में महोबा हइ। एकर मुख्यालय बांदा हइ। एकर मुख्य शहर बांदा, अतर्रा अउ नरैनी हइ।
# हमीरपुर - एकर उत्तर में कानपुर नगर, दक्षिण में महोबा, पूरब में फतेहपुर अउ पच्छिम में जालौन हइ। एकर
== मिर्जापुर प्रमंडल ==
# मिर्जापुर - एकर उत्तर में भदोही, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में सोनभद्र अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय मिर्जापुर हइ। एकर मुख्य शहर मिर्जापुर, चुनार अउ विंध्याचल हइ।
# भदोही - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में वाराणसी अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय ज्ञानपुर हइ। एकर मुख्य शहर ज्ञानपुर, भदोही अउ गोपीगंज हइ।
# सोनभद्र - एकर उत्तर में मिर्जापुर, दक्षिण में छत्तीसगढ़, पूरब में झारखंड अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय रॉबर्ट्सगंज हइ। एकर मुख्य शहर रॉबर्ट्सगंज, अनपरा अउ रेणुकूट हइ।
== एकरो देखथिन ==
* [[बिहार के जिला]]
== संदर्भ ==
s7w0aqkv6bapzx975axs3fti42tsj1j
83573
83572
2026-10-25T21:52:02Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* संदर्भ */
83573
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
# गोंडा - एकर उत्तर में बलरामपुर, दक्षिण में अयोध्या, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय गोंडा हइ। एकर मुख्य शहर गोंडा, कर्नलगंज अउ तरबगंज हइ।
# बहराइच - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में श्रावस्ती अउ पच्छिम में लखीमपुर खीरी हइ। एकर मुख्यालय बहराइच हइ। एकर मुख्य शहर बहराइच, नानपारा अउ कैसरगंज हइ।
# श्रावस्ती - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में बलरामपुर अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय भिनगा हइ। एकर मुख्य शहर भिनगा, इकौना अउ जमुनहा हइ।
# बलरामपुर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में सिद्धार्थनगर अउ पच्छिम में श्रावस्ती हइ। एकर मुख्यालय बलरामपुर हइ। एकर मुख्य शहर बलरामपुर, तुलसीपुर अउ उतरौला हइ।
== झांसी प्रमंडल ==
# झांसी - एकर उत्तर में जालौन, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में ललितपुर अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय झांसी हइ। एकर मुख्य शहर झांसी, मऊरानीपुर अउ मोठ हइ।
# जालौन - एकर उत्तर में इटावा, दक्षिण में झांसी, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय उरई हइ। एकर मुख्य शहर उरई, कोंच अउ कालपी हइ।
# ललितपुर - एकर तीन तरफ मध्य प्रदेश अउ उत्तर में झांसी हइ। एकर मुख्यालय ललितपुर हइ। एकर मुख्य शहर ललितपुर, महरौनी अउ तालबेहट हइ।
== चित्रकूट प्रमंडल ==
# चित्रकूट - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में कौशांबी अउ पच्छिम में बांदा हइ। एकर मुख्यालय कर्वी हइ। एकर मुख्य शहर कर्वी, मऊ अउ राजापुर हइ।
# बांदा - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में चित्रकूट अउ पच्छिम में महोबा हइ। एकर मुख्यालय बांदा हइ। एकर मुख्य शहर बांदा, अतर्रा अउ नरैनी हइ।
# हमीरपुर - एकर उत्तर में कानपुर नगर, दक्षिण में महोबा, पूरब में फतेहपुर अउ पच्छिम में जालौन हइ। एकर
== मिर्जापुर प्रमंडल ==
# मिर्जापुर - एकर उत्तर में भदोही, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में सोनभद्र अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय मिर्जापुर हइ। एकर मुख्य शहर मिर्जापुर, चुनार अउ विंध्याचल हइ।
# भदोही - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में वाराणसी अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय ज्ञानपुर हइ। एकर मुख्य शहर ज्ञानपुर, भदोही अउ गोपीगंज हइ।
# सोनभद्र - एकर उत्तर में मिर्जापुर, दक्षिण में छत्तीसगढ़, पूरब में झारखंड अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय रॉबर्ट्सगंज हइ। एकर मुख्य शहर रॉबर्ट्सगंज, अनपरा अउ रेणुकूट हइ।
== एकरो देखथिन ==
* [[बिहार के जिला]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
jnw1dalr9oxznyw1ipzs86dg3ixojwu
83574
83573
2026-10-25T21:53:01Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* संदर्भ */
83574
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ। प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
# गोंडा - एकर उत्तर में बलरामपुर, दक्षिण में अयोध्या, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय गोंडा हइ। एकर मुख्य शहर गोंडा, कर्नलगंज अउ तरबगंज हइ।
# बहराइच - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में श्रावस्ती अउ पच्छिम में लखीमपुर खीरी हइ। एकर मुख्यालय बहराइच हइ। एकर मुख्य शहर बहराइच, नानपारा अउ कैसरगंज हइ।
# श्रावस्ती - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में बलरामपुर अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय भिनगा हइ। एकर मुख्य शहर भिनगा, इकौना अउ जमुनहा हइ।
# बलरामपुर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में सिद्धार्थनगर अउ पच्छिम में श्रावस्ती हइ। एकर मुख्यालय बलरामपुर हइ। एकर मुख्य शहर बलरामपुर, तुलसीपुर अउ उतरौला हइ।
== झांसी प्रमंडल ==
# झांसी - एकर उत्तर में जालौन, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में ललितपुर अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय झांसी हइ। एकर मुख्य शहर झांसी, मऊरानीपुर अउ मोठ हइ।
# जालौन - एकर उत्तर में इटावा, दक्षिण में झांसी, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय उरई हइ। एकर मुख्य शहर उरई, कोंच अउ कालपी हइ।
# ललितपुर - एकर तीन तरफ मध्य प्रदेश अउ उत्तर में झांसी हइ। एकर मुख्यालय ललितपुर हइ। एकर मुख्य शहर ललितपुर, महरौनी अउ तालबेहट हइ।
== चित्रकूट प्रमंडल ==
# चित्रकूट - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में कौशांबी अउ पच्छिम में बांदा हइ। एकर मुख्यालय कर्वी हइ। एकर मुख्य शहर कर्वी, मऊ अउ राजापुर हइ।
# बांदा - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में चित्रकूट अउ पच्छिम में महोबा हइ। एकर मुख्यालय बांदा हइ। एकर मुख्य शहर बांदा, अतर्रा अउ नरैनी हइ।
# हमीरपुर - एकर उत्तर में कानपुर नगर, दक्षिण में महोबा, पूरब में फतेहपुर अउ पच्छिम में जालौन हइ। एकर
== मिर्जापुर प्रमंडल ==
# मिर्जापुर - एकर उत्तर में भदोही, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में सोनभद्र अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय मिर्जापुर हइ। एकर मुख्य शहर मिर्जापुर, चुनार अउ विंध्याचल हइ।
# भदोही - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में वाराणसी अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय ज्ञानपुर हइ। एकर मुख्य शहर ज्ञानपुर, भदोही अउ गोपीगंज हइ।
# सोनभद्र - एकर उत्तर में मिर्जापुर, दक्षिण में छत्तीसगढ़, पूरब में झारखंड अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय रॉबर्ट्सगंज हइ। एकर मुख्य शहर रॉबर्ट्सगंज, अनपरा अउ रेणुकूट हइ।
== एकरो देखथिन ==
* [[बिहार के जिला]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के जिले]]
5n31omn304rh38lc0dhibn0ondk84mk
83576
83574
2026-10-25T22:07:39Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83576
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ।
<ref>
[ Districts & Division]s - Official website of State Portal, Government of Uttar Pradesh, India </ref>
प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
# गोंडा - एकर उत्तर में बलरामपुर, दक्षिण में अयोध्या, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय गोंडा हइ। एकर मुख्य शहर गोंडा, कर्नलगंज अउ तरबगंज हइ।
# बहराइच - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में श्रावस्ती अउ पच्छिम में लखीमपुर खीरी हइ। एकर मुख्यालय बहराइच हइ। एकर मुख्य शहर बहराइच, नानपारा अउ कैसरगंज हइ।
# श्रावस्ती - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में बलरामपुर अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय भिनगा हइ। एकर मुख्य शहर भिनगा, इकौना अउ जमुनहा हइ।
# बलरामपुर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में सिद्धार्थनगर अउ पच्छिम में श्रावस्ती हइ। एकर मुख्यालय बलरामपुर हइ। एकर मुख्य शहर बलरामपुर, तुलसीपुर अउ उतरौला हइ।
== झांसी प्रमंडल ==
# झांसी - एकर उत्तर में जालौन, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में ललितपुर अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय झांसी हइ। एकर मुख्य शहर झांसी, मऊरानीपुर अउ मोठ हइ।
# जालौन - एकर उत्तर में इटावा, दक्षिण में झांसी, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय उरई हइ। एकर मुख्य शहर उरई, कोंच अउ कालपी हइ।
# ललितपुर - एकर तीन तरफ मध्य प्रदेश अउ उत्तर में झांसी हइ। एकर मुख्यालय ललितपुर हइ। एकर मुख्य शहर ललितपुर, महरौनी अउ तालबेहट हइ।
== चित्रकूट प्रमंडल ==
# चित्रकूट - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में कौशांबी अउ पच्छिम में बांदा हइ। एकर मुख्यालय कर्वी हइ। एकर मुख्य शहर कर्वी, मऊ अउ राजापुर हइ।
# बांदा - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में चित्रकूट अउ पच्छिम में महोबा हइ। एकर मुख्यालय बांदा हइ। एकर मुख्य शहर बांदा, अतर्रा अउ नरैनी हइ।
# हमीरपुर - एकर उत्तर में कानपुर नगर, दक्षिण में महोबा, पूरब में फतेहपुर अउ पच्छिम में जालौन हइ। एकर
== मिर्जापुर प्रमंडल ==
# मिर्जापुर - एकर उत्तर में भदोही, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में सोनभद्र अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय मिर्जापुर हइ। एकर मुख्य शहर मिर्जापुर, चुनार अउ विंध्याचल हइ।
# भदोही - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में वाराणसी अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय ज्ञानपुर हइ। एकर मुख्य शहर ज्ञानपुर, भदोही अउ गोपीगंज हइ।
# सोनभद्र - एकर उत्तर में मिर्जापुर, दक्षिण में छत्तीसगढ़, पूरब में झारखंड अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय रॉबर्ट्सगंज हइ। एकर मुख्य शहर रॉबर्ट्सगंज, अनपरा अउ रेणुकूट हइ।
== एकरो देखथिन ==
* [[बिहार के जिला]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के जिले]]
0wx10ggbmqcsqhkbrqo2d87ipmvgwhj
83578
83576
2026-10-25T22:12:48Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83578
wikitext
text/x-wiki
''' उत्तर प्रदेश के परमंडल अउ जिला के सूची ''' एगो अनंतिम सूची हइ जेकरा में भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश में मौजूद परमंडल और जिला के सूची संक्षिप्त परिचय के साथ देल गेले हे। उत्तर प्रदेश में कुल १८ गो प्रमंडल अउ ७५ गो जिला हइ।
<ref> [https://up.gov.in/hi/page/districts जिले एवं मंडल] - स्टेट पोर्टल की आधिकारिक वेबसाइट, उत्तर प्रदेश सरकार, भारत </ref>
प्रमंडल के अनुसार जिला सभ के सूची आ ओकर संक्षिप्त विवरण नीचे देल हइ:
== लखनऊ प्रमंडल ==
# लखनऊ - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में बाराबंकी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। ई उत्तर प्रदेश के राजधानी हइ। एकर मुख्यालय लखनऊ हइ। एकर मुख्य शहर लखनऊ, मलिहाबाद आ मोहनलालगंज हइ।
# उन्नाव - एकर उत्तर में हरदोई, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में लखनऊ, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय उन्नाव हइ। एकर मुख्य शहर उन्नाव, शुक्लागंज आ बांगरमऊ हइ।
# रायबरेली - एकर उत्तर में लखनऊ आ बाराबंकी, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में अमेठी, आ पच्छिम में उन्नाव हइ। एकर मुख्यालय रायबरेली हइ। एकर मुख्य शहर रायबरेली, लालगंज आ डलमऊ हइ।
# सीतापुर - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी, दक्षिण में लखनऊ, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में हरदोई हइ। एकर मुख्यालय सीतापुर हइ। एकर मुख्य शहर सीतापुर, नैमिषारण्य आ महमूदावाद हइ।
# हरदोई - एकर उत्तर में लखीमपुर खीरी आ शाहजहांपुर, दक्षिण में उन्नाव, पूरब में सीतापुर, आ पच्छिम में फर्रुखाबाद हइ। एकर मुख्यालय हरदोई हइ। एकर मुख्य शहर हरदोई, शाहाबाद आ संडीला हइ।
# लखीमपुर खीरी - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में सीतापुर, पूरब में बहराइच, आ पच्छिम में पीलीभीत आ शाहजहांपुर हइ। ई क्षेत्रफल में राज्य के सबसे बड़का जिला हइ। एकर मुख्यालय लखीमपुर हइ। एकर मुख्य शहर लखीमपुर, गोला गोकर्णनाथ आ पलिया कलां हइ।
== वाराणसी प्रमंडल ==
# वाराणसी - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में चंदौली, आ पच्छिम में भदोही हइ। ई गंगा नदी के तीरे बसल एक प्राचीन आ पवित्र शहर हइ। एकर मुख्यालय वाराणसी हइ। एकर मुख्य शहर वाराणसी, पिंडरा आ शिवपुर हइ।
# जौनपुर - एकर उत्तर में सुल्तानपुर आ आजमगढ़, दक्षिण में वाराणसी, पूरब में गाजीपुर, आ पच्छिम में प्रतापगढ़ हइ। एकर मुख्यालय जौनपुर हइ। एकर मुख्य शहर जौनपुर, शाहगंज आ मड़ियाहूं हइ।
# गाजीपुर - एकर उत्तर में मऊ आ बलिया, दक्षिण में चंदौली, पूरब में बक्सर (बिहार), आ पच्छिम में जौनपुर हइ। एकर मुख्यालय गाजीपुर हइ। एकर मुख्य शहर गाजीपुर, जमानियां आ सैदपुर हइ।
# चंदौली - एकर उत्तर में गाजीपुर, दक्षिण में सोनभद्र, पूरब में भबुआ (बिहार), आ पच्छिम में वाराणसी हइ। एकर मुख्यालय चंदौली हइ। एकर मुख्य शहर चंदौली, मुगलसराय (पंडित दीनदयाल उपाध्याय नगर) आ चकिया हइ।
== प्रयागराज प्रमंडल ==
# प्रयागराज (इलाहाबाद) - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में रीवा (मध्य प्रदेश), पूरब में भदोही, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। ई गंगा, यमुना आ सरस्वती के संगम खातिर प्रसिद्ध हइ। एकर मुख्यालय प्रयागराज हइ। एकर मुख्य शहर प्रयागराज, फूलपुर आ नैनी हइ।
# कौशांबी - एकर उत्तर में प्रतापगढ़, दक्षिण में चित्रकूट, पूरब में प्रयागराज, आ पच्छिम में फतेहपुर हइ। एकर मुख्यालय मंझनपुर हइ। एकर मुख्य शहर मंझनपुर, भरवारी आ सिराथू हइ।
# फतेहपुर - एकर उत्तर में उन्नाव आ रायबरेली, दक्षिण में बांदा आ चित्रकूट, पूरब में कौशांबी, आ पच्छिम में कानपुर नगर हइ। एकर मुख्यालय फतेहपुर हइ। एकर मुख्य शहर फतेहपुर, बिंदकी आ खागा हइ।
# प्रतापगढ़ - एकर उत्तर में सुल्तानपुर, दक्षिण में प्रयागराज, पूरब में जौनपुर, आ पच्छिम में कौशांबी हइ। एकर मुख्यालय प्रतापगढ़ (बेला) हइ। एकर मुख्य शहर प्रतापगढ़, कुंडा आ पट्टी हइ।
== कानपुर प्रमंडल ==
# कानपुर नगर - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में फतेहपुर, पूरब में उन्नाव अउ पच्छिम में कानपुर देहात हइ। एकर मुख्यालय कानपुर हइ। एकर मुख्य शहर कानपुर, बिठूर अउ घाटमपुर हइ।
# कानपुर देहात - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर नगर अउ पच्छिम में औरैया हइ। एकर मुख्यालय माती हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, पुखरायां अउ रूरा हइ।
# इटावा - एकर उत्तर में मैनपुरी, दक्षिण में जालौन, पूरब में औरैया अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय इटावा हइ। एकर मुख्य शहर इटावा, भरथना अउ जसवंतनगर हइ।
# फर्रुखाबाद - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय फतेहगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर फर्रुखाबाद, फतेहगढ़ अउ कायमगंज हइ।
# कन्नौज - एकर उत्तर में फर्रुखाबाद, दक्षिण में कानपुर देहात, पूरब में हरदोई अउ पच्छिम में मैनपुरी हइ। एकर मुख्यालय कन्नौज हइ। एकर मुख्य शहर कन्नौज, छिबरामऊ अउ गुरसहायगंज हइ।
# औरैया - एकर उत्तर में कन्नौज, दक्षिण में जालौन, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में इटावा हइ। एकर मुख्यालय औरैया हइ। एकर मुख्य शहर औरैया, दिबियापुर अउ बिधूना हइ।
== मेरठ प्रमंडल ==
# मेरठ - एकर उत्तर में मुजफ्फरनगर, दक्षिण में बुलन्दशहर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में बागपत हइ। एकर मुख्यालय मेरठ हइ। एकर मुख्य शहर मेरठ, सरधना अउ मवाना हइ।
# बागपत - एकर उत्तर में शामली, दक्षिण में गाजियाबाद, पूरब में मेरठ अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय बागपत हइ। एकर मुख्य शहर बागपत, बड़ौत अउ खेकड़ा हइ।
# बुलंदशहर - एकर उत्तर में हापुड़, दक्षिण में अलीगढ़, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गौतम बुद्ध नगर हइ। एकर मुख्यालय बुलंदशहर हइ। एकर मुख्य शहर बुलंदशहर, खुर्जा अउ स्याना हइ।
# गौतम बुद्ध नगर - एकर उत्तर में गाजियाबाद, दक्षिण में मथुरा, पूरब में बुलंदशहर अउ पच्छिम में दिल्ली अउ हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय ग्रेटर नोएडा हइ। एकर मुख्य शहर नोएडा, ग्रेटर नोएडा अउ दादरी हइ।
# गाजियाबाद - एकर उत्तर में बागपत, दक्षिण में गौतम बुद्ध नगर, पूरब में हापुड़ अउ पच्छिम में दिल्ली हइ। एकर मुख्यालय गाजियाबाद हइ। एकर मुख्य शहर गाजियाबाद, लोनी अउ मोदीनगर हइ।
# हापुड़ - एकर उत्तर में मेरठ, दक्षिण में बुलंदशहर, पूरब में अमरोहा अउ पच्छिम में गाजियाबाद हइ। एकर मुख्यालय हापुड़ हइ। एकर मुख्य शहर हापुड़, गढ़मुक्तेश्वर अउ धौलाना हइ।
== गोरखपुर प्रमंडल ==
# गोरखपुर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में संत कबीर नगर हइ। एकर मुख्यालय गोरखपुर हइ। एकर मुख्य शहर गोरखपुर, सहजनवा अउ चौरी चौरा हइ।
# देवरिया - एकर उत्तर में कुशीनगर, दक्षिण में मऊ, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय देवरिया हइ। एकर मुख्य शहर देवरिया, सलेमपुर अउ भटनी हइ।
# कुशीनगर - एकर उत्तर में महराजगंज, दक्षिण में देवरिया, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में गोरखपुर हइ। एकर मुख्यालय पडरौना हइ। एकर मुख्य शहर पडरौना, कुशीनगर अउ हाटा हइ।
# महराजगंज - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोरखपुर, पूरब में कुशीनगर अउ पच्छिम में सिद्धार्थनगर हइ। एकर मुख्यालय महराजगंज हइ। एकर मुख्य शहर महराजगंज, नौतनवा अउ निचलौल हइ।
== अयोध्या प्रमंडल ==
# अयोध्या - एकर उत्तर में गोंडा, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बाराबंकी हइ। एकर मुख्यालय अयोध्या हइ। एकर मुख्य शहर अयोध्या, फैजाबाद अउ रूदौली हइ।
# अम्बेडकर नगर - एकर उत्तर में बस्ती, दक्षिण में सुल्तानपुर, पूरब में आजमगढ़ अउ पच्छिम में अयोध्या हइ। एकर मुख्यालय अकबरपुर हइ। एकर मुख्य शहर अकबरपुर, टांडा अउ जलालपुर हइ।
# बाराबंकी - एकर उत्तर में सीतापुर, दक्षिण में रायबरेली, पूरब में अयोध्या अउ पच्छिम में लखनऊ हइ। एकर मुख्यालय बाराबंकी हइ। एकर मुख्य शहर बाराबंकी, नवाबगंज अउ रामसनेहीघाट हइ।
# सुल्तानपुर - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में जौनपुर अउ पच्छिम में अमेठी हइ। एकर मुख्यालय सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्य शहर सुल्तानपुर, कादीपुर अउ लंभुआ हइ।
# अमेठी - एकर उत्तर में अयोध्या, दक्षिण में प्रतापगढ़, पूरब में सुल्तानपुर अउ पच्छिम में रायबरेली हइ। एकर मुख्यालय गौरीगंज हइ। एकर मुख्य शहर गौरीगंज, अमेठी अउ तिलोई हइ।
== बरेली प्रमंडल ==
# बरेली - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में बदायूं, पूरब में शाहजहांपुर अउ पच्छिम में रामपुर हइ। एकर मुख्यालय बरेली हइ। एकर मुख्य शहर बरेली, आंवला अउ नवाबगंज हइ।
# बदायूं - एकर उत्तर में रामपुर, दक्षिण में फर्रुखाबाद, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में संभल हइ। एकर मुख्यालय बदायूं हइ। एकर मुख्य शहर बदायूं, सहसवान अउ उझानी हइ।
# पीलीभीत - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में शाहजहांपुर, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बरेली हइ। एकर मुख्यालय पीलीभीत हइ। एकर मुख्य शहर पीलीभीत, पूरनपुर अउ बीसलपुर हइ।
# शाहजहांपुर - एकर उत्तर में पीलीभीत, दक्षिण में हरदोई, पूरब में लखीमपुर खीरी अउ पच्छिम में बदायूं हइ। एकर मुख्यालय शाहजहांपुर हइ। एकर मुख्य शहर शाहजहांपुर, तिलहर अउ पुवायां हइ।
== आगरा प्रमंडल ==
# आगरा - एकर उत्तर में मथुरा, दक्षिण में राजस्थान, पूरब में फिरोजाबाद अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय आगरा हइ। एकर मुख्य शहर आगरा, फतेहपुर सीकरी अउ बाह हइ।
# फिरोजाबाद - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में मैनपुरी अउ पच्छिम में आगरा हइ। एकर मुख्यालय फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्य शहर फिरोजाबाद, शिकोहाबाद अउ टुंडला हइ।
# मैनपुरी - एकर उत्तर में एटा, दक्षिण में इटावा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में फिरोजाबाद हइ। एकर मुख्यालय मैनपुरी हइ। एकर मुख्य शहर मैनपुरी, भोगांव अउ करहल हइ।
# मथुरा - एकर उत्तर में हरियाणा, दक्षिण में आगरा, पूरब में अलीगढ़ अउ पच्छिम में राजस्थान हइ। एकर मुख्यालय मथुरा हइ। एकर मुख्य शहर मथुरा, वृंदावन अउ गोवर्धन हइ।
== अलीगढ़ प्रमंडल ==
# अलीगढ़ - एकर उत्तर में बुलंदशहर, दक्षिण में हाथरस, पूरब में कासगंज अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय अलीगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर अलीगढ़, खैर अउ अतरौली हइ।
# एटा - एकर उत्तर में कासगंज, दक्षिण में मैनपुरी, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में हाथरस हइ। एकर मुख्यालय एटा हइ। एकर मुख्य शहर एटा, जलेसर अउ मारहरा हइ।
# हाथरस - एकर उत्तर में अलीगढ़, दक्षिण में आगरा, पूरब में एटा अउ पच्छिम में मथुरा हइ। एकर मुख्यालय हाथरस हइ। एकर मुख्य शहर हाथरस, सादाबाद अउ सिकंदरा राव हइ।
# कासगंज - एकर उत्तर में बदायूं, दक्षिण में एटा, पूरब में फर्रुखाबाद अउ पच्छिम में अलीगढ़ हइ। एकर मुख्यालय कासगंज हइ। एकर मुख्य शहर कासगंज, गंजडुंडवारा अउ सोरों हइ।
== मुरादाबाद प्रमंडल ==
# मुरादाबाद - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में रामपुर अउ पच्छिम में अमरोहा हइ। एकर मुख्यालय मुरादाबाद हइ। एकर मुख्य शहर मुरादाबाद, कांठ अउ बिलारी हइ।
# बिजनौर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में मुरादाबाद, पूरब में पौड़ी गढ़वाल अउ पच्छिम में मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्यालय बिजनौर हइ। एकर मुख्य शहर बिजनौर, नजीबाबाद अउ धामपुर हइ।
# रामपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में बदायूं, पूरब में बरेली अउ पच्छिम में मुरादाबाद हइ। एकर मुख्यालय रामपुर हइ। एकर मुख्य शहर रामपुर, टांडा अउ शाहबाद हइ।
# अमरोहा - एकर उत्तर में बिजनौर, दक्षिण में संभल, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में हापुड़ हइ। एकर मुख्यालय अमरोहा हइ। एकर मुख्य शहर अमरोहा, हसनपुर अउ गजरौला हइ।
# संभल - एकर उत्तर में अमरोहा, दक्षिण में बदायूं, पूरब में मुरादाबाद अउ पच्छिम में बुलंदशहर हइ। एकर मुख्यालय बहजोई हइ। एकर मुख्य शहर संभल, चंदौसी अउ बहजोई हइ।
== सहारनपुर प्रमंडल ==
# सहारनपुर - एकर उत्तर में उत्तराखंड, दक्षिण में शामली, पूरब में हरिद्वार अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय सहारनपुर हइ। एकर मुख्य शहर सहारनपुर, देवबंद अउ गंगोह हइ।
# मुजफ्फरनगर - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में मेरठ, पूरब में बिजनौर अउ पच्छिम में शामली हइ। एकर मुख्यालय मुजफ्फरनगर हइ। एकर मुख्य शहर मुजफ्फरनगर, खतौली अउ जानसठ हइ।
# शामली - एकर उत्तर में सहारनपुर, दक्षिण में बागपत, पूरब में मुजफ्फरनगर अउ पच्छिम में हरियाणा हइ। एकर मुख्यालय शामली हइ। एकर मुख्य शहर शामली, कैराना अउ कांधला हइ।
== आजमगढ़ प्रमंडल ==
# आजमगढ़ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में जौनपुर, पूरब में मऊ अउ पच्छिम में सुल्तानपुर हइ। एकर मुख्यालय आजमगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर आजमगढ़, लालगंज अउ फूलपुर हइ।
# मऊ - एकर उत्तर में गोरखपुर, दक्षिण में गाजीपुर, पूरब में बलिया अउ पच्छिम में आजमगढ़ हइ। एकर मुख्यालय मऊ हइ। एकर मुख्य शहर मऊ, घोसी अउ मोहम्मदबाद गोहना हइ।
# बलिया - एकर उत्तर में देवरिया, दक्षिण में बिहार, पूरब में बिहार अउ पच्छिम में मऊ हइ। एकर मुख्यालय बलिया हइ। एकर मुख्य शहर बलिया, रसड़ा अउ बैरिया हइ।
== बस्ती प्रमंडल ==
# बस्ती - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में संत कबीर नगर, पूरब में खलीलाबाद अउ पच्छिम में गोंडा हइ। एकर मुख्यालय बस्ती हइ। एकर मुख्य शहर बस्ती, हर्रैया अउ भानपुर हइ।
# सिद्धार्थनगर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में बस्ती, पूरब में महराजगंज अउ पच्छिम में बलरामपुर हइ। एकर मुख्यालय नौगढ़ हइ। एकर मुख्य शहर नौगढ़, बांसी अउ डुमरियागंज हइ।
# संत कबीर नगर - एकर उत्तर में सिद्धार्थनगर, दक्षिण में आंबेडकर नगर, पूरब में गोरखपुर अउ पच्छिम में बस्ती हइ। एकर मुख्यालय खलीलाबाद हइ। एकर मुख्य शहर खलीलाबाद, मगहर अउ मेहदावल हइ।
== देवीपाटन प्रमंडल ==
# गोंडा - एकर उत्तर में बलरामपुर, दक्षिण में अयोध्या, पूरब में बस्ती अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय गोंडा हइ। एकर मुख्य शहर गोंडा, कर्नलगंज अउ तरबगंज हइ।
# बहराइच - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में श्रावस्ती अउ पच्छिम में लखीमपुर खीरी हइ। एकर मुख्यालय बहराइच हइ। एकर मुख्य शहर बहराइच, नानपारा अउ कैसरगंज हइ।
# श्रावस्ती - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में बलरामपुर अउ पच्छिम में बहराइच हइ। एकर मुख्यालय भिनगा हइ। एकर मुख्य शहर भिनगा, इकौना अउ जमुनहा हइ।
# बलरामपुर - एकर उत्तर में नेपाल, दक्षिण में गोंडा, पूरब में सिद्धार्थनगर अउ पच्छिम में श्रावस्ती हइ। एकर मुख्यालय बलरामपुर हइ। एकर मुख्य शहर बलरामपुर, तुलसीपुर अउ उतरौला हइ।
== झांसी प्रमंडल ==
# झांसी - एकर उत्तर में जालौन, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में ललितपुर अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय झांसी हइ। एकर मुख्य शहर झांसी, मऊरानीपुर अउ मोठ हइ।
# जालौन - एकर उत्तर में इटावा, दक्षिण में झांसी, पूरब में कानपुर देहात अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय उरई हइ। एकर मुख्य शहर उरई, कोंच अउ कालपी हइ।
# ललितपुर - एकर तीन तरफ मध्य प्रदेश अउ उत्तर में झांसी हइ। एकर मुख्यालय ललितपुर हइ। एकर मुख्य शहर ललितपुर, महरौनी अउ तालबेहट हइ।
== चित्रकूट प्रमंडल ==
# चित्रकूट - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में कौशांबी अउ पच्छिम में बांदा हइ। एकर मुख्यालय कर्वी हइ। एकर मुख्य शहर कर्वी, मऊ अउ राजापुर हइ।
# बांदा - एकर उत्तर में फतेहपुर, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में चित्रकूट अउ पच्छिम में महोबा हइ। एकर मुख्यालय बांदा हइ। एकर मुख्य शहर बांदा, अतर्रा अउ नरैनी हइ।
# हमीरपुर - एकर उत्तर में कानपुर नगर, दक्षिण में महोबा, पूरब में फतेहपुर अउ पच्छिम में जालौन हइ। एकर
== मिर्जापुर प्रमंडल ==
# मिर्जापुर - एकर उत्तर में भदोही, दक्षिण में मध्य प्रदेश, पूरब में सोनभद्र अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय मिर्जापुर हइ। एकर मुख्य शहर मिर्जापुर, चुनार अउ विंध्याचल हइ।
# भदोही - एकर उत्तर में जौनपुर, दक्षिण में मिर्जापुर, पूरब में वाराणसी अउ पच्छिम में प्रयागराज हइ। एकर मुख्यालय ज्ञानपुर हइ। एकर मुख्य शहर ज्ञानपुर, भदोही अउ गोपीगंज हइ।
# सोनभद्र - एकर उत्तर में मिर्जापुर, दक्षिण में छत्तीसगढ़, पूरब में झारखंड अउ पच्छिम में मध्य प्रदेश हइ। एकर मुख्यालय रॉबर्ट्सगंज हइ। एकर मुख्य शहर रॉबर्ट्सगंज, अनपरा अउ रेणुकूट हइ।
== एकरो देखथिन ==
* [[बिहार के जिला]]
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश के जिले]]
d8adh3q34c70nwdpmu1ky4fczbld4s5
नासिरा शर्मा
0
18900
83550
2026-10-25T21:24:13Z
शीतल सिन्हा
196
"'''नासिरा शर्मा''' (जन्म : १९४८ ) हिन्दी की प्रमुख लेखिका हैं। सृजनात्मक लेखन के साथ ही स्वतन्त्र पत्रकारिता में भी उन्होंने उल्लेखनीय कार्य किया है। <ref><ref>{{cite web|title=Nasira Sharma..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83550
wikitext
text/x-wiki
