विकिपिडिया
maiwiki
https://mai.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%AA%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%BE
MediaWiki 1.48.0-wmf.3
first-letter
मेडिया
विशेष
वार्ता
प्रयोगकर्ता
प्रयोगकर्ता वार्ता
विकिपिडिया
विकिपिडिया वार्ता
फाइल
फाइल वार्ता
मेडियाविकि
मेडियाविकि वार्ता
आकृति
आकृति वार्ता
मद्दत
मद्दत वार्ता
श्रेणी
श्रेणी वार्ता
TimedText
TimedText talk
मोड्युल
मोड्युल वार्ता
Event
Event talk
आशीष अनचिन्हार
0
237
282040
279496
2026-11-07T23:29:18Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282040
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| alma_mater =
| alt =
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1985|12|04}}
| birth_name = आशीष कुमार मिश्र
| birth_place = [[भटरा घाट]], [[मधुबनी]], भारत
| caption =
| image = Ashish Anchinhar.jpg
| name = आशीष अनचिन्हार<br> Ashish Anchinhar
| nationality = भारतीय
| occupation = {{Flatlist|
*मैथिली गजलकार
*आलोचक
*व्यंग्यकार
}}
| relatives = स्व.कृष्ण चन्द्र मिश्र (पिता)</br> श्रीमती गम्भीरा मिश्रा (माता)
| years_active = २००१-वर्तमान
}}
'''आशीष अनचिन्हार''' ({{Lang-en|Ashish Anchinhar}}) [[मैथिली गजल]] लेल जानल जाइ छथि। हिनक मूल नाम आशीष कुमार मिश्र ({{Lang-en|Ashish Kumar Mishra}}) छनि। आशीष अनचिन्हार मैथिली गजल (Maithili Ghazal) केर दोसर नाम छथि, अनचिन्हार आखर गजल आन्दोलन (Anchinhar Aakhar Ghazal Movement) केर संस्थापक छथि आ हिनक नामपर अनचिन्हार युग (Anchinhar era) राखल गेल अछि। एकर अतिरिक्त आशीष अनचिन्हार मैथिली वेबपत्रिकारिताक इतिहास (Maithili Web Journalism's History) नामक पोथीक लेखक छथि।
==पारिवारिक जीवन एवं शिक्षा==
आशीष अनचिन्हारजीक पिता स्व. कृष्ण चंद्र मिश्र एवं माता श्रीमती गंभीरा मिश्र, जन्म [[बिहार]]क [[मधुबनी जिला]]क [[भटरा घाट]] नामक गाममे ०४ दिसम्बर १९८५ के भेल छनि।<ref>[http://sahitya-akademi.gov.in/SASearchSystem/sauser/writerinfo.jsp?wrids=4719 http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/SASearchSystem/sauser/writerinfo.jsp?wrids=4719]</ref> अनचिन्हारजीक प्रारंभिक शिक्षा गामक इस्कूलमे भेलनि तकरा बाद मैट्रिक बिस्फीक इस्कूलसँ। एकर बादक शिक्षा कलकत्तासँ पूर्ण भेलनि। आशीषजी वृतिसँ [[:en:Supply_chain_management|आपूर्ति शृङ्खला प्रबन्धन]] प्रोफेशनल छथि आ देश-विदेशक विभिन्न बहुराष्ट्रिय कम्पनीमे [[:en:Logistics|सम्भार तन्त्र]] केर सफल सञ्चालन कऽ रहल छथि ।
==साहित्यिक जीवन एवं अन्य क्रियाकलाप==
नेनपनेसँ तुकान्त जोड़बाक आदति सन् २००१ मे गजलक रूपमे बदलि गेलनि । प्रारम्भमे अनचिन्हारजी गीत, व्यङ्ग्य, कविता ओ कथा सेहो लिखलाह मुदा सन् २००१ मे ई पूर्ण रूपेण गजल सीखब शुरू केलनि आ सन् २००८ मे [[मैथिली गजल|गजल]] केन्द्रित ब्लाग [[अनचिन्हार आखर]] केर निर्माण केला । एहि ब्लागसँ एखन धरि अनचिन्हारजी कुल ३०-३२ टा मैथिली गजलकारकेँ प्रशिक्षित कऽ [[मैथिली गजल]]केँ विस्तार देलाह।<ref>[https://anchinharakharkolkata.blogspot.in/ अनचिन्हार आखर(ब्लाग)] </ref>
हिनक एक गीत रेकार्ड भऽ कऽ सेहो "बम-गोला" नामक एलबममे आएल अछि। <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=QPXR8Y_NHnY छौ चढ़ल जवानी भरपूर]</ref>
== प्रकाशित कृति==
* [[अनचिन्हार आखर]] (गजल, रुबाइ ओ कता सङ्ग्रह)<ref>[https://www.google.co.in/books/edition/Anchinhar_Aakhar/lKyultzFF8EC?hl=en&gbpv=0 अनचिन्हार आखर(पोथी)]</ref>
* मैथिली गजलक व्याकरण ओ इतिहास(ई भर्सन प्रकाशित)<ref>{{Cite web |url=https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%95_%E0%A4%B5%E0%A5%8D/fG-dEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |title=मैथिली गजलक व्याकरण ओ इतिहास |access-date=2023-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223042353/https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%95_%E0%A4%B5%E0%A5%8D/fG-dEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |archive-date=2025-02-23 |dead-url=yes}}</ref>
*मैथिली वेब पत्रकारिताक इतिहास (ई भर्सन प्रकाशित)<ref>[https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%AC_%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A5%8D/TDrJEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 मैथिली वेब पत्रकारिताक इतिहास] </ref>
*जंघाजोड़ी (गजल संग्रह, ई भर्सन प्रकाशित)<ref>[https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%9C%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A5%80/Ii6gEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%9C%E0%A4%82%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A5%80&printsec=frontcover जंघाजोड़ी]</ref>
*मैथिली गजलक Ready Reckoner (मैथिली गजल व्याकरणक संक्षिप्त रूप, ई भर्सन प्रकाशित)<ref>[https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%95_Ready_Re/yumfEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80+%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%95+Ready+Reckoner&printsec=frontcover मैथिली गजलक रेडी रेकोनर]</ref>
*कुमारि इच्छा (गजल संग्रह, ई भर्सन प्रकाशित)<ref>[https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BF_%E0%A4%87%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%9B%E0%A4%BE/Ji6gEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 कुमारि इच्छा]</ref>
*शब्द-अर्थ-शक्ति (स्वतंत्र रूपे मैथिली गजलक पहिल आलोचना पोथी, ई-भर्सन प्रकाशित)<ref>शब्द-अर्थ-शक्ति (स्वतंत्र रूपे मैथिली गजलक पहिल आलोचना पोथी, ई-भर्सन प्रकाशित)[https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%B6%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6_%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5_%E0%A4%B6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4/4OmfEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%B6%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6-%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5-%E0%A4%B6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF&pg=PA183&printsec=frontcover]</ref>
*संदर्भ सहित (गजल-आलोचना)<ref>संदर्भ सहित (गजल-आलोचना)[https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AD_%E0%A4%B8%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4/J9SgEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0]</ref>
'''संपादित पोथी-'''
1) स्वतंत्रचेता (अरविन्द ठाकुर: व्यक्तित्व-कृतित्व, विदेहक अरविन्द ठाकुर विशेषांक केर संशोधित रूप, बर्ष-२०२० शशि प्रकाशन, कालिकापुर, सुपौल)<ref>स्वतंत्रचेता (अरविन्द ठाकुर: व्यक्तित्व-कृतित्व)[https://www.youtube.com/watch?v=p9KN3oxe2mk]</ref><ref>[https://www.facebook.com/dpkdinkar/posts/3856043487759403 स्वतंत्रचेता] (अरविन्द ठाकुर: व्यक्तित्व-कृतित्व)</ref><ref>[https://drive.google.com/file/d/1RrW-psflw3mKu-s69EbEL2EB4SD1rg_T/view?usp=share_link स्वतंत्रचेता]</ref>
2) नबोनारायण मिश्र समग्र (ई-भर्सन प्रकाशित)<ref>नबोनारायण मिश्र समग्र (ई-भर्सन प्रकाशित)[https://archive.org/download/maithili_202209/Nabo_Narayan_Mishra_Samagra.pdf]</ref>
[[गजेन्द्र ठाकुर]]क संगे सह-सम्पादित पोथी<br>
* मैथिली गजल:आगमन ओ प्रस्थान बिन्दु (गजलक आलोचना-समालोचना-समीक्षा), ई-भर्सन प्रकाशित <ref>'''[https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%B2_%E0%A4%86%E0%A4%97%E0%A4%AE/kG-dEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%86%E0%A4%96%E0%A4%B0&pg=PT84&printsec=frontcover मैथिली गजल: आगमन ओ प्रस्थान बिंदु] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223042249/https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%B2_%E0%A4%86%E0%A4%97%E0%A4%AE/kG-dEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0+%E0%A4%86%E0%A4%96%E0%A4%B0&pg=PT84&printsec=frontcover |date=2025-02-23 }}'''</ref>
* मैथिलीक प्रतिनिधि गजल (१९०५सँ २०१६ धरि), ई-भर्सन प्रकाशित <ref>{{Cite web |url=https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%95_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%A8/hG-dEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%95+%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BF+%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%B2&printsec=frontcover |title=मैथिलीक प्रतिनिधि गजल |access-date=2023-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223042303/https://www.google.co.in/books/edition/%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%95_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%A8/hG-dEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%E0%A4%AE%E0%A5%88%E0%A4%A5%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%95+%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BF+%E0%A4%97%E0%A4%9C%E0%A4%B2&printsec=frontcover |archive-date=2025-02-23 |dead-url=yes}}</ref>
एकर अतिरिक्त विभिन्न पत्र-पत्रिकामे विभिन्न विधाक रचना सभ प्रकाशित। <ref>
{{cite web| url= http://kavitakosh.org/kk/%E0%A4%86%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B7_%27%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%27| title= अनचिन्हारक कविता|publisher= कविताकोश| accessdate= 2016-07-19| language= हिन्दी}}</ref><ref>{{Cite web |date=2009-06-27 |title=कविता-जननी-आशीष अनचिन्हार |url=http://www.mithiladainik.in/2009/06/blog-post_27.html |access-date=2025-12-17 |website=मिथिला दैनिक }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Das |first=Hemant |date=2017-04-26 |title="छै सभ कियो असगर" - Maithili gazals of Ashish Anchinhar with poetic English translation |url=https://biharidhamaka.blogspot.com/2017/04/maithili-gazals-of-ashish-anchinhar.html |access-date=2025-12-17 |website=BIHARI DHAMAKA / Bejod India}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Anchinhar |first=Ashish |date=रविवार, 11 जून 2017 |title=मिथिला दर्शनमे प्रकाशित किछु गजल |url=https://anchinharakharkolkata.blogspot.com/2017/06/blog-post_11.html |access-date=2025-12-17 |website=अनचिन्हार आखर}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anchinhar |first=Ashish |date=शनिवार, 30 जुलाई 2016 |title=संशोधन केर मतलब विनाश नै होइ छै |url=https://anchinharakharkolkata.blogspot.com/2016/07/blog-post_30.html |access-date=2025-12-17 |website=अनचिन्हार आखर}}</ref> हिनक व्यंग्य केर हिंदी अनुवाद सेहो भेल अछि। <ref>{{Cite web |title=आशीष अनचिन्हार का व्यंग्य 'गुट निरपेक्ष' |url=http://pahleebar.blogspot.com/2016/02/blog-post_15.html |access-date=2025-12-17 |website=आशीष अनचिन्हार का व्यंग्य 'गुट निरपेक्ष'}}</ref>
==आलोचना==
गजलक अतिरिक्त अनचिन्हार जी बहुत रास आलोचना लिखने छथि जे कि अपन एकटा खास शैली आ बेबाकीक कारणे विवादित भेल आ बहुसङ्ख्य मैथिलीक गुटबाज साहित्यकार सभ द्वारा अनचिन्हारजीक जानि बूझि कऽ बहिष्कार सेहो भेल मुदा अनचिन्हारजी पुरस्कार ओ गुटबाजीसँ प्रेरित संस्था सभकेँ दरकिनार करैत बेबाक भऽ अपन खास शैलीक आलोचना लिखैत रहला ।
==सम्मान==
बर्ष २०१४-१५ लेल [[विदेह सम्मान|विदेह भाषा सम्मान]]([[विदेह सम्मान|समानान्तर साहित्य अकादेमी सम्मान]])सँ पोथी “[[अनचिन्हार आखर]]” (गजल संग्रह) लेल सम्मानित।<ref>{{cite web | title=विदेह प्रथम मैथिली पाक्षिक ई पत्रिका | website=विदेह प्रथम मैथिली पाक्षिक ई पत्रिका | url=https://videha.co.in/aboutme.htm | access-date=2026-02-13}}</ref>
==सन्दर्भ सामग्री==
{{reflist}}
[[श्रेणी:सन् १९८५ मे जन्म]]
[[श्रेणी:मैथिली लेखकसभ]]
[[श्रेणी:मैथिली कविसभ]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
6g4ygfk9gly0ldwhsdeem4enn31x5l5
ओखलढुङ्गा जिला
0
325
282045
246545
2026-11-08T00:16:03Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282045
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Nepal district
|district = ओखलढुङ्गा<br/>Okhaldhunga
|area = 1074
|population = 147,984
|pop_year = 2011
|density = auto
|map= Okhaldhunga_district_location.png
|caption =
|region = [[पुर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, नेपाल |पुर्वाञ्चल विकास क्षेत्र(पुर्वाञ्चल)]]
|zone = [[सगरमाथा अञ्चल|सगरमाथा]]
|established =
| seat_type = सदरमुकाम
| seat = [[ओखलढुङ्गा]]
|languages =
|website =
}}
{{DistrictsOfNepal}}
[[file: Okaldhunga (7).JPG|thumb|ओखलढुङ्गाक सुन्दर मनोरम दृश्य]]
'''ओखलढुङ्गा जिला''' [[नेपाल]]क [[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र|पूर्वाञ्चल]] विकास क्षेत्रक [[सगरमाथा अञ्चल]]मे पडैवाला पहाडी जिलामे सँ एक छी। पूर्वसँ पश्चिमतर्फ क्रमश चौडा होएत गेल ई जिलाक तीन दिशासँ नदी छुट्टेने अछि। उत्तरमे [[सोलुखुम्बु जिला]], दक्षिणमे [[उदयपुर जिला |उदयपुर]] आ [[सिन्धुली जिला]]सँ जोडल ई जिलाक पूर्वमे [[खोटाङ जिला]]सँ [[दुधकोशी नदी|दुधकोशी]] नदी आ पश्चिममे [[रामेछाप जिला]]सँ [[लिखू नदी]] छुट्टेने अछि। नेपालक ७५ जिलामे सँ जनसङ्ख्याक हिसाबमे ५९अम स्थान आ क्षेत्रफलक हिसाबसँ ६८अम स्थान ओगट्ने ई जिलाक कूल भू-भागमे सँ सदरमुकाम [[ओखलढुङ्गा गाविस|ओखलढुङ्गा बजार]]([[सिद्धिचरण नगरपालिका]])सँ बहुत कम क्षेत्र पूर्वमे आ बहुतरास क्षेत्र पश्चिममे पडैत अछि । युगकवि [[सिद्धिचरण श्रेष्ठ]]क जन्म भूमि समेत कहिक पहिचानल जाइवाला ई साहित्यिक उर्वर भूमिमे अभिरवंशी गोपालवंशी एवं किराँतवंशी राजासभ राज्य कएल पवैत अछि। वि.सं २०१८ सालक प्रशासनिक विभाजन पूर्व हालक सोलुखुम्बु, ओखलढुङ्गा आ खोटाङ जिलासभ पूर्व ३ नम्बर ओखलढुङ्गामे पडैत छल। <br />
==जाति, भाषा आ सस्कृति==
===भाषा===
===सस्कृति===
==जिलाक नामाकरण==
==जिलाक इतिहास==
==भौगोलिक अवस्थिति==
==प्रशासनिक विभाजन==
==भौगोलिक विभाजन==
===बेसी क्षेत्र===
===मध्य पहाडी क्षेत्र===
===लेकाली क्षेत्र===
==जल सम्पदा==
===प्रमुख नदीनालासभ===
==खिजी थोलेदेमबा==
===झरना===
==प्रमुख धार्मिक क्षेत्रसभ==
==व्यापारिक महत्वक स्थानसभ==
==प्रभाव==
==परिचित व्यक्तित्व==
==जिलागत निर्वाचन क्षेत्र अन्तर्गत {{pagename}} कऽ नक्सा==
[[निर्वाचन आयोग (नेपाल)]] द्वारा निर्धारण कएल गेल, जिलागत निर्वाचन क्षेत्र अन्तर्गत {{pagename}} कऽ नक्सा नीचा देल गेल अछि।
<ref>[http://http://www.election.gov.np/election/en/district-wise-constituency-map-154.html निर्वाचन आयोग नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618151357/http://http/ |date=2014-06-18 }}, निर्वाचन आयोग नेपाल कऽ आधिकारिक वेबसाइटमे उपलब्ध नक्सा.</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://web.archive.org/web/20141218040712/http://okhaldhunga.org/ www.okhaldhunga.org]
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपालक जिलासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक नगरपालिकासभ]]
4jkuwtso2jfas8wnwrnfnavza1oyo4h
पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका
0
1205
282095
278329
2026-11-08T04:09:12Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282095
wikitext
text/x-wiki
{{Featured article}}
{{Infobox settlement
|official_name = पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका
|other_name = Pokhara Lekhnath Metropolitan City
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[महानगरपालिका]]
|motto = {{lang-ne|सफा पोखरा; हरियो पोखरा}}
<!-- images and maps -->
| image_skyline =File:Pokhara at dawn.jpg
| image_caption = (बामा सँ) शीर्ष: [[तालबाराही मन्दिर]], [[फेवा ताल]]मे रहल नावसभ; केन्द्र: पोखरा सँ देखल गेल [[अन्नपूर्ण हिमालय]] शृङ्खलाक दृश्य; नीचा: [[विन्ध्यवासिनी मन्दिर]], पोखरा शहर, [[विश्व शान्ति स्तूप]]
|imagesize = 300px
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Nepal<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे पोखराक स्थान
|pushpin_mapsize = 300px
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ|प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]]
|subdivision_type2 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name2 = [[कास्की जिला]]
|subdivision_type3 = [[साक्षरता दर]]
|subdivision_name3 = {{increase}} ८३% <span style="color:#fc5;"> उच्च</span>
<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title = मेयर
|leader_name = मानबहादुर जिसी
|leader_title1 = उपमेयर<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
|leader_name1 = पुष्पा गुरुङ
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फागुण]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 464.24 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
|area_water_km2 = 4.4
|area_total_sq_mi =
<!-- Population -->
|population_as_of = [[२०११ नेपाल जनगणना|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 414141
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
|population_blank1 = [[खस]] ([[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[ठकुरी]], [[गुरुङ]], [[मगर जाति|मगर]], [[नेवार]], [[थकाली]]
|population_blank2_title = [[धर्म|धर्मावलम्बी]]
|population_blank2 = [[हिन्दु धर्म]], [[बुद्ध धर्म]]
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 28
|latm = 15
|lats = 50
|latNS = N
|longd = 83
|longm = 58
|longs = 20
|longEW = E
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_type = type:adm3rd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags-->
|elevation_max_m = १७४०
|elevation_min_m = ८२७
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type = पोस्टल कोड
|postal_code = ३३७००, ३३७०२, ३३७०४, ३३७०६, ३३७०८, ३३७१३
|area_code = +९७७-६१
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविक [[पोखरा उपमहानगरपालिका|पोखरा]]क [[कार्यालय]]
|website = {{URL|http://pokharamun.gov.np/|पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका}}
|footnotes =
}}
'''पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका''' [[नेपाल]]क [[गण्डकी प्रदेश]] स्थित [[कास्की जिला]]मे रहल महानगरपालिका आ प्रादेशिक राजधानी छी।<ref>{{Cite web |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/44979/ |title=Province 4 is now Gandaki Province, Pokhara to remain capital |last=Republica |website=My Republica |language=अङ्ग्रेजी |access-date=2019-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229053406/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/44979/ |archive-date=2019-12-29 |dead-url=yes }}</ref> वि.सं. २०५२ माघ १८ गते [[उपमहानगरपालिका]] घोषित [[पोखरा]]केँ [[सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते [[महानगरपालिका]] घाेषणा कएल गेल छल।<ref>{{cite news|title=७ सय ४४ स्थानीय तह कार्यान्वयनमा|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-10/20170310123842.html|accessdate=२७ फागुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक]]|date=२७ फागुन २०७३|archive-date=2017-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501094627/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-10/20170310123842.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=एउटै प्रदेशमा तीन महानगरपालिका|url=http://setopati.com/raajneeti/65580/|accessdate=९ चैत २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=९ चैत २०७३|archive-date=2017-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326161605/http://setopati.com/raajneeti/65580/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=यी हुन् अब बन्ने ४ महानगरपालिका र १२ उप-महानगरपालिका|url=http://setopati.com/raajneeti/59770/|accessdate=१२ पुस २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=१२ पुस २०७३|archive-date=2017-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517030818/http://setopati.com/raajneeti/59770/|url-status=dead}}</ref> ई महानगरपालिकाका कूल क्षेत्रफल ४६४.२४ वर्ग किलोमिटर रहल अछि तहिना कूल [[जनसङ्ख्या|जनसङ्ख्या]] ४,१४,१४१ रहल अछि।<ref>{{cite news|title=अब नेपालमा तीनवटा महानगरपालिका|url=http://setopati.com/raajneeti/56351/|accessdate=२३ कात्तिक २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=२३ कात्तिक २०७३|archive-date=2017-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422033954/http://setopati.com/raajneeti/56351|url-status=dead}}</ref> महानगरपालिकाक केन्द्र साबिक [[पोखरा उपमहानगरपालिका]] कार्यालय राखल गेल अछि।<ref name="नयाँ नेपाल">{{cite web|title=सात प्रदेशको नयाँ नेपाल|url=http://www.onlinekhabar.com/2015/01/231233/|publisher=[[अनलाईनखबर]]|accessdate=२०७१ माघ ५|ref=http://www.onlinekhabar.com/2015/01/231233/}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|accessdate=२८ फागुन २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=२८ फागुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|url-status=dead}}</ref> पाेखरा लेखनाथ महानगरपालिका, [[पोखरा उपमहानगरपालिका]], [[लेखनाथ नगरपालिका]], [[मौजा]], [[चापाकोट]], [[भदौरे तमागी]]क (३,९) वडासभ, [[कास्कीकोट]], [[माझठाना]]क (१,४,९) वडासभ [[कालीका, कास्की|कालिका]]क (१,५) वडासभ आ [[पुरन्चौर]] [[गाउँ विकास समिति]] मिलाए कुल ३३ टा [[वडा]]मे विभाजित अछि।<ref>{{cite news|title=पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाद्वारा औपचारिक रुपमा काम सुरू|url=http://setopati.com/raajneeti/64888/|accessdate=३० फागुन २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=३० फागुन २०७३|archive-date=2017-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170316174250/http://setopati.com/raajneeti/64888/|url-status=dead}}</ref> पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाक [[पूर्व|पूर्वी सिमाना]]मे [[मादी गाउँपालिका]] आ [[रूपा गाउँपालिका]], [[पश्चिम]]मे [[अन्नपूर्ण गाउँपालिका, कास्की|अन्नपूर्ण गाउँपालिका]], [[पर्वत जिला|पर्वत]] आ [[स्याङ्जा जिला]] तहिना एकर [[उत्तर|उत्तरी सिमाना]]मे [[माछापुच्छ्रे गाउँपालिका]] आ [[मादी गाउँपालिका]] तथा [[दक्षिण]]मे [[स्याङ्जा जिला|स्याङ्जा]] आ [[तनहुँ जिला]] रहल अछि।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फागुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिलामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पुस २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पुस २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref>{{cite news|title=कास्कीमा स्थानीय तह पुनःसंरचना कार्यान्वयन|url=http://www.nagariknews.com/news/16273/|accessdate=०५ चैत २०७३|publisher=[[नागरिक दैनिक]]|date=०५ चैत २०७३}}</ref>
पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका [[पोखरा उपत्यका]]मे अवस्थित [[नेपाल]]क अत्यन्त रमणीय स्थानक रूपमे परिचित अछि। पोखरा शहर नेपाल क पैग शहरसभमे सँ एक छी।<ref>{{cite news|title=देशकै ठूलो महानगर पोखरामा मेयर र उपमेयर को-को बन्दैछन्|url=http://setopati.com/raajneeti/67635/|accessdate=८ वैशाख २०७४|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=८ वैशाख २०७४|archive-date=2017-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427072737/http://setopati.com/raajneeti/67635/|dead-url=yes}}</ref> तहि कारण पोखराकेँ नेपालक एक महत्वपूर्ण पर्यटकीय स्थलक रूपमे लेल जाइत अछि। एतय रहल महत्पूर्ण स्थानसभमे [[फेवा ताल]], [[महेन्द्र गुफा]], [[पातले छाँगो]], [[सराङकोट]], [[गुप्तेश्वर महादेव गुफा]] आदि अछि। [[पोखरा]] [[नेपाल]]क [[प्रदेश नं. ४|गोर्खा प्रदेश]]क [[कास्की जिला]]मे अवस्थित अछि। ई [[शहर]] [[कास्की जिला]]क [[जिला]] [[सदरमुकाम]]क संगे [[प्रदेश नं. ४|गोर्खा प्रदेश]]क सदरमुकाम सेहो छी।
==भूगोल==
पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका [[पोखरा उपत्यका]]क उत्तर पूर्वी कोनामे अवस्थित अछि। [[धौलागिरी हिमालय]], [[अन्नपूर्ण हिमालय|अन्नपूर्ण]] आ [[मनास्लु हिमालय|मनास्लु]] [[हिमालय|शृङ्खला]], ८००० मिटरसँ उच्च हिमालयसभ सेहो एतयसँ देखल जा सकैत अछि। [[फेवा ताल|फेवाताल]] पोखराक सौन्दर्य आओर बेसी बढेनाए अछि। पोखरा नेपालक सभसँ बेसी [[वर्षा]] होमएवाला ठाम छी। एतय [[पाताले छाँगो]], [[महेन्द्र गुफा]] आ [[गुप्तेश्वर गुफा]] जका पर्यटकीय स्थलसभ अछि। [[माछापुच्छ्रे हिमालय]]क मनोरम दृष्य सेहो एतयसँ देखल जा सकैत अछि।
==इतिहास==
वर्तमान नेपाल एकीकरण होमएसँ पूर्व [[पोखरा]] कास्की राज्य अन्तर्गत छल। ऐतिहासिक [[कास्कीकोट]] [[उपत्यका]]क उत्तरी छोरमे अवस्थित अछि। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]क मझिला पुत्र नायव [[बहादुर शाह]]क समयमे [[पोखरा उपत्यका]] वर्तमान नेपालमे मिलाएल गेल अछि।
==जनसङ्ख्या==
पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाक जनसङ्ख्या ४,१४,१४१ अछि।<ref>{{cite news|title=पोखरा मुलुककै ठूलो महानगर|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-12/20170312080047.html|accessdate=२९ फागुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक]]|date=२९ फागुन २०७३|archive-date=2017-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501035012/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-12/20170312080047.html|dead-url=yes}}</ref> ५ दशमलव ४६ [[प्रतिशत]] जनसङ्ख्या वृद्धि रहल ई ठामक जनसङ्ख्या वृद्धिदर अधिराज्यमे सर्वाधिक अछि। सन् २०११ क तथ्याङ्क अनुसार एतय [[बाहुन]] २२ दशमलव ८३ प्रतिशत, [[गुरुङ जाति|गुरुङ]] २१ दशमलव ६२ प्रतिशत, [[मगर जाति|मगर]] ८ दशमलव २० प्रतिशत, [[क्षेत्री]] १५ दशमलव ३५, [[दलित]] ८ दशमलव ७१ प्रतिशत रहल अछि। एतय [[नेवार जाति|नेवार]], [[मुसलमान]], [[तामाङ जाति|तामाङ]], [[थकाली जाति|थकाली]] आदि जनजाति बसोबास करैत अछि।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८|url=http://cbs.gov.np/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/40%20Kaski_VDCLevelReport.pdf|accessdate=२०७२ अगहन २४|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=२०७२ अगहन २४|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|archive-date=2017-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517021917/http://cbs.gov.np/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/40%20Kaski_VDCLevelReport.pdf|dead-url=yes}}</ref> परम्परागत कामकाज व्यवसाय वाहेक बाहर काज करि आयल लोक आ लाहुरेसभक बसोबास बेसी भेला कारण पोखराके नेपालक महग शहर सेहो कहल जाइत अछि।<ref name="pkrcost">[http://ekendraonline.com/nepal/cost-living-index-nepal/ Cost of Living Index in Nepal - Statistics & Graphs of Nepalese Citizen's Economic Power] | साभार मिति २०१४-०३-१८ |</ref>
==पर्यटकीय स्थलसभ==
[[File:Fewa Lake of Pokhara.jpg|thumb|right|फेवा ताल]]
पोखरा तथा लेखनाथक मुख्य व्यवसाय [[पर्यटन]] छी। पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकामे [[विन्ध्यवासिनी मन्दिर]], [[धर्मशाला]], बुद्धविहार, मैत्री चैत्य तथा राधाकृष्ण मन्दिर, [[भद्रकाली मन्दिर]], [[शोभा भगवती मन्दिर]], सिद्धेश्वर महादेव, पुष्करेश्वर शिव मन्दिर, राम मन्दिर, केदारेश्वर मन्दिर, शिवहरि मन्दिर तथा नमोबौद्ध गुम्बा आदि ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलसभ रहल अछि तहिना [[सेती नदी]]क गल्छी, [[चमेरे गुफा]], [[पाताले छाँगो]], [[महेन्द्र गुफा]], [[गुप्तेश्वर गुफा]] आदि एतय रहल प्राकृतिक पर्यटकीय स्थलसभ छी।<ref>{{cite web|url=http://ddckaski.gov.np/page-dharmik,%20yetihasik%20tatha%20paryetakiya%20chetra|title=धार्मीक, ऐतिहासीक तथा पर्यटकीय स्थलहरू|publisher='''कास्की जिल्ला विकास समिति'''|access-date=2017-07-26|archive-date=2010-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100801220110/http://www.ddckaski.gov.np/page-dharmik,%20yetihasik%20tatha%20paryetakiya%20chetra|dead-url=yes}}</ref> एतय रहल रमणीय [[ताल]]सभ आ [[सेतीगण्डकी]] हिमाली छायाँ तथा झरनासभ प्रमुख पर्यटकीय आकर्षण छी। [[फेवा ताल|फेवाताल]]क पानिमे [[माछापुच्छ्रे हिमालय]]क छाँया तथा [[बेगनास ताल|बेगनास]]मे कएल जाइवाला नौका बिहार आकर्षक अछि। संगे [[अन्नपूर्ण पदमार्ग]] एहि ठामसँ आरम्भ होइत अछि।<ref>{{cite news|title=मर्नुअघि घुम्नै पर्ने नेपालका १० ठाउँहरू|url=http://www.nepalipatra.com/news/trend/nepal-and-beautiful-places/17603|accessdate=२६ चैत २०७३|publisher=नेपालीपत्र|date=२६ चैत २०७३|archive-date=2017-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170412020133/http://www.nepalipatra.com/news/trend/nepal-and-beautiful-places/17603|dead-url=yes}}</ref>
==शिक्षा तथा स्वास्थ्य==
पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका पश्चिम नेपालक प्रमुख [[शिक्षा]] तथा [[स्वास्थ्य]] केन्द्र सेहो छी। नेपालक प्रख्यात [[पृथ्वी नारायण क्याम्पस]], जनप्रिय क्याम्पस, [[पोखरा विश्वविद्यालय]] तथा अन्य क्यापस तथा [[विद्यालय]] रहल पोखरामे [[पोखरा क्षेत्रीय अस्पताल]], [[मणिपाल शिक्षण अस्पताल]] सहित बहुतेक स्वास्थ्य संस्था रहल अछि।<ref>{{cite news|title=मणिपाल शिक्षण अस्पताल प्रसङ्ग|url=http://karnalikhabar.com/news/20355.html|accessdate=२०७४ बैशाख १६|publisher=Karnalikhabar|date=२०७४ बैशाख १६|archive-date=2017-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170430125437/http://karnalikhabar.com/news/20355.html|dead-url=yes}}</ref>
==राजमार्ग==
पोखरा उपत्यका पूर्वमे [[पृथ्वी राजमार्ग]]क माध्यमसँ मध्य पहाडी क्षेत्र, [[काठमाडौँ|काठमाडौँ उपत्यका]] मध्य दक्षिणक [[चितवन जिला]] तथा [[पूर्व-पश्चिम राजमार्ग]] नेपालक तराइसँ जुड़ल अछि तँ [[सिद्धार्थ राजमार्ग]] पोखराके पश्चिम तराई आ किछ पहाडी जिलासँ तथा [[धवलागिरी राजमार्ग]] पश्चिम-उत्तरी [[पहाडी प्रदेश (नेपाल)|पहाडी]] आ [[हिमाली प्रदेश (नेपाल)|हिमाली]] क्षेत्रसँ जोडने अछि।
==सञ्चार==
== नगर प्रशासन ==
==चित्र दीर्घा==
<gallery mode=packed>
Pokhara23.JPG|पोखरा शहर
Pame, Pokhara.jpg|पोखराक फाँट मैदानमे रहल घोडासभ
Phewa taal Pokhara.jpg|फेवा ताल
Phewa lake and Pokhara city.jpg|फेवा ताल आ पोखरा शहर
</gallery>
==सन्दर्भ सामाग्रीसभ==
{{reflist|2}}
==बाह्य जडीसभ==
*[http://pokharamun.gov.np/?language=ne|पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201126145822/https://pokharamun.gov.np/?language=ne%7C%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%96%E0%A4%B0%E0%A4%BE |date=2020-11-26 }}
{{Commonscat|Pokhara|पोखरा}}
==एहो सभ देखी==
{{कास्की जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:नेपालक महानगरपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक मुख्य स्थानसभ]]
[[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलसभ]]
4rrh23mts5wcvb8xr6j2j8l9js1m8p9
विराट कोहली
0
2223
282141
277552
2026-11-08T06:58:09Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282141
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox cricketer
| name = विराट कोहली<br>Virat Kohli
| image = File:Virat Kohli portrait.jpg
| caption = कोहली [[प्रो कबड्डी लीग]]क उद्घाटन समारोहमे, जुन २०१६
| birth_date = {{Birth date and age|1988|11|5|df=yes}}
| birth_place = [[दिल्ली]], [[भारत]]
| nickname = चीकू<ref>{{cite web|title=Kohli will take Indian cricket places|url=http://www.rediff.com/cricket/column/virat-kohli-will-take-indian-cricket-places-pradeep-sangwan-column-india-aus-tour/20150105.htm|publisher=रेडिफ़|accessdate=24 दिसम्बर 2015}}</ref>
| spouse = {{marriage|[[Anushka Sharma]]|2017}}
| heightft = 5
| heightinch = 9
| batting = दहिना हाथ सँ
| bowling = दहिना हाथक [[तेज गेन्दबाजी|मध्यम तेज गति]]
| role = [[ब्याट्सम्यान]]
| family = [[अनुष्का शर्मा]] (पत्नी)
| website = {{url|http://www.viratkohli.club}}
| international = true
| country = भारत
| testdebutdate = २० जुन
| testdebutyear = २०११
| testdebutagainst = वेस्ट इन्डिज
| testcap = १६९
| lasttestdate = २४ जनवरी
| lasttestyear = २०११
| lasttestagainst = दक्षिण अफ्रिका
| odidebutdate = १८ अगस्त
| odidebutyear = २००८
| odidebutagainst = श्रीलंका
| odicap = १७५
| lastodidate = १६ फरबरी
| lastodiyear = २०१८
| lastodiagainst = दक्षिण अफ्रिका
| odishirt = १८
| T20Idebutdate = १२ जुन
| T20Idebutyear = २०१०
| T20Idebutagainst = जिम्बाब्वे
| T20Icap = ३१
| lastT20Idate = ७ नवम्बर
| lastT20Iyear = २०१७
| lastT20Iagainst = न्युजिल्यान्ड
| T20Ishirt = १८
| club1 = [[दिल्ली क्रिकेट टिम|दिल्ली]]
| year1 = २००६–वर्तमान
| club2 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]]
| year2 = २००८–वर्तमान
| clubnumber2 = १८
| columns = 4
| column1 = [[टेस्ट क्रिकेट|टेस्ट]]
| column2 = [[एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय|वनडे]]
| column3 = [[ट्वान्टी२० अन्तर्राष्ट्रिय|टि20आई]]
| column4 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|एफसी]]
| matches1 = ६६
| matches2 = २०८
| matches3 = ५७
| matches4 = ९८
| runs1 = ५,५५४
| runs2 = ९,५८८
| runs3 = १,९८३
| runs4 = ७,८०३
| bat avg1 = ५३.४०
| bat avg2 = ५८.१०
| bat avg3 = ५०.८४
| bat avg4 = ५३.८१
| 100s/50s1 = २१/१६
| 100s/50s2 = ३५/४६
| 100s/50s3 = ०/१८
| 100s/50s4 = २८/२४
| top score1 = २४३
| top score2 = १८३
| top score3 = ९०*
| top score4 = २४३
| deliveries1 = १६३
| deliveries2 = ६४१
| deliveries3 = १४६
| deliveries4 = ६३१
| wickets1 = ०
| wickets2 = ४
| wickets3 = ४
| wickets4 = ३
| bowl avg1 = –
| bowl avg2 = १६६.२५
| bowl avg3 = ४९.५०
| bowl avg4 = ११०.००
| fivefor1 = ०
| fivefor2 = ०
| fivefor3 = ०
| fivefor4 = ०
| tenfor1 = ०
| tenfor2 = n/a
| tenfor3 = n/a
| tenfor4 = ०
| best bowling1 = –
| best bowling2 = १/१५
| best bowling3 = १/१३
| best bowling4 = १/४२
| catches/stumpings1 = ६३/–
| catches/stumpings2 = १००/–
| catches/stumpings3 = २७/–
| catches/stumpings4 = ९४/–
| source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/253802.html इएसपिएन क्रिकइन्फो
| date = २४ फरबरी
| year = २०१८
}}
'''विराट कोहली''' ({{lang-en| Virat Kohli}}; जन्म: ५ [[नवम्बर]] १९८८) [[भारतीय राष्ट्रिय क्रिकेट टिम]]क कप्तान छी ।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/19776058/|title=My summer watching the big four}}</ref> दहिना हातक कलात्मक ब्याट्सम्यान कोहली विश्व क्रिकेटमे उत्कृष्ट ब्याट्सम्यानक दर्जा प्राप्त केनए अछि ।<ref>{{cite web |title=ICC World Twenty20: Virat Kohli best batsman in the world, says Sunil Gavaskar |url=http://indiatoday.intoday.in/t20-world-cup-2016/story/icc-world-twenty20-virat-kohli-best-batsman-in-the-world-says-sunil-gavaskar/1/628713.html |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2018-05-25}}</ref><ref>{{cite web |title=Kohli is world's best batsman: Wasim Akram - The Express Tribune |date=2016-03-11 |url=http://tribune.com.pk/story/1063365/kohli-is-worlds-best-batsman-wasim-akram/ |journal=The Express Tribune |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2018-05-25}}</ref><ref>{{cite web |title=Kohli the best in the world: Waugh |url=http://www.cricket.com.au/news/virat-kohli-steve-waugh-austin-best-in-the-world-australian-cricket-team/2015-09-10 |journal=cricket.com.au |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2018-05-25}}</ref><ref>{{cite web |title='Kohli is the best player in the world' |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22511050/kohli-best-player-world |journal=ESPNcricinfo |accessdate=2018-05-25}}</ref><ref>{{cite web |title=Virat Kohli better than AB de Villiers, says Shane Warne |url=http://indiatoday.intoday.in/ipl2016/story/virat-kohli-better-than-ab-de-villiers-says-shane-warne/1/678806.html |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2018-05-25}}</ref><ref>{{cite web |title=Virat Kohli is a genius and best in the world: Javed Miandad - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/india-in-south-africa/virat-kohli-is-a-genius-and-best-in-the-world-javed-miandad/articleshow/62831133.cms |journal=The Times of India |accessdate=2018-05-25}}</ref><ref>{{cite web |title=India vs South Africa: Virat Kohli is 'Greatest Ever ODI Player', Says Michael Vaughan |date=2018-02-17 |url=http://www.news18.com/cricketnext/news/india-vs-south-africa-virat-kohli-is-greatest-ever-odi-player-says-michael-vaughan-1663771.html |journal=News18 |accessdate=2018-05-25}}</ref><ref>{{cite web |last=NDTVSports.com |title=Virat Kohli Is 'The Best ODI Player Of All Time', Says Former Australian Captain – NDTV Sports |url=https://sports.ndtv.com/south-africa-vs-india-2018/virat-kohli-is-the-best-odi-player-of-all-time-says-former-australian-captain-1810223 |journal=NDTVSports.com |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2018-05-25 |archive-date=2018-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180221100225/https://sports.ndtv.com/south-africa-vs-india-2018/virat-kohli-is-the-best-odi-player-of-all-time-says-former-australian-captain-1810223 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Sachin Tendulkar vs Virat Kohli: Imran Khan joins debate, says current Test captain is 'better than anyone' |date=2016-06-19 |url=http://zeenews.india.com/sports/cricket/sachin-tendulkar-vs-virat-kohli-imran-khan-joins-debate-says-current-test-captain-is-better-than-anyone_1897626.html |journal=Zee News |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2018-05-25}}</ref>[[इन्डियन प्रिमियर लिग]] (आइपिएल) मे [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] दिस सँ खेलनिहार कोहली सन् २०१३ सँ ओ ई टिमक कप्तानक भूमिकामे अछि ।
[[दिल्ली]]मे जनमल आ बढल कोहली सन् २००६ मे [[प्रथम-श्रेणी क्रिकेट]]मे पदार्पण करै सँ पहिने [[दिल्ली क्रिकेट टिम]]क प्रतिनिधित्व करि विविध उमर-समूहक क्रिकेटमे अपन भागिदारी जनाए चुकल छल । [[मलेसिया]]मे आयोजन भेल [[२००८ आइसिसी अन्डर-१९ क्रिकेट विश्वकप]]मे [[भारत अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टिम]]क कप्तानी करैत अपन समूहकें विजयी बनेनाए छल । विश्वकपक किछ महिना बाद ओ [[श्रीलंका राष्ट्रिय क्रिकेट टिम]]क विरुद्ध १९ वर्षक उमरमे [[एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय]] खेलमे पदार्पण केनए छल । वर्तमान समयमे वनडे क्रिकेटमे सभ सँ बेसी शतक लगेनिहार क्रिकेटरसभक श्रेणीमे विराट कोहली दोसर क्रममे अछि ।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/20655528/virat-kohli-there-sachin-tendulkar-viv-richards-odi-batsman|title=Is Kohli up there with Tendulkar and Richards as an ODI batsman?}}</ref><ref>{{cite web|url=http://aajtak.intoday.in/sports/story/tspo-virat-kohli-ricky-ponting-one-day-international-century-record-sachin-tendulkar-india-srilanka-1-950354.html|title=32 वनडे शतक जड़कर कोहली , अब सिर्फ सचिन से ही पीछे है। }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jagran.com/cricket/bouncer-virat-kohli-hit-30th-one-day-century-16649632.html|title=सफलता के शिखर पर विराट 30वें शतक के साथ वनडे में एक और कमाल}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jansatta.com/khel/cricket/amazing-team-india-captain-virat-kohli-hit-30th-century-becomes-number-2-batsaman-one-in-odis/421202/|title=भारत के लिए खुशखबरी, वनडे में सबसे अधिक शतक जड़ने के मामले में विराट कोहली बने नंबर-2}}</ref> विराट कोहली अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमे सभ सँ तीव्र १५,००० रन बनाबैवला ब्याट्सम्यान छी । ओ क्रिकेटक सम्पूर्ण स्वरूपक कूल ३३३ म्याचमे ई कारनामा करि [[हाशिम अमला]]द्वारा स्थापित कीर्तिमान तोड़लक ।<ref>{{cite web|url=https://hindi.thequint.com/sports/india-won-against-sl-kohli-became-fastest-to-score-15-thousand-runs|title=सबसे तेज 15 हजार रन बनाने वाले बल्लेबाज बने विराट कोहली|access-date=2018-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626135928/https://hindi.thequint.com/sports/india-won-against-sl-kohli-became-fastest-to-score-15-thousand-runs|archive-date=2018-06-26|dead-url=yes}}</ref>
==जिवनी ==
विराट कोहलीक जन्म [[दिल्ली]]मे एक पञ्जाबी परिवारमे ५ नवम्बर १९८८ कें भेल छल ।<ref>{{cite web|title=Even today the money cricketers make is not enough: Kapil Dev in conversation with Virat Kohli|url=http://indiatoday.intoday.in/story/kapil-dev-in-conversation-with-virat-kohli/1/237624.html|publisher=India Today|accessdate=6 October 2015|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150711115513/http://indiatoday.intoday.in/story/kapil-dev-in-conversation-with-virat-kohli/1/237624.html|archivedate=11 July 2015}}</ref> हुनकर पिता प्रेम कोहली एक ओकिल आ माता सरोज कोहली एक गृहिणी छी ।<ref name=ToI2008>{{cite web|title=Virat changed after his dad's death: Mother|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/icc-world-cup-2015/top-stories/Virat-changed-after-his-dads-death-Mother/articleshow/2835049.cms|publisher=Times of India|accessdate=22 April 2015|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227105042/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/icc-world-cup-2015/top-stories/Virat-changed-after-his-dads-death-Mother/articleshow/2835049.cms|archivedate=27 February 2015}}</ref> हुनकर एक भाए विकास आ एक पैग बहीन भावना अछि ।<ref>{{citation |url=http://www.telegraphindia.com/1110307/jsp/sports/story_13677586.jsp |title=Being aggressive comes naturally: Virat Kohli – Young turk speaks about his likes and Dislikes |author=Lokendra Pratap Sahi |newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]] |date=7 March 2011 |accessdate=13 March 2012 |location=Calcutta, India |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120323135819/http://www.telegraphindia.com/1110307/jsp/sports/story_13677586.jsp |archivedate=23 March 2012}}</ref> हुनकर परिवारक अनुसार कोहली तीन वर्षक उमरमे [[क्रिकेट ब्याट]] हाथमे लऽ अपन पिताक बलिङ करवाक लेल कहैत छल ।<ref name=thisis>{{cite web|title=This is Virat|url=http://www.thecricketmonthly.com/story/877745/this-is-virat|website=The Cricket Monthly|publisher=ESPNcricinfo|accessdate=3 June 2015|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150609072702/http://www.thecricketmonthly.com/story/877745/this-is-virat|archivedate=9 June 2015}}</ref>
कोहली [[उत्तम नगर]]मे पैग भेल <ref name=symbol/> आ अपन विद्यालय शिक्षा विशाल भारती सार्वजनिक विद्यालय सँ पुरा केलक । सन् १९९८ मे पश्चिम दिल्ली क्रिकेट एकेडमीक स्थापना भेलाक बाद ९ वर्षक कोहली ओकर हिस्सा बनि गेल ।<ref name=symbol>{{cite web|title=Cricketer Virat Kohli - India's latest sex symbol?|url=http://archive.indianexpress.com/news/cricketer-virat-kohli-indias-latest-sex-s/754199/|publisher=Indian Express|accessdate=22 April 2015|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150422033759/http://archive.indianexpress.com/news/cricketer-virat-kohli-indias-latest-sex-s/754199|archivedate=22 April 2015}}</ref> विराट जका होनहार क्रिकेट खेलाडी [[गल्ली क्रिकेट]] खेल अपन समय बर्बाद करि रहल अछि हुनका व्यावसायिक क्लबमे क्रिकेटक कला सिखवाक पड़ोसीसभक सलाह अनुसार कोहलीक पिता हुनका ओ क्रिकेट एकेडमी लऽ गेल छल ।<ref name=ToI2008/> [[राजकुमार शर्मा]]क प्रशिक्षणमे कोहली एकेडमीमे खेल सिखैत छल आ ओहि समय ओ वसुन्धरा इनक्लेभमे सुमीत डोग्रा एकेडमी सँ म्याच सेहो खेलैत छल ।<ref name=symbol/> प्रशिक्षक शर्मा ओ दिन याद करैत कहैत छथि जे कोहली एक क्षमतावान आ बहुत मिहिनेती खेलाडीक सङ्ग सङ्ग कोनो क्रममे ब्याटिङ करि सकैत अछि ।<ref>Lokapally (2016), p. 19.</ref><ref name=ToI2008/> खेलक सङ्ग सङ्ग ओ पढ़ाईमे सेहो अव्वल विद्यार्थी छल ।<ref>{{cite web|title=Successful Alumni / Vishal Bharti Public School|url=http://www.vishalbhartipublicschool.org/alumni/successful-alumni/|accessdate=27 May 2015|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150527143027/http://www.vishalbhartipublicschool.org/alumni/successful-alumni/|archivedate=27 May 2015}}</ref>सन् २०१५ धरि कोहलीक परिवार [[मीरा बाग]]मे रहैत छल आ बादमे ओसभ [[गुरुग्राम]]मे बसोबास आरम्भ केलक ।<ref>{{cite web|title=Virat Kohli: Delhi's golden boy since 2002|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/icc-world-t20-2016/Virat-Kohli-Delhis-golden-boy-since-2002/articleshow/51667800.cms|publisher=The Times of India|accessdate=24 August 2016|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160427012859/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/icc-world-t20-2016/Virat-Kohli-Delhis-golden-boy-since-2002/articleshow/51667800.cms|archivedate=27 April 2016}}</ref>
==युवा आ घरेलू करियर==
कोहली पहिल बेर अक्टुबर २००२ मे दिल्ली अन्डर-१५ टिमक लेल २००२-०३ मे पाली उम्रिगर ट्रफीमे खेलने छल । ओ ३४.४० कऽ औसत सँ १७२ रनक सङ्ग ओहि प्रतियोगितामे अपन टिमक लेल अग्रणी रन बनेनिहार खेलाडी छल । ओ २००३-०४ पाली उम्रिगर ट्रफीक लेल अपन टिमक कप्तान बनल आ प्रतियोगिता अवधिमे दुई शतक आ दुई अर्धशतक सहित ७८ कऽ औसत सँ ५ पारीमे ३९० रन बनेलक । सन् २००४ कऽ उत्तरार्धमे, विराटकें २००३-०४ मे विजय मर्चेन्ट ट्रफीक लेल दिल्ली अन्डर-१७ टिममे चयन कएल गेल । ओ चारि म्याचमे ११७.५० कऽ औसत सँ दुई शतक आ २५१* कऽ शीर्ष स्कोरक सङ्ग ४७० रन बनेलक । दिल्ली अन्डर-१७ टिम २००४-०५ कऽ विजय मर्चेन्ट ट्रफी जीतलक जहिमे कोहली दुई शतक सहित ८४.११ कऽ औसत सँ ७ म्याचमे ७५७ रनक सङ्ग प्रतियोगिताक उच्चतम रन-स्कोरर छल । सन् २००६ फरबरीमे, ओ [[दिल्ली क्रिकेट टिम]]क लेल [[सर्भिस क्रिकेट टिम]]क विरुद्ध [[सूची ए]] क्रिकेटक पदार्पण केलक मुदा बल्लेबाजी नै कऽ सकल ।
सन् २००६ जुलाईमे कोहलीकें [[इङ्ल्यान्ड]] दौराक लेल [[भारत अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टिम]]मे चयन कएल गेल । ओ तीन म्याचक टेस्ट श्रृङ्खलामे [[इङ्ल्यान्ड अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टिम]]क विरुद्ध ४९ आ तीन म्याचक एकदिवसीय श्रृङ्खलामे १०५ कऽ औसत सँ रन बनेलक । मेजबान भारत अन्डर-१९ टिम दुनू श्रृङ्खलामे विजयी रहल । दौराक समापनक बाद, भारत अन्डर-१९ टिमक प्रशिक्षक [[लालचन्द राजपूत]] कोहली सँ प्रभावित भऽ कहने छल— कोहली गति आ स्पिन दुनूक विरुद्ध तगड़ा कौशल देखेलक । सितम्बरमे, भारत अन्डर-१९ टिम [[पाकिस्तान]]क दौरा केलक । ओतय कोहली पाकिस्तान अन्डर-१९ कऽ विरुद्ध टेस्ट श्रृङ्खलामे ५८ आ एकदिवसीय श्रृङ्खलामे ४१.६६ कऽ औसत सँ रन बनेलक ।
कोहली सन् २००६ दिसम्बरमे १८ वर्षक उमरमे [[तमिलनाडु क्रिकेट टिम]]क विरुद्ध दिल्लीक लेल अपन [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट]]क शुरुआत केलक आ अपन पहिल पारीमे १० रन बनेलक । दिसम्बरमे ओ चर्चामे आएल जखन ओ अपन पिताक मौतक एक दिन बाद [[कर्नाटक क्रिकेट टिम]]क विरुद्ध अपन टिमसँ खेलैक निर्णय करि ९० रन बनेलक । आउट भेलाक तुरन्त बाद ओ सीधे अन्तिम संस्कारक लेल चलि गेल । दिल्ली टिमक कप्तान [[मिथुन मनहास]] कहलक— ई टिमक लेल बहुत पैग प्रतिबद्धताक एक अधिनियम छी आ हुनकर पारी टिमक लेल बहुत महत्वपूर्ण साबित भेल । प्रशिक्षक [[चेतन चौहान]] कोहलीद्वारा दर्शाएल गेल रङ्गरूप आ दृढ़ सङ्कल्पक सराहना केलक । हुनकर माताक अनुसार ओहि दिनक बाद विराट परिवर्तित भऽ गेल आ एके रातिमे ओ एक बहुत अधिक परिपक्व व्यक्ति बनि गेल । एकर बाद ओ सभ म्याचकें गम्भीरता सँ लेलक । ओहि सत्रमे ओ ३६.७१ कऽ औसत सँ ६ म्याचमे कूल २५७ रन बनेलक ।
सन् २००७ अप्रैलमे, ओ अपन ट्वान्टी २० क्रिकेटक शुरुआत केलक आ अन्तर-राज्य टि२० च्याम्पियनसिपमे अपन टिमक लेल ३५.८० कऽ औसत सँ १७९ रनकें सङ्ग उच्चतम रन-स्कोररक रूपमे प्रतियोगिता समाप्त केलक ।
==सन्दर्भ सामाग्री ==
{{reflist|2}}
==वाह्य लिङ्कसभ==
{{Commonscat|Virat Kohli|विराट कोहली}}
{{India ODI Cricket Captains}}
{{India Cricket Team}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:भारतीय क्रिकेट खेलाडीसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय क्रिकेट कप्तानसभ]]
dxqrygrimcvw5vp3su8qv0xe90cysda
श्री कृष्ण
0
2333
282144
275182
2026-11-08T07:20:09Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282144
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Hindu deity
|Image = Sri Mariamman Temple Singapore 2 amk.jpg
|Caption = कृष्ण बाँसुरी बजावैत खणके मुर्ती
|Name = कृष्ण <br> Krishna </br>
|Sanskrit_Transliteration = Kṛṣṇa
|Devanagari = कृष्ण
|Born = [[मथुरा]], हाल [[मथुरा जिला]], [[उत्तर प्रदेश]], [[भारत]]
|Affiliation = भगवान विष्णुके अवतार<ref>भागवत पूराण (1.3.28)</ref>
|Mantra = ॐ नमो नारायण, ॐ नमो भगवते वासुदेवाय
|Weapon = [[सुदर्शन चक्र]]
|Consort = [[राधा]], [[रुक्मिणी]], [[सत्यभामा]], [[जाम्बोवती]], [[यमुना नदी|यमुना]], [[मित्रविन्दा]], [[नग्नजिती]], [[भद्रा]], [[लक्ष्मणा]]
|Abode = [[बृन्दावन]], [[गोकुल]], [[द्वारका]], [[बैकुण्ठ]],<ref name="autogenerated3">भागवत पुराण (११.७.१८), कृष्णके अनेकौं नामसभ</ref>
|Mount = [[गरुड]]
|Texts = ''[[श्रीमद्भागवत् पुराण|भागवत पुराण]]'', ''[[विष्णु पुराण]]'', ''[[महाभारत]]'', ''[[श्रीमद्भागवत गीता]]''
}}
[[file:Janamashtami 08 (5).jpg|thumb|250px|बाल कृष्णके लड्डू गोपाल रूप, जेकर घर-घर में पूजा सदियों से करल जाइत् अछि।]]
'''श्री कृष्ण''' हिन्दू धर्म शास्त्रके अनुसार भगवान विष्णुके अवतारसभ मसेके एकटा अवतार छि से मानल जाइत् अछि। भगवान श्री कृष्णके जन्म आधुनिक [[भारत]]के [[मथुरा]] शहरमे भेल छेल। श्री कृष्णके जन्मल खुमा कंशसs बचावे कs खातिर उनकर पिता वसुदेव भगवान श्री कृष्णके [[गोकुल]]वासी नन्द गोपालके घरमे छोइर कs गेल छेल।
गोला छोटी काशी से अंशू तिवारी कहते हैं कि भगवान श्री कृष्ण बहुत शालीन वा कुशल राजा भी रहे हैं अपने समय में।
यह source Mahabharat से लिया गया है ।
== जन्म ==
[[file:Episodes Surrounding the Birth of Krishna.jpg|thumb|left|200px|कृष्णके जन्म आसपासके एपिसोड]]
== महाभारत ==
[[file:Krishna declaring the end of Mahabharata War by blowing the Conch Shell.jpg|thumb|कृष्णा शंख उड़नेके कारण महाभारत युद्धके अन्तके घोषणा]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commonscat|Krishna|श्री कृष्ण}}
* [https://chalisalyrics.in/shyam-chalisa-lyrics/ श्याम चालीसा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230717103736/https://chalisalyrics.in/shyam-chalisa-lyrics/ |date=2023-07-17 }}
* [http://krishna.khatushyam.in/ श्री कृष्णा वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512031833/http://krishna.khatushyam.in/ |date=2015-05-12 }}
* [http://www.brajwasi.in ब्रजवासी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306172422/http://brajwasi.in/ |date=2016-03-06 }}
* [http://www.janokti.com/misc/कृष्णं-वंदे-जगद्गुरुम्/#comment-2481 कृष्ण वंदे जगद्गुरुम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808123103/http://www.janokti.com/misc/%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A4%82-%E0%A4%B5%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%87-%E0%A4%9C%E0%A4%97%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A5%8D/#comment-2481 |date=2020-08-08 }}
* [https://web.archive.org/web/20080308165026/http://www.hindujagruti.org/hinduism/knowledge/category/lord-krushna श्री कृष्णके बारेमे जानकारी]
* [http://www.radhavallabh.com श्री राधाकृष्ण मन्दिर वृन्दावन]
{{महाभारत}}
[[श्रेणी:कृष्ण]]
[[श्रेणी:हिन्दू देवता]]
[[श्रेणी:विष्णु अवतार]]
[[श्रेणी:महाभारतक पात्रसभ]]
rawrp7k49atqz1wf3za3lilxion5lg7
विकिपिडिया:चबुतरा
4
3115
282029
281801
2026-11-07T20:32:20Z
MediaWiki message delivery
51
/* WikiRefine Campaign Starts Today – Join the 15-Day Improvement Drive! */ नव अनुभाग
282029
wikitext
text/x-wiki
{{चबुतरा/स्वागत}}
==विकी मिटअप (भेटघाट) सम्बन्धमे==
प्रणाम, मैथिली विकिमिडियन्स मित्र लोकनि,<br>
वर्तमान परिप्रेक्षयमे मैथिली विकिमिडियन्स समुदायक सदस्यसभ बीच एक आपसमे भौतिक भेटघाट, आपसी समन्वय केर लेल औनलाइन या औफलाइन सम्पर्क, आ सहकार्यक अभाव अछि, जहि कारण मैथिली विकिपिडियाक सामुदायिक क्रियाकलाप लगभग शून्य अवस्थामे पहुँच गेल अछि।
ताए समुदायमे पुनर्ताजगी होए आ सदस्यसभक बीच खूब निक तालमेल स्थापित करैत मैथिली विकिपिडियाक विकास तेजीसँ आगा बढ़ए तकर लेल समुदायिक सदस्यसभ कोनो एके ठाम जमा भऽ बैसार करि नीति निर्माण कार्य केनाए अत्यावश्यक अछि।
औफलाइन बैसार केर लेल सामुदायिक सदस्यसभ अप्पन-अप्पन दिस सँ प्रस्ताव, सुझाओ आ विचार राखी। एतय सँ मत प्राप्त करि विकिमिडिया शीघ्र अनुदानक लेल मेटा पर प्रस्ताव करब। अनुदान लेबक समय १ जुलाई २०२३ सँ पहिनिए अछि तहि लेल अप्पन मत शीघ्र राखबाक लेल अनुरोध सहित धन्यवाद।--[[Image:Silhouette yoga.png|18px]] [[User:PANKAJ DEO|'''<font color="#FE642E"><b>पंकज देव</b></font>''']] [[User_talk:PANKAJ DEO|(<small>'''वार्ता'''</small>)]] १७:३४, २६ जुन २०२३ (+0545)
===विचार===
* बहुत दिनक बाद कोनो प्रस्ताव देख रहल छी। मैथिली समुदाय केर विकासक लेल काज आरम्भ होनाए नीक सङ्केत बुझि रहल छी। शुभकामना आ सदैव साथ रहवाक प्रतिवद्धता। धन्यवाद -[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) २०:३५, २६ जुन २०२३ (+0545)
* अहाँक प्रस्ताव मैथिली विकिपिडिया आ मैथिली विकिमिडियन्सक विकास लेल महत्वपूर्ण आ आवश्यक अछि। पूर्ण सहयोग के साथ शुभकामना। -[[प्रयोगकर्ता:Bijay Chaurasia|Bijay Chaurasia]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Bijay Chaurasia|वार्ता]]) १४:५६, २७ जुन २०२३ (+0545)
* सहमत- सर्वप्रथम प्रस्तुत विषयके उपर चर्चा करबाक लेल @[[प्रयोगकर्ता:PANKAJ DEO|PANKAJ DEO]] आओर @[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]] दुनु गोटेके धन्यवाद दैत छि अहाँसभक ई विचार बड नीक लगल। एही सन्दर्भमें हम एतनी कहब जे अपनसभक ई मिसनमें हम सदैव अपन कार्क्षयमताके अनुरुप मैथिली विकिपिडिया के सफलताक शिखरधरि आगा बढेवाक लेल समर्पित भावसँ निरन्तर अपन योगदान देब। धन्यवाद !! - <span style="background:#FFFFFF">[[User:IamTrendsetter|<b style="color: green;">IamTrendsetter</b> ]][[User Talk:IamTrendsetter|<b style="color: red;">Talk</b>]] </span> १५:०३, २७ जुन २०२३ (+0545)
* विविध आयाम सभक अवलोकन कएलाक बाद ई प्रयास केर सराहना करऽ चाहैत छी। बहुत बढ़िया काजक आरम्भ भऽ रहल अछि। सहृदय धन्यवाद--[[User:Nilamkarn|<font face="Comic Sans MS" color="black">'''Nilam'''</font>]][[User talk:Nilam|<sup><span style="color: red">☡</span></sup>]] १०:०९, २९ जुन २०२३ (+0545)
== CIS-A2K Newsletter June 2023 ==
<br /><small>Please feel free to translate it into your language.</small>
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
Greetings! We are pleased to inform you that CIS-A2K has successfully completed several activities during the month of June. As a result, our monthly newsletter, which covers the highlights of the previous month, is now ready to be shared. We have taken care to mention the conducted events/activities in this newsletter, ensuring that all relevant information is captured.
