विकिपीडिया magwiki https://mag.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter मीडिया विशेष वार्ता प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपीडिया विकिपीडिया वार्ता सञ्चिका सञ्चिका वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता साँचा साँचा वार्ता सहयोग सहयोग वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता TimedText TimedText talk घटक घटक वार्ता Event Event talk मूलवक्ताके सङ्ख्या अनुसार भाषाके सूची 0 13998 84028 69616 2026-11-05T18:16:59Z Ladsgroup 4 ([[c:GR|GR]]) [[File:List of languages by number of native speakers.png]] → [[File:List of languages by number of native speakers.svg]] SVG 84028 wikitext text/x-wiki [[सञ्चिका:Human_Language_Families.png|thumb|मानवभाषा परिवारके बर्तमान बितरण]] ई लेख मानवभाषाके उनखर [[मातृभाषा|मूलबक्ताके]] सङ्ख्याके अनुसार सूचीबद्ध करहे । तैयो ऐसन सभ सूचीपत्रके उपयोग सावधानीपूर्वक कैल जायेके चाहि, काहेकि [[उपभाषानिरन्तरता]] साथे भाषाके अलिगे करेलागि भाषायी मानदण्डके एगो सुसङ्गत समूह तैयार कैल असम्भव हे ।<ref name="Paolillo&Das">{{Cite web|url = https://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/evaluating-language-statistics-the-ethnologue-and-beyond-en_0.pdf|title = भाषासाङ्ख्यिकीके मूल्याङ्कन - एथ्नोलॉग् आउ ओकर आगे (अङ्ग्रेजी: Evaluating language statistics: the Ethnologue and beyond)|date = ३१ मार्च २००६ |accessdate = १७ नवम्बर २०१८|publisher = [[संयुक्तराष्ट्र शैक्षिक बैज्ञानिक सान्स्कृतिक सन्स्था|युनेस्को]] साङ्ख्यिकी सन्स्था|last1 = पॉलिल्लो |given1 = जॉन् सी. |last2 = दास |given2 = अनुपम|pages = 3–5 }}</ref> == जनसङ्ख्यानुसार शीर्षभाषा == === एथ्नोलॉग् (२०१९, २२मा सन्स्करण) === [[सञ्चिका:Languages with at least 50 million first-language speakers.png|thumb|कमसे कम ५ करोड़ प्रथमभाषिक भाषा (एथ्नोलॉग् अनुसार)<ref>{{Cite web|date=३ अक्टुबर् २०१८|title=What are the top 200 most spoken languages? |trans_title=शीर्ष २०० सर्बाधिक भाषितभाषा कौन हे? |url=https://www.ethnologue.com/guides/ethnologue200|accessdate=२० अक्टुबर् २०२१ |website=Ethnologue|language=अङ्ग्रेजी}}</ref>]] [[सञ्चिका:List of languages by number of native speakers.svg|thumb|बिश्वव्यापी मूलभाषी अनुपातानुसार भाषाके बुद्बुदसारणी<!--Bubble chart-->]] [[एथ्नोलॉग्|एथ्नोलॉगके]] (Ethnologue), ''एसआईएल इण्टर्नेशनल्'' द्वारा प्रकाशित भाषासन्दर्भ, २०१९ मा सन्स्करण निम्नलिखितभाषा कमसे-कम १ करोड़ (10 मिलियन्) बक्ताके रूपमे सूचीबद्ध कैल गेलहे ।<ref name="Ethnologue2019">{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/statistics/size|title=Summary by language size |trans_title=भाषा आकारके सारान्श|website=Ethnologue|language=अङ्ग्रेजी|accessdate=१२ मार्च २०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190312060544/https://www.ethnologue.com/statistics/size |archive-date=१२ मार्च २०१९ |deadurl=yes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+कमसे-कम १ करोड़ (१० मिलियन्) प्रथमभाषिक भाषा<ref name="Ethnologue2019" /> !श्रेणी !भाषा !बक्ता<br><small>करोड़े (मिलियने)</small> !बिश्वजनसङ्ख्याके<br>प्रतिशत<br><small>(मार्च २०१९)</small> !भाषापरिबार !शाखा |- |1 |[[मन्दारिनभाषा|मन्दारिन चीनी]] |९१.८ (918) |11.922% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[चीनीभाषा|चीनीय]] |- |2 |[[स्पैनिशभाषा|स्पैनिश]] |४८.० (480) |5.994% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[रोमान्सभाषा|रोमान्स]] |- |3 |[[अङ्ग्रेजीभाषा|अङ्ग्रेजी]] |३७.९ (379) |4.922% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[जर्मेनिकभाषा|जर्मेनिक]] |- |4 |[[हिन्दी]] (सन्स्कृतकृत [[हिन्दुस्थानीभाषा|हिन्दुस्थानी]])<ref name="हिन्दी-उर्दू">हिन्दी-उर्दू प्रायः एगो हिन्दुस्थानीभाषाके मानकीकृतपञ्जिका नियन बर्गीकृत होवहे ।</ref> |३४.१ (341) |4.429% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |5 |[[बाङ्लाभाषा|बाङ्ला]] |३०.० (300) |4.000% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |6 |[[पुर्तगालीभाषा|पुर्तगाली]] |२२.१ (221) |2.870% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[रोमान्सभाषा|रोमान्स]] |- |7 |[[रूसीभाषा|रूसी]] |१५.४ (154) |2.000% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[बाल्टो-स्लाविकभाषा|बाल्टो-स्लाविक]] |- |8 |[[जापानीभाषा|जापानी]] |१२.८ (128) |1.662% |[[जापानिकभाषा|जापानिक]] |[[जापानीभाषा|जापानी]] |- |9 |[[पञ्जाबीभाषा|पच्छियापञ्जाबी]]<ref name="पञ्जाबी">राष्ट्रीय सीमापर भाषा अपेक्षा एगो अलिगे लिपिद्वारा परिभाषित</ref> |९.