'''नासिरा शर्मा''' (जन्म : १९४८ ) हिन्दी की प्रमुख लेखिका हैं। सृजनात्मक लेखन के साथ ही स्वतन्त्र पत्रकारिता में भी उन्होंने उल्लेखनीय कार्य किया है। <ref><ref>{{cite web|title=Nasira Sharma|url=http://hindiurduflagship.org/interview/nasira-sharma/|website=Hindi Urdu Flagship|publisher=University of Texas at Austin|accessdate=11 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-11-18|title=Nasira Sharma at Sahitya AajTak 2022: There is no life without a woman, respect her|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/people/story/nasira-sharma-abdul-bismillah-bhagwandas-morwal-at-sahitya-aajtak-2022-2298843-2022-11-18|access-date=2025-01-15|website=India Today|language=en}}</ref></ref>
lvistglrbzt7dlyp0kfn95q52txjn0j
83551
83550
2026-10-25T21:26:49Z
शीतल सिन्हा
196
83551
wikitext
text/x-wiki
'''नासिरा शर्मा''' (जन्म : १९४८ ) हिन्दी के प्रमुख लेखिका हथिन। इ सृजनात्मक लेखन के साथे साथे स्वतन्त्र पत्रकारिता में भी उल्लेखनीय काम कैलथिन हय। <ref><ref>{{cite web|title=Nasira Sharma|url=http://hindiurduflagship.org/interview/nasira-sharma/|website=Hindi Urdu Flagship|publisher=University of Texas at Austin|accessdate=11 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-11-18|title=Nasira Sharma at Sahitya AajTak 2022: There is no life without a woman, respect her|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/people/story/nasira-sharma-abdul-bismillah-bhagwandas-morwal-at-sahitya-aajtak-2022-2298843-2022-11-18|access-date=2025-01-15|website=India Today|language=en}}</ref>
== संदर्भ ==
51gzppevwsy7qxqimtfrjjd8rqmyjb4
83554
83551
2026-10-25T21:31:10Z
शीतल सिन्हा
196
83554
wikitext
text/x-wiki
'''नासिरा शर्मा''' (जन्म : १९४८ ) हिन्दी के प्रमुख लेखिका हथिन। इ सृजनात्मक लेखन के साथे साथे स्वतन्त्र पत्रकारिता में भी उल्लेखनीय काम कैलथिन हय। <ref><ref>{{cite web|title=Nasira Sharma|url=http://hindiurduflagship.org/interview/nasira-sharma/|website=Hindi Urdu Flagship|publisher=University of Texas at Austin|accessdate=11 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-11-18|title=Nasira Sharma at Sahitya AajTak 2022: There is no life without a woman, respect her|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/people/story/nasira-sharma-abdul-bismillah-bhagwandas-morwal-at-sahitya-aajtak-2022-2298843-2022-11-18|access-date=2025-01-15|website=India Today|language=en}}</ref>इ ईरानी समाज और राजनीति के अलावे साहित्य कला अउर सांस्कृतिक विषयों के भी विशेषज्ञ हथिन। इन २०१६ का साहित्य अकादमी पुरस्कार उनके उपन्यास '''पारिजात''' के लिए प्रदान किया गया। वर्ष 2019 का व्यास सम्मान इनके उपन्यास '''कागज की नाव''' के लिए दिया गया।
== संदर्भ ==
cwlmu37ebzn7pmzsoehkcr3qd7g3n8c
83557
83554
2026-10-25T21:35:25Z
शीतल सिन्हा
196
83557
wikitext
text/x-wiki
'''नासिरा शर्मा''' (जन्म : १९४८ ) हिन्दी के प्रमुख लेखिका हथिन। इ सृजनात्मक लेखन के साथे साथे स्वतन्त्र पत्रकारिता में भी उल्लेखनीय काम कैलथिन हय। <ref><ref>{{cite web|title=Nasira Sharma|url=http://hindiurduflagship.org/interview/nasira-sharma/|website=Hindi Urdu Flagship|publisher=University of Texas at Austin|accessdate=11 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-11-18|title=Nasira Sharma at Sahitya AajTak 2022: There is no life without a woman, respect her|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/people/story/nasira-sharma-abdul-bismillah-bhagwandas-morwal-at-sahitya-aajtak-2022-2298843-2022-11-18|access-date=2025-01-15|website=India Today|language=en}}</ref>इ ईरानी समाज और राजनीति के अलावे साहित्य कला अउर सांस्कृतिक विषयों के भी विशेषज्ञ हथिन। इसखा इनखर उपन्यास पारिजात लागी २०१६ के साहित्य अकादमी पुरस्कार देवल गेलइ। इनखा 2019 में इनखर उपन्यास [[कागज]] की नाव '''लागी व्यास''' सम्मान देवल गेलइ।
== संदर्भ ==
md82hnv4ey67c9wtluafj09trb81y15
श्रेणी:उत्तर प्रदेश के जिले
14
18901
83579
2026-10-25T22:13:50Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"ई उत्तर प्रदेश के जिला से संबंधित पेज ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83579
wikitext
text/x-wiki
ई उत्तर प्रदेश के जिला से संबंधित पेज ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।
5svavazj8ckcvcgez5bmz383pm4edyi
83580
83579
2026-10-25T22:14:32Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83580
wikitext
text/x-wiki
ई उत्तर प्रदेश के जिला से संबंधित पेज ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेश]]
[[श्रेणी:भारत के जिले]]
lgegqi8s86i5fb0hs93npsjoohn13nv
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
14
18902
83581
2026-10-25T22:15:08Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"ई भारत के राज्य उत्तर प्रदेश से संबंधित पेज ला बनाबल श्रेणी पेज हि।" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83581
wikitext
text/x-wiki
ई भारत के राज्य उत्तर प्रदेश से संबंधित पेज ला बनाबल श्रेणी पेज हि।
him1nwr1b7u8bjkv2i06z0o2mg33qih
83582
83581
2026-10-25T22:15:29Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83582
wikitext
text/x-wiki
ई भारत के राज्य उत्तर प्रदेश से संबंधित पेज ला बनाबल श्रेणी पेज हि।
[[श्रेणी:भारत के राज्य]]
fcxc0j5xnumexfy6aq0uxyz9xm087fl
श्रेणी:भारत के जिले
14
18903
83583
2026-10-25T22:16:24Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"ई भारत के जिलबन से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी हइ।" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83583
wikitext
text/x-wiki
ई भारत के जिलबन से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी हइ।
q3tbi437imtxajfkoz1bbrxdd8x6kh2
83584
83583
2026-10-25T22:16:45Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83584
wikitext
text/x-wiki
ई भारत के जिलबन से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी हइ।
[[श्रेणी:भारत]]
5hj7n94en80zt8o4a2c5xfmcbvdq9nn
फेदा
0
18904
83586
2026-10-25T22:36:53Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"'''फेद्दा''' चाहे ताड़गोला ताड़ के गाछ के फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83586
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे ताड़गोला ताड़ के गाछ के फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ।
63slrz6177jcz6wo94jojok9iwh80dq
83587
83586
2026-10-25T22:39:34Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83587
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
j6v68yivdd3ep0sy5ijhfqb4uk2q712
83588
83587
2026-10-25T22:47:08Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83588
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
d5n56gk9zvk5nauxudx7wfcviiswqk3
83589
83588
2026-10-25T22:53:07Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* बनावट */
83589
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
e4qwjovqijcsod5uuizlv5k9uehxqvs
83590
83589
2026-10-25T22:53:42Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* बनावट */
83590
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
7fgprvoutnb0npuhu7f48rfteyx5k3m
83591
83590
2026-10-25T22:58:40Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* बनावट */
83591
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
2xfdz7g8x443h7k8l9jlybsn4q3z088
83592
83591
2026-10-25T22:58:59Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* उपयोग */
83592
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
dch071djqy4lwvu6x8mkclkfm3cfg1j
83593
83592
2026-10-25T22:59:26Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* उपयोग */
83593
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
nu0i5l4xd49bylun2wwpifj7kfsclj0
83594
83593
2026-10-25T23:01:32Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* उपयोग */
83594
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== महत्व ==
luopamzimyodzfr7hkwbwg3a7b0l0tv
83595
83594
2026-10-25T23:02:04Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* महत्व */
83595
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== आर्थिक सांस्कृतिक महत्व ==
99ui8207yylmujsi0op15u43n52wxc0
83596
83595
2026-10-25T23:02:37Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* आर्थिक सांस्कृतिक महत्व */
83596
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== आर्थिक सांस्कृतिक महत्व ==
मगही इलाका के गांव-घर में ताड़ के गाछ अउ फेद्दा के बड़ सांस्कृतिक अउ आर्थिक महत्व हइ। गर्मी के दिन में स्थानीय लोग फेद्दा तोर के बेच हथिन, जेकरा से उनखनी के रोजगार भी मिल हइ।
== ईहो देखहु ==
20m3q3yp5wzyidt17cne8v1502i6ikl
83597
83596
2026-10-25T23:03:00Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83597
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== आर्थिक सांस्कृतिक महत्व ==
मगही इलाका के गांव-घर में ताड़ के गाछ अउ फेद्दा के बड़ सांस्कृतिक अउ आर्थिक महत्व हइ। गर्मी के दिन में स्थानीय लोग फेद्दा तोर के बेच हथिन, जेकरा से उनखनी के रोजगार भी मिल हइ।
== ईहो देखहु ==
* ताड़
* ताड़ी
1j3jtd7gwu7akx8hwrj411t1fqk897t
83598
83597
2026-10-25T23:03:55Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* ईहो देखहु */
83598
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== आर्थिक सांस्कृतिक महत्व ==
मगही इलाका के गांव-घर में ताड़ के गाछ अउ फेद्दा के बड़ सांस्कृतिक अउ आर्थिक महत्व हइ। गर्मी के दिन में स्थानीय लोग फेद्दा तोर के बेच हथिन, जेकरा से उनखनी के रोजगार भी मिल हइ।
== ईहो देखहु ==
* ताड़
* ताड़ी
== संदर्भ ==
8hdfbu3hcf8ujcdooe8258s9n2a9ovg
83599
83598
2026-10-25T23:05:23Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* संदर्भ */
83599
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== आर्थिक सांस्कृतिक महत्व ==
मगही इलाका के गांव-घर में ताड़ के गाछ अउ फेद्दा के बड़ सांस्कृतिक अउ आर्थिक महत्व हइ। गर्मी के दिन में स्थानीय लोग फेद्दा तोर के बेच हथिन, जेकरा से उनखनी के रोजगार भी मिल हइ।
== ईहो देखहु ==
* ताड़
* ताड़ी
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:फल]]
[[श्रेणी:मगध के भोजन]]
i9fw6y4sjcyd6f2zrr9ble0c779suzx
83600
83599
2026-10-25T23:05:53Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83600
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== आर्थिक सांस्कृतिक महत्व ==
मगही इलाका के गांव-घर में ताड़ के गाछ अउ फेद्दा के बड़ सांस्कृतिक अउ आर्थिक महत्व हइ। गर्मी के दिन में स्थानीय लोग फेद्दा तोर के बेच हथिन, जेकरा से उनखनी के रोजगार भी मिल हइ।
== ईहो देखहु ==
* ताड़
* ताड़ी
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:फल]]
[[श्रेणी:मगही भोजन]]
c946tbfu6faxk0ebodkznnv6oe6vftg
83601
83600
2026-10-25T23:06:20Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83601
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] [[ताड़]] के गाछ के फल हइ। ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== आर्थिक सांस्कृतिक महत्व ==
मगही इलाका के गांव-घर में ताड़ के गाछ अउ फेद्दा के बड़ सांस्कृतिक अउ आर्थिक महत्व हइ। गर्मी के दिन में स्थानीय लोग फेद्दा तोर के बेच हथिन, जेकरा से उनखनी के रोजगार भी मिल हइ।
== ईहो देखहु ==
* ताड़
* ताड़ी
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:फल]]
[[श्रेणी:मगही खाना]]
9box49tm9mwyicpbcqogsrrp8lhmlwu
83624
83601
2026-10-26T00:23:31Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83624
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] चाहे [[तरकुल फल]] चाहे आसमानी फल चाहे पानी खाजा एगो फल हइ जे [[ताड़]] के गाछ पर लग हइ।
<ref> [https://www.facebook.com/anoopnaraian.singh/posts/%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A4%B2-%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%A4-%E0%A4%B9%E0%A5%88-%E0%A4%95%E0%A4%BF-%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B5%E0%A4%BE-%E0%A4%87%E0%A4%B8-%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%9C%E0%A4%A8-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0%E0%A4%B2-%E0%A4%B9%E0%A5%8B-%E0%A4%97%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%B9%E0%A5%88/7659499287475461/ तरकुल का कोवा वायरल फल पटना के पास जेपी सेतु पर 10 रुपये में] - Facebook · अनूप नारायण सिंह </ref>
ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== आर्थिक सांस्कृतिक महत्व ==
मगही इलाका के गांव-घर में ताड़ के गाछ अउ फेद्दा के बड़ सांस्कृतिक अउ आर्थिक महत्व हइ। गर्मी के दिन में स्थानीय लोग फेद्दा तोर के बेच हथिन, जेकरा से उनखनी के रोजगार भी मिल हइ।
== ईहो देखहु ==
* ताड़
* ताड़ी
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:फल]]
[[श्रेणी:मगही खाना]]
kxz7djy15hbvmbarygxkpu2npssjkuk
83625
83624
2026-10-26T00:27:08Z
अनिरुद्ध कुमार
172
अनिरुद्ध कुमार पन्ना [[फेद्दा]] के [[फेदा]] पर स्थानान्तरित कैलन: शीर्षकमे गलत वर्तनी
83624
wikitext
text/x-wiki
'''फेद्दा''' चाहे [[ताड़गोला]] चाहे [[तरकुल फल]] चाहे आसमानी फल चाहे पानी खाजा एगो फल हइ जे [[ताड़]] के गाछ पर लग हइ।
<ref> [https://www.facebook.com/anoopnaraian.singh/posts/%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A4%B2-%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%A4-%E0%A4%B9%E0%A5%88-%E0%A4%95%E0%A4%BF-%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B5%E0%A4%BE-%E0%A4%87%E0%A4%B8-%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%9C%E0%A4%A8-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0%E0%A4%B2-%E0%A4%B9%E0%A5%8B-%E0%A4%97%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%B9%E0%A5%88/7659499287475461/ तरकुल का कोवा वायरल फल पटना के पास जेपी सेतु पर 10 रुपये में] - Facebook · अनूप नारायण सिंह </ref>
ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेद्दा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेद्दा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेद्दा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेद्दा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== आर्थिक सांस्कृतिक महत्व ==
मगही इलाका के गांव-घर में ताड़ के गाछ अउ फेद्दा के बड़ सांस्कृतिक अउ आर्थिक महत्व हइ। गर्मी के दिन में स्थानीय लोग फेद्दा तोर के बेच हथिन, जेकरा से उनखनी के रोजगार भी मिल हइ।
== ईहो देखहु ==
* ताड़
* ताड़ी
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:फल]]
[[श्रेणी:मगही खाना]]
kxz7djy15hbvmbarygxkpu2npssjkuk
83627
83625
2026-10-26T00:28:43Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83627
wikitext
text/x-wiki
'''फेदा''' चाहे [[ताड़गोला]] चाहे [[तरकुल फल]] चाहे आसमानी फल चाहे पानी खाजा एगो फल हइ जे [[ताड़]] के गाछ पर लग हइ।
<ref> [https://www.facebook.com/anoopnaraian.singh/posts/%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2_%E0%A4%95%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A4%B2-%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%A4-%E0%A4%B9%E0%A5%88-%E0%A4%95%E0%A4%BF-%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B5%E0%A4%BE-%E0%A4%87%E0%A4%B8-%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%9C%E0%A4%A8-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B0%E0%A4%B2-%E0%A4%B9%E0%A5%8B-%E0%A4%97%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%B9%E0%A5%88/7659499287475461/ तरकुल का कोवा वायरल फल पटना के पास जेपी सेतु पर 10 रुपये में] - Facebook · अनूप नारायण सिंह </ref>
ई फल मगध के इलाका में गरमी के दिन में खाय जाय वाला मुख्य फल हइ। इ दु तरह से उपयोग कइल जा हइ। जेठ में गरमी के समय फरे वाला फेदा बाहर से हरियर नारियल नियन अखाद्य रह हि बाकि ओकर भीतर तीन गो कोवा निकल हइ। कच्चा अवस्था में एकर कोवा पारदर्शी, रसीला अउ खाए में ठंढा अउ मीठा होव हइ। जब साबन ला हरियरका फेदवा पक के लाल हो जा हइ त ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला, गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ, जेकरा चूस के खाइल जा हइ।
== बनावट ==
ताड़ में फेदवा घौर में फर हइ। तार में एक डहुड़ी नियन निकल हइ जेकर चारों तरफ दर्जनो फेदबन लगल रह हइ। इ छोट-छोट गेंदबना जेठ तक अइते-अइते खरबूजा नियन बड़कागो हो जा हइ। बाहर से इ हरियर पियर के मिलल-जुलल रंग के होब हइ। ई बहुत कठोर होब हइ। कचका नारियल नियन। एकरा काटेला काकुट चाहे पसुली के उपयोग कइल जा हइ।
एगो कच्चा फेदा के छिलला पर ओकर भीतर से तीन गो नरम अउ पारदर्शी कोवा निकल हइ। ई कोवा पानी अउ प्राकृतिक खनिज से भरपूर रहे हइ, जे खाए में मीठा अउ ठंढा लाग हइ। जब फेदवा गाछ पर ही पक जा हइ, त ओकर बनावट बदल जा हइ। पकला के बाद ओकर भीतर के कोवा कड़ा होके आंठी बन जा हइ, अउ ओकर बाहरी भाग पीला-काला रंग के गुद्देदार अउ रसभरा हो जा हइ।
== उपयोग ==
* कच्चा फेदा के कोवा गर्मी में प्यास बुझावे अउ शरीर के ठंढा रखे लागी खाइल जा हइ। एकरा से पेट के जलन अउ डीहाइड्रेशन में तुरंत आराम मिले हइ।
*पकला के बाद फेदा के बाहरी भाग रसेदार गुदा के खाल जा हइ जे स्वाद अउ पोषक तत्व से भरपूर होब हइ।
* पकल फेदा के रस में आटा चाहे मैदा अउ गुड़ मिलाके 'ताड़ के पुआ' अउ 'पीठा' छानल जा हइ, जेकर स्वाद अउ महक बहुते नीमन होव हइ।
== आर्थिक सांस्कृतिक महत्व ==
मगही इलाका के गांव-घर में ताड़ के गाछ अउ फेदा के बड़ सांस्कृतिक अउ आर्थिक महत्व हइ। गर्मी के दिन में स्थानीय लोग फेद्दा तोर के बेच हथिन, जेकरा से उनखनी के रोजगार भी मिल हइ।
== ईहो देखहु ==
* ताड़
* ताड़ी
== संदर्भ ==
{{संदर्भ सूची}}
[[श्रेणी:फल]]
[[श्रेणी:मगही खाना]]
jq6v2m1xbvoy3eadoqg7lqxfrf4j5dm
श्रेणी:फल
14
18905
83602
2026-10-25T23:06:57Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"ई फल से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83602
wikitext
text/x-wiki
ई फल से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।
gasw8s1bi9tfg14w2zya78yrp0s5oak
83603
83602
2026-10-25T23:08:28Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83603
wikitext
text/x-wiki
ई फल से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।
[[श्रेणी:बनस्पति]]
[[श्रेणी:खाना]]
p1kaa8th73fdoni6larfvxlpgb9caqe
83604
83603
2026-10-25T23:09:05Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83604
wikitext
text/x-wiki
ई फल से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।
[[श्रेणी:वनस्पति]]
[[श्रेणी:खाना]]
ia80eivxjjabeir51r650kv747dlg85
श्रेणी:खाना
14
18906
83605
2026-10-25T23:09:35Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"ई खाना से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83605
wikitext
text/x-wiki
ई खाना से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।
s63dxyf0woi7hn9vr8s6byapxv4hwox
83606
83605
2026-10-25T23:10:34Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83606
wikitext
text/x-wiki
ई खाना से संबंधित पेजबन ला बनाबल श्रेणी पेज हइ।
[[श्रेणी:जीवन]]
[[श्रेणी:जीव]]
e1za0lrp2dru4e7grmp901417kbryuf
करिंग
0
18907
83608
2026-10-25T23:22:27Z
अनिरुद्ध कुमार
172
"'''करींग''' सिंचाई ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी औजार हइ। मगध अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से नदी, पोखरा या गड़ह..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83608
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' सिंचाई ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी औजार हइ। मगध अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से नदी, पोखरा या गड़हा के नीचे रहे वाला पानी के ऊपर के खेत तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ।
om2tl03f13jspxwgmdqxk2q6mo6evc4
83609
83608
2026-10-25T23:24:58Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83609
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ।
8kzur8v8mumr6ppp0qrcutb1eettg8r
83610
83609
2026-10-25T23:26:42Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83610
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ।
== बनावट ==
fs34qckd19rgjpwbs9d19l70ple7lki
83611
83610
2026-10-25T23:27:59Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83611
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
== बनावट ==
करींग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
k5kxkkrbkjzyo6l3wy96jcepjkhv036
83612
83611
2026-10-25T23:33:21Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* बनावट */
83612
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
== बनावट ==
करींग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
s01luislyijg7s591u7mukkiysnru3o
83613
83612
2026-10-25T23:34:05Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* काम करे के ढंग */
83613
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
== बनावट ==
करींग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
सिंचाई करे खातिर करींग के एक मजबूत बाँस के खंभा अउ लट्ठ के सहारे कस के बाँध के) टाँग देल जा हइ। बाँस के दोसर छोर पर भारी पत्थर चाहे माटी के लोंदा बाँधल जा हइ, जे संतुलन (लीवर) के काम कर हइ। जब किसान करींग के पानी वाला छोर के नीचे नदी या नाला में डुबा के ऊपर खींच हई, त पाथर के भार अउ बाँस के खिंचाव से पानी आसानी से ऊपर उठ के खेत के करहा में गिर हइ।
792q7fjtyd1ihfe60gpji45khg3cfdq
83614
83613
2026-10-25T23:34:38Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* काम करे के ढंग */
83614
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
== बनावट ==
करींग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
सिंचाई करे खातिर करींग के एक मजबूत बाँस के खंभा अउ लट्ठ के सहारे कस के बाँध के) टाँग देल जा हइ। बाँस के दोसर छोर पर भारी पत्थर चाहे माटी के लोंदा बाँधल जा हइ, जे संतुलन (लीवर) के काम कर हइ। जब किसान करींग के पानी वाला छोर के नीचे नदी या नाला में डुबा के ऊपर खींच हई, त पाथर के भार अउ बाँस के खिंचाव से पानी आसानी से ऊपर उठ के खेत के करहा में गिर हइ।
== महत्व ==
ptiyr6h2ydr6lt59wvyj0z6uqfx9a9i
83615
83614
2026-10-25T23:36:04Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* महत्व */
83615
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
== बनावट ==
करींग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
सिंचाई करे खातिर करींग के एक मजबूत बाँस के खंभा अउ लट्ठ के सहारे कस के बाँध के) टाँग देल जा हइ। बाँस के दोसर छोर पर भारी पत्थर चाहे माटी के लोंदा बाँधल जा हइ, जे संतुलन (लीवर) के काम कर हइ। जब किसान करींग के पानी वाला छोर के नीचे नदी या नाला में डुबा के ऊपर खींच हई, त पाथर के भार अउ बाँस के खिंचाव से पानी आसानी से ऊपर उठ के खेत के करहा में गिर हइ।
== महत्व ==
बिजली अउ पंपसेट आवे से पहले मगध के खेती में करींग के बहुत बड़का योगदान हलै। बिना कौनो ईंधन चाहे बिजली के, कम लागत में नीचे के पानी ऊपर चढ़ावे लागी ई बहुत उपयोगी साधन मानल जा हलै।
mqkq1oot3lap8v8teit5ysk2p64zays
83616
83615
2026-10-25T23:37:39Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* महत्व */
83616
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
== बनावट ==
करींग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
सिंचाई करे खातिर करींग के एक मजबूत बाँस के खंभा अउ लट्ठ के सहारे कस के बाँध के) टाँग देल जा हइ। बाँस के दोसर छोर पर भारी पत्थर चाहे माटी के लोंदा बाँधल जा हइ, जे संतुलन (लीवर) के काम कर हइ। जब किसान करींग के पानी वाला छोर के नीचे नदी या नाला में डुबा के ऊपर खींच हई, त पाथर के भार अउ बाँस के खिंचाव से पानी आसानी से ऊपर उठ के खेत के करहा में गिर हइ।
== महत्व ==
बिजली अउ पंपसेट आवे से पहले मगध के खेती में करींग के बहुत बड़का योगदान हलै। बिना कौनो ईंधन चाहे बिजली के, कम लागत में नीचे के पानी ऊपर चढ़ावे लागी ई बहुत उपयोगी साधन मानल जा हलै।
== ईहो देखहु ==
4hko8t2bhesmckog5vz3vr68cyzlpp5
83617
83616
2026-10-25T23:38:07Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* ईहो देखहु */
83617
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
== बनावट ==
करींग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
सिंचाई करे खातिर करींग के एक मजबूत बाँस के खंभा अउ लट्ठ के सहारे कस के बाँध के) टाँग देल जा हइ। बाँस के दोसर छोर पर भारी पत्थर चाहे माटी के लोंदा बाँधल जा हइ, जे संतुलन (लीवर) के काम कर हइ। जब किसान करींग के पानी वाला छोर के नीचे नदी या नाला में डुबा के ऊपर खींच हई, त पाथर के भार अउ बाँस के खिंचाव से पानी आसानी से ऊपर उठ के खेत के करहा में गिर हइ।
== महत्व ==
बिजली अउ पंपसेट आवे से पहले मगध के खेती में करींग के बहुत बड़का योगदान हलै। बिना कौनो ईंधन चाहे बिजली के, कम लागत में नीचे के पानी ऊपर चढ़ावे लागी ई बहुत उपयोगी साधन मानल जा हलै।
== ईहो देखहु ==
* [[सिंचाई]]
* [[लट्ठा-कुंड़ी]]
* [[मगध के खेती]]
f29dn09ap93kfs4l7ekl6r116mpmi0z
83618
83617
2026-10-25T23:38:48Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* ईहो देखहु */
83618
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
== बनावट ==
करींग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
सिंचाई करे खातिर करींग के एक मजबूत बाँस के खंभा अउ लट्ठ के सहारे कस के बाँध के) टाँग देल जा हइ। बाँस के दोसर छोर पर भारी पत्थर चाहे माटी के लोंदा बाँधल जा हइ, जे संतुलन (लीवर) के काम कर हइ। जब किसान करींग के पानी वाला छोर के नीचे नदी या नाला में डुबा के ऊपर खींच हई, त पाथर के भार अउ बाँस के खिंचाव से पानी आसानी से ऊपर उठ के खेत के करहा में गिर हइ।
== महत्व ==
बिजली अउ पंपसेट आवे से पहले मगध के खेती में करींग के बहुत बड़का योगदान हलै। बिना कौनो ईंधन चाहे बिजली के, कम लागत में नीचे के पानी ऊपर चढ़ावे लागी ई बहुत उपयोगी साधन मानल जा हलै।
== ईहो देखहु ==
* [[सिंचाई]]
* [[लट्ठा-कुंड़ी]]
* [[मगध के खेती]]
== संदर्भ ==
durp0ahsjcvprr3mnbv814pjnlon5wg
83619
83618
2026-10-25T23:40:24Z
अनिरुद्ध कुमार
172
/* संदर्भ */
83619
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
== बनावट ==
करींग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
सिंचाई करे खातिर करींग के एक मजबूत बाँस के खंभा अउ लट्ठ के सहारे कस के बाँध के) टाँग देल जा हइ। बाँस के दोसर छोर पर भारी पत्थर चाहे माटी के लोंदा बाँधल जा हइ, जे संतुलन (लीवर) के काम कर हइ। जब किसान करींग के पानी वाला छोर के नीचे नदी या नाला में डुबा के ऊपर खींच हई, त पाथर के भार अउ बाँस के खिंचाव से पानी आसानी से ऊपर उठ के खेत के करहा में गिर हइ।
== महत्व ==