; Conducted events
* Community Engagement Calls and Activities
** India Community Monthly Engagement Calls: 3 June 2023 call
** Takeaways of Indian Wikimedians from EduWiki Conference & Hackathon
** Punjabi Wikisource Proofread-a-thon
* Skill Development Programs
** Wikidata Training Sessions for Santali Community
* Indian Community Need Assessment and Transition Calls
* Partnerships and Trainings
** Academy of Comparative Philosophy and Religion GLAM Project
** Wikimedia Commons sessions with river activists
** Introductory session on Wikibase for Academy of Comparative Philosophy and Religion members
Please find the Newsletter link [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/June 2023|here]].
<br /><small>If you want to subscribe/unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Thank you [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १३:१२, १७ जुलाई २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Deploying the Phonos in-line audio player to your Wiki ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{{int:Hello}}!
Apologies if this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language.
This wiki will soon be able to use the [[mw:Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player]] implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. This is part of fulfilling a wishlist proposal of providing [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Multimedia_and_Commons/Audio_links_that_play_on_click|audio links that play on click]].
With the inline audio player, you can add text-to-speech audio snippets to wiki pages by simply using a tag:
<syntaxhighlight lang="wikitext">
<phonos file="audio file" label="Listen"/>
</syntaxhighlight>
The above tag will show the text next to a speaker icon, and clicking on it will play the audio instantly without taking you to another page. A common example where you can use this feature is in adding pronunciation to words as illustrated on the [[wiktionary:en:English#Pronunciation|English Wiktionary]] below.
<syntaxhighlight lang="wikitext">
{{audio|en|En-uk-English.oga|Audio (UK)}}
</syntaxhighlight>
Could become:
<syntaxhighlight lang="wikitext">
<phonos file="En-uk-English.oga" label="Audio (UK)"/>
</syntaxhighlight>
The inline audio player will be available in your wiki in 2 weeks time; in the meantime, we would like you to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos|read about the features]] and give us feedback or ask questions about it in this [[mw:Help_talk:Extension:Phonos|talk page]].
Thank you!</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]], on behalf of the Foundation's Language team</bdi>
</div>
०८:११, २७ जुलाई २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_announcement_list_(In-line_audio_player)&oldid=25350821 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:UOzurumba (WMF)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Announcement of Train the Trainer 2023 and Call for Scholarship ==
Dear all,
We are excited to announce the reactivation of the [[:m:CIS-A2K/Events/Train the Trainer Program|Train the Trainer (TTT)]] initiative by CIS-A2K in 2023. TTT aims to empower Indian Wikimedians like you with essential skills to support Wikimedia communities effectively. Through this program, we seek to enhance your capacity, encourage knowledge sharing, identify growth opportunities, and enable a positive impact on the communities you serve. The [https://forms.gle/GynAYyGzoNXh4VM26 scholarship application] period is from ‘‘‘1st to 14th August 2023’’’. Unfortunately, we regretfully cannot consider applications from non-Indian Wikimedians due to logistical and compliance-related constraints. The event is scheduled for the end of September or the beginning of October 2023, and final dates and venue details will be announced soon. We encourage your active participation in [[:m:CIS-A2K/Events/Train the Trainer Program/2023|TTT 2023]] and welcome you to apply for scholarships via the provided form.
For inquiries, please contact us at a2K@cis-India.org or nitesh@cis-India.org. We look forward to your enthusiastic involvement in making Train the Trainer 2023 a resounding success!
Regards,
Nitesh (CIS-A2K)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&oldid=22433435 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Reminder for TTT Scholarship and announcement about Event dates ==
Dear all,
We wanted to remind you about the Scholarship form for the [[:m:CIS-A2K/Events/Train the Trainer Program/2023|Train the Trainer 2023 program]] and also provide you with the event dates. We encourage you to apply for scholarships to participate in Train the Trainer 2023, as it offers a valuable opportunity for you to actively contribute to your language communities. The scholarship form is accessible [https://forms.gle/GynAYyGzoNXh4VM26 here], and the submission window will remain open until 14th August 2023. If you are genuinely interested in promoting knowledge sharing and community empowerment, we strongly encourage you to fill out the form. (Please note that we won't be able to consider applications from Wikimedians-based outside of India for TTT 2023.)
The Train The Trainer program will take place on 29th, 30th September, and 1st October 2023. This program provides you an opportunity to enhance your leadership and community-building skills. Thank you for your attention.
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&oldid=22433435 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== CIS-A2K Newsletter July 2023 ==
<br /><small>Please feel free to translate it into your language.</small>
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
Greetings! We are pleased to inform you that CIS-A2K has successfully completed several activities during the month of July. As a result, our monthly newsletter, which covers the highlights of the previous month, is now ready to be shared. We have taken care to mention the conducted events/activities in this newsletter, ensuring that all relevant information is captured.
; Conducted events
* Wikibase session with RIWATCH GLAM
* Wikibase technical session with ACPR GLAM
* Wikidata Training Sessions for Santali Community
* An interactive session with some Wikimedia Foundation staff from India
; Announcement
* Train The Trainer 2023 Program
Please find the Newsletter link [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/July 2023|here]].
<br /><small>If you want to subscribe/unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Thank you [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २२:०८, ८ अगस्त २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Invitation to the Indic Community Monthly Engagement Call on September 8, 2023 ==
Dear Wikimedians,
A2K is excited to invite you to the third call of the [[:m:CIS-A2K/Events/Indic Community Monthly Engagement Calls|Indic Community Monthly Engagement Calls]] initiative scheduled for September 8, 2023, where A2K is hosting “Learning Clinic: Collective learning from grantee reports in South Asia” by Let's Connect. This event is designed to foster collaboration and knowledge-sharing among community members interested in the region's progress, grantees, potential grantees, and Regional Fund Committee members. The dedicated meta page is [[:m:CIS-A2K/Events/Indic Community Monthly Engagement Calls/September 8, 2023 Call|here]]. Here are the details:
* Date: September 8th
* Time: 6:00 PM - 7:30 PM IST
* Language: English
* Facilitation: Jessica Stephenson (WMF - Let's Connect), Pavan Santhosh (CIS-A2K), Chinmayee Mishra (Let's Connect working group)
* Duration: 1.5 hours
* Zoom Link: [https://us06web.zoom.us/j/82712474511?pwd=YUF3SE8yeWpWK0I0Z2QzQW9HN2x5dz09 Zoom Link]
You can find detailed information on the given meta page. We look forward to meeting you there tomorrow. :) Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १६:४६, ७ सितम्बर २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&oldid=22433435 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Announcing Indic Wikimedia Hackathon 2023 and Invitation to Participate ==
Dear Wikimedians,
The [[:m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is happy to announce '''Indic Wikimedia Hackathon 2023 on 16-17 December 2023 in Pondicherry, India'''.
The event is for everyone who contributes to Wikimedia's technical spaces code developers, maintainers, translators, designers, technical writers and other related technical aspects. Along with that, contributors who don't necessarily contribute to technical spaces but have good understanding of issues on wikis and can work with developers in addressing them can join too. You can come with a project in mind, join an existing project, or create something new with others. The goal of this event is to bring together technical contributors from India to resolve pending technical issues, bugs, brainstorm on tooling ideas, and foster connections between contributors.
We have scholarships to support participation of contributors residing in India. The '''scholarship form can be filled at https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd_Qqctj7I87QfYt5imc6iPcGPWuPfncCOyAd_OMbGiqxzxhQ/viewform?usp=sf_link and will close at 23:59 hrs on 15 October 2023 (Sunday) [IST].'''
Please reach out to contact{{@}}indicmediawikidev.org if you have any questions or need support.
Best, Indic MediaWiki Developers UG, १०:२५, ४ अक्टुबर २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=25696853 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:KCVelaga@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Image Description Month in India: 1 October to 31st October ==
<small>Apologies for writing in English.</small>
Dear everyone,
We're excited to invite you to the [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|Image Description Month India]] description-a-thon, set to take place from October 1st to October 31st, 2023. During this event, we'll be focusing on improving image-related content across Wikimedia projects, including Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons.
To stay updated and get involved, please visit our dedicated event page [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|event Page]].
Your active participation will be instrumental in enhancing Wikimedia content and making it more accessible to users worldwide. Thank you :) [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २०:२०, ५ अक्टुबर २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&oldid=22433435 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Newsletter for September 2023 ==
<br /><small>Please feel free to translate it into your language.</small>
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
In September, CIS-A2K successfully completed several initiatives. As a result, A2K has compiled a comprehensive monthly newsletter that highlights the events and activities conducted during the previous month. This newsletter provides a detailed overview of the key information related to our endeavors.
; Conducted events
* Learning Clinic: Collective learning from grantee reports in South Asia
* Relicensing and Digitisation workshop at Govinda Dasa College, Surathkal
* Relicensing and Digitisation workshop at Sayajirao Gaekwad Research Centre, Aurangabad
* Wiki Loves Monuments 2023 Outreach in Telangana
* Mula Mutha Nadi Darshan Photography contest results and exhibition of images
* Train The Trainer 2023
Please find the Newsletter link [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/September 2023|here]].
<br /><small>If you want to subscribe/unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २१:३७, १० अक्टुबर २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
==अन्तर-समुदाय विकी भेंटघाट सम्बन्धमे==
प्रणाम, मैथिली विकिमिडियन्स मित्र लोकनि,
वर्तमान परिप्रेक्षयमे मैथिली विकिमिडियन्स समुदायद्वारा विभिन्न विकी सम्बन्धित कार्यक्रमसभक आयोजना कएल जा रहल अछि। एहिमे सँ एकटा क्रियाकलाप अन्तर-समुदाय विकी भेंटघाट सेहो अछि। एहि कार्यक्रमक निरन्तरता देबऽकऽ लेल पुनः एकटा अनुदानक आवश्यकता बुझाए रहल अछि।
ताए समुदायमे एहि विषयमे चर्चा आ अप्पन महत्वपूर्ण सुझाओ कऽ लेल अनुरोध सहित धन्यवाद।--[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) ०८:११, १७ अक्टुबर २०२३ (+0545)
==विचार==
* {{समर्थन}}----अग्रीम शुभकामना अछि आओर अहाँक ई प्रस्ताव सराहनीय अछि आ हम एकर स्वागत करैत छी। [[प्रयोगकर्ता:IamTrendsetter|IamTrendsetter]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:IamTrendsetter|वार्ता]]) २०:०१, १८ अक्टुबर २०२३ (+0545)
* एहन कोनो भी कार्य जाहिसँ मैथिली विकिपिडियाक विकास आ विस्तारक काज होइ ओहिमे हमर आँखि मुनिकें {{समर्थन}} अछि। विलम्ब नहि करि यथासीघ्र आगा बढ़ल जाए। साधुवाद
== कृपया ip 2401:4900:706f:4f03:b8e3:80ff:fee2:5b8dअवरुद्ध करू ==
{{ping|Biplab Anand}} , {{ping|PANKAJ DEO}}, {{ping|Tulsi}} एहि आईपी के [[जेफ बेजोस]] पेज पर तोड़फोड़ अछि कृपया ओकरा ब्लॉक करू -- [[प्रयोगकर्ता:Suyash.dwivedi|सुयश द्विवेदी]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Suyash.dwivedi|वार्ता]]) २२:१५, २४ अक्टुबर २०२३ (+0545)
== A2K Monthly Newsletter for October 2023 ==
<br /><small>Please feel free to translate it into your language.</small>
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
In the month of October, CIS-A2K achieved significant milestones and successfully concluded various initiatives. As a result, we have compiled a comprehensive monthly newsletter to showcase the events and activities conducted during the preceding month. This newsletter offers a detailed overview of the key information pertaining to our various endeavors.
; Conducted events
* Image Description Month in India
* WikiWomen Camp 2023
** WWC 2023 South Asia Orientation Call
** South Asia Engagement
* Wikimedia Commons session for Birdsong members
* Image Description Month in India Training Session
Please find the Newsletter link [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/October 2023|here]].
<br /><small>If you want to subscribe/unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) ११:१०, ७ नवम्बर २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Community Needs Assessment Form ==
In late November, A2K hosted a significant call as part of [[:m:CIS-A2K/Events/WikiConverse India Calls/2023 A2K Needs Assessment Event|WikiConverse India discussions]], aiming to understand the diverse needs of Indian Communities! We deeply appreciate the active participation of every community member, as your valuable suggestions and opinions will be instrumental in shaping A2K's future initiatives.
To enrich this collaborative effort, we've crafted a [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfFfRvf844FKb1La0UC7fXHzofxrZorpr3QjDGJL1a0iOgXyQ/viewform form]. Your responses will provide key components for a broader needs assessment, offering profound insights into the community's suggestions and guiding A2K’s future plans. We invite you to invest just a few precious minutes in sharing your thoughts, ideas, efforts, and impactful initiatives! If you have any doubts or queries, feel free to reach out to nitesh@cis-india.org.
Thank you for being an integral part of our vibrant community! Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १४:२९, ५ दिसम्बर २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&oldid=22433435 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Enhancing Your Wikimania 2024 Scholarship Application: Community Call and Volunteer Support ==
Dear Wikimedians,
I hope this message finds you well. A2K is excited to share news about an upcoming A2K initiative to support Indian Wikimedians in the Wikimania 2024 scholarship process.
;Community Call with Experienced Wikimedians:
Join the community call on December 9, 2023, featuring experienced Indian Wikimedians. Gain insights into the Wikimania scholarship process, key application elements, and participate in a Q&A session.
;Volunteer Committee:
A dedicated volunteer committee will assist applicants through Zoom Room Support Sessions, offering one-on-one discussions, personalized feedback, and application enhancement strategies.
For more details and to register:
* Community Call Meta page: [[:m:CIS-A2K/Events/Indic Community Monthly Engagement Calls/December 9, 2023 Call|link]]
* Date: 9 December 2023
* Time: 6:00 PM to 7:30 PM IST
We invite your active participation and look forward to your engagement in this community call. Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १२:३५, ७ दिसम्बर २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&oldid=22433435 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Report for November 2023 ==
<br /><small>Please feel free to translate it into your language.</small>
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
CIS-A2K wrapped up several initiatives in November, and we've compiled a detailed monthly newsletter highlighting the events and activities from the past month. This newsletter provides a comprehensive overview of key information regarding our diverse endeavors.
; Conducted events
* Heritage Walk in 175 year old Pune Nagar Vachan Mandir library
* 2023 A2K Needs Assessment Event
* Train The Trainer Report
Please find the Newsletter link [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/November 2023|here]].
<br /><small>If you want to subscribe/unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small> Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) ११:३९, ११ दिसम्बर २०२३ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Report for December 2023 ==
<br /><small>Please feel free to translate it into your language.</small>
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
In December, CIS-A2K successfully concluded various initiatives, and we have curated an in-depth monthly newsletter summarizing the events and activities of the past month. This newsletter offers a comprehensive overview of key information, showcasing our diverse endeavors.
; Conducted events
* Digital Governance Roundtable
* Indic Community Monthly Engagement Calls: Wikimania Scholarship Call
* Indic Wikimedia Hackathon 2023
* A2K Meghalaya Visit Highlights: Digitization and Collaboration
* Building Bridges: New Hiring in CIS-A2K
* Upcoming Events
** Upcoming Call: Disinformation and Misinformation in Wikimedia projects
Please find the Newsletter link [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/December 2023|here]].
<br /><small>If you want to subscribe/unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १२:३९, १२ जनवरी २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Report for January 2024 ==
<br /><small>Feel free to translate into your language.</small>
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
In January, CIS-A2K successfully concluded several initiatives, and we are pleased to present a comprehensive monthly newsletter summarizing the events and activities of the past month. This newsletter provides an extensive overview of key information, highlighting our diverse range of endeavors.
; Conducted Events
* Roundtable on Digital Cultures
* Discussion on Disinformation and Misinformation in Wikimedia Projects
* Roundtable on Digital Access
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/January 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) ०१:०२, १० फरबरी २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Global ban proposal for Slowking4 ==
Hello. This is to notify the community that there is an ongoing global ban proposal for [[User:Slowking4]] who has been active on this wiki. You are invited to participate at [[m:Requests for comment/Global ban for Slowking4 (2)]]. [[प्रयोगकर्ता:Seawolf35|Seawolf35]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Seawolf35|वार्ता]]) १८:५०, १५ मार्च २०२४ (+0545)
== A2K Monthly Report for February 2024 ==
<br /><small>Feel free to translate into your language.</small>
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
In February, CIS-A2K effectively completed numerous initiatives, and we are delighted to share a detailed monthly newsletter encapsulating the events and activities from the previous month. This newsletter offers a thorough glimpse into significant updates, showcasing the breadth of our varied undertakings.
; Collaborative Activities and Engagement
* Telugu Community Conference 2024
* International Mother Language Day 2024 Virtual Meet
* Wiki Loves Vizag 2024
; Reports
* Using the Wikimedia sphere for the revitalization of small and underrepresented languages in India
* Open Movement in India (2013-23): The Idea and Its Expressions Open Movement in India 2013-2023 by Soni
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/February 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १९:५७, १८ मार्च २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== CIS-A2K announcing Community Collaborations program ==
<small>Please feel free to translate this into your preferred language.</small>
Dear Wikimedians,
Exciting news from A2K! We're thrilled to announce that CIS-A2K is now seeking proposals for collaborative projects and activities to advance Indic Wikimedia projects. If you've got some interesting ideas and are keen on co-organizing projects or activities with A2K, we'd love to hear from you.
Check out all the details about requirements, process, timelines, and proposal drafting guidelines right [[m:CIS-A2K/Community Collaboration|here]].
We're looking forward to seeing your proposals and collaborating to boost Indic Wikimedia projects and contribute even more to the open knowledge movement.
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २०:१०, १८ मार्च २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&oldid=22433435 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Report for March 2024 ==
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
A2K is pleased to present its monthly newsletter for March, highlighting the impactful initiatives undertaken by CIS-A2K during the month. This newsletter provides a comprehensive overview of the events and activities conducted, giving you insight into our collaborative efforts and engagements.
; Collaborative Activities and Engagement
* [[Commons:Wiki Loves Vizag 2024|Wiki Loves Vizag: Fostering Open Knowledge Through Photography]]
; Monthly Recap
* [[:m:CIS-A2K/Events/She Leads|She Leads Program (Support)]]
* [[:m:CIS-A2K/Events/WikiHour: Amplifying Women's Voices|WikiHour: Amplifying Women's Voices (Virtual)]]
* [[:m:Wikimedia India Summit 2024|Wikimedia India Summit 2024]]
* [[:m:CIS-A2K/Institutional Partners/Department of Language and Culture, Government of Telangana|Department of Language and Culture, Government of Telangana]]
; From the Team- Editorial
; Comic
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/March 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १८:०२, ११ अप्रैल २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Report for April 2024 ==
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
We are pleased to present our monthly newsletter for April, highlighting the impactful initiatives undertaken by CIS-A2K during the month. This newsletter provides a comprehensive overview of the events and activities conducted, giving you insight into our collaborative efforts and engagements.
* In the Limelight- Chandan Chiring
; Monthly Recap
* [[Commons:Tribal Culture Photography Competition]]
* [[:m:CIS-A2K/Events/Indic Community Monthly Engagement Calls/April 12, 2024 Call]]
* [[:m:CIS-A2K/Events/2024/Wikipedia training to Indian Language educators|Wikipedia Training to Indian Language educators]]
* [[:m:Wiki Explores Bhadrachalam]]
* Wikimedia Summit
; From the Team- Editorial
; Comic
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/April 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २२:०७, १४ मई २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== WMF’s Annual Plan Draft (2024-2025) and Session during the South Asia Open Community Call (SAOCC) ==
Hi Everyone,
This message is regarding the [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025|Wikimedia Foundation’s Draft Annual Plan for 2024-2025]], and in continuation of [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/XER6M7X2LPMRVI4N5MPXMZ5G4UUMBIQR/ Maryana’s email]; inviting inputs from members of the movement. The entire annual plan is available in multiple languages and a shorter summary is available in close to 30 languages including many from South Asia; and open for your feedback.
We invite you all to a session on the Annual Plan during 19th May's [:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]], in line with the [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Collaboration|collaborative approach]] adopted by the foundation for finalizing Annual Plans. The discussion will be hosted by members of the senior leadership of the Wikimedia Foundation.
Call Details (Please add the details to your respective calendars)
* [https://meet.google.com/ffs-izis-bow Google Meeting]
** Date/Time: 19th May 2024 @ 1230-1400 UTC or 1800-1930 IST
You can add any questions/comments on Etherpad [https://etherpad.wikimedia.org/p/South_Asia_Community_Call]; pre-submissions welcomed.
Ps: To know more about the purpose of an Annual Plan, please read our [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan#Frequently_Asked_Questions_(FAQ) listed FAQs]. Look forward to seeing you on the call.
Best [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २२:२०, १४ मई २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=24930250 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== CA alias removal ==
Hey everyone! Just wanted to give you a heads-up: there's a [https://phabricator.wikimedia.org/T363667 request] on Phabricator to remove 'CA' as an alias for the category because it's conflicting with a language code. Thanks! [[प्रयोगकर्ता:DreamRimmer|DreamRimmer]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:DreamRimmer|वार्ता]]) २३:५०, १४ मई २०२४ (+0545)
== A2K Monthly Report for May 2024 ==
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
We are pleased to present our May newsletter, showcasing the impactful initiatives undertaken by CIS-A2K throughout the month. This edition offers a comprehensive overview of our events and activities, providing insights into our collaborative efforts and community engagements.
; In the Limelight: Openness for Cultural Heritage
; Monthly Recap
* Digitisation Workshop
* [[Commons:Tribal Culture Photography Competition]]
* [[:m:CIS-A2K/Events/Wiki Technical Training 2024|Wiki Technical Training]]
; Dispatches from A2K
; Coming Soon
* Future of Commons Convening
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/May 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १८:२१, २७ जुन २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Report for June 2024 ==
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
We are excited to share our June newsletter, highlighting the impactful initiatives undertaken by CIS-A2K over the past month. This edition provides a detailed overview of our events and activities, offering insights into our collaborative efforts and community engagements and a brief regarding upcoming initiatives for next month.
; In the Limelight- Book Review: Geographies of Digital Exclusion
; Monthly Recap
* [[:m:CIS-A2K/Events/Wiki Technical Training 2024|Wiki Technical Training]]
* Strategy discussion (Post-Summit Event)
; Dispatches from A2K
* Future of Commons
;Coming Soon - Upcoming Activities
* Gearing up for Wikimania 2024
* Commons workshop and photo walk in Hyderabad
; Comic
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/June 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १२:०८, २६ जुलाई २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Train-the-Trainer (TTT) 2024: Call for Applications ==
''Apologies for writing in English, please feel free to post this into your language.''
Dear Wikimedians,
We are thrilled to announce the 9ninth iteration of the Train-the-Trainer (TTT) program, co-hosted by CIS-A2K and the Odia Wikimedians User Group. TTT 2024 will be held from October 18-20, 2024, in Odisha.
This event aims to enhance leadership and training skills among active Indian Wikimedians, with a focus on innovative approaches to foster deeper engagement and learning.
; Key Details:
* Event Dates: October 18-20, 2024
* Location: Odisha, India
* Eligibility: Open to active Indian Wikimedians
* Scholarship Application Deadline: Thursday, August 15, 2024
We encourage all interested community members to apply for scholarships. Please review the event details and application guidelines on the [[:m:Meta page|Meta page]] before submitting your application.
Apply Here: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeshY7skcMUfevuuzTr57tKr_wwoefrJ9iehq6Gn_R8jl6FmA/viewform Scholarship Application Form]
For any questions, please post on the [[:m:Talk:CIS-A2K/Events/Train the Trainer Program/2024|Event talk page]] or email nitesh@cis-india.org.
We look forward to your participation and contributions!
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १६:३०, ३१ जुलाई २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&oldid=22433435 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Reminder: Apply for TTT 2024 Scholarships by August 22 ==
Dear Wikimedians,
'''Important Reminder''': The scholarship application deadline has been extended till Thursday, August 22, 2024. We encourage active Wikimedians to submit their applications before the deadline.
Please ensure you review the essential details on [[:m:CIS-A2K/Events/Train the Trainer Program/2024|Meta page]] regarding this event.
Scholarship Application [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeshY7skcMUfevuuzTr57tKr_wwoefrJ9iehq6Gn_R8jl6FmA/viewform form]
For any questions, please reach out on the Event talk page or via email at nitesh@cis-india.org or Chinmayee at chinumishra70@gmail.com.
Regards,
TTT 2024 Organising team
[[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) ०२:००, २१ अगस्त २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&oldid=22433435 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Report for July 2024 ==
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
We are excited to share our July newsletter, highlighting the impactful initiatives undertaken by CIS-A2K over the past month. This edition provides a detailed overview of our events and activities, offering insights into our collaborative efforts and community engagements and a brief regarding upcoming initiatives for next month.
; In the Limelight- NEP Study Report
; Monthly Recap
* [https://cis-india.org/raw/report-on-the-future-of-the-commons Future of Commons]
* West Bengal Travel Report
;Coming Soon - Upcoming Activities
* [[:m:CIS-A2K/Events/Train the Trainer Program/2024|Train the Trainer 2024]]
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/July 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १४:५०, २८ अगस्त २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== [[आकृति:AdvancedSiteNotices|AdvancedSiteNotices]] बाह्य ब्रांड जोड़नि से प्रतिबंधित हैं? ==
केओक लोग बीचरला विकीपीडिया ख़बर आर बीचरला विकीपीडिया AdvancedSiteNotices मे Telegram, Instagram, Google Form जकरा ब्रांड नाम पूरा उल्लेख न करलि आर एकरा बाहरी लिंक न बना कऽ कहनि, आर ई सभ बात [[phab:T375253|Phabricator T375253 पर तुरंत ठीक करी जाए]] । ई मोटाई मे अवास्तविक आर बहुत आघाती लागत अछि, आर हम आशा करत छी कि आप सभ के और अधिक राय सुनी। कारण आप के विकी मे भी एही समस्या अछि आर ई समस्या बहुत जल्दी सुलझाइल जाएत, तेँ हम सुझाव देत छी कि आप लोग के समुदाय समझौता होई आर फेर Phabricator T375253 के एकर राय दिही। ओ कहलक: "मुझे पूरा यकीन हैं कि आप सितेनोटिस मे Telegram या Instagram या Google के ब्रांड नाम का जिक्र नहीं कर सकते या उनकी लिंक नहीं दे सकते। CentralNotice से तो नहीं दे सकते, तो यहां पर अलग नीति क्यों लागु होनी चाहिए। आप अपने विकी पर उनका पृष्ठ बना सकते हैं और सितेनोटिस से उस पृष्ठ पर लिंक दे सकते हैं, लेकिन सितेनोटिस से सीधे बाहरी साइट पर लिंक नहीं दे सकते। ई बहुत जरूरी है, तुरंत ठीक करके देखो। (जब तक कि आप हमें नहीं दिखा देते कि कोई ऐसा कहा है कि ये ठीक है)"
AdvancedSiteNotices is prohibited from linking to external brands?
Someone believes that the Chinese Wikipedia News and Chinese Wikipedia AdvancedSiteNotices should not fully mention brand names such as Telegram, Instagram, Google Form, or use external links to these, and this needs to be [[phab:T375253|fixed on Phabricator T375253]] immediately. I find this to be completely unreasonable and deeply regrettable, and I hope to seek more opinions from you all. Since your wiki also has the same situation and this problem should be fixed very soon in the future, I suggest that you reach a community consensus and then submit an opinion to Phabricator T375253. They said: "I'm pretty sure you're not allowed to link to or even mention the brand names Telegram or Instagram or Google from a sitenotice. you can't from a CentralNotice, I don't see why a different policy should apply here. you can link to those pages from a page on your wiki and link from the sitenotice to that page on your wiki. but not directly from sitenotice to the external site. this is urgent, must be fixed immediately. (unless you can show us where someone said this is ok?)"--[[प्रयोगकर्ता:Kitabc12345|Kitabc12345]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Kitabc12345|वार्ता]]) ०९:०८, २१ सितम्बर २०२४ (+0545)
== A2K Monthly Report for August 2024 ==
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
We are excited to present our August newsletter, showcasing the impactful initiatives led by CIS-A2K throughout the month. In this edition, you'll find a comprehensive overview of our events and activities, highlighting our collaborative efforts, community engagements, and a sneak peek into the exciting initiatives planned for the coming month.
; In the Limelight- Doing good as a creative person
; Monthly Recap
* Wiki Women Collective - South Asia Call
* Digitizing the Literary Legacy of Sane Guruji
* A2K at Wikimania
* Multilingual Wikisource
;Coming Soon - Upcoming Activities
* Tamil Content Enrichment Meet
* Santali Wiki Conference
* TTT 2024
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/August 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २२:४०, २६ सितम्बर २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Report for September 2024 ==
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
We are thrilled to share our September newsletter, packed with highlights of the key initiatives driven by CIS-A2K over the past month. This edition features a detailed recap of our events, collaborative projects, and community outreach efforts. You'll also get an exclusive look at the exciting plans and initiatives we have in store for the upcoming month. Stay connected with our vibrant community and join us in celebrating the progress we’ve made together!
; In the Limelight- Santali Wiki Regional Conference 2024
; Dispatches from A2K
; Monthly Recap
* Book Lover’s Club in Belagavi
* CIS-A2K’s Multi-Year Grant Proposal
* Supporting the volunteer-led committee on WikiConference India 2025
* Tamil Content Enrichment Meet
* Experience of CIS-A2K's Wikimania Scholarship recipients
;Coming Soon - Upcoming Activities
* Train-the-trainer 2024
* Indic Community Engagement Call
* A2K at Wikimedia Technology Summit 2024
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/September 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २०:५८, १० अक्टुबर २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Announcing Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024 & scholarship applications ==
Dear Wikimedians,
We hope you are well.
We are thrilled to announce the upcoming [[:metawiki:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]], hosted by the [[:metawiki:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers UG]] (aka Indic-TechCom) in collaboration with the [[:metawiki:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians UG]]. The event will take place in Bhubaneswar during 20-22 December 2024.
Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve the experience of contributors and consumers of Wikimedia projects. The event is intended for:
* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, which includes developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers etc.
* Content contributors having in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors to any other FOSS community or have participated in Wikimedia events in the past, and would like to get started with contributing to Wikimedia technical spaces.
We encourage you to follow the essential details & updates on Meta-Wiki regarding this event.
Event Meta-Wiki page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Wikimedia_Hackathon_Bhubaneswar_2024
Scholarship application form: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf07lWyPJc6bxOCKl_i2vuMBdWa9EAzMRUej4x1ii3jFjTIaQ/viewform Click here to apply ]
''(Scholarships are available to assist with your attendance, covering travel, accommodation, food, and related expenses.)''
Please read the application guidance on the Meta-Wiki page before applying.
The scholarship application is open until the end of the day 2 November 2024 (Saturday).
If you have any questions, concerns or need any support with the application, please start a discussion on the event talk page or reach out to us contact@indicmediawikidev.org via email.
Best,
[[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १५:२०, १९ अक्टुबर २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=25720607 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:KCVelaga@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Bot approval request ==
Hi, the rules of this wiki require me to notify this page when requesting bot status, so here you go: [[विकिपिडिया:बोट/अनुमोदनक_लेल_अनुरोध#User:Leaderbot]]. Please let me know if there are any issues. [[प्रयोगकर्ता:Leaderboard|Leaderboard]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Leaderboard|वार्ता]]) १४:५१, ६ नवम्बर २०२४ (+0545)
== A2K Monthly Report for October 2024 ==
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
We’re thrilled to share our October newsletter, featuring the impactful work led or support by CIS-A2K over the past month. In this edition, you’ll discover a detailed summary of our events and initiatives, emphasizing our collaborative projects, community interactions, and a preview of the exciting plans on the horizon for next month.
; In the Limelight: TTT
;Dispatches from A2K
; Monthly Recap
* Wikimedia Technology Summit
; Coming Soon - Upcoming Activities
* TTT follow-ups
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/October 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १७:५४, ८ नवम्बर २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Announcing Wikifile-transfer v2, and second community call ==
Dear Wikimedia Community,
We are excited to announce the release of Wikifile-transfer v2, an enhanced tool to streamline media transfers across Wikimedia projects. Wikifile-transfer supports users in moving non-free images across wiki projects. This tool is helpful for contributors managing media across multiple language wikis.
'''You can learn more about it here:''' https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic-TechCom/Tools/Wikifile-transfer/v2
'''You can try the new version here:''' https://wikifile-transfer.toolforge.org/#/
We invite you to join our second community call on '''November 10, 2024, at 18:00 IST (6:00 PM)'''. This meeting is an opportunity to discuss the new features, share feedback, and connect with us.
Please add your name at https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic-TechCom/Tools/Wikifile-transfer/v2#Community_call.
Since this is a major new release, some bugs may still exist. We encourage you to report any issues you encounter to help us improve the tool further. We're looking forward to your feedback as we continue refining WikiFile-Transfer to meet the needs of our community.
Regards -[[प्रयोगकर्ता:ParasharSarthak|ParasharSarthak]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:ParasharSarthak|वार्ता]])
== A2K Monthly Report – November 2024 ==
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
We’re excited to bring you the November edition of the CIS-A2K newsletter, highlighting our impactful initiatives and accomplishments over the past month. This issue offers a comprehensive recap of our events, collaborative projects, and community engagement efforts. It also provides a glimpse into the exciting plans we have lined up for the coming month. Stay connected with our vibrant community as we celebrate the progress we’ve made together!
; In the Limelight: Tulu Wikisource
; Dispatches from A2K
; Monthly Recap
* Learning hours Call
* Dandari-Gussadi Festival Documentation, Commons Education Project: Adilabad
* Executive Directors meeting at Oslo
; Coming Soon - Upcoming Activities
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Learning Hours
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/November 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Warm regards,
CIS-A2K Team [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २२:३१, १० दिसम्बर २०२४ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==
Dear Community Members,
I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.
We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.
This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.
Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6
We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.
Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025
Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.
Warm regards,<br>
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28074658 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Biplab Anand@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Report – December 2024 ==
[[File:Centre for Internet And Society logo.svg|180px|right|link=]]
Dear Wikimedians,
Happy 2025! We are thrilled to share with you the December edition of the CIS-A2K Newsletter, showcasing our initiatives and achievements from the past month. In this issue, we offer a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Additionally, we provide a preview of the exciting plans we have in store for the upcoming month. Stay connected with our dynamic community as we celebrate the progress we’ve made together!
; In the Limelight: Santali Food Festival
; Dispatches from A2K
; Monthly Recap
* Learning hours Call
* Indic Wikimedia Hackathon 2024
* Santali Food Festival
; Coming Soon - Upcoming Activities
* She Leads Bootcamp
You can access the newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/December 2024|here]].
<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Warm regards,
CIS-A2K Team
[[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २२:५६, १२ जनवरी २०२५ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=23719485 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== New Wikimedia Campaign Launching Tomorrow: Indic Writing Systems Campaign 2025 ==
Dear Wikimedians,
We are excited to announce the launch of the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025|Indic writing systems campaign 2025]], which will take place from 23 January 2025 (World Endangered Writing Day) to 21 February 2025 (International Mother Language Day). This initiative is part of the ongoing efforts of [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems|WikiProject writing Systems]] to raise awareness about the documentation and revitalization of writing systems, many of which are currently underrepresented or endangered.
Representatives from important organizations that work with writing systems, such as Endangered Alphabets and the Script Encoding Initiative, support the campaign. The campaign will feature two primary activities focused on the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Lists|list of target scripts]]:
* '''Wikidata Labelathon''': A focused effort to improve and expand the information related to South Asian scripts on Wikidata.
* '''Wikipedia Translatathon''': A collaborative activity aimed at enhancing the coverage of South Asian writing systems and their cultural significance on Wikipedia.
We are looking for local organizers to engage their respective communities. If you are interested in organizing, kindly sign-up [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Local Organizers|here]]. We also encourage all Indic Wikimedians to [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Participate|join us]] in this important campaign to help document and celebrate the diverse writing systems of South Asia.
Thank you for your support, and we look forward to your active participation.
Regards [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २३:१४, २२ जनवरी २०२५ (+0545)
Navya sri Kalli
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&oldid=22433435 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== A2K Monthly Newsletter – January 2025 ==
Dear Wikimedians,
We are delighted to share the January edition of the CIS-A2K Newsletter, highlighting our initiatives and accomplishments from the past month. This issue features a detailed recap of key events, collaborative projects, and community engagement efforts. Plus, get a sneak peek at the exciting plans we have for the upcoming month. Let’s continue strengthening our community and celebrating our collective progress!
;In the Limelight
* Wikipedia and Wikimedia Commons App Usage in India: Key Insights and Challenges
;Dispatches from A2K
;Monthly Highlights
* Learning Hours Call
* She Leads Bootcamp 2025
* Wikisource Reader App
; Coming Soon – Upcoming Activities
* Participation in Wikisource Conference
* Second Iteration of She Leads
Please read the full newsletter [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/January 2025|here]]<br /><small>To subscribe or unsubscribe to this newsletter, click [[:m:CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe|here]]. </small>
Looking forward to another impactful year ahead!
Regards,
CIS-A2K Team [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २०:१९, १२ फरबरी २०२५ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CIS-A2K/Reports/Newsletter/Subscribe/VP&oldid=28096022 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Editing contest about Norway ==
Hello! Please excuse me from writing in English. If this post should be posted on a different page instead, please feel free to move it (or tell me to move it).
I am Jon Harald Søby from the Norwegian Wikimedia chapter, [[wmno:|Wikimedia Norge]]. During the month of April, we are holding [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04|an editing contest]] about India on the Wikipedias in [[:nb:|Norwegian Bokmål]], [[:nn:|Norwegian Nynorsk]], [[:se:|Northern Sámi]] and [[:smn:|Inari Sámi]]̩, and we had the idea to also organize an "inverse" contest where contributors to Indian-language Wikipedias can write about Norway and Sápmi.
Therefore, I would like to invite interested participants from the Maithili-language Wikipedia (it doesn't matter if you're from India or not) to join the contest by visiting [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04/For Indians|this page in the Norwegian Bokmål Wikipedia]] and following the instructions that are there.
Hope to see you there! [[प्रयोगकर्ता:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Jon Harald Søby (WMNO)|वार्ता]]) १६:११, ४ अप्रैल २०२५ (+0545)
== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==
Dear All,
The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions.
The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates.
We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here].
Thank you! [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १४:१०, १४ अप्रैल २०२५ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=28543211 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Update from A2K team: May 2025 ==
Hello everyone,
We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].
The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.
We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.
Thanks for your continued support! Thank you
Pavan Santhosh,
On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=28543211 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==
<div lang="en" dir="ltr">
''{{int:please-translate}}''
Hello Wikimedians of South Asia! 👋
We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!
We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:
* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community
If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!
👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].
Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬
This message was sent with [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at २१:२७, ६ जुन २०२५ (+0545)
</div>
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=25720607 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Gnoeee@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== प्रादेशिक छविकारी कार्यक्रम- मधेश प्रदेश, नेपाल ==
प्रणाम! आदरणीय मैथिली विकिपिडियन मित्र लोकनि,
सन् २०१९ मे नेपालमे नव प्रादेशिक संरचनाक विकासक सग्हि देश सङ्घीय कार्य प्रणालीमे चलि गेलाक बाद आब प्रदेशक राजनीतिक बस्तुस्थिति सम्बन्धित लेखसभमे आवश्यक छवि (फोटो) प्रयाप्त नै भेलाक कारण ओहि समयमे पहिल संस्करण प्रादेशिक छविकारी कार्यक्रम आयोजन केनए छलौं ।
एहि सन्दर्भमे सन् २०२५ मार्च १ तारिखक दिन मैथिली विकिमिडियन्सक औनलाइन बैसारमे एहि कार्यक्रमक रुपरेखाक विषय उपर घमरर्थन भऽ सर्वसम्मतिसँ प्रसताव आगा बढाबक निर्णय भेल । एक बेर हम सम्पूर्ण मित्रसभकें आग्रह करब जे मेटा पर रहल ओ [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Documenting Provincial Members of Nepal (ID: 23099155)|प्रस्ताव]] उपर अपन विचार प्रकट करी । धन्यवाद आ आभार --[[Image:Silhouette yoga.png|18px]] [[User:PANKAJ DEO|'''<font color="#FE642E"><b>पंकज देव</b></font>''']] [[User_talk:PANKAJ DEO|(<small>'''वार्ता'''</small>)]] १६:१२, १७ जुन २०२५ (+0545)
:* बहुत नीक परियोजना अछि --[[User:Nilamkarn|<font face="Comic Sans MS" color="black">'''Nilam'''</font>]][[User talk:Nilam|<sup><span style="color: red">☡</span></sup>]] २२:०५, १४ अगस्त २०२५ (+0545)
== विकी महिला सम्पादनथन, २०२५ ==
प्रणाम!
मैथिली विकिपिडियाक लेख तथ्याङ्क अनुसार महिलासँ सम्बन्धित लेखसभक सङ्ख्या कम भेलाक कारण स्वास्थ्य क्षेत्रमे योगदान देनिहार उल्लेखनीय महिलासभ तथा महिला स्वास्थ्य सम्बन्धित लेखसभक सङ्ख्या अभिवृद्धि करवाक हेतु अगस्त १५, २०२५ सँ अगस्त ३१, २०२५ धरिक लेल सम्पादनथन आयोजना केनाए आवश्यक अछि । एहि प्रतियोगिताकेर संयोजकक रूपमे हम [[User:Nilamkarn|निलम]]जी केर नाम आगा प्रस्ताव करैत सम्पूर्ण मैथिली विकिमिडियनसभ कियोकेँ अप्पन योगदान देवाक लेल तथा एहि प्रस्ताव उपर अप्पन विचार प्रकट करवाक लेल आग्रह करैत छी । --[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) १२:४३, १४ अगस्त २०२५ (+0545)
:धन्यवाद -- [[User:Nilamkarn|<font face="Comic Sans MS" color="black">'''Nilam'''</font>]][[User talk:Nilam|<sup><span style="color: red">☡</span></sup>]] २२:०५, १४ अगस्त २०२५ (+0545)
== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==
''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''
The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad.
The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]:
* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives.
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools.
Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in.
— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad
[[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २३:४५, १४ अगस्त २०२५ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (OKI)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==
Dear all,
We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
** Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
** Deadline to apply (extended): 26 August 2025
** Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.
''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''
We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership!
Regards,
Open Knowledge Initiatives Team
IIIT-Hyderabad
[[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २०:२७, २० अगस्त २०२५ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (OKI)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==
Dear all,
This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]
''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''
We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.
Regards, IIITH-OKI
[[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १४:२०, २६ अगस्त २०२५ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh (OKI)@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==
"Kindly feel free to translate this text into your own language."
Dear Community member,
We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]].
The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement.
This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.
Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]].
* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]
Note: Only those who have registered will receive the joining link.
Look forward to seeing you on the call,
Best, [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) ००:२६, ६ अप्रैल २०२६ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 पर मौजूद सूची का प्रयोग कर के User:Nitesh Gill@metawiki द्वारा भेजा गया सन्देश -->
== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==
''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>''
Hello everyone,
We hope you are doing well.
We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.
We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply].
We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.
Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) १८:४७, १७ मई २०२६ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 पर मौजूद सूची का प्रयोग करके User:Nitesh (OKI)@metawiki द्वारा भेजा गया संदेश -->
== Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities ==
''Please feel free to translate it into your language.''
</br>
</br>
Hello everyone,
</br>
</br>
We hope you're doing well!
</br>
</br>
The [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_MediaWiki_Developers_User_Group Indic_MediaWiki_Developers_User_Group] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities.
Last year, we piloted [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Community_Task_Force_2025 Indic_Community_Task_Force_2025] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed.
=== What are we looking for? ===
We invite your community to nominate one or two points of contact and share:
*The name of your Wikimedia community.
*A primary and alternate community contact.
*Telegram usernames of the nominated contacts.
*A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities.
</br>
This could include areas such as:
*Editing or patrolling workflows that could be improved.
*Gadgets, tools, or bots that your community needs.
*Template or interface-related challenges.
*Technical barriers faced by contributors.
*Any other broad technical priorities for your community.
=== How to participate ===
Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''.
If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message.
=== What happens next? ===
The information collected will help us:
*Build a network of community contacts for future technical collaboration.
*Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities.
*Plan focused technical support and community engagement activities.
*Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate.
</br>
Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels.
We look forward to working more closely with your community!
