विकिपीडिया magwiki https://mag.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter मीडिया विशेष वार्ता प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपीडिया विकिपीडिया वार्ता सञ्चिका सञ्चिका वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता साँचा साँचा वार्ता सहयोग सहयोग वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता TimedText TimedText talk घटक घटक वार्ता Event Event talk प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol 3 18806 83976 83974 2026-10-31T15:12:33Z Kandarpajit Kallol 168 /* विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६ परिणाम */ उत्तर 83976 wikitext text/x-wiki == मगही विकि सम्पादनोत्सव २०२६ लागि न्योता == नमस्कार Kandarpajit Kallol जी! मगही विकिपीडिया सम्पादनोत्सव २२ अक्टूबरके सांझ 6:00 बजे शुरू होवे जाइत हे । एकरा लागि अपनेसे अनुरोध हे कि [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६]] पन्ना पर जाके [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६#प्रतिभागी|प्रतिभागी खण्डमे]] अपन हस्ताक्षर करके एकरामे भाग लेथिन । साथे ओही घड़ी (6:00 PM - 7:00 PM) गूगल मीटो से जुड़ सक हथिन: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf । मगही विकिपीडिया पर अपनेके योगदान लागि धन्यवाद! -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २३:१३, २१ अक्टुबर २०२६ (IST) # Kandarpajit Kallol जी! अपने से अनुरोध हय कि संपादनोत्सव के दौरान तोरा दूसर के लेख के साथ जादे छेड़-छाड़ न करे के चाहि। अगर कोनो कमी भी है त ओकर वार्ता पन्ना पर लिख देहु। काहेकि ओकरा से संपादन अतर्विरोध हो जा हय। [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १२:५१, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) #:@[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]], ठीक हइ। प्रतियोगिता खतम होवे तक अब हम दोसर संपादक के लेख में हाथ न लगइब। साथे ई बात के भी ध्यान रखे के चाही कि एगो लेख के काम पूरा कइला के बादे दोसर लेख पर काम शुरू करे के चाही। न त अइसन बुझाए के संभावना रहऽ हइ कि पहिलका लेख के काम पूरा हो गेलइ हइ। धन्यवाद। — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १३:०४, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) # @ Kandarpajit Kallol जी!हम अपने के बात से पूरी तरह से सहमत हई । हम आगे से इ बात के ध्यान रखवो। शुक्रिया जी।[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १३:४४, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) == विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६ परिणाम == [[File:Yellow House with Barnstar.jpg|right|90 px]] बधाई! <span style="font-size:11pt">प्रिय {{PAGENAME}} जी, [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६]] में भाग लेके एकरा सफल बनाबे अउ पुरस्कार जीतेला अपने के बहुत बहुत बधाई। मगही विकिपीडिया में लेख संख्या ३८०० के पार पहुंच गेलै। पुरस्कार के रूप में अमेजन के कुपनमा भेज देल गेलो हे। अपने २० लेख बनइलथिन हे एही लागी दु हजार के कूपन भेजल जा रहलो हे। कोय दिक्कत होला पर हमर वार्ता पेजबा पर लिखथिन।--[[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) १५:४९, ३१ अक्टुबर २०२६ (IST) :@[[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]], धन्यवाद। — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) २०:४२, ३१ अक्टुबर २०२६ (IST) 0luxwuadsc966nwp475t4uyi9us812y 83977 83976 2026-10-31T15:17:34Z Kandarpajit Kallol 168 83977 wikitext text/x-wiki == मगही विकि सम्पादनोत्सव २०२६ लागि न्योता == नमस्कार Kandarpajit Kallol जी! मगही विकिपीडिया सम्पादनोत्सव २२ अक्टूबरके सांझ 6:00 बजे शुरू होवे जाइत हे । एकरा लागि अपनेसे अनुरोध हे कि [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६]] पन्ना पर जाके [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६#प्रतिभागी|प्रतिभागी खण्डमे]] अपन हस्ताक्षर करके एकरामे भाग लेथिन । साथे ओही घड़ी (6:00 PM - 7:00 PM) गूगल मीटो से जुड़ सक हथिन: https://meet.google.com/hmz-updz-ssf । मगही विकिपीडिया पर अपनेके योगदान लागि धन्यवाद! -[[प्रयोगकर्ता:ऐक्टिवेटेड्|ऐक्टिवेटेड्]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ऐक्टिवेटेड्|वार्ता]]) २३:१३, २१ अक्टुबर २०२६ (IST) # Kandarpajit Kallol जी! अपने से अनुरोध हय कि संपादनोत्सव के दौरान तोरा दूसर के लेख के साथ जादे छेड़-छाड़ न करे के चाहि। अगर कोनो कमी भी है त ओकर वार्ता पन्ना पर लिख देहु। काहेकि ओकरा से संपादन अतर्विरोध हो जा हय। [[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १२:५१, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) #:@[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]], ठीक हइ। प्रतियोगिता खतम होवे तक अब हम दोसर संपादक के लेख में हाथ न लगइब। साथे ई बात के भी ध्यान रखे के चाही कि एगो लेख के काम पूरा कइला के बादे दोसर लेख पर काम शुरू करे के चाही। न त अइसन बुझाए के संभावना रहऽ हइ कि पहिलका लेख के काम पूरा हो गेलइ हइ। धन्यवाद। — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) १३:०४, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) # @ Kandarpajit Kallol जी!हम अपने के बात से पूरी तरह से सहमत हई । हम आगे से इ बात के ध्यान रखवो। शुक्रिया जी।[[प्रयोगकर्ता:शीतल सिन्हा|शीतल सिन्हा]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:शीतल सिन्हा|वार्ता]]) १३:४४, २५ अक्टुबर २०२६ (IST) == विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६ परिणाम == [[File:Yellow House with Barnstar.jpg|right|90 px]] बधाई! <span style="font-size:11pt">प्रिय {{PAGENAME}} जी, [[विकिपीडिया:मगही दिवस कार्यशाला २०२६]] में भाग लेके एकरा सफल बनाबे अउ पुरस्कार जीतेला अपने के बहुत बहुत बधाई। मगही विकिपीडिया में लेख संख्या ३८०० के पार पहुंच गेलै। पुरस्कार के रूप में अमेजन के कुपनमा भेज देल गेलो हे। अपने २० लेख बनइलथिन हे एही लागी दु हजार के कूपन भेजल जा रहलो हे। कोय दिक्कत होला पर हमर वार्ता पेजबा पर लिखथिन।--[[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:अनिरुद्ध कुमार|वार्ता]]) १५:४९, ३१ अक्टुबर २०२६ (IST) :@[[प्रयोगकर्ता:अनिरुद्ध कुमार|अनिरुद्ध कुमार]], २० नय, ३५ लेख लिखलियो हल, आउ २००० नय, २१०० मिल गेलो। बाकी जे भी हो, धन्यवाद। — [[प्रयोगकर्ता:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kandarpajit Kallol|वार्ता]]) २०:४२, ३१ अक्टुबर २०२६ (IST) 4vxcti7gezas6hm2sjai4oi9bcx5b98 खोइँछा 0 18884 83993 83907 2026-10-31T18:59:08Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83993 wikitext text/x-wiki '''खोइँछा''' एगो लोक परंपरा हकै जे पीढ़ी दर पीढ़ी चलते आ रहले हय। खोइँछा के मतलब मोड़ल अँचरा होबऽ हय। खोइँछा एक रकम के रसम अथवा संस्कार हकै जेकरा [[बिहार]], [[झारखंड]], [[मिथिला]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग करऽ हकै।<ref>{{Cite web |url=https://www.livehindustan.com/astrology/what-is-khoicha-and-its-importance-know-khoicha-kya-hota-aur-khoicha-kaise-bharte-hain-khoicha-vidhi-201732018810514.html |title=खोइछा: बेटी की विदाई के समय क्यों भरा जाता है खोइछा? जानें इससे जुड़ी मान्यता व विधि |last=Tiwari |first=Saumya |date=19 November 2024 |website=लाइव हिन्दुस्तान |access-date=1 November 2026}}</ref> == खोइँछा रसम के विधि == खोइँछा रसम में सवासिन के नेहरा से ससुराल जाय के पहिले बड़ सुहागन औरत सवासिनके मइया चाहे भौजी लोग अँचरामें कुछू समान देवऽ हकै जेकरा खोइँछा कहल जा हकै। खोइँछा में शगुन ला सोना आउ चाँदी के सिक्का, धान, दुभी (घास), चावल, जीरा, फूल, सुपारी, कौड़ी, बताशा, मिठाई आदि भर के देवऽ हथिन आउ मांग में सिन्दूर लगावऽ हथिन। इ सबके एगो प्रतीक के रूप में देखल जा हय। ऐसन मानल जा हकै कि एकरा से लड़की के जीवन में सुख-समृद्धि बनल रहऽ हकै। खोइँछा नवरात्रि में दुर्गाजी के विसर्जन घड़ी माँ के सोलह श्रृंगार कर के खोइँछा भर के विदाई करल जा हकै। माता रानी के लाल चुनरी चाहे एकरंगा पियर, लाल कपड़ा में खोइछा देवल जा हकै। मानल जा हकै कि खोइँछा भरे से जीवन में सुख शांति के वास होवऽ हय। == खोइँछा रसम के गीत == :आनू गऽ सोना के थारी :झारू गऽ खोइँछ हय :खोइँछा में भेटत आइ :मोहर पचीस हय :भौजी के माय-बाप :परम दरिद्र हय :खोइँछा में आयल छनि :हरदि-दूभि धान हय... == संदर्भ == https://www.livehindustan.com/astrology/what-is-khoicha-and-its-importance-know-khoicha-kya-hota-aur-khoicha-kaise-bharte-hain-khoicha-vidhi-201732018810514.html https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%96%E0%A5%8B%E0%A4%87%E0%A4%81%E0%A4%9B%E0%A4%BE [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] <references /> [[श्रेणी:परव]] 6wfoyljmyzylguowuqwvekdpbxirqxa 83994 83993 2026-10-31T18:59:31Z Kandarpajit Kallol 168 83994 wikitext text/x-wiki '''खोइँछा''' एगो लोक परंपरा हकै जे पीढ़ी दर पीढ़ी चलते आ रहले हय। खोइँछा के मतलब मोड़ल अँचरा होबऽ हय। खोइँछा एक रकम के रसम अथवा संस्कार हकै जेकरा [[बिहार]], [[झारखंड]], [[मिथिला]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग करऽ हकै।