२७ (92.7) |1.204% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |10 |[[मराठीभाषा|मराठी]] |८.३१ (83.1) |1.079% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द्-आर्य]] |- |11 |[[तेलुगुभाषा|तेलुगु]] |८.२० (82.0) |1.065% |[[द्राविड़ीयभाषा|द्राविड़ीय]] |दक्खिन-केन्द्रीय |- |12 |[[वूभाषा|वू चीनी]] |८.१४ (81.4) |1.057% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[चीनीभाषा|चीनीय]] |- |13 |[[तुर्कीयभाषा|तुर्की]] |७.९४ (79.4) |1.031% |[[तुर्कीभाषा|तुर्की]] |[[ओझुजभाषा|ओझुज्]] |- |14 |[[कोरियाई भाषा|कोरियाई]] |७.७३ (77.3) |1.004% |[[कोरियनिकभाषा|कोरियनिक]] |[[एकान्तभाषा]] |- |15 |[[फ्रेञ्चभाषा|फ्रेञ्च]] |७.७२ (77.2) |1.003% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[रोमान्सभाषा|रोमान्स]] |- |16 |[[जर्मनभाषा|जर्मन]] (खाली मानकजर्मन) |७.६१ (76.1) |0.988% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[जर्मेनिकभाषा|जर्मेनिक]] |- |17 |[[बियतनामीभाषा|बियतनामी]] |७.६० (76.0) |0.987% |[[दक्खिन-पूर्बभाषा|दक्खिन-पूर्ब]] |[[बियतीयभाषा|बियतीय]] |- |18 |[[तमिल्भाषा|तमिल्]] |७.५० (75.0) |0.974% |[[द्राविड़ीयभाषा|द्राविड़ीय]] |दक्खिन |- |19 |[[यूभाषा|यू चीनी]] ([[कैंटोनीज़भाषा|कैंटोनीज़]] |७.३१ (73.1) |0.949% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[चीनीभाषा|चीनीय]] |- |20 |[[उर्दू]] (फारसीकृत [[हिन्दुस्थानीभाषा|हिन्दुस्थानी]])<ref name="हिन्दी-उर्दू" /> |६.८६ (68.6) |0.891% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द्-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |21 |[[जावाभाषा]] |६.८३ (68.3) |0.887% |[[आस्ट्रोनीशीयभाषा|आस्ट्रोनीशीय]] |[[मलय-पोलिनीशियनभाषा|मलय-पोलिनीशियन]] |- |22 |[[इतालवीभाषा|इतालवी]] |६.४८ (64.8) |0.842% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[रोमान्सभाषा|रोमान्स]] |- |23 |[[मिस्रीय-अरबीभाषा|मिस्रीय-अरबी]] |६.४६ (64.6) |0.839% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |24 |[[गुजरातीभाषा|गुजराती]] |५.६४ (56.4) |0.732% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |25 |[[फारसीभाषा|ईरानी फारसी]] |५.२८ (52.8) |0.686% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[ईरानीयभाषा|ईरानीय]] |- |26 |[[भोजपुरीभाषा|भोजपुरी]] |५.२२ (52.2) |0.678% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |27 |[[मीनभाषा|दक्खिनमीन]] |५.०१ (50.1) |0.651% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[चीनीभाषा|चीनीय]] |- |28 |[[हाक्काभाषा|हाक्का]] |४.८२ (48.2) |0.626% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[चीनीभाषा|चीनीय]] |- |29 |[[जीनभाषा|जीन्-चीनी]] |४.६९ (46.9) |0.609% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[चीनीभाषा|चीनीय]] |- |30 |[[हौसाभाषा|हौसा]] |४.३९ (43.9) |0.570% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[चाडिकभाषा|चाडिक]] |- |31 |[[कन्नडभाषा|कन्नड]] |४.३६ (43.6) |0.566% |[[द्राविड़ीयभाषा|द्राविड़ीय]] |दक्खिन |- |32 |[[इण्डोनेशियाई भाषा]] |४.३४ (43.4)<ref name="इण्डोनेशियाभाषा">इण्डोनेशियाई बोलेवालाके अधिक दक्षताके चलते, कुछ जनके तर्क हे जे ई सङ्ख्या एथ्नोलॉग् द्वारा प्रथमभाषा (जैसे, [[जावाभाषा]]) के रूपमे परिभाषित कैल गेल सङ्ख्यासे ढेर जादे होवेके चाहि, जेकर अनुमान २१.५ और २६.८ करोड़ (215 से 268 मिलियन्) के बीच हे ।</ref><ref>{{Cite web|author=Koroko, Uli|date=2012|title=How many people speak Indonesian? |trans_title=इण्डोनेशियाभाषाके केत्ता जन बोलहथ?|url=https://ipll.manoa.hawaii.edu/indonesian/2012/03/10/how-many-people-speak-indonesian/|website=ipill.manoa.hawaii.edu}}</ref> |0.564% |[[आस्ट्रोनीशीयाई भाषा|आस्ट्रोनीशीयाई]] |[[मलय-पोलिनीशियनभाषा|मलय-पोलिनीशियन]] |- |33 |[[पोलिशभाषा|पोलिश]] |३.९७ (39.7) |0.516% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[बाल्टो-स्लाविकभाषा|बाल्टो-स्लाविक]] |- |34 |[[योरुबाभाषा|योरुबा]] |३.७८ (37.8) |0.491% |[[नाइजर्-काङ्गोभाषा|नाइजर्-काङ्गो]] |[[वोल्टा–नाइजरभाषा|वोल्टा–नाइजर्]] |- |35 |[[शियङ्गभाषा|शियङ्ग्-चीनी]] |३.७३ (37.3) |0.484% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[चीनीभाषा|चीनीय]] |- |36 |[[मलयालभाषा|मलयाल]] |३.७१ (37.1) |0.482% |[[द्राविड़ीयभाषा|द्राविड़ीय]] |दक्खिन |- |37 |[[ओड़िआभाषा|ओड़िआ]] |३.४५ (34.5) |0.448% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |38 |[[मैथिलीभाषा|मैथिली]] |३.