</br>
'''Best wishes,'''
</br>
[[User:Kalli navya|Navya sri Kalli]]
</br>
''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)''
==विकिपिडिया एसियाली महिना–२०२६ संस्करण==
विकिपिडिया एसियाली महिना प्रत्येक वर्ष आयोजना कएल जाएत अछि, जाहिक मुख्य उद्देश्य एसियासँ सम्बन्धित विषयसभ पर गुणवत्तापूर्ण लेखक निर्माण आ विस्तार करबाक तथा विकिपिडियामे एसियाक विविध संस्कृति, इतिहास, भूगोल, समाज आ अन्य विषयसभसँ सम्बन्धित ज्ञानक सामग्री बढ़ेनाइ अछि।
मैथिली विकिपिडिया समुदाय विगत बहुतो वर्षसँ एहि अन्तर्राष्ट्रिय अभियानमे सक्रिय रूपसँ सहभागिता करैत आबि रहल छी। एहिक निरन्तरताकेँ कायम रखैत, वर्ष २०२६ मे सेहो मैथिली विकिपिडिया पर '''विकिपिडिया एसियाली महिना–२०२६''' आयोजन करबाक प्रस्ताव समुदाय समक्ष प्रस्तुत करऽ चाहैत छी।
एहि अभियानक माध्यमसँ नव आ पुरान सम्पादकसभकेँ एसियासँ सम्बन्धित विषयसभ पर लेख निर्माण, विस्तार आ सुधार करबाक लेल प्रोत्साहित कएल जाएत।
अतः मैथिली विकिपिडिया समुदायसँ एहि अभियानकेँ वर्ष २०२६ मे आयोजना करबाक लेल सहमति आ सहयोगक अनुरोध करैत छी।
धन्यवाद। --[[प्रयोगकर्ता:Bijay Chaurasia|Bijay Chaurasia]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Bijay Chaurasia|वार्ता]]) १४:३६, १५ सितम्बर २०२६ (+0545)
===राय/विचार/सलाह===
* बहुत उत्तम काजक आरम्भ, {{समर्थन}} सहित शुभकामना--[[प्रयोगकर्ता:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) १४:५२, १५ सितम्बर २०२६ (+0545)
* मैथिली विकिपिडियाक एकटा पूरान सक्रिय सदस्य [[प्रयोगकर्ता:Bijay Chaurasia|बिजय चौरसिया]] जी द्वारा कएल गेल प्रस्ताव केर हमर दिससँ पूर्ण {{समर्थन}} अछि, अग्रिम शुभकामना।-- [[Image:Silhouette yoga.png|18px]] [[User:PANKAJ DEO|'''<font color="#FE642E"><b>पंकज देव</b></font>''']] [[User_talk:PANKAJ DEO|(<small>'''वार्ता'''</small>)]] १५:५१, १५ सितम्बर २०२६ (+0545)
===छलफल===
===आग्रह/अपेक्षा===
==प्रस्ताव: मैथिली विकिपिडिया समुदाय द्वारा विकि लभ्स फोकलोर २०२७ आयोजन सम्बन्धमे==
नमस्कार सम्पूर्ण मैथिली विकिपिडिया समुदायके सदस्यसभ,
हम मैथिली विकिपिडिया समुदायके सक्रिय सहभागिता आ सहयोगसँ विकि लभ्स फोकलोर २०२७ (Wiki Loves Folklore 2027) अभियान आयोजित करबाक प्रस्ताव राखय चाहैत छी।
एहि अभियानक मुख्य उद्देश्य मिथिला सहित विभिन्न क्षेत्रक लोकसंस्कृति, लोककला, लोकपरम्परा, लोकनृत्य, लोकपर्व, वेशभूषा, सांस्कृतिक धरोहर आ पारम्परिक जीवनशैलीसँ सम्बन्धित तस्वीरसभके विकिमीडिया कॉमन्सपर मुक्त अनुज्ञप्तिक अन्तर्गत उपलब्ध करेनाइ अछि।
'''प्रस्तावित कार्यक्रमक विवरण:'''
कार्यक्रमक नाम: विकि लभ्स फोकलोर २०२७ (Wiki Loves Folklore 2027)
आयोजक: मैथिली विकिपिडिया समुदाय
प्रस्तावित समय: फरवरी २०२७
कार्यक्रमक स्वरूप: अनलाइन फोटो प्रतियोगिता, जनचेतना आ सामुदायिक सहभागिता
मुख्य उद्देश्य: लोकसंस्कृति आ सांस्कृतिक सम्पदाक संरक्षण, दस्तावेजीकरण आ विकिमीडिया परियोजनासभपर मुक्त ज्ञानक विस्तार।
एहि अभियान अन्तर्गत नव आ पुरान योगदानकर्तासभके विकिमीडिया कॉमन्सपर लोकसंस्कृतिसँ सम्बन्धित गुणवत्तापूर्ण तस्वीर अपलोड करबाक लेल प्रोत्साहित कएल जाएत। संगहि मैथिली विकिपिडियापर सम्बन्धित लेखसभक विस्तार आ सुधार लेल सेहो सहभागिताके बढ़ावा देल जाएत।
एहि कार्यक्रमके सफल बनाबय लेल समुदायके सहमति, सुझाव आ सक्रिय सहयोग आवश्यक अछि।
हम सम्पूर्ण समुदायसँ निम्न विषयपर अपन विचार राखबाक अनुरोध करैत छी:
की मैथिली विकिपिडिया समुदायके तर्फसँ विकि लभ्स फोकलोर २०२७ आयोजित कएल जेबाक चाही?
एहि अभियानके सफल बनाबय लेल समुदायके सदस्यसभ कोन प्रकारक सहयोग दऽ सकैत छथि?
की कोनो सदस्य सह-आयोजक अथवा स्वयंसेवकक रूपमे सहभागी बनय चाहैत छथि?
समुदायके सकारात्मक सहमति प्राप्त भेलापर कार्यक्रमक विस्तृत योजना, समयतालिका आ अन्य आवश्यक प्रक्रिया आगू बढ़ाओल जाएत।
आशा अछि जे एहि अभियानक माध्यमसँ हमसभ मिथिलाक समृद्ध लोकसंस्कृति आ परम्पराके विश्व समुदाय समक्ष प्रस्तुत करबाक संगहि मुक्त ज्ञानक विस्तारमे महत्वपूर्ण योगदान दऽ सकब।
कृपया अपन सुझाव, प्रतिक्रिया आ समर्थन एहि चर्चामे साझा करी।
धन्यवाद! --[[प्रयोगकर्ता:Bijay Chaurasia|Bijay Chaurasia]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Bijay Chaurasia|वार्ता]]) २२:२६, ३० अक्टुबर २०२६ (+0545)
== WikiRefine: A 15-Day Wikipedia Article Improvement Campaign ==
Hello everyone,
The Open Knowledge Initiatives (OKI) team is pleased to announce '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine WikiRefine]''', a 15-day article improvement campaign taking place from '''7 to 21 November 2026'''. We invite editors from all participating language communities to take part.
The campaign aims to encourage Wikimedians to improve the overall quality of Wikipedia articles, with a focus on references, article structure, readability, images, internal links and other aspects of content development.
; Article lists
For this campaign, we have prepared lists based on the 100 most-read articles from the last five years for participating language Wikipedias. You can find the article lists and other campaign information here: [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine/List_of_Articles View the article lists]
;Evaluating article improvements
We will be using the [https://wikieval.toolforge.org/ WikiEval tool], developed to support the evaluation of Wikipedia content during campaigns. It will help assess article quality and track improvements made throughout WikiRefine.
;What happens after the campaign?
WikiRefine will also serve as a preparatory activity for a follow-up in-person event focused on qualitative improvements to local-language Wikipedias. We aim to bring together the top two participants (from India only) from each participating community. Their contributions will be assessed by a jury of experienced Wikimedians familiar with the respective languages.
We encourage each community to identify up to three organisers, ensuring diverse representation of genders and both new and experienced Wikimedians. Jury members should be experienced contributors with a good understanding of their respective language Wikipedias.
'''We invite everyone to participate, improve articles and help make knowledge in our languages more comprehensive and accessible.''' ([[m:IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine/Community Sign-up|Community Sign-up page]])
For more information, please visit the [[m:IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine|WikiRefine project page]].
'''Note:''' A few language Wikipedia article lists have not yet been added to the dedicated page due to a technical issue with the tool. We are working to resolve this and aim to add them before the campaign begins. Thank you! [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) २२:५६, ४ नवम्बर २०२६ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(OKI)/lists/Indic_Wikipedia_VPs&oldid=31250414 पर मौजूद सूची का प्रयोग करके User:Nitesh (OKI)@metawiki द्वारा भेजा गया संदेश -->
== WikiRefine Campaign Starts Today – Join the 15-Day Improvement Drive! ==
''This is a reminder for all communities: if your community has already signed up or is not planning to participate, please feel free to skip this reminder.''
Dear community members,
The **WikiRefine 15-day article improvement campaign** starts today, '''7 November 2026''', and will run until '''21 November 2026'''. The campaign aims to improve the quality of existing articles across participating language Wikipedias.
For this campaign, lists based on the 100 most-read articles over the last five years have been prepared for each participating language community. Participants can work on improving references and citations, article structure, readability, images and media, internal links, and other aspects of article quality.
Since the campaign begins over a long weekend, you can start at your own pace. If your community needs more time to work on the selected articles, you can extend the campaign period upon request.
We will use the [https://wikieval.toolforge.org/ WikiEval tool] to track improvements and assess article quality throughout the campaign.
WikiRefine will also serve as preparation for a follow-up in-person event. The '''top two participants from each community''' will be selected based on their contributions for this event.
'''How to participate:'''
* [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine WikiRefine project page]
* [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine/List_of_Articles List of selected articles]
* [https://wikieval.toolforge.org/ WikiEval tool]
* [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Edit-a-thon/WikiRefine/Community_Sign-up Community Sign-up page]
We invite everyone to participate and help improve the quality of existing articles in our languages. Happy editing! [[प्रयोगकर्ता:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery|वार्ता]]) ०२:१७, ८ नवम्बर २०२६ (+0545)
<!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(OKI)/lists/Indic_Wikipedia_VPs&oldid=31250414 पर मौजूद सूची का प्रयोग करके User:Nitesh (OKI)@metawiki द्वारा भेजा गया संदेश -->
3vubsrh8w6d8teji15mhfq865ynywhz
चेल्सी फुटबल क्लब
0
4448
282067
280429
2026-11-08T02:02:19Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282067
wikitext
text/x-wiki
{{आधार}}
{{Infobox football club
| clubname = चेल्सी
| image = [[फाइल:Chelsea_FC.png|190px]]
| fullname = चेल्सी फुटबल क्लब
| nickname = ''द पेन्सनर्स''<br />''द ब्लुज''
| founded = १० मार्च १९०५<ref name="teamhistory">{{cite web|url=http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0, 10268,00.html|title=Team History – Introduction |publisher=Chelsea F.C. official website|accessdate=11 मई 2011}}</ref>
| ground = [[स्टैमफोर्ड ब्रिज (स्टेडियम)|स्टैमफोर्ड ब्रिज]],<br/>[[लण्डन]]
| capacity = ४१,८३७<ref name="capacity">{{cite web|url=http://www.chelseafc.com/page/ClubInfo/0, 10268,00.html|title=Club Information |publisher=Chelsea F.C. official website|accessdate=23 फ़रवरी 2012}}</ref>
| chairman = ब्रुस बक
| owner = [[रोमन अब्रमविछ्]]<ref name="takeover">{{cite news |title=Russian businessman buys Chelsea |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3036838.stm |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |date=2 July 2003 |accessdate=11 February 2007 }}</ref>
| manager = [[जोसे मोउरिन्हो]]
| league = [[प्रीमियर लीग]]
| season =
| position =
| current =
| website = http://www.chelseafc.com/
| pattern_la1 = _chelsea2425h
| pattern_b1 = _chelsea2425h
| pattern_ra1 = _chelsea2425h
| pattern_sh1 = _chelsea2425h
| pattern_so1 = _chelsea2425h
| leftarm1 = 0040D0
| body1 = 0040D0
| rightarm1 = 0040D0
| shorts1 = 0040D0
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _chelsea2425a
| pattern_b2 = _chelsea2425a
| pattern_ra2 = _chelsea2425a
| pattern_sh2 = _chelsea2425a
| pattern_so2 =
| leftarm2 = FEEEEE
| body2 = FEEEEE
| rightarm2 = FEEEEE
| shorts2 = FEEEEE
| socks2 = FEEEEE
| pattern_la3 = _chelsea2425t
| pattern_b3 = _chelsea2425t
| pattern_ra3 = _chelsea2425t
| pattern_sh3 = _chelsea2425t
| pattern_so3 =
| leftarm3 = 181818
| body3 = 181818
| rightarm3 = 181818
| shorts3 = 181818
| socks3 = 181818
}}
'''चेल्सी फुटबल क्लब''', एक प्रसिद्ध अंग्रेजी फुटबल क्लब छी,<ref name="attendance">{{cite web | url=http://nufc.com/2011-12html/attendance-all-time.html | title=All Time League Attendance Records | accessdate=8 November 2013 | date=22 May 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111003541/http://nufc.com/2011-12html/attendance-all-time.html | archivedate=11 January 2012 | dead-url=yes }}</ref><ref name="Forbes List">{{cite web |first=Peter J. |last=Schwartz |title=Manchester United Again The World's Most Valuable Soccer Team |url=http://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2012/04/18/manchester-united-again-the-worlds-most-valuable-soccer-team/ |work=Forbes Magazine |date=18 April 2012 |accessdate=5 May 2012 }}</ref><ref name="BBC - Forbes">{{cite news |title=Manchester United still the world's richest football club – Forbes |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17769654 |work=BBC News |publisher=British Broadcasting Corporation |date=19 April 2012 |accessdate=5 May 2012 }}</ref> जे [[इंग्ल्याण्ड]] के [[लण्डन]] नगर, में स्थित अछि। ए क्लबक घरेलू मैदान [[स्टैमफोर्ड ब्रिज (स्टेडियम)|स्टैमफोर्ड ब्रिज]] छी, इ क्लब वर्तमान में प्रीमियर लीग में खेलैत अछि।
{{-}}
== सन्दर्भ सामग्रीसभ ==
{{reflist}}
== बाह्य जडीसभ ==
{{Commonscat|Chelsea F.C.|चेल्सी फुटबल क्लब}}
* [http://www.chelseafc.com/ चेल्सी फुटबल क्लबक आधिकारिक साइट]
* [https://www.facebook.com/ChelseaFC चेल्सी फुटबल क्लबक फेसबुक]
* [https://twitter.com/chelseafc चेल्सी फुटबल क्लबक ट्विटर]
* [http://instagram.com/chelseafc/ चेल्सी फुटबल क्लबक इन्स्टग्रम]
* [https://web.archive.org/web/20120507213424/http://www.premierleague.com/en-gb/clubs/profile.overview.html/chelsea चेल्सी फुटबल क्लबक] प्रीमियर लीग पर
* [http://www.bbc.com/sport/football/teams/chelsea चेल्सी फुटबल क्लबक] बीबीसी पर
[[श्रेणी:इङ्ल्यान्डक फुटबल क्लबसभ]]
gg7yjflhptrbw2r1hjq3jozow793njk
सत्य नडेला
0
5904
282146
246042
2026-11-08T07:25:31Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282146
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = सत्य नडेला <br>Satya Nadella</br>
| image = Satya Nadella.jpg
| image_size = 220px
| caption = सत्य नडेला २०१३ में
| birth_name = नडेला सत्यनारायण
| birth_date = सन् १९६७<ref name=MicrosoftProfile>{{cite web |url=http://www.microsoft.com/en-us/news/ceo/index.html |title=Satya Nadella - Microsoft's CEO |publisher=Microsoft |accessdate=28 March 2014}}</ref>
| birth_place = हैदराबाद, [[भारत]]<ref name=TOI_01FEB14>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/tech-news/internet/IAS-officers-son-tipped-to-become-Microsoft-CEO/articleshow/29676484.cms |title=IAS officer's son tipped to become Microsoft CEO |work=The Times of India |date=1 February 2014}}</ref><ref name=TOI_31JAN14>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/tech-news/software-services/Satya-Nadella-8-things-you-should-know/articleshow/29645163.cms |title=Satya Nadella: 8 things you should know |work=The Times of India |date=31 January 2014}}</ref><ref name=POLITICO_04FEB14>{{cite web|last=Drusch |first=Andrea|url=http://www.politico.com/story/2014/02/satya-nadella-biography-key-facts-career-background-microsoft-103106.html |title=10 things to know: Satya Nadella|date=2 April 2014|publisher=Politico.com}}</ref>
| ethnicity = [[भारतीय]]
| residence = [[वासिङ्टन डी.सी.]], संयुक्त राज्य
| citizenship = [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]<ref>[http://ibnlive.in.com/news/microsoft-names-indiaborn-satya-nadella-as-ceo-bill-gates-steps-aside-as-chairman/449955-11.html Microsoft names India-born Satya Nadella as CEO, Bill Gates steps aside as Chairman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102185029/http://ibnlive.in.com/news/microsoft-names-indiaborn-satya-nadella-as-ceo-bill-gates-steps-aside-as-chairman/449955-11.html |date=2015-01-02 }}. Associated Press via ibnlive.in. 5 February 2014</ref>
| education = बि.टेक, एम.एस., एम.बि.ए.
| alma_mater = [[हैदराबाद पब्लिक स्कुल]]<br/>मयाङ्लोर विश्वविद्यालय (बि. टेक)<br>विसकोंसिन विश्वविद्यालय (एम.एस.)<br> सिकागो विश्वविद्यालय (एम.बि.ए.)
| occupation = [[माइक्रोसफ्ट]]के प्रमुख कार्यकारी अधिकृत
| employer = माइक्रोसफ्ट
| salary = $१.२ मिलियन<small>(प्रति महिना)</small> $ १८ मिलियन<small>(प्रति बर्ष)</small><ref>{{cite web|url=http://www.financialexpress.com/news/microsoft-corporations-new-ceo-satya-nadella-to-get-1.2-mn-salary-total-package-at-18-mn/1223405 |title=Microsoft Corporation's new CEO Satya Nadella to get $1.2 mn salary, total package at $18 mn |work=The Financial Express |date=12 June 2012 |accessdate=6 February 2014}}</ref>
| predecessor = [[स्टिभ बाल्मर]]
| spouse = अनुपमा नडेला
| religion = हिन्दू
| website = {{URL|http://www.microsoft.com/en-us/news/ceo/index.html|सत्य नडेला - माइक्रोसफ्ट}}
| footnotes =
| net_worth = {{INRConvert|275|c}} (२०१४)
}}
'''सत्य नडेला''' ({{en|Satya Nadella}}) ([[तेलुगु भाषा|तेलुगु]]: సత్య నాదెళ్ల) विश्वके प्रमुख सफ्टवेयर कम्पनी [[माइक्रोसफ्ट]]के [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|सी.ई.ओ]] छि।<ref>{{cite web |title= भारतीय मूलका नडेला माइक्रोसफ्टका प्रमुख कार्यकारी |url= http://www.ekantipur.com/np/2070/10/23/full-story/383746.html |publisher= कान्तिपुर |accessdate= माघ २३ |archive-url= https://web.archive.org/web/20190824005724/https://ekantipur.com/np/2070/10/23/full-story/383746.html |archive-date= 2019-08-24 |dead-url= yes }}</ref>
==प्रारम्भिक जीवन==
{{stub}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [https://www.microsoft.com/en-us/news/exec/nadella/ माइक्रोसफ्टमे नडेला]
==एहो सभ देखु==
* {{Commonscat-inline|Satya Nadella|सत्य नडेला}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:विकिथन-१ में बनाएल वा सुधारल लेखसभ]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
gfhwkoke7n6x27oj24cfogte2o7gcqm
सुशील कोइराला
0
5959
282151
266454
2026-11-08T07:56:46Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282151
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Officeholder
|name = सुशील कोइराला <br>Sushil Koirala </br>
|image = Sushil Koirala.jpg
|office = [[नेपालकs प्रधानमन्त्रीसभ|नेपालके प्रधानमन्त्री]]
|deputy =
|president = [[रामवरण यादव]]
|term_start = वि.स. २०७०, माघ २७
|term_end =
|predecessor = [[खिलराज रेग्मी]]
|successor =
|office2 = [[सभापति]] [[नेपाली कांग्रेस]]
|term_start2 = २२ सेप्टेम्बर, २०१०
|term_end2 = २०१६
|predecessor2 = [[गिरिजा प्रसाद कोइराला]]
|nationality = [[नेपाली]]
|party = [[नेपाली कांग्रेस]]
|birth_date = सन् १९३९
|birth_place = [[बिराटनगर]]
|death_date =सन् ९, फेब्रुवरी २०१६
|death_place = [[काठमाडौं]], [[नेपाल]]
}}
'''सुशील कोइराला''' ({{en|Sushil Koirala}}) नेपालक ३८अम प्रधानमन्त्री छल । कोइराला नेपालके व्यवस्थापिक संसदसँ वि.स. २०७०, माघ २७ गते प्रधानमन्त्रीमे निर्वाचित भेल छेल।<ref>{{Cite web |url=http://setopati.com/raajneeti/8361/ |title=सुशील कोइराला देशके ३७औँ प्रधानमन्त्री निर्वाचित, सेतोपाटी अनलाईन खबर |access-date=2015-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008054010/http://setopati.com/raajneeti/8361 |archive-date=2015-10-08 |dead-url=yes}}</ref> ओ नेपालक वरिष्ठ राजनीतिज्ञ तथा लोकतान्त्रिक योद्धा छल तथा [[नेपाली कांग्रेस]] पार्टीक सभापति छेला । <ref>{{Cite web |url=http://www.ekantipur.com/np/2067/6/6/full-news/318186/ |title=Archive copy |access-date=2016-02-18 |archive-date=2014-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140225093752/http://www.ekantipur.com/np/2067/6/6/full-news/318186/ |dead-url=yes }}</ref>
== परिचय ==
सुशील कोइरालाक जन्म पिता बोधप्रसाद आर माता कुमुदिनीक ज्येष्ठ सुपुत्रक रूप म [[विराटनगर]]म सन् १९३९ म भेल छल । वो अविवाहित छेला आर नेपालक पूर्व प्रधानमंत्री [[गिरिजा प्रसाद कोईराला]] क चाचाक सुपुत्र छेला ।
== राजनीति प्रवेश==
{{stub}}
== योगदानसभ ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखु==
{{Commonscat|Sushil Koirala|सुशील कोइराला}}
{{नेपालक प्रधानमन्त्रीसभ}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:विकिथन-१ में बनाएल वा सुधारल लेखसभ]]
[[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञसभ]]
[[श्रेणी:नेपाली कांग्रेसक राजनीतिज्ञसभ]]
dfro5f94babhr2g1f0fd6kpu8mwqa7t
हेमन यात्री
0
5978
282156
281550
2026-11-08T08:12:34Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282156
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| honorific_prefix =
| name = हेमन यात्री <br>Hemann Yatri</br>
| honorific_suffix =
| native_name =
| native_name_lang = नेपाली
| image = Poet Hemann Yatri.jpg
| caption = कवि हेमन यात्रीके एक तस्वीर
| birth_name =
| birth_date = वि.सं २०३८।५।९<!-- २०३८।५।९{{Birth date and age|@)#*.%.(}} -->
| birth_place = रमितेखोला, [[मोरङ जिला|मोरङ]]
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->
| death_place =
| death_cause =
| resting_place =
| resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} -->
| monuments =
| residence =
| nationality = {{flagicon|Nepal}}[[नेपाली]]
| other_names =
| ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source -->
| citizenship =
| education = एम.ए.
| alma_mater =
| occupation = [[लेखन]],
| years_active =
| employer =
| organization =
| agent =
| known_for = [[कविता]], [[गीत]]
| notable_works =
| style =
| influences =
| influenced =
| home_town = टांडी, [[मोरङ जिला|मोरङ]]
| salary =
| height = <!-- {{height|m=}} -->
| weight = <!-- {{convert|weight in kg|kg|lb}} -->
| television =
| title =
| term =
| religion = <!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source -->
| spouse =
| partner =
| children =
| parents =
| relatives =
| callsign =
| awards =
| signature =
| signature_alt =
| signature_size =
| website = <!-- {{URL|www.example.com}} -->
| footnotes =
}}
'''हेमन यात्री''' ({{en|Heman Yatri}}) जन्म वि.सं. २०३८।५।९ (तदनुसार: १९८१ अगष्ट २५) नेपाली कवि, गीतकार छि।
==प्रारम्भिक जीवन==
ईनकर पिता ''बोम प्रसाद राई'' तथा माई ''सुकुमाया चाम्लिंग''कs कोखसँ वि.सं २०३८।५।९ मे मोरङके टांडीमे जन्म लेने छेल। <ref>नयां पत्रिका, २०६९ पौष १</ref>
==शिक्षा एव्म कार्य जीवन==
==लेख्नशैली==
==पुरस्कार तथा सम्मान==
* कालिका स्रस्टा सम्मान चितवन २०६५
* श्री टाडी मा.वि सम्मान रमितेखोला २०६७
* डेब्यु बुक अवाड (२०६८/२०६९)
* नवोदित कृति पुरस्कार २०७०, रिडर्स क्लब नेपाल आर मोहनगोपाल खेतान प्रतिष्ठान <ref>{{Cite web |url=http://www.ekantipur.com/np/2071/1/14/full-story/388261.html/ |title=ढकाल र यात्री पुरस्कृत, कान्तिपुर, २०७१ वैशाख १४ |access-date=2015-10-02 |archive-date=2014-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502033354/http://www.ekantipur.com/np/2071/1/14/full-story/388261.html |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.etimesnews.com/sahitya/item/2328-%E0%A4%A2%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B2-%E0%A4%B0-%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4/ ढकाल र यात्री पुस्कृत, एभरेष्ट टाईम्स, Sunday, 27 April 2014]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* सतासी साप्ताहिक सम्मान झापा २०७१
* नेपाली साहित्य कला डट कम प्रसम्सा पत्र २०७१
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://kchhakhabar.com/?p=8774/ कवि हेमन यात्री, इटहरी, २०७१ कार्तिक १९ गते] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307091144/http://kchhakhabar.com/?p=8774/ |date=2016-03-07 }}
* [http://ramabikas.blogspot.com/2013/06/blog-post_3.html/ हेमन यात्री: च्याटभ्यू - ३, राम अविकास] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180930162654/http://ramabikas.blogspot.com/2013/06/blog-post_3.html |date=2018-09-30 }}
* [http://www.sahityasansar.com/writer/heman-yatri/ साहित्य ससार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150503104752/http://www.sahityasansar.com/writer/heman-yatri |date=2015-05-03 }}
* [https://web.archive.org/web/20250221181408/http://www.satakosahitya.com/index.php?id=157/ साताकs साहित्य]
* [http://www.ekantipur.com/np/2070/3/10/full-story/370734.html/ हेमनके एकल, कान्तिपुर, मिति: २०७० असार १०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130628040957/http://www.ekantipur.com/np/2070/3/10/full-story/370734.html |date=2013-06-28 }}
* [http://www.ratopati.com/2014/07/09/150139.html/ रातोपाटी, २०१४/०७/०९]
* [http://nepalihimal.com/article/352/ हिमाल खबरपत्रिकामें] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://samalochan.blogspot.com/2012/12/blog-post_6.html/ समालोचन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141230145845/http://samalochan.blogspot.com/2012/12/blog-post_6.html |date=2014-12-30 }}
==एहो सभ देखु==
* {{Commonscat-inline|Hemann Yatri|हेमन यात्री}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:विकिथन-१ में बनाएल वा सुधारल लेखसभ]]
[[श्रेणी:नेपालक गीतकारसभ]]
[[श्रेणी:नेपाली कविसभ]]
bkvkypjuhl47dpud5713f9aya4x0bu7
जनकपुर उपमहानगरपालिका
0
7248
282070
281954
2026-11-08T02:11:46Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282070
wikitext
text/x-wiki
{{Featured article}}
{{Infobox settlement
|official_name = जनकपुर उपमहानगरपालिका
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[उपमहानगरपालिका]]
|motto =
|image_skyline = Janki Mandir.JPG
|image_caption = जनकपुर उपमहानगरपालिकामे अवस्थित [[जानकी मन्दिर]]
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|image_size =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Nepal
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_mapsize = 300
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे जनकपुर उपमहानगरपालिका अवस्थित क्षेत्र
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{Flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक अञ्चलसभ|अञ्चल]]
|subdivision_name1 = [[जनकपुर अञ्चल]]
|subdivision_type2 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name2 = [[धनुषा जिला]]
|government_footnotes =
|government_type = जनकपुर उपमहानगरपालिका
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 =
|leader_name1 =
|established_title = उपमहानगरपालिका घोषित
|established_date = वि.स.२०७१ अगहन १७
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 =
|area_total_sq_mi =
|population_as_of = २०११
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = १५३६१४
|population_density_km2 =
|population_blank1_title =
|population_blank2_title =
|timezone =
|utc_offset =
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd= 26|latm = 42|lats = 44|latNS = N
|longd= 85|longm = 55|longs = 18|longEW = E
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:city_region:NP
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|postal_code_type =
|postal_code = ४५६००
|area_code = ०४१
|blank_name =
|blank_info =
|website = www.janakpurmun.gov.np
|footnotes =
}}
'''जनकपुर उपमहानगरपालिका''' [[जनकपुर अञ्चल]]क [[धनुषा जिला]]मे अवस्थित अछि।<ref name="थप नगरपालिका">{{cite web | url=http://ujyaaloonline.com/news/38556/Nagarpalika/ | title=६१ वटा नगरपालिका र ७ वटा उपमहानगरपालिका थप (सूचीसहित) | accessdate=मंसिर १६,२०७१ | archive-date=2014-12-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141213045921/http://ujyaaloonline.com/news/38556/Nagarpalika/ | dead-url=yes }}</ref>
<ref name="नेपालमा थप नगरपालिका ">{{cite web | url= http://www.nagariknews.com/main-story/story/28789.html | title= ६१ नगरपालिका र ७ उपमहानगरपालिका घोषणा (नाम र गाभिएका गाविससहित | accessdate= मंसिर १६,२०७१}}</ref> जनकपुर उपमहानगरपालिक रूपमे २०७१ साल अगहन १६ गते नगरपालिकासँ उपमहानगरपालिका लेल आवश्यक प्रक्रिया पूरा भेला बाद उपमहानगरपालिका घोषणा भेल। जनकपुरकें उपमहानगरपालिका घोषित करैत काल एहिमे [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]], [[बसबिट्टी]], [[बिन्धी]], [[महुवा प्रको]], [[लोहना]], [[बेंगाशिवपुर]], [[बसहिया]], [[देवपुरा रूपैठा]], [[लक्ष्मीपुरबगेवा]], [[गोपालपुर]] तथा [[कनकपट्टी]] गाविसक समावेस करि एकरा उपमहानगरपालिका घोषणा कएल गेल। ई [[धनुषा जिला]]क सदरमोकाम सेहो छी। एतय नेपालक प्रसिद्ध हिन्दू तीर्थस्थल [[जानकी मन्दिर]] अछि। जनकपुर नगरक [[मैथिली संस्कृति]]क केन्द्र मानल जाइत अछि। जनकपुर वा जनकपुरधाम दक्षिण पूर्व नेपालक जनकपुर अञ्चल अन्तर्गत धनुषा जिलामे अवस्थित अछि। ई सहर नेपालक तराईमे अवस्थित अछि आ एकरा साँस्कृतिक, व्यापारिक तथा राजनैतिक दृष्टिकोणसँ महत्वपूर्ण मानल जाइत अछि।<ref>{{cite web|url=http://madheshspecial.com/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%A8-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%88-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%8B/|title=पुर्नजिवन माग्दै नेपालको एकमात्र रेल्वे|publisher=मधेश स्पेसल|language=नेपाली|access-date=2015-11-01|archive-date=2017-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427205121/http://madheshspecial.com/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%A8-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%88-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%8B|dead-url=yes}}</ref>
ई धनुषा जिलाक प्रशासकीय केन्द्र सेहो छी। ई सहरक अनुमानित जनसङ्ख्या १,५३,६१४ अछि।<ref name="JICC">{{cite web|url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf |title=Archived copy |accessdate=2015-04-16 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130731124937/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf |archivedate=31 July 2013 |df= }}</ref> ई नेपालक राजधानी [[काठमाडौँ]]सँ १२३ किलोमिटर दक्षिण पूर्वमे अछि<ref>http://www.distancefromto.net/between/Kathmandu/Janakpur</ref> तथा भारतीय भिट्ठामोड़ सीमासँ २० किलोमिटरक दुरीमे अवस्थित अछि। भौगोलिक अक्षांस आ देशान्तरक हिसाबमे ई सहर २६° ४२' ४४" उत्तर, ०८५° ५५' १८" पूर्वमे अवस्थित अछि। जनकपुर [[हिन्दू]] धर्ममे एक महत्वपूर्ण स्थल तथा नेपालक एकमात्र रेल भेला कारण पर्यटनक लेल सेहो महत्वपूर्ण शहर छी। जनकपुरधामक क्षेत्रफल ८५.९९ वर्ग किलोमिटर अछि। ई सहर पूर्व ऐतिहासिक मैथिली सभ्यताक केन्द्रविन्दु छी आ संगे ई शहरक अपन भाषा ([[मैथिली भाषा|मैथिली]]) आ लिपि ([[तिरहुता लिपि|तिरहुता]]) सेहो अछि।
जनकपुरधामक आर अन्य विशेषता एतय रहल [[पोखरि]] आ कुण्डसभ छी। एतय कुटीसभ सेहो प्रशस्त अछि। जनकपुरधाममे बाजल जाइवाला प्रमुख भाषा मैथिली छी। मिथिलाक पारम्परिक घरसभ माटि आ लारद्वारा बनाएल जाइत अछि। जनकपुरधाममे मनाएल जाइवला प्रमुख पर्वसभमे सँ [[छठि]], [[विवाह पञ्चमी]], [[राम नवमी]], लक्ष्मी पूजा, [[होली]] इत्यादि छी।<ref>{{cite web|url=http://ddcdhanusha.gov.np/ne/pages.php?page=46|title=जानकी मन्दिर परिचय | publisher='''जिविस धनुषा'''}}</ref>
[[Image:JanakpurTempleJanakiMandir.jpg|thumb|right|200px|'''जानकी मन्दिर ''']]
==इतिहास==
[[साधु]], [[पण्डित]] आ राज पुरोहितसभक दस्तावेजसँ पता चलैत अछि की जनकपुरधाम १८हम शताब्दीक शुरुआतमे स्थापित भेल छल। सन् १८०५ मे जनकपुरधाम तीर्थ स्थलक रूपमे रहल विवरण पता चलल छल। पहिने रहल प्राचीन शहरक उपस्थितिक [[पुरातत्वशास्त्र|पुरातात्विक]] प्रमाण नै भेटल अछि। [[हिन्दू]] महाकाव्य [[रामायण]]क अनुसार, [[विदेह]]क राजा [[जनक]]क राजमहल आ राजधानी जनकपुरमे अवस्थित छल। कहल जाइत अछि की राजा जनककें हल जोतैत काल एक लड़की भेटल, जकर पुत्री स्विकारि ओकर नाम [[सीता]] राखि पालन पोषण कएल गेल। जब ओ पैग भेल, ओ कहल्नि जे हिन्दू भगवान [[शिव]]क [[धनुष]] जे हजारो वर्षसँ जनकपुरक अगलबगल राखल छल उठबैमे सक्षम होइत ओहि व्यक्तिसँ ओ विवाह करत। कयन शाही राजकुमार ओ धनुष उठबैक कोशिश केलक, मुदा [[अयोध्या]]क राजकुमार [[राम]] मात्र ओ धनुष उठाए सकल। एक पुरान गीतक अनुसार, ओ धनुष जनकपुरक उत्तर-पूर्वमे भेटल छल।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com.np/books?id=dlNQAQAAMAAJ&q=%25E0%25A4%259C%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%2595%25E0%25A4%25AA%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%25B0%25E0%25A4%2595%25E0%25A5%258B+%25E0%25A4%2587%25E0%25A4%25A4%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%25B9%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B8&dq=%25E0%25A4%259C%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%2595%25E0%25A4%25AA%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%25B0%25E0%25A4%2595%25E0%25A5%258B+%25E0%25A4%2587%25E0%25A4%25A4%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%25B9%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B8&hl=en&sa=X&redir_esc=y |title=Ancient Nepal |date=2007-06 |publisher=The Department |language=नेपाली}}</ref>
सन् १९५० कऽ दशकधरि जनकपुरमे [[किसान]], कारीगर, पुजारी आ देवानसभ ग्रामीण इलाकामे समूह बनाए बसोबास करैत छल, जे मठ आ मन्दिरक लेल काम करैत छल आ भूमि नियन्त्रित करैत छल। [[भारत]]मे आजादीक बाद, जनकपुर एक वाणिज्यिक केन्द्रक रूपमे विस्तार भेल आ सन् १९६० कऽ दशकमे [[धनुषा जिला]]क सदरमोकाम बनि गेल।<ref>{{Citation |title=जनकपुरको परिचय हराउने चिन्ता |url=http://himalkhabar.com/news/413 |accessdate=2017-09-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170901143348/http://himalkhabar.com/news/413 |archivedate=2017-09-01 |dead-url=yes}}</ref><ref>{{Citation |title=संक्षिप्त परिचय- जनकपुर उप-महानगरपालिका |url=http://janakpurmun.gov.np/ne/node/41 |accessdate=2017-09-02 |language=नेपाली |archive-date=2017-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170901102022/http://janakpurmun.gov.np/ne/node/41 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Citation |last=Ltd. |first=Setopati Sanchar Pvt. |title=जनकपुर क्षेत्रका पर्यटकीय सम्पदा विश्व सम्पदा सूचीको प्रतीक्षामा |url=http://archive.setopati.com/samaj/66686/ |accessdate=2017-09-02 |archive-date=2017-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910150644/http://archive.setopati.com/samaj/66686 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Citation |last=भादगाउँले |first=अमृत |title=Nagarik News - मिथिलामा जनक दर्शन |url=http://archive.nagariknews.com/nagarik-sanibar/story/43459.html |language=नेपाली |accessdate=2017-09-02 |archive-date=2017-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702164405/http://archive.nagariknews.com/nagarik-sanibar/story/43459.html |dead-url=yes }}</ref>
हिन्दू धर्ममे [[राम]] आ [[सीता]]क मुख्य प्रभाव भेलाक कारण, जनकपुर दुनिया भरिमे हिन्दुसभक लेल एक महत्वपूर्ण तीर्थ स्थल छी।<ref>{{Citation |title=हिमाल खबरपत्रिका - जनकपुरको जग |url=http://nepalihimal.com/article/4635 |language=नेपाली |accessdate=2017-09-02}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Citation |title=विदेह मिथिला पर्यटन प्रवद्धन विकास समिती |url=http://mithilajanakpur.gov.np/ |accessdate=2017-09-02 |archive-date=2020-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930163144/http://mithilajanakpur.gov.np/ |dead-url=yes }}</ref>
पहिल सहस्राब्दी पाठ कऽ अनुसार शतपथ ब्राह्मण, मैथिल राजा माथव विदेघा अपन पुजारी गोतम राहुगानाक नेतृत्वमे सदानिरा ([[गण्डकी नदी]]) कऽ पार करि लेलक आ राजधानी कऽ रूपमे जनकपुरक संग विदेह राज्यक स्थापना केलक।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com.np/books?id=g6inYJea_ggC&pg=PA403&dq=M%25C4%2581thava+Videgha&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=M%25C4%2581thava%2520Videgha&f=false |title=Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, Their Religion and Institutions: Inquiry whether the Hindus are of Trans-Himalayan origin, and akin to the western branches of the Indo-European race. 2d ed., rev. 1871 |date=1871 |publisher=Trübner |language=en}}</ref> गौतमा राहुगना [[ऋग्वेद]]क कयन भजन रचित केनए छल तहि लेल ई घटनासभ पक्का [[वैदिक सभ्यता]]क समय भेल होइत।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com.np/books?id=V0xmAAAAMAAJ&q=Mithila&dq=Mithila&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiBv8mlkIbWAhURUI8KHdfvC1QQ6AEIRTAI |title=The Genealogies and Genealogists of Mithila: A Study of the Panji and the Panjikars |last=Jha |first=Ugra Nath |date=1980 |publisher=Kishor Vidya Niketan |language=en}}</ref>
[[बौद्ध धर्म]]क संस्थापक [[गौतम बुद्ध]] आ [[जैन धर्म]]क २४हम आ अन्तिम तीर्थङ्कर, वर्धामान महावीर, जनकपुरमे रहैत छल। ई क्षेत्र पहिल सहस्राब्दी कऽ समय मिथिला इतिहासक लेल महत्वपूर्ण केन्द्र छल।
==यातायात==
[[File:Panorama of Janakpurdham Railway Station, Nepal.jpg|thumb|450px|centre|जनकपुरधाम रेलवे स्टेशन, नेपाल के पैनोरमा दृश्य]]
==भूगोल==
==मौसम==
ठण्डी मौसममे जनकपुरक तापक्रम १०-१८ डिग्री सेन्टिग्रेड होइत अछि तँ गर्मी मौसममे ३०–४२.३ डिग्री सेन्टिग्रेड तापक्रम होइत अछि।<ref>{{Citation |title=Janakpur Monthly Climate Averages |url=https://www.worldweatheronline.com/janakpur-weather-averages/np.aspx |accessdate=2017-09-02}}</ref>
{{Weather box
|location = जनकपुर विमानस्थल (१९८१-२०१०)
|metric first = Yes
|single line = Yes
|Jan high C = 22.2
|Feb high C = 26.0
|Mar high C = 31.2
|Apr high C = 34.8
|May high C = 34.6
|Jun high C = 34.1
|Jul high C = 32.5
|Aug high C = 32.7
|Sep high C = 32.3
|Oct high C = 31.7
|Nov high C = 29.3
|Dec high C = 25.1
|year high C = 30.5
|Jan mean C = 15.6
|Feb mean C = 18.6
|Mar mean C = 23.4
|Apr mean C = 27.7
|May mean C = 29.3
|Jun mean C = 30.0
|Jul mean C = 29.3
|Aug mean C = 29.6
|Sep mean C = 28.8
|Oct mean C = 26.8
|Nov mean C = 22.5
|Dec mean C = 18.0
|year mean C = 25.0
|Jan low C = 9.1
|Feb low C = 11.3
|Mar low C = 15.5
|Apr low C = 20.6
|May low C = 24.0
|Jun low C = 25.9
|Jul low C = 26.1
|Aug low C = 26.4
|Sep low C = 25.3
|Oct low C = 22.0
|Nov low C = 15.7
|Dec low C = 10.9
|year low C = 19.4
|precipitation colour= green
|Jan precipitation mm = 11.7
|Feb precipitation mm = 11.4
|Mar precipitation mm = 11.5
|Apr precipitation mm = 52.2
|May precipitation mm = 128.3
|Jun precipitation mm = 238.7
|Jul precipitation mm = 487.6
|Aug precipitation mm = 339.4
|Sep precipitation mm = 197.5
|Oct precipitation mm = 63.9
|Nov precipitation mm = 1.9
|Dec precipitation mm = 8.4
|year precipitation mm = 1552.5
|source 1= नेपाल मौसम पूर्वानुमान विभाग<ref>[http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/880251189NORMAL%20FILE.pdf Department of Hydrology and Meteorology 2014].</ref>
|date=February 2016
}}
{{-}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist|2}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commonscat|Janakpur|जनकपुर}}
* [https://web.archive.org/web/20220109071637/https://www.janakpurmun.gov.np/ जनकपुर उपमहानगरपालिका]
==एहो सभ देखी==
{{नेपालक पैग शहरसभ}}
{{धनुषा जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:नेपालक उपमहानगरपालिकासभ]]
[[श्रेणी:विकिथन-१ में बनाएल वा सुधारल लेखसभ]]
[[श्रेणी:नेपालक मुख्य शहरसभ]]
[[श्रेणी:मिथिला]]
mtj1vanwha8eqrclr2gusvpu7r02wfo
मनिला
0
8308
282113
278833
2026-11-08T05:10:43Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282113
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = मनिला <br> Manila
|native_name = ''Maynilà ''
|native_name_lang = fil
|nickname = <br />पेरिस अफ एसिया<ref>{{cite web |url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00D1FFE345C1B7B93C7A91789D85F418485F9 |title= 'PEARL OF ORIENT' STRIPPED OF FOOD; Manila, Before Pearl Harbor, Had Been Prosperous—Its Harbor One, of Best Focus for Two Attacks Osmeña Succeeded Quezon |date=5 February 1945 |publisher=New York Times |quote=Manila, modernized and elevated to the status of a metropolis by American engineering skill, was before Pearl Harbor a city of 623,000 population, contained in an area of fourteen square miles. |deadurl=no |accessdate=3 March 2014}}</ref>
|settlement_type = [[राजधानी शहर]]
|motto = ''Forward Ever, Backward Never''
|image_skyline = {{PH wikidata|image_skyline}}
|image_caption = मनिलाक धरोहरसभक दृश्य
|image_flag = {{PH wikidata|image_flag}}
|flag_size = 120x80px
|image_shield = Arms_of_the_Seal_of_Manila,_Philippines.svg
|shield_size = 110x90px
|shield_type = Emblem
|image_seal = Ph seal ncr manila.svg
|seal_size = 100x80px
|image_map = {{PH wikidata|image_map}}
|map_caption = मेट्रो मनिलामे स्थान
|pushpin_map = Philippines
|pushpin_label_position = left
|pushpin_map_caption = फिलिपिन्समे स्थान
|coordinates_wikidata = yes
|coordinates_display = title,inline
|coordinates_region = PH
|subdivision_type = [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रसभक सूची|देश]]
|subdivision_name = {{PH wikidata|country}}
|subdivision_type1 = [[फिलिपिन्सक क्षेत्रसभ|क्षेत्र]]
|subdivision_name1 = [[मेट्रो मनिला|राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र]]
|subdivision_type2 = जिला
|subdivision_name2 = मनिलाक १ सँ ६ जिलासभ
|parts_type = बाराङ्गेज
|parts_style = para
|p1 = ८९६
|government_footnotes = <ref>{{cite web |url=http://www.dilg.gov.ph/cities.php |title=Cities |publisher=Department of the Interior and Local Government |location=Quezon City, Philippines |accessdate=30 November 2012 |archive-date=9 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309004634/http://dilg.gov.ph/cities.php |dead-url=yes }}</ref>
|government_type = मेयर परिषद
|leader_title1 = मेयर
|leader_name1 = जोसेफ एजेरसितो एसट्रादा
|leader_title2 = उप मेयर
|leader_name2 = फ्रान्सिस्को दोमागोसो
|leader_title3 = प्रतिनिधीसभ
|leader_name3 = बेन्जामिन असिलो
|leader_title4 = शहर परिषद
|leader_name4 = एमेस्तो जुनियर
|established_title = ब्रुनेली साम्राज्य
|established_date = १५००
|established_title1 = स्पेनी मनिला
|established_date1 = जुन २४, १५७१
|area_magnitude =
|total_type = शहर
|area_footnotes = <ref name=totalareainfo>{{cite web |title=Manila City Profile |url=http://www.futurarc.com/index.cfm/projects-2013/2013-manila-city-profile/ |publisher=FuturArc |accessdate=29 January 2015 |archive-date=20 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150120143632/http://www.futurarc.com/index.cfm/projects-2013/2013-manila-city-profile/ |url-status=dead }}</ref><ref name=nscblist>{{cite web |title=List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |work=PSGC Interactive |publisher=National Statistical Coordination Board |accessdate=24 April 2014 |location=Makati City, Philippines |archive-date=29 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |dead-url=yes }}</ref>
|area_total_km2 = 38.55
|area_land_km2 = 24.98
|area_water_km2 =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 = 1474.82
|area_metro_km2 = 638.55
|population_as_of = २०१०
|population_footnotes = <ref name="2010 census">{{cite web |url = http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/National%20Capital%20Region.pdf|title = Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of May 1, 2010|work = 2010 Census of Population and Housing|publisher = National Statistics Office of the Republic of the Philippines|accessdate = 6 April 2012}}</ref>
|population_note =
|population_total = 1652171
|population_density_km2 = 42858
|population_metro = 11855975
|population_density_metro_km2 = 18567
|population_urban = 22710000<ref>{{cite web|title=Demographia World Urban Areas PDF (March 2013)|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|publisher=Demographia|accessdate=24 November 2013}}</ref>
|population_density_urban_km2 = 15400
|population_demonym = मनिलेनो
|timezone = [[फिलिपिनी प्रमाणिक समय|पियसटी]]
|utc_offset = +८
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|elevation_footnotes =
|elevation_m = 16.0
|postal_code_type = जिप कोड
|postal_code = ०९०० सँ १०९६
|area_code_type = क्षत्रीय कोड
|area_code = {{PH wikidata|area_code}}
|website = {{PH wikidata|website}}
|footnotes =
}}<!-- Infobox ends -->
'''मनिला''' [[फिलिपिन्स]]क सांस्कृतिक विविधताक परिदृश्य भेल शहर तथा देशक राजधानी छी । मनिला फिलिपिन्सक १६ शहरसभमे सँ एक तथा राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र छी ।<ref>{{Cite web|title = GaWC - The World According to GaWC 2012|url = http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2012t.html|website = www.lboro.ac.uk|accessdate = 2015-11-29|archive-date = 2014-03-20|archive-url = https://web.archive.org/web/20140320212149/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2012t.html|url-status = dead}}</ref>ई शहर [[मनिला खाडी]]क पूर्व भागमे अवस्थित अछि ।
मनिला फिलिपिन्सक दोसर सबसँ बेसी जनसङ्ख्या भेल शहर छी । सन् २०१० कऽ जनगणना अनुसार मनिलाक जनसङ्ख्या १६,५२,१७१ अछि । <ref name="2010 census2">{{cite web |url = http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/National%20Capital%20Region.pdf|title = Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of May 1, 2010|work = 2010 Census of Population and Housing|publisher = National Statistics Office of the Republic of the Philippines|accessdate = 6 April 2012}}</ref> मनिला विश्वक सबसँ बेसी जनघनत्व (१,७१,३०० व्यक्ति प्रति वर्ग किमी) भेल शहरसभमे सँ एक छी । <ref>{{Cite web|title = Manila Population 2015 - World Population Review|url = http://worldpopulationreview.com/world-cities/manila-population/|website = worldpopulationreview.com|accessdate = 2015-11-29|archive-url = https://web.archive.org/web/20151201174055/http://worldpopulationreview.com/world-cities/manila-population/|archive-date = 2015-12-01|dead-url = yes}}</ref>
==इतिहास==
{{stub}}
==सन्दर्भ सामग्री==
{{reflist}}
==बाह्य लिङ्कसभ==
{{Sister project links| wikt=no | commons=Category:Manila | b=no | n=Category:Manila | q=no | s=no | v=no | voy=Manila | species=no | d=q1461 |display=मनिला}}
* [http://manila.gov.ph/ आधिकारिक वेबसाइट मनिला]
==एहो सभ देखु==
{{क्षेत्रक आधारमें एसियाक राजधानीसभ}}
[[श्रेणी:एसियाक राजधानी सहरसभ]]
4fo3l7g4xvuhuwdy1eadkoh1ntj23lt
बिबिसी
0
9050
282104
280309
2026-11-08T04:30:29Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282104
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
| name = ब्रिटिश ब्रोडकास्टिङ कर्पोंरेशन (बिबिसी)
| logo = [[File:BBC Logo 2021.svg|200px]]
| caption = २०२१ से प्रयुक्त लोगो
| type = [[सरकारी स्वामित्वक निगम]], [[सार्वजनिक प्रसारण]]
| predecessor = [[ब्रिटिश ब्रोडकास्टिङ कम्पनी]]
| successor =
| foundation = {{Start date|df=yes|1927|01|01}}
| founder = [[जोन रिथ]] ([[मुख्य निर्देशक]]) <br />[[जर्ज भिलियर्स]] (प्रबन्धक)
| defunct =
| location_city = लण्डन, इङ्ल्याण्ड
| location_country = संयुक्त अधिराज्य
| locations =
| area_served = विश्वव्यापी
| key_people =
| industry = प्रसारण
| products =
| services = [[बिबिसी टेलिभिजन|टेलिभिजन]], [[बिबिसी रेडियो|रेडियो]], [[बिबिसी अनलाइन|अनलाइन]]''
| revenue =
| operating_income =
| net_income =
| aum =
| assets =
| equity =
| owner = द क्राउन (सार्वजनिक स्वामित्व)
| num_employees =
| parent =
| divisions =
| subsid =
| homepage = {{URL|1=http://www.bbc.co.uk/|2=bbc.co.uk}}
| footnotes =
| intl =
}}
'''बिबिसी''' अर्थात '''ब्रिटिश ब्रोडकास्टिङ कर्पोंरेशन''' ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]: British Broadcasting Corporation, BBC) दर्शक-सङ्ख्याक आधारमे विश्वक सबसँ पैग [[प्रसारण]] संस्था छी । बिबिसीक लेल [[संयुक्त अधिराज्य]]भितरमे २६,००० कर्मचारी अछि आ एकर बजेट ४ अरब [[पाउण्ड स्टर्लिंङ]] अर्थात ७.८ अरब अमेरिकी [[डलर]]सँ बेसी अछि <ref name="AboutBBC">{{cite web|title=About the BBC – What is the BBC|publisher=BBC Online|url=http://www.bbc.co.uk/info/purpose/what.shtml|accessdate=23 September 2010|archive-date=16 January 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100116202334/http://www.bbc.co.uk/info/purpose/what.shtml|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite book | last = फार | first = सूजन | coauthors = क्राउस, एलिस (सम्पादकसभ) | title = मीडिया एण्ड पलिटिक्स इन जापान | year = 1996 | publisher = यूनिभर्सिटी अफ हवाई प्रेस | id = आइएसबीएन 0824817613 | pages = p.5}}</ref>। बिबिसीक मुख्यालय [[लण्डन|लन्डन]]मे अछि आर एकर मुख्य काम [[संयुक्त अधिराज्य]], च्यानल आइल्याण्ड आर आइल अफ म्यानमे सार्वजनिक प्रशारण करनाए अछि । ब्रिटिश राजकीय घोषणा अनुसार प्रशारणक निम्ति सञ्चालित<ref name="crown">{{cite news|author=Andrews, Leighton|title=The handbook of public affairs|url=https://archive.org/details/handbookofpublic0000unse_p6f7|chapter=A UK Case: Lobbying for a new BBC Charter|pages=[https://archive.org/details/handbookofpublic0000unse_p6f7/page/247 247]–48|editor1=Harris, Phil|editor2=Fleisher, Craig S.|publisher=SAGE|year=2005|isbn=9780761943938}}</ref> ई एक स्वायत्त सार्वजनिक प्रशारक छी <ref name="AboutBBC1">{{cite web |title=BBC website: ''About the BBC – What is the BBC'' |url=http://www.bbc.co.uk/info/purpose/what.shtml |accessdate=14 June 2008 |archive-date=16 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116202334/http://www.bbc.co.uk/info/purpose/what.shtml |dead-url=yes}}</ref>। एकर मुख्य आयस्रोत [[बेलायत]]क प्रत्येक टेलिभिजन-मालिकसभसँ अनिवार्य उठाबल जाएवाला बार्षिक कर छी<ref name="TrustAR">{{cite web|title=BBC Annual Report & Accounts 2008/9: FINANCIAL PERFORMANCE|url=http://www.bbc.co.uk/annualreport/trust/overview/finan_perf.shtml|accessdate=12 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091030072751/http://www.bbc.co.uk/annualreport/trust/overview/finan_perf.shtml|archivedate=30 October 2009|dead-url=yes}}</ref><ref name="TVLic">{{cite web |title=TV Licensing: ''Legislation and policy'' |url=http://www.tvlicensing.co.uk/about/legislation-and-policy-AB9/#link1 |accessdate=12 February 2010 |archive-date=29 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100129041323/http://www.tvlicensing.co.uk/about/legislation-and-policy-AB9#link1 |dead-url=yes }}</ref>।
==इतिहास==
बिबिसीी केरऽ स्थापना रॉयल चार्टर के तहत करलऽ गेलऽ छै आरू डिजिटल, संस्कृति, मीडिया आरू खेल केरऽ राज्य सचिव के साथ अपनऽ समझौता के तहत संचालित होय छै । एकरऽ काम क॑ मुख्य रूप स॑ वार्षिक टेलीविजन लाइसेंस शुल्क स॑ वित्त पोषित करलऽ जाय छै, जे लाइव टेलीविजन प्रसारण आरू आईप्लेयर कैच-अप क॑ प्राप्त करै या रिकॉर्ड करै लेली कोनो भी प्रकार के डिवाइस के इस्तेमाल करै वाला सब ब्रिटिश घरऽ, कंपनी आरू संगठनऽ स॑ लेलऽ जाय छै । ई शुल्क ब्रिटिश सरकार द्वारा निर्धारित करलऽ जाय छै, जेकरा प॑ संसद न॑ सहमत छै,[8] आरू एकरऽ उपयोग बीबीसी केरऽ रेडियो, टीवी आरू ऑनलाइन सेवा लेली करलऽ जाय छै जे यूके केरऽ देश आरू क्षेत्रऽ क॑ कवर करै छै।
१ अप्रैल २०१४ स॑ ई बीबीसी वर्ल्ड सर्विस (१९३२ म॑ बीबीसी एम्पायर सर्विस के नाम स॑ शुरू करलऽ गेलऽ) क॑ भी वित्तपोषण करलकै, जे २८ भाषा म॑ प्रसारण करै छै आरू अरबी आरू फारसी म॑ व्यापक टीवी, रेडियो आरू ऑनलाइन सेवा प्रदान करै छै ।
== विभाजन ==
* बिबिसी टेलीविजन<ref name="v180">{{cite web | title=Learn more about what we do | website=BBC Home | date=10 January 2025 | url=https://www.bbc.com/aboutthebbc | access-date=12 June 2025}}</ref>
* बिबिसी स्पोर्ट
* बिबिसी रेडियो
* बिबिसी न्यूज
* बिबिसी ऑनलाइन
* बिबिसी साउंड्स
* बिबिसी मौसम
* बिबिसी संगीत
* बिबिसी अंग्रेजी क्षेत्र
* बिबिसी स्कॉटलैंड
* बिबिसी साइमरू वेल्स
* बिबिसी उत्तरी आयरलैंड
* बिबिसी उत्तर
* बिबिसी बाइटसाइज
* बिबिसी स्टूडियो
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commonscat|BBC|बिबिसी}}
[[श्रेणी:बिबिसी]]
[[श्रेणी:लण्डनमे अवस्थित कम्पनीसभ]]
8pm83iicx3541paccq2wi4h8jauqdlz
टिया बाजपेई
0
10035
282075
262963
2026-11-08T02:38:42Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282075
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = टिया बाजपेई
| image = Tia.Bajpai.jpg
| image_caption =
| birth_name = ट्विंकल बाजपेई<ref name=TOI>[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-07/news-interviews/29483447_1_vikram-bhatt-hindi-film-tamil The name is Tia Bajpai not Twinkle – The Times of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203055830/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-07/news-interviews/29483447_1_vikram-bhatt-hindi-film-tamil |date=2013-12-03 }}. Articles.timesofindia.indiatimes.com (7 May 2011). Retrieved on 2016-02-14.</ref>
| birth_date = {{Birth date and age|1985|02|22}}<ref name="koim_TiaB">{{Cite web| title = Tia Bajpai's Biography| work = koimoi.com| accessdate = 4 March 2016| url = http://www.koimoi.com/actress/tia-bajpai/}}</ref>
| birth_place = [[लखनऊ]], [[उत्तर प्रदेश]]
| death_date =
| death_place =
| spouse =
| occupation = [[अभिनेत्री]], [[गायिका]]
| religion =
| residence = मुम्बई, भारत
| nationality = [[भारत|भारतीय]]
}}
'''टिया बाजपेई''' एक भारतीय चलचित्र, टेलिभिजन अभिनेत्री छी साथे ओ एक दक्ष गायिका सहो छी ।<ref>Menon, Neelima. (18 December 2013) [http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/Tia-Bajpais-Bollywood-Journey-Begins/2013/12/18/article1951012.ece Tia Bajpai's Bollywood Journey Begins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131221012645/http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/Tia-Bajpais-Bollywood-Journey-Begins/2013/12/18/article1951012.ece |date=2013-12-21 }}. The New Indian Express. Retrieved on 2016-02-14.</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/fitness/Tia-Bajpai-talks-about-her-fitness-mantras/articleshow/18556571.cms Tia Bajpai talks about her fitness mantras – Times of India]. Timesofindia.indiatimes.com (18 February 2013). Retrieved on 2016-02-14.</ref> टियाक जन्म भारतक उत्तर प्रदेशक [[लखनऊ]] सहरमे भेल अछि । ओ सन् २००५ क सांगीतिक कार्यक्रम सा रे गा मा पा क फाइनलिस्ट सहो भ गेल अछि । टियाल अपन अभिनय करियरक सुरुवात विक्रम भट्टक चलचित्र '''हन्टेड ३ डी'''सँ करने अछि ।<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Tia-Bajpai-tries-comedy-with-Bankey-Ki-Crazy-Baarat/articleshow/44003444.cms Tia Bajpai tries comedy with 'Bankey Ki Crazy Baarat' – Times of India]. Timesofindia.indiatimes.com (1 October 2014). Retrieved on 2016-02-14.</ref><ref>[http://www.mid-day.com/entertainment/2011/aug/220811-aftab-shivdasani-1920-evil-returns-bollywood-first-horror-project.htm Aftab Shivdasani signs his first horror movie]. Mid-day.com (22 August 2011). Retrieved on 2016-02-14.</ref>
==सन्दर्भ समाग्रीसभ==
{{reflist}}
==वाह्य जडीसभ==
{{commons category|Tia Bajpai|टिया बाजपेई}}
* {{IMDb name|4410856}}
* {{Bollywood Hungama|46025}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]]
di034kkqu6wylm3qir2gcq4tku9ra1r
रामसार क्षेत्र
0
11295
282131
281633
2026-11-08T06:18:34Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282131
wikitext
text/x-wiki
एक रामसर क्षेत्र [[रामसर सम्मेलन]]क तहत अन्तर्राष्ट्रिय महत्वक नामाङ्कित एक आर्द्रभूमि क्षेत्र छी । <ref name=ramsarhome>[http://www.ramsar.org Ramsar.org homepage] . accessed 03.10.2016.</ref>
आर्द्रभूमि क्षेत्र उपर सम्मेलन, जे [[रामसार सम्मेलन]]क रुपमे जानल जाएत अछि एक अन्तर-सरकारी पर्यावरण सन्धि [[युनेस्को]]द्वारा सन् १९७१ मे स्थापित कएल गेल, आर सन् १९७५ मे अस्तित्वमे आएल । ई आर्द्रभूमि क्षेत्र संरक्षणक सम्बन्धमे राष्ट्रीय कार्य आ अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग देबमे अपन संसाधनसभक सतत उपयोग प्रदान करैत अछि ।<ref name=ramsarhome/>
==रामसार क्षेत्र सूची==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{Reflist|30em}}
==बाह्य जडीसभ==
*[https://rsis.ramsar.org/?pagetab=1 Ramsar Sites Information Service.org: Official '''List of all Ramsar Sites''' website] — ''via Ramsar Sites Information Service''.