बिजली अउ पंपसेट आवे से पहले मगध के खेती में करींग के बहुत बड़का योगदान हलै। बिना कौनो ईंधन चाहे बिजली के, कम लागत में नीचे के पानी ऊपर चढ़ावे लागी ई बहुत उपयोगी साधन मानल जा हलै।
== ईहो देखहु ==
* [[सिंचाई]]
* [[लट्ठा-कुंड़ी]]
* [[मगध के खेती]]
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:खेती के औजार]]
[[श्रेणी:खेतीबाड़ी]]
[[श्रेणी:घरेलु उपकरण]]
slyhd78ptdy1lx3ae6zjq6ts4x0lhnu
83620
83619
2026-10-26T00:02:12Z
अनिरुद्ध कुमार
172
अनिरुद्ध कुमार पन्ना [[करींग]] के [[करिंग]] पर स्थानान्तरित कैलन: शीर्षकमे गलत वर्तनी
83619
wikitext
text/x-wiki
'''करींग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
== बनावट ==
करींग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
सिंचाई करे खातिर करींग के एक मजबूत बाँस के खंभा अउ लट्ठ के सहारे कस के बाँध के) टाँग देल जा हइ। बाँस के दोसर छोर पर भारी पत्थर चाहे माटी के लोंदा बाँधल जा हइ, जे संतुलन (लीवर) के काम कर हइ। जब किसान करींग के पानी वाला छोर के नीचे नदी या नाला में डुबा के ऊपर खींच हई, त पाथर के भार अउ बाँस के खिंचाव से पानी आसानी से ऊपर उठ के खेत के करहा में गिर हइ।
== महत्व ==
बिजली अउ पंपसेट आवे से पहले मगध के खेती में करींग के बहुत बड़का योगदान हलै। बिना कौनो ईंधन चाहे बिजली के, कम लागत में नीचे के पानी ऊपर चढ़ावे लागी ई बहुत उपयोगी साधन मानल जा हलै।
== ईहो देखहु ==
* [[सिंचाई]]
* [[लट्ठा-कुंड़ी]]
* [[मगध के खेती]]
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:खेती के औजार]]
[[श्रेणी:खेतीबाड़ी]]
[[श्रेणी:घरेलु उपकरण]]
slyhd78ptdy1lx3ae6zjq6ts4x0lhnu
83622
83620
2026-10-26T00:06:21Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83622
wikitext
text/x-wiki
'''करिंग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
जहाँ पइन जल प्रणाली से सिंचाई न होब हलै हुआँ लाठा-कुँड़ी अउ करिंग के उपयोग से खेती कइल जा हलै।
== बनावट ==
करिंग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
सिंचाई करे ला करिंग के एक मजबूत बाँस के खंभा अउ लट्ठ के सहारे कस के बाँध के) टाँग देल जा हइ। बाँस के दोसर छोर पर भारी पत्थर चाहे माटी के लोंदा बाँधल जा हइ, जे संतुलन (लीवर) के काम कर हइ। जब किसान करिंग के पानी वाला छोर के नीचे नदी या नाला में डुबा के ऊपर खींच हई, त पाथर के भार अउ बाँस के खिंचाव से पानी आसानी से ऊपर उठ के खेत के करहा में गिर हइ।
== महत्व ==
बिजली अउ पंपसेट आवे से पहले मगध के खेती में करिंग के बहुत बड़का योगदान हलै। बिना कौनो ईंधन चाहे बिजली के, कम लागत में नीचे के पानी ऊपर चढ़ावे लागी ई बहुत उपयोगी साधन मानल जा हलै।
== ईहो देखहु ==
* [[सिंचाई]]
* [[लट्ठा-कुंड़ी]]
* [[मगध के खेती]]
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:खेती के औजार]]
[[श्रेणी:खेतीबाड़ी]]
[[श्रेणी:घरेलु उपकरण]]
q01g36ablnu5yvy5di4mxrjnvsx7tmf
83623
83622
2026-10-26T00:08:32Z
अनिरुद्ध कुमार
172
83623
wikitext
text/x-wiki
'''करिंग''' [[सिंचाई]] ला प्रयोग कइल जाय वाला एगो पारंपरिक अउ देसी [[औजार]] हइ। [[मगध]] अउ आसपास के ग्रामीण क्षेत्र में उपयोग गइल जाय वाला ई उपकरण मुख्य रूप से [[नदी]], [[पोखरा]] चाहे [[गड़हा]] के नीचे रहे वाला [[पानी]] के ऊपर के [[खेत]] तक पहुँचावे अउ चढ़ावे लागी इस्तेमाल कइल जा हइ। पहिले करिंग लकड़ी के होब हलै। बाद में इ लोहा के बने लगलै।
जहाँ पइन जल प्रणाली से सिंचाई न होब हलै हुआँ लाठा-कुँड़ी अउ करिंग के उपयोग से खेती कइल जा हलै। <ref> [https://hindi.indiawaterportal.org/groundwater/dakshin-bihar-ki-jeevanadayinee-paramparik-aahar-pain-jal-prabandhan-pranaali-ki-0 दक्षिण बिहार की जीवनदायिनी 'पारम्परिक आहर-पईन जल प्रबन्धन प्रणाली' की समीक्षा (भाग 2)] - दक्षिण बिहार की जीवनदायिनी 'पारम्परिक आहर-पईन जल प्रबन्धन प्रणाली' की समीक्षा (भाग 2) </ref>
== बनावट ==
करिंग के बनावट बहुत लंबा अउ नाली नियन पतला नाव (नौका) जैसन होव हइ। ई लकड़ी या काठ के बीच से कोड़ के (उकेर के) या फेर लोहा के पतरा से नाली के आकार में बनावल जा हइ। एकर एक छोर चौड़ा अउ दोसर छोर थोड़ा संकरा रह हइ, जेकरा से पानी आसानी से आगे बह सके।
== काम करे के ढंग ==
सिंचाई करे ला करिंग के एक मजबूत बाँस के खंभा अउ लट्ठ के सहारे कस के बाँध के) टाँग देल जा हइ। बाँस के दोसर छोर पर भारी पत्थर चाहे माटी के लोंदा बाँधल जा हइ, जे संतुलन (लीवर) के काम कर हइ। जब किसान करिंग के पानी वाला छोर के नीचे नदी या नाला में डुबा के ऊपर खींच हई, त पाथर के भार अउ बाँस के खिंचाव से पानी आसानी से ऊपर उठ के खेत के करहा में गिर हइ।
== महत्व ==
बिजली अउ पंपसेट आवे से पहले मगध के खेती में करिंग के बहुत बड़का योगदान हलै। बिना कौनो ईंधन चाहे बिजली के, कम लागत में नीचे के पानी ऊपर चढ़ावे लागी ई बहुत उपयोगी साधन मानल जा हलै।
== ईहो देखहु ==
* [[सिंचाई]]
* [[लट्ठा-कुंड़ी]]
* [[मगध के खेती]]
== संदर्भ ==
[[श्रेणी:खेती के औजार]]
[[श्रेणी:खेतीबाड़ी]]
[[श्रेणी:घरेलु उपकरण]]
g4vabf8z8l5yiv0b4yqm18regt0zfmx
करींग
0
18908
83621
2026-10-26T00:02:12Z
अनिरुद्ध कुमार
172
अनिरुद्ध कुमार पन्ना [[करींग]] के [[करिंग]] पर स्थानान्तरित कैलन: शीर्षकमे गलत वर्तनी
83621
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[करिंग]]
joc36qn9x61x0bbgptadlib6xzajt84
फेद्दा
0
18909
83626
2026-10-26T00:27:08Z
अनिरुद्ध कुमार
172
अनिरुद्ध कुमार पन्ना [[फेद्दा]] के [[फेदा]] पर स्थानान्तरित कैलन: शीर्षकमे गलत वर्तनी
83626
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[फेदा]]
9ihaavsm5tppa8oiw2p87p2uduh1jl9
अशोक के शिलालेख
0
18910
83638
2026-10-26T07:46:01Z
Kandarpajit Kallol
168
"[[File:Ashoka Lauriya Areraj inscription.jpg|thumb|[[बिहार]] के लौरिया अरेराज में स्थित [[अशोक]] के एगो बड़का स्तंभलेख]] '''अशोक के शिलालेख''' [[अशोक के स्तंभ|अशोक के स्तंभन]], चट्टानन आउ गुफा के दीवारन पर..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83638
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ashoka Lauriya Areraj inscription.jpg|thumb|[[बिहार]] के लौरिया अरेराज में स्थित [[अशोक]] के एगो बड़का स्तंभलेख]]
'''अशोक के शिलालेख''' [[अशोक के स्तंभ|अशोक के स्तंभन]], चट्टानन आउ गुफा के दीवारन पर खुदल तीस से बेसी शिलालेखन के संग्रह हइ। एकर संबंध [[मौर्य साम्राज्य]] के सम्राट [[अशोक]] से हइ, जे ईसा पूर्व २६८ से २३२ तक भारतीय उपमहाद्वीप के बड़का हिस्सा पर राज कइलथिन। ई शिलालेख आज के भारत, [[बांग्लादेश]], [[नेपाल]], [[अफगानिस्तान]] आउ पाकिस्तान के इलाका में मिलऽ हइ। ई [[बौद्ध धर्म]] के सबसे पुरान ठोस प्रमाणन में से एक हइ। ई भारत के सबसे पुरान लिखित आउ प्रमाणित अभिलेखन में गिनल जा हइ। पत्थर पर खुदल होवे के चलते ई आजो ओही रूप में बचल हइ, जइसन कि एकरा शुरू में लिखल गेल हल। एकरा से पहिले के ग्रंथ, जइसे कि वैदिक ग्रंथ, बाद के समय तक मुख्य रूप से मौखिक रूप से एक पीढ़ी से दोसरा पीढ़ी तक पहुँचावल जा हल।
अशोक अपना शिलालेखन के वर्णन करे खातिर ''धम्म लिपि'' (ब्राह्मी लिपि में प्राकृत: 𑀥𑀁𑀫𑀮𑀺𑀧𑀺) शब्द के इस्तेमाल कइलथिन। ई शिलालेख अशोक के धम्म-नीति के विस्तार से बतावऽ हइ। ई नीति एगो जटिल समाज के समस्या सभ के सुलझावे के गंभीर प्रयास हल। शिलालेखन के अनुसार, ओहि समय धम्म के प्रचार [[भूमध्य सागर]] के इलाका में रहे वाला यूनानी लोग तक पहुँच गेल हल। हालाँकि, शिलालेखन में अशोक के बौद्ध धर्म अपनावे के उल्लेख मिलऽ हइ, बाकिर उनकर धम्म मुख्य रूप से सार्वभौमिक आउ गैर-सांप्रदायिक प्रकृति के हल। इतिहासकार रोमिला थापर के अनुसार:
<blockquote>अपना शिलालेखन में अशोक धम्म के मुख्य सिद्धांत के रूप में अहिंसा, सब संप्रदाय आउ विचारधारा के प्रति सहिष्णुता, माता-पिता के आज्ञा मानना, ब्राह्मण आउ दोसर धार्मिक गुरु तथा पुजारी के आदर करना, दोस्तन के प्रति उदारता, नौकरन के साथ मानवीय व्यवहार आउ सबके प्रति दया के उल्लेख करऽ हथिन। ई व्यवहार के एगो अइसन सामान्य नैतिकता के रूप में प्रस्तुत करऽ हइ, जेकरा पर कउनो धार्मिक चाहे सामाजिक समूह आपत्ति न कर सकऽ हल। ई साम्राज्य के अलग-अलग हिस्सा के एक साथ जोड़े खातिर निष्ठा के केंद्र के रूप में भी काम कर सकऽ हल। दिलचस्प बात ई हइ कि शिलालेखन के यूनानी संस्करण में धम्म के अनुवाद 'यूसेबिया' (धर्मपरायणता/piety) के रूप में कइल गेल हइ आउ ओहिजा बुद्ध के उपदेश के कउनो उल्लेख नयँ हइ, जबकि अगर अशोक बौद्ध धर्म के प्रचार कर रहल होतथिन, तऽ एकर उल्लेख होवे के उम्मीद कइल जा सकऽ हल।</blockquote>ई शिलालेख पूरा साम्राज्य में धम्म के फैलावे आउ ओकर विकास करे के अशोक के प्रयास के देखावऽ हइ। हालाँकि, इनमा बौद्ध धर्म आउ [[गौतम बुद्ध]] के उल्लेख मिलऽ हइ, बाकिर इनकर मुख्य जोर खास धार्मिक रीति-रिवाज चाहे बौद्ध धर्म के दार्शनिक पक्ष के बजाय सामाजिक आउ नैतिक नियम पर हइ। ई शिलालेख सार्वजनिक जगहन पर लगावल गेल हल, ताकि लोग ओकरा पढ़ सकय।
ई शिलालेखन में अशोक अपना के ''देवानांप्रिय'' अर्थात् "देवतन के प्रिय" कहऽ हथिन। ''देवानांप्रिय'' के अशोक के साथ जोड़े वाला प्रमाण १९१५ में सी. बीडन (C. Beadon) नाम के एगो ब्रिटिश सोना-खदान इंजीनियर के खोजल एगो शिलालेख से मिलल। ई शिलालेख [[मास्की]] में मिलल हल, जे ओह समय मद्रास प्रेसीडेंसी के हिस्सा हल आउ आज [[रायचूर जिला]], [[कर्नाटक]] में पड़ऽ हइ। एगो आउ छोट शिलालेख [[मध्य प्रदेश]] के [[दतिया जिला]] के गुजर्रा गाँव में मिलल, जेह में अशोक के नाम उनकर उपाधियन के साथ लिखल हइ: ''देवानांप्रिय प्रियदसि असोकराज''।
भारत के मध्य आउ पूरबी हिस्सा में मिलल शिलालेख [[ब्राह्मी लिपि]] में [[मागधी प्राकृत]] भाषा में लिखल गेल हल। जबकि उत्तर-पच्छिम के इलाका में [[खरोष्ठी लिपि]], यूनानी (ग्रीक) आउ अरामी (Aramaic) भाषा के इस्तेमाल कइल गेल हल। ई शिलालेखन के अर्थ सबसे पहिले ब्रिटिश पुरातत्वविद आउ इतिहासकार [[जेम्स प्रिंसेप]] निकाललथिन।
ई शिलालेख कुछ मुख्य विषय के आसपास घूमऽ हइ: अशोक के बौद्ध धर्म अपनाना, धम्म के फैलावे के उनकर प्रयास, उनकर नैतिक आउ धार्मिक नियम, आउ समाज तथा जीव-जंतु के कल्याण खातिर चलावल गेल कार्यक्रम। ई शिलालेख प्रशासन, एक-दोसरा के साथ व्यवहार आउ धर्म के संबंध में लोग के आचरण पर अशोक के विचार के देखावऽ हइ।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:अशोक के शिलालेख]]
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म के इतिहास]]
1zs2lu2mtd35ahd2x7guwe8924rewbh
83639
83638
2026-10-26T07:48:29Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83639
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ashoka Lauriya Areraj inscription.jpg|thumb|[[बिहार]] के लौरिया अरेराज में स्थित [[अशोक]] के एगो बड़का स्तंभलेख]]
'''अशोक के शिलालेख''' तीस से बेसी अइसन लेखन के संग्रह हइ, जे [[अशोक के स्तंभ|अशोक के स्तंभन]], बड़का चट्टानन आउ गुफा के दीवारन पर खुदवावल गेल हल। एकर संबंध [[मौर्य साम्राज्य]] के सम्राट [[अशोक]] से हइ, जे ईसा पूर्व २६८ से २३२ तक [[भारतीय उपमहाद्वीप]] के अधिकांश हिस्सा पर राज कइलथिन।{{sfn|Le|2010|p=30}} ई शिलालेख आज के भारत, [[बांग्लादेश]], [[नेपाल]], [[अफगानिस्तान]] आउ पाकिस्तान के अलग-अलग इलाका में मिलऽ हथिन आउ बौद्ध धर्म के पहिला ठोस प्रमाण प्रस्तुत करऽ हथिन। ई भारत के सबसे पुरान लिखित आउ तारीख निर्धारित कइल जा सके वाला अभिलेख हइ। चूँकि ई पत्थर पर खुदल गेल हल, एह से ई आजो लगभग ओही रूप में मौजूद हथिन, जे रूप में मूल रूप से लिखल गेल रहथिन। एकरा से पहिले के ग्रंथ, जइसे कि वैदिक ग्रंथ, बहुत बाद तक मौखिक रूप से रचल आउ एक पीढ़ी से दोसरा पीढ़ी तक पहुँचावल जा हल।<ref>[[Patrick Olivelle|Olivelle, Patrick]] (2024). "Imperial ideology and religious pluralism in the Asokan inscriptional corpus." ''Empires and Gods. The Role of Religions in Imperial History''. (Eds. Rüpke, Jörg & Biran, Michal & Pines, Yuri, Berlim: Walter De Gruyter), p 27, https://archive.org/details/relig-org-polit-empre-empires-gods-ru-pke-biran-pires-livro/page/26/mode/2up</ref>
अशोक अपना शिलालेखन के वर्णन करे खातिर ''धम्म [[Lipi (script)|लिपि]]'' (''Dhaṃma Lipi'') शब्द के इस्तेमाल कइलथिन। ई [[प्राकृत]] भाषा में [[ब्राह्मी लिपि]] में लिखल गेल रहे: {{lang|pra-Brah|[[wikt:𑀥𑀁𑀫𑀮𑀺𑀧𑀺|𑀥𑀁𑀫𑀮𑀺𑀧𑀺]}}, जेकर अर्थ हइ "[[धर्म]] के शिलालेख"।<ref>{{cite book |last=Singh |first=Upinder |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |year=2008 |publisher=Pearson Education India |isbn=9788131711200 |page=351 |url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&pg=PA351 |language=en |access-date=28 September 2018 |archive-date=2 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702125338/https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&pg=PA351 |url-status=live }}</ref>
ई शिलालेख [[Ashoka's policy of Dhamma|धम्म के संबंध में अशोक के नीति]] के विस्तार से वर्णन करऽ हथिन। ई नीति एगो जटिल समाज के सामने मौजूद कुछ समस्या के सुलझावे के गंभीर प्रयास हल।<ref>{{cite web |url = http://www.rediff.com/news/special/the-ashokan-rock-edicts-are-a-marvel-of-history/20170808.htm?sc_cid=twshare |title = The Ashokan rock edicts are a marvel of history |access-date = 27 October 2017 |archive-date = 6 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180906195456/http://www.rediff.com/news/special/the-ashokan-rock-edicts-are-a-marvel-of-history/20170808.htm?sc_cid=twshare |url-status = live }}</ref> शिलालेखन के अनुसार, ओह समय धम्म के प्रचार के असर [[भूमध्य सागर]] के इलाका में रहे वाला यूनानी लोग तक पहुँच गेल हल। हालाँकि, शिलालेख में अशोक के बौद्ध धर्म अपनावे के उल्लेख मिलऽ हइ, बाकिर उनकर धम्म के नीति मुख्य रूप से सब संप्रदाय के समेटे वाला आउ गैर-सांप्रदायिक प्रकृति के हल। इतिहासकार रोमिला थापर के कहनाम हइ:
<blockquote>अपना शिलालेखन में अशोक धम्म के मुख्य सिद्धांत के रूप में अहिंसा, सब संप्रदाय आउ विचारधारा के प्रति सहिष्णुता, माता-पिता के आज्ञा मानना, ब्राह्मण आउ दोसर धार्मिक शिक्षक तथा पुजारी के आदर करना, दोस्तन के प्रति उदारता, सेवकन के साथ मानवीय व्यवहार आउ सबके प्रति उदारता के उल्लेख करऽ हथिन। ई व्यवहार के एगो सामान्य नैतिकता के रूप में प्रस्तुत करऽ हइ, जेकरा पर कउनो धार्मिक चाहे सामाजिक समूह आपत्ति न कर सकऽ हल। ई साम्राज्य के अलग-अलग हिस्सा के एकजुट करे वाला निष्ठा के केंद्र के रूप में भी काम कर सकऽ हल। दिलचस्प बात ई हइ कि शिलालेखन के यूनानी संस्करण में ''धम्म'' के अनुवाद ''यूसेबिया'' (धर्मपरायणता) के रूप में कइल गेल हइ। एह शिलालेखन में कहीं भी बुद्ध के उपदेश के उल्लेख नयँ हइ, जबकि अगर अशोक बौद्ध धर्म के प्रचार कर रहल होतथिन, तऽ अइसन उल्लेख के उम्मीद कइल जा सकऽ हल।<ref>{{Citation |last=Thapar |first=Romila |chapter=The Decline of the Mauryas |date=2012-06-01 |title=Aśoka and the Decline of the Mauryas |pages=247–266 |chapter-url=https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198077244.003.0031 |access-date=2025-01-22 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/acprof:oso/9780198077244.003.0031 |isbn=978-0-19-807724-4 |chapter-url-access=subscription }}</ref></blockquote>ई शिलालेख पूरा साम्राज्य में धम्म के विकास करे के अशोक के प्रयास के देखावऽ हथिन। हालाँकि, इनमा बौद्ध धर्म आउ [[गौतम बुद्ध]] के उल्लेख मिलऽ हइ, बाकिर इनकर मुख्य जोर खास धार्मिक रीति-रिवाज चाहे बौद्ध धर्म के दार्शनिक पहलू के बजाय सामाजिक आउ नैतिक नियम पर हइ। ई शिलालेख सार्वजनिक जगहन पर लगावल गेल रहथिन, ताकि लोग ओहिना पढ़ सकय।
एह शिलालेखन में अशोक अपना के "देवतन के प्रिय" (''[[Devanampiya]]'') कहऽ हथिन। देवानांप्रिय के अशोक के साथ पहिचाने के पुष्टि १९१५ में सी. बीडन (C. Beadon) नाम के एगो ब्रिटिश सोना-खदान इंजीनियर के खोजल एगो शिलालेख से भेल। ई शिलालेख [[मास्की]] में मिलल हल, जे ओह समय [[मद्रास प्रेसीडेंसी]] के हिस्सा हल आउ आज के [[रायचूर जिला]], [[कर्नाटक]] में पड़ऽ हइ।
एगो आउ छोट चट्टानी शिलालेख [[Gwalior State]] के [[Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edict, Gujarra|गुजर्रा]] गाँव में मिलल हल, जे आज के [[मध्य प्रदेश]] के [[दतिया जिला]] में स्थित हइ। एह शिलालेख में अशोक के नाम उनकर उपाधियन के साथ लिखल हइ: ''Devanampiya [[Priyadasi|Piyadasi]] Asokaraja''।<ref name="Encyclopaedia of Buddhism">{{cite book |last=Malalasekera |first=Gunapala Piyasena |title=Encyclopaedia of Buddhism |year=1990 |publisher=Government of Ceylon |page=16 |url=https://books.google.com/books?id=OdwKAAAAYAAJ |language=en |access-date=6 September 2018 |archive-date=2 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702125338/https://books.google.com/books?id=OdwKAAAAYAAJ |url-status=live }}</ref>
भारत के मध्य आउ पूरबी हिस्सा में मिलल शिलालेख [[ब्राह्मी लिपि]] के इस्तेमाल करके [[मागधी प्राकृत]] में लिखल गेल रहथिन। जबकि उत्तर-पच्छिम में [[खरोष्ठी लिपि]], [[यूनानी भाषा|यूनानी]] आउ [[अरामी भाषा]] के इस्तेमाल कइल गेल हल। एह शिलालेखन के अर्थ ब्रिटिश [[पुरातत्व|पुरातत्वविद]] आउ इतिहासकार [[जेम्स प्रिंसेप]] निकाललथिन।{{sfn|Salomon|1998|p=208}}
ई शिलालेख कुछ बार-बार आवे वाला मुख्य विषय के आसपास केंद्रित हथिन: अशोक के बौद्ध धर्म अपनाना, धम्म के फैलावे खातिर उनकर प्रयास, उनकर नैतिक आउ धार्मिक नियम, आउ समाज तथा [[पशु कल्याण]] से जुड़ल कार्यक्रम। ई शिलालेख प्रशासन, लोग के एक-दोसरा के प्रति व्यवहार आउ धर्म के संबंध में अशोक के विचार पर आधारित रहथिन।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:अशोक के शिलालेख]]
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म के इतिहास]]
a5i5bt42tlkq3jve1bxwpwi0jac3d86
83640
83639
2026-10-26T07:53:51Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83640
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ashoka Lauriya Areraj inscription.jpg|thumb|[[बिहार]] के लौरिया अरेराज में स्थित [[अशोक]] के एगो बड़का स्तंभलेख]]
'''अशोक के शिलालेख''' तीस से बेसी अइसन लेखन के संग्रह हइ, जे [[अशोक]] के स्तंभन, बड़का चट्टानन आउ गुफा के दीवारन पर खुदवावल गेल हल। एकर संबंध [[मौर्य साम्राज्य]] के सम्राट [[अशोक]] से हइ, जे ईसा पूर्व २६८ से २३२ तक [[भारतीय उपमहाद्वीप]] के अधिकांश हिस्सा पर राज कइलथिन।{{sfn|Le|2010|p=30}} ई शिलालेख आज के भारत, [[बांग्लादेश]], [[नेपाल]], [[अफगानिस्तान]] आउ पाकिस्तान के अलग-अलग इलाका में मिलऽ हथिन आउ बौद्ध धर्म के पहिला ठोस प्रमाण प्रस्तुत करऽ हथिन। ई भारत के सबसे पुरान लिखित आउ तारीख निर्धारित कइल जा सके वाला अभिलेख हइ। चूँकि ई पत्थर पर खुदल गेल हल, एह से ई आजो लगभग ओही रूप में मौजूद हथिन, जे रूप में मूल रूप से लिखल गेल रहथिन। एकरा से पहिले के ग्रंथ, जइसे कि वैदिक ग्रंथ, बहुत बाद तक मौखिक रूप से रचल आउ एक पीढ़ी से दोसरा पीढ़ी तक पहुँचावल जा हल।<ref>[[Patrick Olivelle|Olivelle, Patrick]] (2024). "Imperial ideology and religious pluralism in the Asokan inscriptional corpus." ''Empires and Gods. The Role of Religions in Imperial History''. (Eds. Rüpke, Jörg & Biran, Michal & Pines, Yuri, Berlim: Walter De Gruyter), p 27, https://archive.org/details/relig-org-polit-empre-empires-gods-ru-pke-biran-pires-livro/page/26/mode/2up</ref>
अशोक अपना शिलालेखन के वर्णन करे खातिर ''धम्म [[लिपि]]'' शब्द के इस्तेमाल कइलथिन। ई [[प्राकृत]] भाषा में [[ब्राह्मी लिपि]] में लिखल गेल रहे: 𑀥𑀁𑀫𑀮𑀺𑀧𑀺|𑀥𑀁𑀫𑀮𑀺𑀧𑀺, जेकर अर्थ हइ "[[धर्म]] के शिलालेख"।<ref>{{cite book |last=Singh |first=Upinder |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |year=2008 |publisher=Pearson Education India |isbn=9788131711200 |page=351 |url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&pg=PA351 |language=en |access-date=28 September 2018 |archive-date=2 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702125338/https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&pg=PA351 |url-status=live }}</ref>
ई शिलालेख धम्म के संबंध में अशोक के नीति के विस्तार से वर्णन करऽ हथिन। ई नीति एगो जटिल समाज के सामने मौजूद कुछ समस्या के सुलझावे के गंभीर प्रयास हल।<ref>{{cite web |url = http://www.rediff.com/news/special/the-ashokan-rock-edicts-are-a-marvel-of-history/20170808.htm?sc_cid=twshare |title = The Ashokan rock edicts are a marvel of history |access-date = 27 October 2017 |archive-date = 6 September 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180906195456/http://www.rediff.com/news/special/the-ashokan-rock-edicts-are-a-marvel-of-history/20170808.htm?sc_cid=twshare |url-status = live }}</ref> शिलालेखन के अनुसार, ओह समय धम्म के प्रचार के असर [[भूमध्य सागर]] के इलाका में रहे वाला यूनानी लोग तक पहुँच गेल हल। हालाँकि, शिलालेख में अशोक के बौद्ध धर्म अपनावे के उल्लेख मिलऽ हइ, बाकिर उनकर धम्म के नीति मुख्य रूप से सब संप्रदाय के समेटे वाला आउ गैर-सांप्रदायिक प्रकृति के हल। इतिहासकार रोमिला थापर के कहनाम हइ:
<blockquote>अपना शिलालेखन में अशोक धम्म के मुख्य सिद्धांत के रूप में अहिंसा, सब संप्रदाय आउ विचारधारा के प्रति सहिष्णुता, माता-पिता के आज्ञा मानना, ब्राह्मण आउ दोसर धार्मिक शिक्षक तथा पुजारी के आदर करना, दोस्तन के प्रति उदारता, सेवकन के साथ मानवीय व्यवहार आउ सबके प्रति उदारता के उल्लेख करऽ हथिन। ई व्यवहार के एगो सामान्य नैतिकता के रूप में प्रस्तुत करऽ हइ, जेकरा पर कउनो धार्मिक चाहे सामाजिक समूह आपत्ति न कर सकऽ हल। ई साम्राज्य के अलग-अलग हिस्सा के एकजुट करे वाला निष्ठा के केंद्र के रूप में भी काम कर सकऽ हल। दिलचस्प बात ई हइ कि शिलालेखन के यूनानी संस्करण में ''धम्म'' के अनुवाद ''यूसेबिया'' (धर्मपरायणता) के रूप में कइल गेल हइ। एह शिलालेखन में कहीं भी बुद्ध के उपदेश के उल्लेख नयँ हइ, जबकि अगर अशोक बौद्ध धर्म के प्रचार कर रहल होतथिन, तऽ अइसन उल्लेख के उम्मीद कइल जा सकऽ हल।<ref>{{Citation |last=Thapar |first=Romila |chapter=The Decline of the Mauryas |date=2012-06-01 |title=Aśoka and the Decline of the Mauryas |pages=247–266 |chapter-url=https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198077244.003.0031 |access-date=2025-01-22 |publisher=Oxford University Press|doi=10.1093/acprof:oso/9780198077244.003.0031 |isbn=978-0-19-807724-4 |chapter-url-access=subscription }}</ref></blockquote>ई शिलालेख पूरा साम्राज्य में धम्म के विकास करे के अशोक के प्रयास के देखावऽ हथिन। हालाँकि, इनमा बौद्ध धर्म आउ [[गौतम बुद्ध]] के उल्लेख मिलऽ हइ, बाकिर इनकर मुख्य जोर खास धार्मिक रीति-रिवाज चाहे बौद्ध धर्म के दार्शनिक पहलू के बजाय सामाजिक आउ नैतिक नियम पर हइ। ई शिलालेख सार्वजनिक जगहन पर लगावल गेल रहथिन, ताकि लोग ओहिना पढ़ सकय।
एह शिलालेखन में अशोक अपना के "देवतन के प्रिय" कहऽ हथिन। देवानांप्रिय के अशोक के साथ पहिचाने के पुष्टि १९१५ में सी. बीडन नाम के एगो ब्रिटिश सोना-खदान इंजीनियर के खोजल एगो शिलालेख से भेल। ई शिलालेख मास्की में मिलल हल, जे ओह समय मद्रास प्रेसीडेंसी के हिस्सा हल आउ आज के [[रायचूर जिला]], [[कर्नाटक]] में पड़ऽ हइ।
एगो आउ छोट चट्टानी शिलालेख ग्वालियर राज्य के गुजर्रा गाँव में मिलल हल, जे आज के [[मध्य प्रदेश]] के [[दतिया जिला]] में स्थित हइ। एह शिलालेख में अशोक के नाम उनकर उपाधियन के साथ लिखल हइ: ''Devanampiya Piyadasi Asokaraja''।<ref name="Encyclopaedia of Buddhism">{{cite book |last=Malalasekera |first=Gunapala Piyasena |title=Encyclopaedia of Buddhism |year=1990 |publisher=Government of Ceylon |page=16 |url=https://books.google.com/books?id=OdwKAAAAYAAJ |language=en |access-date=6 September 2018 |archive-date=2 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702125338/https://books.google.com/books?id=OdwKAAAAYAAJ |url-status=live }}</ref>
भारत के मध्य आउ पूरबी हिस्सा में मिलल शिलालेख [[ब्राह्मी लिपि]] के इस्तेमाल करके [[मागधी प्राकृत]] में लिखल गेल रहथिन। जबकि उत्तर-पच्छिम में [[खरोष्ठी लिपि]], [[यूनानी भाषा|यूनानी]] आउ अरामी भाषा के इस्तेमाल कइल गेल हल। एह शिलालेखन के अर्थ ब्रिटिश पुरातत्वविद आउ इतिहासकार जेम्स प्रिंसेप निकाललथिन।{{sfn|Salomon|1998|p=208}}
ई शिलालेख कुछ बार-बार आवे वाला मुख्य विषय के आसपास केंद्रित हथिन: अशोक के बौद्ध धर्म अपनाना, धम्म के फैलावे खातिर उनकर प्रयास, उनकर नैतिक आउ धार्मिक नियम, आउ समाज तथा पशु कल्याण से जुड़ल कार्यक्रम। ई शिलालेख प्रशासन, लोग के एक-दोसरा के प्रति व्यवहार आउ धर्म के संबंध में अशोक के विचार पर आधारित रहथिन।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:अशोक के शिलालेख]]
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म के इतिहास]]
53bgazs1q87i3h5pdxqmwvoehsm44z2
पाली त्रिपिटक
0
18911
83642
2026-10-26T07:59:07Z
Kandarpajit Kallol
168
"[[File:Pali_Canon_Structure.png|alt=|thumb|पालि त्रिपिटक के प्रामाणिक मानल जाए वाला ग्रंथन के संरचना।]] {{use dmy dates|cs1-dates=ly|date=February 2022}} [[File:Tipitaka1.jpg|thumb|थाई पालि कानन के मानक संस्करण]] '''पालि कानन''' (पालि संहित..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83642
wikitext
text/x-wiki
[[File:Pali_Canon_Structure.png|alt=|thumb|पालि त्रिपिटक के प्रामाणिक मानल जाए वाला ग्रंथन के संरचना।]]
{{use dmy dates|cs1-dates=ly|date=February 2022}}
[[File:Tipitaka1.jpg|thumb|थाई पालि कानन के मानक संस्करण]]
'''पालि कानन''' (पालि संहिता) [[बौद्ध धर्म]] के [[थेरवाद]] परंपरा में पवित्र [[ग्रंथ|ग्रंथन]] के एगो मानक संग्रह हइ, जेकरा [[पालि भाषा]] में सुरक्षित रखल गेल हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=3}} ई आज तक बचल सबसे पूरा [[सुरुआती बौद्ध ग्रंथ|सुरुआती बौद्ध ग्रंथ-संग्रह]] हइ।{{sfn|Harvey|1990|p=3}}{{sfn|Maguire|2001|p=69}} एकर मुख्य संबंध ताम्रशाटीय (Tambapaṇṇiya) संप्रदाय से मानल जा हइ।<ref>{{Cite book |title=The Heart of Buddha's Teachings |last=Hahn |first=Thich Nhat Hanh |publisher=Harmony |year=2015 |pages=16}}</ref>
बौद्ध परंपरा के अनुसार, [[राजगीर]] में भगवान [[गौतम बुद्ध]] के [[महापरिनिर्वाण]] के तीन महीना बाद आयोजित [[प्रथम बौद्ध संगीति]] में [[आनन्द]] [[सुत्त पिटक]] के आउ [[उपालि]] [[विनय पिटक]] के पाठ कइलथिन। सभा में मौजूद [[अर्हत|अर्हतन]] एह पाठ के स्वीकार कइलथिन। एकरा बाद से ई उपदेश [[संघ]] द्वारा मौखिक रूप से सुरक्षित रखल गेल।
सम्राट [[अशोक]] के शासनकाल में [[श्रीलंका]] पहुँचल त्रिपिटक (टिपिटक) के शुरू में मौखिक रूप से याद रखल गेल। बाद में, ईसा पूर्व २९ में आयोजित [[चतुर्थ बौद्ध संगीति]] के समय, गौतम बुद्ध के महापरिनिर्वाण के लगभग ४५४ बरिस बाद, एकरा ताड़ के पत्तन पर लिखल गेल।{{refn|group=lower-alpha|name=fnt1|अगर पालि कानन के मूल भाषा उत्तर भारतीय हल आउ ओकरा में सिंहली भाषा के कउनो बड़हन मिलावट नयँ हइ, तऽ ई संभावना हइ कि श्रीलंका ले जाए जाए से पहिले एकर रचना उत्तर भारत में कहीं कइल गेल हल।{{sfn|Wynne|2003|p=}}}}<ref name="Drewes 2015, page 25">{{cite journal |last=Drewes |first=David |year=2015 |title=Oral Texts in Indian Mahayana |journal=Indo-Iranian Journal |volume=58 |issue=2 |page=131 |doi=10.1163/15728536-05800051}}</ref>