३९ (33.9) |0.440% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |39 |[[बर्मीभाषा|बर्मी]] |३.२९ (32.9) |0.427% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[लोलो-बर्मीभाषा|लोलो-बर्मी]] |- |40 |[[पञ्जाबीभाषा|पूर्बी पञ्जाबी]]<ref name=पञ्जाबी/> |३.२६ (32.6) |0.423% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |41 |[[सुण्डाभाषा]] |३.२४ (32.4) |0.421% |[[आस्ट्रोनीशीयभाषा|आस्ट्रोनीशीय]] |[[मलय-पोलिनीशियनभाषा|मलय-पोलिनीशियन]] |- |42 |[[सूडानी-अरबीभाषा|सूडानी-अरबी]] |३.१९ (31.9) |0.414% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |43 |[[अल्जीरियन-अरबीभाषा|अल्जीरियन-अरबी]] |२.९४ (29.4) |0.382% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |44 |[[मोरोकन-अरबीभाषा|मोरोकन-अरबी]] |२.७५ (27.5) |0.357% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |45 |[[युक्रेनियनभाषा|युक्रेनियन]] |२.७३ (27.3) |0.355% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[बाल्टो-स्लाविकभाषा|बाल्टो-स्लाविक]] |- |46 |[[इग्बोभाषा|इग्बो]] |२.७० (27.0) |0.351% |[[नाइजर्-काङ्गोभाषा|नाइजर्-काङ्गो]] |[[वोल्टा–नाइजरभाषा|वोल्टा–नाइजर्]] |- |47 |[[उजबेकभाषा|उत्तरीयउजबेक]] |२.५१ (25.1) |0.326% |[[तुर्कीभाषा|तुर्की]] |[[कर्लूकभाषा|कर्लूक्]] |- |48 |[[सिन्धीभाषा|सिन्धी]] |२.४६ (24.6) |0.319% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |49 |[[लेवण्टीय-अरबीभाषा|उत्तरलेवण्टीय-अरबी]] |२.४६ (24.6) |0.319% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |50 |[[रोमानियनभाषा|रोमानियन]] |२.४३ (24.3) |0.316% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[रोमान्सभाषा|रोमान्स]] |- |51 |[[तगालोगभाषा|तगालोग्]] |२.३६ (23.6) |0.306% |[[आस्ट्रोनीशीयभाषा|आस्ट्रोनीशीय]] |[[मलय-पोलिनीशियनभाषा|मलय-पोलिनीशियन]] |- |52 |[[डचभाषा|डच]] |२.३१ (23.1) |0.300% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[जर्मेनिकभाषा|जर्मेनिक]] |- |53 |[[षैदी-अरबीभाषा|षैदी-अरबी]] |२.२४ (22.4) |0.291% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |54 |[[ग्यनभाषा|ग्यन्-चीनी]] |२.२१ (22.1) |0.287% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[चीनीभाषा|चीनीय]] |- |55 |[[अम्हारिकभाषा|अम्हारिक]] |२.१९ (21.9) |0.284% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |56 |[[पश्तोभाषा|उत्तरपश्तो]] |२.०९ (20.9) |0.271% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द्-यूरोपीय]] |[[ईरानीयभाषा|ईरानीय]] |- |57 |[[मगहीभाषा|मगही]] |२.०७ (20.7) |0.269% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |58 |[[थाईभाषा|थाई]] |२.०७ (20.7) |0.269% |[[क्रा-दायीभाषा|क्रा-दायी]] |[[ताईभाषा|ताई]] |- |59 |[[सराइकीभाषा|सराइकी]] |२.०० (20.0) |0.260% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द्-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |60 |[[ख्मेरभाषा|ख्मेर्]] |१.६६ (16.6) |0.216% |[[दक्खिन-पूर्बभाषा|दक्खिन-पूर्ब]] |[[ख्मेरभाषा|ख्मेर्]] |- |61 |[[छत्तीसगढीभाषा|छत्तीसगढी]] |१.६३ (16.3) |0.212% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |62 |[[सोमालीभाषा|सोमाली]] |१.६२ (16.2) |0.210% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[कुशिटिकभाषा|कुशिटिक्]] |- |63 |[[मलेशियाभाषा]] (मलेशियाई [[मलयभाषा|मलय]]) |१.६१ (16.1) |0.209% |[[आस्ट्रोनीशीयभाषा|आस्ट्रोनीशीय]] |[[मलय-पोलिनीशियनभाषा|मलय-पोलिनीशियन]] |- |64 |[[सिबुआनोभाषा|सिबुआनो]] |१.५९ (15.9) |0.206% |[[आस्ट्रोनीशीयभाषा|आस्ट्रोनीशीय]] |[[मलय-पोलिनीशियनभाषा|मलय-पोलिनीशियन]] |- |65 |[[नेपाली भाषा|नेपाली]] |१.५८ (15.8) |0.205% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |66 |[[मेसोपोटामियन-अरबीभाषा|मेसोपोटामियन-अरबी]] |१.५७ (15.7) |0.204% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |67 |[[असमियाभाषा|असमिया]] |१.५३ (15.3) |0.199% |[[हिन्द्-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |68 |[[सिन्हलभाषा|सिन्हल]] |१.५३ (15.3) |0.199% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |69 |[[कुर्दीभाषा|उत्तरीयकुर्दी]] |१.४६ (14.6) |0.190% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[ईरानीयभाषा|ईरानीय]] |- |70 |[[हिजाझी-अरबीभाषा|हिजाझी-अरबी]] |१.४५ (14.5) |0.188% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |71 |[[फुलाभाषा|नाइजीरियन फुल्फुल्दे]] |१.४५ (14.5) |0.188% |[[नाइजर्-काङ्गोभाषा|नाइजर्-काङ्गो]] |[[सेनेगाम्बियनभाषा|सेनेगाम्बियन]] |- |72 |[[बोआरिश्चभाषा|बोआरिश्च]] |१.४१ (14.1) |0.183% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[जर्मेनिकभाषा|जर्मेनिक]] |- |73 |[[अजर्बैजानीभाषा|दक्खिन-अजर्बैजानी]] |१.