<ref>{{Cite web |url=https://www.livehindustan.com/astrology/what-is-khoicha-and-its-importance-know-khoicha-kya-hota-aur-khoicha-kaise-bharte-hain-khoicha-vidhi-201732018810514.html |title=खोइछा: बेटी की विदाई के समय क्यों भरा जाता है खोइछा? जानें इससे जुड़ी मान्यता व विधि |last=Tiwari |first=Saumya |date=19 November 2024 |website=लाइव हिन्दुस्तान |access-date=1 November 2026}}</ref> == खोइँछा रसम के विधि == खोइँछा रसम में सवासिन के नेहरा से ससुराल जाय के पहिले बड़ सुहागन औरत सवासिनके मइया चाहे भौजी लोग अँचरामें कुछू समान देवऽ हकै जेकरा खोइँछा कहल जा हकै। खोइँछा में शगुन ला सोना आउ चाँदी के सिक्का, धान, दुभी (घास), चावल, जीरा, फूल, सुपारी, कौड़ी, बताशा, मिठाई आदि भर के देवऽ हथिन आउ मांग में सिन्दूर लगावऽ हथिन। इ सबके एगो प्रतीक के रूप में देखल जा हय। ऐसन मानल जा हकै कि एकरा से लड़की के जीवन में सुख-समृद्धि बनल रहऽ हकै। खोइँछा नवरात्रि में दुर्गाजी के विसर्जन घड़ी माँ के सोलह श्रृंगार कर के खोइँछा भर के विदाई करल जा हकै। माता रानी के लाल चुनरी चाहे एकरंगा पियर, लाल कपड़ा में खोइछा देवल जा हकै। मानल जा हकै कि खोइँछा भरे से जीवन में सुख शांति के वास होवऽ हय। == खोइँछा रसम के गीत == :आनू गऽ सोना के थारी :झारू गऽ खोइँछ हय :खोइँछा में भेटत आइ :मोहर पचीस हय :भौजी के माय-बाप :परम दरिद्र हय :खोइँछा में आयल छनि :हरदि-दूभि धान हय... == संदर्भ == <references /> [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:परव]] 3ytdy9x5ycme6ptsri3qy2vus7h8g0d गोदना 0 18885 83995 83637 2026-10-31T19:02:34Z Kandarpajit Kallol 168 83995 wikitext text/x-wiki '''गोदना''' एगो पुरान कला हकै। विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन। == गोदना के बारे में लोक मान्यता == गोदना के प्रथा एगो कला हकै। गोदना शरीर के अंग के सुन्दर बनावेला गुदल जा हकै। कुछू जनजाति मानऽ हथिन कि जिनखर शरीर में गोदना रह हय उनखरा नजर नय गऽ हकै। [[छत्तीसगढ़]] के लोक मान्यता के अनुसार गोदना नारी देह के एगो अइसन अलंकार हकै जे परलोको में उनखर साथे जा हकै। जे औरत गोदना नय गुदाव हकै उनखरा से देवता नाराज होवऽ हथिन आउ उनखरा लोहा के छर से गुदऽ हथिन। गोदना रहे से देवता खुश रह हथिन आउ स्वर्ग में उनखरा के जगह देवऽ हथिन। गोंड जनजाति के लोगन मानऽ हथिन कि जे बुतरू चले नय सकऽ हय चाहे कमजोर रहऽ हय ओकर जँघिया में गोदना गुदे से बढ़िया हो जा हय। भील मानऽ हथिन जे गोदना गुदावे से शरीर के रोग-बीमारी से बचल जा हकै। [[बिहार]] राज्य के कुछ औरत गोदना में अपन मरद के नाम लिखाव हथिन उन लोगन के इ कहावत हकै कि मरद के नाम से गोदना गुदावे से परलोक में मरद से मिलन होवऽ हय। कुछ लोग गोदना के आत्मा के शांति से जोड़ हथिन। == गोदना के गीत == :गोदना धीरे-धीरे गोद और गोदहारिन... :गोदना धीरे-धीरे गोद गा... == गोदना के नियम == गोदना के स्वर्गीय अलंकार मानल जा हकै। बरसात के महीनवा में गोदना नय गुदावल जा हकै। बाकि सब महीनवे में गोदना गुदावल जा हकै। सब समाज के औरत-मरद जइसे तेली, चमार, गौड़, कुरमी लोगन के गोदना के चिह्न अलग-अलग होवऽ हकै। गोदना बहुते पुरान आउ मनमोहक कला हकै। == संदर्भ == <references /> [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:संस्कृति]] 6b8nwz196xiv2mk7tq45j7gvckdhz48 83996 83995 2026-10-31T19:03:12Z Kandarpajit Kallol 168 83996 wikitext text/x-wiki '''गोदना''' एगो पुरान कला हकै। विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन। == गोदना के बारे में लोक मान्यता == गोदना के प्रथा एगो कला हकै। गोदना शरीर के अंग के सुन्दर बनावेला गुदल जा हकै। कुछू जनजाति मानऽ हथिन कि जिनखर शरीर में गोदना रह हय उनखरा नजर नय गऽ हकै। [[छत्तीसगढ़]] के लोक मान्यता के अनुसार गोदना नारी देह के एगो अइसन अलंकार हकै जे परलोको में उनखर साथे जा हकै। जे औरत गोदना नय गुदाव हकै उनखरा से देवता नाराज होवऽ हथिन आउ उनखरा लोहा के छर से गुदऽ हथिन। गोदना रहे से देवता खुश रह हथिन आउ स्वर्ग में उनखरा के जगह देवऽ हथिन। गोंड जनजाति के लोगन मानऽ हथिन कि जे बुतरू चले नय सकऽ हय चाहे कमजोर रहऽ हय ओकर जँघिया में गोदना गुदे से बढ़िया हो जा हय। भील मानऽ हथिन जे गोदना गुदावे से शरीर के रोग-बीमारी से बचल जा हकै। [[बिहार]] राज्य के कुछ औरत गोदना में अपन मरद के नाम लिखाव हथिन उन लोगन के इ कहावत हकै कि मरद के नाम से गोदना गुदावे से परलोक में मरद से मिलन होवऽ हय। कुछ लोग गोदना के आत्मा के शांति से जोड़ हथिन। == गोदना के गीत == :गोदना धीरे-धीरे गोद और गोदहारिन... :गोदना धीरे-धीरे गोद गा...<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20110716133321/http://www.srijangatha.com/LokAlok2_Sep2k7 |title=दर्द के बीच उभरता अलंकार : गोदना |last=अहमद |first=एस. |date=1 September 2007 |website=सृजनगाथा |access-date=1 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716133321/http://www.srijangatha.com/LokAlok2_Sep2k7 |archive-date=16 July 2011 |url-status=live}}</ref> == गोदना के नियम == गोदना के स्वर्गीय अलंकार मानल जा हकै। बरसात के महीनवा में गोदना नय गुदावल जा हकै। बाकि सब महीनवे में गोदना गुदावल जा हकै। सब समाज के औरत-मरद जइसे तेली, चमार, गौड़, कुरमी लोगन के गोदना के चिह्न अलग-अलग होवऽ हकै। गोदना बहुते पुरान आउ मनमोहक कला हकै। == संदर्भ == <references /> [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:संस्कृति]] h3evfaxt8ih7d9ejfzw7hyfq4v5kvec 83997 83996 2026-10-31T19:03:28Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83997 wikitext text/x-wiki '''गोदना''' एगो पुरान कला हकै।<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20100611053621/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/chgr0051.htm |title=Godna ya gudana |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=1 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611053621/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/chgr0051.htm |archive-date=11 June 2010 |url-status=live}}</ref> विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन। == गोदना के बारे में लोक मान्यता == गोदना के प्रथा एगो कला हकै। गोदना शरीर के अंग के सुन्दर बनावेला गुदल जा हकै। कुछू जनजाति मानऽ हथिन कि जिनखर शरीर में गोदना रह हय उनखरा नजर नय गऽ हकै। [[छत्तीसगढ़]] के लोक मान्यता के अनुसार गोदना नारी देह के एगो अइसन अलंकार हकै जे परलोको में उनखर साथे जा हकै। जे औरत गोदना नय गुदाव हकै उनखरा से देवता नाराज होवऽ हथिन आउ उनखरा लोहा के छर से गुदऽ हथिन। गोदना रहे से देवता खुश रह हथिन आउ स्वर्ग में उनखरा के जगह देवऽ हथिन। गोंड जनजाति के लोगन मानऽ हथिन कि जे बुतरू चले नय सकऽ हय चाहे कमजोर रहऽ हय ओकर जँघिया में गोदना गुदे से बढ़िया हो जा हय। भील मानऽ हथिन जे गोदना गुदावे से शरीर के रोग-बीमारी से बचल जा हकै। [[बिहार]] राज्य के कुछ औरत गोदना में अपन मरद के नाम लिखाव हथिन उन लोगन के इ कहावत हकै कि मरद के नाम से गोदना गुदावे से परलोक में मरद से मिलन होवऽ हय। कुछ लोग गोदना के आत्मा के शांति से जोड़ हथिन। == गोदना के गीत == :गोदना धीरे-धीरे गोद और गोदहारिन... :गोदना धीरे-धीरे गोद गा...<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20110716133321/http://www.srijangatha.com/LokAlok2_Sep2k7 |title=दर्द के बीच उभरता अलंकार : गोदना |last=अहमद |first=एस. |date=1 September 2007 |website=सृजनगाथा |access-date=1 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716133321/http://www.srijangatha.com/LokAlok2_Sep2k7 |archive-date=16 July 2011 |url-status=live}}</ref> == गोदना के नियम == गोदना के स्वर्गीय अलंकार मानल जा हकै। बरसात के महीनवा में गोदना नय गुदावल जा हकै। बाकि सब महीनवे में गोदना गुदावल जा हकै। सब समाज के औरत-मरद जइसे तेली, चमार, गौड़, कुरमी लोगन के गोदना के चिह्न अलग-अलग होवऽ हकै। गोदना बहुते पुरान आउ मनमोहक कला हकै। == संदर्भ == <references /> [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:संस्कृति]] 4xkhzscl1yyjoe9gckloqg6cz6qv1h8 83998 83997 2026-10-31T19:04:09Z Kandarpajit Kallol 168 83998 wikitext text/x-wiki '''गोदना''' एगो पुरान कला हकै।<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20100611053621/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/chgr0051.htm |title=Godna ya gudana |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=1 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611053621/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/chgr0051.htm |archive-date=11 June 2010 |url-status=live}}</ref> विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन। == गोदना के बारे में लोक मान्यता == गोदना के प्रथा एगो कला हकै। गोदना शरीर के अंग के सुन्दर बनावेला गुदल जा हकै। कुछू जनजाति मानऽ हथिन कि जिनखर शरीर में गोदना रह हय उनखरा नजर नय गऽ हकै। [[छत्तीसगढ़]] के लोक मान्यता के अनुसार गोदना नारी देह के एगो अइसन अलंकार हकै जे परलोको में उनखर साथे जा हकै। जे औरत गोदना नय गुदाव हकै उनखरा से देवता नाराज होवऽ हथिन आउ उनखरा लोहा के छर से गुदऽ हथिन। गोदना रहे से देवता खुश रह हथिन आउ स्वर्ग में उनखरा के जगह देवऽ हथिन। गोंड जनजाति के लोगन मानऽ हथिन कि जे बुतरू चले नय सकऽ हय चाहे कमजोर रहऽ हय ओकर जँघिया में गोदना गुदे से बढ़िया हो जा हय। भील मानऽ हथिन जे गोदना गुदावे से शरीर के रोग-बीमारी से बचल जा हकै। [[बिहार]] राज्य के कुछ औरत गोदना में अपन मरद के नाम लिखाव हथिन उन लोगन के इ कहावत हकै कि मरद के नाम से गोदना गुदावे से परलोक में मरद से मिलन होवऽ हय। कुछ लोग गोदना के आत्मा के शांति से जोड़ हथिन। == गोदना के गीत == :गोदना धीरे-धीरे गोद और गोदहारिन... :गोदना धीरे-धीरे गोद गा...