*https://web.archive.org/web/20200813183131/https://rsis.ramsar.org/ris-search/?f%5B0%5D=pictureAvailable_b%3Atrue&pagetab=1 Ramsar Sites Information Service.org: — images of Ramsar Sites]
*[http://www.ramsar.org Ramsar.org: Ramsar Convention website]
[[श्रेणी:रामसर क्षेत्र]]
2yfhtpkpn9ed3f0qgxn86j8bpy7pj9a
मुद्रा
0
11478
282122
279795
2026-11-08T05:43:05Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282122
wikitext
text/x-wiki
'''मुद्रा''' ओ बस्तु अथवा लिखत छी जेकरा बिनिमय माध्यमक रूपमा प्रयोग कएल जाएत अछि आ बस्तु तथा सेवाके भुक्तानी तथा ऋण मोचनक लेल सामाजिक तथा कानूनी रूप सँ स्वीकार कएल जाएत अछि।<ref>{{cite book |title=The Economics of Money, Banking, and Financial Markets (Alternate Edition) |url=https://archive.org/details/economicsofmoney0000mish |last=Mishkin |first=Frederic S. |authorlink=Frederic Mishkin|year= 2007|publisher=Addison Wesley |location=Boston |isbn=0-321-42177-9 |page=[https://archive.org/details/economicsofmoney0000mish/page/8 8] }}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=MDU-NTEJziMC&pg=PA47 ''What Is Money?''] By John N. Smithin. Retrieved July-17-09.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_M000217&edition=current&q=money&topicid=&result_number=5 |title=money : The New Palgrave Dictionary of Economics |work=The New Palgrave Dictionary of Economics |accessdate=18 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619234435/http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_M000217&edition=current&q=money&topicid=&result_number=5 |archive-date=19 June 2017 |dead-url=yes}}</ref>धातुसँ बनल सिक्का वा रूपैयाँ पैसाके मात्र मुद्रा कहैक चलन अछि।<ref name="mankiw">{{cite book |title=Macroeconomics |url=https://archive.org/details/macroeconomics0000mank |last=Mankiw |first=N. Gregory |authorlink=N. Gregory Mankiw |year=2007 | edition=6th |pages=[https://archive.org/details/macroeconomics0000mank/page/22 22]–32|chapter=2|publisher=Worth Publishers |location= New York |isbn=0-7167-6213-7 }}</ref><ref name="greco">Vclick. ''Tiền chính là chìa khóa giải quyết mọi khó khăn trong cuộc sống''. [https://vayonline.vclick.vn/tien-chinh-la-chia-khoa-giai-quyet-moi-kho-khan-trong-cuoc-song Tiền - Chìa khóa giải quyết khó khăn]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==इतिहास==
[[File:BMC 06.jpg|thumb|right|६४० इशापूर्व लिडियाक प्रथम सिक्का]]
मुद्राके ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]मे: Money) कहल जाएत अछि। मनी ''Money'' [[शब्द]] [[ल्याटिन भाषा]]क मोनेटा ''Moneta'' [[शब्द]] सँ बनल अछि। रोममे स्वर्गक देवीके मोनेटा ''Moneta'' कहल जाएत अछि। सभसँ पहिने सिक्का मोनेटा देवीक मन्दिरमे बनेलाक मुद्राके ''मोनेटा'' कहल गेल आ बादमे ''मनी'' कहल जाए लागल।
==परिभाषा==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{सन्दर्भसूची}}
==बाह्य जडीसभ==
* {{Commons and category-inline|Money|मुद्रा}}
* {{Wikiquote-inline|Money|मुद्रा}}
* {{Wiktionary-inline|Money|मुद्रा}}
[[श्रेणी:अर्थशास्त्र]]
[[श्रेणी:मुद्रा|*]]
fgbk07zn070zalxoz91jq9kl0nbt972
भानुभक्त आचार्य
0
11935
282109
247268
2026-11-08T04:50:27Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282109
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = भानुभक्त आचार्य
| image = Statue of Bhanubhakta Acharya at Chundi Ramgha Cropped.jpg
| caption = भानुभक्त आचार्यक जन्मस्थान चुन्धी, [[रम्घा|रम्घामे]] रहल भानुभक्तक शालिक
| birth_date = १८१४ (१८७१ [[विक्रम सम्वत|वि.सं.]])
| birth_place = चुँदी रम्घा, [[तनहुँ जिला|तनहुँ]], [[नेपाल]]
| death_date = १८६८ (१९२५ [[विक्रम सम्वत|वि.सं.]])
| death_place = सेतीघाट, तनहुँ
| occupation = [[कवि]]
}}
'''भानुभक्त आचार्य''' (वि.सं. १८७१ असार २९ – वि.सं. १९२५ आसिन ६)<ref name = "himalayatimes">[http://himalayatimes.com.np/%E0%A4%AC%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%83%E0%A4%A4_newsMjA5.html"भानु जयन्ती मनाइँदै : हिमालय टाईम्स"]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाली साहित्यक प्राथमिक कालक प्रतिनिधि कवि छी । ओ [[वाल्मीकि रामायणक]] अनुवादकक रुपमे प्रख्यात अछि । मोतिराम भट्ट हुनका पहिल बेर नेपाली भाषाक [[आदिकवि]]क उपाधि देनए छल ।<ref>{{Cite web |url=http://gorkhapatra.org.np/mag/muna.detail.php?article_id=357&cat_id=28 |title=आदिकवि भानुभक्त आचार्य: मुना, असार २०६७ |access-date=2016-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719211701/https://gorkhapatra.org.np/mag/muna.detail.php?article_id=357&cat_id=28 |archive-date=2024-07-19 |dead-url=yes}}</ref>। ओ [[प्रश्नोत्तर]] (वि.सं. १९१० ), [[भक्तमाला]] (वि.सं. १९१०), [[बधूशिक्षा|वधूशिक्षा]] (वि सं १९१९) <ref name = "himalayatimes" /> लगायतका कृतिसभ लिखने छल । हुनकर पाण्डुलिपिके सङ्ग्रह करि [[मोतिराम भट्ट]] पुस्तकारमे प्रकाशित करलाकबाद ओ नेपाली साहित्यमे चिन्हल गेल छल ।
==जीवनी==
भानुभक्तक जन्म [[धनञ्जय आचार्य]] आ धर्मावतीदेवीक पुत्रक रूपमे [[तनहुँ जिला|तनहूँ]]क [[रम्घा]]मे [[विक्रम सम्वत]] १८७१ असार २९ गते भेल छल <ref name = "gorkhapatra">{{Cite web |url=http://www.gorkhapatra.org.np/detail.gopa.php?article_id=21134&cat_id=18 |title=गोरखापत्र |access-date=2016-07-13 |archive-date=2011-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920212046/http://www.gorkhapatra.org.np/detail.gopa.php?article_id=21134&cat_id=18 |dead-url=yes }}</ref>। दादा श्रीकृष्ण आचार्य सँ शिक्षा ग्रहण केनए छल ।
==चित्र दिर्घा==
<gallery>
File:Statue of Bhanubhakta Acharya at Chundi Ramgha 01.jpg|चुदि [[रम्घा]]मे रहल भानुभक्त अाचार्यके शालिक
File:Bhanu salik Nepal Academy5.JPG|भानु शालिक नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमे
File:Aadikavi Bhanubhakta Acharya.jpg|भानुभक्त अाचार्य अर्धकदके शालिक, दरवार हाइस्कुल काठमाडौँ
File:Bhanubhakta letter.jpg|भानुभक्त अाचार्य लिखल चिठी बेटालेल संवत् १९१५
File:Bhanubhakta_statue.JPG|390x390px|दार्जिलिङमे रहल भानुभक्त आचार्यके शालिक
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्री ==
{{reflist}}
==बाह्य लिङ्कसभ==
{{commonscat|Bhanubhakta Acharya|भानुभक्त आचार्य}}
* [http://www.pustakalaya.org/view.php?pid=Pustakalaya:2484 आदिकवि भानुभक्त (पटकथा)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111201123902/http://pustakalaya.org/view.php?pid=Pustakalaya:2484 |date=2011-12-01 }}
* [http://www.majheri.com/taxonomy/term/90 भानुभक्त आचार्यक रचनासभ (मझेरी डट कममे)]
{{नेपालक राष्ट्रिय विभूतिसभ}}
{{नेपाली भाषाक साहित्यकारसभ}}
[[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारसभ]]
[[श्रेणी:नेपाली कविसभ]]
[[श्रेणी:कवि]]
lt3hlvjm88ex163tyxkh2t6nqc7yb1d
चेन्नई
0
12010
282066
244308
2026-11-08T02:02:13Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282066
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Indian Jurisdictions
|native_name = चेन्नई (मद्रास)</br>சென்னை
|type = महानगर
|type_2 = राजधानी
|latd=13.09 |longd=80.27
|locator_position = left
|skyline = Chennai Central .jpg
|skyline_caption = [[चेन्नई सेन्ट्रल]] स्टेशन
|state_name = तमिल नाडु
|district = • [[चेन्नई जिला|चेन्नई]]<br /> • [[कान्चिपुरम जिला|कान्चिपुरम]]<br /> • [[तिरुवल्लुर जिला|तिरुवल्लुर]]
|leader_title_1 = [[महापौर]]
|leader_name_1 = एम सुब्रह्मण्यम
|leader_title_2 = नगर निगम आयुक्त
|leader_name_2 = राजेश लखोनी
|altitude = 6
|population_total = ४३ लाख
|population_as_of = 2001
|population_rank = 4th
|population_metro = ८०.५ लाख
|population_metro_as_of = 2009
|population_metro_rank = चारिम
|population_density = 14350
|area_total = 181.06
|area_total_cite =<ref name="total_area">{{cite web |url=http://www.jnnurm.nic.in/toolkit/CDP_CHENNAI.PDF |format=PDF |title=Development Plan for Chennai Metropolitan Area |publisher=Govt. of India |pages=p.1 |month=April |year=2006 |accessdate=2007-09-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226213256/http://www.jnnurm.nic.in/toolkit/CDP_CHENNAI.PDF |archivedate=2008-02-26 |dead-url=yes }}</ref>
|area_magnitude = 9
|area_metro = 1180
|area_telephone = 91 44
|postal_code = 600 xxx
|vehicle_code_range = टी एन-01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 09, 10, 20,21,22
|unlocode = INMAA
|website = www.chennaicorporation.gov.in
|seal =
|seal_size =
|seal_caption =
|footnotes =
}}
'''चेन्नई''' ([[तमिल भाषा|तमिल]]: [[wikt:சென்னை|சென்னை]] {{IPA-all|ˈtʃɛnnəɪ}}), [[भारतीय पुनर्नामकरण विवाद|पूर्व नाम]] {{audio|Madras.ogg|'''मद्रास'''}}, [[भारत]]मे [[बङ्गालक खाडी]]क [[कोरोमण्डल तट]]मे रहल [[तमिलनाडु]]क राजधानी तथा भारतक पाँचम पैग सहर तथा तेसर सब सँ बड्का बन्दरगाह छी । एकर जनसङ्ख्या ४३ लाख ४० हजार अछि ।<ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |title=पॉपुलेशन, पॉपुलेशन इन एज ग्रुप ०-६ ऽ लिट्रेट्स ब्य सेक्स – सिटीज़ ऽ टाउन्स |publisher=वेब आर्कीव्स |date= |accessdate=2009-03-03 |archive-date=2004-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |dead-url=yes }}</ref> ई सहर अपन संस्कृति एवं परम्पराक लेल प्रसिद्ध अछि । [[ब्रिटिस सरकार]] १७आम [[शताब्दी]]मे एकटा छोट बस्ती मद्रासपट्ट्नमके बढाए ओकरा प्रधान सहर एवं नौसैनिक अड्डाक रूपमे विकसित कएलक २०आम सताब्दी धरि ई [[मद्रास प्रेसिडेन्सी]]क राजधानी तथा एक प्रमुख प्रशासनिक केन्द्र बनि चुकल छल ।
==इतिहास==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
{{भारतक राज्य आ सङ्घीय राज्य क्षेत्रक राजधानीसभ}}
[[श्रेणी:भारतक महानगरसभ]]
d90ewh29teovdvmcqftmg6pnv5c9nvf
पिया सेनगुप्ता
0
12061
282092
260662
2026-11-08T04:02:35Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282092
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = पिया सेनगुप्ता
| image =
| alt =
| image_size =
| native_name = পিয়া সেনগুপ্ত
| native_name_lang = bn
| birth_date =
| birth_place =
| spouse = [[अनुप सेनगुप्ता]]
| children = बोनी सेनगुप्ता (छोरा)
| occupation = [[अभिनेत्री]]
| known_for = चोरी चोरी मस्तुतो भाई (२००५)<ref>{{cite web|url=http://www.gomolo.com/piya-sengupta-movies-list-popular/10144|title=Top movies of Piya Sengupta|work=gomolo.com|accessdate=2015-09-10|archive-date=2019-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191223153426/http://www.gomolo.com/piya-sengupta-movies-list-popular/10144|dead-url=yes}}</ref><br/>प्रतिद्वन्दी (२०१०)
| years_active =
}}
'''पिया सेनगुप्ता''' ({{lang-bn|পিয়া সেনগুপ্ত}}) एक भारतीय बङ्गाली चलचित्र अभिनेत्री छी ।<ref>{{cite web|url=http://in.bookmyshow.com/person/piya-sengupta/19309|title=Piya Sengupta|work=bookmyshow.com|accessdate=2015-09-10}}</ref>
==फिल्मोग्राफी==
===अभिनेत्री===
* प्रायोसचितो (२०१३)<ref>{{cite web|url=http://www.gomolo.com/piya-sengupta-photos/10144|title=Piya Sengupta pics|work=gomolo.com|accessdate=2015-09-10|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304225700/http://www.gomolo.com/piya-sengupta-photos/10144|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.moviebuff.com/piya-sengupta|title=Piya Sengupta actress|work=moviebuff.com|accessdate=2015-09-10}}</ref>
* तारा (२०१०)<ref>{{cite web|url=http://www.gomolo.com/piya-sengupta-songs-list-by-movies/10144|title=Songs of Piya Sengupta|work=gomolo.com|accessdate=2015-09-10|archive-date=2019-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205202916/http://www.gomolo.com/piya-sengupta-songs-list-by-movies/10144|dead-url=yes}}</ref>
* प्रतिद्वन्दी (२०१०)
* मामा भाग्ने(२००९)<ref>{{cite web|url=http://www.nthwall.com/be/Piya-Sengupta/celebrities/4567101484|title=Piya Sengupta celebritie|work=nthwall.com|accessdate=2015-09-10}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* चोरी चोरी मस्तुतो भाई (२००५)<ref>{{cite web|url=http://foreign.movies.com.pk/people/4399668-piya-sengupta|title=Piya Sengupta|work=movies.com.pk|accessdate=2015-09-10}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* दादर आदेश (२००५)<ref>{{cite web|url=http://www.gomolo.com/piya-sengupta-movies-list-filmography/10144|title=Filmography of Piya Sengupta|work=gomolo.com|accessdate=2015-09-10|archive-date=2012-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120316141839/http://www.gomolo.com/piya-sengupta-movies-list-filmography/10144|dead-url=yes}}</ref>
== सन्दर्भ सामग्रीसभ ==
{{Reflist}}
==वाह्य लिङ्कसभ==
* {{IMDb name|4109346}}
* [http://www.gomolo.com/about-piya-sengupta/10144 पिया सेनगुप्ता] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113720/http://www.gomolo.com/about-piya-sengupta/10144 |date=2016-03-04 }} गोमोलोमे
* [https://web.archive.org/web/20250220154757/http://stage.bengalimovies.org/artist/piya-sengupta पिया सेनगुप्ता] बङ्गाली मुभिजमे
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]]
am8651va5qo2chcnqnan7ew3jt3jbzr
त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
0
12391
282081
269939
2026-11-08T03:03:30Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282081
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox airport
| name = Tribhuvan International Airport
| nativename = त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल
| image = TIA Logo.jpg
| image-width = 250px
| image2 = 2009-03 Kathmandu 10.jpg
| image2-width = 250px
| IATA = KTM
| ICAO = VNKT
<center>{{Location map|Nepal airport|width=250|float=center
|caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10
|label=KTM|position=right
|lat_deg=27|lat_min=41|lat_sec=07|lat_dir=N
|lon_deg=85|lon_min=21|lon_sec=32|lon_dir=E
}}<small>नेपालक नक्सामे विमानस्थल</small></center>
| type = सार्वजनिक
| owner =
| operator = [[नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण]]
| city-served = [[काठमाडौं]], [[नेपाल]]
| location = <!--if different than above-->
| elevation-f = 4390
| elevation-m = 1338
| coordinates = {{coord|27|41|47|N|085|21|32|E|region:NP_type:airport}}
| website = {{URL|http://www.tiairport.com.np}}
| metric-rwy = y
| r1-number = ०२/२०
| r1-length-f = 10007
| r1-length-m = 3050
| r1-surface = [[कङ्क्रिट]]
| footnotes = स्रोत: [[नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण|सिएएएन]] <ref name="CAAN">{{cite web
| url = http://www.caanepal.org.np/tia.htm
| title = Tribhuvan International Airport
| publisher = Civil Aviation Authority of Nepal
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070928132637/http://www.caanepal.org.np/tia.htm
| archivedate = September 28, 2007
| access-date = July 30, 2016
| dead-url = yes
}}</ref> आ डीएएफआइएफ <ref name="WAD">{{WAD|VNKT|source=[[DAFIF]]}}</ref><ref name="GCM">{{GCM|KTM|KTM / VNKT|source=[[DAFIF]]}}</ref>
}}
'''त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल''' नेपालक राजधानी काठमाडौंमे रहल विमानस्थल छी । ई नेपालक प्रमुख आ हाल धरि चालु एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल छी ।
== इतिहास ==
त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल '''गौचरण विमानस्थल'''क नाम सँ बिसं २००६ सँ नागरिक उड्डयन सेवा शुरु केनए छल । बिसं २०१२ मे तत्कालिन राजा महेन्द्र ई विमानस्थलके आधिकारिक रूपमे उद्घाटन करि अपन पिता [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]क नाम सँ नामाकरण करि '''त्रिभुवन विमानस्थल''' राखनाए छल ।
==भौगोलिक अवस्थिति ==
ई विमानस्थल [[काठमाडौं|काठमाडौं महानगरपालिका]]क पूर्वी क्षेत्रक [[चक्रपथ]] सँ बाहर मनहरा नदीक पश्चिममे अवस्थित अछि। ई विमानस्थलक दक्षिण दिस कोटेश्वर, उत्तरमे गौरीघाट आ पश्चिममे चक्रपथ पडैत अछि ।
==विमान सेवासभ तथा उडान==
{{Airport-dest-list
| [[अग्नि एयर]] | भद्रपुर, भैरहवा, बिराटनगर, लुक्ला, पोखरा, तुम्लिङ्गटार <ref>{{cite web | url = http://www.agniair.com/home/schedule.php | title = Flying Schedule | publisher = Agni Air | accessdate = 8 June 2010 | archive-date = 19 November 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091119035810/http://www.agniair.com/home/schedule.php | dead-url = yes }}</ref>
| [[एयर अरेविया]] | सारजाह
| [[एयर एसिया]]|क्वलालम्पुर [१५ जुनबाट शुरु]
| [[एयर चाइना]] | चेङ्दु, ल्हासा
| [[एयर इन्डिया]]| दिल्ली, कोलकाता, बारणासी
| [[अर्कफ्लाई]] | Amsterdam
| [[विमान बंगलादेश]] | ढाका
| [[बुद्ध एअर]] | भद्रपुर, भैरहवा, बिराटनगर, भरतपुर, धनगढी, जनकपुर, नेपालगञ्ज, पोखरा, सिमरा, दिल्ली, लखनऊ, पारो
| [[चाइना इस्टर्न एयरलाईन्स]] | कुङ्मिङ
| [[चाइना साउर्दन एयरलाईन्स]] | ग्वाङ्जोऊ
| [[ड्र्यागन एयर]] | हङकङ
| [[ड्रुक एयर]] | बाग्डोग्रा, दिल्ली, पारो
| [[एतिहाद एयरवेज|इथियाद एयरवेज]] | अबुधाबी
| [[फ्लाईदुबइ]] | दुबई
| [[गुण एयरलाईन्स]] | पोखरा, बिराटनगर, जनकपुर, सिमरा<ref>{{Cite web |url=http://www.gunaairlines.com/about-us/index.php |title=Guna Airlines :: About Us<!-- Bot generated title --> |access-date=2017-03-16 |archive-date=2012-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313194025/http://www.gunaairlines.com/about-us/index.php |dead-url=yes }}</ref>
| [[जिएमजि एयरलाईन्स]] | ढाका
| [[गल्फ एयर]] | बहराईन
| [[जेट एयरवेज]] | दिल्ली, कोलकाता, बम्बई
| [[जेटलाईन]] | दिल्ली
| [[जोर्डन उड्ययन]] | यमन
| [[किङ्गफिसर एयरलाईन्स]] | दिल्ली, कोलकाता, बम्बई
| [[कोरियन एयर]] | सियोल-इन्चेन
| [[नेपाल वायुसेवा निगम]] | बैंकक-सुवर्णभूमी, भोजपुर, चौरझरी, दिल्ली, दोहा, दुबई, हङकङ, कगेलडाँडा, खानीडाँडा, क्वालालम्पुर, लामीडाँडा, लुक्ला, फाप्लु, पोखरा, रुकुमकोट, रुम्जाटार, थामखर्क, तुम्लिङ्टार <ref>{{cite web | url = http://www.nepalairlines.com.np/ajadomsch.htm | title = Schedule Effective from 15 May 2010 to 30 October 2010 | publisher = Nepal Airlines | accessdate = 7 June 2010}}</ref>
| [[ओमान एयर]] | मस्कट
| [[पाकिस्तान एयरलाईन्स]] | इस्लामाबाद, कराँची
| [[कतार एयरवेज]] | दोहा
| [[सिल्क एयर]] | सिंगापुर
| [[सीता एयर|सिता एयर]] | बिराटनगर, Dang, Dhangadhi, Janakpur, Jomsom, Lukla, Pokhara, Tumlingtar <ref>{{cite web | url = http://www.sitaair.com.np/destinations.php | title = Destinations | publisher = Sita Air | accessdate = 6 June 2010 | archive-date = 16 August 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100816064925/http://www.sitaair.com.np/destinations.php | dead-url = yes }}</ref>
| [[स्पाइसजेट]]| Delhi
| [[तारा एयर]] | Bajura, Bharatpur, Dolpa, Jomsom, Jumla, Lamidanda, Lukla, Meghauli, Nepalgunj, Phaplu, Pokhara, Ramechhap, Rara, Rumjatar, Simikot, Surkhet, Tumlingtar<ref>[http://www.taraair.com/ Tara Air | Home<!-- Bot generated title -->]</ref>
| [[थाइ एयरवेज]] | Bangkok-Suvarnabhumi
| [[यूनाइटेड एयरवेज]] | Dhaka
| [[यति एयरलाईन्स]] | Bhadrapur, Bhairahawa, बिराटनगर, Dhangadhi, Janakpur, Nepalgunj, Pokhara<ref>{{cite web | url = http://yetiairlines.com/yeti/page-scheduled-flights | title = Scheduled flights | publisher = Yeti Airlines | accessdate = 6 June 2010 | archive-date = 10 June 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100610065425/http://yetiairlines.com/yeti/page-scheduled-flights | dead-url = yes }}</ref>
}}
त्रिभुवन विमानस्थल सँ उडान करवाला विमानसेवासभ ई सभ अछि।
* [[अष्ट्रीयन एयरलाईन्स]]
* [[एयर इन्डिया]]
* [[ओरीएन्ट थाइ]]
* [[कस्मिक एयर]]
* [[केएलएम]]
* [[बुद्ध एयर]]
* [[सांग्रिला एयर]]
== सन्दर्भ सामाग्रीसभ ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commonscat|Tribhuvan International Airport|त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल}}
* [http://www.caanepal.org.np/tia.htmOfficial नागरिक उड्डयनक आधिकारिक वेबसाइट]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{WAD|VNPK}}
{{Airports in Nepal}}
[[श्रेणी:नेपालक विमानस्थलसभ]]
rcozaal59ewimcoq4edy96karhlctyf
भुत जोलोकिया
0
12832
282111
280314
2026-11-08T04:55:49Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282111
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox cultivar
| name = भुत जोलोकिया </br>Bhut jolokia
| image = BhutJolokia09 Asit.jpg
| image_alt = ताजा भुत जोलोकिया
| origin = [[मणिपुर]], [[भारत]]
| hybrid = ''C. chinense'' × ''C. frutescens''
| module = {{Infobox pepper
| embed = yes
| heat = Exceptionally Hot
| scoville = १०,४१,४२७
}} }}
[[File:30 days plant Bhut jolokia.JPG|thumb|भुत जोलोकियाक ३० दिनक गाछ]]
'''भुत जोलोकिया''' ({{lang-as|ভূূূত-জলকীয়া}}, <small>[[आइपिए]]:</small> [ˈbʱʊt.zɔˌlɔkiˌja]), '''घोस्ट पिपर''', '''घोस्ट चिली''', '''यु-मोरोक''', '''रेड नागा''', '''नागा जोलोकिया''' आ '''विह जोलोकिया'''क नाम सँ सेहो जानल जाइत अछि । ई [[बंगलादेश]]क '''[[नागा मोरिच]]''' सँ बहुतेक नजदिकक सम्बन्ध राखैत अछि आ ई एकदलीय हाइब्रिड '''[[मर्चाई]]''' छी जे [[भारत]]क राज्य [[अरुणाचल प्रदेश]], [[असम]], [[नागाल्यान्ड]] आ [[मणिपुर]]मे कृषि खेति कएल जाइत अछि ।<ref name="bosland">{{cite web |url=http://www.nmsu.edu/~ucomm/Releases/2007/february/hottest_chile.htm |title=NMSU is home to the world's hottest chile pepper |accessdate=2007-02-21 |year=2007 |author=Shaline L. Lopez |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070219124128/http://www.nmsu.edu/~ucomm/Releases/2007/february/hottest_chile.htm |archivedate=2007-02-19 |dead-url=yes }}</ref><ref name="Associated Press">{{cite news |url=http://www.msnbc.msn.com/id/20058096/ |title='Ghost chile' burns away stomach ills - Diet & Nutrition - MSNBC.com: |accessdate=2007-08-05 |agency=Associated Press |year=2007 |archive-date=2007-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070824084545/http://www.msnbc.msn.com/id/20058096/ |dead-url=yes}}</ref> ई [[कयाप्सिकम चिनी]] आ [[क्याप्सिकम फ्रुटिसिन]]क प्रजाति छी ।<ref name="hortscience">{{cite journal |author=Paul W. Bosland and Jit B. Baral |title='Bhut Jolokia'—The World's Hottest Known Chile Pepper is a Putative Naturally Occurring Interspecific Hybrid |journal=Horticultural Science |year=2007 |volume=42 |issue=2 |pages=222–4 |url=http://www.chilepepperinstitute.org/content/files/JolokiaArt.pdf}}</ref>
सन् २००७ मे, [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड]] एकरा विश्वके सभ सँ करु लाल मिर्चाईक रुपमे प्रमाणित केनए छल । ई लाल मिर्चाई [[कोभिल्ले ताप एकाई]]मे १ मिलियन एसएचयु ताप मापन देखेने छल । मुदा, ई मर्चाईके सन् २०११ मे [[इनफिनिटी चिली]] बादमे [[नागा भाइपर पिपर]], सन् २०१२ मे [[ट्रिनिडाड मोरुगा स्कोर्पियन]] आ अखुनका सभ सँ करु मर्चाई [[क्यारोलिना रिपर]] छी जे सन् २०१३ अगस्त ७ के कीर्तिमान अपन नाममे केनए छल ।<ref>{{cite web |url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/1/hottest-chili |title=Hottest Chili |publisher=[[Guinness World Records]] |accessdate=December 26, 2013}}</ref>
==उत्पति==
==चित्र दीर्घा==
<gallery mode=packed>
File:Bhut jolokia 10 Days.JPG|भुत जोलोकियाक १० दिनक पात
File:Bhut jolokia leaf.JPG|भुत जोलोकियाक ३० दिनक पात
File:Bhut jolokia plant 40 days.JPG|भुत जोलोकियाक ४० दिनक पात
File:Naga Jolokia Peppers.jpg
File:BhutJolokia02 Asit.jpg
File:BhutJolokia03 Asit.jpg
File:BhutJolokia04 Asit.jpg
File:BhutJolokia06 Asit.jpg
File:BhutJolokia08 Asit.jpg
File:Peach Bhut Jolokia Ghost Pepper.jpg|भुत जोलोकिया
File:Yellow Bhut Jolokia Ghost Pepper.jpg|पियर भुत जोलोकिया
File:Chocolate Bhut Jolokia Ghost Pepper.jpg|चोकलेट भुत जोलोकिया
File:Purple Bhut Jolokia Ghost Pepper.jpg|भुरा भुत जोलोकिया
File:Red Bhut Jolokia Ghost PepperParadise.org.JPG|लाल भुत जोलोकिया
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{Reflist|30em}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:मर्चाईसभ]]
8n3br76x12odsh6pj8ua5epuwdhugf3
मर्चाई
0
12835
282115
245396
2026-11-08T05:16:49Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282115
wikitext
text/x-wiki
[[File:Large Cayenne.jpg|right|thumb|220px|लाल मर्चाई]]
'''मर्चाई''' क्याप्सिकम वंशक एकदलीय [[फल]] छी, तथा ई [[सोलेनेसी]] कुलक एक सदस्य छी । एकर स्वाद करु होइत अछि । मर्चाईके करु तत्वके क्याप्सिसिन आ ओ वनस्पतिके क्याप्सिकम कहल जाइत अछि । ग्रीक भाषाक डसैवाला वस्तु बुझाबैवाला शब्द सँ ई नाम बनल अछि । मर्चाईके पोर्चुगाली आ स्पेनी अन्वेषकसभ [[एसिया]] महाद्वीप आनैक मान्यता रहल अछि । मर्चाई विभिन्न जातिक होइत अछि । [[युरोप]], [[अमेरिका]] दिस सेयान पेपर कहल जाएवाला सामान्य लम्बा मर्चाई मसालेदार एसियाली पकवानक अभिन्न अङ्ग छी ।<ref>{{Cite web |url=http://www.dcnepal.com/news/news.php?nid=164484 |title=Archive copy |access-date=2016-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305051057/http://www.dcnepal.com/news/news.php?nid=164484 |archive-date=2016-03-05 |dead-url=yes}}</ref> मर्चाईक जन्म स्थान [[दक्षिण अमेरिका]] छी जतय सँ ई पुरा विश्वमे फैलल । मर्चाईक प्रयोग एक औषधिक रूपमे सेहो भऽ रहल अछि ।
==इतिहास==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य लिङ्कसभ==
{{Commonscat|Capsicum|मर्चाई}}
[[श्रेणी:मर्चाईसभ]]
[[श्रेणी:मसालासभ]]
fbyghhow3391i3draef98r7ilvfu09h
रबीन्द्रनाथ टेगोर
0
13144
282127
277684
2026-11-08T06:05:36Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282127
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| name = रवीन्द्रनाथ टेगोर (गुरुदेव)<br><big>রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর</big>
| native_name = রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর
| native_name_lang = bn
| image = Rabindranath Tagore in 1909.jpg
| image_size = 225
| alt = Late-middle-aged bearded man in white robes looks to the left with serene composure.
| caption = टेगोर १९१५मे
| birth_name = रवीन्द्रनाथ टेगोर
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1861|05|07}}
| birth_place = [[कलकत्ता]], [[बङ्गाल प्रान्त]], [[ब्रिटिश भारत]]
| death_date = {{Death date and age|df=yes|1941|08|07|1861|05|07}}
| death_place = कलकत्ता
| occupation = लेखक, चित्रकार
| language = [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]], अङ्ग्रेजी
| nationality = भारतीय
| ethnicity = [[बङ्गाली लोक|बङ्गाली]]
| education =
| alma_mater =
| period =
| genre =
| subject =
| movement = [[सान्दर्भिक आधुनिकता]]
| notableworks = ''[[गीताञ्जलि]]'', ''गोरा'', ''[[द होम एण्ड वर्ल्ड|घरे-बैरे]]'', ''[[जन गण मन]]'', ''[[रवीन्द्र सङ्गीत]]'', ''[[अमर शोनार बङ्गला]]'' (अन्य काजसभ)
| influences = [[लेलोन]], [[हसन राजा]]
| spouse = {{marriage|मृनालिनी देवी|1883|1902}}
| children = ५ बच्चा
| relatives = [[टेगोर परिवार]]
| awards = {{awd|[[साहित्यमे नोबेल पुरस्कार]]|१९१३}}<!-- do not add image icons such as nobel peace, see [[:Template:Infobox writer]] -->
| signature = Rabindranath Tagore Signature.svg
| signature_alt = Close-up on a Bengali word handwritten with angular, jaunty letters.
| portaldisp =
}}
'''रवीन्द्रनाथ टेगोर''' ({{IPAc-en|audio=Tagor.ogg|r|ə|ˈ|b|i|n|d|r|ə|ˈ|n|ɑ:|t|_|ˈ|t|ɑ:|ɡ|ɔr}}; {{IPA-bn|robind̪ro nat̪ʰ ʈʰakur}}), वा '''रवीन्द्रनाथ ठाकुर'''<ref>"Tagore, Sir Rabindranath", in ''Webster's Biographical Dictionary'' (1943), Springfield, MA: G. & C. Merriam.</ref> ([[बङ्गाली भाषा|बङ्गला]]: রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর ''रोबिन्द्रोनाथ ठाकुर'') (७ मई, १८६१ [[कोलकाता]], [[भारत]] – ७ अगस्त, १९४१) विश्वविख्यात [[कवि]], [[साहित्यकार]], [[दार्शनिक]] आ [[भारतीय साहित्य]]क एकमात्र [[नोबेल पुरस्कार]] विजेता छी ।<ref>{{Cite web|last=Hjärne |first=H<!--arald-->.|publication-date=10 December 1913|year=1913|title=The Nobel Prize in Literature 1913: Rabindranath Tagore—Award Ceremony Speech|publisher=[[Nobel Foundation]]|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/press.html|accessdate=17 September 2011<!--|quote=Tagore's ''Gitanjali: Song Offerings'' (1912), a collection of religious poems, was the one of his works that especially arrested the attention of the selecting critics.-->}}</ref> [[बङ्गला साहित्य]]क माध्यम सँ भारतीय सांस्कृतिक चेतनामे नव जान फुकैवाला एक युगद्रष्टा छल । ओ [[एसिया]]क प्रथम [[नोबेल पुरस्कार]] सम्मानित व्यक्ति छी । टेगोर विश्वक एकमात्र एहन साहित्यकार छी जेकर दू रचना दू अलग अलग देशक राष्ट्रगान बनल । [[भारत]]क [[राष्ट्रिय गान|राष्ट्र-गान]] [[जन गण मन]] आ [[बंगलादेश]]क [[राष्ट्रिय गान]] [[आमार सोनार बाङ्गला]] टेगोरक रचना छी ।
==जीवनी==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.calcuttaweb.com/tagore/ रवीन्द्रनाथ कलकत्तावेब] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061101183003/http://www.calcuttaweb.com/tagore/ |date=2006-11-01 }} चित्र
* [http://www.sacred-texts.com/hin/tagore/gitnjali.htm गीताञ्जजलि (अङ्ग्रेजीमे)]
* [http://www.scribd.com/doc/24640777/%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E2%80%8D%E0%A4%A6%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A6 गीताञ्जजलिक समस्त हिन्दी अनुवाद] (संक्षिप्त परिचय)
* [http://www.scribd.com/doc/61661215/%E0%A4%B0%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E2%80%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%A5-%E0%A4%A0%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8B%E0%A4%B0-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E2%80%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%A1%E0%A5%89-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E2%80%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%B6 रवीन्द्रनाथ ठाकुरक बाल-किशोर साहित्य]
* [http://www.visva-bharati.ac.in विश्वभारती] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190804013052/http://www.visva-bharati.ac.in/ |date=2019-08-04 }}
*[https://web.archive.org/web/20160922144454/http://www.deshbandhu.co.in/newsdetail/3107/3/35 रवीन्द्रनाथक शिक्षा दर्शन] (देशबन्धु)
=== रवीन्द्र सङ्गीत ===
रवीन्द्र सङ्गीत आब वेबसाइट पर उपलब्ध अछि । एतय सुनी
* [http://www.calcuttaweb.com/gaan/rabindra/index.shtml रवीन्द्र सङ्गीत] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060902010338/http://www.calcuttaweb.com/gaan/rabindra/index.shtml |date=2006-09-02 }}
{{Subject bar|commons=Rabindranath Tagore|s=Author:Rabindranath Tagore|q=Rabindranath Tagore|v=Rabindranath Tagore}}
{{भारतीय नोबेल पुरस्कार विजेता}}
{{Authority control}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:भारतीय नोबेल पुरस्कार विजेतासभ]]
tvvlyfwhg01duazy35lmeltsnj1wv0p
फाय रेगन
0
13624
282100
260174
2026-11-08T04:16:13Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282100
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox adult biography
| name = फाय रेगन<br>Faye Reagan
| image = Faye Reagan Key Club 2009.jpg
| caption = सन् २००९ मे फाय रेगन
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date|1988|09|19}}<ref name="iafd">{{cite web | title = Personal Bio: Faye Reagan| publisher = IAFD.com|url =http://www.iafd.com/person.asp?perfid=FayeValentine&gender=F| accessdate = 2009-04-26 }}</ref>
| birth_place = [[लस भेगास उपत्यका|लस भेगास]], [[नेभाडा]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संराअ]]<ref name="iafd"/>
| death_date =
| death_place =
| spouse =
| height = {{height|ft=5|in=4}}<ref name="iafd"/>
| weight = {{convert|110|lb|kg|abbr=on}}<ref name="iafd"/>
| eye_color = कुरि
| hair_color = लाल
| ethnicity = ककासियन
| alias = फाय भ्यालेन्टाइन<ref name="iafd"/><br/>फाय रेगन<ref name="iafd"/><br/>फाय कार्ली<br/>फाय रेइगन<ref name="iafd"/><br/>रोबिन रिभर्स<br/>जिलियन<ref name="blast">{{cite web|url=http://blastmagazine.com/the-magazine/kinky-stuff/2008/08/american-apparel-ad-yup-thats-a-porn-star/|title=American Apparel ad: Yup, that’s a porn star|publisher=Blast Magazine Newsroom|date=August 1, 2008|accessdate=2009-04-26|archive-date=2010-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100107061703/http://blastmagazine.com/the-magazine/kinky-stuff/2008/08/american-apparel-ad-yup-thats-a-porn-star/|dead-url=yes}}</ref>
| number_of_films = १७४ (आइएएफडीक अनुसार)<ref name="iafd"/>
| website = [http://www.playwithfaye.com/ playwithfaye.com]
| spelling = US<!-- US for color, UK for colour -->
}}
'''फाय रेगन''', आधिकारिक '''फाय भ्यालेन्टाइन'''<ref name="Gauntlet3">{{cite web| title = The Gauntlet 3| publisher = AVN.com| author = Jared Rutter| url = http://www.avn.com/movies/71227.html| date = May 2008| accessdate = 2008-11-03| archive-date = 2013-06-23| archive-url = https://web.archive.org/web/20130623210526/http://www.avn.com/movies/71227.html| dead-url = yes}}</ref> (जन्म १९ सितम्बर १९८८<ref name="iafd"/>) अमेरिकी [[अश्लील चलचित्र कलाकार|अश्लील चलचित्र अभिनेत्री]] छी ।
==जीवनी==
{{porn-actor-stub}}
==अवार्ड तथा मनोनयनसभ==
{{div col|colwidth=40em}}
*२००९ [[एभिएन अवार्ड]] मनोनयन – उत्कृष्ट नव अभिनेत्री<ref name=avn09>{{cite web|title=Nominations 2009 AVN Adult Movie Awards|publisher=AVNAwards.com|format=PDF|url=http://avnawards.com/pdf/2009_AVN_NOMINATIONS_11_25_08.pdf|date=2008-11-25|accessdate=2008-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081218090205/http://avnawards.com/pdf/2009_AVN_NOMINATIONS_11_25_08.pdf|archivedate=2008-12-18|dead-url=yes}}</ref>
*२००९ एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट एकल योन-क्रिया दृश्य – ''पेड कम्प्यानियन्स''<ref name=avn09/>
*२००९ एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट मुखमैथुन-क्रिया दृश्य – ''द गाउन्टलेट ३''<ref name=avn09/>
*२००९ एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट सामूहिक योन-क्रिया दृश्य – ''द गाउन्टलेट ३''<ref name=avn09/>
*२००९ एक्सआरसिओ अवार्ड मनोनयन – नव अभिनेत्री<ref name=xrco09nom>{{cite web| title = XRCO Names 25th Annual Award Nominees| publisher = AVN| url = http://business.avn.com/articles/34549.html| accessdate = 2009-08-11| date = 2009-02-26| archive-date = 2012-07-10| archive-url = https://archive.ph/20120710194319/http://business.avn.com/articles/XRCO-Names-25th-Annual-Award-Nominees-305162.html| dead-url = yes}}</ref>
*२००९ एक्सआरसिओ अवार्ड मनोनयन – क्रीम ड्रिम<ref name=xrco09nom/>
*२०१० एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट सम्पूर्ण-महिला तीन-द्वारी सामूहिक योन-क्रिया दृश्य – ''अल एबाउट एश्लिन २: गर्ल्स वन्ली''<ref name=avnnom10>{{cite web| title = 2010 Nominees| publisher = AVN.com| url = http://avnawards.avn.com/about/nominees.html| accessdate = 2009-11-26| archive-date = 2009-10-26| archive-url = https://web.archive.org/web/20091026142002/http://avnawards.avn.com/about/nominees.html| dead-url = yes}}</ref>
*२०१० एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट उत्तेजक प्रदर्शन – ''यङ एन्ड ग्ल्यामर्स''<ref name=avnnom10/>
*२०११ एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट सम्पूर्ण-सामूहिक योन-क्रिया दृश्य– ''द कन्डेम्न्ड''<ref name=avn11nom>{{cite web| title = Nominations for the 2011 AVN Awards| publisher = AVN.com| format = PDF| url = http://avnawards.avn.com/2011_nominations2.pdf| accessdate = 2010-11-23| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101215000902/http://avnawards.avn.com/2011_nominations2.pdf| archivedate = 2010-12-15| dead-url = no}}</ref>
*२०११ एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट सम्पूर्ण-महिला तीन-द्वारी सामूहिक योन-क्रिया दृश्य – ''पिन-अप गर्ल्स ५''<ref name=avn11nom/>
*२०११ एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट युगल योन-क्रिया दृश्य – ''पोर्नस्टार पनिसमेन्ट''<ref name=avn11nom/>
*२०११ एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट पिओभी योन-क्रिया दृश्य– ''फक्ड अन साइट ७''<ref name=avn11nom/>
*२०११ एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट एकल योन-क्रिया दृश्य – ''ब्रेस्ट मिट ३''<ref name=avn11nom/>
*२०११ एभिएन अवार्ड मनोनयन – उत्कृष्ट सम्पूर्ण तीन-द्वारी सामूहिक योन-क्रिया दृश्य – ''डब्लुकेआरपी इन सिनसिनाटी: अ XXX प्यारोडी''<ref name=avn11nom/>
*२०११ एभिएन अवार्ड मनोनयन – वर्ष महिला प्रदर्शक<ref name=avn11nom/>
{{div col end}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{Reflist|35em}}
==बाह्य लिङ्कहरू==
{{Commons category|Faye Reagan|फाय रेगन}}
* {{official website|http://www.playwithfaye.com}}
* {{IMDb name|2745099|फाय रेगन}}
* {{iafd name|id=FayeValentine|gender=female|name=फाय रेगन}}
* {{afdb name|id=46282|gender=female|name=फाय रेगन}}
* {{Myspace|fayereagan}}
* {{Twitter|faye_reagan}}
{{अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीसभ}}
<!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] -->
{{Persondata
|NAME= Reagan, Faye
|ALTERNATIVE NAMES= Valentine, Faye
|SHORT DESCRIPTION=American pornographic actress
|DATE OF BIRTH=September 19, 1988
|PLACE OF BIRTH=[[Las Vegas Valley|Las Vegas, Nevada]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका|U.S.]]