३८ (13.8) |0.179% |[[तुर्कीभाषा|तुर्की]] |[[ओझुजभाषा|ओझुज्]] |- |74 |[[यूनानीभाषा|यूनानी]] |१.३१ (13.1) |0.170% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[यूनानीयभाषा|यूनानीय]] |- |75 |[[चटगाँवीभाषा|चटगाँवी]] |१.३० (13.0) |0.169% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द्-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |76 |[[कजाकभाषा|कजाक्]] |१.२९ (12.9) |0.168% |[[तुर्कीभाषा|तुर्की]] |[[किपचकभाषा|किपचक्]] |- |77 |[[दक्खिनीभाषा|दक्खिनी]] |१.२८ (12.8) |0.166% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |- |78 |[[हङ्गेरियनभाषा|हङ्गेरियन]] |१.२६ (12.6) |0.164% |[[यूरालिकभाषा|यूरालिक]] |[[फिनो-ऊग्रिकभाषा|फिनो-ऊग्रिक]] |- |79 |[[किन्यार्वाण्डाभाषा|किन्यार्वाण्डा]] |१.२१ (12.1) |0.157% |[[नाइजर्-काङ्गोभाषा|नाइजर्-काङ्गो]] |[[बण्टूभाषा|बण्टू]] |- |80 |[[जुलुभाषा|जुलु]] |१.२१ (12.1) |0.157% |[[नाइजर्-काङ्गोभाषा|नाइजर्-काङ्गो]] |[[बण्टूभाषा|बण्टू]] |- |81 |[[लेवण्टीय-अरबीभाषा|दक्खिनलेवण्टीय-अरबी]] |१.१६ (11.6) |0.151% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |82 |[[टुनिशियन-अरबीभाषा|टुनिशियन-अरबी]] |१.१६ (11.6) |0.151% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |83 |[[सानानी-अरबीभाषा|सानानी-अरबी]] |१.१४ (11.4) |0.148% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |84 |[[मीनभाषा|उत्तरमीन]] |१.१० (11.0) |0.143% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[चीनीभाषा|चीनीय]] |- |85 |[[पश्तोभाषा|दक्खिनपश्तो]] |१.०९ (10.9) |0.142% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[ईरानीयभाषा|ईरानीय]] |- |86 |[[किरुण्डीभाषा|रुण्डी]] |१.०८ (10.8) |0.140% |[[नाइजर्-काङ्गोभाषा|नाइजर्-काङ्गो]] |[[बण्टूभाषा|बण्टू]] |- |87 |[[चेकभाषा|चेक्]] |१.०७ (10.7) |0.139% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[बाल्टो-स्लाविकभाषा|बाल्टो-स्लाविक]] |- |88 |[[ताईजी-अदनी-अरबीभाषा|ताईजी-अदनी-अरबी]] |१.०५ (10.5) |0.136% |[[अफ्रो-एशियाटिकभाषा|अफ्रो-एशियाटिक्]] |[[सामीभाषा|सामी]] |- |89 |[[उइगुरभाषा|उइगुर्]] |१.०४ (10.4) |0.135% |[[तुर्कीभाषा|तुर्की]] |[[कर्लूकभाषा|कर्लूक्]] |- |90 |[[मीनभाषा|पूर्वमीन]] |१.०३ (10.3) |0.134% |[[चीनी-तिब्बतीयभाषा|चीनी-तिब्बतीय]] |[[चीनीभाषा|चीनीय]] |- |91 |[[सिलेटीभाषा|सीलेटी]] |१.०३ (10.3) |0.134% |[[हिन्द-यूरोपीयभाषा|हिन्द-यूरोपीय]] |[[हिन्द-आर्यभाषा|हिन्द-आर्य]] |} ===नेश्नल् इसीक्लोपीडिन् (२०१०) === नीचे देल सारणी स्वीडिश बिश्वकोश नेश्नल् इसीक्लोपीडिनके २००७ सन्स्करणमे मूलबक्ताके अनुमानित सङ्ख्या अनुसार शीर्ष १०० भाषाके सूचीबद्ध करहे । काहेकि अलिगे-अलिगे देसमे जनगणनाके बिधि ढेर भिन्न होवहे, आउ ई देखित कि कुछ देस अपनी जनगणनामे भाषाके रिकॉर्ड् न करहथ, मूलबक्ता वा सम्पूर्ण बक्ताद्वारा भाषाके कौनो सूची प्रभावी रूपसे अनुमान पर आधारित होवहे । २०१० से आजतक अनुमानो प्रदान कैल गेलहे ।<ref name="Nationalencyklopedin">Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" [२००७ बरिसमे बिश्वस्य १०० बृहत्तमभाषा], ''[[इसीक्लोपीडिन्]]'' मे । शीर्ष दर्जन भाषालागि तारा चिन्हा (*) [https://web.archive.org/web/20141006155303/http://www.ne.se/spr%C3%A5k/v%C3%A4rldens-100-st%C3%B6rsta-spr%C3%A5k-2010 २०१० के अनुमाना] के दर्शावहे ।</ref> शीर्ष इगारह भाषामे राष्ट्रीय ''नेश्नल् इसीक्लोपीडिन्'' के २००७ सन्स्करणसे अतिरिक्त डेटा शामिल हे । 95 मिलियन् (९.५ करोड़) से ऊपरके सङ्ख्याके निकटतम 5 मिलियन् (५० लाख) तक पूर्णाङ्कित कैल गेलहे । {| class="wikitable sortable" |+जनसङ्ख्यानुसार शीर्षभाषा ''नेश्नल् इसीक्लोपीडिन्'' अनुसारम् |- ! श्रेणी ! भाषा ! data-sort-type="number" | मातृभाषा<br>बक्ताः<br>मिलियने<br>२००७ (२०१०) ! बिश्वजनसङ्ख्याके<br>प्रतिशत<br>(२००७) |- | 1 ||[[मन्दारिनभाषा|मन्दारिन]] (सम्पूर्ण शाखा) || 935 (955) ||{{Rnd|{{#expr: 935/6615*100}}|1}}% |- | 2 ||[[स्पैनिशभाषा|स्पैनिश]]|| 390 (405) ||{{Rnd|{{#expr: 387/6615*100}}|2}}% |- | 3 ||[[अङ्ग्रेजीभाषा|अङ्ग्रेजी]]|| 365 (360) ||{{Rnd|{{#expr: 365/6615*100}}|2}}% |- | 4 ||[[हिन्दी]]<ref name="हिन्दी">हिँया खाली आधुनिक मानक हिन्दियेके उल्लेख कैल गेलहे । [[भारतके जनगणना]] हिन्दीके ढील आउ व्यापक आधार पर परिभाषित करहे । एकरामे सम्पूर्ण [[हिन्दुस्थानीभाषा]] शामिल नै हे, खाली एकर हिन्दीपञ्जिका शामिल हे । मानक हिन्दीके अतिरिक्त, एकरामे देवनागरी लिपिमे लिखल हिन्दीसमूहके अन्तर्गत [[अवधीभाषा|अवधी]], [[ढूण्ढाड़ीभाषा|ढूण्ढाड़ी]], [[भोजपुरीभाषा|भोजपुरी]], [[हरियाणवीभाषा|हरियाणवी]] आदि सहित अन्य [[हिन्द-आर्यभाषा]]के समूह शामिल हे, जिनखर २००१ मे ४२.