<ref>{{Cite web |url=http://www.srijangatha.com/LokAlok2_Sep2k7 |title=दर्द के बीच उभरता अलंकार : गोदना |last=अहमद |first=एस. |date=1 September 2007 |website=सृजनगाथा |access-date=1 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716133321/http://www.srijangatha.com/LokAlok2_Sep2k7 |archive-date=16 July 2011 |url-status=dead }}</ref> == गोदना के नियम == गोदना के स्वर्गीय अलंकार मानल जा हकै। बरसात के महीनवा में गोदना नय गुदावल जा हकै। बाकि सब महीनवे में गोदना गुदावल जा हकै। सब समाज के औरत-मरद जइसे तेली, चमार, गौड़, कुरमी लोगन के गोदना के चिह्न अलग-अलग होवऽ हकै। गोदना बहुते पुरान आउ मनमोहक कला हकै। == संदर्भ == <references /> [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:संस्कृति]] glgznc34txuhd641vs42d3w4a7cpyyf 83999 83998 2026-10-31T19:04:45Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83999 wikitext text/x-wiki '''गोदना''' एगो पुरान कला हकै।<ref>{{Cite web |url=http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/chgr0051.htm |title=Godna ya gudana |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=1 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611053621/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/chgr0051.htm |archive-date=11 June 2010 |url-status=dead}}</ref> विश्व भर में एकरा आदिवासी संस्कृति के हिस्सा मानल जा हकै। जखने कउनो चीज में बार-बार छेद करहिए त ओकरा गोदना कहल जा हकै। गोदना बिहार गाँव में मशहूर हकै। एकरा में फूल, पत्ता, बिच्छू, जानवर, भगवान के चित्रकारी आदि गोदल जा हकै। गोदना महिला आउ पुरूष दुन्नो गोदावऽ हथिन। == गोदना के बारे में लोक मान्यता == गोदना के प्रथा एगो कला हकै। गोदना शरीर के अंग के सुन्दर बनावेला गुदल जा हकै। कुछू जनजाति मानऽ हथिन कि जिनखर शरीर में गोदना रह हय उनखरा नजर नय गऽ हकै। [[छत्तीसगढ़]] के लोक मान्यता के अनुसार गोदना नारी देह के एगो अइसन अलंकार हकै जे परलोको में उनखर साथे जा हकै। जे औरत गोदना नय गुदाव हकै उनखरा से देवता नाराज होवऽ हथिन आउ उनखरा लोहा के छर से गुदऽ हथिन। गोदना रहे से देवता खुश रह हथिन आउ स्वर्ग में उनखरा के जगह देवऽ हथिन। गोंड जनजाति के लोगन मानऽ हथिन कि जे बुतरू चले नय सकऽ हय चाहे कमजोर रहऽ हय ओकर जँघिया में गोदना गुदे से बढ़िया हो जा हय। भील मानऽ हथिन जे गोदना गुदावे से शरीर के रोग-बीमारी से बचल जा हकै। [[बिहार]] राज्य के कुछ औरत गोदना में अपन मरद के नाम लिखाव हथिन उन लोगन के इ कहावत हकै कि मरद के नाम से गोदना गुदावे से परलोक में मरद से मिलन होवऽ हय। कुछ लोग गोदना के आत्मा के शांति से जोड़ हथिन। == गोदना के गीत == :गोदना धीरे-धीरे गोद और गोदहारिन... :गोदना धीरे-धीरे गोद गा...<ref>{{Cite web |url=http://www.srijangatha.com/LokAlok2_Sep2k7 |title=दर्द के बीच उभरता अलंकार : गोदना |last=अहमद |first=एस. |date=1 September 2007 |website=सृजनगाथा |access-date=1 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716133321/http://www.srijangatha.com/LokAlok2_Sep2k7 |archive-date=16 July 2011 |url-status=dead }}</ref> == गोदना के नियम == गोदना के स्वर्गीय अलंकार मानल जा हकै। बरसात के महीनवा में गोदना नय गुदावल जा हकै। बाकि सब महीनवे में गोदना गुदावल जा हकै। सब समाज के औरत-मरद जइसे तेली, चमार, गौड़, कुरमी लोगन के गोदना के चिह्न अलग-अलग होवऽ हकै। गोदना बहुते पुरान आउ मनमोहक कला हकै। == संदर्भ == <references /> [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:संस्कृति]] cthk23n1ezrkzu7rz0mg7ffrg83c8hk लाली पहाड़ी 0 18917 84000 83743 2026-10-31T19:06:47Z Kandarpajit Kallol 168 84000 wikitext text/x-wiki '''लाली पहाड़ी''' (जेकरा लाल पहाड़ी कहल जा हकै) [[लखीसराय]] जिला के पाल वंश के काल (११वीं-१२वीं शताब्दी) के सबसे अनमोल आउ ऐतिहासिक रूप से महत्वपूर्ण धरोहर स्थल हय। एकरा [[बिहार]] के साथे-साथे समूचा [[भारत]] के महत्वपूर्ण पुरातात्विक स्थान मानल जा हकै। इ जगह में औरत बौद्ध भिक्षुक साधना कर हलै। अभी इ भग्नावशेष के रूप में हकै। इ जगह के "श्रीमद्धर्म विहार" के नाम से जानल जा हय।<ref name="Lakhisarai">{{Cite web |url=https://lakhisarai.nic.in/tourist-place/seven-protected-archaeological-sites-of-lakhisarai/ |title=Seven Protected Archaeological Sites of Lakhisarai |website=District Lakhisarai |access-date=1 November 2026}}</ref><ref name="News18">{{Cite web |url=https://hindi.news18.com/amp/news/bihar/lakhisarai-first-hill-buddhist-monastery-is-in-lakhisarai-know-complete-detail-of-lal-pahadi-5429893.html |title=First Hill Buddhist Monastery Is in Lakhisarai: Know Complete Detail of Lal Pahadi |website=News18 |access-date=1 November 2026}}</ref> == इतिहास == [[File:लखीसराय की लाली पहाड़ी.jpg|thumb|लखीसराय की लाली पहाड़ी]] लाली पहाड़ी [[लखीसराय]] जिला के जयनगर में स्थित एगो ऐतिहासिक स्थान हय।<ref name="Lakhisarai"/> इ खंडहर के "लोटस लाइट पैलेस" भी कहल जा हकै। तिब्बत के लोगन मानऽ हथिन जे लाल पहाड़ी में [[पद्मसंभव]] अपन महल बसैलके हलै। चट्टान के रंग के आधार पर एकरा तांबा के रंग के पर्वत कहल जा हकै। कहिओ महिला बौद्ध भिक्षुक लाली पहाड़ी में साधना करऽ हलै। तीन बार भगवान गौतम बुद्ध भी लाली पहाड़ी में अइले हलै आउ बहुते दिन रहलखिल।<ref name="Jagran">{{Cite web |url=https://www.jagran.com/bihar/lakhisarai-lakhisarai-news-20118814.html |title=लाली पहाड़ी पर है नारी सशक्तीकरण का इतिहास, बिखरीं पड़ीं बुद्ध की स्मृतियां |date=18 March 2020 |website=दैनिक जागरण |access-date=1 November 2026}}</ref> लखीसराय में एगो पुरान बौद्ध जुग के शहर हलै जेकरा "क्रिमिला" नाम से जानल जा हलै। हिया बहे वाला नदी "किऊल" के नाम से इ जगह के नाम क्रिमिला हलै। इ जगह के खास बात एही हकै जे इ विश्व के पहिला बौद्ध काल के शहर हलै जहाँ औरत बौद्ध भिक्षुक साधना करऽ हलै। इ शहर में महिला लोगन के बराबरी के इज्जत आउ स्थान प्राप्त हलै।<ref name="Jagran"/> इ मठ में लाल ईटा आउ पत्थर से बनल सताइस गो कक्ष हलै, एगो अंगना हलै, नहर हलै आउ तालाबो के निशान मिलले हय।<ref name="Lakhisarai"/> लाल पत्थर से बनल रहे के कारण एकरा लाली पहाड़ी नाम से जानल जा हकै। == अवशेष == लाली पहाड़ी के खोदाई में बहुते दुर्लभ कलाकृति मिललो। कई रकम के मुद्रा, बौद्ध शिलालेख, भगवान बुद्ध के मूर्ति, बौद्ध भिक्षुक लोगन के पुरान आभूषण आउ बारह गो सुरक्षा टावर, चबूतरा, कमरा आउ किवाड़ भी मिलले हय।<ref name="Lakhisarai"/><ref name="Jagran"/> == जीर्णोद्धार == लाली पहाड़ी में मुख्यमंत्री के दौरा के बाद राज्य सरकार एकरा राजकिय स्मारक घोषित केलखिन हऽ।<ref name="Jagran"/> इ देश के पहिला बौद्ध मठ हलै जे पहाड़ पर स्थित हलै। वर्तमान में एकर निर्माण के काम चल रहले हय।<ref name="News18"/> == संदर्भ == {{संदर्भ सूची}} [[श्रेणी:स्थापत्य]] [[श्रेणी:मगही स्थापत्य]] k3963rq521woz1s7xi7onj7ukw5cgh0 अशोकधाम मंदिर 0 18925 84001 83795 2026-10-31T19:08:09Z Kandarpajit Kallol 168 84001 wikitext text/x-wiki '''अशोकधाम मंदिर''' जेकरा '''इद्रदमनेश्वर मंदिर''' भी कहल जा हय। अशोकधाम मंदिर [[बिहार]] के लखीसराय जिला में स्थित हकै। इ भगवान शिव के मंदिर हकै। इ मंदिर में काला पत्थर वाला बड़का शिव लिंग हकै। शिव मंदिर के अगल-बगल तीन गो (पार्वती, देवी दुर्गा आउ नंदी जी) मंदिर हकै। ११ फरवरी १९९३ के जगन्नाथपुरी के शंकराचार्य मंदिर परिसर के पुनर्निर्माण होवे ला उद्घाटन कईले हलै।<ref name="MungerDivision">{{Cite web |url=https://mungerdivision.bih.nic.in/places-centres/ashok-dham-temple/ |title=Ashok Dham Temple |website=Munger Division, Government of Bihar |access-date=1 November 2026}}</ref><ref name="PunjabKesari">{{Cite web |url=https://m.bihar.punjabkesari.in/bihar/news/amit-shah-will-worship-in-lakhisarai-s-ashok-dham-1845788 |title=लखीसराय के जिस अशोक धाम मंदिर में आज अमित शाह करेंगे पूजा-अर्चना, जानिए उस मंदिर का इतिहास |date=29 June 2023 |website=पंजाब केसरी |access-date=1 November 2026}}</ref> == इतिहास == [[File:अशोक धाम लखीसराय.jpg|thumb|अशोक धाम लखीसराय]] अईसन कहल जा हकै कि हियाँ आठवीं शताब्दी से ही पूजा-पाठ हो रहले हय। आठवीं शताब्दी में [[पाल सम्राट]] के छठा सम्राट [[नारायण पाल]] हियाँ पूजा के शुरूआत कईले हलै। बारहवीं शताब्दी में इन्द्रद्दुम्न राजा इ जगह पर मंदिर बनइले हलै। कहल जा हय जे जखने मंदिर के जीर्णोद्धार होलै तखने कउनो ढ़ांचा नय मिलले हलो।<ref name="PunjabKesari"/> ७ अप्रैल १९७७ के अशोक नाम के एगो चरवाहा लड़का रोज गाय चरावे जा हलो। एक दिन [[गिल्ली डंडा]] खेले घड़ी अचानक से ऊ शिव लिंग देखलको, तब ऊ शिव लिंग के उखाड़े के बहुते कोशिश कइलको लेकिन शिव लिंग उ जगह से नय हिललो। एकर बादे ओही जगह मंदिर बनावल गेलो आउ तबे से इ मंदिर के नाम अशोकधाम मंदिर रखल गेलो।<ref name="MungerDivision"/><ref name="PunjabKesari"/> वर्तमान मंदिर के निर्माण १५ नवम्बर २००२ में होलो। == वेद विद्यालय == स्थानीय लोगन के अनुसार इ जगह ८ वीं शताब्दी से ही पूजा के केन्द्र रहले हय। अशोकधाम मंदिर में वेद विद्यालय हकै। जहां छोट-छोट बच्चा लोगन वेद पढ़ऽ हथिन।<ref name="PunjabKesari"/> == महाशिवरात्रि == हर साल इ मंदिर में महाशिवरात्रि आउ सावन के सोमवारी परब बड़ी उत्साह आउ खुशी से मनावल जा हकै। महाशिवरात्रि के दिन समूचा मंदिर सजावल जा हकै। भारत के बहुते जगह से इ मंदिर में शिवरात्रि के दिन लोग आव हथिन। सावन महीना में श्रद्धालु कांवर ले जा कर के गंगा पानी लावऽ हथिन आउ महादेव के पूजा कर हथिन।