एह ग्रंथन के "बुद्ध द्वारा कहल गेल" होवे के दावा के गैर-शाब्दिक अर्थ में समझल जा हइ।<ref name="Sujato Brahmali 2015">{{citation |last1=Sujato |first1=Bhante |author-link1=Bhante Sujato |last2=Brahmali |first2=Bhikkhu |year=2015 |title=The Authenticity of the Early Buddhist Texts |url=https://ocbs.org/wp-content/uploads/2015/09/authenticity.pdf |publisher=Chroniker Press |isbn=978-1-312-91150-5}}</ref>
बाद के समय तक [[भाणक]] (Bhāṇaka) परंपरा के जारी रहे से आउ दोसर स्रोत से पता चलऽ हइ कि लिखित ग्रंथन के साथे-साथ मौखिक परंपरा भी कई शताब्दी तक समानांतर रूप से चलैत रहल। एह से ई कहल जा सकऽ हइ कि ग्रंथन के लिखल जाना परंपरा के एगो नया रूप के शुरुआत हल।<ref>{{Cite web |title=THE MAHAVAMSA c.33: The Ten Kings |url=https://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/33-ten-kings/ |access-date=24 December 2020 |website=mahavamsa.org|date=8 October 2011 }}</ref> ई संभव हइ कि रूढ़िवादी भिक्षु लोग एह बदलाव के विरोध कइलक होय। दोसर कई गो नया बदलाव के नियन, एकरा भी कुछ समय बीतला के बादे सामान्य रूप से स्वीकार कइल गेल। बाद के समय में एह घटना के विवरण के एगो अइसन "संगीति" (परिषद) के रूप दे देल गेल, जे [[वट्टगामणी अभय|राजा वट्टगामणी]] के संरक्षण में आयोजित भेल हल।
भारत के दोसर बड़का बौद्ध संप्रदायन के [[आगम (बौद्ध धर्म)|आगमों (Āgamas)]] में भी अइसने उपदेश के पाठ मिलऽ हथिन। बाकिर ई पालि के बजाय दोसर [[प्राकृत]] भाषा आउ [[संस्कृत]] में लिखल गेल रहथिन। इनमा से कुछ ग्रंथन के बाद में चीनी भाषा में अनुवाद कइल गेल, जेह में सबसे पुरान अनुवाद चौथी शताब्दी ईस्वी के अंत के हइ।
श्रीलंका में सुरक्षित रहल संस्करण सबसे पूरा हइ।<ref name="BuswellLopez2013p924">{{cite book |author1=Robert E. Buswell Jr. |author2=Donald S. Lopez Jr. |title=The Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ |year=2013 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-4805-8 |pages=924}}</ref> हालांकि, बुद्ध के महापरिनिर्वाण के लगभग एक हजार बरिस बाद, पाँचवीं चाहे छठी शताब्दी ईस्वी में, एकर बड़हन स्तर पर संपादन कइल गेल हल।<ref name="Fogelin2006p13">{{cite book |author=Lars Fogelin |title=Archaeology of Early Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=Rj-sfAJNk24C |year=2006 |publisher=AltaMira |isbn=978-0-7591-0750-2 |page=13}}</ref>
पालि कानन के सबसे पुरान प्रामाणिक अंश [[म्यान्मार|बर्मा]] के प्यू नगर-राज्य (Pyu city-states) में मिलल हथिन। इनकर समय पाँचवीं शताब्दी के बीच से छठी शताब्दी के बीच के मानल जा हइ।<ref name="Stargardt 2000, page 25">{{cite book|last=Stargardt|first=Janice|title=Tracing Thoughts Through Things: The Oldest Pali Texts and the Early Buddhist Archaeology of India and Burma|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|location=Amsterdam|date=2000|page=25}}</ref>
पालि कानन के तीन आम श्रेणी में बाँटल गेल हइ। एह श्रेणियन के 'पिटक' कहल जा हइ। पालि शब्द ''पिटक'' के अर्थ 'टोकरी' हइ, जेह में पहिले ताड़ के पत्तन पर लिखल पांडुलिपि रखल जा हल।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} एह कारण ई ग्रंथ-संग्रह परंपरागत रूप से '''''त्रिपिटक (टिपिटक)''''' कहल जा हइ, जेकर अर्थ हइ "तीन टोकरी"। ई तीनों पिटक ई हथिन:
[[विनय पिटक]] ("अनुशासन के टोकरी") — एह में [[संघ (बौद्ध धर्म)|संघ]] के नियम आउ अनुशासन के विवरण देल गेल हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}<ref name="BuswellLopez2013p924" />
[[सुत्त पिटक]] ("उपदेश के टोकरी") — एह में बुद्ध के प्रवचन, उपदेश आउ कुछ धार्मिक कविता शामिल हइ। ई तीनों में सबसे बड़ पिटक हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}
[[अभिधम्म पिटक]] — एह में बौद्ध सिद्धांतन के विस्तार से चर्चा कइल गेल हइ, खास करके मन (चेतना) के प्रकृति के बारे में। एकरा "व्यवस्थित दर्शन के टोकरी" भी कहल जा हइ।
विनय पिटक आउ सुत्त पिटक के सामग्री सुरुआती बौद्ध संप्रदायन के ग्रंथन से बहुत हद तक मिलऽ हइ। एह सामग्री के अक्सर सुरुआती बौद्ध ग्रंथ (Early Buddhist Texts) कहल जा हइ। बाकिर अभिधम्म पिटक पूरा तरह से थेरवाद के ग्रंथ-संग्रह के हिस्सा हइ। एकर दोसर बौद्ध संप्रदायन द्वारा स्वीकार कइल गेल अभिधम्म ग्रंथन से बहुत कम समानता हइ।{{sfn|Encyclopædia Britannica|2008|p=}}
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म]]
[[श्रेणी:मगध]]
kwjtsuar04vjmejq7y46c98z09mmh7o
83643
83642
2026-10-26T08:00:46Z
Kandarpajit Kallol
168
83643
wikitext
text/x-wiki
[[File:Pali_Canon_Structure.png|alt=|thumb|पाली त्रिपिटक के प्रामाणिक मानल जाए वाला ग्रंथन के संरचना।]]
{{use dmy dates|cs1-dates=ly|date=February 2022}}
[[File:Tipitaka1.jpg|thumb|थाई पाली त्रिपिटक के मानक संस्करण]]
'''पाली त्रिपिटक''' (पाली संहिता) [[बौद्ध धर्म]] के [[थेरवाद]] परंपरा में पवित्र [[ग्रंथ|ग्रंथन]] के एगो मानक संग्रह हइ, जेकरा [[पाली भाषा]] में सुरक्षित रखल गेल हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=3}} ई आज तक बचल सबसे पूरा [[सुरुआती बौद्ध ग्रंथ|सुरुआती बौद्ध ग्रंथ-संग्रह]] हइ।{{sfn|Harvey|1990|p=3}}{{sfn|Maguire|2001|p=69}} एकर मुख्य संबंध ताम्रशाटीय (Tambapaṇṇiya) संप्रदाय से मानल जा हइ।<ref>{{Cite book |title=The Heart of Buddha's Teachings |last=Hahn |first=Thich Nhat Hanh |publisher=Harmony |year=2015 |pages=16}}</ref>
बौद्ध परंपरा के अनुसार, [[राजगीर]] में भगवान [[गौतम बुद्ध]] के [[महापरिनिर्वाण]] के तीन महीना बाद आयोजित [[प्रथम बौद्ध संगीति]] में [[आनन्द]] [[सुत्त पिटक]] के आउ [[उपाली]] [[विनय पिटक]] के पाठ कइलथिन। सभा में मौजूद [[अर्हत|अर्हतन]] एह पाठ के स्वीकार कइलथिन। एकरा बाद से ई उपदेश [[संघ]] द्वारा मौखिक रूप से सुरक्षित रखल गेल।
सम्राट [[अशोक]] के शासनकाल में [[श्रीलंका]] पहुँचल त्रिपिटक (टिपिटक) के शुरू में मौखिक रूप से याद रखल गेल। बाद में, ईसा पूर्व २९ में आयोजित [[चतुर्थ बौद्ध संगीति]] के समय, गौतम बुद्ध के महापरिनिर्वाण के लगभग ४५४ बरिस बाद, एकरा ताड़ के पत्तन पर लिखल गेल।{{refn|group=lower-alpha|name=fnt1|अगर पाली त्रिपिटक के मूल भाषा उत्तर भारतीय हल आउ ओकरा में सिंहली भाषा के कउनो बड़हन मिलावट नयँ हइ, तऽ ई संभावना हइ कि श्रीलंका ले जाए जाए से पहिले एकर रचना उत्तर भारत में कहीं कइल गेल हल।{{sfn|Wynne|2003|p=}}}}<ref name="Drewes 2015, page 25">{{cite journal |last=Drewes |first=David |year=2015 |title=Oral Texts in Indian Mahayana |journal=Indo-Iranian Journal |volume=58 |issue=2 |page=131 |doi=10.1163/15728536-05800051}}</ref>
एह ग्रंथन के "बुद्ध द्वारा कहल गेल" होवे के दावा के गैर-शाब्दिक अर्थ में समझल जा हइ।<ref name="Sujato Brahmali 2015">{{citation |last1=Sujato |first1=Bhante |author-link1=Bhante Sujato |last2=Brahmali |first2=Bhikkhu |year=2015 |title=The Authenticity of the Early Buddhist Texts |url=https://ocbs.org/wp-content/uploads/2015/09/authenticity.pdf |publisher=Chroniker Press |isbn=978-1-312-91150-5}}</ref>
बाद के समय तक [[भाणक]] (Bhāṇaka) परंपरा के जारी रहे से आउ दोसर स्रोत से पता चलऽ हइ कि लिखित ग्रंथन के साथे-साथ मौखिक परंपरा भी कई शताब्दी तक समानांतर रूप से चलैत रहल। एह से ई कहल जा सकऽ हइ कि ग्रंथन के लिखल जाना परंपरा के एगो नया रूप के शुरुआत हल।<ref>{{Cite web |title=THE MAHAVAMSA c.33: The Ten Kings |url=https://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/33-ten-kings/ |access-date=24 December 2020 |website=mahavamsa.org|date=8 October 2011 }}</ref> ई संभव हइ कि रूढ़िवादी भिक्षु लोग एह बदलाव के विरोध कइलक होय। दोसर कई गो नया बदलाव के नियन, एकरा भी कुछ समय बीतला के बादे सामान्य रूप से स्वीकार कइल गेल। बाद के समय में एह घटना के विवरण के एगो अइसन "संगीति" (परिषद) के रूप दे देल गेल, जे [[वट्टगामणी अभय|राजा वट्टगामणी]] के संरक्षण में आयोजित भेल हल।
भारत के दोसर बड़का बौद्ध संप्रदायन के [[आगम (बौद्ध धर्म)|आगमों (Āgamas)]] में भी अइसने उपदेश के पाठ मिलऽ हथिन। बाकिर ई पाली के बजाय दोसर [[प्राकृत]] भाषा आउ [[संस्कृत]] में लिखल गेल रहथिन। इनमा से कुछ ग्रंथन के बाद में चीनी भाषा में अनुवाद कइल गेल, जेह में सबसे पुरान अनुवाद चौथी शताब्दी ईस्वी के अंत के हइ।
श्रीलंका में सुरक्षित रहल संस्करण सबसे पूरा हइ।<ref name="BuswellLopez2013p924">{{cite book |author1=Robert E. Buswell Jr. |author2=Donald S. Lopez Jr. |title=The Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ |year=2013 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-4805-8 |pages=924}}</ref> हालांकि, बुद्ध के महापरिनिर्वाण के लगभग एक हजार बरिस बाद, पाँचवीं चाहे छठी शताब्दी ईस्वी में, एकर बड़हन स्तर पर संपादन कइल गेल हल।<ref name="Fogelin2006p13">{{cite book |author=Lars Fogelin |title=Archaeology of Early Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=Rj-sfAJNk24C |year=2006 |publisher=AltaMira |isbn=978-0-7591-0750-2 |page=13}}</ref>
पाली त्रिपिटक के सबसे पुरान प्रामाणिक अंश [[म्यान्मार|बर्मा]] के प्यू नगर-राज्य (Pyu city-states) में मिलल हथिन। इनकर समय पाँचवीं शताब्दी के बीच से छठी शताब्दी के बीच के मानल जा हइ।<ref name="Stargardt 2000, page 25">{{cite book|last=Stargardt|first=Janice|title=Tracing Thoughts Through Things: The Oldest Pali Texts and the Early Buddhist Archaeology of India and Burma|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|location=Amsterdam|date=2000|page=25}}</ref>
पाली त्रिपिटक के तीन आम श्रेणी में बाँटल गेल हइ। एह श्रेणियन के 'पिटक' कहल जा हइ। पाली शब्द ''पिटक'' के अर्थ 'टोकरी' हइ, जेह में पहिले ताड़ के पत्तन पर लिखल पांडुलिपि रखल जा हल।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} एह कारण ई ग्रंथ-संग्रह परंपरागत रूप से '''''त्रिपिटक (टिपिटक)''''' कहल जा हइ, जेकर अर्थ हइ "तीन टोकरी"। ई तीनों पिटक ई हथिन:
[[विनय पिटक]] ("अनुशासन के टोकरी") — एह में [[संघ (बौद्ध धर्म)|संघ]] के नियम आउ अनुशासन के विवरण देल गेल हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}<ref name="BuswellLopez2013p924" />
[[सुत्त पिटक]] ("उपदेश के टोकरी") — एह में बुद्ध के प्रवचन, उपदेश आउ कुछ धार्मिक कविता शामिल हइ। ई तीनों में सबसे बड़ पिटक हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}
[[अभिधम्म पिटक]] — एह में बौद्ध सिद्धांतन के विस्तार से चर्चा कइल गेल हइ, खास करके मन (चेतना) के प्रकृति के बारे में। एकरा "व्यवस्थित दर्शन के टोकरी" भी कहल जा हइ।
विनय पिटक आउ सुत्त पिटक के सामग्री सुरुआती बौद्ध संप्रदायन के ग्रंथन से बहुत हद तक मिलऽ हइ। एह सामग्री के अक्सर सुरुआती बौद्ध ग्रंथ (Early Buddhist Texts) कहल जा हइ। बाकिर अभिधम्म पिटक पूरा तरह से थेरवाद के ग्रंथ-संग्रह के हिस्सा हइ। एकर दोसर बौद्ध संप्रदायन द्वारा स्वीकार कइल गेल अभिधम्म ग्रंथन से बहुत कम समानता हइ।{{sfn|Encyclopædia Britannica|2008|p=}}
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म]]
[[श्रेणी:मगध]]
<references />
hzbqi3ebe4u3ba0u7y383i3wn6sdqte
83644
83643
2026-10-26T08:01:36Z
Kandarpajit Kallol
168
/* सन्दर्भ */
83644
wikitext
text/x-wiki
[[File:Pali_Canon_Structure.png|alt=|thumb|पाली त्रिपिटक के प्रामाणिक मानल जाए वाला ग्रंथन के संरचना।]]
{{use dmy dates|cs1-dates=ly|date=February 2022}}
[[File:Tipitaka1.jpg|thumb|थाई पाली त्रिपिटक के मानक संस्करण]]
'''पाली त्रिपिटक''' (पाली संहिता) [[बौद्ध धर्म]] के [[थेरवाद]] परंपरा में पवित्र [[ग्रंथ|ग्रंथन]] के एगो मानक संग्रह हइ, जेकरा [[पाली भाषा]] में सुरक्षित रखल गेल हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=3}} ई आज तक बचल सबसे पूरा [[सुरुआती बौद्ध ग्रंथ|सुरुआती बौद्ध ग्रंथ-संग्रह]] हइ।{{sfn|Harvey|1990|p=3}}{{sfn|Maguire|2001|p=69}} एकर मुख्य संबंध ताम्रशाटीय (Tambapaṇṇiya) संप्रदाय से मानल जा हइ।<ref>{{Cite book |title=The Heart of Buddha's Teachings |last=Hahn |first=Thich Nhat Hanh |publisher=Harmony |year=2015 |pages=16}}</ref>
बौद्ध परंपरा के अनुसार, [[राजगीर]] में भगवान [[गौतम बुद्ध]] के [[महापरिनिर्वाण]] के तीन महीना बाद आयोजित [[प्रथम बौद्ध संगीति]] में [[आनन्द]] [[सुत्त पिटक]] के आउ [[उपाली]] [[विनय पिटक]] के पाठ कइलथिन। सभा में मौजूद [[अर्हत|अर्हतन]] एह पाठ के स्वीकार कइलथिन। एकरा बाद से ई उपदेश [[संघ]] द्वारा मौखिक रूप से सुरक्षित रखल गेल।
सम्राट [[अशोक]] के शासनकाल में [[श्रीलंका]] पहुँचल त्रिपिटक (टिपिटक) के शुरू में मौखिक रूप से याद रखल गेल। बाद में, ईसा पूर्व २९ में आयोजित [[चतुर्थ बौद्ध संगीति]] के समय, गौतम बुद्ध के महापरिनिर्वाण के लगभग ४५४ बरिस बाद, एकरा ताड़ के पत्तन पर लिखल गेल।{{refn|group=lower-alpha|name=fnt1|अगर पाली त्रिपिटक के मूल भाषा उत्तर भारतीय हल आउ ओकरा में सिंहली भाषा के कउनो बड़हन मिलावट नयँ हइ, तऽ ई संभावना हइ कि श्रीलंका ले जाए जाए से पहिले एकर रचना उत्तर भारत में कहीं कइल गेल हल।{{sfn|Wynne|2003|p=}}}}<ref name="Drewes 2015, page 25">{{cite journal |last=Drewes |first=David |year=2015 |title=Oral Texts in Indian Mahayana |journal=Indo-Iranian Journal |volume=58 |issue=2 |page=131 |doi=10.1163/15728536-05800051}}</ref>
एह ग्रंथन के "बुद्ध द्वारा कहल गेल" होवे के दावा के गैर-शाब्दिक अर्थ में समझल जा हइ।<ref name="Sujato Brahmali 2015">{{citation |last1=Sujato |first1=Bhante |author-link1=Bhante Sujato |last2=Brahmali |first2=Bhikkhu |year=2015 |title=The Authenticity of the Early Buddhist Texts |url=https://ocbs.org/wp-content/uploads/2015/09/authenticity.pdf |publisher=Chroniker Press |isbn=978-1-312-91150-5}}</ref>
बाद के समय तक [[भाणक]] (Bhāṇaka) परंपरा के जारी रहे से आउ दोसर स्रोत से पता चलऽ हइ कि लिखित ग्रंथन के साथे-साथ मौखिक परंपरा भी कई शताब्दी तक समानांतर रूप से चलैत रहल। एह से ई कहल जा सकऽ हइ कि ग्रंथन के लिखल जाना परंपरा के एगो नया रूप के शुरुआत हल।<ref>{{Cite web |title=THE MAHAVAMSA c.33: The Ten Kings |url=https://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/33-ten-kings/ |access-date=24 December 2020 |website=mahavamsa.org|date=8 October 2011 }}</ref> ई संभव हइ कि रूढ़िवादी भिक्षु लोग एह बदलाव के विरोध कइलक होय। दोसर कई गो नया बदलाव के नियन, एकरा भी कुछ समय बीतला के बादे सामान्य रूप से स्वीकार कइल गेल। बाद के समय में एह घटना के विवरण के एगो अइसन "संगीति" (परिषद) के रूप दे देल गेल, जे [[वट्टगामणी अभय|राजा वट्टगामणी]] के संरक्षण में आयोजित भेल हल।
भारत के दोसर बड़का बौद्ध संप्रदायन के [[आगम (बौद्ध धर्म)|आगमों (Āgamas)]] में भी अइसने उपदेश के पाठ मिलऽ हथिन। बाकिर ई पाली के बजाय दोसर [[प्राकृत]] भाषा आउ [[संस्कृत]] में लिखल गेल रहथिन। इनमा से कुछ ग्रंथन के बाद में चीनी भाषा में अनुवाद कइल गेल, जेह में सबसे पुरान अनुवाद चौथी शताब्दी ईस्वी के अंत के हइ।
श्रीलंका में सुरक्षित रहल संस्करण सबसे पूरा हइ।<ref name="BuswellLopez2013p924">{{cite book |author1=Robert E. Buswell Jr. |author2=Donald S. Lopez Jr. |title=The Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ |year=2013 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-4805-8 |pages=924}}</ref> हालांकि, बुद्ध के महापरिनिर्वाण के लगभग एक हजार बरिस बाद, पाँचवीं चाहे छठी शताब्दी ईस्वी में, एकर बड़हन स्तर पर संपादन कइल गेल हल।<ref name="Fogelin2006p13">{{cite book |author=Lars Fogelin |title=Archaeology of Early Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=Rj-sfAJNk24C |year=2006 |publisher=AltaMira |isbn=978-0-7591-0750-2 |page=13}}</ref>
पाली त्रिपिटक के सबसे पुरान प्रामाणिक अंश [[म्यान्मार|बर्मा]] के प्यू नगर-राज्य (Pyu city-states) में मिलल हथिन। इनकर समय पाँचवीं शताब्दी के बीच से छठी शताब्दी के बीच के मानल जा हइ।<ref name="Stargardt 2000, page 25">{{cite book|last=Stargardt|first=Janice|title=Tracing Thoughts Through Things: The Oldest Pali Texts and the Early Buddhist Archaeology of India and Burma|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|location=Amsterdam|date=2000|page=25}}</ref>
पाली त्रिपिटक के तीन आम श्रेणी में बाँटल गेल हइ। एह श्रेणियन के 'पिटक' कहल जा हइ। पाली शब्द ''पिटक'' के अर्थ 'टोकरी' हइ, जेह में पहिले ताड़ के पत्तन पर लिखल पांडुलिपि रखल जा हल।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} एह कारण ई ग्रंथ-संग्रह परंपरागत रूप से '''''त्रिपिटक (टिपिटक)''''' कहल जा हइ, जेकर अर्थ हइ "तीन टोकरी"। ई तीनों पिटक ई हथिन:
[[विनय पिटक]] ("अनुशासन के टोकरी") — एह में [[संघ (बौद्ध धर्म)|संघ]] के नियम आउ अनुशासन के विवरण देल गेल हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}<ref name="BuswellLopez2013p924" />
[[सुत्त पिटक]] ("उपदेश के टोकरी") — एह में बुद्ध के प्रवचन, उपदेश आउ कुछ धार्मिक कविता शामिल हइ। ई तीनों में सबसे बड़ पिटक हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}
[[अभिधम्म पिटक]] — एह में बौद्ध सिद्धांतन के विस्तार से चर्चा कइल गेल हइ, खास करके मन (चेतना) के प्रकृति के बारे में। एकरा "व्यवस्थित दर्शन के टोकरी" भी कहल जा हइ।
विनय पिटक आउ सुत्त पिटक के सामग्री सुरुआती बौद्ध संप्रदायन के ग्रंथन से बहुत हद तक मिलऽ हइ। एह सामग्री के अक्सर सुरुआती बौद्ध ग्रंथ (Early Buddhist Texts) कहल जा हइ। बाकिर अभिधम्म पिटक पूरा तरह से थेरवाद के ग्रंथ-संग्रह के हिस्सा हइ। एकर दोसर बौद्ध संप्रदायन द्वारा स्वीकार कइल गेल अभिधम्म ग्रंथन से बहुत कम समानता हइ।{{sfn|Encyclopædia Britannica|2008|p=}}
==सन्दर्भ==
<references group="lower-alpha"/>
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म]]
[[श्रेणी:मगध]]
<references />
3x6lv8gqa8v6rysew3eei0324prfkqd
83645
83644
2026-10-26T08:02:05Z
Kandarpajit Kallol
168
83645
wikitext
text/x-wiki
[[File:Pali_Canon_Structure.png|alt=|thumb|पाली त्रिपिटक के प्रामाणिक मानल जाए वाला ग्रंथन के संरचना।]]
{{use dmy dates|cs1-dates=ly|date=February 2022}}
[[File:Tipitaka1.jpg|thumb|थाई पाली त्रिपिटक के मानक संस्करण]]
'''पाली त्रिपिटक''' (पाली संहिता) [[बौद्ध धर्म]] के [[थेरवाद]] परंपरा में पवित्र [[ग्रंथ|ग्रंथन]] के एगो मानक संग्रह हइ, जेकरा [[पाली भाषा]] में सुरक्षित रखल गेल हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=3}} ई आज तक बचल सबसे पूरा [[सुरुआती बौद्ध ग्रंथ|सुरुआती बौद्ध ग्रंथ-संग्रह]] हइ।{{sfn|Harvey|1990|p=3}}{{sfn|Maguire|2001|p=69}} एकर मुख्य संबंध ताम्रशाटीय (Tambapaṇṇiya) संप्रदाय से मानल जा हइ।<ref>{{Cite book |title=The Heart of Buddha's Teachings |last=Hahn |first=Thich Nhat Hanh |publisher=Harmony |year=2015 |pages=16}}</ref>
बौद्ध परंपरा के अनुसार, [[राजगीर]] में भगवान [[गौतम बुद्ध]] के [[महापरिनिर्वाण]] के तीन महीना बाद आयोजित [[प्रथम बौद्ध संगीति]] में [[आनन्द]] [[सुत्त पिटक]] के आउ [[उपाली]] [[विनय पिटक]] के पाठ कइलथिन। सभा में मौजूद [[अर्हत|अर्हतन]] एह पाठ के स्वीकार कइलथिन। एकरा बाद से ई उपदेश [[संघ]] द्वारा मौखिक रूप से सुरक्षित रखल गेल।
सम्राट [[अशोक]] के शासनकाल में [[श्रीलंका]] पहुँचल त्रिपिटक (टिपिटक) के शुरू में मौखिक रूप से याद रखल गेल। बाद में, ईसा पूर्व २९ में आयोजित [[चतुर्थ बौद्ध संगीति]] के समय, गौतम बुद्ध के महापरिनिर्वाण के लगभग ४५४ बरिस बाद, एकरा ताड़ के पत्तन पर लिखल गेल।{{refn|group=lower-alpha|name=fnt1|अगर पाली त्रिपिटक के मूल भाषा उत्तर भारतीय हल आउ ओकरा में सिंहली भाषा के कउनो बड़हन मिलावट नयँ हइ, तऽ ई संभावना हइ कि श्रीलंका ले जाए जाए से पहिले एकर रचना उत्तर भारत में कहीं कइल गेल हल।{{sfn|Wynne|2003|p=}}}}<ref name="Drewes 2015, page 25">{{cite journal |last=Drewes |first=David |year=2015 |title=Oral Texts in Indian Mahayana |journal=Indo-Iranian Journal |volume=58 |issue=2 |page=131 |doi=10.1163/15728536-05800051}}</ref>
एह ग्रंथन के "बुद्ध द्वारा कहल गेल" होवे के दावा के गैर-शाब्दिक अर्थ में समझल जा हइ।<ref name="Sujato Brahmali 2015">{{citation |last1=Sujato |first1=Bhante |author-link1=Bhante Sujato |last2=Brahmali |first2=Bhikkhu |year=2015 |title=The Authenticity of the Early Buddhist Texts |url=https://ocbs.org/wp-content/uploads/2015/09/authenticity.pdf |publisher=Chroniker Press |isbn=978-1-312-91150-5}}</ref>
बाद के समय तक [[भाणक]] (Bhāṇaka) परंपरा के जारी रहे से आउ दोसर स्रोत से पता चलऽ हइ कि लिखित ग्रंथन के साथे-साथ मौखिक परंपरा भी कई शताब्दी तक समानांतर रूप से चलैत रहल। एह से ई कहल जा सकऽ हइ कि ग्रंथन के लिखल जाना परंपरा के एगो नया रूप के शुरुआत हल।<ref>{{Cite web |title=THE MAHAVAMSA c.33: The Ten Kings |url=https://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/33-ten-kings/ |access-date=24 December 2020 |website=mahavamsa.org|date=8 October 2011 }}</ref> ई संभव हइ कि रूढ़िवादी भिक्षु लोग एह बदलाव के विरोध कइलक होय। दोसर कई गो नया बदलाव के नियन, एकरा भी कुछ समय बीतला के बादे सामान्य रूप से स्वीकार कइल गेल। बाद के समय में एह घटना के विवरण के एगो अइसन "संगीति" (परिषद) के रूप दे देल गेल, जे [[वट्टगामणी अभय|राजा वट्टगामणी]] के संरक्षण में आयोजित भेल हल।
भारत के दोसर बड़का बौद्ध संप्रदायन के [[आगम (बौद्ध धर्म)|आगमों (Āgamas)]] में भी अइसने उपदेश के पाठ मिलऽ हथिन। बाकिर ई पाली के बजाय दोसर [[प्राकृत]] भाषा आउ [[संस्कृत]] में लिखल गेल रहथिन। इनमा से कुछ ग्रंथन के बाद में चीनी भाषा में अनुवाद कइल गेल, जेह में सबसे पुरान अनुवाद चौथी शताब्दी ईस्वी के अंत के हइ।
श्रीलंका में सुरक्षित रहल संस्करण सबसे पूरा हइ।<ref name="BuswellLopez2013p924">{{cite book |author1=Robert E. Buswell Jr. |author2=Donald S. Lopez Jr. |title=The Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ |year=2013 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-1-4008-4805-8 |pages=924}}</ref> हालांकि, बुद्ध के महापरिनिर्वाण के लगभग एक हजार बरिस बाद, पाँचवीं चाहे छठी शताब्दी ईस्वी में, एकर बड़हन स्तर पर संपादन कइल गेल हल।<ref name="Fogelin2006p13">{{cite book |author=Lars Fogelin |title=Archaeology of Early Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=Rj-sfAJNk24C |year=2006 |publisher=AltaMira |isbn=978-0-7591-0750-2 |page=13}}</ref>
पाली त्रिपिटक के सबसे पुरान प्रामाणिक अंश [[म्यान्मार|बर्मा]] के प्यू नगर-राज्य (Pyu city-states) में मिलल हथिन। इनकर समय पाँचवीं शताब्दी के बीच से छठी शताब्दी के बीच के मानल जा हइ।<ref name="Stargardt 2000, page 25">{{cite book|last=Stargardt|first=Janice|title=Tracing Thoughts Through Things: The Oldest Pali Texts and the Early Buddhist Archaeology of India and Burma|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|location=Amsterdam|date=2000|page=25}}</ref>
पाली त्रिपिटक के तीन आम श्रेणी में बाँटल गेल हइ। एह श्रेणियन के 'पिटक' कहल जा हइ। पाली शब्द ''पिटक'' के अर्थ 'टोकरी' हइ, जेह में पहिले ताड़ के पत्तन पर लिखल पांडुलिपि रखल जा हल।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}} एह कारण ई ग्रंथ-संग्रह परंपरागत रूप से '''''त्रिपिटक (टिपिटक)''''' कहल जा हइ, जेकर अर्थ हइ "तीन टोकरी"। ई तीनों पिटक ई हथिन:
[[विनय पिटक]] ("अनुशासन के टोकरी") — एह में [[संघ (बौद्ध धर्म)|संघ]] के नियम आउ अनुशासन के विवरण देल गेल हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}<ref name="BuswellLopez2013p924" />
[[सुत्त पिटक]] ("उपदेश के टोकरी") — एह में बुद्ध के प्रवचन, उपदेश आउ कुछ धार्मिक कविता शामिल हइ। ई तीनों में सबसे बड़ पिटक हइ।{{sfn|Gombrich|2006|p=4}}
[[अभिधम्म पिटक]] — एह में बौद्ध सिद्धांतन के विस्तार से चर्चा कइल गेल हइ, खास करके मन (चेतना) के प्रकृति के बारे में। एकरा "व्यवस्थित दर्शन के टोकरी" भी कहल जा हइ।
विनय पिटक आउ सुत्त पिटक के सामग्री सुरुआती बौद्ध संप्रदायन के ग्रंथन से बहुत हद तक मिलऽ हइ। एह सामग्री के अक्सर सुरुआती बौद्ध ग्रंथ (Early Buddhist Texts) कहल जा हइ। बाकिर अभिधम्म पिटक पूरा तरह से थेरवाद के ग्रंथ-संग्रह के हिस्सा हइ। एकर दोसर बौद्ध संप्रदायन द्वारा स्वीकार कइल गेल अभिधम्म ग्रंथन से बहुत कम समानता हइ।{{sfn|Encyclopædia Britannica|2008|p=}}
==टिप्पणियां==
<references group="lower-alpha"/>
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:बौद्ध धर्म]]
[[श्रेणी:मगध]]
<references />
nhfz5xb4el59ozn47o0lm4h5qws5qzt
मगध-वज्जि युद्ध
0
18912
83647
2026-10-26T08:07:07Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox military conflict | conflict = मगध–वज्जि युद्ध | part_of = | image = | image_size = | caption = | date = ४८४–४६८ ईसा पूर्व | location = आज के [[बिहार]], [[भारत]] | pushpin_map = | pushpin_relief = | coordinates = | pushpin_map_size = | pushpi..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83647
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = मगध–वज्जि युद्ध
| part_of =
| image =
| image_size =
| caption =
| date = ४८४–४६८ ईसा पूर्व
| location = आज के [[बिहार]], [[भारत]]
| pushpin_map =
| pushpin_relief =
| coordinates =
| pushpin_map_size =
| pushpin_mark_size =
| pushpin_caption =
| pushpin_label =
| territory = [[Magadha (Mahajanapada)|मगध]] द्वारा [[वज्जिका संघ]] के इलाका पर कब्जा
| result = मगध के विजय
| combatant1 = [[Haryanka dynasty|मगध]]
| combatant2 = [[Vajjika League|वज्जिका संघ]]
| commander1 = [[अजातशत्रु]]
| commander2 = [[चेटक]]{{Suicide}}
| strength1 = अज्ञात
| strength2 = अज्ञात
| casualties2 = अज्ञात
| campaignbox =
| casualties1 = अज्ञात
}}
'''मगध–वज्जि युद्ध''' [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के [[हर्यंक राजवंश]] आउ ओकर पड़ोसी [[वज्जिका संघ]] के बीच लड़ल गेल एगो संघर्ष हल। वज्जिका संघ के नेतृत्व [[लिच्छवि (जनजाति)|लिच्छवियन]] के हाथ में हल। एह युद्ध के उल्लेख [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] आउ [[जैन धर्म|जैन]] दुनो परंपरा में मिलऽ हइ। युद्ध के अंत वज्जिका संघ के हार आउ मगध द्वारा ओकर इलाका पर कब्जा के साथ भेल।<ref name=Basham1951>{{cite journal | author= A. L Basham | title= Ajātasattu's War with the Licchavis | journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume = 14| year=1951 | pages= 37–41|jstor = 44303932}}</ref><ref name=Pandita2011>{{cite journal |last1=Pandita |first1=Ven |title=The Buddha and the Māgadha-Vajjī War |journal=Journal of Buddhist Ethics |date=2011 |volume=18 |pages=126–144 |url=https://www.researchgate.net/publication/291043681 |accessdate=2 August 2020}}</ref>
==युद्ध के पृष्ठभूमि आउ घटनाक्रम==
{{multiple image
| align = right
| caption_align = center
| direction = vertical
| total_width = 250