|DATE OF DEATH=
|PLACE OF DEATH=
}}
{{DEFAULTSORT:Reagan, Faye}}
[[श्रेणी:सन् १९८८ मे जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीसभ]]
7jck31xwbkhc9pchen6u8ktz4h6yhxv
नेपालक मन्त्रिमण्डलसभ
0
14702
282089
272848
2026-11-08T03:43:15Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282089
wikitext
text/x-wiki
[[नेपाल]]म राणा शासनक अन्त्य पश्चात् पहिल मन्त्रिपरिषद्क गठन भेल अछी । तैपश्चात गठन भेल मन्त्रिपरिषद्क विवरण ई प्रकार अछी।
''' मन्त्रिपरिषद : वि.सं. २००७-२०१० '''
२००७ साल फागुन ७ गते तदनुसार सन् १९५१ फेब्रुअरी १७ तारीखक दिन नेपालम प्रजातन्त्रक उदय भेल सर्वप्रथम गठन भेल गल राणा-काङ्ग्रेस मन्त्रिमण्डल छि ।
== २००७ साल फागुन ७ गते==
* १. श्री ३ महाराज [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहनसम्शेर ज.ब.रा.]]- प्राइममिनिष्टर आर परराष्ट्र मन्त्री
* २. मिनिष्टर [[बबरसम्शेर ज.ब.रा.]]- रक्षा मन्त्री
* ३. [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]]- गृह मन्त्री
* ४. [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुर्वण सम्शेर ज.ब.रा.]]- अर्थ मन्त्री
* ५. [[चूडाराज सम्शेर ज.ब.रा.]]- वन विभागको मन्त्री
* ६. [[गणेशमान सिंह]]- उद्योग वाणिज्य मन्त्री
* ७. [[नृपजङ्ग राणा]]- शिक्षा मन्त्री
* ८. [[भद्रकाली मिश्र]]- यातायात मन्त्री
* ९. [[यज्ञबहादुर बस्न्यात]]- स्वास्थ्य आर स्थानीय स्वायत्तशासन मन्त्री
* १०. [[भरतमणि शर्मा]]- खाद्य आर कृषि मन्त्री
<ref>२००७ साल फागुन ७ गतेको गो.प.</ref>
'''पुनर्गठन २००८ जेठ '''
* १. श्री ३ महाराज [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहनसम्शेर ज.ब.रा.]]- प्रधानमन्त्रीको हैसियतमा रक्षा र परराष्ट्र मन्त्री
* २. [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]]- गृह मन्त्री
* ३. [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुर्वण सम्शेर ज.ब.रा.]]- अर्थ मन्त्री
* ४. [[चूडाराज सम्शेर ज.ब.रा.]]- स्थानीय स्वायत्तशासन मन्त्री
* ५. [[गणेशमान सिंह]] - उद्योग वाणिज्य मन्त्री
* ६. [[नृपजङ्ग राणा]]- शिक्षा मन्त्री
* ७. [[भद्रकाली मिश्र]]- यातायात मन्त्री
* ८. [[यज्ञबहादुर बस्न्यात|यज्ञ बहादुर बस्न्यात]]- स्वास्थ्य मन्त्री
* ९. [[सिंहसम्शेर ज.ब.रा.]]- वन विभागको मन्त्री
* १०. [[सूर्यप्रसाद उपाध्याय]]- खाद्य आर कृषि मन्त्री
<ref>गोरखापत्र, २००८ साल जेठ २७ गते</ref>
*
== २००८ साल मंसीर १ गते गठित मन्त्रिमण्डल==
* १. श्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोइराला]] - प्रधानमन्त्री, साधारण राज्यव्यवस्था आर परराष्ट्र
* २. मे.ज. [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुर्वण सम्शेर ज.ब.रा.]] - अर्थ मन्त्री
* ३. [[सूर्यप्रसाद उपाध्याय|सूर्य प्रसाद उपाध्याय]] - गृह आर खाद्य मन्त्री
* ४. [[भद्रकाली मिश्र]] - यातायात मन्त्री
* ५. [[गणेशमान सिंह]] - कृषि, पशुसंरक्षण आर भूमिव्यवस्था मन्त्री
* ६. जनरल [[केशरसम्शेर ज.ब.रा.]] - रक्षा मन्त्री
* ७. [[महेन्द्र विक्रम शाह]] - उद्योग-वाणिज्य र रसद मन्त्री
* ८. मे.ज. [[महावीर सम्शेर ज.ब.रा.]] - योजना, विकास, खानी वन आर विद्युत् मन्त्री
* ९. [[खडगमान सिंह]] - संसदीय प्रबन्ध मन्त्री
* १०. मे.ज. [[शारदा सम्शेर ज.ब.रा.]] - शिक्षा मन्त्री
* ११. [[नारदमुनि थुलुङ]] - स्थानीय स्वायत्त शासन मन्त्री
* १२. [[भगवतीप्रसाद सिंह]] - कानून आर न्याय मन्त्री
* १३. [[कप्तान नरबहादुर गुरुङ्]] - राज्य विभागमा स्वास्थ्यपट्टीको उपमन्त्री
* १४. [[धर्मरत्न यमी]]- जङ्गल उपमन्त्री
<ref>२००८ साल मंसीर ४ गतेको नेपाल गजेट बाट</ref>
*
==२००९ साल श्रावण ३० गते गठन भेल परामर्शदात्रीसभ==
* १. ज.श्री [[केशर सम्शेर ज.ब.रा.]] - राज्यव्यवस्था, अर्थ आर रक्षा
* २. मे.ज. [[महावीर सम्शेर ज.ब.रा.]] - गृह, योजना, विकास
* ३. [[खडगमान सिंह]] - परराष्ट्र, मालपोत र वन
* ४. ले.ज. [[सुरेन्द्रबहादुर बस्नेत]] - उद्योग-बाणिज्य, खाद्य आर सिभिल सप्लाईज
* ५. [[काजी माणिकलाल]] - पब्लिक वर्कस, सञ्चार, स्वास्थ्य ऐन, पार्लियामेण्ट आर स्वायत्तशासन
* ६. ले.ज. [[शारदासम्शेर ज.ब.रा.]] - शिक्षा
<ref>२००९ साल माद्र १० गतेको नेपाल गजेट बाट</ref>
*
==२०१० साल आषाढ ४ गते गठन भेल मन्त्रिमण्डल==
* १. श्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोइराला]] - प्रधानमन्त्री, राज्यव्यवस्था आर अर्थ
* २. मे.ज. [[महावीर सम्शेर ज.ब.रा.]] - गृह, योजनाविकास, उ.वा., सिभिल सप्लाईज, खाद्य विभाग मन्त्री
* ३. [[नारदमुनि थुलुङ]] - रक्षा, मालपोत, वन, योजना विकास, न्याय आर संसदीय विभाग मन्त्री
* ४. [[त्रिपुरवरसिंह प्रधान]] - स्वायत्तशासन व्यवस्था, शिक्षा, पब्लिक वर्कस तथा सञ्चार मन्त्री
* ५. [[सूर्यनाथदास यादव]] - कानून तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्री
<ref>२०१० साल असार ४ गतेको नेपाल गजेट</ref>
*
==२०१० साल फागुन ७ गते पुनर्गठन==
* १. श्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोइराला]] - प्रधानमन्त्री, राज्यव्यवस्था आर अर्थ
* २. मे.ज. [[महावीर सम्शेर ज.ब.रा.]] - योजनाविकास, कृषि, खाद्य उद्योग आर वाणिज्य मन्त्री
* ३. [[नारदमुनि थुलुङ]] - वन, मालपोत मन्त्री
* ४. ज. [[केशरसम्शेर ज.ब.रा.]] - रक्षा मन्त्री
* ५. [[डिल्लीरमण रेग्मी]] - परराष्ट्र, शिक्षा, स्वायत्त शासन आर स्वास्थ्य मन्त्री
* ६. [[टङ्कप्रसाद आचार्य]] - गृह मन्त्री
* ७. [[भद्रकाली मिश्र]] - निर्माण, सञ्चार, कानून आर संसदीय प्रबन्ध मन्त्री
<ref>२०१० फागुन १८ गतेको नेपाल गजेट</ref>
*
== २०१२ साल वैशाख १ गते गठीत शाही सल्लाहकार==
* १. [[सरदार गुञ्जमानसिंह]] - प्रीन्सिपल रोयल एडभाइजर
* २. ले.ज. [[आनन्द सम्शेर]] - डिपुटी प्रीन्सिपल रोयल एडभाइजर
* ३. [[गुरुज्यू भोगेन्द्रराज]] - रोयल एडभाइजर
* ४. [[साहेबज्यू पुरेन्द्रविक्रम शाह]] - रोयल एडभाइजर
* ५. [[अनिरुद्रप्रसाद सिंह]] - रोयल एडभाइजर
<ref>२०१२ साल वैशाख २ गतेको गो.प.बाट</ref>
*
== २०१२ साल माघ १३ गतेका दिन गठन भेल मन्त्रि-परिषद==
* १. [[टङ्कप्रसाद आचार्य|टंकप्रसाद आचार्य]]- प्रधानमन्त्री, गृह, राज्य व्यवस्था
* २. [[बालचन्द्र शर्मा]]- शिक्षा, स्वास्थ्य र स्थानीय स्वायत्तशासन मन्त्री
* ३. [[चूडाप्रसाद शर्मा]]- परराष्ट्र, वन तथा खाद्य कृषि मन्त्री
* ४. [[पशुपतिनाथ घोष]]- पब्लिक वर्कस तथा सञ्चार मन्त्री
* ५. स. [[गुञ्जमान सिंह]]- अर्थ, योजना, मालपोत तथा उद्योग वाणिज्य मन्त्री
* ६. सा. [[पुरेन्द्रविक्रम शाह]]- रक्षा मन्त्री
* ७. [[अनिरुद्रप्रसाद सिंह]]- कानून तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्री
<ref>२०१२ साल माघ १५ गतेको\\ नेपाल गजेट</ref>
*
== २०१३ साल माघ २३ गते टङ्कप्रसाद आचार्य मन्त्रि-परिषद निम्नलिखित व्यक्ति थप भेल ==
* १. [[अरुणसम्शेर ज.ब.रा.]] - कानून तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्री
* २. [[किरण सम्शेर ज.ब.रा.]] - योजना विकास राज्य मन्त्री
* ३. [[रङ्गनाथ शर्मा]] - राज्यव्यवस्था तथा गृह राज्य मन्त्री
* ४. [[नागेश्वर झा]] - वन उपमन्त्री
* ५. [[सूर्यबहादुर भारद्वाज]] - खाद्य तथा कृषि उपमन्त्री
* ६. [[काशीराज उपाध्याय]] - उद्योग वाणिज्य उपमन्त्री
* ७. [[पुष्करनाथ उप्रेती]] - पब्लिक वर्कस सञ्चार मन्त्री
* ८. [[देवमान आङदेम्बे]] - अर्थ, मालपोत उपमन्त्री
* ९. [[छिमानन्द महतो]] - स्थानीय प्रशासन मन्त्रालय उपमन्त्री
* १०. [[रत्नप्रसाद खरेल]] - अर्थ मन्त्रालय उपमन्त्री
* ११. [[खगेन्द्रजङ्ग गुरुङ्]] - स्वास्थ्य मन्त्रालय उपमन्त्री
<ref>२०१४ साल वैसाख १७ गतेको नेपाल गजेट बाट</ref>
*
==२०१४ साल श्रावण ११ गतेका दिन गठन भएको मन्त्रिमण्डल==
* १. [[कुँवर इन्द्रजित सिंह|के.आई. सिंह]] - प्रधानमन्त्री, गृह र परराष्ट्र
* २. [[पुरेन्द्रविक्रम शाह]] - रक्षा मन्त्री
* ३. [[परशुरामभक्त माथेमा]] - उद्योग वाणिज्य मन्त्री
* ४. [[सी.बी. सिंह]] - अर्थ, मालपोत मन्त्री
* ५. [[डम्बरबहादुर सिंह|डम्बर बहादुर सिंह]] - कानून तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्री
* ६. [[रामाधीन महतो]] - वन मन्त्री
* ७. [[जीवराज शर्मा]] - योजना विकास मन्त्री
* ८. [[कुलबहादुर लिम्बू]] - स्वास्थ्य मन्त्री
* ९. [[भूपालमान सिंह कार्की|भुपालमान सिंह कार्की]] - खाद्य कृषि मन्त्री
* १०. [[पद्यनरसिंह राणा]] - पब्लिक वर्कस तथा सञ्चार मन्त्री
* ११. [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] - शिक्षा, स्वायत्तशासन मन्त्री
<ref>०१४ साल श्रावण २१ गतेको नेपाल गजेट</ref>
== २०१५ साल जेठ २ गतेका दिन गठन==
* १. अध्यक्ष [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुर्वणसम्शेर ज.ब.रा.]] - अर्थ तथा योजनासम्बन्धी
* २. [[रणधीर सुब्बा]] - शिक्षा, स्थानीय स्वायत्त शासन, स्वास्थ्य, कानून, संसदीय प्रवन्ध तथा उद्योग वाणिज्य मन्त्री
* ३. [[डिल्लीरमण रेग्मी]] - गृह मन्त्री
* ४. [[चन्द्रभूषण पाण्डे]] - पब्लिक वर्कस् तथा सञ्चार
* ५. [[पुरेन्द्रविक्रम शाह]] - रक्षा तथा परराष्ट्र
* ६. [[भूपालमान सिंह कार्की]] - कृषि, खाद्य, वन र नहर
<ref>२०१५ साल जेठ १३ गतेको नेपाल गजेट</ref>
*
==२०१६ साल जेठ १३ गते गठन भएको मन्त्रिमण्डल==
* १. [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] - प्रधानमन्त्री, रक्षा तथा परराष्ट्र
* २. [[सुवर्ण सम्शेर ज.ब.रा.]] - उपप्रधानमन्त्री, अर्थ, योजना र विकास
* ३. [[गणेशमान सिंह]] - निर्माण, सञ्चार र नहर
* ४. [[सूर्यप्रसाद उपाध्याय]] - गृह तथा कानून मन्त्री
* ५. [[रामनारायण मिश्र]] - उद्योग बाणिज्यलमन्त्री
* ६. [[काशीनाथ गौतम]] - स्वास्थ्य तथा स्थानीय स्वायत्तशासन मन्त्री
* ७. [[परशुनारायण चौधरी]] - शिक्षा मन्त्री
* ८. [[शिवराज पन्त]] - वन मन्त्री
*
* उपमन्त्री
* १. [[प्रेमराज आङदेम्बे]] - खाद्य तथा कृषि
* २. [[सूर्यनाथ दास यादव]] - संसदीय प्रबन्ध
* ३. [[ललित चन्द|ललितचन्द]] - निर्माण तथा नहर र सञ्चार
* ४. [[द्वारिकादेवी ठकुरानी]] - स्वास्थ्य र स्वायत्त शासन
* ५. [[मीनबहादुर गुरुङ|मीनबहादुर गुरुङ्ग]] - रक्षा
* ६. [[जमानसिंह गुरुङ्]] - मालपोत
* ७. [[योगेन्द्रमान शेरचन]] - ग्राम-विकास
* ८. [[नेवबहादुर मल्ल]] - खाद्य, कृषि तथा वन
* ९. [[तुल्सी गिरी|डा. तुलसी गिरी]] - ग्राम-विकास
* १०. [[शिवप्रसाद शाह]] - अर्थ र आयकर
* ११. [[दिवानसिंह राई]] - गृह
* १२. [[होराप्रसाद जोशी]] - कानून
* १३. [[त्रिवेणीप्रसाद प्रधान]] - योजना-विकास
<ref name="२०१६ साल आश्विन ५ गतेको नेपाल गजेट">२०१६ साल आश्विन ५ गतेको नेपाल गजेट</ref>
*
== २०१६ साल असार १६ गते गठन भएको मन्त्रिमण्डल==
* १ प्रधानमन्त्री [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] - रक्षा मन्त्रालय
* २. उपप्रधानमन्त्री [[सुवर्णसम्शेर ज.ब.रा.]] - अर्थ, योजना तथा विकास मन्त्रालय
*
* मन्त्री
* ३. [[गणेशमान सिंह]] - निर्माण, सञ्चार तथा नहर
* ४. [[सूर्यप्रसाद उपाध्याय]] - गृह तथा कानून
* ५. [[रामनारायण मिश्र]] - उद्योग बाणिज्य
* ६. [[काशीनाथ गौतम]] - स्वास्थ्य, स्थानीय स्वायत्तशासन
* ७. [[परशुनारायण चौधरी]] - शिक्षा
* ८. [[शिवराज पन्त]] - खाद्य, कृषि र वन
* ९. [[सूर्यनाथदास यादव]] - संसदीय प्रवन्ध
* १०. [[प्रेमराज आङदेम्बे]] - ग्राम-विकास
* ११. [[तुल्सी गिरी|डा. तुलसी गिरी]] - परराष्ट्र
<ref>२०१६ साल श्रावण १९ गतेको नेपाल गजेट</ref>
*
* सहायकमन्त्री
* १२. [[त्रिवेणीप्रसाद प्रधान]] - योजना विकास
* १३. [[ललित चन्द]] - सञ्चार, निर्माण र नहर
* १४. [[द्वारिकादेवी ठकुरानी]] - स्वास्थ्य र स्थानीय स्वायत्तशासन
* १५. [[मीनबहादुर गुरुङ]] - रक्षा
* १६. [[जमानसिंह गुरुङ्]] - मालपोत
* १७. [[नेवबहादुर मल्ल]] - वन
* १८. [[योगेन्द्रमान शेरचन]] - खाद्य कृषि
* १९. [[शिवप्रसाद शाह]] - अर्थ र आयकर
* २०. [[दिवानसिंह राई]] - गृह
* २१. [[होराप्रसाद जोशी]] - कानून
<ref name="२०१६ साल आश्विन ५ गतेको नेपाल गजेट"/>
*
== २०१७ पौष १३ गते गठन भएको मन्त्रिपरिषद्==
* मन्त्री
* १. [[तुल्सी गिरी|डा. तुलसी गिरी]] - परराष्ट्र, रक्षा, सञ्चार, विद्युत् शक्ति, नहर तथा राजदरबारसम्बन्धी
* २. [[विश्वबन्धु थापा]] - गृह, स्वायत्तशासन तथा विकास
* ३. [[ऋषिकेश शाह]] - (इकोनमिक एफियर्स) अर्थ र योजना
* ४. [[सूर्यबहादुर थापा]] - कृषि, वन, उद्योग र बाणिज्य
* ५. [[अनिरुद्रप्रसाद सिंह]] - शिक्षा, स्वास्थ्य, कानून, न्याय र संसदीय प्रवन्ध
*
* सहायकमन्त्री
* ६. श्री [[नागेश्वरप्रसाद सिंह]] - अर्थ
* ७. [[खगेन्द्रजङ्ग गुरुङ्ग]] - कृषि र वन, उद्योग र बाणिज्य
* ८. [[काजीमान लिम्बू]] - गृह, स्वायत्तशासन तथा विकास
* ९. [[भुवनलाल प्रधान]] - शिक्षा, स्वास्थ्य, कानून, न्याय र संसदीय प्रवन्ध
* (२०१७ साल माघ १० गतेको नेपाल गजेट)
*
* २०१८ साल मार्ग २९ गते नियुक्ति भएका मन्त्रीहरू
* १. [[ललित चन्द]] - निर्माण र सञ्चार
* २. [[वेदानन्द झा]] - राष्ट्रिय निर्देशन
* ३. [[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि विष्ट]] - राष्ट्रिय निर्देशन
<ref>२०१८ साल पुस १ गतेको गो.प.बाट</ref>
*
* २०१९ असार १८ गते गठन भएको मन्त्रिपरिषद
* १. [[तुल्सी गिरी|डा. तुलसी गिरी]] - उपाध्यक्ष, मन्त्री-परिषद् तथा राजदरबारसम्बन्धी
*
* मन्त्री
* २. [[विश्वबन्धु थापा]] - पञ्चायत, गृह राष्ट्रियनिर्देशन
* ३. [[ऋषिकेश शाह]] - परराष्ट्र
* ४. [[सूर्यबहादुर थापा]] - अर्थ, आर्थिक कार्य
* ५. [[अनिरुद्रप्रसाद सिंह]] - कानून र न्याय
* ६. [[ललित चन्द]] - निर्माण, सञ्चार र यातायात
* ७. [[नागेश्वरप्रसाद सिंह]] - स्वास्थ्य, विजुली र नहर
* ८. [[भुवनलाल प्रधान]] - कृषि, वन
* ९. [[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि विष्ट]] - शिक्षा
* १०. वेदानन्द झा - उद्योग, वाणिज्य
*
* सहायकमन्त्री
* ११. [[गिरिप्रसाद बूढाथोकी]] - गृह
* १२. [[खड्गबहादुर सिंह]] - पञ्चायत र राष्ट्रियनिर्देशन
* १३. [[काजीमान कन्दङवा]] - ?
* १४. [[खगेन्द्रजङ्ग गुरुङ्]] - ?
* १५. [[शैलेन्द्रकुमार उपाध्याय]] - ?
* १६. [[प्रेमबहादुर शाक्य]] - शिक्षा
<ref>गोरखापत्र२०१९ साल असार १९ गते</ref>
*
==२०१९ साल चैत्र २० गते गठन भएको मन्त्रिपरिषद==
* १. [[तुल्सी गिरी|डा. तुलसी गिरी]] - अध्यक्ष-परराष्ट्र तथा राजदरबारसम्बन्धी
* २. [[सूर्यबहादुर थापा]] – उपाध्यक्ष- अर्थ, आर्थिक योजना तथा कानून
*
* मन्त्री
* ३. [[भुवनलाल प्रधान]] - वन, खाद्य तथा कृषि
* ४. [[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि विष्ट]] - शिक्षा, निर्माण, सञ्चार, यातायात
* ५. [[नागेश्वर प्रसाद सिंह]] - स्वास्थ्य, विद्युत् तथा नहर
* ६. [[वेदानन्द झा]] - उद्योग तथा वाणिज्य
* ७. [[खड्गबहादुर सिंह]] - गृह तथा पञ्चायत
*
* सहायकमन्त्री
* ८. [[शैलेन्द्रकुमार उपाध्याय|शैलेन्द्र कुमार उपाध्याय]] - स्वास्थ्य, विद्युत् र नहर
* ९. [[गिरिप्रसाद बुढाथोकी]] - गृह पञ्चायत
* १०. [[पुष्करनाथ उप्रेती]] - उद्योग बाणिज्य
* ११. [[नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]] - अर्थ, आर्थिक योजना तथा कानून
* १२. [[केदारमान व्यथित]] - निर्माण सञ्चार तथा यातायात
* १३. [[राजेश्वर देवकोटा]] - शिक्षा
* १४. [[सम्शेरबहादुर तुम्बाहाम्फे]] - खाद्य, कृषि तथा वन
<ref>२०१९ साल चैत्र २० गतेको नेपाल गजेट</ref>
*
== २०२० फागुन १४ गते पुनःनियुक्ति==
* १. [[तुल्सी गिरी|डा. तुलसी गिरी]] - अध्यक्ष, राजदरबारसम्बन्धी तथा प्रशासकिय व्यवस्था विभाग
* २. [[सूर्यबहादुर थापा]] - उपाध्यक्ष, अर्थ, आर्थिक योजना, कानून तथा न्याय
<ref>२०२० फागुन १४ गतेको नेपाल गजेट</ref>
*
== २०२० साल चैत्र २७ गते गठन भएको मन्त्रिपरिषद==
* १. [[तुल्सी गिरी|डा. तुलसी गिरी]] - राजदरबारसम्बन्धी, गृह, पञ्चायत तथा प्रशासकीय व्यवस्था विभाग
* २. [[सूर्यबहादुर थापा]] - अर्थ, आर्थिक योजना तथा कानून र न्याय
* ३. [[नागेश्वरप्रसाद सिंह|डा. नागेश्वरप्रसाद सिंह]] - निर्माण, सञ्चार, यातायात तथा स्वास्थ्य
* ४. [[भुवनलाल प्रधान]] - नहर तथा विद्युत्
* ५. [[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि विष्ट]] - परराष्ट्र तथा शिक्षा
* ६. [[वेदानन्द झा]] - उद्योग तथा वाणिज्य
* ७. [[खड्गबहादुर सिंह]] - वन, कृषि तथा भूमिसुधार
<u>सहायकमन्त्री</u>
* ८. [[शैलेन्द्रकुमार उपाध्याय|शैलेन्द्र कुमार उपाध्याय]] - गृह
* ९. [[दिलबहादुर श्रेष्ठ]] - पञ्चायत
* १०. [[नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]] - अर्थ, आर्थिक, योजना तथा कानून, न्याय
* ११. [[गिरिप्रसाद बुढाथोकी]] - निर्माण, सञ्चार तथा यातायात
* १२. [[सम्शेरबहादुर तुम्बाहाम्फे]] - स्वास्थ्य
* १३. [[पुष्करनाथ उप्रेती]] - नहर तथा विद्युत्
* १४. [[केदारमान व्यथित]] - शिक्षा
* १५. [[राजेश्वर देवकोटा]] - वन, कृषि तथा भूमिसुधार
<ref>२०२० साल चैत्र २७ गतेको नेपाल गजेट</ref>
==कीर्तिनिधि बिष्टको सरकार २०२५==
[[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि बिष्ट]]
==गेहेन्द्रबहादुर राजभण्डारी प्रथम मन्त्री भएको सरकार२०२६==
[[गेहेन्द्र बहादुर राजभण्डारी]] प्रथम मन्त्री
==नगेन्द्रप्रसाद रिजालको सरकार==
[[नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]]
==डा तुल्सी गिरीको सरकार==
[[तुल्सी गिरी|डा तुल्सी गिरी]]
==किर्तिनिधि विष्टको २०३४ भाद्र २७ गठित मन्त्रिमण्डल (पुनर्गठन २०३६ बैशाख १)==
# [[कीर्तिनिधि विष्ट]] - प्रधानमन्त्री राजदरवार र परराष्ट्र
# [[केदारमान व्यथित]] - गृह तथा पञ्चायत
# लालबहादुर खडायत - खाद्य कृषि तथा सिंचाई
# हरिश्चन्द्र महत - वन
# [[पद्मसुन्दर लावती]] - स्वास्थ्य
# [[पशुपति सम्शेर राणा]] - शिक्षा निर्माण तथा यातायात
# [[श्रीभद्र शर्मा]] - उद्योग तथा वाणिज्य
# डीपी अधिकारी - जल तथा विद्यूत
===राज्यमन्त्री===
# डा रामप्रसाद राजवाहक - अर्थ
# [[मरिचमान सिंह]] - सामान्य प्रशासन र भूमिसुधार
# श्रीधर सम्शेर राणा - रक्षा
# कृष्णप्रसाद पन्त - परराष्ट्र कानून तथा न्याय
# जगदीश झा - सञ्चार र पर्यटन
===सहायकमन्त्री===
# ध्यानबहादुर राई - गृह तथा पञ्चायत
# सरस्वती राई - जल तथा विद्यूत
# ओमकार प्रसाद गौचन - खाद्य तथा कृषि सिंचाई
# मदन बहादुर प्रधान - शिक्षा
# रामानन्द प्रसाद यादव - भूमिसुधार
# दूतप्रसाद गुरुङ - वन
# माधव प्रसाद कंडेल - कानून तथा न्याय
# शालीग्राम चौधरी - स्वास्थ्य
# मकेश्वर सिंह - सञ्चार र पर्यटन
<ref name="nph2039_1">{{cite book |author= गृष्म बहादुर देवकोटा |title= नेपालको राजनीतिक दर्पण भाग ३|publisher= उमेश बहादुर देवकोटा |location=डिल्लीबजार काठमाडौं |year=२०३९ |pages=13|isbn=}}</ref>
==सूर्यबहादुर थापाको मन्त्रीमण्डल (गठन २०३६ जेठ १८ गते) जनमत संग्रह गराउने दायित्व सहित गठित==
# [[सूर्यबहादुर थापा]] - प्रधानमन्त्री रजदरवार अर्थ
# [[जोगमेहर श्रेष्ठ]] - गृह पञ्चायत
# नेत्र विक्रम थापा - वन र सामान्य प्रशासन
# बालाराम घर्तीमगर - रक्षा
# हरिनारायण रजौरिया - उद्योग वाणिज्य र पर्यटन
# [[मरिचमान सिंह]] - जलविद्यूत तथा सिंचाई
# केवी शाही - परराष्ट्र र संचार
===राज्यमन्त्री===
# डम्बर बहादुर बस्नेत - कानून तथा न्याय
# बीरेन्द्र बहादुर सिंह - स्वास्थ्य
# डम्बर बहादुर मल्ल - निर्माण तथा यातायात
# हेमबहादुर मल्ल - भूमिसुधार
# विजयप्रकाश थेवे - खाद्य तथा कृषि
# डम्बरनारायण यादव - शिक्षा
=== सहायकमन्त्री===
# डिल्लीशेर राई - रक्षा
# ओमकार प्रसाद गौचन - संचार
# मदनबहादुर प्रधान - खाद्य तथा कृषि
# आङदण्डी लामा - वन
# कर्णबहादुर सिंह - भूमिसुधार
# शत्रुधन प्रसाद सिंह - यादव सिंचाई
# काशीनाथ जोशी - गंह तथा पञ्चायत
# श्रीप्रसाद बुढाथोकी - निर्माण तथा यातायात
# जीत बहादुर नेपाली - पर्यटन
# नरबहादुर गुरुङ - जलविद्यूत
# शम्भुलाल श्रेष्ठ - उद्योग तथा वाणिज्य
# राजबहादुर शाह - कानून तथा न्याय
# हरिहर प्रसाद यादव - अर्थ
# सन्तकुमार चौधरी - स्वास्थ्य
# श्रीमती कल्पना विष्ट - शिक्षा
<ref name="nph2039_2">{{cite book |author= गृष्म बहादुर देवकोटा |title= नेपालको राजनीतिक दर्पण भाग ३|publisher= उमेश बहादुर देवकोटा |location=डिल्लीबजार काठमाडौं |year=२०३९ |pages=166-167|isbn=}}</ref>
==सूर्यबहादुर थापाको निर्वाचित मन्त्रीमण्डल (गठन २०३८ असार २ गते) ==
# [[सूर्यबहादुर थापा]] - प्रधानमन्त्री राजदरवार र परराष्ट्र
# [[नैनबहादुर स्वाँर]] - गृह
# [[नवराज सुवेदी]] - पञ्चायत तथा स्थानीय विकास र स्वास्थ्य
# लालबहादुर खडायत - जलश्रोत
# बालाराम घर्तीमगर - रक्षा र उद्योग
# हेमबहादुर मल्ल - कृषि
# रामानन्द प्रसाद यादव - वन तथा भूसंरक्षण
# काशीनाथ गौतम - निर्माण तथा यातायात
# नारायण दत्त भट्ट - शिक्षा तथा संस्कृति
# [[यादव प्रसाद पन्त]] - अर्थ र वाणिज्य तथा आपूर्ति
===राज्यमन्त्री===
# हरिबहादुर थापा क्षेत्री - भूमिसुधार
# भीमप्रसाद गौचन - सामान्य प्रशासन
# द्रोण सम्शेर जबरा - पर्यटन
# सुश्री भद्राकुमारी घले - श्रम तथा सामाजिक कल्याण
# फतेह सिंह थारु - संचार
# विष्णु मादेन - कानून तथा न्याय
===सहायकमन्त्री===
# ध्यानबहादुर राई - जलश्रोत
# नरबहादुर गुरुङ - गृह
# नारायण मल्ल - भूमिसुधार
# मोती प्रसाद पहाडी - निर्माण तथा यातायात
# दीपबहादुर सिंह - वनतथा भू संरक्षण
# सोमनाथ बाँस्तोला - स्वास्थ्य
# राघवेन्द्र प्रताप शाह - कृषि
# कृष्ण चरण श्रेष्ठ - उद्योग
# बद्रीप्रसाद मण्डल - अर्थ
# [[दीपक बोहरा]] - पर्यटन
# [[केशरबहादुर विष्ट]] - शिक्षा तथा संस्कृति
# तिलक बहादुर नेगी - श्रम तथा सामाजिक कल्याण
<ref name="nph2039_3">{{cite book |author= गृष्म बहादुर देवकोटा |title= नेपालको राजनीतिक दर्पण भाग ३|publisher= उमेश बहादुर देवकोटा |location=डिल्लीबजार काठमाडौं |year=२०३९ |pages=851-852|isbn=}}</ref>
==लोकेन्द्रबहादुर चन्दको सरकार२०४०==
[[लोकेन्द्र बहादुर चन्द|लोकेन्द्रबहादुर चन्द]]
==नगेन्द्रप्रसाद रिजालको सरकार २०४२==
[[नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]]
==मरिचमान सिंहको मन्त्रीमण्डल २०४३ (जेठ)==
# मरिचमानसिंह श्रेष्ठ - प्रधानमन्त्री
==मन्त्रीहरू==
# हरिबहादुर बस्नेत - परराष्ट्र तथा जलस्र्र्रोत
# परशुनारायण चौधरी - शिक्षा तथा संस्कृति
# गुञ्जेश्वरीप्रसाद सिंह - निर्माण तथा यातायात
# कमल थापा - वन तथा भूसंरक्षण
# श्रीमती सुशीला थापा - श्रम तथा सामाजिक कल्याण
# भरतबहादुर प्रधान - अर्थ
# प्रकाशबहादुर सिंह - पञ्चायत तथा स्थानीय
# कृष्ण चरण श्रेष्ठ - आवास तथा भौतिक योजना
# फत्तेसिंह थारु - कृषि
# रमेशनाथ पाण्डे - सञ्चार तथा उद्योग
# शैलेन्द्र कुमार उपाध्याय - पराष्ट्र
# बद्रीप्रसाद मण्डल - कानुन तथा न्याय
# नैनबहादुर स्वाँर - गृह
==राज्यमन्त्रीहरू==
# निरञ्जन थापा - गृह
# जीतसिंह खड्का - सामान्यप्रशासन, कानुन तथा न्याय
# ओमकार गौचन - स्वास्थ्य
# नरबहादुर बुढाथोकी - आपूर्ति
# शरतसिंह भण्डारी - वाणिज्य -
# लक्ष्यबहादुर गुरुङ - भूमिसुधार तथा व्यवस्था
==सहायकमन्त्रीहरू==
# आङछिरिङ लामा - कृषि तथा पशु विकास
# गणेशप्रसाद भट्ट
# जनकबहादुर शाह - कृषि
# परशुराम खापुङ - आवास खानेपानी
# बेनुपराज प्रसाई - पञ्चायत तथा स्थानीय विकास
# मृगेन्द्रकुमार उपाध्याय - जलस्रोत
# राधेश्याम कमारो - राज्यमन्त्री
# गणेश शेरचन - सहायक मन्त्री
# श्री प्रसाद बुढाथोकी - निर्माण तथा यातायात
{{cn}}
==लोकेन्द्रबहादुर चन्दको सरकार२०४६==
# [[लोकेन्द्र बहादुर चन्द|लोकेन्द्रबहादुर चन्द - प्रधानमन्त्री]]
# [[पशुपति सम्शेर जबरा|पशुपति सम्शेर राणा]]
# नैनबहादुर स्वाँर
==कृष्णप्रसाद भट्टराईको अन्तरिम सरकार २०४७ बैशाख ३==
* [[कृष्णप्रसाद भट्टराई]]- प्रधानमन्त्री, राजदरवार , रक्षा र परराष्ट्र
* [[सहाना प्रधान|साहना प्रधान]]- उद्योग तथा वाणिज्य
* [[योग प्रसाद उपाध्याय]] गृह र सञ्चार
* [[महेन्द्रनारायण निधि]]- जलश्रोत र स्थानीय विकास
* [[मार्शल जुलुम शाक्य]] निर्माण तथा यातायात र आपूर्ति
* [[झलनाथ खनाल]] – कृषि, भूमिसुधार र वन
* [[निलाम्बर आचार्य]]- कानून तथा न्याय, श्रम तथा सामाजिक, पर्यटन
* [[देवेन्द्र राज पाण्डे-]] अर्थ
* [[मथुराप्रसाद श्रेष्ठ]] - स्वास्थ्य
* [[अच्युत राज रेग्मी]]-आवास तथा भौतिक योजना
* [[केशरजंग रायमाझी]] – शिक्षा तथा संस्कृति र सामान्य प्रशासन
==गिरिजाप्रसाद कोइरालाको निर्वाचित सरकार २०४८।२।१५==
# [[गिरिजा प्रसाद कोइराला|गिरिजाप्रसाद कोइराला]] प्रधानमन्त्री
===मन्त्रीहरू===
# [[बलबहादुर राई]]
# [[वासुदेव रिसाल]]
# [[ढुण्डीराज शास्त्री]]
# [[चिरञ्जीवी वाग्ले]]
# [[तारानाथ रानाभाट]]
# [[खुमबहादुर खड्का]]
# [[गोपालमान श्रेष्ठ]]
# [[जगन्नाथ आचार्य]]
# [[रामहरि जोशी]]
# [[शैलजा आचार्य]]
# [[शेरबहादुर देउवा]]
# [[रामचन्द्र पौडेल]]
# महेश्वरप्रसाद सिंह
# [[गोविन्दराज जोशी]]
# [[शेख इद्रिश]]
===राज्यमन्त्रीहरू===
# [[रामवरण यादव|डा. राम वरण यादव]]
# [[महेश आचार्य]]
# ऐश्वर्यलाल प्रधानांग
# रामकृष्ण ताम्राकार
# वीरमणि ढकाल
# [[विजयकुमार गच्छदार]]
# [[लक्ष्मणप्रसाद घिमिरे]]
==मनमोहन अधिकारीको ९ महिने सरकार २०५१।८।१४==
[[मनमोहन अधिकारी]] -प्रधानमन्त्री राजदरवार र सामान्य प्रशासन
[[माधवकुमार नेपाल|माधव कुमार नेपाल]]- उपप्रधानमन्त्री रक्षा र परराष्ट्र
[[चन्द्रप्रकाश मैनाली|सिपी मैनाली]]- स्थानीय विकास तथा आपूर्ति
[[खड्गप्रसाद ओली|केपी ओली]] - गृह
[[भरत मोहन अधिकारी]]- अर्थ
[[राधाकृष्ण मैनाली]]- कृषि तथा भूमिसुधार
[[मोदनाथ प्रश्रित]]- शिक्षाऽ संस्कृति तथा समाजकल्याण
[[प्रदीप नेपाल]]-सूचना तथा सञ्चार
[[पद्मरत्न तुलाधर]]- श्रम तथा स्वास्थ्य
<u>राज्यमन्त्री</u>
[[अशोक कुमार राई]]- निर्माण तथा भौतिक योजना यातायात
[[सलिम मियाँ अन्सारी]]- वन तथा वातावरण
[[प्रेमसिंह धामी]]- भौतिक योजना तथा आवास
[[सुभासचन्द्र नेम्बाङ]]- कानून न्याय तथा संसदीय व्यवस्था
[[भीम रावल]] - नागरिक उड्यान तथा पर्यटन
[[हरि पाण्डे]]- उद्योग तथा जलस्रोत
<ref>{{Cite web |url=http://www.nepalhomepage.com/politics/cabinet/300994.html |title=Archive copy |access-date=2016-09-19 |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006125536/http://www.nepalhomepage.com/politics/cabinet/300994.html |dead-url=yes }}</ref>
==शेरबहादुर देउवाको सरकार २०५२।५।२७ (जम्बो मन्त्रीमण्डल)==
शेरबहादुर देउवा- प्रधानमन्त्री
===मन्त्रीहरू===
#बलबहादुर राई
#शेख इद्रिश
#ढुण्डीराज शास्त्री
#चिरञ्जीवी वाग्ले
#खुमबहादुर खड्का
#गोविन्दराज जोशी
#चक्रप्रसाद बास्तोला
#डा. रामशरण महत
#विजयकुमार गच्छदार
#अर्जुननरसिंह केसी
#भीमबहादुर तामाङ
#लीला कोइराला
#बलबहादुर केसी
#[[विमलेन्द्र निधि]]
#प्रकाशमान सिंह
#नरहरि आचार्य
#रामकृष्ण आचार्य
#शरत्सिंह भण्डारी
#पशुपतिशम्शेर जबरा
#डा प्रकाशचन्द्र लोहनी
#बालाराम घर्ती मगर
#बुद्धिमान तामाङ
#फत्तेसिंह थारु
#कमल थापा
#गजेन्द्रनारायण सिंह
#मोतीप्रसाद पहाडी
#पद्मसुन्दर लावती
===राज्यमन्त्रीहरू===
#शान्तिशम्शेर राणा
#प्रेमबहादुर भण्डारी
#महेन्द्र राय
#राजीव पराजुली
#चीनकाजी श्रेष्ठ
#गोपालजीजंग शाह
#हस्तबहादुर मल्ल
#दीपक बास्कोटा
#छविप्रसाद देवकोटा
#पाल्तेन गुरुङ
#अनिश अन्सारी
#विष्णुविक्रम थापा
#भक्तबहादुर रोकाय
#शरत्सिंह भण्डारी,
#सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल
#खोभारी राय
===सहायकमन्त्री हरू===
#गणेशबहादुर खड्का
#दुर्येधन चौधरी
#रामचन्द्र कुशवाह
#सुरेशचन्द्रदास यादव
#मीनबहादुर खत्री
#मिर्जा दिलसाद वेग
#ज्योतेन्द्रमोहन चौधरी
#नरेशबहादुर सिंह
<ref>{{cite web|url=http://samudrapari.com/2012060225319.html|title=२२ बर्षमा ६८७ मन्त्री|publisher=Samundrapari.com|accessdate=2014-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150615031913/http://samudrapari.com/2012060225319.html|archive-date=2015-06-15|dead-url=yes}}</ref>
==लोकेन्द्र बहादुर चन्दको संयुक्त सरकार२०५३।११।२९==
==सूर्यबहादुर थापाको संयुक्त सरकार२०५४।६।२१==
==गिरिजा प्रसाद कोइराला२०५५।१।२==
गिरिजा प्रसाद कोइराला
गिरिजा प्रसाद कोइराला
==कृष्णप्रसाद भट्टराईको निर्वाचित सरकार २०५६।२।१७==
==गिरिजाप्रसाद कोइरालाको सरकार २०५६।१२।८==
==शेर बहादुर देउवाको जम्बो सरकार २०५८।४।११==
==लोकेन्द्रबहादुर चन्दको सरकार २०५९।६।२५==
==सूर्यबहादुर थापाको सरकार २०६०।६।२१==
[[सूर्यबहादुर थापा]]
==शेरबहादुर-एमालेको सरकार २०६१।२।२०==
==राजा ज्ञानेन्द्रको अध्यक्षताको सरकार २०६१।१०।१९==
# [[ज्ञानेन्द्र शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]] - अध्यक्ष
# [[तुल्सी गिरी|डा तुल्सी गिरी]]- उपाध्यक्ष- भूमिसुधार तथा जलस्रोत
# [[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि बिष्ट]]- उपाध्यक्ष- भौतिक योजना तथा निर्माण
# [[बद्रीप्रसाद मण्डल]] - मन्त्री - कृषि तथा सहकारी
# [[रमेश नाथ पाण्डे]] - मन्त्री - परराष्ट्र
# [[राधाकृष्ण मैनाली]] - मन्त्री - शिक्षा खेलकुद
# [[सलिम मियाँ अन्सारी]] - मन्त्री - वन तथा भू संरक्षण
# [[प्रकाश कोइराला]] - मन्त्री - वातावरण विज्ञान तथा प्रविधि
# [[कृष्णलाल थकाली]] - मन्त्री - सामान्य प्रशासन
# [[बुद्धिराज बज्राचार्य]] - मन्त्री - संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्ययन
# [[दुर्गा श्रेष्ठ]] मन्त्री - महिला बालबालिका तथा समाजकल्याण
# [[टंक ढकाल मन्त्री]] - सूचना तथा सञ्चार
# [[दान बहादुर शाही]] - मन्त्री - गृह
# [[खड्ग बहादुर जिसी]] - मन्त्री - स्थानीय विकास
# [[रामनारायण सिंह]] - मन्त्री - श्रम तथा यातायात
# [[मधुकर सम्शेर राणा]] - मन्त्री - अर्थ
# [[निरन्जन थापा]] - मन्त्री - कानून न्याय तथा संसदीय व्यवस्था
# [[डा रूप ज्योति]] - सहायक मन्त्री - अर्थ
# [[याङकिला शेर्पा]] - सहायक मन्त्री - पर्यटन तथा नागरिक उड्ययन
# [[बिनोद कुमार शाह]] - सहायक मन्त्री - जलस्रोत
# [[छक्क बहादुर लामा]] - सहायक मन्त्री - स्थानिय विकास
# [[गोल्छे सार्की]] - सहायक मन्त्री - श्रम तथा यातायात
# [[जगत गौचन]] - सहायक मन्त्री - भौतिक योजना तथा निर्माण
# [[निक्ष सम्शेर राणा]] - सहायक मन्त्री - स्वास्थ्य तथा जनसंख्या
# [[सिनेट श्रेष्ठ]] - सहायक मन्त्री - शिक्षा तथा खेलकुद
==अन्तरिम सरकार २०६३।१।१२==
[[गिरिजा प्रसाद कोइराला]]- प्रधानमन्त्री रक्षा
'''मन्त्री'''
* [[रामचन्द्र पौडेल]]- शान्ति तथा पुनर्निमाण
* [[सहाना प्रधान|साहना प्रधान]] परराष्ट्र
* [[कृष्णबहादुर महरा|कृष्ण बहादुर महरा]] -मन्त्री सूचना तथा सञ्चार
* [[प्रदीप नेपाल]]- शिक्षा तथा खेलकूद
* [[महन्थ ठाकुर]]- वातावरण तथा विज्ञान र प्रविधि
* [[रामशरण महत|डा रामशरण महत]] -अर्थ
* [[नरेन्द्रविक्रम नेम्वाङ]] -कानून, न्याय तथा संसदीय व्यवस्था -
* [[कृष्ण सिटौला]] -गृह
* [[देव गुरुङ]] -वन तथा वातावरणऽ स्थानीय विकास मन्त्रालय
* [[श्याम सुन्दर गुप्ता]] -उधोग वाणिज्य आपूर्ति मन्त्री -
* [[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]] -संस्कृति, पर्यटन तथा नगारिक उड्यान -
* [[छविलाल वि क]] -कृषि तथा सहकारी -
* [[हिसिला यमी]]-भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय
* [[जगत बोगटी]] -भूमिसुधार तथा व्यवस्था
* [[गिरीराज मणि पोखरेल]] स्वास्थ्य
* [[खड्ग बहादुर विश्वकर्मा]]- महिला,बालबालिका र समाजकल्याण
'''राज्यमन्त्री'''
* [[पम्फा भुषाल|पम्फा भुसाल]]
* [[रमेश लेखक]] श्रम तथा यातायात
* [[ज्ञानेन्द्र ब कार्की]] जलस्रोत
* [[रामचन्द्र यादव]] समान्य प्रशासन
* [[मोहनसिंह राठौर]] शिक्षा र खेलकुद
* [[इन्द्र ब गुरुङ]] -कानून, न्याय तथा संसदीय व्यवस्था - ;
* [[शशी श्रेष्ठ]] -स्वास्थ्य
==पुष्पकमल दाहालको सरकार २०६५।५।२०==
==श्री माधव कुमार नेपालको मन्त्रिपरिषद् गठन २०६६/२/११==
नेपालको अन्तरिम संविधान, २०६३को धारा ३८ बमोजिम सम्माननीय प्रधानमन्त्री श्री माधवकुमार नेपालद्वारा गठित मन्त्रिपरिषद्को कार्यविभाजन
मन्त्रिपरिषद् गठन विधि र कार्य विभाजन
* १. श्री [[माधवकुमार नेपाल]] - प्रधानमन्त्री
* २. श्री [[विजयकुमार गच्छदार]] - उपप्रधानमन्त्री, भौतिक योजना तथा निर्माण
* ३. श्रीमती [[सुजाता कोइराला]] - उपप्रधानमन्त्री, परराष्ट्र
<u>मन्त्रीहरू</u>
* ४. श्री [[विद्यादेवी भण्डारी]] -रक्षा
* ५. श्री [[शरतसिंह भण्डारी]] -पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
* ६. श्री [[भीमबहादुर रावल]] -गृह
* ७. श्री [[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ला]] -शिक्षा
* ८. श्री [[राजेन्द्र महतो]] -वाणिज्य तथा आपूर्ति
* ९. श्री [[सुरेन्द्र पाण्डे]] -अर्थ
* १०. श्री [[प्रेमबहादुर सिंह]] -कानून तथा न्याय
* ११. डा. [[प्रकाशशरण महत]] - ऊर्जा
* १२. श्री [[बालकृष्ण खाँण]] -सिँचाई
* १३. श्री [[शंकर पोखरेल]] -सूचना तथा सञ्चार
* १४. डा. [[मिनेन्द्रप्रसाद रिजाल]] -सङ्घीय मामिला, संविधान सभा, संसदीय व्यवस्था तथा संस्कृति
* १५. श्री [[रकम चेम्जोङ]] -शान्ति तथा पूनर्निर्माण
* १६. श्री [[पूर्णकुमार सेर्मा लिम्बु]] -स्थानीय विकास
* १७. श्री [[उमाकान्त चौधरी]] -स्वास्थ्य तथा जनसंख्या
* १८. [[मो. आफ्ताब आलम]] -श्रम तथा यातायात
* १९. श्री [[प्रभाकर प्रधानाङ्ग]] (रविन्द्र श्रेष्ठ) -सामान्य प्रशासन
* २०. श्री [[डम्बर श्रेष्ठ]]-भूमीसुधार तथा व्यवस्था
* २१. श्री [[दीपक बोहरा]] -वन तथा भू-संरक्षण
* २२. श्री [[महेन्द्रप्रसाद यादव]] -उद्योग
* २३. श्री [[मृगेन्द्रकुमार सिंह यादव]] -कृषि तथा सहकारी
* २४. श्री [[गणेश तिवारी नेपाली]] -युवा तथा खेलकुद
* २५. श्री [[ठाकुरप्रसाद शर्मा]] -वातावरण
* २६. श्री [[लक्ष्मणलाल कर्ण]] -विना विभागीय
* २७. श्री [[सर्वदेवप्रसाद ओझा]] -महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण
<u>राज्यमन्त्रीहरू</u>
* २८. श्री [[गणेशबहादुर खड्का]] -स्थानीय विकास
* २९. श्री [[डिल्लीबहादुर महत]] -शान्ति तथा पुनर्निर्माण
* ३०. श्री [[जीतबहादुर दर्जी गौतम]] -सामान्य प्रशासन
* ३१. श्री [[चन्द्रसिंह भट्टराई]] - ऊर्जा
* ३२. श्री [[खड्गबहादुर बस्याल सार्की]] -स्वास्थ्य तथा जनसंख्या
* ३३. श्री [[दानबहादुर कुर्मी चौधरी]] -उद्योग
* ३४. श्री [[मानबहादुर शाही]] -भूमीसुधार तथा व्यवस्था
* ३५. श्री [[इन्द्रप्रसाद ढुङ्गेल]] -विज्ञान तथा प्रविधि
* ३६. श्री [[सञ्जयकुमार शाह]] -भौतिक योजना तथा निर्माण
* ३७. श्री [[रामबच्चन अहिर यादव]] -महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण
* ३८. श्री [[करिमा वेगम]] -कृषि तथा सहकारी
* ३९. श्री [[शत्रुघप्रसाद सिंह कोइरी]] -पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
* ४०. श्री [[सरोजकुमार यादव]] -वाणिज्य तथा आपूर्ति
* ४१. श्री [[गोविन्द चौधरी]] -शिक्षा
<u>सहायक मन्त्री</u>
* ४२. श्री [[कलावतीदेवी दुसाध]] -भौतिक योजना तथा निर्माण
* ४३. श्री [[चन्दा चौधरी]] -युवा तथा खेलकुद
<ref>नेपाल सरकारको वेवसाइट</ref>
पुनर्गठन मिति: २०६६/२/२१, २०६६/३/३, २०६६/३/१०, २०६६/३/१९, ०६६/४/१४ , २०६६/५/१७ र २०६६/५/२६
==झलनाथ खनालको मन्त्रीमण्डल २०६७ माघ २३==
* [[झलनाथ खनाल]] - प्रधानमन्त्री
* [[भरतमोहन अधिकारी]] – उप-प्रधानमन्त्री, अर्थ
* [[गंगालाल तुलाधर]] - मन्त्री, बिना विभागीय
* [[विष्णु पौडेल]] - मन्त्री, बिना विभागीय
पुनर्गठन (२०६७ फागुन)
* [[झलनाथ खनाल]] - प्रधानमन्त्री
* [[कृष्णबहादुर महरा|कृष्ण बहादुर महरा]]- उप-प्रधानमन्त्री, सूचना तथा सञ्चार
* [[भरतमोहन अधिकारी]] – उप-प्रधानमन्त्री, अर्थ
* [[टोप बहादुर रायमाझी]] - मन्त्री, भौतिक योजना
* [[बर्षमान पुन]] - मन्त्री, शान्ति तथा पुनर्निर्माण
* [[खड्ग बहादुर विश्वकर्मा]] - मन्त्री, पर्यटन
* [[गंगालाल तुलाधर]] - मन्त्री, बिना विभागीय
* [[विष्णु पौडेल]] - मन्त्री, बिना विभागीय
पुनर्गठन (२०६८/१/२१)
१ श्री [[झलनाथ खनाल]] - प्रधानमन्त्री
माननीय उपप्रधानमन्त्री -
२ श्री [[भरतमोहन अधिकारी]] - अर्थ; वाणिज्य तथा आपूर्ति
३ श्री [[कृष्णबहादुर महरा]] - गृह
४ श्री [[उपेन्द्र यादव]] - परराष्ट्र
माननीय मन्त्रीहरू -
५ श्री [[विष्णुप्रसाद पौडेल]] - रक्षा
६ श्री [[टोपबहादुर रायमाझी]] - भौतिक योजना तथा निर्माण
७ श्री [[अग्निप्रसाद सापकोटा]] - सूचना तथा सञ्चार
८ श्री [[शक्तिवहादुर बस्नेत]] - स्वास्थ्य तथा जनसंख्या
९ श्री [[खड्गबहादुर विश्वकर्मा]] - पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
१० श्रीमती [[उर्मिला अर्याल]] - स्थानीय विकास
११ श्री [[गङ्गालाल तूलाधर]] - शिक्षा; विज्ञान तथा प्रविधि
१२ श्री [[रघुवीर महासेठ]] - सिँचाई
१३ श्री [[गोकर्ण विष्ट]] - ऊर्जा
१४ श्री [[भानुभक्त जोशी]] - वन तथा भू-संरक्षण
१५ श्री [[घनश्याम भुसाल]] - कार्यभार पछि तोकिने
१६ श्री [[युवराज कार्की]] - सामान्य प्रशासन
१७ श्री [[विश्वनाथ शाह]] - शान्ति तथा पुनर्निर्माण
१८ श्री [[जयपुरी घर्ती]] - महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण
१९ श्री [[रामचरण चौधरी]] - भूमीसुधार तथा व्यवस्था
२० श्री [[महेन्द्र पासवान]] - उद्योग
२१ श्री [[प्रभु साह]] - कानून तथा न्याय
२२ श्री [[हितवहादुर तामाङ]] - युवा तथा खेलकुद
२३ श्री [[हरिनारायण यादव]] - कृषि तथा सहकारी
२४ श्री [[मोहम्मद इस्तियाक राईन]] - श्रम तथा यातायात
२५ श्री [[सुनीलकुमार मानन्धर]] - वातावरण
२६ श्री [[खगेन्द्रप्रसाद प्रसाई]] - सङ्घीय मामिला, संविधान सभा, संसदीय व्यवस्था तथा संस्कृति
माननीय राज्यमन्त्रीहरू
२७ श्री [[शत्रुघन महतो]] - स्थानीय विकास
२८ श्री [[दलवहादुर सुनार]] - सिँचाई
२९ श्री [[रामजी शर्मा]] - ऊर्जा
३० श्री [[डम्वर साम्वाहाम्फे]] - सामान्य प्रशासन
३१ श्रीमती [[भगवती चौधरी]] - वन तथा भू-संरक्षण
३२ श्री [[हकिकुल्लाह खाँ]] - भूमीसुधार तथा व्यवस्था
३३ श्री [[देवी खड्का]] - भौतिक योजना तथा निर्माण
३४ श्री [[धर्मशिला चापागाई]] - स्वास्थ्य तथा जनसंख्या
३५ श्री [[ध्रुव आङदाम्बे लिम्वु]] - पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
३६ श्री [[नन्दनकुमार दत्त]] - कृषि तथा सहकारी
==डा. बाबुराम भट्टराईको २०६८ भदौ १२==
१ [[बाबुराम भट्टराई|डा. बाबुराम भट्टराई]] - प्रधानमन्त्री
'''उपप्रधानमन्त्रीहरू'''
२ श्री [[विजयकुमार गच्छदार]] - गृह र रक्षा
३ श्री [[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] - परराष्ट्र
'''मन्त्रीहरू'''
४ श्री [[जयप्रकाश प्रसाद गुप्ता]] - सूचना तथा सञ्चार
५ श्री [[हृदयेश त्रिपाठी]] - भौतिक योजना तथा निर्माण
६ श्री [[पोष्टबहादुर बोगटी]] - ऊर्जा
७ श्री [[टोपबहादुर रायमाझी]] - स्थानीय विकास
८ श्री [[राजेन्द्र महतो]] - स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या
९ श्री [[बर्षमान पुन]] - अर्थ
१० श्री [[दीनानाथ शर्मा]] - शिक्षा
११ श्री [[महेन्द्रप्रसाद यादव]] - सिंचाई
१२ श्री [[लोकेन्द्र विष्ट मगर]] - पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
१३ श्री [[गोपाल किराँती]] - सङ्घीय मामिला, संविधानसभा, संसदीय व्यवस्था तथा संस्कृति
१४ श्री [[लेखराज भट्ट]] - वाणिज्य तथा आपूर्ति
१५ श्री [[भीमप्रसाद गौतम]] - भूमिसुधार तथा व्य.
१६ श्री [[रामकुमार यादव]] - सामान्य प्रशासन
१७ श्री [[अनिलकुमार झा]] - उद्योग
१८ श्री [[वृजेशकुमार गुप्ता]] - कानून तथा न्याय
१९ श्री [[हेमराज तातेड]] - वातावरण
२० श्री [[नन्दन कुमार दत्त]] - कृषि तथा सहकारी
२१ श्री [[कमला रोका]] - युवा तथा खेलकुद
२२ श्री [[राजलाल यादव]] - कार्यभार पछि तोकिने
२३ श्री [[मुहम्मद वकील मुसलमान]] - वन तथा भू-संरक्षण
२४ श्री [[दानबहादुर कुर्मी चौधरी]] - महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण
२५ श्री [[सरिता गिरी]] - श्रम तथा यातायात व्यवस्था
२६ श्री [[कल्पना धमला]] - विज्ञान तथा प्रविधि
२७ श्री [[सत्य पहाडी]] - शान्ति तथा पुनर्निर्माण
'''राज्यमन्त्रीहरू'''
२८ श्री [[खोभारी राय]] - उद्योग
२९ श्री [[रामबच्चन अहिर(यादव)]] - रक्षा
३० श्री [[सरोजकुमार यादव]] - स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या
३१ श्री [[दिलीप महर्जन]] - पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
३२ श्री [[विष्णुप्रसाद चौधरी]] - वाणिज्य तथा आपूर्ति
३३ श्री [[सूर्यमान दोङ]] - ऊर्जा
३४ श्री [[लीला भण्डारी]] - शिक्षा
३५ श्री [[गोपी आछामी]] - युवा तथा खेलकुद
३६ श्री [[घनश्याम यादव]] - स्थानीय विकास
३७ श्री [[ज्वाला साह]] - भूमिसुधार तथा व्य.