<ref name="TV9">{{Cite web |url=https://www.tv9hindi.com/state/bihar/mahashivaratri-ashok-dham-lakhisarai-bhole-shankar-baba-indradamneshwar-mahadev-bihar-babadham-stwar-2471500.html/amp |title=यहां गिल्ली-डंडा खेल रहे चरवाहे को मिले थे महादेव, उनके नाम पर बन गया धाम |date=6 March 2024 |website=TV9 Bharatvarsh |access-date=1 November 2026}}</ref> तीर्थयात्री के खातिर आराम करे ला धर्मशाला बनावल गेले हय। अशोकधाम बड़ी भव्य मंदिर हकै। == संदर्भ == {{संदर्भ सूची}} [[श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थल]] j9lh2i3gqril6efz1ykaewa0n5qeltf जीवितपुत्रिका व्रत 0 18926 83991 83790 2026-10-31T18:57:41Z Kandarpajit Kallol 168 83991 wikitext text/x-wiki '''जीवितपुत्रिका व्रत''' जेकरा '''जितिया''' आउ '''जिउतिया''' भी कहल जा हय। इ व्रत निर्जला उपवास रह के करल जा हय आउ मइया सब अपन बच्चा लोगन के लम्बी उमरिया, स्वास्थ, साहस, सुरक्षा आउ कल्याण खातिर कर हथिन। इ परब हिन्दू बिक्रम संवत के आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमा से नौवमा तक तीन दिन के व्रत करल जा हय। खास कर के इ परब [[नेपाल]], [[बिहार]], [[झारखंड]], [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग कर हथिन। एकर सिवा इ परब बड़ा कर के मधेसी लोगन के द्वारा मनावल जा हकै। ई पूजा के एगो नियम हकै जे पूजा के दिन सोतल आउ कुछ खाल नय जा हय। == विवरण == [[File:जितिया पूजा.jpg|thumb|Jitiya Puja]] जिउतिया परब आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमी से नवमी चंद्र दिन तक तीन दिन तक चले बाला पूजा हय। जितिया के पहिला दिन जेकरा नहाय-खाय कहल जा हय, इ दिन मइया नहा कर के भोजन कर हथिन। ई दिन मरूवा के रोटी, तोरी के सब्जी, नोनी के साग, दही, मिठाय, मछली आदि तोरी के पत्ता पर सबेरे अपन पूर्वज लोगन आउ चील, कउवा, सियार सब के चढ़वल जा हकै आउ खाल जा हकै। दोसर दिन (जितिया के दिन) खर उपवास (बिना पानी के उपवास) रहल जा हय, एही ला एकरा खर जितिया भी कहल जा हकै। इ दिन सांझ के गंगाजी में नहाल जा हय आउ अरियार बरियार के पौधा, कलशा, कच्चा धागा में सोना, चाँदी के जितिया, फल-फूल, कुशी केराव, धूप-दिया, रोली, कुमकुम आदि रख के पूजा करल जा हकै आउ जितिया महाराज के कथा सुनल जा हय। तीसर दिन जेकरा पारन कहल जा हय, इ दिन सबेरे नहा के घरे पूजा कर के फल आउ मीठा खाकर के इ पूजा समाप्त करल जा हय। पारन के दिन सादा भात, कंदा केराव के सब्जी, पोई के साग, पांच रकिम के सब्जी आदि खाल जा हय। इ परब में पूराना परंपरा के पालन करल जा हय। इ पूजा संतान के संयम, सुरक्षा, मइया के ममता, प्रेम के संगे प्रकृति आउ मौखिक परंपरा के सुरक्षित रख हकै। जितिया व्यक्तिगत परब होबे के साथ-साथ जीवंत सांस्कृतिक धरोहर भी हकै। == जितिया पूजा के गीत == :जुग जुग जिए मोर बबुआ दुलरुआ :जिउत वहांत देवता से करब हम अरजिया :ए हो सखी भूखीब :जितिया के परबिया... == संदर्भ == <references /> [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:परव]] qjn6gbe4fu7970t0v8uf11lv6e1ifsk 83992 83991 2026-10-31T18:58:13Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83992 wikitext text/x-wiki '''जीवितपुत्रिका व्रत''' जेकरा '''जितिया''' आउ '''जिउतिया''' भी कहल जा हय।<ref>{{Cite web |url=https://divinestore.sanatanajourney.com/hi/blogs/updates/jitiya-vrat-2026-date-puja-vidhi-katha-parana |title=जितिया व्रत 2026: तिथि, पूजा विधि, कथा और पारण |date=16 August 2026 |website=Sanatana Journey |access-date=1 November 2026}}</ref> इ व्रत निर्जला उपवास रह के करल जा हय आउ मइया सब अपन बच्चा लोगन के लम्बी उमरिया, स्वास्थ, साहस, सुरक्षा आउ कल्याण खातिर कर हथिन। इ परब हिन्दू बिक्रम संवत के आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमा से नौवमा तक तीन दिन के व्रत करल जा हय। खास कर के इ परब [[नेपाल]], [[बिहार]], [[झारखंड]], [[उत्तर प्रदेश]] आउ [[पश्चिम बंगाल]] के लोग कर हथिन। एकर सिवा इ परब बड़ा कर के मधेसी लोगन के द्वारा मनावल जा हकै। ई पूजा के एगो नियम हकै जे पूजा के दिन सोतल आउ कुछ खाल नय जा हय। == विवरण == [[File:जितिया पूजा.jpg|thumb|Jitiya Puja]] जिउतिया परब आशिन महीना के कृष्ण-पक्ष के सतमी से नवमी चंद्र दिन तक तीन दिन तक चले बाला पूजा हय। जितिया के पहिला दिन जेकरा नहाय-खाय कहल जा हय, इ दिन मइया नहा कर के भोजन कर हथिन। ई दिन मरूवा के रोटी, तोरी के सब्जी, नोनी के साग, दही, मिठाय, मछली आदि तोरी के पत्ता पर सबेरे अपन पूर्वज लोगन आउ चील, कउवा, सियार सब के चढ़वल जा हकै आउ खाल जा हकै। दोसर दिन (जितिया के दिन) खर उपवास (बिना पानी के उपवास) रहल जा हय, एही ला एकरा खर जितिया भी कहल जा हकै। इ दिन सांझ के गंगाजी में नहाल जा हय आउ अरियार बरियार के पौधा, कलशा, कच्चा धागा में सोना, चाँदी के जितिया, फल-फूल, कुशी केराव, धूप-दिया, रोली, कुमकुम आदि रख के पूजा करल जा हकै आउ जितिया महाराज के कथा सुनल जा हय। तीसर दिन जेकरा पारन कहल जा हय, इ दिन सबेरे नहा के घरे पूजा कर के फल आउ मीठा खाकर के इ पूजा समाप्त करल जा हय। पारन के दिन सादा भात, कंदा केराव के सब्जी, पोई के साग, पांच रकिम के सब्जी आदि खाल जा हय। इ परब में पूराना परंपरा के पालन करल जा हय। इ पूजा संतान के संयम, सुरक्षा, मइया के ममता, प्रेम के संगे प्रकृति आउ मौखिक परंपरा के सुरक्षित रख हकै। जितिया व्यक्तिगत परब होबे के साथ-साथ जीवंत सांस्कृतिक धरोहर भी हकै। == जितिया पूजा के गीत == :जुग जुग जिए मोर बबुआ दुलरुआ :जिउत वहांत देवता से करब हम अरजिया :ए हो सखी भूखीब :जितिया के परबिया... == संदर्भ == <references /> [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:परव]] 9m9mp4dk5wt0a3a0tlsg6hmv5w1gtqu अनंत चतुर्दशी 0 18930 84002 83841 2026-10-31T19:12:43Z Kandarpajit Kallol 168 84002 wikitext text/x-wiki '''अनंत चतुर्दशी''' जेकरा '''चतुर्थी''' के नाम से जानल जा हय। अनंत पूजा भादो महीना के शुक्लपक्ष के चतुर्दशी तिथि के मनावल जा हय। इ भगवान विष्णु के पूजा हकै।<ref name="Hindupedia">{{Cite web |url=https://www.hindupedia.com/en/Ananta-caturda%C5%9B%C4%AB |title=Ananta-caturdaśī |website=Hindupedia |access-date=1 November 2026}}</ref> इ जैन लोगन के मुख्य व्रत हय। जैन लोगन इ परब जैन लोगन बड़ी धूमधाम से आउ सकारात्मक रूप से मनावऽ हय।<ref name="MPanchang">{{Cite web |url=https://www.mpanchang.com/festivals/anant-chaturdashi/ |title=Anant Chaturdashi 2026 Date and Time, Importance and Significance |website=mPanchang |access-date=1 November 2026}}</ref> इ पूजा गणेश चतुर्थी के अंतिम दिन होवऽ हय ऐहिसे एकरा गणेश चौदस कहल जा हय।<ref name="Rudraksha">{{Cite web |url=https://www.rudraksha-ratna.com/articles/anant-chaturthi |title=Anant Chaturthi: Date, Puja Vidhi, Story and Significance |website=Rudraksha Ratna |access-date=1 November 2026}}</ref> इ पूजा लोग अपन करम के फल, रोग, संकट, दुख से छुटकारा पावेला कर हथिन। == महत्व == इ पूजा के सबसे बड़का खासियत इ बात से हय जे इ हिन्दू आउ जैन दुन्नो लोगन के परब के एकसाथे लावऽ हय।<ref name="MPanchang"/> हिन्दू धरम के लोग मानऽ हथिन जे भगवान विष्णु अपन अनंत रूप में शेषनाग पर विश्राम कर रहलखिन हय। इ संतुलन आउ स्थिरता के प्रतीक हकै।<ref name="HinduEncyclopedia">{{Cite web |url=https://www.thetbs.org/study-materials/wp-content/uploads/2023/03/The-Illustrated-Encyclopedia-of-Hinduism-2-Vol-Set.pdf |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism |publisher=Rosen Publishing |access-date=1 November 2026}}</ref> इ दिन विष्णु जी के पूजा करके संकट से रक्षा होवे ला अनंत के धागा बाँधल जा हय। कहल जा हय जे पाण्डव धृत क्रीणा में अपन कुल राज-पाट हार के वन में दुख भोगऽ हलो त श्रीकृष्ण भगवान पाण्डव के अनंत चतुर्दशी व्रत करेला कहलखिन। एही व्रत से पाण्डव के सब संकट दूर हो गेले हलो।<ref name="AnantVrat">{{Cite web |url=https://www.hinduscriptures.in/vedic-lifestyle/festivals/anantha-padmanabha-vrata |title=Anantha Padmanabha Vrata |website=Hindu Scriptures |access-date=1 November 2026}}</ref> == विधि == अनंत व्रत औरत आउ मरद दुन्नो लोग करऽ हथिन। औरत अपन भाई, परिवार आउ अपन दुख से रक्षा होवे ला इ व्रत रखऽ हथिन आउ मरद लोगन धन, समृद्धि, संकट से रक्षा होवे ला इ व्रत करऽ हय।<ref name="Rudraksha"/> अनंत पूजा के दिन व्रतकर्ता सबेरे उपवास रख के गंगा में नहा हय, लकड़ी के चौकी पर विष्णु भगवान के छवि रखके, पीला वस्त्र चढ़ावऽ हय, कलश स्थापित करल जा हय, चौदह गो कुमकुम से तिलक लगावऽ हय, चौदह गो पूरी, पुआ, पंचामृत, पीला फल-फूल रख के पूजा करऽ हय। व्रत-कथा सुनल जा हय, कच्चा धागा चाहे रेशमी धागा में चौदह गो गांठ '''(अनंत डोरा)''' बनाकरके पूजा लगे रखल जा हय आउ पूजा के समापन घड़ी सबके प्रसाद बाँट कर के इ डोरा औरत अपन बाएं हाथ में आउ मरद अपन दाएं हाथ में बांधऽ हथिन।<ref name="Rudraksha"/><ref name="Hindupedia"/> == संदर्भ == {{संदर्भ सूची}} [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:परव]] s6uw42jzaeetqdnawloyjmz0ijjebqh गोवर्धन पूजा 0 18931 84003 83852 2026-10-31T19:14:48Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 84003 wikitext text/x-wiki '''गोवर्धन पूजा''' जेकरा अन्नकूट पूजा भी कहल जा हय। इ हिन्दू के त्योहार हय जे कार्तिक महीना के शुक्ल पक्ष पहिला चंद्र तिथि के, चौथा दिन के मनावल जा हय, मने दीपावली के अगला दिन गोवर्धन पूजा होवऽ हय। इ पूजा मे श्रीकृष्ण भगवान के पूजा करल जा हय।