२ करोड़ (422 मिलियन) से अधिक मूलबक्ता हलन । हालाङ्कि, जनगणना मानकहिन्दी, उपरोक्त भाषासभ आउ अन्य भाषाके हिन्दीसे अलिगे मातृभाषाके रूपोमे मान्यता दे हे, आउ ईसभ भाषालागि अलिगे-अलिगे डेटा प्रदान करहे ।</ref><ref name="2001Stm1">[http://www.censusindia.gov.in/%28S%282scoev45b4mhlg45mz5jq345%29%29/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2000 (बक्तासभके भाषाके आउ मातृभाषाके बलके सारान्श - २०००)], भारतके जनगणना, २००१</ref>|| 295 (310) ||{{Rnd|{{#expr: 295/6615*100}}|2}}% |- | 5 ||[[अरबीभाषा|अरबी]]|| 280 (295) ||{{Rnd|{{#expr: 280/6615*100}}|2}}% |- | 6 ||[[पुर्तगालीभाषा|पुर्तगाली]]|| 205 (215) ||{{Rnd|{{#expr: 204/6615*100}}|2}}% |- | 7 ||[[बाङ्लाभाषा|बाङ्ला]] || 200 (205) ||{{Rnd|{{#expr: 202/6615*100}}|2}}% |- | 8 ||[[रूसीभाषा|रूसी]]|| 160 (155) ||{{Rnd|{{#expr: 160/6615*100}}|2}}% |- | 9 ||[[जापानीभाषा|जापानी]]|| 125 (125) ||{{Rnd|{{#expr: 127/6615*100}}|2}}% |- | 10 ||[[पञ्जाबीभाषा|पञ्जाबी]]|| 95 (100) ||{{Rnd|{{#expr: 95500/6615000*100}}|2}}% |- | 11 ||[[जर्मनभाषा|जर्मन]]|| 92 (95) ||{{Rnd|{{#expr: 92100/6615000*100}}|2}}% |- | 12 ||[[जावाभाषा]]|| 82 ||{{Rnd|{{#expr: 82400/6615000*100}}|2}}% |- | 13 ||[[वूभाषा|वू]] ([[सङ्घायीयभाषा|सङ्घायीय]] सहित) || 80 ||{{Rnd|{{#expr: 79500/6615000*100}}|2}}% |- | 14 ||[[मलयभाषा|मलय]] ([[इण्डोनेशियाई भाषा]] आउ [[मलेशियाई भाषा]] सहित) || 77<ref name="इण्डोनेशियाभाषा"></ref> ||{{Rnd|{{#expr: 76900/6615000*100}}|2}}% |- | 15 ||[[तेलुगुभाषा|तेलुगु]]|| 76 ||{{Rnd|{{#expr: 75900/6615000*100}}|2}}% |- | 16 ||[[बियतनामीभाषा|बियतनामी]]|| 76 ||{{Rnd|{{#expr: 75600/6615000*100}}|2}}% |- | 17 ||[[कोरियाई भाषा|कोरियाई]]|| 76 ||{{Rnd|{{#expr: 75500/6615000*100}}|2}}% |- | 18 ||[[फ्रेञ्चभाषा|फ्रेञ्च]]|| 75 ||{{Rnd|{{#expr: 73800/6615000*100}}|2}}% |- | 19 ||[[मराठीभाषा|मराठी]]|| 73 ||{{Rnd|{{#expr: 72900/6615000*100}}|2}}% |- | 20 ||[[तमिल्भाषा|तमिल्]]|| 70 ||{{Rnd|{{#expr: 70/6615*100}}|2}}% |- | 21 ||[[उर्दू]]|| 66 ||{{Rnd|{{#expr: 65600/6615000*100}}|2}}% |- | 22 ||[[तुर्कीयभाषा|तुर्की]]|| 63 ||{{Rnd|{{#expr: 62600/6615000*100}}|2}}% |- | 23 ||[[इतालवीभाषा|इतालवी]]|| 59 ||{{Rnd|{{#expr: 59400/6615000*100}}|2}}% |- | 24 ||[[यूभाषा|यू]] ([[कण्टोनीभाषा|कण्टोनी]] सहित) || 59 ||{{Rnd|{{#expr: 59200/6615000*100}}|2}}% |- | 25 ||[[थाईभाषा|थाई]]|| 56 ||{{Rnd|{{#expr: 56200/6615000*100}}|2}}% |- | 26 ||[[गुजरातीभाषा|गुजराती]]|| 49 ||{{Rnd|{{#expr: 48900/6615000*100}}|2}}% |- | 27 ||[[जीनभाषा|जीन]]|| 48 ||{{Rnd|{{#expr: 47600/6615000*100}}|2}}% |- | 28 ||[[मीनभाषा|दक्षिणीयमीन]] ([[होकियनभाषा|होकियन]] [[तिययूभाषा|तिययू]] सहित) || 47 ||{{Rnd|{{#expr: 46900/6615000*100}}|2}}% |- | 29 ||[[फारसीभाषा|फारसी]]|| 45 ||{{Rnd|{{#expr: 45300/6615000*100}}|2}}% |- | 30 ||[[पोलिशभाषा|पोलिश]]|| 40 ||{{Rnd|{{#expr: 40200/6615000*100}}|2}}% |- | 31 ||[[पश्तोभाषा|पश्तो]]|| 39 ||{{Rnd|{{#expr: 38600/6615000*100}}|2}}% |- | 32 ||[[कन्नडभाषा|कन्नड]]|| 38 ||{{Rnd|{{#expr: 38100/6615000*100}}|2}}% |- | 33 ||[[शियङ्गभाषा|शियङ्ग्]]|| 38 ||{{Rnd|{{#expr: 38100/6615000*100}}|2}}% |- | 34 ||[[मलयालभाषा|मलयाल]]|| 38 ||{{Rnd|{{#expr: 37700/6615000*100}}|2}}% |- | 35 ||[[सुण्डाभाषा]]|| 38 ||{{Rnd|{{#expr: 37500/6615000*100}}|2}}% |- | 36 ||[[हौसाभाषा|हौसा]]|| 34 ||{{Rnd|{{#expr: 34500/6615000*100}}|2}}% |- | 37 ||[[ओड़िआभाषा|ओड़िआ]] (उड़िआ) || 33 ||{{Rnd|{{#expr: 33400/6615000*100}}|2}}% |- | 38 ||[[बर्मीभाषा|बर्मी]]|| 33 ||{{Rnd|{{#expr: 33200/6615000*100}}|2}}% |- | 39 ||[[हाक्का]]|| 31 ||{{Rnd|{{#expr: 30600/6615000*100}}|2}}% |- | 40 ||[[युक्रेनियनभाषा|युक्रेनियन]]|| 30 ||{{Rnd|{{#expr: 30400/6615000*100}}|2}}% |- | 41 ||[[भोजपुरीभाषा|भोजपुरी]]|| 29<ref name="हिन्दी बोली">ऊ पूर्ण बक्ताके खाली एगो अन्श हे; अन्य लोगके गणना हिन्दीके अन्तर्गत कैल जाहे काहेकि ऊ अपन भाषाके हिन्दीके उपबोली मानहथ ।