३८ श्री [[सुषमा शर्मा]] - सङ्घीय मामिला, संविसंसदीय व्यवस्था तथा संस्कृति
३९ श्री [[हरिराज लिम्बु]] - अर्थ
४० श्री [[सुनिताकुमारी महतो]] - सामान्य प्रशासन
४१ श्री [[भीमराज चौधरी राजबंशी]] - गृह
४२ श्री [[लक्ष्मण महतो]] - वन तथा भू–संरक्षण
४३ श्री [[दुर्गादेवी महतो (धानुक)]] - वातावरण
४४ श्रीमती [[काशी देवी झा]] - कानून तथा न्याय
४५ श्री [[ईश्वर दयाल मिश्र]] - भौतिक योजना तथा निर्माण
४६ श्री [[अरविन्द साह]] - महिला, बालबालिका तथा समाज कल्याण
४७ श्री [[रमणीराम]] - सिँचाई
४८ श्री [[सुरीताकुमारी साह]] - सूचना तथा सञ्चार
४९ श्री [[ओमप्रकाश यादव]] - कृषि तथा सहकारी
<ref name="opmcm.gov.np">{{Cite web |url=http://opmcm.gov.np/np/council/ |title=Archive copy |access-date=2016-09-19 |archive-date=2012-07-24 |archive-url=https://archive.is/20120724142233/http://opmcm.gov.np/np/council/ |dead-url=yes }}</ref>
==बाबुराम भट्टराई सरकारको मिति २०६९ जेठ -- गतेको पुनर्गठन==
सम्माननीय प्रधानमन्त्री--
१-डा. [[बाबुराम भट्टराई]]-
उर्जा; कानून, न्याय, संविधानसभा तथा संसदीय मामिला; कृषि विकास; युवा तथा खेलकुद; रक्षा; वाणिज्य तथा आपूर्ति; सहरी विकास र सामान्य प्रशासन
माननीय उपप्रधानमन्त्रीहरू--
२-श्री [[विजयकुमार गच्छदार]]-गृह
३-श्री [[नारायणकाजी श्रेष्ठ]]-परराष्ट्र र सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास
माननीय मन्त्रीहरू--
४-श्री [[हृदयेश त्रिपाठी]]-भौतिक योजना, निर्माण तथा यातायात व्यवस्था
५-श्री [[पोष्टबहादुर बोगटी]]-संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
६-श्री [[टोपबहादुर रायमाझी]]-शान्ति तथा पुनर्निर्माण
७-श्री [[राजेन्द्र महतो]]-स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या
८-श्री [[बर्षमान पुन]]-अर्थ
९-श्री [[दीनानाथ शर्मा]]-शिक्षा
१०-श्री [[महेन्द्रप्रसाद यादव]]-सिंचाइ
११-श्री [[अनिलकुमार झा]]-उद्योग
१२-श्री [[राजकिशोर यादव]]-सूचना तथा सञ्चार
१३-श्री [[चन्द्रदेव जोशी]]-भूमिसुधार तथा व्यवस्था
१४-[[डा. केशवमान शाक्य]]-वातावरण, विज्ञान तथा प्रविधि
१५-श्री [[एकनाथ ढकाल]]-सहकारी तथा गरिवी निवारण
१६-श्री [[कुमार बेल्बासे]]-श्रम तथा रोजगार
१७-श्री [[यदुवंश झा]]-वन तथा भू-संरक्षण
१८-श्री [[बद्रीप्रसाद न्यौपाने]]-महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण
<ref name="opmcm.gov.np"/>
==खिलराज रेग्मीको अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद्==
'''(मूल लेख [[अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९]])'''
१ सम्माननीय [[खिलराज रेग्मी]], मन्त्रिपरिषद् अध्यक्ष, रक्षा; सहकारी तथा गरीबी निवारण
'''मन्त्रीहरू'''
२ श्री [[माधवप्रसाद घिमिरे (स्पष्टता)|माधवप्रसाद घिमिरे]] - गृह र परराष्ट्र
३ श्री [[हरिप्रसाद न्यौपाने]] - कानून, न्याय, संविधानसभा तथा संसदीय मामिला र श्रम तथा रोजगार
४ श्री [[ऋद्धिबाबा प्रधान]] - महिला, वालवालिका तथा समाजकल्याण र भूमिसुधार तथा व्यवस्था
५ श्री [[विद्याधर मल्लिक]] - सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास र स्वास्थ्य तथा जनसंख्या
६ श्री [[माधवप्रसाद पौडेल]] - सामान्य प्रशासन; सूचना तथा सञ्चार र शिक्षा
७ श्री [[शंकरप्रसाद कोइराला]] - अर्थ; उद्योग र वाणिज्य तथा आपूर्ति
८ श्री [[छविराज पन्त]] - भौतिक पुर्वाधार तथा यातायात र सहरी विकास
९ श्री [[टेकबहादुर थापा (घर्ती)]] - कृषि विकास र वन तथा भू-संरक्षण
१० श्री [[रामकुमार श्रेष्ठ]] - युवा तथा खेलकुद; शान्ति तथा पुननिर्माण र संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
११ श्री [[उमाकान्त झा]] - उर्जा; विज्ञान, प्रविधि तथा वातावरण र सिंचाइ <ref name="opmcm.gov.np"/>
==सुशील कोइराला मन्त्रीमण्डल २०७० माघ २९ गते (पुनर्गठन २०७० फागुन १३ गते)==
# श्री [[सुशील कोइराला]] - प्रधानमन्त्री
महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण, रक्षा, वाणिज्य तथा आपूर्ति, विज्ञान,प्रविधि तथा वातावरण, शान्ति तथा पुननिर्माण, सहकारी तथा गरिबी निवारण, श्रम तथा रोजगार
===मन्त्रीहरू===
# श्री [[बामदेव गौतम]] उप प्रधानमन्त्री गृह
# श्री [[प्रकाशमान सिंह श्रेष्ठ|प्रकाशमान सिंह]] उप प्रधानमन्त्री सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास
# डा. [[रामशरण महत]] - अर्थ
# श्री [[विमलेन्द्र निधि]] - भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात
# श्री [[नरहरि आचार्य]] - कानुन,न्याय,संविधानसभा तथा संसदीय मामिला
# श्री [[महेश आचार्य]] - वन तथा भू-संरक्षण
# श्रीमती [[चित्रलेखा यादव]] - शिक्षा
# डा. [[मिनेन्द्र प्रसाद रिजाल|मीनेन्द्र रिजाल]] - सूचना तथा सञ्चार
# श्री [[राधा ज्ञवाली|राधाकुमारी ज्ञवाली]] - ऊर्जा
# श्री [[नारायण प्रकास साउद|नारायणप्रकास साउद]] - सिँचाइ
# डा. [[नारायण खड्का]] - सहरी विकास
# श्री [[महेन्द्रबहादुर पाण्डे]] - परराष्ट्र
# श्री [[खगराज अधिकारी]] - स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या
# श्री [[भीमप्रसाद आचार्य]] - संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
# श्री [[लालबाबु पण्डित]] - सामान्य प्रशासन
# श्री [[दलबहादुर राना]] - भूमिसुधार तथा व्यवस्था
# श्री [[कर्ण बहादुर थापा]] - उद्योग
# श्री [[हरिप्रसाद पराजुली]] - कृषि विकास
# श्री [[पुरुषोत्तम पौडेल]] - युवा तथा खेलकुद
# श्री [[सुनिलबहादुर थापा]] - वाणिज्य तथा आपूर्ति
# श्री [[निलम केसी (खँड्का)]] - महिला तथा समाजकल्याण
===राज्यमन्त्री===
# श्री [[टेक बहादुर गुरुङ]] - श्रम तथा रोजगार
# श्री [[गिरी बहादुर केसी]] - वाणिज्य तथा आपूर्ति
<ref name="opmcm.gov.np"/>
==केपी ओलीको मन्त्रीमण्डल (गठन मिति २०७२/६/२५ पुनर्गठन ७/१, ७/१९)==
# ''' [[खड्गप्रसाद ओली|खड्गप्रसाद शर्मा ओली]] - प्रधानमन्त्री'''
===उपप्रधानमन्त्रीहरू===
# [[बिजयकुमार गच्छदार]] -उपप्रधानमन्त्री, भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात।
# [[कमल थापा]] - उपप्रधानमन्त्री, परराष्ट्र।
# [[टोप बहादुर रायमाझी]] - उपप्रधानमन्त्री, उर्जा।
# [[भीमबहादुर रावल]] - उपप्रधानमन्त्री, रक्षा
# [[चन्द्रप्रकाश मैनाली]] - उपप्रधानमन्त्री, महिला, बालबालिका तथा समाज कल्याण
# [[चित्रवहादुर के.सी.]] - उपप्रधानमन्त्री, सहकारी तथा गरिबी निवारण
===मन्त्रीहरू===
# [[विष्णुप्रसाद पौडेल]] - अर्थ
# [[गिरीराज मणि पोखरेल]] - शिक्षा
# [[अग्नी प्रसाद सापकोटा]] - वन तथा भूसंरक्षण
# [[शक्तिबहादुर बस्नेत]] - गृह
# [[अग्नि प्रसाद खरेल]] - कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला।
# [[सोमप्रसाद पाण्डे]] - उद्योग ।
# [[सत्यनारायण मण्डल]]- विना विभागीय ।
# [[हरिबोल गजुरेल]] - कृषि विकास ।
# [[रामकुमार सुब्बा]] - भूमिसुधार तथा व्यवस्था
# [[रामजनम चौधरी]] - स्वास्थ्य तथा जनसंख्या
# [[रेखा शर्मा]] - सामान्य प्रशासन
# [[गणेशमान पुन]] - वाणिज्य तथा आपूर्ति
# [[उमेश यादव (राजनीतिज्ञ)|उमेश यादव]] - सिञ्चाई
# [[शेरधन राई]] - सूचना तथा सञ्चार प्रविधि
# [[शान्ता मानवी]] - विना विभागीय
# [[विसेन्द्र पासवान]]- विज्ञान प्रविधि र वातावरण
# [[आनन्दप्रसाद पोखरेल]] - संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्ययान
===राज्यमन्त्रीहरु===
# [[मेघराज नेपाली (निषाद)]] - उद्योग
# [[मो मुस्ताक आलम]] - स्वास्थ्य तथा जनसंख्या
<ref name="opmcm15Oct">{{cite web|title=मन्त्रीपरिषद्|url=http://www.opmcm.gov.np/np/council/|website=प्रधानमन्त्री कार्यालय|accessdate=१४ अक्टोबर २०१५ & ६ नोभेम्बर २०१५|archive-date=2015-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150814143649/http://www.opmcm.gov.np/np/council/|dead-url=yes}}</ref>
नेपालको संविधानको धारा २९८ को उपधारा (४), (५) र (६) बमोजिम सम्माननीय प्रधानमन्त्री के.पी. शर्मा ओलीको नेतृत्वमा मिति २०७२/६/२५मा गठित मन्त्रिपरिषद्मा देहाय अनुसार नियुक्ति, हेरफेर र कार्य विभाजन भएको छ । २०७२ पौष ९।
सम्माननीय प्रधानमन्त्री
१.श्री के.पी.शर्मा ओली - सहरी विकास
माननीय उपप्रधानमन्त्री
२.श्री विजयकुमार गच्छदार - भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात
३.श्री कमल थापा - परराष्ट्र र सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास
४. श्री भीमवहादुर रावल - रक्षा
५.श्री चन्द्रप्रकाश मैनाली - महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण
६.श्री चित्रबहादुर के.सी. - सहकारी तथा गरिबी निवारण
७.श्री टोपबहादुर रायमाझी - ऊर्जा
माननीय मन्त्री
८.श्री विष्णुप्रसाद पौडेल - अर्थ
९.श्री प्रेमबहादुर सिंह - खानेपानी तथा सरसफाई
१०.श्री दीपक बोहरा - श्रम तथा रोजगार र वाणिज्य
११.श्री गिरिराजमणि पोखरेल - शिक्षा
१२.श्री अग्निप्रसाद सापकोटा - वन तथा भू-संरक्षण
१३.श्री शक्तिबहादुर बस्नेत - गृह
१४.श्री एकनाथ ढकाल - शान्ति तथा पुननिर्माण
१५.श्री सत्यनारायण मण्डल - युवा तथा खेलकुद
१६.श्री अग्नि प्रसाद खरेल - कानुन, न्याय, तथा संसदीय मामिला
१७.श्री सोमप्रसाद पाण्डेय - उद्योग
१८.श्री हरिबोल प्रसाद गजुरेल - कृषि विकास
१९.श्री रामकुमार सुब्बा - भूमिसुधार तथा व्यवस्था
२०.श्री रामजनम चौधरी - स्वास्थ्य
२१.श्री शेरधन राई - सूचना तथा सञ्चार
२२.श्री शान्ता मानवी - पशुपंक्षी विकास
२३.श्री रेखा शर्मा - सामान्य प्रशासन
२४.श्री गणेशमान पुन - आपूर्ति
२५.श्री उमेश कुमार यादव - सिँचाइ
२६.श्री आनन्दप्रसाद पोखरेल - संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
२७.श्री विश्वेन्द्र पासवान - जनसङ्ख्या तथा वातावरण
२८.श्री शिवलाल थापा - विज्ञान तथा प्रविधि
माननीय राज्यमन्त्री
२९.श्री मेघराज नेपाली (निषाद) - उद्योग
३०.श्री मो. मुस्ताक आलम - स्वास्थ्य
३१.श्री विक्रमबहादुर थापा - भूमिसुधार तथा व्यवस्था
३२.श्री कुन्तीकुमारी शाही - सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास
३३.श्री दिनेशचन्द्र यादव - खानेपानी तथा सरसफाई
३४.श्री दामोदर भण्डारी - अर्थ
३५.श्री बलबहादुर महत - संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
३६.श्री नरदेवी पुन मगर - पशु विकास
३७.श्री मञ्जुकुमारी चौधरी - सहरी विकास
३८.श्री दिपनारायण साह - शान्ति तथा पुननिर्माण
माननीय सहायकमन्त्री
३९.श्री दिनेश श्रेष्ठ - भूमिसुधार तथा व्यवस्था
४०.श्री विराज विष्ट - सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास
मन्त्रिपरिषद् गठनः २०७२/६/२५, ७/१, ७/१९, ७/२३ , ९/ ९
श्रोत : प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय
==पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डको मन्त्रीमण्डल (२०७३ साउन २०)==
{| class="wikitable"
! क्र.सं. !! नाम, थर !! पार्टी !! पद !! विभाग
|-
| १ || श्री [[पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड]] || [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || प्रधानमन्त्री || प्रधानमन्त्री खानेपानी तथा सरसफाई; पशुपंक्षी विकास; महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण; विज्ञान तथा प्रविधि
|-
| २ || श्री [[विमलेन्द्र निधि]] || [[नेपाली काँग्रेस|नेपाली काग्रेस]]|| उपप्रधानमन्त्री || गृह
|-
| ३ || श्री [[कृष्णबहादुर महरा]] || [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || उपप्रधानमन्त्री || अर्थ
|-
| ४ || श्री [[अर्जुननरसिंह के.सी.]] || [[नेपाली काँग्रेस|नेपाली काग्रेस]]|| मन्त्री || सहरी विकास
|-
| ५ || श्री [[रमेश लेखक]] || [[नेपाली काँग्रेस|नेपाली काग्रेस]]|| मन्त्री || भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात
|-
| ६ || श्री [[जनार्दन शर्मा]] || [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || मन्त्री || ऊर्जा
|-
| ७ || डा. [[प्रकाशशरण महत]] || [[नेपाली काँग्रेस|नेपाली काग्रेस]]|| मन्त्री || परराष्ट्र
|-
| ८ || श्री [[बालकृष्ण खाँण]] || [[नेपाली काँग्रेस|नेपाली काग्रेस]]|| मन्त्री || रक्षा
|-
| ९ || श्री [[दीपक बोहरा]] || || मन्त्री || आपूर्ति
|-
| १० || श्री [[सूर्यमान गुरुङ]] || [[नेपाली काँग्रेस|नेपाली काग्रेस]]|| मन्त्री || श्रम तथा रोजगार
|-
| ११ || श्री [[गौरीशंकर चौधरी]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || कृषि विकास
|-
| १२ || श्री [[दलजित श्रीपाइली]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || युवा तथा खेलकुद
|-
| १३ || श्री [[विक्रम पाण्डे]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || भूमिसुधार तथा व्यवस्था
|-
| १४ || श्री [[जयदेव जोशी]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || जनसङ्ख्या तथा वातावरण
|-
| १५ || श्री [[हितराज पाण्डे]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास
|-
| १६ || श्री [[सुरेन्द्रकुमार कार्की]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || सूचना तथा सञ्चार
|-
| १७ || श्री [[धनिराम पौडेल]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || शिक्षा
|-
| १८ || श्री [[अजयशंकर नायक]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || कानुन, न्याय, तथा संसदीय मामिला
|-
| १९ || श्री [[केशवकुमार वुढाथोकी]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || सामान्य प्रशासन
|-
| २० || श्री [[रोमी गौचन थकाली]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || वाणिज्य
|-
| २१ || श्री [[सीतादेवी यादव]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || शान्ति तथा पुननिर्माण
|-
| २२ || श्री [[जीवनबहादुर शाही]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन
|-
| २३ || श्री [[दीपक गिरी]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || सिँचाइ
|-
| २४ || श्री [[नवीन्द्रराज जोशी]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || उद्योग
|-
| २५ || श्री [[शंकर भण्डारी]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || वन तथा भू-संरक्षण
|-
| २६ || श्री [[गगनकुमार थापा]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || स्वास्थ्य
|-
| २७ || श्री [[हृदयराम थानी]] || [[नेपाली काग्रेस]] || मन्त्री || सहकारी तथा गरिबी निवारण
|-
| २८ || श्री [[श्रीप्रसाद जवेगु]] || [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || राज्यमन्त्री || सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास
|-
| २९ . || श्री [[सत्यनारायण भगत]] || [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || राज्यमन्त्री || ऊर्जा
|-
| ३० . || श्री [[राधिका तामाङ्ग]] || [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || राज्यमन्त्री || कृषि विकास
|-
| ३१ || श्री [[धनमाया वि.क.]] || [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || राज्यमन्त्री || विना विभागीय
|}
<ref>http://www.opmcm.gov.np/cabinet/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160810012229/http://www.opmcm.gov.np/cabinet/ |date=2016-08-10 }} Retribed on 24 Aug, 2016</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
<references/>
[[श्रेणी:नेपालक इतिहास]]
[[श्रेणी:नेपालक राजनीति]]
[[श्रेणी:नेपालक मन्त्रीमण्डलसभ]]
==बाह्य जडीसभ==
70iraxd4ojgfqi0wfwsjhvz8suqdt7u
मिथिला शर्मा
0
14901
282118
245489
2026-11-08T05:39:48Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282118
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = मिथिला शर्मा
| image =
| alt =
| caption =
| birth_name = मिथिला शर्मा
| birth_date = <!--
{{Birth date and age|YYYY|
MM|DD}} -->
| birth_place =
| death_date = <!--
{{Death date and age|YYYY|
MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death
date then birth date) -->
| death_place =
| nationality = [[नेपाली]]
| other_names = मिथिला शर्मा
| known_for = अभिनेत्री
| spouse = [[मोतिलाल बोहोरा]] <ref>[http://setopati.com/news/13765/ setopati]</ref>
| occupation =
}}
'''मिथिला शर्मा''' नेपाली चलचित्र क्षेत्रक प्रसिद्ध अभिनेत्री छी ।<ref>{{Cite web |url=http://nepalpati.com/entertainment/5254/Actress-Mithila-Sharma |title=nepalpati.com |access-date=2016-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119163235/http://nepalpati.com/entertainment/5254/Actress-Mithila-Sharma |archive-date=2025-01-19 |dead-url=yes}}</ref>
==प्रारम्भिक जीवनी==
{{ठुटो}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
{{Commonscat|Mithila Sharma}}
{{नेपाली अभिनेत्रीसभ}}
[[श्रेणी:नेपाली चलचित्र अभिनेत्रीसभ]]
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:नेपालक कलाकारसभ]]
f369ai7bpduqdv844jup1qexqrxyiu5
क्रिस प्राट
0
15322
282056
101785
2026-11-08T01:09:59Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282056
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = क्रिस प्राट
| image = Chris Pratt - Guardians of the Galaxy premiere - July 2014 (cropped).jpg
| imagesize = 220px
| caption = क्रिस प्राट
| birth_name = क्रिस्टोफर माइकल प्राट
| birth_date = {{birth date and age|1979|06|21}}
| birth_place = [[भर्जिनिया]], संयुक्त राज्य अमेरिका
| occupation = अभिनेता
| years_active = २०००–वर्तमान
| spouse = {{marriage|[[एन्ना फेरिस]]|July 9, 2009}}
| children = १
}}
'''क्रिस्टोफर माइकल प्राट'''<ref name=MinnesotaBirthIndex>[https://familysearch.org/ark:/61903/1:1:VCPK-MHX Christopher Michael Pratt] at the Minnesota Birth Index via FamilySearch.org. Retrieved on August 12, 2015. Note: The "Saint Louis, Minnesota" listed on the Index refers not to a town but to [[St. Louis County, Minnesota]].</ref> (जन्म: जुन २१, १९७९)<ref name=tvg>{{cite web | url= http://www.tvguide.com/celebrities/chris-pratt/bio/189677/ | title= Chris Pratt | publisher= [[TV Guide|TVGuide.com]] | accessdate= August 12, 2015 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20141018043838/http://www.tvguide.com/celebrities/chris-pratt/bio/189677 | archivedate= October 18, 2014 | deadurl= yes}}</ref> एक अमेरिकन अभिनेता छी ।
== बाल्यकाल ==
{{stub}}
==चलचित्र शुरुवात==
== व्यक्तिगत जीवन ==
== फिल्मोग्राफी==
== प्रसिद्धि ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commons category|Chris Pratt|क्रिस प्राट}}
* {{IMDb name|695435|क्रिस प्राट}}
* {{Twitter|PrattPrattPratt|क्रिस प्राट}}
* {{Facebook|PrattPrattPratt|क्रिस प्राट}}
* {{Instagram|PrattPrattPratt|क्रिस प्राट}}
{{हलिउड अभिनेतासभ}}
af7c89atn4s0rvr8mm614wv5l49k9ds
अबखाजिया
0
17200
282033
269930
2026-11-07T22:47:08Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282033
wikitext
text/x-wiki
{{ज्ञानसन्दूक देश
|conventional_long_name = अबखाजिया गणराज्य
|native_name =
{{unbulleted list|item_style=font-size:88%;
| <hr/>{{native name|ab|Аҧсны Аҳәынҭқарра|italic=no}}<br />{{resize|95%|{{nobold|''{{transl|ab|Aphsny Axwynthkharra}}''}}}}
| <hr/>{{native name|ka|{{big|აფხაზეთი}}|italic=no}}<br />{{resize|95%|{{nobold|''{{transl|ka|Apkhazeti}}''}}}}
| <hr/>{{native name|ru|Республика Абхазия|italic=no}}<br />{{resize|95%|{{nobold|''{{transl|ru|Respublika Abkhaziya}}''}}}}
}}
|common_name = अबखाजिया
|national_motto =
|national_anthem = {{native phrase|ab|[[Aiaaira|Аиааира]]|italics=off|nolink=on}}<br /> ''Aiaaira''<br />{{small|''Victory''}}<br>{{center|}}
|image_flag = Flag of the Republic of Abkhazia.svg
|image_coat = Abkhazia COA.svg
|symbol_type = Emblem
|image_map = Europe location ABX.png
|map_caption = [[काकेशस क्षेत्र]]क केन्द्रित कएल मानचित्रमे अबखाजिया ([[नारंगी]])<br /> [[जॉर्जिया]]के संग दक्षिण ऑस्सेटिया (सलेटी)।
|capital = [[सुखुमी]]
|latd=43 |latm=00 |latNS=N |longd=40 |longm=59 |longEW=E
|largest_city = capital
|official_languages = {{hlist | [[:w:Abkhaz language|अबखाज]]|[[रूसी भाषा|रूसी]]<sup>a</sup>}}
|languages_type = बोलल जाइ वला भाषासभ
|languages = {{hlist | [[:w:Georgian language|जॉर्जियाई]]|[[:w:Mingrelian language|मिंग्रेलियाई]]|[[:w:Svan language|स्वानी]]|[[:w:Armenian language|आर्मेनियाई]]}}
|demonym = {{hlist|style=white-space:nowrap; |अबखाज |अबखाजियाई}}
|government_type = [[:w:Unitary state|युनिटरी]] [[:w:Semi-presidential system|अर्ध-राष्ट्राध्क्षीय]] [[गणराज्य]]
|leader_title1 = [[राष्ट्रपति]]
|leader_name1 = राउल खजिम्बा
|leader_title2 = [[प्रधान मंत्री]]
|leader_name2 = बेस्लन बुतबा
|legislature = पीपल्स असेम्ब्ली
|sovereignty_type = {{nowrap|अर्ध-मान्य स्वतन्त्रता}} {{nobold| [[जॉर्जिया]] से}}{{lower|0.1em|<ref>{{cite web |author=Site programming: Denis Merkushev |url=http://www.abkhaziagov.org/ru/state/sovereignty/independence.php |title=Акт о государственной независимости Республики Абхазия |publisher=Abkhaziagov.org |accessdate=22 June 2010 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224193838/http://www.abkhaziagov.org/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.apsnypress.info/news2008/September/22.htm |title=Апсныпресс – государственное информационное агенство Республики Абхазия |publisher=Apsnypress.info |accessdate=22 June 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100528185616/http://www.apsnypress.info/news2008/September/22.htm |archivedate=28 May 2010 <!--DASHBot-->|deadurl=no}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.unpo.org/content/view/713/236/ |title=Abkhazia: Review of Events for the Year 1996 |publisher=UNPO |date=31 January 1997 |accessdate=22 June 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100605014215/http://www.unpo.org/content/view/713/236/ |archivedate=5 June 2010 <!--DASHBot--> |deadurl=yes}}</ref><!--end lower:-->}}
|established_event1 = Georgian annulment of all Soviet-era laws and treaties
|established_date1 = 20 June 1990
|established_event2 = Declaration of sovereignty<sup>b</sup>
|established_date2 = 25 August 1990
|established_event3 = Georgian declaration of independence
|established_date3 = 9 April 1991
|established_event4 = [[History of the Soviet Union (1985–1991)#Formation of the CIS and official end of the USSR|Dissolution of Soviet Union]]
|established_date4 = 26 December 1991
|established_event5 = Declaration of Independence
|established_date5 = 23 July 1992
|established_event6 = [[Constitution of Abkhazia|Constitution]]
|established_date6 = 26 November 1994
|established_event7 = [[Abkhazian constitutional referendum, 1999|Constitutional referendum]]
|established_date7 = 3 October 1999
|established_event8 = Act of state independence<sup>c</sup>
|established_date8 = 12 October 1999
|established_event9 = {{nowrap|First<br />{{raise|0.2em|[[International recognition of Abkhazia and South Ossetia|international recognition]]<sup>d</sup>}}}}
|established_date9 = <br />26 August 2008
|area_km2 = 8,660<ref name=EB>{{cite encyclopedia |editor-first=Dale H. |editor-last=Hoiberg|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Abkhazia|edition = 15th |year=2010|publisher=Encyclopedia Britannica Inc. |volume=I: A-ak Bayes |location=Chicago, IL |isbn=978-1-59339-837-8|pages=33}}</ref>
|area_sq_mi = 3,344 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|area_rank = |area_magnitude =
|population_census = 240,705 <ref>{{cite web |url=http://apsnypress.info/news/5084.html |title=Численность населения Абхазии составляет 240 705 человек |publisher=apsnypress.info |date=2012-01-01 |accessdate=2012-12-20}}</ref>
|population_census_year = 2011
|population_estimate = 242,862<ref>{{cite web |url=http://www.citypopulation.de/Georgia.html |title=Georgia |publisher=Citypopulation |date=2012-01-01 |accessdate=2012-12-20}}</ref>
|population_estimate_year = 2012
|population_density_km2 = 28
|population_density_sq_mi = 72
|population_density_rank =
|GDP_nominal = $500 million<ref>{{cite web |url=http://www.georgiatimes.info/en/news/37913.html |title=Abkhazia calculated GDP – News |publisher=GeorgiaTimes.info |date=7 July 2010 |accessdate=22 September 2011 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224193835/http://www.georgiatimes.info/en/news/37913.html%20 |dead-url=yes }}</ref>
|GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = |GDP_nominal_per_capita = |GDP_nominal_per_capita_rank =
|GDP_PPP_year = |GDP_PPP = |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_per_capita = |GDP_PPP_per_capita_rank =
|Gini_year = |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = <!--number only--> |Gini_ref = |Gini_rank =
|HDI_year = |HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> |HDI = <!--number only--> |HDI_ref = |HDI_rank =
|currency = {{unbulleted list |[[Abkhazian apsar]] |[[Russian ruble]]<sup>e</sup>}}
|currency_code = RUB
|time_zone = [[Moscow Time|MSK]]
|utc_offset = +3
|time_zone_DST = |utc_offset_DST =
|drives_on = right
|calling_code = [[Telephone numbers in Russia|+7]] 840{{\}}940 and [[Telephone numbers in Abkhazia|+995 44]]<ref>{{cite web |title=Abkhazia remains available by Georgian phone codes |url=http://www.today.az/print/news/georgia/58953.html |date=6 January 2010 |accessdate=20 January 2010 |publisher=today.az}}</ref><ref>{{Cite web |title=2011 - national renumbering for Georgia |url=http://www.wtng.info/wtng-995-ge.html |access-date=2016-11-23 |archive-date=2013-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220025759/http://www.wtng.info/wtng-995-ge.html |url-status=dead }}</ref>
|footnote_a = The [[Russian language]] is recognised as a language of state and other institutions ([[:wikisource:Constitution of Abkhazia|Article 6 of the Constitution]]) and is widely used.
|footnote_b = Annulled by Georgia immediately thereafter.
|footnote_c = To establish, retroactively, ''[[de jure]]'' independence since the [[War in Abkhazia (1992-1993)|1992–1993 war]].
|footnote_d = By Russia. Since then, a further 5 UN member states have also recognised Abkhazia's independence.
|footnote_e = ''[[De facto]]'' currency. Several [[Abkhazian apsar]] commemorative coins have been issued. The apsar is on a fixed exchange rate, pegged to the Russian ruble (1 ruble = 0.10 apsar).
|iso3166code=GE-AB
}}
'''अबखाजिया''' ({{pronEng|æbˈkeɪʒə}} {{Lang-ru|Абха́зия}} ''Abhazia'') आंशिक रूपसं अन्तर्राष्ट्रिय पहीचान प्राप्त विवादित क्षेत्र छी जकर एक स्वतन्त्र सरकार अछि। यी क्षेत्र [[काला सागर]]क पूर्वी तट आर [[कॉकस]]के दक्षिण पश्चिममे स्थित अछि। यी [[जॉर्जिया]]क एक हिस्सा छल जे कि एकरा आजुक सेहो स्वतन्त्र देशक दर्जा नइ दैत अछि।
अबखाजिया अपने आप कs '''अबखाजिया गणराज्य''' अथवा '''अप्सनी'''के रूपमे एक सम्प्रभु राज्यक दर्जा दैत अछि।<ref>[http://www.abkhazworld.com/abkhazia/156-constitution-abkhazia.html अबखाजिया गणराज्यके संविधान (Constitution of the Republic of Abkhazia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514195430/http://www.abkhazworld.com/abkhazia/156-constitution-abkhazia.html |date=2013-05-14 }}क प्रथम अनुच्छेद।</ref><ref>ओल्गा ओलीकर, थॉमस एस॰ सजयना. Faultlines of Conflict in Central Asia and the South Caucasus: Implications for the U.S. Army. Rand Corporation, 2003, ISBN 978-0-8330-3260-7.</ref><ref>[http://www.c-r.org/resources/occasional-papers/abkhazia-ten-years-on.php Abkhazia: ten years on.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205052756/http://www.c-r.org/resources/occasional-papers/abkhazia-ten-years-on.php |date=2012-02-05 }} By Rachel Clogg, Conciliation Resources, 2001.</ref><ref>Emmanuel Karagiannis. Energy and Security in the Caucasus. Routledge, 2002. ISBN 978-0-7007-1481-0.</ref><!-- references mentioning the word republic together with the words ''de facto'' independent --><ref>The Guardian. [http://www.guardian.co.uk/russia/article/0,,2143104,00.html Georgia up in arms over Olympic cash]</ref> इसे [[रूस]], [[निकारागुआ]], [[वेनेज़ुएला]] आर [[नौरु]] ने पूर्ण सम्प्रभु<ref name="nytimes_nauru">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2009/12/16/world/europe/16georgia.html|title=Abkhazia Is Recognised – by Nauru |date=१५ दिसम्बर २००९ |work=New York Times|accessdate=२६ अक्टूबर २०१४| first=Ellen | last=Barry| archiveurl= https://web.archive.org/web/20091219200035/http://www.nytimes.com/2009/12/16/world/europe/16georgia.html?| archivedate= २६ अक्टूबर २०१४ | deadurl= no}}</ref> तथा [[दक्षिण ओसेतिया]] आंशिक सम्प्रभु राष्ट्रक एवं [[ट्रान्सनिस्ट्रिया]] आर नागोर्नो-काराबाख़ अज्ञात राज्यक रूपमे राखने अछि।<ref name="Абхазия, Южная Осетия и Приднестровье признали независимость друг друга и призвали всех к этому же">{{cite web|url=http://www.newsru.com/russia/17nov2006/aup.html|title=Абхазия, Южная Осетия и Приднестровье признали независимость друг друга и призвали всех к этому же|publisher=[[Newsru]]|date=१७ नवम्बर २००६|accessdate=२६ अक्टूबर २०१४|language=रूसी|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161114230724/http://www.newsru.com/russia/17nov2006/aup.html|archivedate=2016-11-14|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.abjasia.org/recognition.html|title=Страны , признавшие независимость Республики Абхазия|publisher=Embassy of the Republic of Abkhazia in the Bolivarian Republic of Venezuela|accessdate=२६ अक्टूबर २०१४|language=रूसी|archive-date=2016-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322181706/http://www.abjasia.org/recognition.html|dead-url=yes}}</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{सन्दर्भसूची}}
{{टिप्पणीसूची}}
{{Authority control}}
{{एसियाक देशसभ}}
[[श्रेणी:देश सभ]]
[[श्रेणी:एसिया]]
gs0x5q907hpjyvpxysmp396zicsnug9
पाकिस्तानक प्रधानमन्त्रीसभक सूची
0
17333
282090
266456
2026-11-08T03:57:35Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282090
wikitext
text/x-wiki
{{अनुवाद}}
[[File:Flag of the Prime Minister of Pakistan.svg|thumb|alt=Flag of the Prime Minister of India|पाकिस्तानक प्रधानमन्त्रीक झण्डा]]
'''[[पाकिस्तानक प्रधानमन्त्री]]''' ({{lang-ur|{{Nastaliq|'''وزِیرِ اعظم'''}}}} — {{transl|ur|''Wazīr-ē Aʿẓam''}}, {{IPA-hns|ʋəˈziːr-ˌeː ˈɑː.zəm|ur}}; [[टर्कीस भाषा|टर्किश]] "महान वजीर"), [[पाकिस्तान]] [[पाकिस्तानक सरकार|सरकार]]क [[महा विजय|लोकप्रिय]] [[पाकिस्तानक निर्वाचन|निर्वाचित]] [[राजनीतिज्ञ|राजनेता]] छी जे पाकिस्तान सरकारक मुख्य कार्यकारी [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|अधिकारी]] होएत अछि ।<ref>[http://pakistani.org/pakistan/constitution/part5.ch3.html Article 153(2a)-153(2c)] in Chapter 3: Special Provisions, Part V: Relations between Federation and Provinces in the [[Constitution of Pakistan]].</ref>पाकिस्तानक सार्वभौमसत्ताक सुरक्षा आ स्वतन्त्रता सुनिश्चित करवाक लेल राष्ट्रीय नीतिकें तैयार केनाए आ अपनाद्वारा नियुक्त सङ्घीय क्याबिनेटक माध्यम सँ प्रशासन चलेबाक जिम्मेवारी प्रधानमन्त्रीमे निहित होएत अछि । एकर सङ्गे आम लोकसभक परिषदक माध्यम सँ एहि देशक जनताक सङ्ग-सङ्गे पाकिस्तानक द्विपक्षीय संसदक लेल राष्ट्रव्यापी आम निर्वाचनक तिथि घोषित केनाए प्रधानमन्त्रीक मुख्य जिम्मेवारी रहैत अछि ।<ref name="BBC_PM_role">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/82559.stm | title=Prime minister | date=16 October 2008 | publisher=[[BBC News]] |accessdate=8 September 2012}}</ref><ref name="List">{{cite web |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_27-6-2004_pg7_43 |title=20 prime ministers since independence |work=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |first=Nauman |last=Tasleem |date=27 June 2004 |accessdate=9 September 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131002174343/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_27-6-2004_pg7_43 |archivedate=2 October 2013 |df=dmy-all }}</ref><ref name="Staesmen">{{cite web | url=http://worldstatesmen.org/Pakistan.htm | title=Prime ministers | publisher=World Statesmen | accessdate=9 September 2012}}</ref>
==कुञ्जी==
{| class="wikitable plainrowheaders" border="1"
|+प्रधानमन्त्री सूचीक लेल कुञ्जी
! scope="col" style="width:20px" |
! scope="col" style="width:250px" | राजनीतिक दलक नाम
|-
| align=center style="background-color:DarkGreen" |
| [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग|मुस्लिम लिग]]
|-
| align=center style="background-color:{{Bangladesh Awami League/meta/color}}" |
| [[बङ्गलादेश आवामी लिग|आवामी लिग]]
|-
| align=center style="background-color:#6495ED" |
| [[रिपब्लिकन पार्टी (पाकिस्तान)|रिपब्लिकन पार्टी]]
|-
| align=center style="background-color:Black" |
| [[पाकिस्तान पिपल्स पार्टी|पिपल पार्टी]]
|-
| align=center style="background-color:Maroon" |
| [[नेसनल पिपल्स पार्टी (पाकिस्तान)|नेसनल पिपल्स पार्टी]]
|-
| align=center style="background-color:{{Pakistan Muslim League (N)/meta/color}}" |
| [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग (एन)|मुस्लिम लिग (एन)]]
|-
| align=center style="background-color:{{Pakistan Muslim League (Q)/meta/color}}" |
| [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग (क्यु)|मुस्लिम लिग (क्यु)]]
|-
|align=center style="background-color:Red" |
| [[पाकिस्तान तेहरिक-ए-इन्साफ|तेहरिक-ए-इन्साफ]]
|-
| align=center style="background-color:White" |
| [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]
|}
==प्रधानमन्त्रीसभ==
{| class="wikitable sortable plain row headers collapsible"
|+पाकिस्तानक प्रधानमन्त्रीसभक सूची
! width=1% | पद क्रम
! style="width:100px;"| छवी
! width=20% | नाम
! width=10% | पदासिन
! width=10% | पदत्याग
! width=10% | अवधि
! width=10% | निर्वाचन
! colspan="2" width=20% | राजनीतिक दल<br><small>(''गठबन्धन'')</small>
! width=40% | टिप्पणी(सभ)
|-
| align="center" | १
| align="center" | [[File:Liaquat Ali Khan.jpg|frameless|upright=0.45|alt=A black-and-white head and shoulder shot of a man with spectacles, wearing coat and a tie.]]
! scope=row align="center" | [[लियाकत अली खान]]
| align="center" | १४ अगस्त १९४७
| align="center" | १६ अक्टुबर १९५१<br>(हत्या)
| align="center" | ४ वर्ष,<br>२ महिना,<br>२ दिन,
| align="center" | —
| align="center" | [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग|मुस्लिम लिग]]
| align=center style="background-color: DarkGreen" |
|
|-
| align="center" | २
| align="center" | [[File:Khawaja Nazimuddin of Pakistan.JPG|frameless|upright=0.45|alt=A black-and-white head and shoulder shot of a man wearing coat and Jinnah cap.]]
! scope=row align="center" | [[ख्वाजा नाजिमुद्दीन|सर ख्वाजा नाजिमुद्दीन]]
| align="center" | १७ अक्टुबर १९५१
| align="center" | १७ अप्रैल १९५३
| align="center" | १ वर्ष,<br>६ महिना,
| align="center" | —
| align="center"| मुस्लिम लिग
| align=center style="background-color: DarkGreen" |
|
|-
| align="center" | ३
| align="center" | [[File:Mohammad Ali of Bogra.jpg|frameless|upright=0.45|alt=A black-and-white head and shoulder shot of a man wearing white shirt and a black tie.]]
! scope=row align="center" | [[मोहम्मद अली बोगरा]]
| align="center" | १७ अप्रैल १९५३
| align="center" | १२ अगस्त १९५५
| align="center" | २ वर्ष,<br>३ महिना,<br>२६ दिन,
| align="center" | —
| align="center"| मुस्लिम लिग
| align=center style="background-color: DarkGreen" |
|
|-
| align="center" | ४
| align="center" | [[File:Chaudhry Mohammad Ali.jpg|frameless|upright=0.45|alt=]]
! scope=row align="center" | [[चौधरी मोहम्मद अली]]
| align="center" | १२ अगस्त १९५५
| align="center" | १२ सितम्बर १९५६
| align="center" | १ वर्ष,<br>१ महिना,
| align="center" | —
| align="center"| मुस्लिम लिग
| align=center style="background-color: DarkGreen" |
|
|-
| align="center" | ५
| align="center" | [[File:Huseyn Shaheed Suhrawardy 1957.jpg|frameless|upright=0.45|alt=]]
! scope=row align="center" | [[हुसैन शहीद सुहरावर्दी]]
| align="center" | १२ सितम्बर १९५६
| align="center" | १७ अक्टुबर १९५७
| align="center" | १ वर्ष,<br>१ महिना,<br>५ दिन,
| align="center" | —
| align="center" | [[बङ्गलादेश आवामी लिग|आवामी लिग]]
| align=center style="background-color:{{Bangladesh Awami League/meta/color}}" |
|
|-
| align="center" | ६
| align="center" | [[File:Ibrahim Ismail Chundrigar.jpg|frameless|upright=0.45|alt=]]
! scope=row align="center" | [[इब्राहिम इस्माइल चुन्द्रिगर]]
| align="center" | १७ अक्टुबर १९५७
| align="center" | १६ दिसम्बर १९५७
| align="center" | १ महिना,<br>२९ दिन,
| align="center" | —
| align="center"| मुस्लिम लिग
| align=center style="background-color: DarkGreen" |
| छोट समयकें लेल प्रधानमन्त्री भेल छल ।<ref name="List"/>
|-
| align="center" | ७
| align="center" |[[File:Feroz Khan Noon.jpg|100px]]
! scope=row align="center" | [[फिरोज खान नुन|सर फिरोज खान नुन]]
| align="center" | १६ दिसम्बर १९५७
| align="center" | ७ अक्टुबर १९५८
| align="center" | ९ महिना,<br>२१ दिन,
| align="center" | —
| align="center" | [[रिपब्लिकन पार्टी (पाकिस्तान)|रिपब्लिकन पार्टी]]
| align=center style="background-color: #6495ED" |
|
|-
|- bgcolor=Gold
| colspan=10; align="center"| ''७ अक्टुबर १९५८ – ७ दिसम्बर १९७१''
|-
| align="center" | ८
| align="center" |
! scope=row align="center" | [[नुरुल अमिन]]
| align="center" | 7 December 1971
| align="center" | 20 December 1971
| align="center" | 13 Days,
| align="center" | [[Pakistani general election, 1970|1970]]
| align="center"| [[Pakistan Muslim League]]
| align=center style="background-color: DarkGreen" |
|
|- bgcolor=Gold
| colspan=10; align="center"| ''20 December 1971 – 14 August 1973''
|-
| align="center" | ९
| align="center" |
! scope=row align="center" | [[जुल्फिकार अली भुट्टो]]
| align="center" | 14 August 1973
| align="center" | 5 July 1977
| align="center" | 3 Years,<br>10 Months,<br>21 Days,
| align="center" | [[Zulfikar Ali Bhutto#Prime Minister of Pakistan|1973]]
| align="center" | [[पाकिस्तान पिपल्स पार्टी]]
| align=center style="background-color: Black" |
|
|-
|- bgcolor=Gold
|colspan=10; align="center"| ''5 July 1977 – 24 March 1985''
|-
| align="center" | १०
| align="center" | [[File:Muhammad Khan Junejo.jpg|100px]]
! scope=row align="center" | [[मुहम्मद खान जुनेजो]]
| align="center" | 24 March 1985
| align="center" | 29 May 1988
| align="center" | 3 Years,<br>2 Months,<br>5 Days,
| align="center" | [[Pakistani general election, 1985|1985]]
| align="center" | पाकिस्तान मुस्लिम लिग <br />([[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]])
| align=center style="background-color: DarkGreen" |
|
|- bgcolor=Gold
|colspan=10; align="center"| ''29 May 1988 – 2 December 1988''
|-
| align="center" | ११
| align="center" | [[File:(Benazir Buttho) Rueda de prensa de Felipe González y la primera ministra de Paquistán. Pool Moncloa. 14 de septiembre de 1994 (cropped).jpeg|100px|alt=A head and shoulder shot of a woman in traditional Pakistani dress.]]
! scope=row align="center" | [[बेनजिर भुट्टो]]
| align="center" | 2 December 1988
| align="center" | 6 August 1990
| align="center" | 1 Year,<br>8 Months,<br>4 Days,
| align="center" | [[Pakistani general election, 1988|1988]]
| align="center" | Pakistan Peoples Party
| align=center style="background-color: Black" |
|
|-
| align="center" | १२
| align="center" | [[File:Nawaz Sharif detail, 981203-D-9880W-117.jpg|100px|alt=A head and shoulder shot of a man from the left.]]
! scope=row align="center" | [[नवाज शरिफ]]
| align="center" | ६ नवम्बर १९९०
| align="center" | 18 July 1993
| align="center" | 2 Years,<br>7 Months,<br>4 Days,
| align="center" | [[Pakistani general election, 1990|1990]]
| align="center" | [[Pakistan Muslim League (N)]]
| align=center style="background-color: {{Pakistan Muslim League (N)/meta/color}}" |
|
|-
| align="center" | १३
| align="center" | [[File:Benazir Bhutto cropped.jpg|100px|alt=A head and shoulder shot of a woman in traditional Pakistani dress.]]
! scope=row align="center" | [[बेनजिर भुट्टो]]
| align="center" | 19 October 1993
| align="center" | 5 November 1996
| align="center" | 3 Years,<br>17 Days,
| align="center" | [[Pakistani general election, 1993|1993]]
| align="center" | Pakistan Peoples Party
| align=center style="background-color: Black |
|
|-
| align="center" | १४
| align="center" | [[File:Nawaz Sharif detail, 981203-D-9880W-117.jpg|100px|alt=A head and shoulder shot of a man from the left.]]
! scope=row align="center" | [[नवाज शरिफ]]
| align="center" | 17 February 1997
| align="center" | 12 October 1999
| align="center" | 2 Years,<br>7 Months,<br>25 Days.
| align="center" | [[Pakistani general election, 1997|1997]]
| align="center" | Pakistan Muslim League (N)
| align=center style="background-color: {{Pakistan Muslim League (N)/meta/color}}" |
|
|- bgcolor=Gold
|colspan=10; align="center"| ''12 October 1999 – 23 November 2002''
|-
| align="center" | १५
| align="center" | [[File:Zafarullah Khan Jamali (cropped).jpg|100px|alt=A bearded man sitting in an office.]]
! scope=row align="center" | [[Mir Zafarullah Khan Jamali]]
| align="center" | 23 November 2002
| align="center" | 26 June 2004
| align="center" | 1 Year,<br>7 Months,<br>3 Days,
| align="center" | [[Pakistani general election, 2002|2002]]
| align="center" | [[Pakistan Muslim League (Q)]]
| align=center style="background-color: {{Pakistan Muslim League (Q)/meta/color}}" |
|
|-
|- bgcolor=Gold
|colspan=10; align="center"| ''26 June 2004 – 30 June 2004''
|-
| align="center" | १६
| align="center" | [[File:Pakistan delegation (cropped).jpg|100px|alt=A side shot of a man looking at the camera.]]
! scope=row align="center" | [[Chaudhry Shujaat Hussain]]
| align="center" | 30 June 2004
| align="center" | 26 August 2004
| align="center" | 1 Month,<br>27 Days,
| align="center" | —
| align="center" | Pakistan Muslim League (Q)
| align=center style="background-color: {{Pakistan Muslim League (Q)/meta/color}}" |
|
|-
|- bgcolor=Gold
|colspan=10; align="center"| ''26 August 2004 – 28 August 2004''
|-
| align="center" | १७
| align="center" |
! scope=row align="center" | [[Shaukat Aziz]]
| align="center" | 28 August 2004
| align="center" | 15 November 2007
| align="center" | 3 Years,<br>2 Months,<br>18 Days,
| align="center" | —
| align="center" | Pakistan Muslim League (Q)
| align=center style="background-color: {{Pakistan Muslim League (Q)/meta/color}}" |
|
|-
| align="center" | १८
| align="center" | [[File:Prime Minister of Pakistan (7171004240) (cropped).jpg|100px|alt=A shot of a man during a meeting.]]
! scope=row align="center" | [[Yousaf Raza Gillani]]
| align="center" | 25 March 2008
| align="center" | 19 June 2012
| align="center" | 4 Years,<br>2 Months,<br>25 Days.
| align="center" | [[Pakistani general election, 2008|2008]]
| align="center" | Pakistan Peoples Party
| align=center style="background-color: Black" |
|
|-
| align="center" | १९
| align="center" |
! scope=row align="center" | [[Raja Pervaiz Ashraf]]
| align="center" | 22 June 2012
| align="center" | 24 March 2013
| align="center" | 9 Months,<br>2 Days,
| align="center" | —
| align="center" | Pakistan Peoples Party
| align=center style="background-color: Black" |
|
|-
| align="center" | २०
| align="center" | [[File:PrimeMinisterNawazSharif.jpg|100px|alt=A head and shoulder shot of a man from the left.]]