<ref>{{Cite web|title=Govardhan Puja – गोवर्धन पूजा|url=https://shrijagannathmandirdelhi.in/govardhan-puja/|website=Shri Jagannath Mandir & OACC|access-date=1 November 2026}}</ref> == गोवर्धन पूजा के कथा == पूराण के अनुसार, एक बार इन्द्र देव अपन शक्ति के अहंकार देखावे ला गोकुल में मुसलाधार बारिश करलखिन। त गोकुल के लोगन के रक्षा करे ला श्रीकृष्ण भगवान अपन अंगुली पर गोवर्धन पर्वत उठा लेले हले त सब लोग सुरक्षित बचले हले। तबे से गोवर्धन पर्वत आउ श्रीकृष्ण भगवान के पूजा करके गोवर्धन पूजा करल जा हय। भगवान श्रीकृष्ण जी गोवर्धन पर्वत के उठाकर के ब्रजवासी के रक्षा करलखिन हय, इ परब एही बात के याद दिलवऽ हय, आउ प्रकृति के प्रति आभार व्यक्त करे ला संदेश देवऽ हय। == विधि == सबसे पहिले अपन घर आउ आंगना के साफ-सफाई करल जा हय ओकर बाद आंगन में जहां परि पूजा होवऽ हय तहां गोबर से गोवर्धन पर्वत के चित्र बनावल जा हय ओकर बाद गोबरे से भगवान श्रीकृष्ण के चित्र, गईया आदि बनाकर के फल-फूल, अक्षत, हुमाद, दीपक, मक्खन, दूध, दही, मिठाई आउ किसिम-किसिम के अनाज आउ सब्जी के भोग लगावल जा हय। ओकर बाद गोवर्धन पर्वत आउ श्रीकृष्ण जी के आरती करल जा हय। पूजा के समापन कर के सबके अनाज आउ सब्जी वाला प्रसाद (अन्नकूट) देवल जा हय। == महत्व == गोवर्धन पूजा में भगवान श्रीकृष्णजी के साथे प्रकृतिओ के पूजल जा हय। इ पूजा प्रकृति से कृतज्ञ रहे ला आउ अपन परंपरा के आदर, सम्मान करेला बतावऽ हय। पर्यावरण के रक्षा आउ प्रकृति के महत्व के संदेश देवऽ हय। == संदर्भ == https://shrijagannathmandirdelhi.in/govardhan-puja/ [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:परव]] 128edbkg161jzhy8atslg2wk47umwvk 84004 84003 2026-10-31T19:14:57Z Kandarpajit Kallol 168 84004 wikitext text/x-wiki '''गोवर्धन पूजा''' जेकरा अन्नकूट पूजा भी कहल जा हय। इ हिन्दू के त्योहार हय जे कार्तिक महीना के शुक्ल पक्ष पहिला चंद्र तिथि के, चौथा दिन के मनावल जा हय, मने दीपावली के अगला दिन गोवर्धन पूजा होवऽ हय। इ पूजा मे श्रीकृष्ण भगवान के पूजा करल जा हय।<ref>{{Cite web|title=Govardhan Puja – गोवर्धन पूजा|url=https://shrijagannathmandirdelhi.in/govardhan-puja/|website=Shri Jagannath Mandir & OACC|access-date=1 November 2026}}</ref> == गोवर्धन पूजा के कथा == पूराण के अनुसार, एक बार इन्द्र देव अपन शक्ति के अहंकार देखावे ला गोकुल में मुसलाधार बारिश करलखिन। त गोकुल के लोगन के रक्षा करे ला श्रीकृष्ण भगवान अपन अंगुली पर गोवर्धन पर्वत उठा लेले हले त सब लोग सुरक्षित बचले हले। तबे से गोवर्धन पर्वत आउ श्रीकृष्ण भगवान के पूजा करके गोवर्धन पूजा करल जा हय। भगवान श्रीकृष्ण जी गोवर्धन पर्वत के उठाकर के ब्रजवासी के रक्षा करलखिन हय, इ परब एही बात के याद दिलवऽ हय, आउ प्रकृति के प्रति आभार व्यक्त करे ला संदेश देवऽ हय। == विधि == सबसे पहिले अपन घर आउ आंगना के साफ-सफाई करल जा हय ओकर बाद आंगन में जहां परि पूजा होवऽ हय तहां गोबर से गोवर्धन पर्वत के चित्र बनावल जा हय ओकर बाद गोबरे से भगवान श्रीकृष्ण के चित्र, गईया आदि बनाकर के फल-फूल, अक्षत, हुमाद, दीपक, मक्खन, दूध, दही, मिठाई आउ किसिम-किसिम के अनाज आउ सब्जी के भोग लगावल जा हय। ओकर बाद गोवर्धन पर्वत आउ श्रीकृष्ण जी के आरती करल जा हय। पूजा के समापन कर के सबके अनाज आउ सब्जी वाला प्रसाद (अन्नकूट) देवल जा हय। == महत्व == गोवर्धन पूजा में भगवान श्रीकृष्णजी के साथे प्रकृतिओ के पूजल जा हय। इ पूजा प्रकृति से कृतज्ञ रहे ला आउ अपन परंपरा के आदर, सम्मान करेला बतावऽ हय। पर्यावरण के रक्षा आउ प्रकृति के महत्व के संदेश देवऽ हय। == संदर्भ == [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:परव]] frk5h6bkygw5djvhiy0fc0u7pagpf5u 84005 84004 2026-10-31T19:16:05Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 84005 wikitext text/x-wiki '''गोवर्धन पूजा''' जेकरा अन्नकूट पूजा भी कहल जा हय। इ [[हिन्दू]] के त्योहार हय जे कार्तिक महीना के शुक्ल पक्ष पहिला चंद्र तिथि के, चौथा दिन के मनावल जा हय, मने दीपावली के अगला दिन गोवर्धन पूजा होवऽ हय। इ पूजा मे श्रीकृष्ण भगवान के पूजा करल जा हय।<ref>{{Cite web|title=Govardhan Puja – गोवर्धन पूजा|url=https://shrijagannathmandirdelhi.in/govardhan-puja/|website=Shri Jagannath Mandir & OACC|access-date=1 November 2026}}</ref> == गोवर्धन पूजा के कथा == पूराण के अनुसार, एक बार इन्द्र देव अपन शक्ति के अहंकार देखावे ला गोकुल में मुसलाधार बारिश करलखिन। त गोकुल के लोगन के रक्षा करे ला श्रीकृष्ण भगवान अपन अंगुली पर गोवर्धन पर्वत उठा लेले हले त सब लोग सुरक्षित बचले हले। तबे से गोवर्धन पर्वत आउ श्रीकृष्ण भगवान के पूजा करके गोवर्धन पूजा करल जा हय। भगवान श्रीकृष्ण जी गोवर्धन पर्वत के उठाकर के ब्रजवासी के रक्षा करलखिन हय, इ परब एही बात के याद दिलवऽ हय, आउ प्रकृति के प्रति आभार व्यक्त करे ला संदेश देवऽ हय। == विधि == सबसे पहिले अपन घर आउ आंगना के साफ-सफाई करल जा हय ओकर बाद आंगन में जहां परि पूजा होवऽ हय तहां गोबर से गोवर्धन पर्वत के चित्र बनावल जा हय ओकर बाद गोबरे से भगवान श्रीकृष्ण के चित्र, गईया आदि बनाकर के फल-फूल, अक्षत, हुमाद, दीपक, मक्खन, दूध, दही, मिठाई आउ किसिम-किसिम के अनाज आउ सब्जी के भोग लगावल जा हय। ओकर बाद गोवर्धन पर्वत आउ श्रीकृष्ण जी के आरती करल जा हय। पूजा के समापन कर के सबके अनाज आउ सब्जी वाला प्रसाद (अन्नकूट) देवल जा हय। == महत्व == गोवर्धन पूजा में भगवान श्रीकृष्णजी के साथे प्रकृतिओ के पूजल जा हय। इ पूजा प्रकृति से कृतज्ञ रहे ला आउ अपन परंपरा के आदर, सम्मान करेला बतावऽ हय। पर्यावरण के रक्षा आउ प्रकृति के महत्व के संदेश देवऽ हय। == संदर्भ == [[श्रेणी:मगही संस्कृति]] [[श्रेणी:परव]] grk7rzysn8l8elzv8250v3tzhb3grsg रसगुल्ला 0 18932 84008 83904 2026-10-31T19:20:37Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 84008 wikitext text/x-wiki '''रसगुल्ला''' एगो रसदार, लोकप्रिय भारतीय मिठाई हय। [[पश्चिम बंगाल]] के लोग एकरा "रोसोगोल्ला" कह हथिन। रसगुल्ला बहुते हल्का, नरम, मनोहर आउ स्वादिष्ट मिठाई हय एहिसे सबके बहुते पसंद आवऽ हय। रसगुल्ला छेना आव चीनी से बनावल जा हय। इ बंगाली के पारंपरिक मिठाई हय। == रसगुल्ला बनावे ला सामग्री == * दूध * चीनी * नींबू * पानी * इलायची * छेना छाने ला मलमल कपड़ा * गुलाब जल * अरारोट == रसगुल्ला बनावे के विधि == सबसे पहिले कउनो बड़ा बर्तन के अच्छा से साफ करके दूध गरम होवे ला रखल जा हय। जखने दूध उबल जयतो तखनी ओकरा उतारकरके छेना फटेला एक एक चम्मच नीबू के रस मिलावल जा हय। छेना फट जाए के बाद सूती के मलमल कपड़ा लगा करके छलनी से कौनो बर्तन में छेना छान लेवल जा हय। ओकर बाद छेना के पानी चम्मच से दबाकर के गार देवल जा हय। जब छेना से पानी निकल जइतो तब छेना मे अरारोट दे करके मसल के चिकना करे होवऽ हय। अरारोट देवे से रसगुल्ला स्पंजी होवऽ हय। फिर छेना के दस बारह हिस्सा करके लड्डू जइसन गोल कर के चिकना करल जा हय। इ छेना वाला लड्डू मे जिरको दरार नय रहेके चाही। ओकर बाद चीनी के चाशनी बनावल जा हय। रसगुल्ला दो रकम के चाशनी से बनऽ हय। पहिले गाढ़ा चाशनी बनाकर के गरमके चाशनी मे छेना के लड्डू पके ला धीरे-धीरे डालल जा हय आउ तेज आंच में कुछ घड़ी तक पकावल जा हय। ओकर बाद दोसर पतला चाशनी में कुछ घड़ी फूले ला छोड़ देवल जा हय। ओकर बाद मध्यम आंच मे पांच से सात मिनट तक पकावल जि हय। ओकर बाद आंच बंद करके रसगुल्ला सुगन्धित होवे ला ओकरा मे गुलाब जल आउ इलायची के दाना मिलावल जा हय। == सुझाव == हल्का आउ नरम रसगुल्ला के पहचान हव जे उ चाशनी में उपला जइतो। रसगुल्ला के चाशनी बहुते पतला रहऽ हय। रसगुल्ला के ठंडा कर के चाशनी के साथे परोसल जा हय। == संदर्भ == https://www.chezshuchi.com/Rasgulla-Hindi.html https://web.archive.org/web/20130115054057/http://nishamadhulika.com/731-bengali-sponge-rasgulla-recipe.html [[श्रेणी:बंगाल के संस्कृति]] [[श्रेणी:मिठाई]] doxysktei7u9u1k02e84wbvh2fk0m7l 84009 84008 2026-10-31T19:22:37Z Kandarpajit Kallol 168 84009 wikitext text/x-wiki '''रसगुल्ला''' एगो रसदार, लोकप्रिय भारतीय मिठाई हय। [[पश्चिम बंगाल]] के लोग एकरा "रोसोगोल्ला" कह हथिन। रसगुल्ला बहुते हल्का, नरम, मनोहर आउ स्वादिष्ट मिठाई हय एहिसे सबके बहुते पसंद आवऽ हय।<ref name="chezshuchi">{{Cite web |title=Rasgulla |url=https://www.chezshuchi.com/Rasgulla-Hindi.html |website=Chez Shuchi |access-date=1 November 2026}}</ref> रसगुल्ला छेना आव चीनी से बनावल जा हय। इ बंगाली के पारंपरिक मिठाई हय।<ref name="nisha">{{Cite web |title=Bengali Sponge Rasgulla Recipe |url=https://web.archive.org/web/20130115054057/http://nishamadhulika.com/731-bengali-sponge-rasgulla-recipe.html |website=Nisha Madhulika |access-date=1 November 2026}}</ref> == रसगुल्ला बनावे ला सामग्री == * दूध * चीनी * नींबू * पानी * इलायची * छेना छाने ला मलमल कपड़ा * गुलाब जल * अरारोट<ref name="nisha"/> == रसगुल्ला बनावे के विधि == सबसे पहिले कउनो बड़ा बर्तन के अच्छा से साफ करके दूध गरम होवे ला रखल जा हय। जखने दूध उबल जयतो तखनी ओकरा उतारकरके छेना फटेला एक एक चम्मच नीबू के रस मिलावल जा हय। छेना फट जाए के बाद सूती के मलमल कपड़ा लगा करके छलनी से कौनो बर्तन में छेना छान लेवल जा हय। ओकर बाद छेना के पानी चम्मच से दबाकर के गार देवल जा हय। जब छेना से पानी निकल जइतो तब छेना मे अरारोट दे करके मसल के चिकना करे होवऽ हय। अरारोट देवे से रसगुल्ला स्पंजी होवऽ हय।