| image1 = The eastern Gangetic plain before Ajatasattu's, Vidudabha's and Udayana's conquests.jpg
| caption1 = अजातशत्रु के विजय से पहिले पूरबी गंगा के मैदान के नक्शा
| image2 = The eastern Gangetic plain after Ajatasattu's, Vidudabha's and Udayana's conquests.jpg
| caption2 = वज्जिका संघ आउ मोरिया पर अजातशत्रु के विजय के बाद पूरबी गंगा के मैदान के नक्शा
| footer =
}}
[[File:Ajatashatru of Magadha makes a midnight call.jpg|thumb|मगध के अजातशत्रु के चित्रण]]
लिच्छवियन आउ दक्खिन के उनकर पड़ोसी राज्य [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के संबंध शुरू में अच्छा हल। मगध के राजा [[बिम्बिसार|बिम्बिसार]] के पत्नी वासवी, वैशाली के राजकुमारी रहथिन। ऊ लिच्छवि ''[[Nayak (title)|नायक]]'' (सेनापति) सकल के बेटा सिंह के बेटी रहथिन।<ref>{{Cite web |title=Nayaka - Captain |url=https://www.learnsanskrit.cc/translate?search=captain&dir=es |access-date=23 March 2025 |website=www.learnsanskrit.cc}}</ref> हालांकि, लिच्छवि आउ मगध के बीच समय-समय पर तनाव भी पैदा होवऽ हल। अइसने एगो घटना मल्लक लोग के राजधानी [[कुसीनारा|कुशीनगर]] में [[गौतम बुद्ध]] के मृत्यु के बाद उनकर [[बुद्ध से जुड़ल अवशेष|अवशेष]] हासिल करे के प्रतियोगिता हल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
एगो आउ घटना में लिच्छवियन [[गंगा]] नदी के पार से मगध के इलाका पर हमला कइलक हल। कुछ समय बाद लिच्छवियन द्वारा मगध के राजा बिम्बिसार के साथ कइल गेल एगो गंभीर अपमान के चलते मगध आउ लिच्छवि के संबंध स्थायी रूप से खराब हो गेल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
लिच्छवि आउ मगध के बीच दुश्मनी [[अजातशत्रु]] के शासनकाल में भी जारी रहल। अजातशत्रु, बिम्बिसार के बेटा रहथिन, जेकरा बिम्बिसार के दोसर लिच्छवि पत्नी वासवी से जन्म होल हल। अजातशत्रु बिम्बिसार के हत्या करके मगध के सिंहासन पर कब्जा कर लेलथिन।
अंत में लिच्छवियन अजातशत्रु के छोट सौतेला भाई आउ [[अंग|अंग]] के राज्यपाल वेहल्ल के विद्रोह में समर्थन देलक। वेहल्ल, बिम्बिसार के उनकर दोसर लिच्छवि पत्नी चेलना से जन्मल बेटा रहथिन। चेलना, [[चेटक|चेडग]] के बेटी रहथिन। चेडग लिच्छवि गणराज्य आउ वज्जिका संघ दुनो के ''गणमुख्य'' (प्रमुख) रहथिन।
अजातशत्रु के खिलाफ साजिश करे के बात सामने आवे के बाद बिम्बिसार उनकरा से नाराज हो गेलथिन आउ वेहल्ल के अपना उत्तराधिकारी चुने के फैसला कइलथिन। अजातशत्रु द्वारा सिंहासन पर कब्जा कइला के बाद लिच्छवियन वेहल्ल के मगध के गद्दी पर बइठावे के प्रयास कइलक आउ विद्रोह खातिर ओकरा अपना राजधानी वैशाली के इस्तेमाल करे देलक।
विद्रोह असफल हो गेला पर वेहल्ल अपना नाना के घर, लिच्छवि आउ वज्जिका के राजधानी [[वैशाली (प्राचीन नगर)|वैशाली]], में शरण लेलथिन। एकरा बाद अजातशत्रु बार-बार लिच्छवि-वज्जिका संघ से बातचीत करे के कोशिश कइलथिन। जब बातचीत के प्रयास लगातार असफल हो गेल, तऽ अजातशत्रु ४८४ ईसा पूर्व में वज्जिका संघ के खिलाफ युद्ध के घोषणा कइलथिन।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
लिच्छवि आउ मगध के बीच तनाव के एगो आउ कारण गंगा नदी के किनारे स्थित कोटिगाम के सीमाई चौकी हल। लिच्छवियन के नेतृत्व वाला वज्जिका संघ के लोग ओहिजा से नियमित रूप से सब कीमती सामान ले जा हल आउ मगध के लोग खातिर कुछो नयँ छोड़ऽ हल। एह से अजातशत्रु बदला लेवे खातिर वज्जिका संघ के नष्ट करे के फैसला कइलथिन। एकर एगो आउ कारण ई हल कि ऊ एगो महत्वाकांक्षी साम्राज्य-विस्तार करे वाला शासक रहथिन। उनकर माई वासवी वैदेही वंश से जुड़ल लिच्छवि राजकुमारी रहथिन, आउ अजातशत्रु पुरान [[महाविदेह|विदेह]] राज्य के इलाका पर कब्जा करे चाहऽ हलथिन, जे ओह समय वज्जिका संघ के हिस्सा बन चुकल हल।
वज्जिका संघ के प्रति अजातशत्रु के दुश्मनी के एगो कारण मगध आउ वज्जिका संघ के अलग-अलग राजनीतिक व्यवस्था भी हल। मगध में राजतंत्र हल, जबकि वज्जिका संघ गणतांत्रिक व्यवस्था पर चलऽ हल। ई स्थिति कुछ हद तक [[प्राचीन यूनान]] के राजतंत्रीय राज्य [[स्पार्टा]] आउ लोकतांत्रिक शासन वाला [[शास्त्रीय एथेंस|एथेंस]] के बीच के विरोध के नियन हल। अइसने तनाव [[मकदूनिया (प्राचीन राज्य)|प्राचीन मकदूनिया]] के राजा [[मकदूनिया के फिलिप द्वितीय|फिलिप द्वितीय]] आउ एथेंस तथा [[शास्त्रीय थीब्स|थीब्स]] के गणराज्यन के बीच भी रहल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
वज्जिका संघ के सदस्य होवे के चलते [[विदेह|वैदेह]], [[नाय|नायिक]] आउ [[मल्ल (जनजाति)|मल्लक]] लोग पर भी अजातशत्रु के हमला के खतरा मंडरा रहल हल। युद्ध शुरू होवे से पहिले वज्जिका संघ के ''गणमुख्य'' [[चेटक|चेडग]] लिच्छवि आउ मल्लक के गणमुख्य लोग के साथ युद्ध के बारे में विचार-विमर्श कइलथिन। एह कारण वैदेह, नायिक आउ मल्लक लोग मगध के खिलाफ वज्जिका संघ के पक्ष में लड़ल।
शुरुआत में वज्जिका संघ के सेना अजातशत्रु के मुकाबला में एतना मजबूत हल कि ऊ ओकरा पर जीत हासिल न कर सकलथिन। अंत में अजातशत्रु के लगभग दस बरिस तक कूटनीति आउ षड्यंत्र के सहारा लेवे पड़ल। आखिरकार ४६८ ईसा पूर्व तक ऊ वज्जिका संघ के हरा देलथिन आउ ओकर इलाका—लिच्छवि, विदेह आउ नाय—के मगध राज्य में मिला लेलथिन। मल्लक लोग आपन स्वतंत्रता बचा लेलक, बाकिर उनकर राजनीतिक महत्व घट गेल।
हालांकि, अजातशत्रु से हार के बादो लिच्छवि लोग पूरी तरह समाप्त नयँ भेल। पुरान लिच्छवि गणराज्य के संस्थान मगध के शासन के तहत कुछ स्थानीय स्वायत्तता के साथ बनल रहल। एकर एगो प्रमाण ई हइ कि लिच्छवि परिषद जैन धर्म के [[तीर्थंकर]] [[महावीर]] के मृत्यु के याद में एगो उत्सव शुरू कइलक हल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}{{sfn|Sharma|1968|p=136-158}}{{sfn|Sharma|1968|p=169-181}}
==लोकप्रिय संस्कृति में==
''[[:th:สามัคคีเภทคำฉันท์|Samakkhi Phet Kham Chan]]'' थाई साहित्य के एगो रचना हइ, जेकर रचनाकार [[:th:ชิต บุรทัต|चित बुरथत]] हथिन। ई रचना बौद्ध परंपरा में दर्ज एह युद्ध पर आधारित हइ।
==ईहो देखीं==
* [[मगध से जुड़ल युद्धन के सूची]]
==संदर्भ==
{{reflist}}
==स्रोत==
* {{cite book |last=Sharma |first=J. P. |author-link= |date=1968 |title=Republics in Ancient India, C. 1500 B.C.-500 B.C. |url= |location=[[Leiden]], [[Netherlands]] |publisher=[[Brill Publishers|E. J. Brill]] |page= |isbn=978-9-004-02015-3 }}
[[श्रेणी:मगध]]
tiko9es0b6h1kpf78ksgp3l40yfywhu
83648
83647
2026-10-26T08:07:35Z
Kandarpajit Kallol
168
83648
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = मगध–वज्जि युद्ध
| part_of =
| image =
| image_size =
| caption =
| date = ४८४–४६८ ईसा पूर्व
| location = आज के [[बिहार]], [[भारत]]
| pushpin_map =
| pushpin_relief =
| coordinates =
| pushpin_map_size =
| pushpin_mark_size =
| pushpin_caption =
| pushpin_label =
| territory = [[Magadha (Mahajanapada)|मगध]] द्वारा [[वज्जिका संघ]] के इलाका पर कब्जा
| result = मगध के विजय
| combatant1 = [[Haryanka dynasty|मगध]]
| combatant2 = [[Vajjika League|वज्जिका संघ]]
| commander1 = [[अजातशत्रु]]
| commander2 = [[चेटक]]{{Suicide}}
| strength1 = अज्ञात
| strength2 = अज्ञात
| casualties2 = अज्ञात
| campaignbox =
| casualties1 = अज्ञात
}}
'''मगध–वज्जि युद्ध''' [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के [[हर्यंक राजवंश]] आउ ओकर पड़ोसी [[वज्जिका संघ]] के बीच लड़ल गेल एगो संघर्ष हल। वज्जिका संघ के नेतृत्व [[लिच्छवि (जनजाति)|लिच्छवियन]] के हाथ में हल। एह युद्ध के उल्लेख [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] आउ [[जैन धर्म|जैन]] दुनो परंपरा में मिलऽ हइ। युद्ध के अंत वज्जिका संघ के हार आउ मगध द्वारा ओकर इलाका पर कब्जा के साथ भेल।<ref name=Basham1951>{{cite journal | author= A. L Basham | title= Ajātasattu's War with the Licchavis | journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume = 14| year=1951 | pages= 37–41|jstor = 44303932}}</ref><ref name=Pandita2011>{{cite journal |last1=Pandita |first1=Ven |title=The Buddha and the Māgadha-Vajjī War |journal=Journal of Buddhist Ethics |date=2011 |volume=18 |pages=126–144 |url=https://www.researchgate.net/publication/291043681 |accessdate=2 August 2020}}</ref>
==युद्ध के पृष्ठभूमि आउ घटनाक्रम==
{{multiple image
| align = right
| caption_align = center
| direction = vertical
| total_width = 250
| image1 = The eastern Gangetic plain before Ajatasattu's, Vidudabha's and Udayana's conquests.jpg
| caption1 = अजातशत्रु के विजय से पहिले पूरबी गंगा के मैदान के नक्शा
| image2 = The eastern Gangetic plain after Ajatasattu's, Vidudabha's and Udayana's conquests.jpg
| caption2 = वज्जिका संघ आउ मोरिया पर अजातशत्रु के विजय के बाद पूरबी गंगा के मैदान के नक्शा
| footer =
}}
[[File:Ajatashatru of Magadha makes a midnight call.jpg|thumb|मगध के अजातशत्रु के चित्रण]]
लिच्छवियन आउ दक्खिन के उनकर पड़ोसी राज्य [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के संबंध शुरू में अच्छा हल। मगध के राजा [[बिम्बिसार|बिम्बिसार]] के पत्नी वासवी, वैशाली के राजकुमारी रहथिन। ऊ लिच्छवि ''[[Nayak (title)|नायक]]'' (सेनापति) सकल के बेटा सिंह के बेटी रहथिन।<ref>{{Cite web |title=Nayaka - Captain |url=https://www.learnsanskrit.cc/translate?search=captain&dir=es |access-date=23 March 2025 |website=www.learnsanskrit.cc}}</ref> हालांकि, लिच्छवि आउ मगध के बीच समय-समय पर तनाव भी पैदा होवऽ हल। अइसने एगो घटना मल्लक लोग के राजधानी [[कुसीनारा|कुशीनगर]] में [[गौतम बुद्ध]] के मृत्यु के बाद उनकर [[बुद्ध से जुड़ल अवशेष|अवशेष]] हासिल करे के प्रतियोगिता हल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
एगो आउ घटना में लिच्छवियन [[गंगा]] नदी के पार से मगध के इलाका पर हमला कइलक हल। कुछ समय बाद लिच्छवियन द्वारा मगध के राजा बिम्बिसार के साथ कइल गेल एगो गंभीर अपमान के चलते मगध आउ लिच्छवि के संबंध स्थायी रूप से खराब हो गेल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
लिच्छवि आउ मगध के बीच दुश्मनी [[अजातशत्रु]] के शासनकाल में भी जारी रहल। अजातशत्रु, बिम्बिसार के बेटा रहथिन, जेकरा बिम्बिसार के दोसर लिच्छवि पत्नी वासवी से जन्म होल हल। अजातशत्रु बिम्बिसार के हत्या करके मगध के सिंहासन पर कब्जा कर लेलथिन।
अंत में लिच्छवियन अजातशत्रु के छोट सौतेला भाई आउ [[अंग|अंग]] के राज्यपाल वेहल्ल के विद्रोह में समर्थन देलक। वेहल्ल, बिम्बिसार के उनकर दोसर लिच्छवि पत्नी चेलना से जन्मल बेटा रहथिन। चेलना, [[चेटक|चेडग]] के बेटी रहथिन। चेडग लिच्छवि गणराज्य आउ वज्जिका संघ दुनो के ''गणमुख्य'' (प्रमुख) रहथिन।
अजातशत्रु के खिलाफ साजिश करे के बात सामने आवे के बाद बिम्बिसार उनकरा से नाराज हो गेलथिन आउ वेहल्ल के अपना उत्तराधिकारी चुने के फैसला कइलथिन। अजातशत्रु द्वारा सिंहासन पर कब्जा कइला के बाद लिच्छवियन वेहल्ल के मगध के गद्दी पर बइठावे के प्रयास कइलक आउ विद्रोह खातिर ओकरा अपना राजधानी वैशाली के इस्तेमाल करे देलक।
विद्रोह असफल हो गेला पर वेहल्ल अपना नाना के घर, लिच्छवि आउ वज्जिका के राजधानी [[वैशाली (प्राचीन नगर)|वैशाली]], में शरण लेलथिन। एकरा बाद अजातशत्रु बार-बार लिच्छवि-वज्जिका संघ से बातचीत करे के कोशिश कइलथिन। जब बातचीत के प्रयास लगातार असफल हो गेल, तऽ अजातशत्रु ४८४ ईसा पूर्व में वज्जिका संघ के खिलाफ युद्ध के घोषणा कइलथिन।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
लिच्छवि आउ मगध के बीच तनाव के एगो आउ कारण गंगा नदी के किनारे स्थित कोटिगाम के सीमाई चौकी हल। लिच्छवियन के नेतृत्व वाला वज्जिका संघ के लोग ओहिजा से नियमित रूप से सब कीमती सामान ले जा हल आउ मगध के लोग खातिर कुछो नयँ छोड़ऽ हल। एह से अजातशत्रु बदला लेवे खातिर वज्जिका संघ के नष्ट करे के फैसला कइलथिन। एकर एगो आउ कारण ई हल कि ऊ एगो महत्वाकांक्षी साम्राज्य-विस्तार करे वाला शासक रहथिन। उनकर माई वासवी वैदेही वंश से जुड़ल लिच्छवि राजकुमारी रहथिन, आउ अजातशत्रु पुरान [[महाविदेह|विदेह]] राज्य के इलाका पर कब्जा करे चाहऽ हलथिन, जे ओह समय वज्जिका संघ के हिस्सा बन चुकल हल।
वज्जिका संघ के प्रति अजातशत्रु के दुश्मनी के एगो कारण मगध आउ वज्जिका संघ के अलग-अलग राजनीतिक व्यवस्था भी हल। मगध में राजतंत्र हल, जबकि वज्जिका संघ गणतांत्रिक व्यवस्था पर चलऽ हल। ई स्थिति कुछ हद तक [[प्राचीन यूनान]] के राजतंत्रीय राज्य [[स्पार्टा]] आउ लोकतांत्रिक शासन वाला [[शास्त्रीय एथेंस|एथेंस]] के बीच के विरोध के नियन हल। अइसने तनाव [[मकदूनिया (प्राचीन राज्य)|प्राचीन मकदूनिया]] के राजा [[मकदूनिया के फिलिप द्वितीय|फिलिप द्वितीय]] आउ एथेंस तथा [[शास्त्रीय थीब्स|थीब्स]] के गणराज्यन के बीच भी रहल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
वज्जिका संघ के सदस्य होवे के चलते [[विदेह|वैदेह]], [[नाय|नायिक]] आउ [[मल्ल (जनजाति)|मल्लक]] लोग पर भी अजातशत्रु के हमला के खतरा मंडरा रहल हल। युद्ध शुरू होवे से पहिले वज्जिका संघ के ''गणमुख्य'' [[चेटक|चेडग]] लिच्छवि आउ मल्लक के गणमुख्य लोग के साथ युद्ध के बारे में विचार-विमर्श कइलथिन। एह कारण वैदेह, नायिक आउ मल्लक लोग मगध के खिलाफ वज्जिका संघ के पक्ष में लड़ल।
शुरुआत में वज्जिका संघ के सेना अजातशत्रु के मुकाबला में एतना मजबूत हल कि ऊ ओकरा पर जीत हासिल न कर सकलथिन। अंत में अजातशत्रु के लगभग दस बरिस तक कूटनीति आउ षड्यंत्र के सहारा लेवे पड़ल। आखिरकार ४६८ ईसा पूर्व तक ऊ वज्जिका संघ के हरा देलथिन आउ ओकर इलाका—लिच्छवि, विदेह आउ नाय—के मगध राज्य में मिला लेलथिन। मल्लक लोग आपन स्वतंत्रता बचा लेलक, बाकिर उनकर राजनीतिक महत्व घट गेल।
हालांकि, अजातशत्रु से हार के बादो लिच्छवि लोग पूरी तरह समाप्त नयँ भेल। पुरान लिच्छवि गणराज्य के संस्थान मगध के शासन के तहत कुछ स्थानीय स्वायत्तता के साथ बनल रहल। एकर एगो प्रमाण ई हइ कि लिच्छवि परिषद जैन धर्म के [[तीर्थंकर]] [[महावीर]] के मृत्यु के याद में एगो उत्सव शुरू कइलक हल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}{{sfn|Sharma|1968|p=136-158}}{{sfn|Sharma|1968|p=169-181}}
==लोकप्रिय संस्कृति में==
''[[:th:สามัคคีเภทคำฉันท์|Samakkhi Phet Kham Chan]]'' थाई साहित्य के एगो रचना हइ, जेकर रचनाकार [[:th:ชิต บุรทัต|चित बुरथत]] हथिन। ई रचना बौद्ध परंपरा में दर्ज एह युद्ध पर आधारित हइ।
==संदर्भ==
{{reflist}}
==स्रोत==
* {{cite book |last=Sharma |first=J. P. |author-link= |date=1968 |title=Republics in Ancient India, C. 1500 B.C.-500 B.C. |url= |location=[[Leiden]], [[Netherlands]] |publisher=[[Brill Publishers|E. J. Brill]] |page= |isbn=978-9-004-02015-3 }}
[[श्रेणी:मगध]]
lk8p1gk0tbm934ze9hqfhse7108khq5
83649
83648
2026-10-26T08:08:50Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83649
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = मगध–वज्जि युद्ध
| part_of =
| image =
| image_size =
| caption =
| date = ४८४–४६८ ईसा पूर्व
| location = आज के [[बिहार]], [[भारत]]
| pushpin_map =
| pushpin_relief =
| coordinates =
| pushpin_map_size =
| pushpin_mark_size =
| pushpin_caption =
| pushpin_label =
| territory = [[मगध]] द्वारा [[वज्जिका संघ]] के इलाका पर कब्जा
| result = मगध के विजय
| combatant1 = [[Haryanka dynasty|मगध]]
| combatant2 = [[Vajjika League|वज्जिका संघ]]
| commander1 = [[अजातशत्रु]]
| commander2 = [[चेटक]]{{Suicide}}
| strength1 = अज्ञात
| strength2 = अज्ञात
| casualties2 = अज्ञात
| campaignbox =
| casualties1 = अज्ञात
}}
'''मगध–वज्जि युद्ध''' [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के [[हर्यंक राजवंश]] आउ ओकर पड़ोसी [[वज्जिका संघ]] के बीच लड़ल गेल एगो संघर्ष हल। वज्जिका संघ के नेतृत्व [[लिच्छवि (जनजाति)|लिच्छवियन]] के हाथ में हल। एह युद्ध के उल्लेख [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] आउ [[जैन धर्म|जैन]] दुनो परंपरा में मिलऽ हइ। युद्ध के अंत वज्जिका संघ के हार आउ मगध द्वारा ओकर इलाका पर कब्जा के साथ भेल।<ref name=Basham1951>{{cite journal | author= A. L Basham | title= Ajātasattu's War with the Licchavis | journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume = 14| year=1951 | pages= 37–41|jstor = 44303932}}</ref><ref name=Pandita2011>{{cite journal |last1=Pandita |first1=Ven |title=The Buddha and the Māgadha-Vajjī War |journal=Journal of Buddhist Ethics |date=2011 |volume=18 |pages=126–144 |url=https://www.researchgate.net/publication/291043681 |accessdate=2 August 2020}}</ref>
==युद्ध के पृष्ठभूमि आउ घटनाक्रम==
{{multiple image
| align = right
| caption_align = center
| direction = vertical
| total_width = 250
| image1 = The eastern Gangetic plain before Ajatasattu's, Vidudabha's and Udayana's conquests.jpg
| caption1 = अजातशत्रु के विजय से पहिले पूरबी गंगा के मैदान के नक्शा
| image2 = The eastern Gangetic plain after Ajatasattu's, Vidudabha's and Udayana's conquests.jpg
| caption2 = वज्जिका संघ आउ मोरिया पर अजातशत्रु के विजय के बाद पूरबी गंगा के मैदान के नक्शा
| footer =
}}
[[File:Ajatashatru of Magadha makes a midnight call.jpg|thumb|मगध के अजातशत्रु के चित्रण]]
लिच्छवियन आउ दक्खिन के उनकर पड़ोसी राज्य [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के संबंध शुरू में अच्छा हल। मगध के राजा [[बिम्बिसार|बिम्बिसार]] के पत्नी वासवी, वैशाली के राजकुमारी रहथिन। ऊ लिच्छवि ''[[Nayak (title)|नायक]]'' (सेनापति) सकल के बेटा सिंह के बेटी रहथिन।<ref>{{Cite web |title=Nayaka - Captain |url=https://www.learnsanskrit.cc/translate?search=captain&dir=es |access-date=23 March 2025 |website=www.learnsanskrit.cc}}</ref> हालांकि, लिच्छवि आउ मगध के बीच समय-समय पर तनाव भी पैदा होवऽ हल। अइसने एगो घटना मल्लक लोग के राजधानी [[कुसीनारा|कुशीनगर]] में [[गौतम बुद्ध]] के मृत्यु के बाद उनकर [[बुद्ध से जुड़ल अवशेष|अवशेष]] हासिल करे के प्रतियोगिता हल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
एगो आउ घटना में लिच्छवियन [[गंगा]] नदी के पार से मगध के इलाका पर हमला कइलक हल। कुछ समय बाद लिच्छवियन द्वारा मगध के राजा बिम्बिसार के साथ कइल गेल एगो गंभीर अपमान के चलते मगध आउ लिच्छवि के संबंध स्थायी रूप से खराब हो गेल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
लिच्छवि आउ मगध के बीच दुश्मनी [[अजातशत्रु]] के शासनकाल में भी जारी रहल। अजातशत्रु, बिम्बिसार के बेटा रहथिन, जेकरा बिम्बिसार के दोसर लिच्छवि पत्नी वासवी से जन्म होल हल। अजातशत्रु बिम्बिसार के हत्या करके मगध के सिंहासन पर कब्जा कर लेलथिन।
अंत में लिच्छवियन अजातशत्रु के छोट सौतेला भाई आउ [[अंग|अंग]] के राज्यपाल वेहल्ल के विद्रोह में समर्थन देलक। वेहल्ल, बिम्बिसार के उनकर दोसर लिच्छवि पत्नी चेलना से जन्मल बेटा रहथिन। चेलना, [[चेटक|चेडग]] के बेटी रहथिन। चेडग लिच्छवि गणराज्य आउ वज्जिका संघ दुनो के ''गणमुख्य'' (प्रमुख) रहथिन।
अजातशत्रु के खिलाफ साजिश करे के बात सामने आवे के बाद बिम्बिसार उनकरा से नाराज हो गेलथिन आउ वेहल्ल के अपना उत्तराधिकारी चुने के फैसला कइलथिन। अजातशत्रु द्वारा सिंहासन पर कब्जा कइला के बाद लिच्छवियन वेहल्ल के मगध के गद्दी पर बइठावे के प्रयास कइलक आउ विद्रोह खातिर ओकरा अपना राजधानी वैशाली के इस्तेमाल करे देलक।
विद्रोह असफल हो गेला पर वेहल्ल अपना नाना के घर, लिच्छवि आउ वज्जिका के राजधानी [[वैशाली (प्राचीन नगर)|वैशाली]], में शरण लेलथिन। एकरा बाद अजातशत्रु बार-बार लिच्छवि-वज्जिका संघ से बातचीत करे के कोशिश कइलथिन। जब बातचीत के प्रयास लगातार असफल हो गेल, तऽ अजातशत्रु ४८४ ईसा पूर्व में वज्जिका संघ के खिलाफ युद्ध के घोषणा कइलथिन।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
लिच्छवि आउ मगध के बीच तनाव के एगो आउ कारण गंगा नदी के किनारे स्थित कोटिगाम के सीमाई चौकी हल। लिच्छवियन के नेतृत्व वाला वज्जिका संघ के लोग ओहिजा से नियमित रूप से सब कीमती सामान ले जा हल आउ मगध के लोग खातिर कुछो नयँ छोड़ऽ हल। एह से अजातशत्रु बदला लेवे खातिर वज्जिका संघ के नष्ट करे के फैसला कइलथिन। एकर एगो आउ कारण ई हल कि ऊ एगो महत्वाकांक्षी साम्राज्य-विस्तार करे वाला शासक रहथिन। उनकर माई वासवी वैदेही वंश से जुड़ल लिच्छवि राजकुमारी रहथिन, आउ अजातशत्रु पुरान [[महाविदेह|विदेह]] राज्य के इलाका पर कब्जा करे चाहऽ हलथिन, जे ओह समय वज्जिका संघ के हिस्सा बन चुकल हल।
वज्जिका संघ के प्रति अजातशत्रु के दुश्मनी के एगो कारण मगध आउ वज्जिका संघ के अलग-अलग राजनीतिक व्यवस्था भी हल। मगध में राजतंत्र हल, जबकि वज्जिका संघ गणतांत्रिक व्यवस्था पर चलऽ हल। ई स्थिति कुछ हद तक [[प्राचीन यूनान]] के राजतंत्रीय राज्य [[स्पार्टा]] आउ लोकतांत्रिक शासन वाला [[शास्त्रीय एथेंस|एथेंस]] के बीच के विरोध के नियन हल। अइसने तनाव [[मकदूनिया (प्राचीन राज्य)|प्राचीन मकदूनिया]] के राजा [[मकदूनिया के फिलिप द्वितीय|फिलिप द्वितीय]] आउ एथेंस तथा [[शास्त्रीय थीब्स|थीब्स]] के गणराज्यन के बीच भी रहल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
वज्जिका संघ के सदस्य होवे के चलते [[विदेह|वैदेह]], [[नाय|नायिक]] आउ [[मल्ल (जनजाति)|मल्लक]] लोग पर भी अजातशत्रु के हमला के खतरा मंडरा रहल हल। युद्ध शुरू होवे से पहिले वज्जिका संघ के ''गणमुख्य'' [[चेटक|चेडग]] लिच्छवि आउ मल्लक के गणमुख्य लोग के साथ युद्ध के बारे में विचार-विमर्श कइलथिन। एह कारण वैदेह, नायिक आउ मल्लक लोग मगध के खिलाफ वज्जिका संघ के पक्ष में लड़ल।
शुरुआत में वज्जिका संघ के सेना अजातशत्रु के मुकाबला में एतना मजबूत हल कि ऊ ओकरा पर जीत हासिल न कर सकलथिन। अंत में अजातशत्रु के लगभग दस बरिस तक कूटनीति आउ षड्यंत्र के सहारा लेवे पड़ल। आखिरकार ४६८ ईसा पूर्व तक ऊ वज्जिका संघ के हरा देलथिन आउ ओकर इलाका—लिच्छवि, विदेह आउ नाय—के मगध राज्य में मिला लेलथिन। मल्लक लोग आपन स्वतंत्रता बचा लेलक, बाकिर उनकर राजनीतिक महत्व घट गेल।
हालांकि, अजातशत्रु से हार के बादो लिच्छवि लोग पूरी तरह समाप्त नयँ भेल। पुरान लिच्छवि गणराज्य के संस्थान मगध के शासन के तहत कुछ स्थानीय स्वायत्तता के साथ बनल रहल। एकर एगो प्रमाण ई हइ कि लिच्छवि परिषद जैन धर्म के [[तीर्थंकर]] [[महावीर]] के मृत्यु के याद में एगो उत्सव शुरू कइलक हल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}{{sfn|Sharma|1968|p=136-158}}{{sfn|Sharma|1968|p=169-181}}
==लोकप्रिय संस्कृति में==
''[[:th:สามัคคีเภทคำฉันท์|Samakkhi Phet Kham Chan]]'' थाई साहित्य के एगो रचना हइ, जेकर रचनाकार [[:th:ชิต บุรทัต|चित बुरथत]] हथिन। ई रचना बौद्ध परंपरा में दर्ज एह युद्ध पर आधारित हइ।
==संदर्भ==
{{reflist}}
==स्रोत==
* {{cite book |last=Sharma |first=J. P. |author-link= |date=1968 |title=Republics in Ancient India, C. 1500 B.C.-500 B.C. |url= |location=[[Leiden]], [[Netherlands]] |publisher=[[Brill Publishers|E. J. Brill]] |page= |isbn=978-9-004-02015-3 }}
[[श्रेणी:मगध]]
72drtmft1dyykouzyc5au9k81h6hnxf
83650
83649
2026-10-26T08:09:24Z
Kandarpajit Kallol
168
83650
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox military conflict
| conflict = मगध–वज्जि युद्ध
| part_of =
| image =
| image_size =
| caption =
| date = ४८४–४६८ ईसा पूर्व
| location = आज के [[बिहार]], [[भारत]]
| pushpin_map =
| pushpin_relief =
| coordinates =
| pushpin_map_size =
| pushpin_mark_size =
| pushpin_caption =
| pushpin_label =
| territory = [[मगध]] द्वारा [[वज्जिका संघ]] के इलाका पर कब्जा
| result = मगध के विजय
| combatant1 = [[Haryanka dynasty|मगध]]
| combatant2 = [[Vajjika League|वज्जिका संघ]]
| commander1 = [[अजातशत्रु]]
| commander2 = [[चेटक]]{{Suicide}}
| strength1 = अज्ञात
| strength2 = अज्ञात
| casualties2 = अज्ञात
| campaignbox =
| casualties1 = अज्ञात
}}
'''मगध–वज्जि युद्ध''' [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के [[हर्यंक राजवंश]] आउ ओकर पड़ोसी [[वज्जिका संघ]] के बीच लड़ल गेल एगो संघर्ष हल। वज्जिका संघ के नेतृत्व [[लिच्छवि (जनजाति)|लिच्छवियन]] के हाथ में हल। एह युद्ध के उल्लेख [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] आउ [[जैन धर्म|जैन]] दुनो परंपरा में मिलऽ हइ। युद्ध के अंत वज्जिका संघ के हार आउ मगध द्वारा ओकर इलाका पर कब्जा के साथ भेल।<ref name=Basham1951>{{cite journal | author= A. L Basham | title= Ajātasattu's War with the Licchavis | journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume = 14| year=1951 | pages= 37–41|jstor = 44303932}}</ref><ref name=Pandita2011>{{cite journal |last1=Pandita |first1=Ven |title=The Buddha and the Māgadha-Vajjī War |journal=Journal of Buddhist Ethics |date=2011 |volume=18 |pages=126–144 |url=https://www.researchgate.net/publication/291043681 |accessdate=2 August 2020}}</ref>
==युद्ध के पृष्ठभूमि आउ घटनाक्रम==
{{multiple image
| align = right
| caption_align = center
| direction = vertical
| total_width = 250
| image1 = The eastern Gangetic plain before Ajatasattu's, Vidudabha's and Udayana's conquests.jpg
| caption1 = अजातशत्रु के विजय से पहिले पूरबी गंगा के मैदान के नक्शा
| image2 = The eastern Gangetic plain after Ajatasattu's, Vidudabha's and Udayana's conquests.jpg
| caption2 = वज्जिका संघ आउ मोरिया पर अजातशत्रु के विजय के बाद पूरबी गंगा के मैदान के नक्शा
| footer =
}}
लिच्छवियन आउ दक्खिन के उनकर पड़ोसी राज्य [[मगध (महाजनपद)|मगध]] के संबंध शुरू में अच्छा हल। मगध के राजा [[बिम्बिसार|बिम्बिसार]] के पत्नी वासवी, वैशाली के राजकुमारी रहथिन। ऊ लिच्छवि ''[[Nayak (title)|नायक]]'' (सेनापति) सकल के बेटा सिंह के बेटी रहथिन।<ref>{{Cite web |title=Nayaka - Captain |url=https://www.learnsanskrit.cc/translate?search=captain&dir=es |access-date=23 March 2025 |website=www.learnsanskrit.cc}}</ref> हालांकि, लिच्छवि आउ मगध के बीच समय-समय पर तनाव भी पैदा होवऽ हल। अइसने एगो घटना मल्लक लोग के राजधानी [[कुसीनारा|कुशीनगर]] में [[गौतम बुद्ध]] के मृत्यु के बाद उनकर [[बुद्ध से जुड़ल अवशेष|अवशेष]] हासिल करे के प्रतियोगिता हल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
एगो आउ घटना में लिच्छवियन [[गंगा]] नदी के पार से मगध के इलाका पर हमला कइलक हल। कुछ समय बाद लिच्छवियन द्वारा मगध के राजा बिम्बिसार के साथ कइल गेल एगो गंभीर अपमान के चलते मगध आउ लिच्छवि के संबंध स्थायी रूप से खराब हो गेल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
लिच्छवि आउ मगध के बीच दुश्मनी [[अजातशत्रु]] के शासनकाल में भी जारी रहल। अजातशत्रु, बिम्बिसार के बेटा रहथिन, जेकरा बिम्बिसार के दोसर लिच्छवि पत्नी वासवी से जन्म होल हल। अजातशत्रु बिम्बिसार के हत्या करके मगध के सिंहासन पर कब्जा कर लेलथिन।
अंत में लिच्छवियन अजातशत्रु के छोट सौतेला भाई आउ [[अंग|अंग]] के राज्यपाल वेहल्ल के विद्रोह में समर्थन देलक। वेहल्ल, बिम्बिसार के उनकर दोसर लिच्छवि पत्नी चेलना से जन्मल बेटा रहथिन। चेलना, [[चेटक|चेडग]] के बेटी रहथिन। चेडग लिच्छवि गणराज्य आउ वज्जिका संघ दुनो के ''गणमुख्य'' (प्रमुख) रहथिन।
अजातशत्रु के खिलाफ साजिश करे के बात सामने आवे के बाद बिम्बिसार उनकरा से नाराज हो गेलथिन आउ वेहल्ल के अपना उत्तराधिकारी चुने के फैसला कइलथिन। अजातशत्रु द्वारा सिंहासन पर कब्जा कइला के बाद लिच्छवियन वेहल्ल के मगध के गद्दी पर बइठावे के प्रयास कइलक आउ विद्रोह खातिर ओकरा अपना राजधानी वैशाली के इस्तेमाल करे देलक।