! scope=row align="center" | [[नवाज शरिफ]]
| align="center" | 5 June 2013
| align="center" | 28 July 2017
| align="center" | 4 Years,<br>1 Month,<br>23 Days,
| align="center" | [[Pakistani general election, 2013|2013]]
| align="center" | Pakistan Muslim League (N)
| align=center style="background-color: {{Pakistan Muslim League (N)/meta/color}}" |
|
|-
|- bgcolor=Gold
|colspan=10; align="center"| ''29 July 2017 – 1 August 2017''
|-
| align="center" | २१
| align="center" | [[File:Shahid Khaqan Abbasi (cropped).jpg|100px]]
! scope=row align="center" |[[Shahid Khaqan Abbasi]]<br>
| align="center" | 1 August 2017
| align="center" | 31 May 2018
| align="center" | 10 months
| align="center" | —
| align="center" | Pakistan Muslim League (N)
| align=center style="background-color: {{Pakistan Muslim League (N)/meta/color}}" |
|
|-
| align="center" | २२{{refn|name=PMcounts01|group=n|Ignoring the 7 caretaker Prime Ministers, [[Imran Khan]] is the 19th person to be Prime Minister of Pakistan. However [[बेनजिर भुट्टो]]'s two non-consecutive terms (1988 - 1990 and 1993 - 1996) and [[Nawaz Sharif]]'s three non-consecutive terms (1990 - 1993, 1997 - 1999 and 2013 - 2017) are usually counted separately. As a result some sources count Khan as 19th Prime Minister,<ref name=FirstPost2018-07-27a>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/world/imran-khan-as-pakistan-pm-india-need-not-take-pti-chiefs-duplicitous-and-insincere-peace-overtures-seriously-4837081.html|title=Imran Khan as Pakistan PM: India need not take PTI chief's insincere 'peace overtures' seriously|publisher=[[Firstpost]]|author=Sreemoy Talukdar | date=27 July 2018|accessdate=18 August 2018|quote=The Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) chief, who is poised to take over as Pakistan's 19th prime minister,}}</ref><ref name=WashingtonTimes2018-08-15a>{{cite web|url=https://www.washingtontimes.com/news/2018/aug/15/imran-khan-faces-corruption-pakistan-prime-ministe/|title=Famed cricketer turned prime minister faces widespread corruption in his effort to fix Pakistan|publisher=[[The Washington Times]]|author=Naila Inayat| date=15 August 2018|accessdate=18 August 2018|quote= ... Imran Khan, the legendary cricketer turned politician who is now slated to become Pakistan's 19th prime minister,}}</ref> but most count him as 22nd.<ref name=TheNews2018-08-18a>{{cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/356496-live-updates-election-for-next-prime-minister-of-pakistan-underway-in-national-assembly |title=Imran Khan elected 22nd Prime Minister of Pakistan |publisher=[[The News International]]|author=| date=18 August 2018|accessdate=18 August 2018|quote=}}</ref><ref name=DunyaNews2018-08-18a>{{cite web|url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/453141-Imran-Khan-Prime-Minister-President-House-oath-taking-ceremony|title=Imran Khan sworn-in as 22nd Prime Minister of Pakistan |publisher=[[Dunya News]]|author=| date=18 August 2018|accessdate=18 August 2018|quote=}}</ref><ref name=TimesOfIndia2018-08-18a>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/pakistan/imran-khan-takes-oath-as-22nd-prime-minister-of-pakistan/articleshow/65448415.cms|title=Imran Khan takes oath as 22nd Prime Minister of Pakistan |publisher=[[The Times Of India]]|author=| date=18 August 2018|accessdate=18 August 2018|quote=}}</ref> This counting system does not treat Nawaz Sharif's two periods in office in 1993 (separated by [[Balakh Sher Mazari]]'s brief stint as caretaker) as separate terms.}}
| align="center" | [[File:Imran Khan 2012.jpg|100px]]
! scope=row align="center" |[[Imran Khan]]<br>
| align="center" | 18 August 2018
| align="center" | Incumbent
| align="center" | {{age in years and days|2018|08|18}}
| align="center" | [[Pakistani general election, 2018|2018]]
| align="center" | [[Pakistan Tehreek-e-Insaf]]
| align=center style="background-color:Red" |
|
|}
===निगरानीकर्ता===
{| class="wikitable sortable plainrowheaders collapsible"
|+निगरानीकर्ताक सूची
! width=1% | क्रम
! style="width:100px;"| छवी
! width=20% | नाम<br><small>(जन्म–मृत्यु)</small>
! width=10% | पदासिन
! width=10% | पदत्याग
! width=10% | अवधि
! colspan="2" width=20% | राजनीतिक दल<br><small>(''गठबन्धन'')</small>
! width=40% | टिप्पणी(सभ)
|-
| align="center" | {{small|''1st'' [[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]}}
| align="center" | [[File:Ghulam Mustafa Jatoi.jpg|100px]]
! scope=row align="center" | [[Ghulam Mustafa Jatoi]]<ref name="Jatoi">{{cite web|author=|date=21 November 2009|url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2009%5C11%5C21%5Cstory_21-11-2009_pg1_4|title=Ex-PM Ghulam Mustafa Jatoi passes away|work=Daily Times|accessdate=20 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226123338/https://dailytimes.com.pk/page/2009/|archive-date=26 December 2018|dead-url=yes}}</ref><br><small>(1931–2009)</small>
| align="center" | 6 August 1990
| align="center" | 6 November 1990
| align="center" | 3 Months,
| align="center" | [[National Peoples Party (Pakistan)|National Peoples Party]]
| align=center style="background-color: Maroon" |
| Jatoi was appointed by [[President of Pakistan|President]] [[Ghulam Ishaq Khan]] as a [[Caretaker government|caretaker Prime Minister]].<ref name="List"/>
|-
| align="center" | {{small|''2nd'' [[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]}}
| align="center" | [[File:Balakh Sher Mazar.jpg|100px]]
! scope=row align="center" | [[Balakh Sher Mazari]]<ref name="List"/><br><small>(1928–)</small>
| align="center" | 18 April 1993
| align="center" | 26 May 1993
| align="center" | 1 Month,<br>8 Days,
| align="center" | Pakistan Peoples Party
| align=center style="background-color: Black" |
| Appointed by the President Khan as a caretaker Prime Minister, Mazari's term ended when the Supreme Court overturned the Presidential order and restored Sharif's government.<ref name="List"/>
|-
| align="center" | {{small|''3rd'' [[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]}}
| align="center" | [[File:Moeenuddin Ahmad Qureshi.jpg|100px]]
! scope=row align="center" | [[Moeenuddin Ahmad Qureshi]]<ref name="List"/><br><small>(1930–2016)</small>
| align="center" | 18 July 1993
| align="center" | 19 October 1993
| align="center" | 3 Months,<br>1 Day,
| align="center" | Independent
| align=center style="background-color: White" |
| After Sharif's resignation in July 1993, Qureshi was appointed as the caretaker Prime Minister.
|-
| align="center" | {{small|''4th'' [[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]}}
| align="center" |
! scope=row align="center" | [[Malik Meraj Khalid]]<ref name="Khalid1">{{cite web|first= John |last=F. Burns |date=15 November 1996|url=https://www.nytimes.com/1996/11/15/world/caretaker-premier-leads-pakistan-into-90-days-of-no-frills.html |title=Caretaker Premier leads Pakistan into 90 days of no frills|publisher=[[The New York Times]]|accessdate=20 October 2012}}</ref><br><small>(1916–2003)</small>
| align="center" | 5 November 1996
| align="center" | 17 February 1997
| align="center" | 3 Months,<br>12 Days,
| align="center" | Independent
| align=center style="background-color: White" |
| Khalid was appointed as a caretaker Prime Minister after the dismissal of Bhutto's government in November 1996.<ref name="List"/>
|-
| align="center" | {{small|''5th'' [[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]}}
| align="center" | [[File:Muhammad Mian Soomro.jpg|100px|alt=A head and shoulder shot of a beard man wearing spectacles]]
! scope=row align="center" | [[Muhammad Mian Soomro]]<ref name="Soomro">{{cite web|author=|date=16 November 2007|url=http://www.chinadaily.com.cn/world/2007-11/16/content_6260363.htm|title=Soomro takes oath as Pakistan's caretaker PM|publisher=Xinhua News Agency|accessdate=21 October 2012}}</ref><br><small>(1950–)</small>
| align="center" | 16 November 2007
| align="center" | 24 March 2008
| align="center" | 4 Months,<br>8 Days,
| align="center" | Pakistan Muslim League (Q)
| align=center style="background-color: {{Pakistan Muslim League (Q)/meta/color}}" |
| Soomro took the office as caretaker Prime Minister in November 2007.<ref name="Soomro"/>
|-
| align="center" | {{small|''6th'' [[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]}}
| align="center" | [[File:State emblem of Pakistan.svg|100px]]
! scope=row align="center" | [[Mir Hazar Khan Khoso]]<ref>{{cite news | url=http://dawn.com/2013/03/24/ecp-selects-mir-hazar-khan-khoso-as-caretaker-pm/ | title=ECP selects Mir Hazar Khan Khoso as caretaker PM | accessdate=25 March 2013 | work=Dawn |publisher=Herald |date=24 March 2013}}</ref><br><small>(1929–)</small>
| align="center" | 25 March 2013
| align="center" | 5 June 2013
| align="center" | 2 Months,<br>11 Days,
| align="center" | Independent
| align=center style="background-color: White" |
| Khoso was appointed by the [[Election Commission of Pakistan]] on 24 March,<ref>{{cite news | url=http://tribune.com.pk/story/525608/justice-r-mir-hazar-khan-khoso-named-interim-pm-of-pakistan/ | title=Justice (r) Mir Hazar Khan Khoso named interim PM of Pakistan | accessdate=24 March 2013 | work=The Express Tribune |agency=AFP/Web Desk |date=24 March 2013}}</ref> and took oath on 25 March 2013.<ref>{{cite news | url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21922586 | title=Pakistan's caretaker PM Mir Hazar Khan Khoso sworn in | accessdate=25 March 2013 | publisher=BBC News |date=25 March 2013}}</ref>
|-
| align="center" | {{small|''7th'' [[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]}}
| align="center" | [[File:State emblem of Pakistan.svg|100px]]
! scope=row align="center" |[[Nasirul Mulk]]<br><small>(1950–)</small>
| align="center" | 1 June 2018
| align="center" | 18 August 2018
| align="center" | 2 Months,<br>18 Days,
| align="center" | Independent
| align=center style="background-color: White" |
| Nasirul Mulk was appointed as a consensus between the incumbent Prime Minister, Abbasi, and opposition leader, [[Syed Khurshid Ahmed Shah|Khurshid Shah]], on 28 May. He took the oath of office on 1 June 2018.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1410523/former-cjp-nasirul-mulk-to-be-caretaker-pm|title=Former CJP Nasirul Mulk to be caretaker PM|date=28 May 2018|work=Dawn|access-date=28 May 2018|language=en-US}}</ref>
|}
==टिप्पणीसभ==
<references group="n"/>
== सन्दर्भ सामग्रीसभ ==
{{reflist|25em}}
[[श्रेणी:पाकिस्तानक प्रधानमन्त्रीसभ]]
ng94dbo61y5qbook9h15ltjmsil2nvy
चौतारा नगरपालिका
0
18408
282068
266728
2026-11-08T02:02:37Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282068
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage-->
<!-- Basic info -->
|name = चौतारा
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[नगरपालिका]]/[[सदरमुकाम]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline =
|image_caption =
|image_flag =
|image_seal =
|image_map = <!-- -->
|mapsize = 300px
|map_caption =
|pushpin_map = Nepal
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालको नक्सामा चौतारा
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक अञ्चलसभ|अञ्चल]]
|subdivision_name1 = [[बागमती अञ्चल|बागमती]]
|subdivision_type2 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name2 = [[सिन्धुपाल्चोक जिला|सिन्धुपाल्चोक]]
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
|leader_name1 =
|established_title = <!-- Settled -->
|established_date =
<!-- Area -->
|unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 41 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
<!-- Population -->
|population_as_of =
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 15606
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = Ethnicities
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd= 27.46
|longd= 85.42
|coordinates_display = title
|coordinates_type = type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
|elevation_m =
|postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code =
|area_code =
|blank_name =
|blank_info =
|website = {{URL|http://www.chautaramun.gov.np/}}
|footnotes =
}}
'''चौतारा''' [[नेपाल]]क [[बागमती अञ्चल]]क [[सिन्धुपाल्चोक जिला]]क नगरपालिका तथा सदरमुकाम छी। ई नगरपालिकाक कुल क्षेत्रफल ४१ वर्ग किलोमिटर अछि।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.merosindhu.com मेरोसिन्धु डट कम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170708235702/http://www.merosindhu.com/ |date=2017-07-08 }}
*[https://web.archive.org/web/20161025111430/http://www.chautaramun.gov.np/ चौतारा नगरपालिका]
==एहो सभ देखी==
*[[नेपालक प्रशासनिक विभाजन|नेपालक क्षेत्रीय वर्गीकरण]]
{{सिन्धुपाल्चोक जिलाक गाविससभ}}
{{नेपालक जिलासभ}}
[[श्रेणी:नेपालक जिलासभ]]
[[श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिलाक नगरपालिका तथा गाविससभ]]
6r16jzwrtn3k12m929o8oelmt33hlx0
प्रसून जोशी
0
21051
282098
267759
2026-11-08T04:12:04Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282098
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
| name = प्रसून जोशी
| image = Prasoon_joshi_world_environment_day.jpg
| caption =
| background =
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1971|9|16}}
| birth_place = [[अल्मोड़ा]], [[उत्तराखंड]]
| occupation = गीतकार, कवि, लेखक और अन्तर्राष्ट्रीय विज्ञापन कंपनी 'मैकऐन इरिक्सन' में कार्यकारी अध्यक्ष।
| years_active = 1992 से लगातार
| website = [http://www.prasoonjoshi.com www.prasoonjoshi.com]
}}
'''प्रसून जोशी''' ([[अंग्रेज़ी]]: ''Prasoon Joshi'', जन्म: १६ सितम्बर [[१९६८]]) [[हिन्दी]] [[कवि]], [[लेखक]], [[पटकथा]] [[लेखक]] आर [[भारतीय सिनेमा]] के [[गीतकार]] छी। ओ विज्ञापन जगत क गतिविधिसभसँ सेहो जुडल अछी आर अन्तर्राष्ट्रीय विज्ञापन कंपनी 'मैकऐन इरिक्सन' मे कार्यकारी अध्यक्ष छी। [[फ़िल्म]] ‘[[तारे ज़मीन पर (2007 फ़िल्म)|तारे ज़मीन पर]]’ के गीतमे ‘मां...’ के लेल उनका 'राष्ट्रीय पुरस्कार' सेहो मिल चुकल अछी।<ref>{{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-02/delhi-assembly-elections/43628740_1_sheila-dikshit-colonies-congress |title=Congress pens song on 15-year rule - Times Of India |access-date=2016-12-16 |archive-date=2014-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201235616/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-02/delhi-assembly-elections/43628740_1_sheila-dikshit-colonies-congress |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-19/news-interviews/43198948_1_prasoon-joshi-viswaroopam-2-kamal-haasan |title=Prasoon Joshi for Kamal Haasan's Viswaroopam 2 - Times Of India |access-date=2016-12-16 |archive-date=2013-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022235732/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-19/news-interviews/43198948_1_prasoon-joshi-viswaroopam-2-kamal-haasan |dead-url=yes }}</ref>
== प्रारंभिक जीवन आर शिक्षा ==
== कार्यक्षेत्र ==
== सम्मान/पुरस्कार ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
{{टिप्पणीसूची}}
==बाह्य जडीसभ==
{{commonscat|Prasoon Joshi|प्रसून जोशी}}
*[http://www.livehindustan.com/news/tayaarinews/naidisha/article1-sucess-mantra-67-254-186605.html प्रसून जोशी के पांच मंत्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101213737/http://www.livehindustan.com/news/tayaarinews/naidisha/article1-sucess-mantra-67-254-186605.html |date=2012-01-01 }}
*[https://web.archive.org/web/20090618132241/http://www.robotstxt.org/ खुद के लेल गीत लिखैत अछी प्रसून]
{{DEFAULTSORT:जोशी, प्रसून}}
[[श्रेणी:सन् १९७१ मे जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:हिन्दी भाषाक लेखकसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय गीतकारसभ]]
[[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेतासभ]]
[[श्रेणी:पद्मश्री धारकसभ]]
t99klvlv8lla7n311c718y4lvoknrdq
चेतन भगत
0
21146
282065
275227
2026-11-08T02:02:12Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282065
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| image = Chetan_bhagat_1.jpg
| imagesize = 200px
| caption = चेतन भगत
| name = चेतन भगत
| birth_date = {{Birth date and age|1974|4|22|df=y}}
| birth_place = [[नयाँ दिल्ली]], भारत
| occupation = लेखक
| nationality = भारतीय
| alma_mater = आर्मी पब्लिक स्कूल<br>[[भारतीय प्रविधि संस्थान दिल्ली|आइआइटि दिल्ली]]<br>[[भारतीय व्यवस्थापन संस्थान अहमदाबाद|आइआइएम अहमदाबाद]]
| genre = कथा, व्यवस्थापन, हास्य
| notableworks = ''[[फाइभ पोइन्ट समवन – ह्वाट नट टु डु याट आइआइटि!|फाइभ पोइन्ट समवन]]''<br />''[[२ स्टेट्स: द स्टोरी अफ माइ म्यारेज|२ स्टेट्स]]''<br />''[[रिभोल्युसन २०२०]]
| spouse = अनुषा भगत
| children = इशान,श्याम <ref>http://www.chetanbhagat.com/about/</ref>
| Religion = [[हिन्दू]]
| website = http://www.chetanbhagat.com
}}
'''चेतन भगत''' ({{audio|Chetan Bhagat Pronunciation.ogg|उच्चारण}}; जन्म २२ अप्रिल १९७४) भारतीय उपन्यास लेखक छी।भगत अङग्रेजीमे उपन्यास लिखैत अछी। आईआईटी दिल्लीसँ इन्जिनियरिङ आर आइआइएम अहमदावादसँ एमबीए केने छल भगत।भगतक पहिल उपन्यास [[फाइभ पोइन्ट समवन -वाट नट टु डु एट आईआईटी|फाइभ पोइन्ट समवन]] छी।जे उपन्यास आईआईटीक तीन छात्रसभक बारेमे छी आ भगतक दोसर उपन्यास [[वन नाइट एट कल सेन्टर]] छी जे [[गुडगाव]]क कलसेन्टरक बारेमे आधारित भ रचना कएल गेल अछी।उनकर दुनु उपन्यास बिक्रिमे नयाँ किर्तिमान रचे मे सफल भेल छल। भगतक अन्य उपन्याससभमे [[टु स्टेट]] आर हालसालै उनकर नयाँ उपन्यास [[रिभोलुसन २०२०]]प्रकाशित भेल अछी।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[http://chetanbhagat.com/meet_chetan/index.html चेतन भगत - आधिकारिक साइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706085646/http://chetanbhagat.com/meet_chetan/index.html |date=2008-07-06 }}
*[https://web.archive.org/web/20231007140857/http://www.tarakash.com/World-Mirror/chetan-bhagat-s-next-novel.html?title="चेतन भगतको तेस्रो उपन्यास"]
*[http://in.jagran.yahoo.com/news/features/general/8_14_5311288.html असफलताले संसार सकिदैन: चेतन भगत]{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{stub}}
{{Commonscat|Chetan Bhagat}}
[[श्रेणी:साहित्य]]
[[श्रेणी:भारतीय उपन्यासकारसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय साहित्यकारसभ]]
[[श्रेणी:जीवनी]]
25m37fmruq76588ll3furmn0fi83898
कोफी अन्नान
0
21284
282054
244085
2026-11-08T01:01:42Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282054
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = कोफी अन्नान<br>Kofi Annan
| birthname = कोफी अट्टा अन्नान
| image = Kofi Annan 2012 (cropped).jpg
| imagesize = 260px
| order = [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]क ७म् [[महासचिव]]
| term_start = १ जनवरी १९९७
| term_end = ३१ डिसेम्बर २००६
| deputy = [[लुईस फ्रेसेट]] (१९९७-२००६)<br />[[मार्क मल्लोक ब्राउन, बैरन मल्लोक-ब्राउन|मार्क मल्लोक ब्राउन]] (२००६)
| predecessor = [[बुतरस बुतरस घाली]]
| successor = [[वान कि मुन]]
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1938|04|8}}
| birth_place = [[कुमासी]], [[गोल्ड कोस्ट (ब्रिटिश कोलोनी)|गोल्ड कोस्ट कोलोनी]], [[ब्रिटिश साम्राज्य]]
| alma_mater = [[नुरुमाह विश्वविद्यालय]]<br />[[मकाल्स्टर कलेज]]
| death_place =
| nationality = [[घाना]]
| spouse = नाने मारिया लागर्ग्रेन
| party =
| religion = इसाई (प्रोटेस्टेन्ट)<ref>{{Cite news |last=Lefevere |first=Patricia |title=Annan: `Peace is never a perfect achievement' – United Nations Secretary General Kofi Annan |publisher=National Catholic Reporter |date=11 December 1998 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1141/is_7_35/ai_53460476 |accessdate=26 February 2008 |archiveurl=https://archive.ph/20120713031248/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1141/is_7_35/ai_53460476/ |archivedate=13 July 2012 |dead-url=yes }}</ref>
| vicepresident =
|}}
'''कोफी अट्टा अन्नान''' ({{IPAc-en|ˈ|k|oʊ|f|i|_|ˈ|æ|n|æ|n}};<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/blogs/theeditors/2006/07/how_to_say_kofi_annan.html|title=BBC – The Editors: How to say: Kofi Annan|last=Host|language=en|access-date=26 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210113429/http://www.bbc.co.uk/blogs/theeditors/2006/07/how_to_say_kofi_annan.html|archive-date=10 February 2018|dead-url=no}}</ref> जन्म ८ अप्रिल १९३८) [[घाना]]क कूटनीतिज्ञ छी जे १ जनवरी १९९७ सँ ३१ दिसम्बर २००६ धरि [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]क सातम महासचिवक रूपमे सेवारत रहल छल। अन्नान आ संयुक्त राष्ट्र सङ्घ संयुक्त रुप सँ सन् २००१ मे विकासशिल राष्ट्रसभक सहयोगक लेल [[विश्व एड्स तथा स्वास्थ्य कोष]]क स्थापना करवाक लेल हिनका आ संस्था दुनूकें [[नोबेल पुरस्कार]] प्राप्त भेल छल।
==बाल्यकाल तथा शिक्षा==
==करियरक प्रारम्भ==
==संयुक्त राष्ट्र सङ्घक महासचिव==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==एहो सभ देखी==
{{LN and UN Secretaries-General}}
==बाह्य जडीसभ==
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र संघक महासचिवसभ]]
cg1czlhz0xw3i3r5vjd49sldc4l3fly
चार्मी कौर
0
21462
282063
216138
2026-11-08T01:58:00Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282063
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
|name = चार्मी कौर
|image = Charmee.jpg
|caption =
|birth_name = चार्मी कौर
|birth_date = {{birth date and age|1987|05|17}}<ref>{{cite web |title=Charmy turns 18 |url=http://idlebrain.com/news/2000march20/news260.html |accessdate=2006-11-12 }}</ref>
|birth_place = वसाई, मुम्बई, भारत
| nationality = भारतीय
|death_date =
|death_place =
|othername =
|occupation = अभिनेत्री
|yearsactive = २००२–वर्तमान
|spouse =
|domesticpartner =
|website =
|height = 5'5''}}
'''चार्मी कौर''' (जन्म:१७ मई १९८७) भारतीय फ़िल्म अभिनेत्री छी जे मुख्यत [[तेलुगू सिनेमा]] मे काम करैत अछी। चार्मी क जन्म एक [[सिख]] परिवार मे मुम्बई मे भेल छल। १३ साल क उमर मे ओ ''नी तोडू कावली'' नाम क तेलुगू फिल्म से अपन फिल्मी करियर शुरु केने छल। उनकर पहिल सफल फिल्म ''कट्टूचेमबकम्'' नाम क मलयालम फिल्म छल। तखन से ओ कतेक सफल दक्षिण भारतीय फिल्मसभ मे काम करि चुकल अछी। उनकर पहिल हिन्दी फिल्म ''[[बुड्ढा होगा तेरा बाप]]'' छल, ओकर बाद ओ ''[[जीला गाजीयाबाद (फिल्म)|जीला गाजीयाबाद]]'' मे देखल गेल। चार्मी ''[[आर राजकुमार]]'' मे कैमियो सेहो केने छल। <ref>{{cite web|title=फिर मुड कर नहीं देखा: चार्मी कौर|date=14 मार्च 2013|accessdate=11 सितम्बर 2014|publisher=[[पंजाब केसरी]]|url=http://www.punjabkesari.in/interview.aspx?intv_id=204|archive-url=https://web.archive.org/web/20140911171030/http://www.punjabkesari.in/interview.aspx?intv_id=204|archive-date=2014-09-11|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=पंजाबी फिल्म भी करूंगी चार्मी कौर|date=2 मार्च 2013|accessdate=11 सितम्बर 2014|publisher=[[दैनिक ट्रिब्यून]]|url=http://dainiktribuneonline.com/2013/03/पंजाबी-फिल्में-भी-करूंगी/}}</ref><ref>{{cite web|title=चार्मी कौर पूछ रहीं हैं बोलो करना क्या है?|date=18 जुलाई 2011|accessdate=11 सितम्बर 2014|publisher=[[आज तक]]|url=http://aajtak.intoday.in/story/charmi-kaur-asking-what-i-have-to-do-1-60072.html}}</ref>
==चुनिंदा फिल्मसभ==
{| class="wikitable sortable"
|-
! साल
! फिल्म
! किरदार
! भाषा
! class="unsortable" |टिप्पणी
|-
|२००२ || ''नी तोडू कावली'' || मनासा || [[तेलुगू भाषा|तेलुगू]] ||
|-
|२००२ || ''कट्टूचेमबकम् '' || चेमबकम् || [[मलयालम भाषा|मलयालम]] ||
|-
|२००४ || ''मास'' || प्रिया || तेलुगू ||
|-
|२००५ || ''चक्रम'' || लक्ष्मी || तेलुगू ||
|-
|२०१० || ''रगड़ा'' || || तेलुगू || विशेष उपस्थिति
|-
|२०११ || ''[[ बुड्ढा होगा तेरा बाप]]'' || अमृता || [[हिन्दी]] ||
|-
|२०१३ || ''[[ज़िला गाज़ियाबाद (फ़िल्म)|ज़िला गाज़ियाबाद]]'' ||सनिका || हिन्दी ||
|-
|२०१३ || ''[[आर राजकुमार]]'' || || हिन्दी || विशेष उपस्थिति
|}
==एहो सभ देखी==
* [[शाज़ान पद्मसी]]
* [[सामन्था रूथ प्रभु]]
* [[प्रियामणि]]
* [[नयनतारा]]
* [[रागिनी द्विवेदी]]
* [[तृषा कृष्णन]]
* [[तमन्ना भाटिया]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
{{टिप्पणीसूची}}
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीसभ]]
[[श्रेणी:तेलुगु चलचित्र अभिनेत्रीसभ]]
[[श्रेणी:तमिल चलचित्र अभिनेत्रीसभ]]
[[श्रेणी:सन् १९८७ मे जन्म]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला मोडलसभ]]
74c6mhax42em1reyg3ssxf5e5cw11l5
अगबानी डरेगो
0
21743
282030
281823
2026-11-07T22:21:03Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282030
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder
| name= अगबानी डरेगो</br>Agbani Darego
| image=
| competitions= नाइजेरियाक अति सौन्दर्य महिला २००१<br>(विजेता)<br>[[ब्रह्माण्ड सुन्दरी २००१]]<br>(टप १०)<br>[[विश्व सुन्दरी २००१]]<br>(विजेता)<br>(मिस वर्ल्ड अफ्रिका)
| title= {{nowrap|नाइजेरियाक अति सौन्दर्य महिला २००१}}<br>[[विश्व सुन्दरी २००१]]
| alias= ए.डी, अगबानी डरेगो
| education =
| birth_date = {{Birth date and age|1982|12|22}}
| birth_place= [[लागोस]], [[नाइजेरिया]]<ref>{{cite news|url=http://thenet.ng/2012/09/celebrating-agbani-darego/|title=Celebrating Agbani Darego|publisher=Nigerian Entertainment Today|accessdate=December 26, 2015|author=Olamide Jasanya}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://books.google.com.ng/books?id=AB9NAQAAIAAJ&q=Agbani+Darego+born+in+Lagos&dq=Agbani+Darego+born+in+Lagos&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi8r5qgg_jJAhWEtBQKHWMOCLMQ6AEIHzAB|page=91|title=National Geographic Magazine|volume= 202|publisher=National Geographic Society|year=2002}}</ref>
| birth_name= अगबानी असेनाइट डरेगो
| height = {{height|m=1.82}}<ref name="dailymail">{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/femail/article-179836/Agbanis-rise-top.html|title=Agbani's rise to the top|last=Garner|first=Lesley|work=[[Mail Online]]|accessdate=12 July 2012|location=London, UK}}</ref>
| eye_color= गाढा भुरा
| hair_color= कारी
| homepage= http://agbanidarego.com/
}}
'''अगबानी डरेगो''', (नाइजेरिया सम्मान विजेता)<ref name="newswatch">{{cite news|url=http://www.newswatchngr.com/index.php?option=com_content&task=view&id=3370&Itemid=48|title=Newsliners|last=Ogunbayo|first=Modupe|date=7 August 2011|work=[[Newswatch (Nigeria)|Newswatch]]|accessdate=14 July 2012|location=Lagos, Nigeria|archive-date=17 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417181533/https://www.newswatchngr.com/index.php?option=com_content&task=view&id=3370&Itemid=48|url-status=dead}}</ref> (जन्म '''अगबानी असेनाइट डरेगो''',<ref name= "agbanidarego.com net">{{cite news|url=http://thenetng.com/2012/05/16/agbani-darego-graduates-from-new-york-university/|title=Agbani Darego graduates from New York University|last=Alonge|first=Osagie|date=16 May 2012|work=Nigerian Entertainment Today|accessdate=12 July 2012|location=Lagos, Nigeria|archive-date=15 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141115150329/http://www.thenetng.com/2012/05/16/agbani-darego-graduates-from-new-york-university/|dead-url=yes}}</ref><ref name="dailytimes">{{cite news|url=http://dailytimes.com.ng/article/agbani-darego-marry-timi-alaibe|title=Agbani Darego to marry Timi Alaibe|date=18 June 2012|work=[[Daily Times of Nigeria|Daily Times]]|accessdate=12 July 2012|location=Lagos, Nigeria|archive-date=20 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120620233323/http://dailytimes.com.ng/article/agbani-darego-marry-timi-alaibe|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.topmodelafrica.com/nigeria.htm |title=Top Model Africa |access-date=2016-12-22 |archive-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402075215/http://www.topmodelafrica.com/nigeria.htm |dead-url=yes }}</ref> २२ दिसम्बर १९८२) एक नाइजेरियाली मोडल आ सौन्दर्य उपाधि विजेता छी। ओ [[विश्व सुन्दरी २००१]] विजेता छी। नाइजेरियासँ विश्व सुन्दरी होमएवला ई प्रथम महिला छी ।<ref>[http://thenet.ng/2012/05/agbani-darego-graduates-from-new-york-university/ Agbani Darego graduates from New York University]</ref>
==जीवनी==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
{{विश्व सुन्दरी २०००-२०१९}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:विश्व सुन्दरी प्रतियोगिता विजेतासभ]]
7pqbw1uq3axiiy66e3fkcji4k25p3t8
अदनान सामी
0
22091
282031
271388
2026-11-07T22:34:42Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282031
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist <!-- For individuals; see Wikipedia:WikiProject_Musicians -->
| name = अदनान सामी<br/>Adnan_Sami
| background = solo_singer
| image = Adnan Sami in 2016.jpg
| birth_name = अदनान सामी खान
| birth_date = {{birth date and age|df=y|1971|08|15}}<ref name="times">{{cite web |last1=Chaturvedi |first1=Anshul |title=Adnan Sami: I was born on 15th August, studied Gandhi, landed up in Mumbai |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Adnan-Sami-I-was-born-on-15th-August-studied-Gandhi-landed-up-in-Mumbai/articleshow/50418137.cms |website=[[The Times of India]] |access-date=7 May 2016 |date=3 January 2016}}</ref>
| birth_place = [[लन्डन]], [[संयुक्त अधिराज्य]]<ref name="janta">{{cite web |url=http://www.jantakareporter.com/entertainment/Pakistani-nationality-in-2002-when-i-couldnt-oblige-singer-adnan-sami/34597/ |title=Pakistani nationality: In 2002, when I couldn't oblige singer Adnan Sami |work=Jantaka Reporter |date=1 January 2016 |access-date=28 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021123822/https://www.jantakareporter.com/entertainment/Pakistani-nationality-in-2002-when-i-couldnt-oblige-singer-adnan-sami/34597/ |archive-date=21 October 2023 |dead-url=yes }}</ref><ref name="twit"/>{{efn|name=PTI}}
| genre = {{flatlist|शास्त्रीय, [[ज्याज]], [[पप रक]], [[ज्याज फ्युजन|फ्युजन]]
}}
| occupation = {{flatlist|
*संगीतकार
*गायक
*गीतकार
*पियानो वादक
*टेलिभिजन प्रस्तोता
*अभिनेता
}}
| instrument = {{flatlist|पियानो, कि बोर्ड, गितार, ढोलक, तबला, ड्रम}}
| years_active = सन् १९८६–वर्तमान
| associated_acts =
| website =
| origin = इङ्गल्यान्ड<ref name="twit">{{cite tweet |user=AdnanSamiLive |number=1177948806928838656 |date=28 September 2019 |title=My dear I’m not abusing the country of my birth. I was born in England! Also, I was first discovered by @BBCWorld}}</ref><br/>पाकिस्तान
}}
'''अदनान सामी खान''' एक भारतीय गायक, संगीतकार आ अभिनेता छी। द टाइम्स अफ इन्डिया ओकरा '''सङ्गीतक सुल्तान''' कऽ उपाधि देनए छल।<ref name=pakorigin>{{cite news |url=http://www.chicagotribune.com/suburbs/skokie/community/chi-ugc-article-adnan-sami-spectacular-concert-was-a-huge-suc-2015-04-01-story.html#page=1 |title=From the community: Adnan Sami Spectacular Concert was a huge success in Chicago |quote=British-born 39-year-old Sami is of Pakistani origin, currently holds Canadian citizenship, and lives in Mumbai, India.}}</ref><ref name="multi">{{cite web |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2011/jun/120611-adnan-sami-bollywood-pakistani-singer.htm |title=Adnan Sami feels Indian |publisher=mid-day.com |access-date=12 June 2011 |date=12 June 2011}}</ref><ref name=soulfulsinger>{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2005/10/06/stories/2005100600030200.htm |title=Soulful singer |work=The Hindu |access-date=31 January 2009 |date=6 October 2005 |location=Chennai, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203010713/http://www.hindu.com/mp/2005/10/06/stories/2005100600030200.htm |archive-date=3 February 2009 }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2007/10/13/stories/2007101350730200.htm |title=Fitted for fame |work=The Hindu |access-date=31 January 2009 |date=13 October 2007 |location=Chennai, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203010718/http://www.hindu.com/mp/2007/10/13/stories/2007101350730200.htm |archive-date=3 February 2009 }}</ref>{{efn|name=PTI|Though a [[Press Trust of India|PTI]] news report lists his birthplace as [[Lahore]] in Pakistan.<ref name=econ>{{Cite news|date=31 December 2015|title=Pakistani singer Adnan Sami gets Indian citizenship|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/pakistani-singer-adnan-sami-gets-indian-citizenship/articleshow/50394045.cms?from=mdr|access-date=30 April 2020}}</ref>}}
== जीवनी ==
अदनान सामीक जन्म [[अगस्त १५]], [[१९७३]] कऽ [[लन्डन]], संयुक्त अधिराज्यमे भेल छल। एकर पिता, अरशद सामी खान पाकिस्तानक [[राजनयिक]] छल आ ओ [[शास्त्रीय सङ्गीत|शास्त्रीय]] तथा [[ज्याज सङ्गीत|ज्याज]] सङ्गीतमे प्रशिक्षण लेनए छल। पाकिस्तानी गायक अदनान सामी खान केर सन् २०१६ जनवरी १ मे [[भारत सरकार]]द्वारा ओकर भारतीय नागरिकता देल गेल छल।
== डिस्कोग्राफी ==
===एक सङ्गीत निर्देशक आ सङ्गीतकारक रूपमे===
* ''[[सरगम (१९९५ चलचित्र)|सरगम ]]'' (१९९५)
* ''[[लव एट टाइम्स स्कायर]]'' (२००३)
* ''[[लक्की: नो टाइम फोर लव]]'' (२००५)
* ''[[धमाल]]'' (२००७)
* ''[[मुम्बई साल्सा (चलचित्र)|मुम्बई साल्सा]]'' (२००७)
* ''[[खुश्बू (२००८ चलचित्र)|खुश्बू]]'' (२००८)
* ''[[१९२० (चलचित्र)|१९२०]]'' (२००८)
* ''[[शौर्य]]'' (२००८)
* ''[[ड्याडी कूल (२००९ हिन्दी चलचित्र)|ड्याडी कूल]]'', सह-निर्देशक: [[राघव सच्चर]]
* ''[[सदियाँ]]'' (२०१०)
* ''[[चान्स पे टाइम]]'' (२०१०), सह-निर्देशक: [[प्रीतम चक्रवर्ती ]], [[केन घोष]], सन्दीप शिरोढकर
===अभिनेताक रूपमे===
* ''[[सरगम (१९९५ चलचित्र)|सरगम]]'' (१९९५)
==टिप्पणीसभ==
{{notelist}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* {{IMDb name|id=0451152}}
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:भारतीय पुरुष गायकसभ]]
[[श्रेणी:सन् १९७१ मे जन्म]]
k77gwl7uph8ljtc60wnhegjs75p71n7
अर्जुन कुमार
0
22198
282035
264325
2026-11-07T23:02:23Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282035
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| honorific_prefix =
| name = अर्जुन कुमार
| honorific_suffix =
| image = Arjun Kumar.jpg
| image_size = 250px
| alt =
| caption =
| native_name =
| native_name_lang = ne
| birth_name = <!-- only use if different from name above -->
| birth_date = {{birth date and age|1970|07|27}}
| birth_place = त्रिशुली, नुवाकोट
| baptised = <!-- will not display if birth_date is entered -->
| disappeared_date = <!-- {{disappeared date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (disappeared date then birth date) -->
| disappeared_place =
| disappeared_status =
| death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->
| death_place =
| death_cause =
| body_discovered =
| resting_place = महाराजगंज, [[काठमाडौँ]]
| resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} -->
| monuments =
| residence =
| nationality = नेपाली
| other_names =
| ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source -->
| citizenship = [[नेपाली]]
| alma_mater =
| education =
| occupation = [[चलचित्र निर्माता|निर्माता]], [[संगीतकार]]
| years_active = १९९६ – हाल
| employer =
| organization =
| agent =
| known_for =
| notable_works =
| style =
| home_town =
| salary =
| net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source -->
| height =
| weight = <!-- {{convert|X|kg|lb|0|abbr=on}} or {{convert|X|lb|kg|0|abbr=on}} -->
| television =
| title =
| term =
| religion = <!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source -->
| spouse =
| partner = <!-- (unmarried long-term partner) -->
| children =
| parents =
| relatives =
| callsign =
| awards =
| module =
| module2 =
| module3 =
| module4 =
| module5 =
| module6 =
| signature =
| signature_alt =
| signature_size =
| website = <!-- {{URL|example.com}} -->
| footnotes =
| box_width =
}}
'''अर्जुन कुमार''' ({{lang-en|Arjun Kumar}}) एक नेपाली [[चलचित्र निर्माता]] तथा [[संगीतकार]] छी ।<ref name=reel>{{cite web|url=http://reelnepal.com/name/1867/arjun-kumar|publisher=reelnepal.com|author=|date=August 29, 2016|accessdate=August 29, 2016|title=अर्जुन कुमार|archive-date=September 14, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914145237/http://reelnepal.com/name/1867/arjun-kumar|dead-url=yes}}</ref>
==एल्बमसभ==
* रोजे तिमीलाई
* हृदय
* प्यासन
* क्यालिबर (२००७)<ref>{{cite web|url=http://www.cybersansar.com/article.php?aid=2060|publisher=cybersansar.com|author=Arjun Gurung|date=May 21, 2007|accessdate=September 6, 2016|title=Arjun's 4th album "Caliber" released|archive-date=September 17, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917231903/http://www.cybersansar.com/article.php?aid=2060|url-status=dead}}</ref>
==चलचित्रसभ==
{| class="wikitable sortable"
|- style="background:#ccc; text-align:center;"
! बर्ष !! चलचित्र !! नोट
|-
|२००८
|[[द युगदेखि युगसम्म (चलचित्र)|द युगदेखि युगसम्म]]
|संगीतकार
|-
|२०१२
|[[चपली हाइट]]
|निर्माता/संगीतकार
|-
|२०१४
|[[फिटकिरी]]
|निर्माता/संगीतकार<ref>{{cite web|url=http://saptahik.ekantipur.com/news/2014-03-21/13732.html|author=saptahik.ekantipur.com|date=March 21, 2014|accessdate=August 29, 2016|title=चलचित्र 'फिटकिरी' र चलचित्र 'रागिनी एमएमएस-२'|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719100616/http://saptahik.ekantipur.com/news/2014-03-21/13732.html|archive-date=July 19, 2019|dead-url=yes}}</ref>
|-
|२०१६
|[[चपली हाइट २]]
|निर्माता/संगीतकार
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:नेपाली संगीतकारसभ]]
[[श्रेणी:नेपाली चलचित्र निर्मातासभ]]
bbdcy75nxlii8e2aykhs95i9tpmu87h
कल्पना चावला
0
22724
282048
280014
2026-11-08T00:29:21Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282048
wikitext
text/x-wiki
{{ज्ञानसंदूक_अन्तरिक्ष_यात्री
| name = कल्पना चावला</br>Kalpana Chawla
| image = Kalpana Chawla, NASA photo portrait in orange suit.jpg
| type = अन्तरिक्ष यात्री
| nationality = [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]</br>[[भारत]]
| status = '''दिवंगत'''
| date_birth = {{birth date|1962|3|17}}
| date_death = {{death date and age|2003|2|1|1962|3|17}}
| place_birth = [[करनाल]], [[हरियाणा]], भारत
| place_death = [[टेक्सास]]क उपर
| previous_occupation = [[वैज्ञानिक|शोध वैज्ञानिक]]
| selection = १९९४ नासा समूह
| time = ३१ दिन १४ घण्टा ५४ मिनेट<ref>{{cite web|title=Life facts|url=http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/chawla.html|publisher=NASA|accessdate=February 27, 2014|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203108/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/chawla.html|dead-url=yes}}</ref>
| mission = [[एसटिएस-८७]], [[एसटिएस-१०७]]
| insignia = [[file:Sts-87-patch.svg|30px]] [[file:STS-107 Flight Insignia.svg|30px]]
| awards = {{CS Medal of Honor}}
|}}
'''कल्पना चावला''' (१७ मार्च १९६२ - १ फरवरी २००३), एक [[भारतीय अमेरिकी]] [[अन्तरिक्ष यात्री]] आ [[अन्तरिक्ष यान|अन्तरिक्ष शटल]] मिशन विशेषज्ञ छल<ref>{{cite news |title=Indo-US astronaut follows Kalpana's footsteps |author=Salim Rizvi |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6169111.stm |publisher=BBC |date=December 11, 2006 |location=New York |accessdate=November 20, 2012 |quote=Almost four years after the death of the first Indian-American astronaut Kalpana Chawla in the Columbia space shuttle disaster, Nasa has sent another woman of Indian origin into space.}}</ref> आ अन्तरिक्षमे जेनिहार प्रथम भारतीय महिला छल ।<ref>{{cite news |title=Kalpana Chawla: Biography & Columbia Disaster |author=Nola Taylor Redd |url=http://www.space.com/17056-kalpana-chawla-biography.html |newspaper=Space.com |publisher=Tech Media Network |accessdate=November 20, 2012}}</ref> ओ [[कोलम्बिया अन्तरिक्ष यान आपदा]]मे मरल सात यात्री दल सदस्यसभमे सँ एक छल।
== प्रारम्भिक जीवन ==
भारतक बेटी-कल्पना चावला [[करनाल]], [[हरियाणा]], भारत|मे एक [[सनातन धर्म|हिन्दु]] भारतीय परिवारमे जन्म भेल छल। हुन्कर जन्म १७ मार्च् सन् १९६२मे एक भारतीय परिवारमे भेल छल। हुन्कर पिताक नाम श्री बनारसी लाल चावला आ माताक नाम सन्जयोती छल।
<ref>{{cite web | url = http://www.spacetoday.org/SpcShtls/ColumbiaExplosion2003/ColumbiaExplosion.html | title = अन्तरिक्ष शटल कोलंबिया की आपदा | publisher= स्पेस टुडे| accessdate=2007-06-08}}</ref> हुन्कर उड़ानमे दिलचस्पी [[जहाँगीर रतनजी दादाभाई टाटा|जहाँगीर रतनजी दादाभाई टाटा]]सँ प्रेरित छल जे एक अग्रणी भारतीय विमान चालक आर उद्योगपति छल।<ref name="chawlabio">{{cite web|url=http://www.space.com/missionlaunches/bio_chawla.html|title=अन्तरिक्षयात्री जीवनी, कल्पना चावला|publisher=स्पेस.कॉम|accessdate=2007-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030117104044/http://www.space.com/missionlaunches/bio_chawla.html|archivedate=2003-01-17|dead-url=no}}{{deadlink}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.cnn.com/2003/TECH/space/02/01/shuttle.columbia.india/index.html | title= अन्तरिक्ष नायिका के अवसान का भारत में शोक | publisher = CNN | accessdate=2007-06-02}}{{deadlink}}</ref>
== शिक्षा ==
== एम्स अनुसन्धान केन्द्र ==
== नासा कार्यकाल ==
[[file:STS-107 Mission Specialist Kalpana Chawla.jpg|thumb|अन्तरिक्ष शटल सिम्युलेटर में चावला]]
* कमान्डर रिक डी . हुसबन्द
* पायलट विलियम स. मैकूल
* कमांडर माइकल प . एंडरसन
* इलान रामों
* डेविड म . ब्राउन
* लौरेल बी . क्लार्क<ref>{{Cite web |url=http://www.montsu.org/ |title=कल्पना चावला परिवार शिक्षा और पर्यावरण संस्थान |access-date=2016-12-30 |archive-date=2013-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130302231042/http://www.montsu.org/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kalpanachawlanasa.com/ |title=कल्पना चावला पर एक विशेष जालस्थल |access-date=2016-12-30 |archive-date=2013-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130610001301/http://kalpanachawlanasa.com/ |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.jsc.nasa.gov/Bios/htmlbios/chawla.html नासा जीवनी - कल्पना चावला, पीएच.डी.]</ref><ref>[http://www.spacefacts.de/bios/astronauts/english/chawla_kalpana.htm कल्पना चावला की स्पेसफ़ैक्ट्स जीवनी]</ref><ref>{{Cite web |url=http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/chawla.html |title=कल्पना चावला एसटीएस-१०७कर्मचारी स्मारक |access-date=2016-12-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203108/http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/archives/sts-107/memorial/chawla.html |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.local6.com/orlpn/news/stories/news-190724020030114-080119.html कल्पना चावला - मिशन विशेषज्ञ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012170054/http://www.local6.com/orlpn/news/stories/news-190724020030114-080119.html |date=2008-10-12 }}{{deadlink}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20030219135245/http://www.space.com/missionlaunches/india_chawla_030206.html भारत के कोलंबिया अन्तरिक्ष यात्री]{{deadlink}} की याद में उपग्रह को पुनः नामित किया</ref><ref>[http://www.beliefnet.com/story/120/story_12076.html सात नायक, सात धर्म]</ref><ref>[http://www.saja.org/tipschawla.html पत्रकारों केलिए जानकारी, डॉ॰ सी. कल्पना चावला, अन्तरिक्ष यात्री]{{deadlink}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://withfriendship.com/user/sushant17585/kalpana-chawla.php |title=कल्पना चावला के चित्र |access-date=2016-12-30 |archive-date=2009-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629075553/http://withfriendship.com/user/sushant17585/kalpana-chawla.php |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.rediff.com/news/2003/feb/01spec.htm चावला के उद्देश्य ]</ref><ref>[http://www.amfcse.org/honor/chawla.htm अन्तरिक्ष यात्री यादगार संस्थान जालपृष्ठ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601162822/http://www.amfcse.org/honor/chawla.htm |date=2009-06-01 }}{{deadlink}}</ref>
== पुरस्कार ==
मरणोपरान्त:
* [[काँग्रेशनल अन्तरिक्ष पदकके सम्मान]]
* [[नासा अन्तरिक्ष उड़ान पदक]]
* [[नासा विशिष्ट सेवा पदक]]
== मेमोरिया ==
* [[टेक्सास विश्वविद्यालय एल पासो]] (यूटीईपी) मे भारतीय छात्र संघ (आईएसए) द्वारा २००५ मे मेधावी छात्रों को स्नातक के लिए.<ref>{{cite web | url=http://academics.utep.edu/Default.aspx?tabid=45209 | title=Kalpana Chawla Memorial Scholarship | publisher=[[UTEP]] | accessdate=2008-06-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111002025936/http://academics.utep.edu/Default.aspx?tabid=45209 | archive-date=2011-10-02 | dead-url=yes}}</ref>''कल्पना चावला यादगार छात्रवृत्ति'' कार्यक्रम स्थापित किया गया
* [[क्षुद्रग्रह (छोटा तारा)|छोटा तारा]] ''[[51826 कल्पना चावला|51826 Kalpanachawla]] '', एक सात प्रशंसा पत्र के नाम से [[स्पेस शटल कोलंबिया|कोलंबिया]] ([[:en:Space Shuttle Columbia|Columbia]])'चालक दलों<ref>{{cite web| url=http://www.jpl.nasa.gov/releases/2003/columbia-tribute.cfm| title=कोलंबिया के कर्मियों को श्रद्धांजलि| publisher=[[नासा]] [[जेपीएल]]| accessdate=2007-06-10| archive-date=2008-02-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20080208162807/http://www.jpl.nasa.gov/releases/2003/columbia-tribute.cfm| dead-url=yes}}</ref>
* 5 फ़रवरी 2003 को, भारत के प्रधानमंत्री ने घोषणा की कि उपग्रहों के मौसम श्रृंखला, "[[METSAT]] ",[[कल्पना|"कल्पना]] ". के नाम से होगा। श्रृंखला का पहला उपग्रह[[METSAT-1]] ([[:en:METSAT-1|METSAT-1]])", भारत द्वारा12 सितम्बर 2002 को "[[कल्पना-1]] ([[:en:KALPANA-1|KALPANA-1]])". के रूप में शुरू किया जाएगा "[[कल्पना-2]] ([[:en:KALPANA-2|KALPANA-2]])"2007 से शुरू होने की उम्मीद है।<ref>{{cite web | url=http://www.spaceref.com/news/viewnews.html?id=732 | title=ISRO METSAT Satellite Series Named After Columbia Astronaut Kalpana Chawla | publisher=Spaceref.com | accessdate=2007-06-10 | archive-date=2012-09-12 | archive-url=https://archive.today/20120912095837/http://www.spaceref.com/news/viewnews.html?id=732 | dead-url=yes }}</ref>
* [[न्यूयॉर्क शहर]] में [[जैक्सन हाइट्स, क्वींस|जैक्सन हाइट्स]] [[रानी (बैंड)|क्वींस]] ([[:en:Queens|Queens]]) के 74. स्ट्रीट के नाम को ''74. स्ट्रीट कल्पना चावला का रास्ता''के रूप में पुनः नामकरण किया गया है
* [[Arlington के टेक्सास विश्वविद्यालय में|टेक्सास विश्वविद्यालय के Arlington]] ([[:en:University of Texas at Arlington|University of Texas at Arlington]]) (जहाँ चावला ने एयरोस्पेस इंजीनियरिंग में मास्टर विज्ञान की डिग्री1984 में प्राप्त की) में उसके सम्मान में एक [[छात्रावास|शयनागार]] ([[:en:dormitory|dormitory]]), ''कल्पना चावला हॉल'', के नाम से 2004 में.<ref>{{cite web | url = http://policy.uta.edu/index.php?navid=15956&view=16896&resid=15866 | title = More about Kalpana Chawla Hall | publisher = [[University of Texas at Arlington]] | accessdate = 2007-06-10 | archive-date = 2010-06-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100609205842/http://policy.uta.edu/index.php?navid=15956&view=16896&resid=15866 | dead-url = yes }}{{deadlink}}</ref> रखा गया
* ''कल्पना चावला पुरस्कार'' [[कर्नाटक]] सरकार के द्वारा पुरस्कार के रूप में 2004 में युवा महिला वैज्ञानिकों के लिए<ref>{{cite web | url=http://www.hindu.com/2004/03/23/stories/2004032310280500.htm | title=Kalpana Chawla Award instituted | publisher=[[द हिन्दू]] | accessdate=2007-06-10 | archive-date=2004-07-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20040713044512/http://www.hindu.com/2004/03/23/stories/2004032310280500.htm | dead-url=yes }}</ref> स्थापित किया गया
* [[पंजाब इंजिनियरिंग कॉलेज|पंजाब इंजीनियरिंग कॉलेज]], में लड़कियों का छात्रावास कल्पना चावला के नाम पर है। इसके अतिरिक्त, [[भारतीय रुपया|INR]] ([[:en:Indian rupee|INR]]) के लिए पच्चीस हजार, एक पदक और एयरोनाटिकल इंजीनियरिंग विभाग के सर्वश्रेष्ठ छात्र के लिए प्रमाण पत्र और पुरस्कार को स्थापित किया गया है<ref>{{cite web | url = http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=18844 | title = Punjab Engineering College remembers Kalpana | pubgjflisher = [[Indian Express]] | accessdate = 2007-06-10 | archive-date = 2006-08-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060827232518/http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=18844 | dead-url = yes }}{{deadlink}}</ref>
* नासा ने कल्पना के नाम से एक सुपर कंप्यूटर समर्पित किया है।<ref>{{cite web | url = http://space.about.com/cs/nasanews/a/chawlacomputer.htm | title = NASA Names Supercomputer After Columbia Astronaut | publisher = [[About.com]] | accessdate = 2007-06-10 | archive-date = 2007-12-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071230123701/http://space.about.com/cs/nasanews/a/chawlacomputer.htm | dead-url = yes }}</ref>
* [[फ्लोरिडा प्रौद्योगिकी संस्थान]] ([[:en:Florida Institute of Technology|Florida Institute of Technology]]) के कोलंबिया ग्राम सूट के एक 'विद्यार्थी अपार्टमेंट परिसरों, में चावला सहित प्रत्येक अन्तरिक्ष यात्री के नाम पर हॉल है।
* नासा के मार्स एक्सप्लोरेशन रोवर मिशन सात चोटियों के श्रृंखला की हिल्स के नाम से है [[कोलंबिया हिल्स (मंगल)|कोलंबिया हिल्स]] ([[:en:Columbia Hills (Mars)|Columbia Hills]]) के नाम पर कल्पना चावला समेत सात अन्तरिक्ष यात्री जो कोलंबिया शटल आपदा बाद खो गया उनके नाम से चावला पहारी है, .