<ref name="nisha"/> फिर छेना के दस बारह हिस्सा करके लड्डू जइसन गोल कर के चिकना करल जा हय। इ छेना वाला लड्डू मे जिरको दरार नय रहेके चाही। ओकर बाद चीनी के चाशनी बनावल जा हय। रसगुल्ला दो रकम के चाशनी से बनऽ हय। पहिले गाढ़ा चाशनी बनाकर के गरमके चाशनी मे छेना के लड्डू पके ला धीरे-धीरे डालल जा हय आउ तेज आंच में कुछ घड़ी तक पकावल जा हय। ओकर बाद दोसर पतला चाशनी में कुछ घड़ी फूले ला छोड़ देवल जा हय। ओकर बाद मध्यम आंच मे पांच से सात मिनट तक पकावल जि हय। ओकर बाद आंच बंद करके रसगुल्ला सुगन्धित होवे ला ओकरा मे गुलाब जल आउ इलायची के दाना मिलावल जा हय।<ref name="chezshuchi"/> == सुझाव == हल्का आउ नरम रसगुल्ला के पहचान हव जे उ चाशनी में उपला जइतो। रसगुल्ला के चाशनी बहुते पतला रहऽ हय। रसगुल्ला के ठंडा कर के चाशनी के साथे परोसल जा हय।<ref name="chezshuchi"/> == संदर्भ == {{संदर्भ सूची}} [[श्रेणी:बंगाल के संस्कृति]] [[श्रेणी:मिठाई]] se72dver0bp9yhcb37khw58cmw7ds91 तिलका मांझी 0 18936 83982 83966 2026-10-31T18:44:34Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83982 wikitext text/x-wiki [[File:Tilka Majhi.jpg|thumb]] लोक कथा के अनुसार, '''तिलका मांझी''' एगो भारतीय आदिवासी नेता हलथिन, जे 1771 से लेके 1785 में धरी पकड़ाए आरू फांसी पर चढ़ाए जाए तक ब्रिटिश औपनिवेशिक शासन के खिलाफ विद्रोह के अगुवाई करलखिन।<ref name="कालीचरण देहरी">{{Cite web |url=http://www.jagran.com/bihar/bhagalpur-7672393.html |title=संग्रहीत प्रति |access-date=12-02-2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227154839/http://www.jagran.com/bihar/bhagalpur-7672393.html |archive-date=27-02-2017 |url-status=live }}</ref> उनका सबले पहिल स्वतंत्रता सेनानी के रूप में बतायल गेलै ह जे ईस्ट इंडिया कंपनी के प्रशासन के खिलाफ स्थानीय लोगन के संगठित करलखिन आउर कहल जाय है कि उनकर जहर वाला तीर से ऑगस्टस क्लीवलैंड के हत्या कर देलखिन। सामूहिक स्मृति के अनुसार, तिलका मांझी के जनम बंगाल सुबाह (वर्तमान में बिहार) के सुल्तानगंज के तिलकपुर गाँव में होल रहलई, हालाँकि कुछ स्रोत एकरौ दूसरा बात कह हई। उनकर नाँव 'तिल्का', पहाड़िया भाषा में "क्रोधित लाल आँख वाला व्यक्ति" होव हई आउर ई नाँव उनकर उग्र स्वभाव के कारण मिलल रहलई। एगोगाँव के मुखिया के रूप में, उ "मांझी" उपाधि अपना लेलखिन, जे पहाड़िया आरू संथाल दूनू समुदाय में नेता के कहल जा हई। उनका के 'मांझी बाबा' के रूप में मानल जाय हई। तिलका मांझी 1784 में अंग्रेज के खिलाफ हथियार उठेलखीन, जे 1857 के भारतीय विद्रोह से आधा शताब्दी से भी बेसी पहिलै के बात हई। ​1784 में अंग्रेज के खिलाफ पहिल सशस्त्र विद्रोह भेलै, आरू ई संथाल विद्रोह के शुरुआत रहै। से। जब उनका के अंत में 1784 में पकड़ल गेलै, त उनका के घोड़ा के पूँछ से बाँध के भागलपुर में कलेक्टर के आवास पर घसीट के ले गेल गेलै। हुआँ उनकर जख्मी शरीर के एगो बरगद के पेड़ पर लटका देलो देल गेलै।आज उहे जगह तिलका मांझी चौक है। ==सन्दर्भ== rp5xgl43hknol1jop4fi4f2zxra31cp 83983 83982 2026-10-31T18:46:00Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83983 wikitext text/x-wiki [[File:Tilka Majhi.jpg|thumb]] लोक कथा के अनुसार, '''तिलका मांझी''' एगो भारतीय आदिवासी नेता हलथिन, जे 1771 से लेके 1785 में धरी पकड़ाए आरू फांसी पर चढ़ाए जाए तक ब्रिटिश औपनिवेशिक शासन के खिलाफ विद्रोह के अगुवाई करलखिन।<ref name="कालीचरण देहरी">{{Cite web |url=http://www.jagran.com/bihar/bhagalpur-7672393.html |title=संग्रहीत प्रति |access-date=12 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227154839/http://www.jagran.com/bihar/bhagalpur-7672393.html |archive-date=27 February 2017 |url-status=live }}</ref> उनका सबले पहिल स्वतंत्रता सेनानी के रूप में बतायल गेलै ह जे ईस्ट इंडिया कंपनी के प्रशासन के खिलाफ स्थानीय लोगन के संगठित करलखिन आउर कहल जाय है कि उनकर जहर वाला तीर से ऑगस्टस क्लीवलैंड के हत्या कर देलखिन। सामूहिक स्मृति के अनुसार, तिलका मांझी के जनम बंगाल सुबाह (वर्तमान में बिहार) के सुल्तानगंज के तिलकपुर गाँव में होल रहलई, हालाँकि कुछ स्रोत एकरौ दूसरा बात कह हई। उनकर नाँव 'तिल्का', पहाड़िया भाषा में "क्रोधित लाल आँख वाला व्यक्ति" होव हई आउर ई नाँव उनकर उग्र स्वभाव के कारण मिलल रहलई। एगोगाँव के मुखिया के रूप में, उ "मांझी" उपाधि अपना लेलखिन, जे पहाड़िया आरू संथाल दूनू समुदाय में नेता के कहल जा हई। उनका के 'मांझी बाबा' के रूप में मानल जाय हई। तिलका मांझी 1784 में अंग्रेज के खिलाफ हथियार उठेलखीन, जे 1857 के भारतीय विद्रोह से आधा शताब्दी से भी बेसी पहिलै के बात हई। ​1784 में अंग्रेज के खिलाफ पहिल सशस्त्र विद्रोह भेलै, आरू ई संथाल विद्रोह के शुरुआत रहै। से। जब उनका के अंत में 1784 में पकड़ल गेलै, त उनका के घोड़ा के पूँछ से बाँध के भागलपुर में कलेक्टर के आवास पर घसीट के ले गेल गेलै। हुआँ उनकर जख्मी शरीर के एगो बरगद के पेड़ पर लटका देलो देल गेलै।आज उहे जगह तिलका मांझी चौक है। ==सन्दर्भ== ojm59c276tcmvgx91r1od18z3s0ccg6 सिलाव के खाजा 0 18938 83979 83862 2026-10-31T18:41:39Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83979 wikitext text/x-wiki '''सिलाव के खाजा''' [[बिहार]] के अंतरष्ट्रीय मिठाई हई। सिलाव, बिहार के नालंदा जिले में प्रसिद्ध पर्यटक स्थल नालंदा से सटल एगो कस्बा हई। सिलाव नालंदा के पास एगो कस्बा हई, जहां हमेशा देश-विदेश के पर्यटक अइतेत रह हथिन. इ चलते न सिर्फ देश में, बाकि विदेश में भी सिलाव के खाजा के पहुंच बनल हई। एकर लोकप्रियता के देख  ही के  साल 2015 में मुख्यमंत्री नीतीश कुमार  खाजा निर्माण के उद्योग के दर्जा दिलथिन. साथ ही ई उद्योग के सरकार के क्लस्टर विकास योजना से भी जोड़ल गेलई. कुछ बरस के बाद भारत सरकार सिलाव के खाजा के जीआई टैग ज्योग्राफिकल इंडेक्शन टैग भी देले रहलथिन, जेकरा से ई उद्योग से जुड़ल कारोबारियन लगी कारोबार और आसान हो गेलै। सिलाव में बने वाली खाजा मिठाई की पांच वेराइटी हई। मीठा खाजा, नमकीन खाजा, देसी घी वाला, सादा खाजा और खोवा वाला खाजा। 0unc8xdfsrga633tkry0yjx1unracqv 83980 83979 2026-10-31T18:42:14Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83980 wikitext text/x-wiki '''सिलाव के खाजा''' [[बिहार]] के अंतरष्ट्रीय मिठाई हई। सिलाव, बिहार के नालंदा जिले में प्रसिद्ध पर्यटक स्थल नालंदा से सटल एगो कस्बा हई। सिलाव [[नालंदा]] के पास एगो कस्बा हई, जहां हमेशा देश-विदेश के पर्यटक अइतेत रह हथिन. इ चलते न सिर्फ देश में, बाकि विदेश में भी सिलाव के खाजा के पहुंच बनल हई। एकर लोकप्रियता के देख  ही के  साल 2015 में मुख्यमंत्री [[नीतीश कुमार]] खाजा निर्माण के उद्योग के दर्जा दिलथिन. साथ ही ई उद्योग के सरकार के क्लस्टर विकास योजना से भी जोड़ल गेलई. कुछ बरस के बाद भारत सरकार सिलाव के खाजा के जीआई टैग ज्योग्राफिकल इंडेक्शन टैग भी देले रहलथिन, जेकरा से ई उद्योग से जुड़ल कारोबारियन लगी कारोबार और आसान हो गेलै। सिलाव में बने वाली खाजा मिठाई की पांच वेराइटी हई। मीठा खाजा, नमकीन खाजा, देसी घी वाला, सादा खाजा और खोवा वाला खाजा। lsd8hymp4hdd58hu13hmu0czd84n6a9 83981 83980 2026-10-31T18:42:30Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83981 wikitext text/x-wiki '''सिलाव के खाजा''' [[बिहार]] के अंतरष्ट्रीय मिठाई हई। सिलाव, बिहार के नालंदा जिले में प्रसिद्ध पर्यटक स्थल नालंदा से सटल एगो कस्बा हई। सिलाव [[नालन्दा|नालंदा]] के पास एगो कस्बा हई, जहां हमेशा देश-विदेश के पर्यटक अइतेत रह हथिन. इ चलते न सिर्फ देश में, बाकि विदेश में भी सिलाव के खाजा के पहुंच बनल हई। एकर लोकप्रियता के देख  ही के  साल 2015 में मुख्यमंत्री [[नीतीश कुमार]] खाजा निर्माण के उद्योग के दर्जा दिलथिन. साथ ही ई उद्योग के सरकार के क्लस्टर विकास योजना से भी जोड़ल गेलई. कुछ बरस के बाद भारत सरकार सिलाव के खाजा के जीआई टैग ज्योग्राफिकल इंडेक्शन टैग भी देले रहलथिन, जेकरा से ई उद्योग से जुड़ल कारोबारियन लगी कारोबार और आसान हो गेलै। सिलाव में बने वाली खाजा मिठाई की पांच वेराइटी हई। मीठा खाजा, नमकीन खाजा, देसी घी वाला, सादा खाजा और खोवा वाला खाजा। ccvam0m3vh7nj24e6fture9al8wumgv 83986 83981 2026-10-31T18:51:16Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83986 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}'''सिलाव के खाजा''' [[बिहार]] के अंतरष्ट्रीय मिठाई हई। सिलाव, बिहार के नालंदा जिले में प्रसिद्ध पर्यटक स्थल नालंदा से सटल एगो कस्बा हई। सिलाव [[नालन्दा|नालंदा]] के पास एगो कस्बा हई, जहां हमेशा देश-विदेश के पर्यटक अइतेत रह हथिन. इ चलते न सिर्फ देश में, बाकि विदेश में भी सिलाव के खाजा के पहुंच बनल हई। एकर लोकप्रियता के देख  ही के  साल 2015 में मुख्यमंत्री [[नीतीश कुमार]] खाजा निर्माण के उद्योग के दर्जा दिलथिन. साथ ही ई उद्योग के सरकार के क्लस्टर विकास योजना से भी जोड़ल गेलई. कुछ बरस के बाद भारत सरकार सिलाव के खाजा के जीआई टैग ज्योग्राफिकल इंडेक्शन टैग भी देले रहलथिन, जेकरा से ई उद्योग से जुड़ल कारोबारियन लगी कारोबार और आसान हो गेलै। सिलाव में बने वाली खाजा मिठाई की पांच वेराइटी हई। मीठा खाजा, नमकीन खाजा, देसी घी वाला, सादा खाजा और खोवा वाला खाजा। s0q694q97v8nw9da3p94bzjth2rjsjy सच्चिदानन्द सिन्हा 0 18939 83978 83863 2026-10-31T18:38:27Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83978 wikitext text/x-wiki डॉ '''सच्चिदानन्द सिन्हा''' (10 नवम्बर 1871 - 6 मार्च 1950) [[भारत]] के प्रसिद्ध सांसद, शिक्षाविद, अधिवक्ता तथा पत्रकार रहलथिन। उ भारत के संविधान सभा के प्रथम अध्यक्ष हलथिन। [[बिहार]] के [[बंगाल]] से अलग राज्य के रूप में स्थापित करने वाला  में उनकर नाम सबसे प्रमुख हई। 