</ref>||{{Rnd|{{#expr: 28700/6615000*100}}|2}}% |- | 42 ||[[तगालोगभाषा|तगालोग्]] ([[फिलिपीनोभाषा|फिलिपीनो]]) || 28 ||{{Rnd|{{#expr: 27500/6615000*100}}|2}}% |- | 43 ||[[योरुबाभाषा|योरुबा]]|| 28 ||{{Rnd|{{#expr: 27500/6615000*100}}|2}}% |- | 44 ||[[मैथिलीभाषा|मैथिली]]|| 27<ref name="हिन्दी बोली"></ref>||{{Rnd|{{#expr: 26800/6615000*100}}|2}}% |- | 45 ||[[उजबेकभाषा|उजबेक]]|| 26 ||{{Rnd|{{#expr: 25600/6615000*100}}|2}}% |- | 46 ||[[सिन्धीभाषा|सिन्धी]]|| 26 ||{{Rnd|{{#expr: 25500/6615000*100}}|2}}% |- | 47 ||[[अम्हारिकभाषा|अम्हारिक]]|| 25 ||{{Rnd|{{#expr: 24800/6615000*100}}|2}}% |- | 48 ||[[फुलाभाषा|फुला]]|| 24 ||{{Rnd|{{#expr: 24500/6615000*100}}|2}}% |- | 49 ||[[रोमानियनभाषा|रोमानियन]]|| 24 ||{{Rnd|{{#expr: 24500/6615000*100}}|2}}% |- | 50 ||[[ओरोमोभाषा|ओरोमो]]|| 24 ||{{Rnd|{{#expr: 24100/6615000*100}}|2}}% |- | 51 ||[[इग्बोभाषा|इग्बो]]|| 24 ||{{Rnd|{{#expr: 24/6615*100}}|2}}% |- | 52 ||[[अजर्बैजानीभाषा|अजर्बैजानी]]|| 23 ||{{Rnd|{{#expr: 22700/6615000*100}}|2}}% |- | 53 ||[[अवधीभाषा|अवधी]]|| 22<ref name="हिन्दी बोली"></ref>||{{Rnd|{{#expr: 22/6615*100}}|2}}% |- | 54 ||[[ग्यनभाषा|ग्यन् चीनी]]|| 22 ||{{Rnd|{{#expr: 21800/6615000*100}}|2}}% |- | 55 ||[[सिबुआनोभाषा|सिबुआनो]] (विसायन्) || 21 ||{{Rnd|{{#expr: 21100/6615000*100}}|2}}% |- | 56 ||[[डचभाषा|डच]]|| 21 ||{{Rnd|{{#expr: 20900/6615000*100}}|2}}% |- | 57 ||[[कुर्दीभाषा|कुर्दी]]|| 21 ||{{Rnd|{{#expr: 20600/6615000*100}}|2}}% |- | 58 ||[[सर्बो-क्रोएशियनभाषा|सर्बो-क्रोएशियन]]|| 19 ||{{Rnd|{{#expr: 18800/6615000*100}}|2}}% |- | 59 ||[[मालागासीभाषा|मालागासी]]|| 18 ||{{Rnd|{{#expr: 18400/6615000*100}}|2}}% |- | 60 ||[[सराइकीभाषा|सराइकी]]|| 17<ref>सङ्ख्याके उपरोक्त पञ्जबियोमे गिनल जा सकहे ।</ref>||{{Rnd|{{#expr: 17200/6615000*100}}|2}}% |- | 61 ||[[नेपाली भाषा|नेपाली]]|| 17 ||{{Rnd|{{#expr: 16800/6615000*100}}|2}}% |- | 62 ||[[सिन्हलभाषा|सिन्हल]]|| 16 ||{{Rnd|{{#expr: 16500/6615000*100}}|2}}% |- | 63 ||[[चटगाँवीभाषा|चटगाँवी]]|| 16 ||{{Rnd|{{#expr: 15900/6615000*100}}|2}}% |- | 64 ||[[झुआङ्गभाषा|झुआङ्ग्]]|| 16 ||{{Rnd|{{#expr: 15900/6615000*100}}|2}}% |- | 65 ||[[ख्मेरभाषा|ख्मेर्]]|| 16 ||{{Rnd|{{#expr: 15800/6615000*100}}|2}}% |- | 66 ||[[तुर्कमेनभाषा|तुर्कमेन्]]|| 16 ||{{Rnd|{{#expr: 15800/6615000*100}}|2}}% |- | 67 ||[[असमियाभाषा|असमिया]]|| 15 ||{{Rnd|{{#expr: 15400/6615000*100}}|2}}% |- | 68 ||[[मधुरभाषा|मधुर]]|| 15 ||{{Rnd|{{#expr: 15/6615*100}}|2}}% |- | 69 ||[[सोमालीभाषा|सोमाली]]|| 15 ||{{Rnd|{{#expr: 14700/6615000*100}}|2}}% |- | 70 ||[[मारवाडीभाषा|मारवाडी]]|| 14<ref name="हिन्दी बोली"></ref>||{{Rnd|{{#expr: 14100/6615000*100}}|2}}% |- | 71 ||[[मगहीभाषा|मगही]]|| 14<ref name="हिन्दी बोली"></ref>||{{Rnd|{{#expr: 13900/6615000*100}}|2}}% |- | 72 ||[[हरियाणवीभाषा|हरियाणवी]]||14<ref name="हिन्दी बोली"></ref>||{{Rnd|{{#expr: 13800/6615000*100}}|2}}% |- | 73 ||[[हङ्गेरियनभाषा|हङ्गेरियन]]|| 13 ||{{Rnd|{{#expr: 12700/6615000*100}}|2}}% |- | 74 ||[[छत्तीसगढीभाषा|छत्तीसगढी]]|| 12<ref name="हिन्दी बोली"></ref>||{{Rnd|{{#expr: 12300/6615000*100}}|2}}% |- | 75 ||[[यूनानीभाषा|यूनानी]]|| 12 ||{{Rnd|{{#expr: 11900/6615000*100}}|2}}% |- | 76 ||[[चेवाभाषा|चेवा]]|| 12 ||{{Rnd|{{#expr: 11500/6615000*100}}|2}}% |- | 77 ||[[दक्खिनीभाषा|दक्खिनी]]|| 11 ||{{Rnd|{{#expr: 11400/6615000*100}}|2}}% |- | 78 ||[[आकानभाषा|आकान्]]|| 11 ||{{Rnd|{{#expr: 11/6615*100}}|2}}% |- | 79 ||[[कजाकभाषा|कजाक्]]|| 11 ||{{Rnd|{{#expr: 11/6615*100}}|2}}% |- | 80 ||[[मीनभाषा|उत्तरमीन]]|| 10.9 ||{{Rnd|{{#expr: 10900/6615000*100}}|2}}% |- | 81 ||[[सिलेटीभाषा|सीलेटी]]|| 10.7 ||{{Rnd|{{#expr: 10700/6615000*100}}|2}}% |- | 82 ||[[जुलुभाषा|जुलु]]|| 10.4 ||{{Rnd|{{#expr: 10400/6615000*100}}|2}}% |- | 83 ||[[चेकभाषा|चेक]]|| 10.0 ||{{Rnd|{{#expr: 10/6615*100}}|2}}% |- | 84 ||[[किन्यार्वाण्डाभाषा|किन्यार्वाण्डा]]|| 9.8 ||{{Rnd|{{#expr: 9800/6615000*100}}|2}}% |- | 85 ||[[ढूण्ढारीभाषा|ढूण्ढारी]]|| 9.6<ref name="हिन्दी बोली"></ref>||{{Rnd|{{#expr: 9600/6615000*100}}|2}}% |- | 86 ||हेतीय क्रियोल्|| 9.6 ||{{Rnd|{{#expr: 9600/6615000*100}}|2}}% |- | 87 ||[[मीनभाषा|पूर्वमीन]] ([[फूझोभाषा|फूझो बोली]] सहित) || 9.5 ||{{Rnd|{{#expr: 9500/6615000*100}}|2}}% |- | 88 ||[[इलोकानोभाषा|इलोकानो]]|| 9.1 ||{{Rnd|{{#expr: 9100/6615000*100}}|2}}% |- | 89 ||[[क्वेचुआभाषा|क्वेचुआ]]|| 8.9 ||{{Rnd|{{#expr: 8900/6615000*100}}|2}}% |- | 90 ||[[किरुण्डीभाषा|किरुण्डी]]|| 8.8 ||{{Rnd|{{#expr: 8800/6615000*100}}|2}}% |- | 91 ||[[स्वीडिशभाषा|स्वीडिश]]|| 8.7 ||{{Rnd|{{#expr: 8700/6615000*100}}|2}}% |- | 92 ||[[ह्मोङ्गभाषा|ह्मोङ्ग्]]|| 8.4 ||{{Rnd|{{#expr: 8400/6615000*100}}|2}}% |- | 93 ||[[शोनाभाषा|शोना]]|| 8.3 ||{{Rnd|{{#expr: 8300/6615000*100}}|2}}% |- | 94 ||[[उइगुरभाषा|उइगुर्]]|| 8.2 ||{{Rnd|{{#expr: 8200/6615000*100}}|2}}% |- | 95 ||[[हिलिगेननभाषा|हिलिगेनन भाषा]] (विसायन्) || 8.2 ||{{Rnd|{{#expr: 8200/6615000*100}}|2}}% |- | 96 ||[[मूरभाषा|मोस्सी]]|| 7.6 ||{{Rnd|{{#expr: 7600/6615000*100}}|2}}% |- | 97 ||[[कोसाभाषा|कोसा]]|| 7.6 ||{{Rnd|{{#expr: 7600/6615000*100}}|2}}% |- | 98 ||[[बेलारूसीभाषा|बेलारूसी]]|| 7.6<ref>खाली आधे लोग अपन घरेलूभाषाके रूपमे बेलारूसीके उपयोग करहथ ।