विद्रोह असफल हो गेला पर वेहल्ल अपना नाना के घर, लिच्छवि आउ वज्जिका के राजधानी [[वैशाली (प्राचीन नगर)|वैशाली]], में शरण लेलथिन। एकरा बाद अजातशत्रु बार-बार लिच्छवि-वज्जिका संघ से बातचीत करे के कोशिश कइलथिन। जब बातचीत के प्रयास लगातार असफल हो गेल, तऽ अजातशत्रु ४८४ ईसा पूर्व में वज्जिका संघ के खिलाफ युद्ध के घोषणा कइलथिन।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
लिच्छवि आउ मगध के बीच तनाव के एगो आउ कारण गंगा नदी के किनारे स्थित कोटिगाम के सीमाई चौकी हल। लिच्छवियन के नेतृत्व वाला वज्जिका संघ के लोग ओहिजा से नियमित रूप से सब कीमती सामान ले जा हल आउ मगध के लोग खातिर कुछो नयँ छोड़ऽ हल। एह से अजातशत्रु बदला लेवे खातिर वज्जिका संघ के नष्ट करे के फैसला कइलथिन। एकर एगो आउ कारण ई हल कि ऊ एगो महत्वाकांक्षी साम्राज्य-विस्तार करे वाला शासक रहथिन। उनकर माई वासवी वैदेही वंश से जुड़ल लिच्छवि राजकुमारी रहथिन, आउ अजातशत्रु पुरान [[महाविदेह|विदेह]] राज्य के इलाका पर कब्जा करे चाहऽ हलथिन, जे ओह समय वज्जिका संघ के हिस्सा बन चुकल हल।
वज्जिका संघ के प्रति अजातशत्रु के दुश्मनी के एगो कारण मगध आउ वज्जिका संघ के अलग-अलग राजनीतिक व्यवस्था भी हल। मगध में राजतंत्र हल, जबकि वज्जिका संघ गणतांत्रिक व्यवस्था पर चलऽ हल। ई स्थिति कुछ हद तक [[प्राचीन यूनान]] के राजतंत्रीय राज्य [[स्पार्टा]] आउ लोकतांत्रिक शासन वाला [[शास्त्रीय एथेंस|एथेंस]] के बीच के विरोध के नियन हल। अइसने तनाव [[मकदूनिया (प्राचीन राज्य)|प्राचीन मकदूनिया]] के राजा [[मकदूनिया के फिलिप द्वितीय|फिलिप द्वितीय]] आउ एथेंस तथा [[शास्त्रीय थीब्स|थीब्स]] के गणराज्यन के बीच भी रहल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}
वज्जिका संघ के सदस्य होवे के चलते [[विदेह|वैदेह]], [[नाय|नायिक]] आउ [[मल्ल (जनजाति)|मल्लक]] लोग पर भी अजातशत्रु के हमला के खतरा मंडरा रहल हल। युद्ध शुरू होवे से पहिले वज्जिका संघ के ''गणमुख्य'' [[चेटक|चेडग]] लिच्छवि आउ मल्लक के गणमुख्य लोग के साथ युद्ध के बारे में विचार-विमर्श कइलथिन। एह कारण वैदेह, नायिक आउ मल्लक लोग मगध के खिलाफ वज्जिका संघ के पक्ष में लड़ल।
शुरुआत में वज्जिका संघ के सेना अजातशत्रु के मुकाबला में एतना मजबूत हल कि ऊ ओकरा पर जीत हासिल न कर सकलथिन। अंत में अजातशत्रु के लगभग दस बरिस तक कूटनीति आउ षड्यंत्र के सहारा लेवे पड़ल। आखिरकार ४६८ ईसा पूर्व तक ऊ वज्जिका संघ के हरा देलथिन आउ ओकर इलाका—लिच्छवि, विदेह आउ नाय—के मगध राज्य में मिला लेलथिन। मल्लक लोग आपन स्वतंत्रता बचा लेलक, बाकिर उनकर राजनीतिक महत्व घट गेल।
हालांकि, अजातशत्रु से हार के बादो लिच्छवि लोग पूरी तरह समाप्त नयँ भेल। पुरान लिच्छवि गणराज्य के संस्थान मगध के शासन के तहत कुछ स्थानीय स्वायत्तता के साथ बनल रहल। एकर एगो प्रमाण ई हइ कि लिच्छवि परिषद जैन धर्म के [[तीर्थंकर]] [[महावीर]] के मृत्यु के याद में एगो उत्सव शुरू कइलक हल।{{sfn|Sharma|1968|p=85-135}}{{sfn|Sharma|1968|p=136-158}}{{sfn|Sharma|1968|p=169-181}}
==लोकप्रिय संस्कृति में==
''[[:th:สามัคคีเภทคำฉันท์|Samakkhi Phet Kham Chan]]'' थाई साहित्य के एगो रचना हइ, जेकर रचनाकार [[:th:ชิต บุรทัต|चित बुरथत]] हथिन। ई रचना बौद्ध परंपरा में दर्ज एह युद्ध पर आधारित हइ।
==संदर्भ==
{{reflist}}
==स्रोत==
* {{cite book |last=Sharma |first=J. P. |author-link= |date=1968 |title=Republics in Ancient India, C. 1500 B.C.-500 B.C. |url= |location=[[Leiden]], [[Netherlands]] |publisher=[[Brill Publishers|E. J. Brill]] |page= |isbn=978-9-004-02015-3 }}
[[श्रेणी:मगध]]
ah3vcbyt2jdavpxfoesloj4u2cwvi6r
अजातशत्रु
0
18913
83653
2026-10-26T08:15:17Z
Kandarpajit Kallol
168
"'''अजातसत्तु''' ([[पालि भाषा|पालि]]: {{transliteration|pi|Ajātasattu}}<ref name="Sharma"/>) या '''अजातशत्रु''' ([[संस्कृत भाषा|संस्कृत]]: {{transliteration|pi|Ajātaśatru}}<ref name="Sharma"/>, अजातशत्रु) बौद्ध परंपरा में, आउर जैन परंपरा में ''..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83653
wikitext
text/x-wiki
'''अजातसत्तु''' ([[पालि भाषा|पालि]]: {{transliteration|pi|Ajātasattu}}<ref name="Sharma"/>) या '''अजातशत्रु''' ([[संस्कृत भाषा|संस्कृत]]: {{transliteration|pi|Ajātaśatru}}<ref name="Sharma"/>, अजातशत्रु) बौद्ध परंपरा में, आउर जैन परंपरा में '''कुणिक''' ({{transliteration|sa|Kūṇika}}) आउर '''कुणिय''' ({{transliteration|sa|Kūṇiya}}) कहलथिन<ref>{{cite book |last=Jain |first=Kailash Chand |date=1974 |title=Lord Mahāvīra and His Times |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.72385 |location=[[दिल्ली]], [[भारत]] |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.72385/page/n39/mode/2up 21] |isbn=978-8-120-80805-8}}</ref> (शासनकाल लगभग 492 से 460 ईसा पूर्व, या लगभग 405 से 373 ईसा पूर्व<ref name=Sarao>{{citation |last=Sarao |first=K. T. S. |title= The Ācariyaparamparā and Date of the Buddha. |journal=Indian Historical Review |volume=30 |issue=1–2 |year=2003 |pages=1–12 |doi=10.1177/037698360303000201 |s2cid=141897826 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/037698360303000201|url-access=subscription }}</ref><ref name="auto1"/>), पूरबी भारत के [[मगध महाजनपद|मगध]] के [[हर्यंक वंश|हर्यंक वंश]] के सबसे महत्वपूर्ण राजा में से एक हलथिन। ऊ राजा [[बिम्बिसार]] के बेटा हलथिन आउर [[महावीर]] तथा [[गौतम बुद्ध]] दुनो के समकालीन हलथिन। ऊ अपना पिता से बलपूर्वक मगध के राज छीन लेलथिन आउर उनका कैद में डाल देलथिन। ऊ [[लिच्छवि|लिच्छवि लोग]] के नेतृत्व वाला [[वज्जि संघ|वज्जि संघ]] के खिलाफ एगो [[मगध-वज्जि युद्ध|युद्ध]] लड़लथिन आउर [[वैशाली|वैशाली]] गणराज्य पर विजय हासिल कइलथिन। अजातशत्रु [[पाटलिपुत्र|पाटलिपुत्र]] गाँव के एगो किलाबंद शहर में बदल देलथिन।<!--{{sfn|Sastri|1988|p=11}}-->
अजातशत्रु विजय आउर राज्य-विस्तार के नीति अपनैलथिन। ऊ अपना पड़ोसी प्रतिद्वंद्वी लोग के हरा देलथिन, जेकरा में [[कोसल|कोसल]] के राजा भी शामिल हलथिन। उनकर भाई लोग से उनकर मतभेद हो गेलइ, त ऊ सब काशी चल गेलथिन। काशी बिम्बिसार के दहेज में मिलल हल। एह बात से मगध आउर [[कोसल|कोसल]] के बीच युद्ध छिड़ गेलइ।
अजातशत्रु काशी पर कब्जा कर लेलथिन आउर छोट-छोट राज्यन के जीत लेलथिन। अजातशत्रु के शासन में मगध उत्तर भारत के सबसे शक्तिशाली राज्य बन गेलइ।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगध]]
e63i4bgfcg89dglciht2uuyskqz9rhk
83654
83653
2026-10-26T08:16:20Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83654
wikitext
text/x-wiki
'''अजातसत्तु''' ([[पालि भाषा|पालि]]: {{transliteration|pi|Ajātasattu}}) या '''अजातशत्रु''' ([[संस्कृत भाषा|संस्कृत]]: {{transliteration|pi|Ajātaśatru}}, अजातशत्रु) बौद्ध परंपरा में, आउर जैन परंपरा में '''कुणिक''' ({{transliteration|sa|Kūṇika}}) आउर '''कुणिय''' ({{transliteration|sa|Kūṇiya}}) कहलथिन<ref>{{cite book |last=Jain |first=Kailash Chand |date=1974 |title=Lord Mahāvīra and His Times |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.72385 |location=[[दिल्ली]], [[भारत]] |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.72385/page/n39/mode/2up 21] |isbn=978-8-120-80805-8}}</ref> (शासनकाल लगभग 492 से 460 ईसा पूर्व, या लगभग 405 से 373 ईसा पूर्व<ref name=Sarao>{{citation |last=Sarao |first=K. T. S. |title= The Ācariyaparamparā and Date of the Buddha. |journal=Indian Historical Review |volume=30 |issue=1–2 |year=2003 |pages=1–12 |doi=10.1177/037698360303000201 |s2cid=141897826 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/037698360303000201|url-access=subscription }}</ref><ref name="auto1"/>), पूरबी भारत के [[मगध महाजनपद|मगध]] के [[हर्यंक वंश|हर्यंक वंश]] के सबसे महत्वपूर्ण राजा में से एक हलथिन। ऊ राजा [[बिम्बिसार]] के बेटा हलथिन आउर [[महावीर]] तथा [[गौतम बुद्ध]] दुनो के समकालीन हलथिन। ऊ अपना पिता से बलपूर्वक मगध के राज छीन लेलथिन आउर उनका कैद में डाल देलथिन। ऊ [[लिच्छवि|लिच्छवि लोग]] के नेतृत्व वाला [[वज्जि संघ|वज्जि संघ]] के खिलाफ एगो [[मगध-वज्जि युद्ध|युद्ध]] लड़लथिन आउर [[वैशाली|वैशाली]] गणराज्य पर विजय हासिल कइलथिन। अजातशत्रु [[पाटलिपुत्र|पाटलिपुत्र]] गाँव के एगो किलाबंद शहर में बदल देलथिन।<!--{{sfn|Sastri|1988|p=11}}-->
अजातशत्रु विजय आउर राज्य-विस्तार के नीति अपनैलथिन। ऊ अपना पड़ोसी प्रतिद्वंद्वी लोग के हरा देलथिन, जेकरा में [[कोसल|कोसल]] के राजा भी शामिल हलथिन। उनकर भाई लोग से उनकर मतभेद हो गेलइ, त ऊ सब काशी चल गेलथिन। काशी बिम्बिसार के दहेज में मिलल हल। एह बात से मगध आउर [[कोसल|कोसल]] के बीच युद्ध छिड़ गेलइ।
अजातशत्रु काशी पर कब्जा कर लेलथिन आउर छोट-छोट राज्यन के जीत लेलथिन। अजातशत्रु के शासन में मगध उत्तर भारत के सबसे शक्तिशाली राज्य बन गेलइ।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगध]]
ez9kqzed8ifs4prykcvhq8fybqbxxny
83655
83654
2026-10-26T08:16:54Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83655
wikitext
text/x-wiki
'''अजातसत्तु''' ([[पालि भाषा|पालि]]: {{transliteration|pi|Ajātasattu}}) या '''अजातशत्रु''' ([[संस्कृत भाषा|संस्कृत]]: {{transliteration|pi|Ajātaśatru}}, अजातशत्रु) बौद्ध परंपरा में, आउर जैन परंपरा में '''कुणिक''' ({{transliteration|sa|Kūṇika}}) आउर '''कुणिय''' ({{transliteration|sa|Kūṇiya}}) कहलथिन<ref>{{cite book |last=Jain |first=Kailash Chand |date=1974 |title=Lord Mahāvīra and His Times |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.72385 |location=[[दिल्ली]], [[भारत]] |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.72385/page/n39/mode/2up 21] |isbn=978-8-120-80805-8}}</ref> (शासनकाल लगभग 492 से 460 ईसा पूर्व, या लगभग 405 से 373 ईसा पूर्व<ref name=Sarao>{{citation |last=Sarao |first=K. T. S. |title= The Ācariyaparamparā and Date of the Buddha. |journal=Indian Historical Review |volume=30 |issue=1–2 |year=2003 |pages=1–12 |doi=10.1177/037698360303000201 |s2cid=141897826 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/037698360303000201|url-access=subscription }}</ref>), पूरबी भारत के [[मगध महाजनपद|मगध]] के [[हर्यंक वंश|हर्यंक वंश]] के सबसे महत्वपूर्ण राजा में से एक हलथिन। ऊ राजा [[बिम्बिसार]] के बेटा हलथिन आउर [[महावीर]] तथा [[गौतम बुद्ध]] दुनो के समकालीन हलथिन। ऊ अपना पिता से बलपूर्वक मगध के राज छीन लेलथिन आउर उनका कैद में डाल देलथिन। ऊ [[लिच्छवि|लिच्छवि लोग]] के नेतृत्व वाला [[वज्जि संघ|वज्जि संघ]] के खिलाफ एगो [[मगध-वज्जि युद्ध|युद्ध]] लड़लथिन आउर [[वैशाली|वैशाली]] गणराज्य पर विजय हासिल कइलथिन। अजातशत्रु [[पाटलिपुत्र|पाटलिपुत्र]] गाँव के एगो किलाबंद शहर में बदल देलथिन।<!--{{sfn|Sastri|1988|p=11}}-->
अजातशत्रु विजय आउर राज्य-विस्तार के नीति अपनैलथिन। ऊ अपना पड़ोसी प्रतिद्वंद्वी लोग के हरा देलथिन, जेकरा में [[कोसल|कोसल]] के राजा भी शामिल हलथिन। उनकर भाई लोग से उनकर मतभेद हो गेलइ, त ऊ सब काशी चल गेलथिन। काशी बिम्बिसार के दहेज में मिलल हल। एह बात से मगध आउर [[कोसल|कोसल]] के बीच युद्ध छिड़ गेलइ।
अजातशत्रु काशी पर कब्जा कर लेलथिन आउर छोट-छोट राज्यन के जीत लेलथिन। अजातशत्रु के शासन में मगध उत्तर भारत के सबसे शक्तिशाली राज्य बन गेलइ।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगध]]
8qknai6pba4c8mxfvh2eb6wq5zhv60m
83656
83655
2026-10-26T08:18:48Z
Kandarpajit Kallol
168
83656
wikitext
text/x-wiki
'''अजातसत्तु''' ([[पालि भाषा|पालि]]: {{transliteration|pi|Ajātasattu}}) या '''अजातशत्रु''' ([[संस्कृत भाषा|संस्कृत]]: {{transliteration|pi|Ajātaśatru}}, अजातशत्रु) बौद्ध परंपरा में, आउ जैन परंपरा में '''कुणिक''' ({{transliteration|sa|Kūṇika}}) आउ '''कुणिय''' ({{transliteration|sa|Kūṇiya}}) कहलथिन<ref>{{cite book |last=Jain |first=Kailash Chand |date=1974 |title=Lord Mahāvīra and His Times |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.72385 |location=[[दिल्ली]], [[भारत]] |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.72385/page/n39/mode/2up 21] |isbn=978-8-120-80805-8}}</ref> (शासनकाल लगभग 492 से 460 ईसा पूर्व, या लगभग 405 से 373 ईसा पूर्व<ref name=Sarao>{{citation |last=Sarao |first=K. T. S. |title= The Ācariyaparamparā and Date of the Buddha. |journal=Indian Historical Review |volume=30 |issue=1–2 |year=2003 |pages=1–12 |doi=10.1177/037698360303000201 |s2cid=141897826 |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/037698360303000201|url-access=subscription }}</ref>), पूरबी भारत के [[मगध महाजनपद|मगध]] के [[हर्यंक वंश|हर्यंक वंश]] के सबसे महत्वपूर्ण राजा में से एक हलथिन। ऊ राजा [[बिम्बिसार]] के बेटा हलथिन आउ [[महावीर]] तथा [[गौतम बुद्ध]] दुनो के समकालीन हलथिन। ऊ अपना पिता से बलपूर्वक मगध के राज छीन लेलथिन आउ उनका कैद में डाल देलथिन। ऊ [[लिच्छवि|लिच्छवि लोग]] के नेतृत्व वाला [[वज्जि संघ|वज्जि संघ]] के खिलाफ एगो [[मगध-वज्जि युद्ध|युद्ध]] लड़लथिन आउ [[वैशाली|वैशाली]] गणराज्य पर विजय हासिल कइलथिन। अजातशत्रु [[पाटलिपुत्र|पाटलिपुत्र]] गाँव के एगो किलाबंद शहर में बदल देलथिन।<!--{{sfn|Sastri|1988|p=11}}-->
अजातशत्रु विजय आउ राज्य-विस्तार के नीति अपनैलथिन। ऊ अपना पड़ोसी प्रतिद्वंद्वी लोग के हरा देलथिन, जेकरा में [[कोसल|कोसल]] के राजा भी शामिल हलथिन। उनकर भाई लोग से उनकर मतभेद हो गेलइ, त ऊ सब काशी चल गेलथिन। काशी बिम्बिसार के दहेज में मिलल हल। एह बात से मगध आउ [[कोसल|कोसल]] के बीच युद्ध छिड़ गेलइ।
अजातशत्रु काशी पर कब्जा कर लेलथिन आउ छोट-छोट राज्यन के जीत लेलथिन। अजातशत्रु के शासन में मगध उत्तर भारत के सबसे शक्तिशाली राज्य बन गेलइ।
==सन्दर्भ==
[[श्रेणी:मगध]]
81u1b78mygub175hnvtv2lofbq5gbw6
ग्रैंड ट्रंक रोड
0
18914
83658
2026-10-26T08:23:26Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox road | name = ग्रैंड ट्रंक रोड | alternate_name = | cities = {{collapsible list|[[कॉक्स बाजार]], [[चट्टग्राम]], [[फेनी]], [[ढाका]], [[राजशाही]], [[कोलकाता]], [[सासाराम]], [[मुगलसराय]], [[वाराणसी]], [[मैनपुरी]], [[प्रयागराज]],..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83658
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox road
| name = ग्रैंड ट्रंक रोड
| alternate_name =
| cities = {{collapsible list|[[कॉक्स बाजार]], [[चट्टग्राम]], [[फेनी]], [[ढाका]], [[राजशाही]], [[कोलकाता]], [[सासाराम]], [[मुगलसराय]], [[वाराणसी]], [[मैनपुरी]], [[प्रयागराज]], [[कानपुर]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[दिल्ली]], [[सोनीपत]], [[पानीपत]], [[करनाल]], [[अंबाला]], [[लुधियाना]], [[जालंधर]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], [[लाहौर]], [[गुजरानवाला]], [[जेहलम]], [[इस्लामाबाद]], [[रावलपिंडी]], [[पेशावर]], [[जलालाबाद]], [[काबुल]]}}
| image = Durgapur Xpressway.jpg
| time_period = ईसा पूर्व चौथी शताब्दी – वर्तमान
| length_km = ३६५५
| length_ref = <ref name="theatlantic.com"/>
| length_notes =
| established =
| history =
| known_for = व्यापार
| status = चालू
| significance =
| direction_a = पूरब
| terminus_a = [[टेकनाफ]], बांग्लादेश
| direction_b = पच्छिम
| terminus_b = [[काबुल]], अफगानिस्तान
| photo_notes = भारत के [[पश्चिम बंगाल]] से गुजरइत ग्रैंड ट्रंक रोड
}}
'''ग्रैंड ट्रंक रोड'''{{efn|ई सड़क के [[मौर्य साम्राज्य]] के समय ''[[उत्तरापथ]]'' कहल जा हल। [[सूरी साम्राज्य]] (१५४०–१५५६ ईस्वी) के समय एकरा ''सड़क-ए-आजम'' चाहे ''शाह राह-ए-आजम'' (महान सड़क) कहल जा हल। [[मुगल साम्राज्य]] के शेरशाह के समय ई ''बादशाही सड़क'' कहल गेल आउ [[ब्रिटिश राज]] के समय एकर नाम ''ग्रैंड ट्रंक रोड'' चाहे ''लॉन्ग वॉक'' पड़ल।<ref name="UNESCO"/>}} [[एशिया]] के सबसे पुरान आउ सबसे लंबा मुख्य सड़कों में से एक हइ। कम-से-कम २,५०० बरिस से<ref>UNESCO, [https://en.unesco.org/silkroad/knowledge-bank/caravanserais-along-grand-trunk-road-pakistan Caravanserais along the Grand Trunk Road in Pakistan] </ref> ई सड़क [[मध्य एशिया]] के [[दक्षिण एशिया]] से जोड़ऽ हइ। ई बांग्लादेश के म्यान्मार सीमा के लग [[टेकनाफ]] से शुरू होवऽ हइ आउ लगभग ३,६५५ किलोमीटर<ref name="theatlantic.com">{{Cite magazine |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/11/indias-grand-trunk-road/377875/ |title=The Atlantic: "India's Grand Trunk Road" |magazine=The Atlantic |date=November 1999 }}</ref> के दूरी तय करके पच्छिम में [[काबुल]] (अफगानिस्तान) तक जा हइ। ई रास्ता बांग्लादेश के [[चट्टग्राम]] आउ [[ढाका]], भारत के [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[कानपुर]], [[प्रयागराज]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[गाजियाबाद]], [[दिल्ली]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], आउ पाकिस्तान के [[लाहौर]], [[रावलपिंडी]] आउ [[पेशावर]] से होके गुजरऽ हइ।<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/roomfordebate/2014/07/03/where-do-borders-need-to-be-redrawn/permeable-lines-on-the-grand-trunk-road |title=How to Redraw the World Map |last=Khanna |first=Parag |newspaper=The New York Times }}</ref><ref name="UNESCO">{{Cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6056/ |title=Sites along the Uttarapath, Badshahi Sadak, Sadak-e-Azam, Grand Trunk Road |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en }}</ref>
ई महामार्ग ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी में [[उत्तरापथ]] ([[संस्कृत]]: उत्तरापथ) नाम के एगो पुरनका रास्ता के आधार पर बनावल गेल रहे।<ref name="Vadime"/> एह रास्ता के विस्तार [[गंगा]] के मुहाना से भारत के उत्तर-पच्छिमी सीमा तक हल। [[अशोक]] के शासनकाल में एह रास्ता में आउ सुधार कइल गेल। बाद में [[शेरशाह सूरी]] एह पुरनका रास्ता के [[सोनारगाँव]] आउ [[रोहतास जिला|रोहतास]] के दिसा में फेर से बनवइलथिन आउ ओकर दिशा में बदलाव कइलथिन।<ref name="Vadime">Vadime Elisseeff, p. 159-162, [https://books.google.com/books?id=zRPbecWnkoIC&dq=sher+shah+suri+maurya+rohtas&pg=PA161 The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce]</ref><ref>Farooqui Salma Ahmed, p. 234, [https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&dq=sher+shah+highway+peshawar+sonargaon&pg=PA234 A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century]</ref> सड़क के अफगानिस्तान वाला हिस्सा के फेर से बनावे के काम [[महमूद शाह दुर्रानी]] के शासनकाल में कइल गेल रहे।<ref name="KMSarkar1927">{{Cite book |author=K. M. Sarkar |title=The Grand Trunk Road in the Punjab: 1849-1886 |url=https://books.google.com/books?id=qFdJbRywbKwC&pg=PA2 |year=1927 |publisher=Atlantic Publishers & Distri |pages=2– }}</ref><ref name="Vadime"/> ब्रिटिश शासनकाल में १८३३ से १८६० के बीच एह सड़क के बड़े पैमाना पर फेर से बनावल गेल।<ref>David Arnold (historian); Science, technology, and medicine in colonial India (New Cambr hist India v.III.5) Cambridge University Press, 2000, 234 pages p. 106</ref>
कई सदी से ई सड़क एह इलाका के प्रमुख व्यापारिक रास्ता में से एक रहल हइ। एहसे यात्रा करे आउ डाक भेजे, दुनो काम में बहुत सुविधा मिलल। आजो भारतीय उपमहाद्वीप में परिवहन खातिर ग्रैंड ट्रंक रोड के इस्तेमाल होवऽ हइ। एकर कई हिस्सा के चौड़ा करके राष्ट्रीय राजमार्ग व्यवस्था में शामिल कर लेल गेल हइ।<ref name="raghubir">{{cite book |last1=Singh |first1=Raghubir |year=1997 |title=The Grand Trunk Road: A Passage Through India |publisher=Aperture Books |isbn=9780893816445 |edition=First }}</ref>
== सन्दर्भ ==
<references />
em9sx5obi850dx3ks6qj3me7lwi8gma
83659
83658
2026-10-26T08:23:53Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83659
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox road
| name = ग्रैंड ट्रंक रोड
| alternate_name =
| cities = {{collapsible list|[[कॉक्स बाजार]], [[चट्टग्राम]], [[फेनी]], [[ढाका]], [[राजशाही]], [[कोलकाता]], [[सासाराम]], [[मुगलसराय]], [[वाराणसी]], [[मैनपुरी]], [[प्रयागराज]], [[कानपुर]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[दिल्ली]], [[सोनीपत]], [[पानीपत]], [[करनाल]], [[अंबाला]], [[लुधियाना]], [[जालंधर]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], [[लाहौर]], [[गुजरानवाला]], [[जेहलम]], [[इस्लामाबाद]], [[रावलपिंडी]], [[पेशावर]], [[जलालाबाद]], [[काबुल]]}}
| image = Durgapur Xpressway.jpg
| time_period = ईसा पूर्व चौथी शताब्दी – वर्तमान
| length_km = 3655
| length_ref = <ref name="theatlantic.com"/>
| length_notes =
| established =
| history =
| known_for = व्यापार
| status = चालू
| significance =
| direction_a = पूरब
| terminus_a = [[टेकनाफ]], बांग्लादेश
| direction_b = पच्छिम
| terminus_b = [[काबुल]], अफगानिस्तान
| photo_notes = भारत के [[पश्चिम बंगाल]] से गुजरइत ग्रैंड ट्रंक रोड
}}
'''ग्रैंड ट्रंक रोड'''{{efn|ई सड़क के [[मौर्य साम्राज्य]] के समय ''[[उत्तरापथ]]'' कहल जा हल। [[सूरी साम्राज्य]] (१५४०–१५५६ ईस्वी) के समय एकरा ''सड़क-ए-आजम'' चाहे ''शाह राह-ए-आजम'' (महान सड़क) कहल जा हल। [[मुगल साम्राज्य]] के शेरशाह के समय ई ''बादशाही सड़क'' कहल गेल आउ [[ब्रिटिश राज]] के समय एकर नाम ''ग्रैंड ट्रंक रोड'' चाहे ''लॉन्ग वॉक'' पड़ल।<ref name="UNESCO"/>}} [[एशिया]] के सबसे पुरान आउ सबसे लंबा मुख्य सड़कों में से एक हइ। कम-से-कम २,५०० बरिस से<ref>UNESCO, [https://en.unesco.org/silkroad/knowledge-bank/caravanserais-along-grand-trunk-road-pakistan Caravanserais along the Grand Trunk Road in Pakistan] </ref> ई सड़क [[मध्य एशिया]] के [[दक्षिण एशिया]] से जोड़ऽ हइ। ई बांग्लादेश के म्यान्मार सीमा के लग [[टेकनाफ]] से शुरू होवऽ हइ आउ लगभग ३,६५५ किलोमीटर<ref name="theatlantic.com">{{Cite magazine |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/11/indias-grand-trunk-road/377875/ |title=The Atlantic: "India's Grand Trunk Road" |magazine=The Atlantic |date=November 1999 }}</ref> के दूरी तय करके पच्छिम में [[काबुल]] (अफगानिस्तान) तक जा हइ। ई रास्ता बांग्लादेश के [[चट्टग्राम]] आउ [[ढाका]], भारत के [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[कानपुर]], [[प्रयागराज]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[गाजियाबाद]], [[दिल्ली]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], आउ पाकिस्तान के [[लाहौर]], [[रावलपिंडी]] आउ [[पेशावर]] से होके गुजरऽ हइ।<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/roomfordebate/2014/07/03/where-do-borders-need-to-be-redrawn/permeable-lines-on-the-grand-trunk-road |title=How to Redraw the World Map |last=Khanna |first=Parag |newspaper=The New York Times }}</ref><ref name="UNESCO">{{Cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6056/ |title=Sites along the Uttarapath, Badshahi Sadak, Sadak-e-Azam, Grand Trunk Road |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en }}</ref>
ई महामार्ग ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी में [[उत्तरापथ]] ([[संस्कृत]]: उत्तरापथ) नाम के एगो पुरनका रास्ता के आधार पर बनावल गेल रहे।<ref name="Vadime"/> एह रास्ता के विस्तार [[गंगा]] के मुहाना से भारत के उत्तर-पच्छिमी सीमा तक हल। [[अशोक]] के शासनकाल में एह रास्ता में आउ सुधार कइल गेल। बाद में [[शेरशाह सूरी]] एह पुरनका रास्ता के [[सोनारगाँव]] आउ [[रोहतास जिला|रोहतास]] के दिसा में फेर से बनवइलथिन आउ ओकर दिशा में बदलाव कइलथिन।<ref name="Vadime">Vadime Elisseeff, p. 159-162, [https://books.google.com/books?id=zRPbecWnkoIC&dq=sher+shah+suri+maurya+rohtas&pg=PA161 The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce]</ref><ref>Farooqui Salma Ahmed, p. 234, [https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&dq=sher+shah+highway+peshawar+sonargaon&pg=PA234 A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century]</ref> सड़क के अफगानिस्तान वाला हिस्सा के फेर से बनावे के काम [[महमूद शाह दुर्रानी]] के शासनकाल में कइल गेल रहे।<ref name="KMSarkar1927">{{Cite book |author=K. M. Sarkar |title=The Grand Trunk Road in the Punjab: 1849-1886 |url=https://books.google.com/books?id=qFdJbRywbKwC&pg=PA2 |year=1927 |publisher=Atlantic Publishers & Distri |pages=2– }}</ref><ref name="Vadime"/> ब्रिटिश शासनकाल में १८३३ से १८६० के बीच एह सड़क के बड़े पैमाना पर फेर से बनावल गेल।<ref>David Arnold (historian); Science, technology, and medicine in colonial India (New Cambr hist India v.III.5) Cambridge University Press, 2000, 234 pages p. 106</ref>
कई सदी से ई सड़क एह इलाका के प्रमुख व्यापारिक रास्ता में से एक रहल हइ। एहसे यात्रा करे आउ डाक भेजे, दुनो काम में बहुत सुविधा मिलल। आजो भारतीय उपमहाद्वीप में परिवहन खातिर ग्रैंड ट्रंक रोड के इस्तेमाल होवऽ हइ। एकर कई हिस्सा के चौड़ा करके राष्ट्रीय राजमार्ग व्यवस्था में शामिल कर लेल गेल हइ।<ref name="raghubir">{{cite book |last1=Singh |first1=Raghubir |year=1997 |title=The Grand Trunk Road: A Passage Through India |publisher=Aperture Books |isbn=9780893816445 |edition=First }}</ref>
== सन्दर्भ ==
<references />
gzr10sukmnbsq4q12oz6kfw5yjih8fr
83660
83659
2026-10-26T08:24:16Z
Kandarpajit Kallol
168
83660
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox road
| name = ग्रैंड ट्रंक रोड
| alternate_name =
| cities = {{collapsible list|[[कॉक्स बाजार]], [[चट्टग्राम]], [[फेनी]], [[ढाका]], [[राजशाही]], [[कोलकाता]], [[सासाराम]], [[मुगलसराय]], [[वाराणसी]], [[मैनपुरी]], [[प्रयागराज]], [[कानपुर]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[दिल्ली]], [[सोनीपत]], [[पानीपत]], [[करनाल]], [[अंबाला]], [[लुधियाना]], [[जालंधर]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], [[लाहौर]], [[गुजरानवाला]], [[जेहलम]], [[इस्लामाबाद]], [[रावलपिंडी]], [[पेशावर]], [[जलालाबाद]], [[काबुल]]}}
| image = Durgapur Xpressway.jpg
| time_period = ईसा पूर्व चौथी शताब्दी – वर्तमान
| length_km = 3655
| length_ref = <ref name="theatlantic.com"/>
| length_notes =
| established =
| history =
| known_for = व्यापार
| status = चालू
| significance =
| direction_a = पूरब
| terminus_a = [[टेकनाफ]], बांग्लादेश
| direction_b = पच्छिम
| terminus_b = [[काबुल]], अफगानिस्तान
| photo_notes = भारत के [[पश्चिम बंगाल]] से गुजरइत ग्रैंड ट्रंक रोड
}}