1910 के चुनाव में चार महाराजन के परास्त कर उ केन्द्रीय विधान परिषद में प्रतिनिधि निर्वाचित होलन। उ प्रथम भारतीय होलन जिनका एक प्रान्त का राज्यपाल और हाउस ऑफ् लार्डस के सदस्य बनने का श्रेय प्राप्त हई। उ प्रिवी कौंसिल के सदस्य भी हलथिन। सच्चिदानंद सिन्हा के जन्म शाहाबाद जिले के मुरार गाँव के एक कायस्थ कुल में होले हल । वर्तमान में इ गाँव बक्सर जिले में हई। उनकर बाबू जी बख्शी शिव प्रसाद सिन्हा डुमरांव महाराज के मुख्य तहसीलदार  हलथिन। केवल अठारह वर्ष के उम्र में 26 दिसंबर 1889 को उ उच्च शिक्षा लगी इंग्लैंड गैलन। ओहां से तीन साल तक पढ़ाई करके सन् 1893 ई. में स्वदेश लौटलन। इसके बाद इलाहाबाद हाईकोर्ट में दस वर्ष तक बैरिस्टरी की प्रैक्टिस केलन। उ 'इंडियन पीपुल्स' आउर 'हिंदुस्तान रिव्यू' नामक समाचार पत्रों के कई वर्षों तक संपादन केलन। बाद में बंगाल से पृथक बिहार के निर्माण में उअहम भूमिका निभायलन। उ सन् 1921 ई. में बिहार के अर्थ सचिव व कानून मंत्री रहलन। बाद में  पटना विश्वविद्यालय में उप कुलपति के पद सुशोभित केलन। 6 मार्च 1950 के भारत एवं खास कर बिहार के इस महान सपूत का निधन हो गैल। cxp69xp89d9ccmmw71wp4f9lhiulop6 83984 83978 2026-10-31T18:49:25Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83984 wikitext text/x-wiki [[File:Portrait of Dr. Sachchidananda Sinha.jpg|thumb]] डॉ '''सच्चिदानन्द सिन्हा''' (10 नवम्बर 1871 - 6 मार्च 1950) [[भारत]] के प्रसिद्ध सांसद, शिक्षाविद, अधिवक्ता तथा पत्रकार रहलथिन। उ भारत के संविधान सभा के प्रथम अध्यक्ष हलथिन। [[बिहार]] के [[बंगाल]] से अलग राज्य के रूप में स्थापित करने वाला  में उनकर नाम सबसे प्रमुख हई। 1910 के चुनाव में चार महाराजन के परास्त कर उ केन्द्रीय विधान परिषद में प्रतिनिधि निर्वाचित होलन। उ प्रथम भारतीय होलन जिनका एक प्रान्त का राज्यपाल और हाउस ऑफ् लार्डस के सदस्य बनने का श्रेय प्राप्त हई। उ प्रिवी कौंसिल के सदस्य भी हलथिन। सच्चिदानंद सिन्हा के जन्म शाहाबाद जिले के मुरार गाँव के एक कायस्थ कुल में होले हल । वर्तमान में इ गाँव बक्सर जिले में हई। उनकर बाबू जी बख्शी शिव प्रसाद सिन्हा डुमरांव महाराज के मुख्य तहसीलदार  हलथिन। केवल अठारह वर्ष के उम्र में 26 दिसंबर 1889 को उ उच्च शिक्षा लगी इंग्लैंड गैलन। ओहां से तीन साल तक पढ़ाई करके सन् 1893 ई. में स्वदेश लौटलन। इसके बाद इलाहाबाद हाईकोर्ट में दस वर्ष तक बैरिस्टरी की प्रैक्टिस केलन। उ 'इंडियन पीपुल्स' आउर 'हिंदुस्तान रिव्यू' नामक समाचार पत्रों के कई वर्षों तक संपादन केलन। बाद में बंगाल से पृथक बिहार के निर्माण में उअहम भूमिका निभायलन। उ सन् 1921 ई. में बिहार के अर्थ सचिव व कानून मंत्री रहलन। बाद में  पटना विश्वविद्यालय में उप कुलपति के पद सुशोभित केलन। 6 मार्च 1950 के भारत एवं खास कर बिहार के इस महान सपूत का निधन हो गैल। ==सन्दर्भ== rnx4du2yj2ak6xjr88pzi90gw0olbxp 83985 83984 2026-10-31T18:50:36Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83985 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}}[[File:Portrait of Dr. Sachchidananda Sinha.jpg|thumb]] डॉ '''सच्चिदानन्द सिन्हा''' (10 नवम्बर 1871 - 6 मार्च 1950) [[भारत]] के प्रसिद्ध सांसद, शिक्षाविद, अधिवक्ता तथा पत्रकार रहलथिन। उ भारत के संविधान सभा के प्रथम अध्यक्ष हलथिन। [[बिहार]] के [[बंगाल]] से अलग राज्य के रूप में स्थापित करने वाला  में उनकर नाम सबसे प्रमुख हई। 1910 के चुनाव में चार महाराजन के परास्त कर उ केन्द्रीय विधान परिषद में प्रतिनिधि निर्वाचित होलन। उ प्रथम भारतीय होलन जिनका एक प्रान्त का राज्यपाल और हाउस ऑफ् लार्डस के सदस्य बनने का श्रेय प्राप्त हई। उ प्रिवी कौंसिल के सदस्य भी हलथिन। सच्चिदानंद सिन्हा के जन्म शाहाबाद जिले के मुरार गाँव के एक कायस्थ कुल में होले हल । वर्तमान में इ गाँव बक्सर जिले में हई। उनकर बाबू जी बख्शी शिव प्रसाद सिन्हा डुमरांव महाराज के मुख्य तहसीलदार  हलथिन। केवल अठारह वर्ष के उम्र में 26 दिसंबर 1889 को उ उच्च शिक्षा लगी इंग्लैंड गैलन। ओहां से तीन साल तक पढ़ाई करके सन् 1893 ई. में स्वदेश लौटलन। इसके बाद इलाहाबाद हाईकोर्ट में दस वर्ष तक बैरिस्टरी की प्रैक्टिस केलन। उ 'इंडियन पीपुल्स' आउर 'हिंदुस्तान रिव्यू' नामक समाचार पत्रों के कई वर्षों तक संपादन केलन। बाद में बंगाल से पृथक बिहार के निर्माण में उअहम भूमिका निभायलन। उ सन् 1921 ई. में बिहार के अर्थ सचिव व कानून मंत्री रहलन। बाद में  पटना विश्वविद्यालय में उप कुलपति के पद सुशोभित केलन। 6 मार्च 1950 के भारत एवं खास कर बिहार के इस महान सपूत का निधन हो गैल। ==सन्दर्भ== jkb7irg6px0vjr5w4u5alob1p6hr9al तीज 0 18941 83987 83874 2026-10-31T18:51:59Z Kandarpajit Kallol 168 83987 wikitext text/x-wiki '''तीज''' तीनगो [[हिंदू]] परब सभ के एगो सामूहिक नाम ह, जे देवी पार्वती आ उनकर पति शिव के समर्पित हई। ई मुख्य रूप से बियाहल आ कुँवारी लडकिन सभ द्वारा मनावल जा हई, जे अपना पति के या भविष्य के पति के लंबी उमिर खातिर परार्थना कर हथिन आ गीत गा के, झूला झूल के, नाच के, खुशी मना के, पूजा कर के आ अक्सर उपवास रख के बरखा (मानसूने) के आगमन के स्वागत कर हथिन। ==विवरण== हरियाली तीज, कजरी तीज आ हरतालिका तीज के सामूहिक रूप से 'तीज' कहल जा हई जे भारत आ नेपाल के अलगे-अलगे इलाका में मनावल जा हई। हरियाली तीज आ कजरी तीज बरखा ऋतु (मानसून) से जुड़ल हई, जबकि हरतालिका तीज शिव के प्रति पार्वती के भक्ति के याद दिलाव हई। एकर मनावे के तरीका अलग-अलग जगह पर अलगे-अलगे हई, जइसे कि उपवास रखल, पूजा करल, गीत गावल्, नाचल्, झूला झूलल आ अउरी परब-त्योहार मनावल। हरतालिका तीज (जेकर मतलब 'हरत' यानी "अपहरण" आ 'आलिका' यानी "सहेली" होला) हरियाली तीज के ठीक एक महीना बाद, भादो महीना के अँधरिया पाख के तीसरका दिन पड़ हई। ई ओही घरी के याद कराव हई जब पार्वती जी अपना सहेलियन के कहलथीं कि ऊ उनकर अपहरण (भगा के ले जाए के) कर लें, ताकि भगवान विष्णु से उनकर बियाह न होवे, जेकरा के उनकर पिता हिमालय तय कइले रहलन। सुहागिन औरत सभ अपना पति के सुख-शांति आ लंबी उमिर खातिर इहाँ निर्जला बरत (बिना पानी के उपवास) रख हथिन। ==सन्दर्भ== http://dharm.raftaar.in/religion/hinduism/vrat-katha/hartalika-teej je0559lopgwzysikv4iht7rdi5q5xj0 83988 83987 2026-10-31T18:52:28Z Kandarpajit Kallol 168 /* सन्दर्भ */ Remove dead link 83988 wikitext text/x-wiki '''तीज''' तीनगो [[हिंदू]] परब सभ के एगो सामूहिक नाम ह, जे देवी पार्वती आ उनकर पति शिव के समर्पित हई। ई मुख्य रूप से बियाहल आ कुँवारी लडकिन सभ द्वारा मनावल जा हई, जे अपना पति के या भविष्य के पति के लंबी उमिर खातिर परार्थना कर हथिन आ गीत गा के, झूला झूल के, नाच के, खुशी मना के, पूजा कर के आ अक्सर उपवास रख के बरखा (मानसूने) के आगमन के स्वागत कर हथिन। ==विवरण== हरियाली तीज, कजरी तीज आ हरतालिका तीज के सामूहिक रूप से 'तीज' कहल जा हई जे भारत आ नेपाल के अलगे-अलगे इलाका में मनावल जा हई। हरियाली तीज आ कजरी तीज बरखा ऋतु (मानसून) से जुड़ल हई, जबकि हरतालिका तीज शिव के प्रति पार्वती के भक्ति के याद दिलाव हई। एकर मनावे के तरीका अलग-अलग जगह पर अलगे-अलगे हई, जइसे कि उपवास रखल, पूजा करल, गीत गावल्, नाचल्, झूला झूलल आ अउरी परब-त्योहार मनावल। हरतालिका तीज (जेकर मतलब 'हरत' यानी "अपहरण" आ 'आलिका' यानी "सहेली" होला) हरियाली तीज के ठीक एक महीना बाद, भादो महीना के अँधरिया पाख के तीसरका दिन पड़ हई। ई ओही घरी के याद कराव हई जब पार्वती जी अपना सहेलियन के कहलथीं कि ऊ उनकर अपहरण (भगा के ले जाए के) कर लें, ताकि भगवान विष्णु से उनकर बियाह न होवे, जेकरा के उनकर पिता हिमालय तय कइले रहलन। सुहागिन औरत सभ अपना पति के सुख-शांति आ लंबी उमिर खातिर इहाँ निर्जला बरत (बिना पानी के उपवास) रख हथिन। ==सन्दर्भ== 23tcc6rjufz84b0sn9ynxevwi5qv5ze 83989 83988 2026-10-31T18:52:41Z Kandarpajit Kallol 168 83989 wikitext text/x-wiki '''तीज''' तीनगो [[हिंदू]] परब सभ के एगो सामूहिक नाम ह, जे देवी पार्वती आ उनकर पति शिव के समर्पित हई। ई मुख्य रूप से बियाहल आ कुँवारी लडकिन सभ द्वारा मनावल जा हई, जे अपना पति के या भविष्य के पति के लंबी उमिर खातिर परार्थना कर हथिन आ गीत गा के, झूला झूल के, नाच के, खुशी मना के, पूजा कर के आ अक्सर उपवास रख के बरखा (मानसूने) के आगमन के स्वागत कर हथिन। ==विवरण== हरियाली तीज, कजरी तीज आ हरतालिका तीज के सामूहिक रूप से 'तीज' कहल जा हई जे भारत आ नेपाल के अलगे-अलगे इलाका में मनावल जा हई। हरियाली तीज आ कजरी तीज बरखा ऋतु (मानसून) से जुड़ल हई, जबकि हरतालिका तीज शिव के प्रति पार्वती के भक्ति के याद दिलाव हई। एकर मनावे के तरीका अलग-अलग जगह पर अलगे-अलगे हई, जइसे कि उपवास रखल, पूजा करल, गीत गावल्, नाचल्, झूला झूलल आ अउरी परब-त्योहार मनावल। हरतालिका तीज (जेकर मतलब 'हरत' यानी "अपहरण" आ 'आलिका' यानी "सहेली" होला) हरियाली तीज के ठीक एक महीना बाद, भादो महीना के अँधरिया पाख के तीसरका दिन पड़ हई। ई ओही घरी के याद कराव हई जब पार्वती जी अपना सहेलियन के कहलथीं कि ऊ उनकर अपहरण (भगा के ले जाए के) कर लें, ताकि भगवान विष्णु से उनकर बियाह न होवे, जेकरा के उनकर पिता हिमालय तय कइले रहलन। सुहागिन औरत सभ अपना पति के सुख-शांति आ लंबी उमिर खातिर इहाँ निर्जला बरत (बिना पानी के उपवास) रख हथिन। ==सन्दर्भ== [[श्रेणी:परब]] cm8ounvxdojqxoea36q9xvny3aiqw2c 83990 83989 2026-10-31T18:54:12Z Kandarpajit Kallol 168 /* */ 83990 wikitext text/x-wiki '''तीज''' तीनगो [[हिंदू]] परब सभ के एगो सामूहिक नाम ह<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/wet-tritiya-chaturthi-on-met-radar-watch-this-space-for-puja-updates/articleshow/71383051.cms |title=Wet Tritiya, Chaturthi on Met radar. Watch this space for Puja updates |last=Mitra |first=Prithvijit |date=1 October 2019 |website=The