</ref>||{{Rnd|{{#expr: 7600/6615000*100}}|2}}% |- | 99 ||[[बलूचीभाषा|बलूची]]|| 7.6 ||{{Rnd|{{#expr: 7600/6615000*100}}|2}}% |- | 100 ||[[कोङ्कणीभाषा|कोङ्कणी]]|| 7.4 ||{{Rnd|{{#expr: 7400/6615000*100}}|2}}% |- ! कुल | ||'''5,610'''||'''{{Rnd|{{#expr:5612.6/6615*100}}|0}}%''' |} === सीआईए, २०१८ === [[केन्द्रीय आसूचना अभिकरण|सीआईए (CIA)]]-अनुसार, २०१८ बरिसमे अधिकान्शभाषित प्रथमभाषा हल -<ref name="CIA"/> {| class="wikitable sortable" |+ जनसङ्ख्यानुसार शीर्ष प्रथमभाषा ''सीआईए'' अनुसार<ref name="CIA">{{Cite web|title=Most spoken languages in the World [बिश्वके अधिकान्श भाषितभाषा]|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/world/#people-and-society|accessdate=१ जनवरी २०२२}}</ref> |- ! श्रेणी ! भाषा ! बिश्वजनसङ्ख्याके<br>प्रतिशत<br>(२०१८) |- | 1 || [[मन्दारिनभाषा|मन्दारिन चीनी]] || 12.3% |- | 2 || [[स्पैनिशभाषा|स्पैनिश]] || 6.0% |- | 3 || [[अङ्ग्रेजीभाषा|अङ्ग्रेजी]] || 5.1% |- | 3 || [[अरबीभाषा|अरबी]] || 5.1% |- | 5 || [[हिन्दी]] || 3.5% |- | 6 || [[बाङ्लाभाषा|बाङ्ला]] || 3.3% |- | 7 || [[पुर्तगालीभाषा|पुर्तगाली]] || 3.0% |- | 8 || [[रूसीभाषा|रूसी]] || 2.1% |- | 9 || [[जापानीभाषा|जापानी]] || 1.7% |- | 10 || [[पञ्जाबीभाषा|पश्चिमेयपञ्जाबी]] || 1.3% |- | 11 ||[[जावाभाषा]] || 1.1% |} == सम्बन्धित लेख == * [[भाषाकुटुम्ब]] * [[भाषाकुटुम्बके सूची]] * [[भारतते अधिकारिकभाषा]] * [[भारतके भाषा]] == सन्दर्भ == [[बर्ग:भाषा]] r6l2i6jgf72l6h963pzonc7skc2divi सुग्रीव 0 15913 84029 70296 2026-11-05T19:25:36Z Rotondus 544 /* सन्दर्भ */ साँचा 84029 wikitext text/x-wiki {{ज्ञानसन्दूक व्यक्ति | name = सुग्रीव | image = Brooklyn Museum - Rama and Lakshmana Confer with Sugriva about the Search for Sita Page from a Dispersed Ramayana Series.jpg | caption = राम आउ लक्ष्मण सुग्रीवके साथ सम्मानित करऽ हथिन |जीवनसाथी = [[रूमा]] | predecessor =[[बालि]] | successor =[[अङ्गद]] | माता-पिता = भगवान् [[सूर्य नारायण]] (जन्मदाता पिता), ऋक्षराज (जन्मदायिनी माता) महर्षि [[गौतम]] (पालक पिता) देवी [[अहिल्या]] (पालक माता) | notable_works = }} '''सुग्रीव''' रामायणके अनुसार [[सूर्य]]के पुत्र हलन ।<ref>{{Cite web|url=https://sacred-texts.com/hin/rama/ry018.htm|quote=That noblest fire, The Sun, was great Sugríva's sire,|website=Sacred Texts|title=CANTO XVI.: THE VÁNARS.}}</ref> माताके नाम [[ऋक्षराज]] हलै । उनकर पालन पोषण [[महर्षि]] [[गौतम]] अपन पत्नी [[अहल्या]] सहित कैलन । [[हनुमान]]के कारण [[राम]]से उनकर मित्रता होलै ।<ref>{{Cite book|quote=दोहा क्रमांक 4|title=किष्किंधा कांड|author=गोस्वामी तुलसीदास}}</ref> रामसे मित्रताके समय ऊ अपन अग्रज बालिके भयसे [[ऋष्यमूक]] पर्वत पर हनुमान आउ [[जाम्बवन्त]]के साथ रहित हलन । [[लङ्का]] पर चढ़ाईला सुग्रीव वानर आउ ऋक्ष सेनाके प्रबन्ध कैलन । ऊ रामके [[रावण]]के मारेमे सहयोग कैलन । == बालिसे बैर == [[सञ्चिका:Rama Meets Sugreeva.jpg|thumb|right|राम-सुग्रीव मिलाप]] [[दुन्दुभि]]के बड़ भाई [[मायावी]]के बालिसे कोनो स्त्रीके लेके बड़ पुरान शत्रुता हलै । मायावी एक रात किष्किन्धा ऐलै आउ बालिके द्वन्द्वला ललकारकै । ललकार स्वीकार करके बालि ऊ असुरके पीछे भागलन । साथेमे सुग्रीवो उनकर साथे हलन । भयके कारण भागित मायावी जमीनके नीचे बनल एक कन्दरामे घुस गेलै । बालियो ओकर पीछे-पीछे गेलन । जाएसे पहिले ऊ सुग्रीवके ई आदेश देलन कि जखनि तक ऊ मायावीके वध करके लौटके न औथिन तखनि तक सुग्रीव ऊ कन्दराके मुहाना पर खड़ा होके पहरा देथिन । एक वर्षसे अधिक अन्तरालके पश्चात कन्दराके मुहानासे रक्त बहित बाहरे ऐलै । सुग्रीव असुरके चीत्कार त सुनलन किन्तु बालिके न । ई समझके कि उनकर अग्रज रणमे मर गेलन सुग्रीव ऊ कन्दराके मुँहके एक शिलासे बन्द कर देलन आउ वापिस किष्किन्धा आ गेलन जने ऊ ई समाचार सबके सुनौलन ।