'''ग्रैंड ट्रंक रोड'''{{efn|ई सड़क के [[मौर्य साम्राज्य]] के समय ''[[उत्तरापथ]]'' कहल जा हल। [[सूरी साम्राज्य]] (१५४०–१५५६ ईस्वी) के समय एकरा ''सड़क-ए-आजम'' चाहे ''शाह राह-ए-आजम'' (महान सड़क) कहल जा हल। [[मुगल साम्राज्य]] के शेरशाह के समय ई ''बादशाही सड़क'' कहल गेल आउ [[ब्रिटिश राज]] के समय एकर नाम ''ग्रैंड ट्रंक रोड'' चाहे ''लॉन्ग वॉक'' पड़ल।<ref name="UNESCO"/>}} [[एशिया]] के सबसे पुरान आउ सबसे लंबा मुख्य सड़कों में से एक हइ। कम-से-कम २,५०० बरिस से<ref>UNESCO, [https://en.unesco.org/silkroad/knowledge-bank/caravanserais-along-grand-trunk-road-pakistan Caravanserais along the Grand Trunk Road in Pakistan] </ref> ई सड़क [[मध्य एशिया]] के [[दक्षिण एशिया]] से जोड़ऽ हइ। ई बांग्लादेश के म्यान्मार सीमा के लग [[टेकनाफ]] से शुरू होवऽ हइ आउ लगभग ३,६५५ किलोमीटर<ref name="theatlantic.com">{{Cite magazine |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/11/indias-grand-trunk-road/377875/ |title=The Atlantic: "India's Grand Trunk Road" |magazine=The Atlantic |date=November 1999 }}</ref> के दूरी तय करके पच्छिम में [[काबुल]] (अफगानिस्तान) तक जा हइ। ई रास्ता बांग्लादेश के [[चट्टग्राम]] आउ [[ढाका]], भारत के [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[कानपुर]], [[प्रयागराज]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[गाजियाबाद]], [[दिल्ली]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], आउ पाकिस्तान के [[लाहौर]], [[रावलपिंडी]] आउ [[पेशावर]] से होके गुजरऽ हइ।<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/roomfordebate/2014/07/03/where-do-borders-need-to-be-redrawn/permeable-lines-on-the-grand-trunk-road |title=How to Redraw the World Map |last=Khanna |first=Parag |newspaper=The New York Times }}</ref><ref name="UNESCO">{{Cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6056/ |title=Sites along the Uttarapath, Badshahi Sadak, Sadak-e-Azam, Grand Trunk Road |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en }}</ref>
ई महामार्ग ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी में [[उत्तरापथ]] ([[संस्कृत]]: उत्तरापथ) नाम के एगो पुरनका रास्ता के आधार पर बनावल गेल रहे।<ref name="Vadime"/> एह रास्ता के विस्तार [[गंगा]] के मुहाना से भारत के उत्तर-पच्छिमी सीमा तक हल। [[अशोक]] के शासनकाल में एह रास्ता में आउ सुधार कइल गेल। बाद में [[शेरशाह सूरी]] एह पुरनका रास्ता के [[सोनारगाँव]] आउ [[रोहतास जिला|रोहतास]] के दिसा में फेर से बनवइलथिन आउ ओकर दिशा में बदलाव कइलथिन।<ref name="Vadime">Vadime Elisseeff, p. 159-162, [https://books.google.com/books?id=zRPbecWnkoIC&dq=sher+shah+suri+maurya+rohtas&pg=PA161 The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce]</ref><ref>Farooqui Salma Ahmed, p. 234, [https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&dq=sher+shah+highway+peshawar+sonargaon&pg=PA234 A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century]</ref> सड़क के अफगानिस्तान वाला हिस्सा के फेर से बनावे के काम [[महमूद शाह दुर्रानी]] के शासनकाल में कइल गेल रहे।<ref name="KMSarkar1927">{{Cite book |author=K. M. Sarkar |title=The Grand Trunk Road in the Punjab: 1849-1886 |url=https://books.google.com/books?id=qFdJbRywbKwC&pg=PA2 |year=1927 |publisher=Atlantic Publishers & Distri |pages=2– }}</ref><ref name="Vadime"/> ब्रिटिश शासनकाल में १८३३ से १८६० के बीच एह सड़क के बड़े पैमाना पर फेर से बनावल गेल।<ref>David Arnold (historian); Science, technology, and medicine in colonial India (New Cambr hist India v.III.5) Cambridge University Press, 2000, 234 pages p. 106</ref>
कई सदी से ई सड़क एह इलाका के प्रमुख व्यापारिक रास्ता में से एक रहल हइ। एहसे यात्रा करे आउ डाक भेजे, दुनो काम में बहुत सुविधा मिलल। आजो भारतीय उपमहाद्वीप में परिवहन खातिर ग्रैंड ट्रंक रोड के इस्तेमाल होवऽ हइ। एकर कई हिस्सा के चौड़ा करके राष्ट्रीय राजमार्ग व्यवस्था में शामिल कर लेल गेल हइ।<ref name="raghubir">{{cite book |last1=Singh |first1=Raghubir |year=1997 |title=The Grand Trunk Road: A Passage Through India |publisher=Aperture Books |isbn=9780893816445 |edition=First }}</ref>
== सन्दर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मगध]]
azutnsc4rh1rkoyra4ugpb5vwyxyllh
83661
83660
2026-10-26T08:25:41Z
Kandarpajit Kallol
168
83661
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox road
| name = ग्रैंड ट्रंक रोड
| alternate_name =
| cities = {{collapsible list|[[कॉक्स बाजार]], [[चट्टग्राम]], [[फेनी]], [[ढाका]], [[राजशाही]], [[कोलकाता]], [[सासाराम]], [[मुगलसराय]], [[वाराणसी]], [[मैनपुरी]], [[प्रयागराज]], [[कानपुर]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[दिल्ली]], [[सोनीपत]], [[पानीपत]], [[करनाल]], [[अंबाला]], [[लुधियाना]], [[जालंधर]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], [[लाहौर]], [[गुजरानवाला]], [[जेहलम]], [[इस्लामाबाद]], [[रावलपिंडी]], [[पेशावर]], [[जलालाबाद]], [[काबुल]]}}
| image = Durgapur Xpressway.jpg
| time_period = ईसा पूर्व चौथी शताब्दी – वर्तमान
| length_km = 3655
| length_ref = <ref name="theatlantic.com"/>
| length_notes =
| established =
| history =
| known_for = व्यापार
| status = चालू
| significance =
| direction_a = पूरब
| terminus_a = [[टेकनाफ]], बांग्लादेश
| direction_b = पच्छिम
| terminus_b = [[काबुल]], अफगानिस्तान
| photo_notes = भारत के [[पश्चिम बंगाल]] से गुजरइत ग्रैंड ट्रंक रोड
}}
'''ग्रैंड ट्रंक रोड'''{{efn|ई सड़क के [[मौर्य साम्राज्य]] के समय ''[[उत्तरापथ]]'' कहल जा हल। [[सूरी साम्राज्य]] (१५४०–१५५६ ईस्वी) के समय एकरा ''सड़क-ए-आजम'' चाहे ''शाह राह-ए-आजम'' (महान सड़क) कहल जा हल। [[मुगल साम्राज्य]] के शेरशाह के समय ई ''बादशाही सड़क'' कहल गेल आउ [[ब्रिटिश राज]] के समय एकर नाम ''ग्रैंड ट्रंक रोड'' चाहे ''लॉन्ग वॉक'' पड़ल।<ref name="UNESCO"/>}} [[एशिया]] के सबसे पुरान आउ सबसे लंबा मुख्य सड़कों में से एक हइ। कम-से-कम २,५०० बरिस से<ref>UNESCO, [https://en.unesco.org/silkroad/knowledge-bank/caravanserais-along-grand-trunk-road-pakistan Caravanserais along the Grand Trunk Road in Pakistan] </ref> ई सड़क [[मध्य एशिया]] के [[दक्षिण एशिया]] से जोड़ऽ हइ। ई बांग्लादेश के म्यान्मार सीमा के लग [[टेकनाफ]] से शुरू होवऽ हइ आउ लगभग ३,६५५ किलोमीटर<ref name="theatlantic.com">{{Cite magazine |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/11/indias-grand-trunk-road/377875/ |title=The Atlantic: "India's Grand Trunk Road" |magazine=The Atlantic |date=November 1999 }}</ref> के दूरी तय करके पच्छिम में [[काबुल]] (अफगानिस्तान) तक जा हइ। ई रास्ता बांग्लादेश के [[चट्टग्राम]] आउ [[ढाका]], भारत के [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[कानपुर]], [[प्रयागराज]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[गाजियाबाद]], [[दिल्ली]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], आउ पाकिस्तान के [[लाहौर]], [[रावलपिंडी]] आउ [[पेशावर]] से होके गुजरऽ हइ।<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/roomfordebate/2014/07/03/where-do-borders-need-to-be-redrawn/permeable-lines-on-the-grand-trunk-road |title=How to Redraw the World Map |last=Khanna |first=Parag |newspaper=The New York Times }}</ref><ref name="UNESCO">{{Cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6056/ |title=Sites along the Uttarapath, Badshahi Sadak, Sadak-e-Azam, Grand Trunk Road |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en }}</ref>
ई महामार्ग ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी में [[उत्तरापथ]] ([[संस्कृत]]: उत्तरापथ) नाम के एगो पुरनका रास्ता के आधार पर बनावल गेल रहे।<ref name="Vadime"/> एह रास्ता के विस्तार [[गंगा]] के मुहाना से भारत के उत्तर-पच्छिमी सीमा तक हल। [[अशोक]] के शासनकाल में एह रास्ता में आउ सुधार कइल गेल। बाद में [[शेरशाह सूरी]] एह पुरनका रास्ता के [[सोनारगाँव]] आउ [[रोहतास जिला|रोहतास]] के दिसा में फेर से बनवइलथिन आउ ओकर दिशा में बदलाव कइलथिन।<ref name="Vadime">Vadime Elisseeff, p. 159-162, [https://books.google.com/books?id=zRPbecWnkoIC&dq=sher+shah+suri+maurya+rohtas&pg=PA161 The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce]</ref><ref>Farooqui Salma Ahmed, p. 234, [https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&dq=sher+shah+highway+peshawar+sonargaon&pg=PA234 A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century]</ref> सड़क के अफगानिस्तान वाला हिस्सा के फेर से बनावे के काम [[महमूद शाह दुर्रानी]] के शासनकाल में कइल गेल रहे।<ref name="KMSarkar1927">{{Cite book |author=K. M. Sarkar |title=The Grand Trunk Road in the Punjab: 1849-1886 |url=https://books.google.com/books?id=qFdJbRywbKwC&pg=PA2 |year=1927 |publisher=Atlantic Publishers & Distri |pages=2– }}</ref><ref name="Vadime"/> ब्रिटिश शासनकाल में १८३३ से १८६० के बीच एह सड़क के बड़े पैमाना पर फेर से बनावल गेल।<ref>David Arnold (historian); Science, technology, and medicine in colonial India (New Cambr hist India v.III.5) Cambridge University Press, 2000, 234 pages p. 106</ref>
कई सदी से ई सड़क एह इलाका के प्रमुख व्यापारिक रास्ता में से एक रहल हइ। एहसे यात्रा करे आउ डाक भेजे, दुनो काम में बहुत सुविधा मिलल। आजो भारतीय उपमहाद्वीप में परिवहन खातिर ग्रैंड ट्रंक रोड के इस्तेमाल होवऽ हइ। एकर कई हिस्सा के चौड़ा करके राष्ट्रीय राजमार्ग व्यवस्था में शामिल कर लेल गेल हइ।<ref name="raghubir">{{cite book |last1=Singh |first1=Raghubir |year=1997 |title=The Grand Trunk Road: A Passage Through India |publisher=Aperture Books |isbn=9780893816445 |edition=First }}</ref>
== टिप्पणियां ==
<references group="lower-alpha"/>
== सन्दर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मगध]]
hl8637hcgcw437rt94ze8q7n7lz2aae
83662
83661
2026-10-26T08:26:36Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83662
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox road
| name = ग्रैंड ट्रंक रोड
| alternate_name =
| cities = {{collapsible list|[[कॉक्स बाजार]], [[चट्टग्राम]], [[फेनी]], [[ढाका]], [[राजशाही]], [[कोलकाता]], [[सासाराम]], [[मुगलसराय]], [[वाराणसी]], [[मैनपुरी]], [[प्रयागराज]], [[कानपुर]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[दिल्ली]], [[सोनीपत]], [[पानीपत]], [[करनाल]], [[अंबाला]], [[लुधियाना]], [[जालंधर]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], [[लाहौर]], [[गुजरानवाला]], [[जेहलम]], [[इस्लामाबाद]], [[रावलपिंडी]], [[पेशावर]], [[जलालाबाद]], [[काबुल]]}}
| image = Durgapur Xpressway.jpg
| time_period = ईसा पूर्व चौथी शताब्दी – वर्तमान
| length_km = 3655
| length_ref = <ref name="theatlantic.com"/>
| length_notes =
| established =
| history =
| known_for = व्यापार
| status = चालू
| significance =
| direction_a = पूरब
| terminus_a = [[टेकनाफ]], [[बांग्लादेश]]
| direction_b = पच्छिम
| terminus_b = [[काबुल]], [[अफगानिस्तान]]
| photo_notes = भारत के [[पश्चिम बंगाल]] से गुजरइत ग्रैंड ट्रंक रोड
}}
'''ग्रैंड ट्रंक रोड'''{{efn|ई सड़क के [[मौर्य साम्राज्य]] के समय ''[[उत्तरापथ]]'' कहल जा हल। [[सूरी साम्राज्य]] (१५४०–१५५६ ईस्वी) के समय एकरा ''सड़क-ए-आजम'' चाहे ''शाह राह-ए-आजम'' (महान सड़क) कहल जा हल। [[मुगल साम्राज्य]] के शेरशाह के समय ई ''बादशाही सड़क'' कहल गेल आउ [[ब्रिटिश राज]] के समय एकर नाम ''ग्रैंड ट्रंक रोड'' चाहे ''लॉन्ग वॉक'' पड़ल।<ref name="UNESCO"/>}} [[एशिया]] के सबसे पुरान आउ सबसे लंबा मुख्य सड़कों में से एक हइ। कम-से-कम २,५०० बरिस से<ref>UNESCO, [https://en.unesco.org/silkroad/knowledge-bank/caravanserais-along-grand-trunk-road-pakistan Caravanserais along the Grand Trunk Road in Pakistan] </ref> ई सड़क [[मध्य एशिया]] के [[दक्षिण एशिया]] से जोड़ऽ हइ। ई [[बांग्लादेश]] के [[म्यान्मार]] सीमा के लग [[टेकनाफ]] से शुरू होवऽ हइ आउ लगभग ३,६५५ किलोमीटर<ref name="theatlantic.com">{{Cite magazine |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/11/indias-grand-trunk-road/377875/ |title=The Atlantic: "India's Grand Trunk Road" |magazine=The Atlantic |date=November 1999 }}</ref> के दूरी तय करके पच्छिम में [[काबुल]] ([[अफगानिस्तान]]) तक जा हइ। ई रास्ता बांग्लादेश के [[चट्टग्राम]] आउ [[ढाका]], भारत के [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[कानपुर]], [[प्रयागराज]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[गाजियाबाद]], [[दिल्ली]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], आउ पाकिस्तान के [[लाहौर]], [[रावलपिंडी]] आउ [[पेशावर]] से होके गुजरऽ हइ।<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/roomfordebate/2014/07/03/where-do-borders-need-to-be-redrawn/permeable-lines-on-the-grand-trunk-road |title=How to Redraw the World Map |last=Khanna |first=Parag |newspaper=The New York Times }}</ref><ref name="UNESCO">{{Cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6056/ |title=Sites along the Uttarapath, Badshahi Sadak, Sadak-e-Azam, Grand Trunk Road |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en }}</ref>
ई महामार्ग ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी में [[उत्तरापथ]] ([[संस्कृत]]: उत्तरापथ) नाम के एगो पुरनका रास्ता के आधार पर बनावल गेल रहे।<ref name="Vadime"/> एह रास्ता के विस्तार [[गंगा]] के मुहाना से भारत के उत्तर-पच्छिमी सीमा तक हल। [[अशोक]] के शासनकाल में एह रास्ता में आउ सुधार कइल गेल। बाद में [[शेरशाह सूरी]] एह पुरनका रास्ता के [[सोनारगाँव]] आउ [[रोहतास जिला|रोहतास]] के दिसा में फेर से बनवइलथिन आउ ओकर दिशा में बदलाव कइलथिन।<ref name="Vadime">Vadime Elisseeff, p. 159-162, [https://books.google.com/books?id=zRPbecWnkoIC&dq=sher+shah+suri+maurya+rohtas&pg=PA161 The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce]</ref><ref>Farooqui Salma Ahmed, p. 234, [https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&dq=sher+shah+highway+peshawar+sonargaon&pg=PA234 A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century]</ref> सड़क के अफगानिस्तान वाला हिस्सा के फेर से बनावे के काम [[महमूद शाह दुर्रानी]] के शासनकाल में कइल गेल रहे।<ref name="KMSarkar1927">{{Cite book |author=K. M. Sarkar |title=The Grand Trunk Road in the Punjab: 1849-1886 |url=https://books.google.com/books?id=qFdJbRywbKwC&pg=PA2 |year=1927 |publisher=Atlantic Publishers & Distri |pages=2– }}</ref><ref name="Vadime"/> ब्रिटिश शासनकाल में १८३३ से १८६० के बीच एह सड़क के बड़े पैमाना पर फेर से बनावल गेल।<ref>David Arnold (historian); Science, technology, and medicine in colonial India (New Cambr hist India v.III.5) Cambridge University Press, 2000, 234 pages p. 106</ref>
कई सदी से ई सड़क एह इलाका के प्रमुख व्यापारिक रास्ता में से एक रहल हइ। एहसे यात्रा करे आउ डाक भेजे, दुनो काम में बहुत सुविधा मिलल। आजो भारतीय उपमहाद्वीप में परिवहन खातिर ग्रैंड ट्रंक रोड के इस्तेमाल होवऽ हइ। एकर कई हिस्सा के चौड़ा करके राष्ट्रीय राजमार्ग व्यवस्था में शामिल कर लेल गेल हइ।<ref name="raghubir">{{cite book |last1=Singh |first1=Raghubir |year=1997 |title=The Grand Trunk Road: A Passage Through India |publisher=Aperture Books |isbn=9780893816445 |edition=First }}</ref>
== टिप्पणियां ==
<references group="lower-alpha"/>
== सन्दर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मगध]]
rw112n9bripqg1dhoskkt56pkbqwkdy
83663
83662
2026-10-26T08:27:14Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83663
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox road
| name = ग्रैंड ट्रंक रोड
| alternate_name =
| cities = {{collapsible list|[[कॉक्स बाजार]], [[चट्टग्राम]], [[फेनी]], [[ढाका]], [[राजशाही]], [[कोलकाता]], [[सासाराम]], [[मुगलसराय]], [[वाराणसी]], [[मैनपुरी]], [[प्रयागराज]], [[कानपुर]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[दिल्ली]], [[सोनीपत]], [[पानीपत]], [[करनाल]], [[अंबाला]], [[लुधियाना]], [[जालंधर]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], [[लाहौर]], [[गुजरानवाला]], [[जेहलम]], [[इस्लामाबाद]], [[रावलपिंडी]], [[पेशावर]], [[जलालाबाद]], [[काबुल]]}}
| image = Durgapur Xpressway.jpg
| time_period = ईसा पूर्व चौथी शताब्दी – वर्तमान
| length_km = 3655
| length_ref = <ref name="theatlantic.com"/>
| length_notes =
| established =
| history =
| known_for = व्यापार
| status = चालू
| significance =
| direction_a = पूरब
| terminus_a = [[टेकनाफ]], [[बांग्लादेश]]
| direction_b = पच्छिम
| terminus_b = [[काबुल]], [[अफगानिस्तान]]
| photo_notes = भारत के [[पश्चिम बंगाल]] से गुजरइत ग्रैंड ट्रंक रोड
}}
'''ग्रैंड ट्रंक रोड'''{{efn|ई सड़क के [[मौर्य साम्राज्य]] के समय ''[[उत्तरापथ]]'' कहल जा हल। [[सूरी साम्राज्य]] (१५४०–१५५६ ईस्वी) के समय एकरा ''सड़क-ए-आजम'' चाहे ''शाह राह-ए-आजम'' (महान सड़क) कहल जा हल। [[मुगल साम्राज्य]] के शेरशाह के समय ई ''बादशाही सड़क'' कहल गेल आउ [[ब्रिटिश राज]] के समय एकर नाम ''ग्रैंड ट्रंक रोड'' चाहे ''लॉन्ग वॉक'' पड़ल।<ref name="UNESCO"/>}} [[एशिया]] के सबसे पुरान आउ सबसे लंबा मुख्य सड़कों में से एक हइ। कम-से-कम २,५०० बरिस से<ref>UNESCO, [https://en.unesco.org/silkroad/knowledge-bank/caravanserais-along-grand-trunk-road-pakistan Caravanserais along the Grand Trunk Road in Pakistan] </ref> ई सड़क [[मध्य एशिया]] के [[दक्षिण एशिया]] से जोड़ऽ हइ। ई [[बांग्लादेश]] के [[म्यान्मार]] सीमा के लग [[टेकनाफ]] से शुरू होवऽ हइ आउ लगभग ३,६५५ किलोमीटर<ref name="theatlantic.com">{{Cite magazine |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1999/11/indias-grand-trunk-road/377875/ |title=The Atlantic: "India's Grand Trunk Road" |magazine=The Atlantic |date=November 1999 }}</ref> के दूरी तय करके पच्छिम में [[काबुल]] ([[अफगानिस्तान]]) तक जा हइ। ई रास्ता बांग्लादेश के [[चट्टग्राम]] आउ [[ढाका]], भारत के [[कोलकाता|कलकत्ता]], [[कानपुर]], [[प्रयागराज]], [[आगरा]], [[अलीगढ़]], [[बुलंदशहर]], [[गाजियाबाद]], [[दिल्ली]], [[अमृतसर]], [[चंडीगढ़]], आउ [[पाकिस्तान]] के [[लाहौर]], [[रावलपिंडी]] आउ [[पेशावर]] से होके गुजरऽ हइ।<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/roomfordebate/2014/07/03/where-do-borders-need-to-be-redrawn/permeable-lines-on-the-grand-trunk-road |title=How to Redraw the World Map |last=Khanna |first=Parag |newspaper=The New York Times }}</ref><ref name="UNESCO">{{Cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6056/ |title=Sites along the Uttarapath, Badshahi Sadak, Sadak-e-Azam, Grand Trunk Road |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en }}</ref>
ई महामार्ग ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी में [[उत्तरापथ]] ([[संस्कृत]]: उत्तरापथ) नाम के एगो पुरनका रास्ता के आधार पर बनावल गेल रहे।<ref name="Vadime"/> एह रास्ता के विस्तार [[गंगा]] के मुहाना से भारत के उत्तर-पच्छिमी सीमा तक हल। [[अशोक]] के शासनकाल में एह रास्ता में आउ सुधार कइल गेल। बाद में [[शेरशाह सूरी]] एह पुरनका रास्ता के [[सोनारगाँव]] आउ [[रोहतास जिला|रोहतास]] के दिसा में फेर से बनवइलथिन आउ ओकर दिशा में बदलाव कइलथिन।<ref name="Vadime">Vadime Elisseeff, p. 159-162, [https://books.google.com/books?id=zRPbecWnkoIC&dq=sher+shah+suri+maurya+rohtas&pg=PA161 The Silk Roads: Highways of Culture and Commerce]</ref><ref>Farooqui Salma Ahmed, p. 234, [https://books.google.com/books?id=sxhAtCflwOMC&dq=sher+shah+highway+peshawar+sonargaon&pg=PA234 A Comprehensive History of Medieval India: From Twelfth to the Mid-Eighteenth Century]</ref> सड़क के अफगानिस्तान वाला हिस्सा के फेर से बनावे के काम [[महमूद शाह दुर्रानी]] के शासनकाल में कइल गेल रहे।<ref name="KMSarkar1927">{{Cite book |author=K. M. Sarkar |title=The Grand Trunk Road in the Punjab: 1849-1886 |url=https://books.google.com/books?id=qFdJbRywbKwC&pg=PA2 |year=1927 |publisher=Atlantic Publishers & Distri |pages=2– }}</ref><ref name="Vadime"/> ब्रिटिश शासनकाल में १८३३ से १८६० के बीच एह सड़क के बड़े पैमाना पर फेर से बनावल गेल।<ref>David Arnold (historian); Science, technology, and medicine in colonial India (New Cambr hist India v.III.5) Cambridge University Press, 2000, 234 pages p. 106</ref>
कई सदी से ई सड़क एह इलाका के प्रमुख व्यापारिक रास्ता में से एक रहल हइ। एहसे यात्रा करे आउ डाक भेजे, दुनो काम में बहुत सुविधा मिलल। आजो भारतीय उपमहाद्वीप में परिवहन खातिर ग्रैंड ट्रंक रोड के इस्तेमाल होवऽ हइ। एकर कई हिस्सा के चौड़ा करके राष्ट्रीय राजमार्ग व्यवस्था में शामिल कर लेल गेल हइ।<ref name="raghubir">{{cite book |last1=Singh |first1=Raghubir |year=1997 |title=The Grand Trunk Road: A Passage Through India |publisher=Aperture Books |isbn=9780893816445 |edition=First }}</ref>
== टिप्पणियां ==
<references group="lower-alpha"/>
== सन्दर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:मगध]]
cvktvlv816ab52xwo7f6zqlyskee16m
जौगड़
0
18915
83667
2026-10-26T08:33:07Z
Kandarpajit Kallol
168
"[[File:Jaugada rock with Ashoka Major Rock Edict.jpg|thumb|१८९५ में जौगड़ में अशोक के शिलालेखन वाला बड़हन चट्टान (मकान के पाछू)]] [[File:Jgd plan new.svg|thumb|प्राचीन बस्ती के नक्शा]] {{Coord|19.522602|84.830885|display=title}} '''जौगड़''' (जौगढ़; प्..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83667
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jaugada rock with Ashoka Major Rock Edict.jpg|thumb|१८९५ में जौगड़ में अशोक के शिलालेखन वाला बड़हन चट्टान (मकान के पाछू)]]
[[File:Jgd plan new.svg|thumb|प्राचीन बस्ती के नक्शा]]
{{Coord|19.522602|84.830885|display=title}}
'''जौगड़''' (जौगढ़; प्राचीन नाम समापा) [[भारत]] के [[ओडिशा]] राज्य के [[गंजम जिला]] में स्थित एगो खंडहर किला हइ। जौगड़ [[ब्रह्मपुर]] से ३५ किलोमीटर उत्तर-पच्छिम आउ [[भुवनेश्वर]] से १६० किलोमीटर दक्खिन-पच्छिम में स्थित हइ। कभी नया जीतल कलिंग प्रांत के एगो प्रांतीय [[मौर्य साम्राज्य|मौर्य]] किलाबंद राजधानी रहल जौगड़, मौर्य सम्राट [[अशोक]] के [[प्राकृत]] भाषा में खुदवावल बड़हन [[अशोक के शिलालेख|शिलालेखन]] के अपना संस्करण खातिर बहुत प्रसिद्ध हइ।
१९वीं शताब्दी के आखिरी हिस्सा में [[जे.डी. बेगलर]] इहाँ बचल किलाबंदी के मीनार आउ खाई के विवरण देलथिन। उनका अनुसार, "दीवार के चारो कोना पर माटी के मीनार हल, आउ आठो प्रवेश-दुआर के दुनो बगल में भी मीनार हल।" बाकी, फोटो आउ चित्र के बिना एह अवशेषन के असल रूप समझना मुश्किल हइ। १९५६ में [[भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]] के देबला मित्रा उत्तरी ढलान के आर-पार एगो खाई खोद के जाँच कइलथिन। अब ढह चुकल ई खाई उत्तरी दीवार के पूरबी प्रवेश-दुआर के ठीक पूरब में स्थित बुझाइत हइ। ई जगह प्रसिद्ध कालेश्वर आउ रामेश्वर [[शिव मंदिर]] के नजदीक हइ। एह मंदिर के अइसन मंदिर मानल जा हइ, जहाँ [[शिव]] आउ [[विष्णु]] दुनो एक साथ देखावल गेल हथिन।
एह जगह के पहिला दस्तावेजीकरण २००१ में [[हाइशेलबर्ग विश्वविद्यालय]] के एगो दल द्वारा कइल गेल रहे।
;अशोक के शिलालेख
जौगड़ अशोक के कुछ [[अशोक के शिलालेख|बड़हन शिलालेखन]] के जगह हइ। ई शिलालेख लगभग ईसा पूर्व २५० में चट्टान पर खुदवावल गेल हल। परिसर के बीच वाला चट्टान पर बड़हन शिलालेख १–१० आउ १४ के साथे अलग शिलालेख १ आउ २ भी खुदल हथिन।<ref name=DKC>The Geopolitical Orbits of Ancient India: The Geographical Frames of the ... by Dilip K Chakrabarty [https://books.google.com/books?id=EIAyDwAAQBAJ&pg=PT32 p.32]</ref> एह शिलालेखन के व्यवस्था नजदीक के [[धौली]] में स्थित अशोक के शिलालेखन (उत्तर-पूरब में २५० किलोमीटर दूर) के समान हइ।
<gallery>
File:Jaugada rock inscription.jpg|अशोक के शिलालेख
File:Ashoka edict jaugada3.png|जौगड़ में अशोक के बड़हन शिलालेख
</gallery>== संदर्भ ==
{{Reflist}}
* Yule, Paul, Early Historic Sites in Orissa (Delhi 2006) {{ISBN|81-89645-44-7}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://berhampurphoto.blogspot.com/2011/07/jaugada-ruined-fortress-of-mauryan.html जौगड़ के फोटो गैलरी]
* [https://berhampurphoto.blogspot.com/2011/07/jaugada-ruined-fortress-of-mauryan.html अशोक के शिलालेख - जौगड़ - गंजम] -[https://maps.google.com/maps?ll=19.520155,84.830031&spn=0.011447,0.013797&t=h&lci=com.panoramio.all&z=16 गूगल नक्शा]
{{Ganjam district}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:ओडिशा के किला सभ]]
gvop6eussffbw09f1j1l5s2omuh0q00
83668
83667
2026-10-26T08:33:45Z
Kandarpajit Kallol
168
83668
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jaugada rock with Ashoka Major Rock Edict.jpg|thumb|१८९५ में जौगड़ में अशोक के शिलालेखन वाला बड़हन चट्टान (मकान के पाछू)]]
[[File:Jgd plan new.svg|thumb|प्राचीन बस्ती के नक्शा]]
{{Coord|19.522602|84.830885|display=title}}
'''जौगड़''' (जौगढ़; प्राचीन नाम समापा) [[भारत]] के [[ओडिशा]] राज्य के [[गंजम जिला]] में स्थित एगो खंडहर किला हइ। जौगड़ [[ब्रह्मपुर]] से ३५ किलोमीटर उत्तर-पच्छिम आउ [[भुवनेश्वर]] से १६० किलोमीटर दक्खिन-पच्छिम में स्थित हइ। कभी नया जीतल कलिंग प्रांत के एगो प्रांतीय [[मौर्य साम्राज्य|मौर्य]] किलाबंद राजधानी रहल जौगड़, मौर्य सम्राट [[अशोक]] के [[प्राकृत]] भाषा में खुदवावल बड़हन [[अशोक के शिलालेख|शिलालेखन]] के अपना संस्करण खातिर बहुत प्रसिद्ध हइ।
१९वीं शताब्दी के आखिरी हिस्सा में [[जे.डी. बेगलर]] इहाँ बचल किलाबंदी के मीनार आउ खाई के विवरण देलथिन। उनका अनुसार, "दीवार के चारो कोना पर माटी के मीनार हल, आउ आठो प्रवेश-दुआर के दुनो बगल में भी मीनार हल।" बाकी, फोटो आउ चित्र के बिना एह अवशेषन के असल रूप समझना मुश्किल हइ। १९५६ में [[भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]] के देबला मित्रा उत्तरी ढलान के आर-पार एगो खाई खोद के जाँच कइलथिन। अब ढह चुकल ई खाई उत्तरी दीवार के पूरबी प्रवेश-दुआर के ठीक पूरब में स्थित बुझाइत हइ। ई जगह प्रसिद्ध कालेश्वर आउ रामेश्वर [[शिव मंदिर]] के नजदीक हइ। एह मंदिर के अइसन मंदिर मानल जा हइ, जहाँ [[शिव]] आउ [[विष्णु]] दुनो एक साथ देखावल गेल हथिन।
एह जगह के पहिला दस्तावेजीकरण २००१ में [[हाइशेलबर्ग विश्वविद्यालय]] के एगो दल द्वारा कइल गेल रहे।
;अशोक के शिलालेख