Times of India |access-date=1 November 2026}}</ref>, जे देवी पार्वती आ उनकर पति शिव के समर्पित हई। ई मुख्य रूप से बियाहल आ कुँवारी लडकिन सभ द्वारा मनावल जा हई, जे अपना पति के या भविष्य के पति के लंबी उमिर खातिर परार्थना कर हथिन आ गीत गा के, झूला झूल के, नाच के, खुशी मना के, पूजा कर के आ अक्सर उपवास रख के बरखा (मानसूने) के आगमन के स्वागत कर हथिन। ==विवरण== हरियाली तीज, कजरी तीज आ हरतालिका तीज के सामूहिक रूप से 'तीज' कहल जा हई जे भारत आ नेपाल के अलगे-अलगे इलाका में मनावल जा हई। हरियाली तीज आ कजरी तीज बरखा ऋतु (मानसून) से जुड़ल हई, जबकि हरतालिका तीज शिव के प्रति पार्वती के भक्ति के याद दिलाव हई। एकर मनावे के तरीका अलग-अलग जगह पर अलगे-अलगे हई, जइसे कि उपवास रखल, पूजा करल, गीत गावल्, नाचल्, झूला झूलल आ अउरी परब-त्योहार मनावल। हरतालिका तीज (जेकर मतलब 'हरत' यानी "अपहरण" आ 'आलिका' यानी "सहेली" होला) हरियाली तीज के ठीक एक महीना बाद, भादो महीना के अँधरिया पाख के तीसरका दिन पड़ हई। ई ओही घरी के याद कराव हई जब पार्वती जी अपना सहेलियन के कहलथीं कि ऊ उनकर अपहरण (भगा के ले जाए के) कर लें, ताकि भगवान विष्णु से उनकर बियाह न होवे, जेकरा के उनकर पिता हिमालय तय कइले रहलन। सुहागिन औरत सभ अपना पति के सुख-शांति आ लंबी उमिर खातिर इहाँ निर्जला बरत (बिना पानी के उपवास) रख हथिन। ==सन्दर्भ== [[श्रेणी:परब]] b64839btra6vz4j00861lqoldky4wv4 गिल्ली डंडा 0 18944 84006 83906 2026-10-31T19:18:38Z Kandarpajit Kallol 168 84006 wikitext text/x-wiki '''गिल्ली डंडा''' भारत के एगो मशहूर खेल हकै। इ [[भारत]] के पारम्परिक खेल हय। बंगलादेश मे इ खेल के "डंगुली खेल" आउ नेपाल मे एकरा "दांडी बायो" कहल जा हय। गिल्ली डंडा बहुत पुरान खेल हय जेकर उत्पत्ति २५०० साल पहले होले हले।<ref>{{Cite web |title=भारतीय पारंपरिक स्वदेशी खेल गिल्ली डंडा का इतिहास |url=https://www.prarang.in/meerut/posts/4757/history-of-indian-traditional-indigenous-game-gilli-danda |website=Prarang |date=7 August 2020 |access-date=1 November 2026}}</ref> गिल्ली डंडा खेल लकड़ी के डंडा से खेलल जा हय। एकरा मे गेंद के जगह गिल्ली (छोट डंडा) के प्रयोग होवऽ हय। गिल्ली मजबूत लकड़ी के बनावल रहऽ हय। इ लकड़ी के दुन्नो नोक तिरछा काटल रहऽ हय।<ref>{{Cite web |title=File:PeopleAreKnowledge Gillidanda Interview1.ogg |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PeopleAreKnowledge_Gillidanda_Interview1.ogg |website=Wikimedia Commons |access-date=1 November 2026}}</ref> अधिकतर गाँव के लोग इ खेल खेलऽ हथिन। == इतिहास == गिल्ली डंडा खेल क्रिकेट के ही पुरान भारतीय रूप हकै।<ref>{{Cite web |title=File:PeopleAreKnowledge Gillidanda Interview1.ogg |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PeopleAreKnowledge_Gillidanda_Interview1.ogg |website=Wikimedia Commons |access-date=1 November 2026}}</ref> ऐसन मानल जा हय जे इ खेल के उत्पत्ति प्राचीन राजवंश के घड़ी होले हलो आउ इही खेलवा से विदेश मे क्रिकेट, बेसबाॅल आदि खेल के उत्पत्ति होले हलो।<ref>{{Cite web |title=भारतीय पारंपरिक स्वदेशी खेल गिल्ली डंडा का इतिहास |url=https://www.prarang.in/meerut/posts/4757/history-of-indian-traditional-indigenous-game-gilli-danda |website=Prarang |date=7 August 2020 |access-date=1 November 2026}}</ref> लेकिन लोग के व्यस्तता आउ क्रिकेट के आ जाए से गिल्ली डंडा के खेले वाला बहुते घट गेलखिन। हिन्दी कहानीकार मुंशी प्रेमचंद गिल्ली डंडा खेला के सबे खेल के राजा कहलथिन हय।<ref>{{Cite web |title=भारतीय पारंपरिक स्वदेशी खेल गिल्ली डंडा का इतिहास |url=https://www.prarang.in/meerut/posts/4757/history-of-indian-traditional-indigenous-game-gilli-danda |website=Prarang |date=7 August 2020 |access-date=1 November 2026}}</ref> आज हमनीके सबसे पुरान खेल गिल्ली डंडा के जीवित रखे ला बहुते कदम उठावल जा रहले हय। यूनेस्को के सलाहकार समिति आउ इंटरनेशनल काउंसिल ऑफ ट्रेडिशनल स्पोर्ट्स एंड गेम अईसने पारंपरिक खेल के पुनर्जीवित आउ बढ़ावा दे रहले हय। जे खेल अब विलुप्त हो जा रहले हय उ सब खेल इ पहल से पुनर्जीवित हो रहले हय। == खेले के विधि == सबसे पहिले बराबर संख्या में खिलाड़ी के दु गो दल बनावल जा हय। अपना सुविधा के हिसाब से खिलाड़ी के संख्या बदलल जा सकऽ हय। खेल खेले ला एक २-३ इंच लंबा छोटका लकड़ी के गिल्ली आउ एक लंबा डंडा चाही। गिल्ली के दोनों सिरा के तिरछा काट देवल जा है, जिससे ऊ उछल सके। पहिला डंडा खराब होवे पर एगो ज्यादा डंडा भी रखल जा हय। समान जमीन में गिल्ली के आकार से छोटका एक गड्ढा खोदल जा है। एकरा बाद गिल्ली के गड्ढा में रखल जा है आउ ओकर कुछ हिस्सा गड्ढा के बाहर रह हय। फिर खिलाड़ी उ बाहर वाला हिस्सा पर डंडा से प्रहार करके गिल्ली के उछालाव हय। इ घड़ी, दूसर दल के सब खिलाड़ी गिल्ली के क्रिकेट गेंद के तरह पकड़े के कोशिश करऽ हय। गिल्ली के हवा में ही डंडा से मारल जा हय, आउ फेके वाला के लक्ष्य ओकरा जहाँ तक हो सकऽ दूर तक फेंक हय। जेकर गिल्ली सबसे दूर जा हय, ऊ जीत जा हय। जखने कोई खिलाड़ी हवा में ही गिल्ली पकड़ लेवऽ है, त गिल्ली फेंका वाला खिलाड़ी हार जा हय। जखने खिलाड़ी गिल्ली के ए तहसे मारऽ है कि डंडा ओकरा पैर के नीचे रहे, त एकरा हुचको कहल जा हय। हर खिलाड़ी के तीन गो मौका मिलऽ हय। अंक गिनती डंडा से दूरी नाप के होवऽ हय। जेकर दल के अंक सबसे ज्यादा होवऽ हय ऊ दल जीत जा हय आउ कम अंक वाला दल हार जा हय।<ref>{{Cite web |title=File:PeopleAreKnowledge Gillidanda Interview1.ogg |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PeopleAreKnowledge_Gillidanda_Interview1.ogg |website=Wikimedia Commons |access-date=1 November 2026}}</ref> == सावधानी == इ खेल खुला स्थान में खेले के चाही। इ खेल से आँख में चोट लगे के संभावना रहऽ हकै एही से बड़ी सावधानी से इ खेल खेले के चाही। == संदर्भ == {{संदर्भ सूची}} [[श्रेणी:भारत के खेल]] [[श्रेणी:भारतीय खेल]] 5c8vqlgf59dxwuuxq5l1u25qbbg9vcg 84007 84006 2026-10-31T19:19:55Z Kandarpajit Kallol 168 84007 wikitext text/x-wiki '''गिल्ली डंडा''' भारत के एगो मशहूर खेल हकै। इ [[भारत]] के पारम्परिक खेल हय। बंगलादेश मे इ खेल के "डंगुली खेल" आउ नेपाल मे एकरा "दांडी बायो" कहल जा हय। गिल्ली डंडा बहुत पुरान खेल हय जेकर उत्पत्ति २५०० साल पहले होले हले।<ref name="prarang">{{Cite web |title=भारतीय पारंपरिक स्वदेशी खेल गिल्ली डंडा का इतिहास |url=https://www.prarang.in/meerut/posts/4757/history-of-indian-traditional-indigenous-game-gilli-danda |website=Prarang |date=7 August 2020 |access-date=1 November 2026}}</ref> गिल्ली डंडा खेल लकड़ी के डंडा से खेलल जा हय। एकरा मे गेंद के जगह गिल्ली (छोट डंडा) के प्रयोग होवऽ हय। गिल्ली मजबूत लकड़ी के बनावल रहऽ हय। इ लकड़ी के दुन्नो नोक तिरछा काटल रहऽ हय।<ref name="commons">{{Cite web |title=File:PeopleAreKnowledge Gillidanda Interview1.ogg |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PeopleAreKnowledge_Gillidanda_Interview1.ogg |website=Wikimedia Commons |access-date=1 November 2026}}</ref> अधिकतर गाँव के लोग इ खेल खेलऽ हथिन। == इतिहास == गिल्ली डंडा खेल क्रिकेट के ही पुरान भारतीय रूप हकै।<ref name="commons"/> ऐसन मानल जा हय जे इ खेल के उत्पत्ति प्राचीन राजवंश के घड़ी होले हलो आउ इही खेलवा से विदेश मे क्रिकेट, बेसबाॅल आदि खेल के उत्पत्ति होले हलो।<ref name="prarang"/> लेकिन लोग के व्यस्तता आउ क्रिकेट के आ जाए से गिल्ली डंडा के खेले वाला बहुते घट गेलखिन। हिन्दी कहानीकार मुंशी प्रेमचंद गिल्ली डंडा खेला के सबे खेल के राजा कहलथिन हय।<ref name="prarang"/> आज हमनीके सबसे पुरान खेल गिल्ली डंडा के जीवित रखे ला बहुते कदम उठावल जा रहले हय। यूनेस्को के सलाहकार समिति आउ इंटरनेशनल काउंसिल ऑफ ट्रेडिशनल स्पोर्ट्स एंड गेम अईसने पारंपरिक खेल के पुनर्जीवित आउ बढ़ावा दे रहले हय। जे खेल अब विलुप्त हो जा रहले हय उ सब खेल इ पहल से पुनर्जीवित हो रहले हय। == खेले के विधि == सबसे पहिले बराबर संख्या में खिलाड़ी के दु गो दल बनावल जा हय। अपना सुविधा के हिसाब से खिलाड़ी के संख्या बदलल जा सकऽ हय। खेल खेले ला एक २-३ इंच लंबा छोटका लकड़ी के गिल्ली आउ एक लंबा डंडा चाही। गिल्ली के दोनों सिरा के तिरछा काट देवल जा है, जिससे ऊ उछल सके। पहिला डंडा खराब होवे पर एगो ज्यादा डंडा भी रखल जा हय। समान जमीन में गिल्ली के आकार से छोटका एक गड्ढा खोदल जा है। एकरा बाद गिल्ली के गड्ढा में रखल जा है आउ ओकर कुछ हिस्सा गड्ढा के बाहर रह हय। फिर खिलाड़ी उ बाहर वाला हिस्सा पर डंडा से प्रहार करके गिल्ली के उछालाव हय। इ घड़ी, दूसर दल के सब खिलाड़ी गिल्ली के क्रिकेट गेंद के तरह पकड़े के कोशिश करऽ हय। गिल्ली के हवा में ही डंडा से मारल जा हय, आउ फेके वाला के लक्ष्य ओकरा जहाँ तक हो सकऽ दूर तक फेंक हय। जेकर गिल्ली सबसे दूर जा हय, ऊ जीत जा हय। जखने कोई खिलाड़ी हवा में ही गिल्ली पकड़ लेवऽ है, त गिल्ली फेंका वाला खिलाड़ी हार जा हय। जखने खिलाड़ी गिल्ली के ए तहसे मारऽ है कि डंडा ओकरा पैर के नीचे रहे, त एकरा हुचको कहल जा हय। हर खिलाड़ी के तीन गो मौका मिलऽ हय। अंक गिनती डंडा से दूरी नाप के होवऽ हय। जेकर दल के अंक सबसे ज्यादा होवऽ हय ऊ दल जीत जा हय आउ कम अंक वाला दल हार जा हय।<ref name="commons"/> == सावधानी == इ खेल खुला स्थान में खेले के चाही। इ खेल से आँख में चोट लगे के संभावना रहऽ हकै एही से बड़ी सावधानी से इ खेल खेले के चाही। == संदर्भ == {{संदर्भ सूची}} [[श्रेणी:भारत के खेल]] [[श्रेणी:भारतीय खेल]] 5khjocclqataabf6ow8lvnnjqm6qqhv