<ref>{{Cite web| url = http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga9/kishkindha_9_prose.htm| title = मायावी का वध| accessdate = 2012-05-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20090921040224/http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga9/kishkindha_9_prose.htm| archive-date = 21 सितम्बर 2009| url-status = dead}}</ref> मन्त्री सब सलाह करके सुग्रीवके राज्याभिषेक कर देलन । कुछ समय पश्चात बालि प्रकट होलन आउ अपन अनुजके राजा देखके बड़ी कुपित होलन । सुग्रीव उनका समझावेके भरसक प्रयत्न कैलन किन्तु बालि उनकर एकदम न सुनलन आउ सुग्रीवके राज्य आउ पत्नी [[रूमा]]के हड़पके रानी बनौलन आउ सुग्रीवके देश-निकाला दे देलन । डरके चलते सुग्रीव ऋष्यमूक पर्वतमे शरण लेलन जने शापके कारण बालि न जा सकऽ हलन । एहैँ सुग्रीवके मिलाप [[हनुमान]]के कारण रामसे होलै ।<ref>{{Cite web| url = http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga10/kishkindha_10_prose.htm| title = सुग्रीव से वैर| accessdate = 2012-05-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20120217115123/http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga10/kishkindha_10_prose.htm| archive-date = 17 फरवरी 2012| url-status = dead}}</ref> == सुग्रीव-बालि द्वन्द्व == रामके ई आश्वासन देवे पर कि राम स्वयं बालिके वध करथिन, सुग्रीव वालिके ललकारलन । बालि ललकार सुनके बाहर ऐलन । दुनोमे घमासान युद्ध होलै किन्तु दुनो भाईके मुख आउ देह रचना समान हलै एहीसे राम असमञ्जसके कारण अपन बाण न चलौलन । अन्ततः बालि सुग्रीवके बुरा तरहसे परास्त करके दूर खदेड़ देलन । सुग्रीव निराश होके फिर राम भिरु आ गेलन ।<ref>{{Cite web| url = http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga12/kishkindha_12_prose.htm| title = सुग्रीव-वालि प्रथम द्वंद्व| accessdate = 2012-05-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20120217115255/http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga12/kishkindha_12_prose.htm| archive-date = 17 फरवरी 2012| url-status = dead}}</ref> राम ई बार [[लक्ष्मण]]से सुग्रीवके गलामे माला पेहनावेला कहलन जेकरासे ऊ द्वन्द्व खनि सुग्रीवके चिन्हेमे गलती न करथिन आउ सुग्रीवसे बालिके पुनः ललकारेला कहलन । हताश सुग्रीव फिरसे किष्किन्धाके द्वार दने बालिके ललकारेला चल पड़लन । जखनि बालि दोबारा सुग्रीवके ललकार सुनलन त उनकर क्रोधके ठेकाना न रहलै । ताराके शायद ई बातके बोध हो गेलै हल कि सुग्रीवके रामके संरक्षण प्राप्त है काहेकि अकेले त सुग्रीव बालिके दोबारा ललकारेके हिम्मत कदापि न करतथिन । अतः कोनो अनहोनीके भयसे तारा बालिके सावधान करेके चेष्टा कैलन । ऊ एहाँ तक कहलन कि सुग्रीवके किष्किन्धाके राजकुमार घोषित करके बालि उनका साथे सन्धि कर लेथिन । किन्तु बालि ई शकसे कि तारा सुग्रीवके अनुचित पक्ष ले रहलन है, ऊ दुत्कार देलन । किन्तु ऊ ताराके ई आश्वासन देलन कि ऊ सुग्रीवके वध न करतथिन आउ खाली ओकरा निमन सबक सिखैतथिन ।<ref>{{Cite web| url = http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga15/kishkindha_15_prose.htm| title = तारा की याचना| accessdate = 2012-05-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20090921120630/http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga15/kishkindha_15_prose.htm| archive-date = 21 सितम्बर 2009| url-status = dead}}</ref> <br /> दुनो भाईमे फिरसे द्वन्द्व शुरु होलै किन्तु ई बार रामके दोनो भाईके चिन्हेमे कोनो गलती न होलै आउ ऊ बालि पर पेड़के ओटसे बाण चला देलन । बाण बालिके हृदयके बेध डालकै आउ ऊ धाराशायी होके जमीन पर गिर गेल ।<ref>{{Cite web| url = http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga17/kishkindha_17_prose.htm| title = वालि वध| accessdate = 2012-05-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20100909142654/http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga17/kishkindha_17_prose.htm| archive-date = 9 सितम्बर 2010| url-status = dead}}</ref> == लङ्का युद्धमे == [[सञ्चिका:Brooklyn Museum - Rama and Lakshmana Confer with Sugriva about the Search for Sita Page from a Dispersed Ramayana Series.jpg|thumb|राम आउ लक्ष्मण सुग्रीवसे युद्धके मन्त्रणा करित]] लङ्का युद्ध खनि सुग्रीव [[कुम्भकर्ण]]के ललकारके लगभग-लगभग अपन मौतके नेउता दे देलन हल । कुम्भकर्णके युद्धमे वानर सेनाके नाश करित देख सुग्रीव एक बरसके वृक्ष उखाड़के कुम्भकर्ण पर आक्रमण बोल देलन । किन्तु ऊ वृक्ष कुम्भकर्णके सिरसे टकराके टूट गेलै । कुम्भकर्ण फिर सुग्रीवके पकड़कर घसीटकै आउ उनका मारे देतै हल किन्तु लक्ष्मण तखनि आके सुग्रीवके बचा लेलन ।<ref>महाभारत, पुस्तक III: वर्ण पर्व, अनुभाग २८५</ref> == सन्दर्भ == {{टिप्पणीसूची}} {{रामायण}} [[बर्ग:रामायणके पात्र]] rt1b5za08n5ylkmo8zuzv1upbm3r5xx