जौगड़ अशोक के कुछ [[अशोक के शिलालेख|बड़हन शिलालेखन]] के जगह हइ। ई शिलालेख लगभग ईसा पूर्व २५० में चट्टान पर खुदवावल गेल हल। परिसर के बीच वाला चट्टान पर बड़हन शिलालेख १–१० आउ १४ के साथे अलग शिलालेख १ आउ २ भी खुदल हथिन।<ref name=DKC>The Geopolitical Orbits of Ancient India: The Geographical Frames of the ... by Dilip K Chakrabarty [https://books.google.com/books?id=EIAyDwAAQBAJ&pg=PT32 p.32]</ref> एह शिलालेखन के व्यवस्था नजदीक के [[धौली]] में स्थित अशोक के शिलालेखन (उत्तर-पूरब में २५० किलोमीटर दूर) के समान हइ।
<gallery>
File:Jaugada rock inscription.jpg|अशोक के शिलालेख
File:Ashoka edict jaugada3.png|जौगड़ में अशोक के बड़हन शिलालेख
</gallery>
== संदर्भ ==
{{Reflist}}
* Yule, Paul, Early Historic Sites in Orissa (Delhi 2006) {{ISBN|81-89645-44-7}}
== बाहरी कड़ी ==
* [https://berhampurphoto.blogspot.com/2011/07/jaugada-ruined-fortress-of-mauryan.html जौगड़ के फोटो गैलरी]
* [https://berhampurphoto.blogspot.com/2011/07/jaugada-ruined-fortress-of-mauryan.html अशोक के शिलालेख - जौगड़ - गंजम] -[https://maps.google.com/maps?ll=19.520155,84.830031&spn=0.011447,0.013797&t=h&lci=com.panoramio.all&z=16 गूगल नक्शा]
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:ओडिशा]]
8139wq538y0dv7zw642bf8lx1sxfpgd
चंद्रगुप्त मौर्य
0
18916
83670
2026-10-26T08:39:55Z
Kandarpajit Kallol
168
[[चन्द्रगुप्त मौर्य]] के पुनर्निर्देशित
83670
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]
9daepxt8g9kizxqddc8lk3z7ezodvhb
लाली पहाड़ी
0
18917
83673
2026-10-26T08:44:17Z
अनुश्री साव
176
"'''लाली पहाड़ी''' [[लखीसराय]] जिला के सबसे अनमोल आउ ऐतिहासिक रूप से महत्वपूर्ण धरोहर स्थल हय। एकरा [[बिहार]] के साथे-साथे समूचा [[भारत]] के महत्वपूर्ण पुरातात्विक स्थान म..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83673
wikitext
text/x-wiki
'''लाली पहाड़ी''' [[लखीसराय]] जिला के सबसे अनमोल आउ ऐतिहासिक रूप से महत्वपूर्ण धरोहर स्थल हय। एकरा [[बिहार]] के साथे-साथे समूचा [[भारत]] के महत्वपूर्ण पुरातात्विक स्थान मानल जा हकै। इ जगह में औरत बौद्ध भिक्षुक साधना कर हलै। अभी इ भग्नावशेष के रूप में हकै। इ जगह के "श्रीमद्धर्म विहार" के नाम से जानल जा हय।
3lrybo8mquahounuho6kvlohp8cfkda
83676
83673
2026-10-26T08:49:17Z
अनुश्री साव
176
83676
wikitext
text/x-wiki
'''लाली पहाड़ी''' (जेकरा लाल पहाड़ी कहल जा हकै) [[लखीसराय]] जिला के पाल वंश के काल (११वीं-१२वीं शताब्दी) के सबसे अनमोल आउ ऐतिहासिक रूप से महत्वपूर्ण धरोहर स्थल हय। एकरा [[बिहार]] के साथे-साथे समूचा [[भारत]] के महत्वपूर्ण पुरातात्विक स्थान मानल जा हकै। इ जगह में औरत बौद्ध भिक्षुक साधना कर हलै। अभी इ भग्नावशेष के रूप में हकै। इ जगह के "श्रीमद्धर्म विहार" के नाम से जानल जा हय।
2jpazrsvc77nygsjxq7ifw507d4zu27
83687
83676
2026-10-26T09:08:21Z
अनुश्री साव
176
83687
wikitext
text/x-wiki
'''लाली पहाड़ी''' (जेकरा लाल पहाड़ी कहल जा हकै) [[लखीसराय]] जिला के पाल वंश के काल (११वीं-१२वीं शताब्दी) के सबसे अनमोल आउ ऐतिहासिक रूप से महत्वपूर्ण धरोहर स्थल हय। एकरा [[बिहार]] के साथे-साथे समूचा [[भारत]] के महत्वपूर्ण पुरातात्विक स्थान मानल जा हकै। इ जगह में औरत बौद्ध भिक्षुक साधना कर हलै। अभी इ भग्नावशेष के रूप में हकै। इ जगह के "श्रीमद्धर्म विहार" के नाम से जानल जा हय।
== इतिहास ==
लाली पहाड़ी [[लखीसराय]] जिला के जयनगर में स्थित एगो ऐतिहासिक स्थान हय। इ खंडहर के "लोटस लाइट पैलेस" भी कहल जा हकै। तिब्बत के लोगन मानऽ हथिन जे लाल पहाड़ी में [[पद्मसंभव]] अपन महल बसैलके हलै। चट्टान के रंग के आधार पर एकरा तांबा के रंग के पर्वत कहल जा हकै।
tunqlz0pjoo0ubanifprb2zy3z7pp9j
मौर्य सम्राटन के सूची
0
18918
83681
2026-10-26T09:01:09Z
Kandarpajit Kallol
168
"{| class="wikitable" ! colspan=2 | राजा!!राज करे के समय!!टिप्पनी |- |[[चन्द्रगुप्त मौर्य]] (चन्द्रगुप्त मौर्य)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||३२२–२९७ ईसा पूर्व||मौर्य साम्राज्य के संस्थापक। |-..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83681
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable"
! colspan=2 | राजा!!राज करे के समय!!टिप्पनी
|-
|[[चन्द्रगुप्त मौर्य]] (चन्द्रगुप्त मौर्य)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||३२२–२९७ ईसा पूर्व||मौर्य साम्राज्य के संस्थापक।
|-
|[[बिन्दुसार]] (बिन्दुसार)||[[File:I42 1karshapana Maurya Bindusara MACW4165 1ar (8486583162).jpg|100px]] ||२९७–२७३ ईसा पूर्व||विदेशी कूटनीति आउ विदर्भ के विद्रोह के दबावे खातिर जानल जा हथिन।
|-
|[[अशोक]] (अशोक)||[[File:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|100px]] ||२६८–२३२ ईसा पूर्व||मौर्य वंश के महान सम्राटन में से एक। उनकर बेटा [[कुणाल]] के आँख फोड़ देल गेलै आउ ऊ अपन पिता से पहिले मर गेलथिन। अशोक के बाद उनकर पोता गद्दी पर बइठलथिन। कलिंग युद्ध में विजय खातिर भी ऊ जानल जा हथिन।
|-
|[[दशरथ मौर्य]] (दशरथ मौर्य)||[[File:Dasaratha Maurya inscription on entrance of Vadathika cave.jpg|100px]] ||२३२–२२४ ईसा पूर्व||अशोक के पोता।
|-
|[[सम्प्रति]] (सम्प्रति)||[[File:Emperor Samprati Maurya.jpg|100px]]||२२४–२१५ ईसा पूर्व||दशरथ के चचेरा भाई।
|-
|[[शालिशुक]] (शालिशुक)||[[File:Mauryan Empire. temp. Salisuka or later. Circa 207-194 BC.jpg|100px]]||२१५–२०२ ईसा पूर्व||
|-
|[[देववर्मन मौर्य|देववर्मन]] (देववर्मन)|| ||२०२–१९५ ईसा पूर्व||
|-
|[[शतधन्वन]] (शतधन्वन)|| ||१९५–१८७ ईसा पूर्व||उनकर राज के समय तक मौर्य साम्राज्य के इलाका सिमट गेल रहे।
|-
|[[बृहद्रथ मौर्य|बृहद्रथ]] (बृहद्रथ)|| ||१८७–१८४ ईसा पूर्व||१८५ ईसा पूर्व में उनकर सेनापति [[पुष्यमित्र शुंग]] उनकर हत्या कऽ देलथिन आउ गद्दी से हटा देलथिन।
|}
rdleiqlujf5xl5anhqyqav2r9bglgry
83682
83681
2026-10-26T09:01:55Z
Kandarpajit Kallol
168
83682
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable"
! colspan=2 | राजा!!राज करे के समय!!टिप्पनी
|-
|[[चन्द्रगुप्त मौर्य]] (चन्द्रगुप्त मौर्य)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||३२२–२९७ ईसा पूर्व||मौर्य साम्राज्य के संस्थापक।
|-
|[[बिन्दुसार]] (बिन्दुसार)||[[File:I42 1karshapana Maurya Bindusara MACW4165 1ar (8486583162).jpg|100px]] ||२९७–२७३ ईसा पूर्व||विदेशी कूटनीति आउ विदर्भ के विद्रोह के दबावे खातिर जानल जा हथिन।
|-
|[[अशोक]] (अशोक)||[[File:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|100px]] ||२६८–२३२ ईसा पूर्व||मौर्य वंश के महान सम्राटन में से एक। उनकर बेटा [[कुणाल]] के आँख फोड़ देल गेलै आउ ऊ अपन पिता से पहिले मर गेलथिन। अशोक के बाद उनकर पोता गद्दी पर बइठलथिन। कलिंग युद्ध में विजय खातिर भी ऊ जानल जा हथिन।
|-
|[[दशरथ मौर्य]] (दशरथ मौर्य)||[[File:Dasaratha Maurya inscription on entrance of Vadathika cave.jpg|100px]] ||२३२–२२४ ईसा पूर्व||अशोक के पोता।
|-
|[[सम्प्रति]] (सम्प्रति)||[[File:Emperor Samprati Maurya.jpg|100px]]||२२४–२१५ ईसा पूर्व||दशरथ के चचेरा भाई।
|-
|[[शालिशुक]] (शालिशुक)||[[File:Mauryan Empire. temp. Salisuka or later. Circa 207-194 BC.jpg|100px]]||२१५–२०२ ईसा पूर्व||
|-
|[[देववर्मन मौर्य|देववर्मन]] (देववर्मन)|| ||२०२–१९५ ईसा पूर्व||
|-
|[[शतधन्वन]] (शतधन्वन)|| ||१९५–१८७ ईसा पूर्व||उनकर राज के समय तक मौर्य साम्राज्य के इलाका सिमट गेल रहे।
|-
|[[बृहद्रथ मौर्य|बृहद्रथ]] (बृहद्रथ)|| ||१८७–१८४ ईसा पूर्व||१८५ ईसा पूर्व में उनकर सेनापति [[पुष्यमित्र शुंग]] उनकर हत्या कऽ देलथिन आउ गद्दी से हटा देलथिन।
|}
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
6wlom1g9wkbjsyfvus0tlo7yfxq7phe
83684
83682
2026-10-26T09:04:04Z
Kandarpajit Kallol
168
83684
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable"
! colspan=2 | राजा!!राज करे के समय!!टिप्पनी
|-
|[[चन्द्रगुप्त मौर्य]] (चन्द्रगुप्त मौर्य)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||३२२–२९७ ईसा पूर्व||[[मौर्य साम्राज्य]] के संस्थापक।
|-
|[[बिन्दुसार]] (बिन्दुसार)||[[File:I42 1karshapana Maurya Bindusara MACW4165 1ar (8486583162).jpg|100px]] ||२९७–२७३ ईसा पूर्व||विदेशी कूटनीति आउ विदर्भ के विद्रोह के दबावे खातिर जानल जा हथिन।
|-
|[[अशोक]] (अशोक)||[[File:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|100px]] ||२६८–२३२ ईसा पूर्व||मौर्य वंश के महान सम्राटन में से एक। उनकर बेटा [[कुणाल]] के आँख फोड़ देल गेलै आउ ऊ अपन पिता से पहिले मर गेलथिन। [[अशोक]] के बाद उनकर पोता गद्दी पर बइठलथिन। [[कलिंग युद्ध]] में विजय खातिर भी ऊ जानल जा हथिन।
|-
|[[दशरथ मौर्य]] (दशरथ मौर्य)||[[File:Dasaratha Maurya inscription on entrance of Vadathika cave.jpg|100px]] ||२३२–२२४ ईसा पूर्व||अशोक के पोता।
|-
|[[सम्प्रति]] (सम्प्रति)||[[File:Emperor Samprati Maurya.jpg|100px]]||२२४–२१५ ईसा पूर्व||दशरथ के चचेरा भाई।
|-
|[[शालिशुक]] (शालिशुक)||[[File:Mauryan Empire. temp. Salisuka or later. Circa 207-194 BC.jpg|100px]]||२१५–२०२ ईसा पूर्व||
|-
|[[देववर्मन मौर्य|देववर्मन]] (देववर्मन)|| ||२०२–१९५ ईसा पूर्व||
|-
|[[शतधन्वन]] (शतधन्वन)|| ||१९५–१८७ ईसा पूर्व||उनकर राज के समय तक मौर्य साम्राज्य के इलाका सिमट गेल रहे।
|-
|[[बृहद्रथ मौर्य|बृहद्रथ]] (बृहद्रथ)|| ||१८७–१८४ ईसा पूर्व||१८५ ईसा पूर्व में उनकर सेनापति [[पुष्यमित्र शुंग]] उनकर हत्या कऽ देलथिन आउ गद्दी से हटा देलथिन।
|}
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
0q50eio0mepqpjak1ltkci5sadew1dv
83685
83684
2026-10-26T09:07:24Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83685
wikitext
text/x-wiki
==सम्राटन के सूची==
{| class="wikitable"
! colspan=2 | राजा!!राज करे के समय!!टिप्पनी
|-
|[[चन्द्रगुप्त मौर्य]] (चन्द्रगुप्त मौर्य)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||३२२–२९७ ईसा पूर्व||[[मौर्य साम्राज्य]] के संस्थापक।
|-
|[[बिन्दुसार]] (बिन्दुसार)||[[File:I42 1karshapana Maurya Bindusara MACW4165 1ar (8486583162).jpg|100px]] ||२९७–२७३ ईसा पूर्व||विदेशी कूटनीति आउ विदर्भ के विद्रोह के दबावे खातिर जानल जा हथिन।
|-
|[[अशोक]] (अशोक)||[[File:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|100px]] ||२६८–२३२ ईसा पूर्व||मौर्य वंश के महान सम्राटन में से एक। उनकर बेटा [[कुणाल]] के आँख फोड़ देल गेलै आउ ऊ अपन पिता से पहिले मर गेलथिन। [[अशोक]] के बाद उनकर पोता गद्दी पर बइठलथिन। [[कलिंग युद्ध]] में विजय खातिर भी ऊ जानल जा हथिन।
|-
|[[दशरथ मौर्य]] (दशरथ मौर्य)||[[File:Dasaratha Maurya inscription on entrance of Vadathika cave.jpg|100px]] ||२३२–२२४ ईसा पूर्व||अशोक के पोता।
|-
|[[सम्प्रति]] (सम्प्रति)||[[File:Emperor Samprati Maurya.jpg|100px]]||२२४–२१५ ईसा पूर्व||दशरथ के चचेरा भाई।
|-
|[[शालिशुक]] (शालिशुक)||[[File:Mauryan Empire. temp. Salisuka or later. Circa 207-194 BC.jpg|100px]]||२१५–२०२ ईसा पूर्व||
|-
|[[देववर्मन मौर्य|देववर्मन]] (देववर्मन)|| ||२०२–१९५ ईसा पूर्व||
|-
|[[शतधन्वन]] (शतधन्वन)|| ||१९५–१८७ ईसा पूर्व||उनकर राज के समय तक मौर्य साम्राज्य के इलाका सिमट गेल रहे।
|-
|[[बृहद्रथ मौर्य|बृहद्रथ]] (बृहद्रथ)|| ||१८७–१८४ ईसा पूर्व||१८५ ईसा पूर्व में उनकर सेनापति [[पुष्यमित्र शुंग]] उनकर हत्या कऽ देलथिन आउ गद्दी से हटा देलथिन।
|}
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
rbfpk5hqw1uaq1i7ivdnd4ulw2vq8ou
83686
83685
2026-10-26T09:08:17Z
Kandarpajit Kallol
168
/* */
83686
wikitext
text/x-wiki
[[मौर्य साम्राज्य]] (लगभग ३२२–१८५ ईसा पूर्व) [[प्राचीन भारत]] के एगो साम्राज्य हलइ। एह साम्राज्य के स्थापना [[चन्द्रगुप्त मौर्य]] ३२२ ईसा पूर्व में कइलथिन आउ ई १८५ ईसा पूर्व तक बनल रहल। मौर्य साम्राज्य पूरा भारतीय उपमहाद्वीप में फइलल पहिल साम्राज्य हलइ। अपन चरम विस्तार के समय ई साम्राज्य [[भारतीय उपमहाद्वीप]] के अधिकतर हिस्सा पर फइलल रहे।<ref>{{cite book |last1=Sastri |first1=Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta |title=Age of the Nandas and Mauryas |date=1988 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120804661 |page=208 |url=https://books.google.com/books?id=YoAwor58utYC&pg=PA208 |language=en}}</ref> मौर्य सम्राट राज्य के सर्वोच्च शासक हलथिन आउ साम्राज्य पर उनकर पूरा अधिकार रहइ।
चन्द्रगुप्त के मुख्य [[अमात्य|मंत्री]] [[चाणक्य]], जेकरा के कखनी-कखनी [[कौटिल्य]] भी कहल जा हइ, चन्द्रगुप्त मौर्य के सलाह देथिन आउ साम्राज्य के विरासत बनावे में योगदान देलथिन।<ref name=kistler>{{cite book |last1=Kistler |first1=John M. |title=War Elephants |date=2007 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=978-0803260047 |page=67 |url=https://books.google.com/books?id=-5RHK4Ol15QC&pg=PA64 |access-date=16 August 2019}}</ref> चन्द्रगुप्त के बेटा [[बिन्दुसार]] लगभग २९७ ईसा पूर्व में राजगद्दी पर बइठलथिन। ऊ साम्राज्य के शासन ठीक से चलइलथिन आउ ओकर इलाका के भी बनवले रखलथिन।<ref name="VAS_Asoka">{{cite book |url=https://archive.org/stream/asokabuddhistemp00smitiala#page/18/mode/2up |title=Asoka, the Buddhist emperor of India |author=Vincent Arthur Smith |year=1920 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |isbn=9788120613034 |pages=18–19 }}</ref> बिन्दुसार के बेटा [[अशोक]],<ref>{{Cite book| publisher = Yale University Press| isbn = 978-0-300-27490-5| last = Olivelle| first = Patrick| title = Ashoka: Portrait of a Philosopher King.| location = New Haven| date = 2024}}</ref> मौर्य साम्राज्य के तेसर शासक हलथिन। अशोक अपना द्वारा जारी कइल गइल आदेश के शिलालेख से अंकित बड़-बड़ पत्थर के खंभा खड़ा करवाके इतिहास में अपन छाप छोड़लथिन। [[अशोक के शिलालेख|अशोक के आदेश]] पर ई खंभा बनावल गेल रहे। अशोक के मृत्यु के बाद उनकर परिवार राज करत रहल, बाकिर साम्राज्य धीरे-धीरे टूटे लगल। मौर्य वंश के आखिरी शासक [[बृहद्रथ मौर्य|बृहद्रथ]] के उनकर सेनापति [[पुष्यमित्र शुंग]] हत्या कऽ देलथिन। एकरा बाद पुष्यमित्र १८५ ईसा पूर्व में [[शुंग साम्राज्य]] के स्थापना कइलथिन।<ref>{{Cite book|title=The Archaeology of Early Historic South Asia: The Emergence of Cities and States|last1=Allchin|first1=F. R.|last2=Erdosy|first2=George|publisher=Cambridge University Press|year=1995|location=Cambridge|pages=306}}</ref>
[[File:Maurya Empire, c.250 BCE 2.png|thumb|लगभग २५० ईसा पूर्व में मौर्य साम्राज्य के सबसे बड़ विस्तार]]
==सम्राटन के सूची==
{| class="wikitable"
! colspan=2 | राजा!!राज करे के समय!!टिप्पनी
|-
|[[चन्द्रगुप्त मौर्य]] (चन्द्रगुप्त मौर्य)|| |[[File:Chandragupt maurya Birla mandir 6 dec 2009 (31).JPG|100px]] ||३२२–२९७ ईसा पूर्व||[[मौर्य साम्राज्य]] के संस्थापक।
|-
|[[बिन्दुसार]] (बिन्दुसार)||[[File:I42 1karshapana Maurya Bindusara MACW4165 1ar (8486583162).jpg|100px]] ||२९७–२७३ ईसा पूर्व||विदेशी कूटनीति आउ विदर्भ के विद्रोह के दबावे खातिर जानल जा हथिन।
|-
|[[अशोक]] (अशोक)||[[File:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|100px]] ||२६८–२३२ ईसा पूर्व||मौर्य वंश के महान सम्राटन में से एक। उनकर बेटा [[कुणाल]] के आँख फोड़ देल गेलै आउ ऊ अपन पिता से पहिले मर गेलथिन। [[अशोक]] के बाद उनकर पोता गद्दी पर बइठलथिन। [[कलिंग युद्ध]] में विजय खातिर भी ऊ जानल जा हथिन।
|-
|[[दशरथ मौर्य]] (दशरथ मौर्य)||[[File:Dasaratha Maurya inscription on entrance of Vadathika cave.jpg|100px]] ||२३२–२२४ ईसा पूर्व||अशोक के पोता।
|-
|[[सम्प्रति]] (सम्प्रति)||[[File:Emperor Samprati Maurya.jpg|100px]]||२२४–२१५ ईसा पूर्व||दशरथ के चचेरा भाई।
|-
|[[शालिशुक]] (शालिशुक)||[[File:Mauryan Empire. temp. Salisuka or later. Circa 207-194 BC.jpg|100px]]||२१५–२०२ ईसा पूर्व||
|-
|[[देववर्मन मौर्य|देववर्मन]] (देववर्मन)|| ||२०२–१९५ ईसा पूर्व||
|-
|[[शतधन्वन]] (शतधन्वन)|| ||१९५–१८७ ईसा पूर्व||उनकर राज के समय तक मौर्य साम्राज्य के इलाका सिमट गेल रहे।
|-
|[[बृहद्रथ मौर्य|बृहद्रथ]] (बृहद्रथ)|| ||१८७–१८४ ईसा पूर्व||१८५ ईसा पूर्व में उनकर सेनापति [[पुष्यमित्र शुंग]] उनकर हत्या कऽ देलथिन आउ गद्दी से हटा देलथिन।
|}
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
fu431rui4o8bwe82awgkupvhlctdiio
नन्दनगढ़ स्तूप
0
18919
83699
2026-10-26T09:33:59Z
Kandarpajit Kallol
168
"{{Infobox religious building | name = नन्दनगढ़ स्तूप |native_name = | image = File:Nandan Gadh Stupa Champaran Lauria.jpg | image_size = २५० |alt = |caption = नन्दनगढ़ में स्थित स्तूप | pushpin_map = India | pushpin_map_size = २५० | pus..." सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83699
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
| name = नन्दनगढ़ स्तूप
|native_name =
| image = File:Nandan Gadh Stupa Champaran Lauria.jpg
| image_size = २५०
|alt =
|caption = नन्दनगढ़ में स्थित स्तूप
| pushpin_map = India
| pushpin_map_size = २५०
| pushpin_relief = yes
| pushpin_caption = बिहार में एकर स्थिति
| location = [[लौरिया नंदनगढ़]], [[बिहार]]
| coordinates = {{coord|26|59|54.52|N|84|24|30.52|E|display=inline,title}}
| religious_affiliation = [[बौद्ध धर्म]]
| sect =
| architecture_type = [[स्तूप]]
| architecture_style = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध वास्तुकला]]
| completed = लगभग ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी
| height_max =
| materials = ईंट
| functional_status = सुरक्षित
| administration = [[मौर्य साम्राज्य]]
|length =
|width =
}}
'''नन्दनगढ़ स्तूप''' [[भारत]] के [[बिहार]] राज्य के [[पश्चिम चम्पारण जिला]] में [[लौरिया नंदनगढ़]] शहर के नगीच स्थित एगो पुरान आउ विशाल स्तूप हइ। पुरातत्वविद सब स्तूप के विकास के पाँच चरण के पहचान कइले हथिन। एह में सबसे पहिलका चरण ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी के [[मौर्य साम्राज्य]] के समय के हइ, जबकि बाद के बदलाव लगभग ईसा पूर्व पहिला शताब्दी के आसपास कइल गेल रहे।<ref name=Sen2015>{{cite journal |last1=SEN |first1=JOYANTO K |title=The Colossal Stupa at Nandangarh: ITS Reconstruction and Significance |journal=Artibus Asiae |date=2015 |volume=75 |issue=2 |pages=179–220 |doi=10.61342/ZKKG6734 |jstor=24913608 |url=https://www.jstor.org/stable/24913608|url-access=subscription }}</ref><ref name="de Leeuw">{{cite journal |last1=van Lohuizen-de Leeuw |first1=J. E. |title=South-East Asian Architecture and the Stūpa of Nandangaṛh |journal=Artibus Asiae |date=1956 |volume=19 |jstor=3248765 |url=https://www.jstor.org/stable/3248765}}</ref>
== इतिहास ==
नन्दनगढ़ के स्तूप के पहिलका खुदाई १९३५ आउ १९३६ में [[भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]] द्वारा एन.जी. मजुमदार आउ ए. घोष के देखरेख में कइल गेल रहे।<ref name= Sen2015 /> हालाँकि, एह जगह पर सबसे पहिले १८६१ में [[एलेक्ज़ेंडर कनिंघम]] के ध्यान गेल रहे। ऊ शुरू में एह टीला के कौनो तरह के किला समझ लेलथिन। स्तूप के आसपास आउ कई गो पुरातात्त्विक चीज भी मिलल हइ। एह में एगो [[अशोक के स्तंभ]] आउ दोसर अइसन टीला शामिल हथिन, जेकर आकार [[स्तूप]] नियन हइ।<ref name="Kaushik">{{cite book|last1=Kaushik|first1=Garima|title=Women and Monastic Buddhism in Early South Asia: Rediscovering the Invisible Believers|date=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-32939-8|page=27|url=https://books.google.com/books?id=YoCPCwAAQBAJ&pg=PA27|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Pande|first1=Govind Chandra|title=India's Interaction with Southeast Asia|date=2006|publisher=Project of History of Indian Science, Philosophy, and Culture|isbn=978-81-87586-24-1|page=419|url=https://books.google.com/books?id=dnVuAAAAMAAJ|language=en}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wba-EZhZcfgC |title=An Encyclopaedia of Indian Archaeology |publisher=BRILL |date=1990 |isbn=90-04-09264-1 }}</ref>
ओही समय भारत में बौद्ध लोग के रीति-रिवाज के अनुसार, बाद के सदियन में एह स्तूप के आउ बड़ कइल गेल। स्तूप के सबसे पुरान हिस्सा के समय ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी मानल जा हइ, जबकि बाद के बदलाव आउ विस्तार के काम कम से कम ईसा पूर्व पहिला शताब्दी तक चलैत रहल।<ref name="de Leeuw"/>
== विवरण ==
एह स्तूप के ऊँचाई २५ मीटर आउ चौड़ाई १५३ मीटर हइ। ई छह गो छतरी-जइसन स्तर (terraces) आउ तीन गो प्रदक्षिणा पथ (procession paths) से मिलके बनल हइ।<ref name="de Leeuw"/>
== संदर्भ ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी के धार्मिक भवन]]
[[श्रेणी:बौद्ध कला]]
jyqbldr8cx0oknh5rm4eouq6lyb77bv
83700
83699
2026-10-26T09:34:29Z
Kandarpajit Kallol
168
83700
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
| name = नन्दनगढ़ स्तूप
|native_name =
| image = File:Nandan Gadh Stupa Champaran Lauria.jpg
| image_size = २५०
|alt =
|caption = नन्दनगढ़ में स्थित स्तूप
| pushpin_map = India
| pushpin_map_size = २५०
| pushpin_relief = yes
| pushpin_caption = बिहार में एकर स्थिति
| location = [[लौरिया नंदनगढ़]], [[बिहार]]
| coordinates = {{coord|26|59|54.52|N|84|24|30.52|E|display=inline,title}}
| religious_affiliation = [[बौद्ध धर्म]]
| sect =
| architecture_type = [[स्तूप]]
| architecture_style = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध वास्तुकला]]
| completed = लगभग ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी
| height_max =
| materials = ईंट
| functional_status = सुरक्षित
| administration = [[मौर्य साम्राज्य]]
|length =
|width =
}}
'''नन्दनगढ़ स्तूप''' [[भारत]] के [[बिहार]] राज्य के [[पश्चिम चम्पारण जिला]] में [[लौरिया नंदनगढ़]] शहर के नगीच स्थित एगो पुरान आउ विशाल स्तूप हइ। पुरातत्वविद सब स्तूप के विकास के पाँच चरण के पहचान कइले हथिन। एह में सबसे पहिलका चरण ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी के [[मौर्य साम्राज्य]] के समय के हइ, जबकि बाद के बदलाव लगभग ईसा पूर्व पहिला शताब्दी के आसपास कइल गेल रहे।<ref name=Sen2015>{{cite journal |last1=SEN |first1=JOYANTO K |title=The Colossal Stupa at Nandangarh: ITS Reconstruction and Significance |journal=Artibus Asiae |date=2015 |volume=75 |issue=2 |pages=179–220 |doi=10.61342/ZKKG6734 |jstor=24913608 |url=https://www.jstor.org/stable/24913608|url-access=subscription }}</ref><ref name="de Leeuw">{{cite journal |last1=van Lohuizen-de Leeuw |first1=J. E. |title=South-East Asian Architecture and the Stūpa of Nandangaṛh |journal=Artibus Asiae |date=1956 |volume=19 |jstor=3248765 |url=https://www.jstor.org/stable/3248765}}</ref>
== इतिहास ==
नन्दनगढ़ के स्तूप के पहिलका खुदाई १९३५ आउ १९३६ में [[भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]] द्वारा एन.जी. मजुमदार आउ ए. घोष के देखरेख में कइल गेल रहे।<ref name= Sen2015 /> हालाँकि, एह जगह पर सबसे पहिले १८६१ में [[एलेक्ज़ेंडर कनिंघम]] के ध्यान गेल रहे। ऊ शुरू में एह टीला के कौनो तरह के किला समझ लेलथिन। स्तूप के आसपास आउ कई गो पुरातात्त्विक चीज भी मिलल हइ। एह में एगो [[अशोक के स्तंभ]] आउ दोसर अइसन टीला शामिल हथिन, जेकर आकार [[स्तूप]] नियन हइ।<ref name="Kaushik">{{cite book|last1=Kaushik|first1=Garima|title=Women and Monastic Buddhism in Early South Asia: Rediscovering the Invisible Believers|date=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-32939-8|page=27|url=https://books.google.com/books?id=YoCPCwAAQBAJ&pg=PA27|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Pande|first1=Govind Chandra|title=India's Interaction with Southeast Asia|date=2006|publisher=Project of History of Indian Science, Philosophy, and Culture|isbn=978-81-87586-24-1|page=419|url=https://books.google.com/books?id=dnVuAAAAMAAJ|language=en}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wba-EZhZcfgC |title=An Encyclopaedia of Indian Archaeology |publisher=BRILL |date=1990 |isbn=90-04-09264-1 }}</ref>
ओही समय भारत में बौद्ध लोग के रीति-रिवाज के अनुसार, बाद के सदियन में एह स्तूप के आउ बड़ कइल गेल। स्तूप के सबसे पुरान हिस्सा के समय ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी मानल जा हइ, जबकि बाद के बदलाव आउ विस्तार के काम कम से कम ईसा पूर्व पहिला शताब्दी तक चलैत रहल।<ref name="de Leeuw"/>
== विवरण ==
एह स्तूप के ऊँचाई २५ मीटर आउ चौड़ाई १५३ मीटर हइ। ई छह गो छतरी-जइसन स्तर आउ तीन गो प्रदक्षिणा पथ से मिलके बनल हइ।<ref name="de Leeuw"/>
== संदर्भ ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:मौर्य साम्राज्य]]
[[श्रेणी:ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी के धार्मिक भवन]]
[[श्रेणी:बौद्ध कला]]
klx8on4hng68lt785fiye6tp7q40wbm
खेमा
0
18920
83703
2026-10-26T10:39:41Z
शीतल सिन्हा
196
"खेमा (पाली: खेमा; संस्कृत: क्षेमा) एक बौद्ध भिक्षुणी थीं, जो बुद्ध की प्रमुख महिला शिष्यों में से एक थीं। <ref>https://books.google.co.in/books?id=PbfmHoSYVQAC&q=khema+disciple+buddha&redir_esc=y#v=snippet&q=khema%20disciple%20buddha&f=false</ref>" सङ्गे नया पन्ना बनावल गेलै
83703
wikitext
text/x-wiki
खेमा (पाली: खेमा; संस्कृत: क्षेमा) एक बौद्ध भिक्षुणी थीं, जो बुद्ध की प्रमुख महिला शिष्यों में से एक थीं। <ref>https://books.google.co.in/books?id=PbfmHoSYVQAC&q=khema+disciple+buddha&redir_esc=y#v=snippet&q=khema%20disciple%20buddha&f=false</ref>
8ivp8llnplfi6twoqxe0fgvaww6oy8v
83704
83703
2026-10-26T10:40:01Z
शीतल सिन्हा
196
83704
wikitext
text/x-wiki
खेमा (पाली: खेमा; संस्कृत: क्षेमा) एक बौद्ध भिक्षुणी थीं, जो बुद्ध की प्रमुख महिला शिष्यों में से एक थीं। <ref>https://books.google.co.in/books?id=PbfmHoSYVQAC&q=khema+disciple+buddha&redir_esc=y#v=snippet&q=khema%20disciple%20buddha&f=false</ref> उन्हें उत्पलवर्णा के साथ बुद्ध की दो प्रमुख महिला शिष्याओं में से पहली माना जाता है।
cmvzefqsji830f4rea8oagiax5h1nfb
83705
83704
2026-10-26T10:41:03Z
शीतल सिन्हा
196
83705
wikitext
text/x-wiki
खेमा (पाली: खेमा; संस्कृत: क्षेमा) एक बौद्ध भिक्षुणी थीं, जो बुद्ध की प्रमुख महिला शिष्यों में से एक थीं। <ref>https://books.google.co.in/books?id=PbfmHoSYVQAC&q=khema+disciple+buddha&redir_esc=y#v=snippet&q=khema%20disciple%20buddha&f=false</ref> उन्हें उत्पलवर्णा के साथ बुद्ध की दो प्रमुख महिला शिष्याओं में से पहली माना जाता है।
== संदर्भ ==
j70jctz158uq0gp3ahyekeqjf5s5fqj
83707
83705
2026-10-26T10:51:57Z
शीतल सिन्हा
196
83707
wikitext
text/x-wiki
'''खेमा''' (पाली: खेमा; संस्कृत: क्षेमा) एगो बौद्ध भिक्षुणी हलथिन। इ बुद्ध के प्रमुख जन्नी(औरत) शिष्य हलथिन। <ref>https://books.google.co.in/books?id=PbfmHoSYVQAC&q=khema+disciple+buddha&redir_esc=y#v=snippet&q=khema%20disciple%20buddha&f=false</ref> इनखा उत्पलवर्णा के साथ बुद्ध के दुगो प्रमुख जन्नी शिष्याओं में से पहली मानल जा हय।
== संदर्भ ==
ethqe7c6uesku8h7yzf37higu44olml