* [[स्टीव मोर्स]] ([[:en:Steve Morse|Steve Morse]]) ने कोलंबिया त्रासदी की याद में [[डीप पर्पल]] ([[:en:Deep Purple|Deep Purple]]) बैंड ने एक गाना बनाया जिसे "संपर्क खोया" कहा इस एलबम पर ''[[केले (एल्बम)|केले = बनाना]] ([[:en:Bananas (album)|Bananas]])''.<ref>[http://www.hobbyspace.com/Music/music1.html HobbySpace - अन्तरिक्ष संगीत - रॉक / पॉप]</ref> गीत पाया जा सकता है
* उसका भाई, संजय चावला, ने टिप्पणी की "मेरे लिए मेरी बहन मरी नहीं, है। वह अमर है। क्या ऐसा नहीं है कि एक सितारा क्या है?वह आकाश में एक स्थायी सितारा है। वह हमेशा ऊपर दिखे जायेंगे जहाँ स वह सम्बंधित है "<ref>{{cite web | url = http://www.indianembassy.org/US_Media/2003/feb/Los%20Angeles%20Times%20A%20Muse%20for%20Indian%20Women.htm | title= 'COLUMBIA IS LOST' A Muse for Indian Women | publisher= LA Times (reprint on IndianEmbassy.org)| accessdate=2007-06-02}}{{deadlink}}</ref>
* उपन्यासकार [[पीटर डेविड|पीटर दाऊद]] ([[:en:Peter David|Peter David]]) ने उनकी 2007 में अन्तरिक्ष यात्री के बाद ''चावला''का नाम [[: Shuttlecraft (स्टार ट्रेक)|shuttlecraft]] ([[:en:Shuttlecraft (Star Trek)|shuttlecraft]]) के रूप में दिया है, ''[[तारा समूह|स्टार ट्रेक]] ([[:en:Star Trek|Star Trek]])'' उपन्यास ''स्टार ट्रेक: अगली पीढ़ी: इससे पहले अनादर''.<ref>डेविड, पीटर एक bicth;) ''स्टार ट्रेक: अगली पीढ़ी: इससे पहले अनादर'', पृष्ठ 24.</ref>
* [[ज्योतिसर]],[[कुरुक्षेत्र]]<ref>http://ibnlive.in.com/news/planetarium-in-kalpana-chawlas-memory/36993-11.htmlIBN{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} समाचार {{deadlink}}</ref> में [[हरियाणा]] सरकार ने तारामंडल बनाया जिसका नाम कल्पना चावला के नाम पर् रखा गया है।
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.montsu.org कल्पना चावला फाउंडेशन परिवार ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302231042/http://www.montsu.org/ |date=2013-03-02 }}
* [http://www.peopleforever.org/NFHomepage.aspx?NFID=66 कल्पना चावला के जीवन पर काम चल रहा है। ]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
{{टिप्पणीसूची}}
==एहो सभ देखी==
{{commons|Kalpana Chawla}}
{{wikiquote}}
* गुरदीप पन्धेर द्वारा'' सितारा-जीवन आर कल्पना चावलाके सपनाके बीच''
* इन्द्र गुप्ता द्वारा ''भारतके ५० सबसँ शानदार महिला'' (ISBN 81-88086-19-3)
{{भारतक पहिल महिलासभ}}
{{authority control}}
[[श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१७ मे बनाएल वा सुधारल लेखसभ]]
[[श्रेणी:महिला अन्तरिक्ष यात्रीसभ]]
[[श्रेणी:जीवनी]]
e32a2cjmc4p57ketk7ike12mvgkny8n
रोशनी वालिया
0
22793
282136
245750
2026-11-08T06:27:29Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282136
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = रोशनी वालिया
| image = Roshani Walia Spotted At Andheri.png
| birth_date = {{Birth date and age|2001|9|20|df=yes}}
| birth_place = [[इलाहाबाद]], [[उत्तर प्रदेश]]
| nationality = [[भारतीय]]
| residence = [[मुम्बई]], [[भारत]]
| occupation = [[बाल कलाकार]]
| parents = स्वीटी वालिया
| yearsactive =
}}
'''रोशनी वालिया''' (जन्म २० सेप्टेम्बर २००१) एक [[बाल कलाकार]] छी।<ref>{{Cite web |url=http://www.bollywoodlife.com/tag/roshni-walia/& |title=Archive copy |access-date=2016-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140602103415/http://www.bollywoodlife.com/tag/roshni-walia/ |archive-date=2014-06-02 |dead-url=yes}}</ref>
==व्यवसाय==
==कार्यक्रम एवं चलचित्रसभ==
* मेलक्ष्मी तेरे आंगन की
* रिंगा रिंगा रोजेस
* भारत का वीर पुत्र – महाराणा प्रताप]
* माई फ्रेंड गणेशा ४ चलचित्र
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
[[श्रेणी:जीवनी]]
9w10lrbmik6kz9z84rsxtal6hlk08qp
कोबी स्मल्डर्स
0
22867
282055
278240
2026-11-08T01:03:21Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282055
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox actor
| name = कोबी स्मल्डर्स
| image = CobieSmulders2008.jpg
| caption =
| birthname = येकोबा फ्रांसिस्का मारिया स्मल्डर्स
| birthdate = {{birth date and age|1982|04|3}}
| birthplace = वेङ्कुवर, ब्रिटिस कोलम्बिया, [[कनाडा]]
| occupation = अभिनेत्री
| yearsactive = २००१-हाल सम्म
| spouse = तरन किलम (२०१२)
| children = शैलीं कादो किलम (२००९)
}}
'''येकोबा फ्रांसिस्का मारिया "कोबी" स्मल्डर्स''' ({{lang-en|Jacoba Francisca Maria "Cobie" Smulders}}<ref>{{cite web |url=http://community.tvguide.com/blog-entry/Celebrity-Blogs/Joshs-Himym-Blog/Engaging-Story/800012741 |title=A Most Engaging Story |author=Smulders, Cobie, quoted in Radnor, Josh |publisher=[[TV Guide|TVGuide.com]] |date=April 12, 2007 |accessdate=September 19, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090327093303/http://www.tvguide.com/celebrity-blogs/Engaging-Story-19721.aspx |archivedate=March 27, 2009 |quote=[My full birth name is] Jacoba Fransisca Maria Smulders. |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/news/cobie-smulders-on-life-after-how-i-met-your-mother/ |title=Cobie Smulders on life after "How I Met Your Mother" |publisher=[[CBS News]] |date=March 30, 2014 |accessdate=October 13, 2014| archivedate= October 20, 2014| archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020034251/http://www.cbsnews.com/news/cobie-smulders-on-life-after-how-i-met-your-mother/| deadurl= no}}</ref> जन्म २ अप्रिल १९८२)<ref>{{cite web | url = http://www.latimes.com/nation/shareitnow/la-sh-celebrities-you-didnt-know-were-canadian-001-photo.html | title = Cobie Smulders | publisher = [[Los Angeles Times|LATimes.com]] | accessdate = January 28, 2015 | archivedate = January 28, 2015 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150128223801/http://www.latimes.com/nation/shareitnow/la-sh-celebrities-you-didnt-know-were-canadian-001-photo.html | deadurl = yes}}</ref><!--LA Times gives month and year only--><ref>{{cite web | url = https://twitter.com/cobiesmulders/status/319480047167746048 |publisher= Cobie Smulders verified [[Twitter]] account | title=Thank you all for the Birthday love!!| date=April 3, 2013|accessdate= February 14, 2013}}</ref><!--Verified tweet gives April 3--> एक [[क्यानाडा|क्यानाडियन]] अभिनेत्री आ पूर्व मोडल छी जे [[सीबीएस]] टेलिभिजनको टेली चलचित्र ''हाउ आई मेट योर मदर''मे रोबिन शर्बासकीकs भूमिकाक लेल आ मर्बेल सिनेमेटिक यूनिभर्सको मारिया हिलक लेल जानल जाईत अछि। ओ ज्याक रिचर, नेभर गो व्यक नामक चलचित्रमे २०१६मs अभिनय केलक आ २०१६ म द इन्टरभेन्स्न नामक चलचित्रम रुबी नामक पात्रक भूमिका निर्वाह केलक। २०१५ म एभेन्जर, द एज अफ उल्ट्रोनमे सेहो अभिनय केलक।
==जीवनी==
हुन्कर जन्म वेङ्कुवर, ब्रिटिस कोलम्बिया, [[क्यानडा]]मे अप्रिल ३, १९८२मs एक डच पिता आ अङ्ग्रजी माताक घरमे भेल छल।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{सन्दर्भसूची}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commons category|Cobie Smulders}}
* {{IMDb name|1130627}}
* [http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother/cast/61490/?pg=1 Cobie Smulders How I Met Your Mother biography] at CBS
* {{Twitter|CobieSmulders}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:अभिनेत्रीसभ]]
[[श्रेणी:सन् १९८२ मे जन्म]]
2rhd66zisej6p3l88psjkmmnezrr5ug
तिलगंगा आँखा केन्द्र
0
23632
282079
244575
2026-11-08T02:56:01Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282079
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox hospital
| name = तिलगंगा आँखा केन्द्र</br>Tilganga Institute of Ophthalmology
| org/group = <!-- Org or group that owns/manages the hospital -->
| image = <!-- Preferably photo of the main building or entrance-->
| alt =
| image_size =
| caption = <!-- optional -->
| map_type =
| relief = <!-- any non-blank value (yes, 1, etc.) will cause the template to display a relief map image, where available -->
| map_size = <!-- width of the map in pixels (do not include "px"); default is 225 -->
| map_alt = <!-- alternative text for map image, see WP:ALT for details -->
| map_caption = <!-- Optional. Gives a small caption under the map such as "Shown in region, country" -->
| latitude = <!-- used for adding a map, with map_type, and for displayed coordinates -->
| longitude = <!-- used for adding a map, with map_type, and for displayed coordinates -->
| logo =
| logo_size = <!-- Use to limit the logo size -->
| location =
| region = <!-- e.g. County or City - NB autolinked -->
| state = <!-- optional UK: England, Wales, Scotland, Northern Ireland. US: The US State - NB autolinked -->
| country = [[नेपाल]]
| coordinates = <!-- (alternative to latitude/longitude) use template {{coord}} with 'display=inline, title' -->
| address = गौशाला, बागमती पूल <br />
काठमाडौँ
| healthcare = <!-- UK:NHS. AU/CA: Medicare. ELSE freetext, e.g. Private -->
| funding = <!-- Non-profit, For-profit, Government, Public - will generate linka -->
| type = <!-- Community, District, General, District General, Teaching, Specialist -->
| speciality = <!-- if devoted to a speciality (i.e. not a broad spectrum of specialities) and Type=Specialist/Teaching -->
| standards = <!-- optional if no national standards -->
| emergency = <!-- UK/IR/HK/SG: Yes/No, CA/IL/US: I/II/III/IV/V for Trauma certification level -->
| helipad = <!-- Yes, No, or use "Template:Airport codes" with p=n. Only list if verifiable, leave blank if unknown. -->
| affiliation = <!-- 'None' or Medical School and university affiliations (medical or paramedical) -->
| patron = <!-- 'None' or the individual who acts as the hospital patron -->
| network = <!-- Hospital network, non-owner -->
| beds = <!-- Cite in article as well -->
| founded = १९९२
| closed = <!-- Use if defunct, please also add to Category:Defunct hospitals -->
| demolished = <!-- Use if demolished at a different time from closure -->
| website = {{Official website|www.tilganga.org}}
| other_links = <!-- Creates "See also" field -->
}}
'''तिलगंगा आँखा अस्पताल''' नेपालक प्रमुख आँखा अस्पतालमे सँ एक छी। स्थपनाकालसँ ही सुलभ तथा सरल सुविधा प्रदान कऽ रहल ई अस्पताल स्वयम् कऽ एक उत्कृष्ट अस्पतालक रुपमे स्थापित करैमे सफल भेल अछि।<ref name=Sandhya4>{{cite web|last=Cureblindness.org|first=|title=Tilganga Institue of Opthalmology|url=http://www.cureblindness.org/what/infrastructure/specialty-hospitals/tilganga/|accessdate=20 July 2013|archive-date=29 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130629053400/http://www.cureblindness.org/what/infrastructure/specialty-hospitals/tilganga/|dead-url=yes}}</ref>
==इतिहास==
[[नेपाल अन्धोपन नियन्त्रण कार्यक्रम]] (स्थापना सन् १९९२) अन्तर्गत (Tilganga Institue of Opthalmology|Tilganga Eye Hospital) एक गैरसरकारी संस्थाक रूपमे सन् १९९४ मे काठमान्डौंक तिलगङ्गामे स्थापना भेल अछि। ई अस्पताल नेपालक सर्वोत्कृष्ट अस्पतालमे पडैत अछि।<ref name=Sandhya1>{{cite web|last=wikimapia|first=|title=Tilganga Eye Hospital|url=http://wikimapia.org/774521/Tilganga-Eye-Hospital|accessdate=8 July 2013}} </ref>ई अस्पतालक संचालक आ योजनाकार नेत्र विशिषज्ञ डा. [[सन्दुक रुइत]] छी।<ref name=Sandhya2>{{cite web|last=SahakariNepal|first=|title=तिलगंगा विश्वकै मोडल बनेको छ|url=http://sahakarinepal.com/pages.php?pages_id=d&&AID=1710|accessdate=10 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20241223014124/http://sahakarinepal.com/pages.php?pages_id=d&&AID=1710|archive-date=23 December 2024|dead-url=yes}}</ref>।<br/>
ई अस्पतालक अन्तराष्ट्रिय पार्टनरक रुपमे आबद्ध संस्थासभ निम्न अछि-
* [[:en:Himalayan cataract project |'''हिमालयन क्याटराक्ट प्रोजेक्ट ''']]
* [[:en:The Fred Hollows Foundation|'''द फ्रेड हलोज फाऊनडेसन ''']]
<hr>
==अस्पतालाक विभाग==
बिमारीसभक सरल उपचार आ अस्पताल व्यवस्थापनक लेल विभिन्न विभागमे विभाजन करि सुविधा देल जाइत अछि।
==अस्पतालक सेवा==
ई अस्पतालक मुख्य सुविधा निम्न रहल अछि –<br/>
* बिमारीसभक उपचारक लेल आवश्यक सम्पूर्ण सुविधाक साथे ई अस्पतालद्वारा नेपालक विभिन्न ठाममे कार्यक्रम करि स्वास्थ सेवा देल जाइत अछि।
* शिक्षा एवम् तालिमक डिपार्टमेन्ट अन्तर्गत एतय (MD Residency Program|'''एम.डी इन अपथ्यालमोलोजी''') आ स्वास्थ कार्यकर्ताक तालिम सेहो देल जाइत अछि।
* ई आँईख केन्द्रमे '''Eye Bank''' कऽ स्थापना करि [[:en:Corneal Transplantation Operation|'''कोर्नियल ट्रार्सप्लान्टेसन अप्रेसन''']] कएल जाइत अछि|
* [[:en:Cataract Surgery|'''क्याटराक्ट सर्जरी''']]क निम्ति ई अस्पतालमे [[:en:Intralocular Lens|'''ईन्ट्रालोकुलर लेन्स''']]क उत्पादन सेहो कएल जाइत अछि।
<br/>
===सामान्य सेवा===
===विशेषज्ञ सेवा===
===पुतली प्रत्यारोपण===
तिलगंगा आँखा अस्पतालद्वारा सन् १९९४ सँ ही आँखा प्रत्यारोपण केनाइ सुरु कएल गेल अछि। तिलगंगा वर्षमे एक सय २० सँ एक सय ५० गोटेक मात्र पुतली प्रत्यारोपण करैमे एखनधरि ६ हजारसँ बेसीक हराएल दृष्टि घुमावमे सफल भेल अछि। प्रत्यारोपणक लेल करिब २५ हजार खर्च होएसँ भी केन्द्र निःशुल्क सेवा दैत अछि।<ref name=Sandhya३>{{cite web|last=नयाँ पत्रिका|first=|title=आँखाको नानी अभावमा प्रत्यारोपण समस्या|url=http://50.116.74.34/~wwwnayap/index.php?option=com_content&view=article&id=7530:2012-11-30-06-14-58&catid=45:2011-07-04-06-06-05&Itemid=60|accessdate=१० July 2013}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
===बहिरंग विभाग(ओपीडी)===
साधारण उपचार वा अस्पतालमे भर्ना नै करैवाला बिमारीक निम्त्ति बहिरंग विभाग रहल अछि। ई सेवा अन्तर्गत आँईख सम्बन्धितसभ किसिमक सेवा देल जाइत अछि। ई अस्पतालमे आकास्मिक सेवा २४ घण्टा देल जाइत अछि। शनिदिन बाहेक बाँकी दिनसभमे भोर ८-३:३० धरि खुला रहैत अछि।
<hr>
==तिलगंगामे लेजर सर्जरी==
चस्मा नै लगाक वा आँखिक पावर बेसी भ चस्मा लगावै पडैक बाध्यतासँ मुक्त होवाक लेल ई [[:en:laser Surgery|'''लेजर सर्जरी''']]क प्रयोग कएल जा सकैत अछि। विदेशमे सिमित रुपमे रहल ई महग सर्जरी नेपालमे पहिल बेर ई सर्जरी तिलगंगा आँखा अस्पताल बहुत कम मुल्यमे करैत अछि। आँखिक पुतलीभित्र 'रेटिना' छेकैवाला पत्र हटाक दृष्टि सन्तुलित रखैक लेल लेजर पद्दतिक प्रयोग कएल जाइत अछि। लेजर सर्जरीक '''स्माइल''' प्रविधि सेहो कहल जाइत अछि। भारतमे करिब अढाइ लाख भारू आ अन्य देशमे सेहो २ सँ ८ लाख रुपैयाँ पडैवाला ई लेजर सर्जरी तिलगंगा करिब ४५ हजारमे ई सेवा दैत आएल अछि। एतेक सुलभ मूल्यमे एहन शल्यक्रिया करैवाला नेपाल पहिल देश मानल जाइत अछि। एकर अतिरिक्त विपन्नवर्गक निशुल्क सेवा दैत आएल अछि। <BR/>
संसारमे लेजर शल्यक्रिया करैवाला जम्मा ६ गोटे विज्ञ अछि, जाहिमे नेपालक डा. किशोर प्रधान रहल अछि। नेपालमे हालधरि माइनस १४ आ प्लस ६ धरि पावर भेल सभाक ई प्रविधि अपनाक शल्यक्रिया कएल जा सकैत अछि आ नेपालमे शल्यक्रिया करैसँ पहिले बेलायतमे डा.ड्यान लगायत विशेषज्ञसभ कम्प्युटरसँ बिमारीक रिपोर्ट देखि सुझाव दै कऽ व्यवस्था अछि।
<hr>
==सामुदायिक आँखा केन्द्र==
==शैक्षिक कार्यक्रम==
ई अस्पतालद्वारा संचालन कएल गेल शैक्षिक कार्यक्रम अन्तर्गत एतय मुख्य करि दुई बिषयमे पढावल जाइत अछि।
<font color="black" >[[:en:Certificate in Health Science|'''स्वास्थ विज्ञानमे स्नाकोत्तर''']]</font>
<br/>
[[:en:Opthalmology|'''अपथ्यालमोलोजी''']]क लके पढावल जाईवाला ई विषयक अवधि ३ बर्षक होमैत अछि। तिलगंगा आँखा अस्पताल आ [[:en:Dhulikhel Hospital|धुलिखेल अस्पताल]]क संयुक्त संचालित ई कार्यक्रमक [[:en:Kathmandu University|काठमान्डौं विश्वविध्यालय]] मान्यता देनए अछि। ई शैक्षिक कार्यक्रम अन्तर्गत ई विषयक प्रथम वर्षक पढाई धुलिखेल कलेज , दोसर वर्ष तिलगंगा आँखा अस्पताल आ अन्तिम वर्ष विद्यार्थीसभाक आर आखाँ अस्पतालमे तालिमक लेल पठावल जाइत अछि। ई विषय पूर्ण रुपमे समाप्त भेलाक बाद विद्यार्थीसभ नेपाल हेल्थ काउन्शिलमे अपन नाम ग्रेड द्वितीय स्वास्थकर्ताक रुपमे दर्ता करावैमे मान्य होमैत अछि।
<font color="black">[[:en:MD Residency Program|'''एम.डी इन अपथ्यालमोलोजी''']]</font>
<br/>
ई कार्यक्रमक अवधि सेहो ३ वर्षक रहैत अछि। ई शैक्षिक कार्यक्रमक मुख्य उद्धेश्य योग्य [[:en:Opthalmogists|आखाँ स्वास्थकर्ता]] उत्पादन करि नेपालक विभिन्न आँखा अस्पताल/केन्द्रमे सेवा प्रदान करेनाइ अछि। ई विषयक मान्यता [[:en:National Academy of Medical Sciences|नाम्स(NAMS)]]द्वारा मान्यता देल गेल अछि।
<br/>
<hr>
==टीआईओद्वारा प्रस्तावित सेवासभ==
==सम्पर्क ठेगान==
ठेगान: गौशाला , काठमान्डौं <br/>
ई-मेल: tec@tilganga.com.np <br/>
फोन नम्बर: ९७७-१- ४४९३७७५, ४४९३६८४ <br/>
फ्याक्स नम्बर: ९७७-१-४४७४९३७
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.cureblindness.org/work/what-we-do/infrastructure/tilganga-institute-of-ophthalmology नेपालमे अवस्थित तिलगंगा आँखा केन्द्र]
==एहो सभ देखी==
{{नेपालक प्रमूख अस्पतालसभ}}
[[श्रेणी:नेपालक अस्पतालसभ]]
a3opkzycuy1g24b10ezchpj1ycz75ba
२०१८ फिफा विश्वकप
0
24672
282157
280371
2026-11-08T08:49:58Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282157
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox International Football Competition
| tourney_name = फिफा विश्वकप
| year = २०१८
| other_titles = Чемпиоjeevanат мира по футболу 2018
| image = 2018 FIFA WC.svg
| size = {{Logo size|FIFA trophy}}
| caption = रसिया २०१८
| country = रसिया
| dates = १४ जुन - १५ जुलाई
| confederations = ५ या ६
| num_teams = ३२
| venues = १२
| cities = ११
| champion = फ्रान्स
| count = २
| second = क्रोएशिया
| third = बेल्जियम
| fourth = इङ्ल्यान्ड
| matches = 64
| goals = 169
| attendance = {{#expr: <!--Group A-->+ 78011 + 27015 + 64468 + 42678 + 41970 + 36823 <!--Group B-->+ 62548 + 43866 + 78011 + 42718 + 41685 + 33973 <!--Group C-->+ 41279 + 40502 + 40727 + 32789 + 78011 + 44073 <!--Group D-->+ 44190 + 31136 + 43319 + 40904 + 64468 + 43472 <!--Group E-->+ 41432 + 43109 + 64468 + 33167 + 44190 + 43319 <!--Group F-->+ 78011 + 42300 + 43472 + 44287 + 41835 + 33061 <!--Group G-->+ 43257 + 41064 + 44190 + 43319 + 33973 + 37168 <!--Group H-->+ 40842 + 44190 + 32572 + 42873 + 42189 + 41970 <!--Round of 16-->+ 42873 + 44287 + 78011 + 40851 + 41970 + 41466 + 64042 + 44190 <!--Quarter-finals-->+ 43319 + 42873 + 39991 + 44287 <!--Semi-finals-->+ 64286 + 78011 <!--Third place-->+ 64406 <!--Final-->+ 78011}}
| top_scorer = {{fbicon|ENG}} [[ह्यारी केन]] {{nowrap|(६ गोल)}}<ref name="awards"/>
| player = {{fbicon|CRO}} [[लुका मोड्रिच]]<ref name="awards"/>
| goalkeeper = {{fbicon|BEL}} [[थिबाउत कुर्तोइस]]<ref name="awards"/>
| young_player = {{fbicon|FRA}} [[किलियन एम्बाप्पे]]<ref name="awards">{{cite news |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/157-awards-piece-2986294 |title=Golden consolation for magical Modric |website=FIFA |date=15 July 2018 |access-date=16 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180716025003/https://www.fifa.com/worldcup/news/157-awards-piece-2986294 |archive-date=16 July 2018}}</ref>
| fair_play = {{fb|ESP}}
| prevseason = [[२०१४ फिफा विश्वकप|''२०१४'']]
| nextseason = [[२०२२ फिफा विश्वकप|''२०२२'']]
}}
'''२०१८ फिफा विश्वकप''' ([[फिफा विश्वकप]]क २१अम संस्करण) एक अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता छी । ई फुटबल विश्वकप प्रतियोगिता सन् २०१८ जुन १४ सँ सन् २०१८ जुलाई १५ कऽ बीच [[रसिया]]मे सञ्चालन भऽ रहल अछि जकर फाइनल खेल सन् २०१८ जुलाई १५ मे खेलल जाएत ।<ref name="press release">{{cite press release |title=Ethics: Executive Committee unanimously supports recommendation to publish report on 2018/2022 FIFA World Cup™ bidding process |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/news/newsid=2494723/index.html |publisher=FIFA.com |date=19 December 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150329105006/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/news/newsid=2494723/index.html |archivedate=29 March 2015}}</ref> रसिया पहिल बेर विश्वकप फुटबलक आयोजना करि रहल अछि जकर आयोजनाक लेल अधिकार सन् २०१० दिसम्बर २ मे प्राप्त केनए छल ।<ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=1711839/index.html |title=रसियामा विश्वकप फुटबल २०१८ |publisher=FIFA.com |date= |accessdate=13 November 2013 |archive-date=20 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020015149/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=1711839/index.html |dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.rsport.ru/football/20120929/620078064.html |title=२०१८ को लागि म्याच हुने स्थान तय |publisher=En.rsport.ru |date=29 September 2012 |accessdate=13 November 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-19777735 |title= फुटबल विश्वकपको बजेट दोब्बर |publisher=BBC News |date=30 September 2012 |accessdate=13 November 2013}}</ref>
ई इतिहासक सभ सँ खर्चिला विश्वकप प्रतियोगिता होमए कऽ अनुमान कएल गेल अछि, [[ब्राजिल]]मे आयोजना भेल [[२०१४ फिफा विश्वकप]]के पाछा करैत ई विश्वकप प्रतियोगिता आयोजनाक लेल ११.८- १४ बिलियन अमेरिकी डलरक बजेट राखल गेल अछि ।<ref>{{cite news |title=The estimate of the most expensive Football Championship in history increased several times |url=https://rusletter.com/articles/the_estimate_of_the_most_expensive_football_championship_in_history_increased_several_times |work=Rusletter.com |date=8 June 2018 |language=en |access-date=15 June 2018 |archive-date=13 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613160522/https://rusletter.com/articles/the_estimate_of_the_most_expensive_football_championship_in_history_increased_several_times |url-status=dead }}</ref>
ई विश्वकप फुटबलक लेल कूल ३२ राष्ट्रक टिमसभ मुख्य प्रतियोगितामे सहभागी अछ जहिमे सँ ३१ चुनि कऽ आएल अछि तँ १ आयोजक राष्ट्र छी । [[जर्मनी]]मे आयोजना भेल [[२००६ फिफा विश्वकप|२००६ विश्वकप]] बाद [[युरोप]]मे आयोजना भऽ रहल ई पहिल विश्वकप छी । समग्रमे युरोपमे आयोजना भेल ई ११अम विश्वकप प्रतियोगिता छी । रसियाक ११ शहरक १२ स्थानसभमे कूल ६४ टा म्याच खेलल जाएत । सन् २०१८ जुलाई १५ कऽ दिन [[मस्को]]क [[लुझनिकी स्टेडियम]]मे [[२०१८ फिफा विश्वकप फाइनल|फाइनल]] खेल खेलल जाएत ।<ref>{{cite web |title=Russia united for 2018 FIFA World Cup Host Cities announcement |url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=1711839/index.html |publisher=FIFA.com |date= |accessdate=13 November 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113044933/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=1711839/index.html |archivedate=13 November 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=FIFA Picks Cities for World Cup 2018 |url=http://en.rsport.ru/football/20120929/620078064.html |publisher=En.rsport.ru |date=29 September 2012 |accessdate=13 November 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113042832/http://en.rsport.ru/football/20120929/620078064.html |archivedate=13 November 2013 }}</ref><ref>{{cite web |title=Russia budget for 2018 Fifa World Cup nearly doubles |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-19777735 |publisher=BBC News |date=30 September 2012 |accessdate=13 November 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140217000459/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-19777735 |archivedate=17 February 2014}}</ref>
==टिम==
===चुनाव===
===ड्र===
===टोली===
==स्थान==
===मैदान===
सन् २०१८ कऽ फिफा विश्वकप [[रुस|रसिया]]क ११ शहरक १२ टा स्टेडियममे खेलल जाएत ।
<center>
{{Clear}}
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
! style="width:25%;"|[[मस्को]]
! style="width:25%;"|[[मस्को]]
! style="width:25%;"|[[सेन्ट पिटर्सबर्ग]]
! style="width:25%;"|[[कलिनिनग्राड]]
|-
| [[लुझनिकी स्टेडियम]]
| [[ओटक्रीटि अरेना]]
| [[नयाँ जेनिट स्टेडियम|जेनिट अरेना]]
| [[कलिनिनग्राड स्टेडियम|अरेना बल्टिका]]
|-
| क्षमता: '''८१०००'''<br /><small>(परिमार्जित)</small>
| क्षमता: '''४६९९०'''<br /><small>(नयाँ स्टेडियम)</small>
| क्षमता: '''६९५०१'''<br /><small>(नयाँ स्टेडियम)</small>
| क्षमता: '''४५०१५'''<br /><small>(नयाँ स्टेडियम)</small>
|-
| [[File:Moscow (3).jpg|200px]]
|
| [[File:New football stadium construction site in SPB 01.jpg|200px]]
|
|-
! [[कजन]]
!rowspan=8 colspan=2|{{Location map+ |European Russia |width=400 |float=center |caption=| places=
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=55|lat_min=45|lon_deg=37|lon_min=37|position=left |label='''[[मस्को]]'''}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=59|lat_min=58|lon_deg=30|lon_min=13|position=right |label='''[[सेन्ट पिटर्सबर्ग]]'''}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=54|lat_min=53|lon_deg=20|lon_min=29|position=right |label='''[[कलिनिनग्राड]]''' }}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=56|lat_min=16|lon_deg=43|lon_min=53|position=top |label='''[[निझनी नोभगोरोड]]''' }}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=55|lat_min=49|lon_deg=49|lon_min=09|position=right |label='''[[कजन]]''' }}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=53|lat_min=14|lon_deg=50|lon_min=16|position=right |label='''[[समारा,रसिया|समारा]]''' }}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=48|lat_min=44|lon_deg=44|lon_min=32|position=right |label='''[[भोल्गोग्राद]]''' }}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=54|lat_min=10|lon_deg=45|lon_min=11|position=bottom|label='''[[सरंस्क]]''' }}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=43|lat_min=34|lon_deg=39|lon_min=51|position=right |label='''[[सोची]]''' }}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=47|lat_min=14|lon_deg=39|lon_min=43|position=right |label='''[[रोस्तोभ-अन-डन]]''' }}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=56|lat_min=50|lon_deg=60|lon_min=35|position=bottom|label='''[[येकातेरिनबर्ग]]''' }}
}}
! [[निझनी नोभगोरोड]]
|-
| [[कजन-अरेना|कजन अरेना]]
| [[निझनी नोभगोरोड स्टेडियम]]
|-
| क्षमता: ४५१०५<ref>{{cite web|url=http://www.tatar-inform.ru/news/2010/12/27/251311/ |title=Вместимость футбольного стадиона Казани к ЧМ могут увеличить до 60 тыс. мест |publisher=Tatar-inform.ru |date=27 December 2010 |accessdate=8 October 2011 | language=Russian}}</ref><br /><small>(नयाँ स्टेडियम)</small>
| क्षमता: ४४८९९<br /><small>(नयाँ स्टेडियम)</small>
|-
| [[File:Kazan-arena-stadium.jpg|200px]]
|
|-
! [[समारा,रसिया|समारा]]
! [[भोल्गोग्राद]]
|-
| [[समारा स्टेडियम]]<br /><small>(नयाँ स्टेडियम)</small>
| [[सेन्ट्रल स्टेडियम (भोल्गोग्राद)|सेन्ट्रल स्टेडियम]]<br /><small>(पिन:निर्माण)</small>
|-
| क्षमता: '''४४९१८'''
| क्षमता: '''४५०१५'''
|-
|
| [[File:Central Stadium (Volgograd).jpg|200px]]
|-
! [[सरंस्क]]
! [[रोस्तोभ-अन-डन]]
! [[सोची]]
! [[येकातेरिनबर्ग]]
|-
| [[युबेलिनी स्टेडियम]]<br /><small>(नयाँ स्टेडियम)</small>
| [[रोस्तोभ-अन-डन स्टेडियम|लेभबेरडन अरेना]]<br /><small>(नयाँ स्टेडियम)</small>
| [[फिस्ट ओलम्पिक स्टेडियम]]<br /><small>(नयाँ स्टेडियम)</small>
| [[सेन्ट्रल स्टेडियम (येकातेरिनबर्ग)|सेन्ट्रल स्टेडियम]]<br /><small>(परिमार्जित)</small>
|-
| क्षमता: ''''''४५०१५''''''
| क्षमता: '''४३७०२'''
| क्षमता: '''४७६५९'''
| क्षमता: '''४४१३०'''
|-
|
|
|[[File:Стадион «Фишт» Сочи 2014.jpg|200px]]
|[[File:CentralStadium.jpg|200px]]
|}</center>
==आयोजक छनोट==
{|class="wikitable"
|+२०१८ फिफा निलामी (बहुमत १२ मत)
!rowspan=2|बोलीकर्ता
!colspan=2|मत
|-
!पहिलो चरण
!दोस्रो चरण
|-
|'''रसिया'''
|style="text-align:center"|९
|{{yes|१३}}
|-
|पोर्चुगल / स्पेन
|style="text-align:center"|७
|style="text-align:center"|७
|-
|बेल्जियम / नेदरल्यान्ड्स
|style="text-align:center"|४
|style="text-align:center"|२
|-
|इङ्ल्यान्ड
|style="text-align:center"|२
|{{no result|समाप्त}}
|}
==समय तालिका==
==उद्घाटन समारोह==
==समूह चरण==
===टाइब्रेकर्स===
===समूह क (A)===
{{main|२०१८ फिफा विश्वकप समूह क}}
{{२०१८ फिफा विश्वकप समूह क तालिका}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह क|a1}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह क|a2}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह क|a3}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह क|a4}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह क|a5}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह क|a6}}
===समूह ख (B)===
{{Main|२०१८ फिफा विश्वकप समूह ख}}
{{२०१८ फिफा विश्वकप समूह ख तालिका}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ख|b1}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ख|b2}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ख|b3}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ख|b4}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ख|b5}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ख|b6}}
===समूह ग (C)===
{{Main|२०१८ फिफा विश्वकप समूह ग}}
{{२०१८ फिफा विश्वकप समूह ग तालिका}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ग|c1}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ग|c2}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ग|c3}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ग|c4}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ग|c5}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ग|c6}}
===समूह घ (D)===
{{Main|२०१८ फिफा विश्वकप समूह घ}}
{{२०१८ फिफा विश्वकप समूह घ तालिका}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह घ|d1}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह घ|d2}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह घ|d3}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह घ|d4}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह घ|d5}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह घ|d6}}
===समूह ङ (E)===
{{Main|२०१८ फिफा विश्वकप समूह ङ}}
{{२०१८ फिफा विश्वकप समूह ङ तालिका}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ङ|e1}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ङ|e2}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ङ|e3}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ङ|e4}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ङ|e5}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ङ|e6}}
===समूह च (F)===
{{Main|२०१८ फिफा विश्वकप समूह च}}
{{२०१८ फिफा विश्वकप समूह च तालिका}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह च|f1}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह च|f2}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह च|f3}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह च|f4}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह च|f5}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह च|f6}}
===समूह छ (G)===
{{Main|२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ}}
{{२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ तालिका}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ|g1}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ|g2}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ|g3}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ|g4}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ|g5}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ|g6}}
===समूह ज (H)===
{{Main|२०१८ फिफा विश्वकप समूह ज}}
{{२०१८ फिफा विश्वकप समूह ज तालिका}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ज|h1}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ज|h2}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ज|h3}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ज|h4}}
----
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ज|h5}}
{{#lst:२०१८ फिफा विश्वकप समूह ज|h6}}
==नकआउट चरण==
===बाकस===
<section begin=bracket />{{#invoke:RoundN|N16
|style=white-space:nowrap|3rdplace=yes|bold_winner=high|widescore=yes
|RD1=[[#राउन्ड अफ १६|राउन्ड अफ १६]]
|RD2=[[#क्वार्टर-फाइनल|क्वार्टर-फाइनल]]
|RD3=[[#सेमी-फाइनल|सेमी-फाइनल]]
|RD4=[[#फाइनल|फाइनल]]
|Consol=[[#तेस्रो स्थान प्ले-अफ|तेस्रो स्थान प्ले-अफ]]
<!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2-->
<!--Round of 16-->
|३० जुन – [[फिच्त ओलम्पिक स्टेडियम|सोची]]|{{fb|URU}}|२|{{fb|POR}}|१
|३० जुन – [[कजान एरिना|कजान]]|{{fb|FRA}}|४|{{fb|ARG}}|३
|२ जुलाई – [[कोसमोस एरिना|समारा]]|{{fb|BRA}}|२|{{fb|MEX}}|०
|२ जुलाई – [[रोस्तोभ एरिना|रोस्तोभ-अन-दोन]]|{{fb|BEL}}|३|{{fb|JPN}}|२
|१ जुलाई – [[लुझनिकी स्टेडियम|मस्को (लुझनिकी)]]|{{fb|ESP}}|१ (३)|{{fb|RUS}} {{pso}}|१ (४)
|१ जुलाई – [[निझनी नोभगोरोद स्टेडियम|निझनी नोभगोरोद]]|{{fb|CRO}} {{pso}}|१ (३)|{{fb|DEN}}|१ (२)
|३ जुलाई – [[क्रेस्तोभ्सकी स्टेडियम|सेन्ट पिटर्सबर्ग]]|{{fb|SWE}}|१|{{fb|SUI}}|०
|३ जुलाई – [[ओतक्रिटी एरिना|मस्को (ओतक्रिटी)]]|{{fb|COL}}|१ (३)|{{fb|ENG}} {{pso}}|१ (४)
<!--Quarter-finals-->
|६ जुलाई – [[निझनी नोभगोरोद स्टेडियम|निझनी नोभगोरोद]]|{{fb|URU}}|०|{{fb|FRA}}|२
|६ जुलाई – [[कजान एरिना|कजान]]|{{fb|BRA}}|१|{{fb|BEL}}|२
|७ जुलाई – [[फिच्त ओलम्पिक स्टेडियम|सोची]]|{{fb|RUS}}|२ (३)|{{fb|CRO}} {{pso}}|२ (४)
|७ जुलाई – [[कोसमोस एरिना|समारा]]|{{fb|SWE}}|०|{{fb|ENG}}|२
<!--Semi-finals-->
|१० जुलाई – [[क्रेस्तोभ्सकी स्टेडियम|सेन्ट पिटर्सबर्ग]]|{{fb|FRA}}|१|{{fb|BEL}}|०
|११ जुलाई – [[लुझनिकी स्टेडियम|मस्को (लुझनिकी)]]|{{fb|CRO}} {{aet}}|२|{{fb|ENG}}|१
<!--Final-->
|१५ जुलाई – [[लुझनिकी स्टेडियम|मस्को (लुझनिकी)]]|{{fb|FRA}}|४|{{fb|CRO}}|२
<!--3rd Place-->
|१४ जुलाई – [[क्रेस्तोभ्सकी स्टेडियम|सेन्ट पिटर्सबर्ग]]|{{fb|BEL}}|२|{{fb|ENG}}|०
}}<section end=bracket />
===राउन्ड अफ १६===
===क्वाटर-फाइनल===
===सेमी-फाइनल===
===फाइनल===
{{Main|२०१८ फिफा विश्वकप फाइनल}}
==खेल तथ्याङ्कहरू==
{{Main|२०१८ फिफा विश्वकपक तथ्याङ्कसभ}}
===गोलकर्ताहरू===
===अनुशासन===
{{Main|२०१८ फिफा विश्वकपक अनुशासन तथ्याङ्कसभ}}
==पुरस्कार राशि==
ई फिफा विश्वकपक पुरस्कार राशिक घोषणा अक्टुबर २०१७ मे कएल गेल छल ।<ref>{{cite web|last1=Henley|first1=Brendon|title=FIFA World Cup Prize Money|url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/fifacouncil/02/91/78/09/fwcprizemoney_2014v2018_neutral.pdf|publisher=FIFA.com|accessdate=28 October 2017|format=pdf|date=27 October 2017|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171029064816/http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/fifacouncil/02/91/78/09/fwcprizemoney_2014v2018_neutral.pdf|archivedate=29 October 2017|df=dmy-all}}</ref>
{| class="wikitable"
! rowspan="2"| स्थान
! colspan="2"| कूल नगद (युएसडी मिलियनमे)
|-
! प्रति टिम
! कूल
|-
| विजेता
| ३८
| ३८
|-
| उपविजेता
| २८
| २८
|-
| तेसर स्थान
| २४
| २४
|-
| चारिम स्थान
| २२
| २२
|-
| ५-८ स्थान
| १६
| ६४
|-
| ९-१६ स्थान
| १२
| ९६
|-
| १७-३२ स्थान
| ८
| १२८
|-
! कूल
!
! ४००
|}
==म्याच बल==
==मस्कट==
==आधिकारिक गीत==
==प्रायोजकसभ==
==उत्कृष्ट विधागत खेलाडीसभ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:फिफा विश्वकप प्रतियोगितासभ]]
gtp4pptzaxqp918q6sabpr802f85f1d
अभि सुवेदी
0
24723
282034
273106
2026-11-07T22:47:51Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282034
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| honorific_prefix =
| name = अभि सुवेदी
| honorific_suffix =
| native_name = अभिनारायण सुवेदी
| native_name_lang = नेपाली
| image = Abhi Subedi (3).jpg|thumb|
| caption = अभि सुवेदी सन् २०१० नया दिल्लीमे भेल सार्क साहित्य सम्मेलनमे बोलैत
| birth_name =
| birth_date = वि.सं २००२ अषार १७ <!-- {{Birth date and age|२००२|०३|१७}} -->
| birth_place = [[साब्ला]], [[तेह्रथुम जिला|तेह्रथुम]], [[नेपाल]]
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->
| death_place =
| death_cause =
| resting_place =
| resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} -->
| monuments =
| residence =
| nationality = {{flagicon|Nepal}}[[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]]
| other_names =
| ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source -->
| citizenship =
| education = एम. ए. (अङ्ग्रेजी), एम. एस्सी.(भाषाशास्त्र), [[विद्यावारिधि]]
| alma_mater =
| occupation = लेखन
| years_active =
| employer =
| organization =
| agent =
| known_for = [[कविता]], [[निवन्ध]], [[अनुवाद]], [[नाटक]], [[समालोचना]]
| notable_works = आरुका फूलका सपना, कार्पेट टाँगिएको आकाश
| style =
| influences =
| influenced =
| home_town = [[काठमाडौं (स्पष्टता)|काठमाडौ]]
| salary =
| height =
| weight = <!-- {{convert|weight in kg|kg|lb}} -->
| television =
| title =
| term =
| religion = <!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source -->
| spouse = विन्दु सुवेदी
| partner =
| children = गिरीश सुवेदी, सलिल सुवेदी
| parents =
| relatives =
| callsign =
| awards = सार्क साहित्य एवार्ड, युगकवि सिद्धिचरण पुरस्कार
| signature =
| signature_alt =
| signature_size =
| website = <!-- {{URL|www.example.com}} -->
| footnotes =
}}
'''अभि सुवेदी''' ({{lang-en| [[:en: Abhi Subedi|Abhi Subedi]]}} जन्म - वि.स. २००२ अषार १७, तदनुसार सन् १९४५ जुन ३०) [[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]] आ [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] [[भाषा]]मे समानान्तर कलम चलौने नेपाली समालोचक, भाषाविद्, नाटककार, अनुवादक आ [[कवी]] अछि । हुन्कर स्रष्टा व्यक्तित्व नाटककार, कवि आ निबन्धकारमे विभक्त छैक माने द्रष्टा व्यक्तित्व समालोचक आ साहित्यिक चिन्तकक रूपमे प्रसिद्ध अछि। करिब तीन दर्जन कृतिक कृतिकार सुवेदीक साहित्यिक छवी हुन्कर बाह्य छविजहिना सर्वथा भिन्न, उच्च आ गम्भीर अछि । <ref>http://www.samakalinsahitya.com/?show=detail&art_id=5014/</ref>
== प्रारम्भिक जीवन==
अभि सुवेदीक जन्म वि.स. २००२ अषार १७ मे [[तेह्रथुम जिला|तेह्रथुम]] [[जिला]]क साब्लामे भेल अछि । ओ छोट छल तखन हुन्कर पिताक मृत्यु भऽ गेल सुवेदी प्रारम्भिक शिक्षादीक्षा मातासँ प्राप्त केलक । ओ स्कूलक पढाइ साब्लामेहि पूरा कैर कलेज पढनक लेल [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]] झरल । <ref name="">{{Cite web |url=http://www.nephub.com/interview-with-prof-dr-abhi-subedi/ |title=प्रा.डा. कुमारप्रसाद कोइराला, निबन्धमे उत्तरवर्ती कालखण्डक आतिथ्यमे रमावैत, समकालीन साहित्य : नेपाली साहित्यक सङ्ग्रह |access-date=2017-02-21 |archive-date=2014-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210125515/http://www.nephub.com/interview-with-prof-dr-abhi-subedi/ |dead-url=yes }}</ref>
==शिक्षा==
सुवेदी [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]], [[नेपाल]]सँ एम्. ए.(अङ्ग्रेजी), तथा [[बेलायत]]सँ भाषाशास्त्रमे एम. एस्सी. एवम्, विद्यावारिधीक उपाधी हासिल केने अछि ।
== कार्य जीवन==
अभि सुवेदी करिव चालीस वर्ष त्रिभुवन विश्वविध्यालयमे प्राध्यापनक हाल सेवा निवृत्त भेल अछि । ओ हाल स्वतन्त्ररूपमे सिर्जनारत अछि ।
== लेखनशैली==
{{Quote box |width=250px |align=right|quoted=true |bgcolor=#FFFFF0 |salign=right
|quote =
<poem>
'''निचरेर सुकाएको आकाश'''
-अभि सुवेदी
आकाशबाट
धर्धरी
भक्कानो फोरेर रोएको
कानमा खसेपछि
वेगले भेट्न दौडेँ,
पृथ्वी मेरो मोटरसाइकलको चक्कामा
पहिरन अल्झाएर
झन्डै नाङ्गिइन्,
पानी जस्तै थ्याच्च बसिन्
म भिजेको सरि
मायाले टाँगिएँ र
एक निचरेर सुकाएको हलुका आकाश भएँ ।
</poem>|source = शब्द र चोट
}}
== लेखन एवम् प्रकाशन / मुख्य कृतिसभ==
=== कवितासङ्ग्रह===
*''शब्द आ चोट'' - सन् १९९७
=== नाटक===
*''तीन नाटक'' - सन् २००८ ISBN 99933-647-3-8 <ref>{{Cite web |url=http://www.mandalabookpoint.com/main_details.php?sid=137&cat= |title=Archive copy |access-date=2017-02-21 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306005829/http://www.mandalabookpoint.com/main_details.php?sid=137&cat= |dead-url=yes }}</ref>
*''चिरिएका साँझहरू'' - सन् २०१३
*''पाँच नाटक'' - सन् २००४ ISBN 99933-890-9-9 <ref>http://madanpuraskar.org/view_book_info.php?id=19855</ref>
*''आरुका फूलका सपना'' ISBN 999331160X
=== निबन्धसङ्ग्रह===
*''निबन्धमे उत्तरवर्ती कालखण्ड'' - सन् २००९ ISBN 9789993307211 <ref>http://madanpuraskar.org/view_book_info.php?id=27509</ref>
*''कार्पेट टाँगिएको आकाश''
*''निबन्ध आ टुँडिखेल'' - सन् २००८
*''फ्लानरक डायरी'' - सन् २०१४
=== अनुवाद===
*''जापानी नोह नाटक'' - सन् १९८९
*''पोयम्स अब् द सेन्चुरी'' - सन् २०००
*''भ्वाइसेस अब् नेपाल'' (संयुक्त) - सन् १९९९
*''बियोन्ड बोर्डर्स'' (संयुक्त) - सन् २००२
*''जापानी हाइकु'' - हिजो र आज - सन् १९८७
*''आधुनिक जापानी कविता'' - सन् १९८७
=== समालोचना===
*''सहित्य आ आमवृत्त'' - सन् २०१३ ISBN 9789937852531 <ref>{{Cite web |url=http://www.pandulipibooks.com/sahitya.php |title=Archive copy |access-date=2017-02-21 |archive-date=2015-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150326061257/http://pandulipibooks.com/sahitya.php |dead-url=yes }}</ref>
*''जापानी हाइकु'' - हिजो आ आज - २०४४
*''पाश्चात्य काव्य सिद्धान्त'' - वि. सं. २०३० (सन् १९७३) <ref>http://madanpuraskar.org/view_book_info.php?id=7548</ref>
*''रचना आ माध्यम'' <ref>{{Cite web |url=http://www.sajha.org.np/criticism.shtml/ |title=समालोचना, साझा प्रकाशन |access-date=2017-02-21 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005115316/http://www.sajha.org.np/criticism.shtml |dead-url=yes }}</ref>
*''सिर्जना आ मूल्याङ्कन'' - सन् १९८२ <ref>{{Cite web |url=http://www.sajha.org.np/criticism.shtml/ |title=समालोचना, साझा प्रकाशन |access-date=2017-02-21 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005115316/http://www.sajha.org.np/criticism.shtml |dead-url=yes }}</ref>
*''माध्यम आ रचना'' - सन् १९९७
=== सम्पादन===
*''जापानी नोह नाटक''
*''समकालिन नेपाली कविता'' - सन् १९९६
*''विश्वसाहित्यक ऐतिहासिक रूपरेखा'' - सन् १९७४
*''पच्चीस वर्षका नेपाली कविता'' - सन् १९८२
*''आधुनिक नेपाली कविता'' - सन् १९८७
===अङ्ग्रेजी भाषामे प्रकाशित कृतिसभ===
*''ब्रूज्ड इभिनिङ्स'' (नाटक), (Bruised Evenings 2011 (Play). <ref>{{Cite web |url=http://www.canadanepalprograms.com/2014/08/interview-with-prof-dr-abhi-subedi-in.html |title=Archive copy |access-date=2017-02-21 |archive-date=2014-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218165216/http://www.canadanepalprograms.com/2014/08/interview-with-prof-dr-abhi-subedi-in.html |dead-url=yes }}</ref>
*''नेपाली थिएटर एज आई सी इट'' (Nepali Theatre as I See It, 2007) ISBN 999469989X <ref>{{Cite web |url=http://www.mandalabookpoint.com/main_details.php?sid=218&cat=%20&s=Others&t=Nepali%20Theatre%20As%20I%20See%20It |title=Archive copy |access-date=2017-02-21 |archive-date=2014-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218175752/http://www.mandalabookpoint.com/main_details.php?sid=218&cat=%20&s=Others&t=Nepali%20Theatre%20As%20I%20See%20It |dead-url=yes }}</ref>
*''थ्री प्लेज'' (अनुवाद- सङ्गीता रायमाझी) (Three Plays. Trans Sangita Rayamajhi, 2003) ISBN 9993364738
*ड्''रीम्स अब् पीच ब्लासम्स'' (Dreams of Peach Blossoms, 2001, 2012 (play) <ref>{{Cite web |url=http://www.canadanepalprograms.com/2014/08/interview-with-prof-dr-abhi-subedi-in.html |title=Archive copy |access-date=2017-02-21 |archive-date=2014-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218165216/http://www.canadanepalprograms.com/2014/08/interview-with-prof-dr-abhi-subedi-in.html |dead-url=yes }}</ref>
*''इकाइ कावागुची'' - द ट्य्रासप्यास इनसाइडर (Ekai Kawaguchi: the Trespassing Insider, 1999.) ISBN 99933-10-02-5 <ref>{{Cite web |url=http://www.mandalabookpoint.com/main_details.php?sid=26&cat=%20&s=Travelogue&t=Ekai%20Kawaguchi:%20The%20Trespassing%20Insider |title=Archive copy |access-date=2017-02-21 |archive-date=2014-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218175544/http://www.mandalabookpoint.com/main_details.php?sid=26&cat=%20&s=Travelogue&t=Ekai%20Kawaguchi:%20The%20Trespassing%20Insider |dead-url=yes }}</ref>
*''चेसिङ ड्रीम्स'' - काठमान्डु ओडिसी (Chasing Dreams: Kathmandu Odyssey, (poetic play) ASIN B0006F9QP4 <ref>{{Cite web |url=http://www.mandalabookpoint.com/main_details.php?sid=20&cat=%20&s=Poems&t=Chasing%20Dreams |title=Archive copy |access-date=2017-02-21 |archive-date=2014-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218175630/http://www.mandalabookpoint.com/main_details.php?sid=20&cat=%20&s=Poems&t=Chasing%20Dreams |dead-url=yes }}</ref>
*''नेपाली लिटरेचर'' - ब्याकग्राउन्ड एन्ड हिस्ट्री (Nepali Literature: Background and History, 1978.)
*''मानस'' (अङ्ग्रेजी कवितासभक संयुक्त सङ्ग्रह) (Manas (English poems), joint collection, 1974.)
== प्रमुख पुरस्कार तथा सम्मान==
* सार्क लिटरेरी एवार्ड २०१० <ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/SAARC_Literary_Award सार्क लिटरेरी एवार्ड] </ref>
* युगकवि सिद्धिचरण पुरस्कार <ref>{{Cite web |url=http://www.kalikafm.com.np/index.php?pageName=news_details&id=14645&catId=6/ |title=युगकवि सिद्धिचरण पुरस्कारद्वारा साहित्यकार अभि सुवेदी सम्मानित, साहित्य, KalikaFM 95.2 |access-date=2019-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819064354/http://www.kalikafm.com.np/index.php?pageName=news_details&id=14645&catId=6/ |archive-date=2019-08-19 |dead-url=yes}}</ref>
* डबली पुरस्कार २००२ <ref> page 371, The World of Theatre 2003 Edition: edited by Ian Herbert, Nicole Leclercq </ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.samakalinsahitya.com/?show=detail&art_id=5014/ निबन्धमा उत्तरवर्ती कालखण्डको आतिथ्यमा रमाउँदा]</br>
* [http://srrasta.blogspot.com/2008/10/blog-post_9095.html/ अभिनारायण सुवेदी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130531004815/http://srrasta.blogspot.com/2008/10/blog-post_9095.html |date=2013-05-31 }}</br>
* [http://www.newsofnepal.com/new/literature/2014/02/38008/ डा. सुवेदीको पछिल्लो कृति] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140331015623/http://www.newsofnepal.com/new/literature/2014/02/38008 |date=2014-03-31 }}></br>
* [http://www.ekantipur.com/kantipur/reporter/602.html/ अभि सुवेदीका पाक्षिक लेख]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</br>
* [https://web.archive.org/web/20190819064354/http://www.kalikafm.com.np/index.php?pageName=news_details&id=14645&catId=6/ युगकवि सिद्धिचरण पुरस्कारद्वारा साहित्यकार अभि सुवेदी सम्मानित]</br>
* [http://setopati.com/kala/6559/ ‘निबन्ध के हो ? बल्ल थाहा पाएँ’: अभि सुवेदी, सेतोपाटी, शनिबार, मंसिर २९, २०७०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140221055203/http://setopati.com/kala/6559/ |date=2014-02-21 }} </br>
* [http://echitwanpost.com/chitwan/5432_2013_11_30/%E0%A4%86%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AB%E0%A5%82%E0%A4%B2-%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A5%80-%E0%A4%B0-%E0%A4%AE/ डा. शिव रिजाल, ''आरूका फूल, अभि सुवेदी र म'', चितवन पोष्ट , नोवेम्बर ३०, २०१३]</br>
* [http://www.majheri.com/node/5495/ लक्ष्मी, उत्सव र हुरी - अभि सुवेदी, मझेरी डट कम, २०६७ कार्तिक २१]
==एहो सभ देखी==
{{नेपाली भाषाक साहित्यकारसभ}}
[[श्रेणी:नेपाली साहित्य]]
[[श्रेणी:नेपाली कविसभ]]
[[श्रेणी:लेखक]]
[[श्रेणी:नाटककार]]
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारसभ]]
6oftj6hgfqm1kct2qtg5zixp2oxew7z
अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस
0
24735
282032
282020
2026-11-07T22:41:50Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282032
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
|holiday_name = अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस<br>International Mother Language Day
|type =
|image = Shaheed minar Roehl.jpg
|imagesize =
|caption = शहीद मीनार , ढाका मेडिकल कौलेज क्याम्पस, [[बंगलादेश|बङ्गलादेश]]मे स्थित शहीद स्मारक २१ फरवरी १९५२ पर बङ्गला (बङ्गाली) भाषाक लेल बलिदानक स्मृति।
|official_name = अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस
|nickname =
|observedby =
|litcolor =
|longtype =
|significance = भाषासभ आ सांस्कृतिक विविधता आ बहुभाषावादक बारेमे जागरूकताक बढ़ावा देबाक।
|begins =
|ends =
|date = २१ फरबरी
|scheduling = एहि दिन प्रत्येक वर्ष
|duration = १ दिन
|frequency = वार्षिक
|celebrations =
|observances =
|relatedto =
}}
'''अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस''' [[२१ फरबरी]]क मनाएल जाइत अछि। [[१७ नवम्बर]], [[१९९९]]कें दिन [[युनेस्को]]द्वारा एकरा स्वीकृति देल गेल छल। इ दिवस मनेबाक उद्देश्य ई अछि कि विश्वमे भाषासभ तथा सांस्कृतिक विविधता आ [[बहुभाषिता]]कऽ बढ़ावा भेंट सकए।
युनेस्कोद्वारा अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसक घोषणासँ [[बङ्गलादेश]]क [[भाषा आन्दोलन दिवस]] (बङ्गला: ভাষা আন্দোলন দিবস / भाषा आन्दोलोन दिबॉश)कऽ अन्तर्राष्ट्रिय स्वीकृति मिलल, जे बङ्गलादेशमे सन् [[१९५२]]सँ मनाएल जाऽ रहल अछि। बङ्गलादेशमे एहि दिन एक राष्ट्रिय अवकाश होइत अछि। सन् [[२००८]]ऽक [[अन्तर्राष्ट्रिय भाषा वर्ष]] घोषित करैत, [[संयुक्त राष्ट्र महासभा]]द्वारा अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसके महत्वके पुनः दोहराओल गेल अछि।
==समय क्रम==
[[File:Int-mother-lang-day-monument.jpg|right|thumb|अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस स्मारक, आशफिल्ड पार्क, [[सिड्नी]], [[अस्ट्रेलिया]], अनावरण समारोह, १९ फरबरी २००६]]
* '''२०००''' : अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसक उद्घाटन उत्सव
* '''२००१''' : द्वितीय वार्षिक उत्सव
* '''२००२''' : [[भाषा विविधता]] : खतरामे ३००० भाषासभ (नारा : भाषासभक आकाशगङ्गामे, हरेक शब्द एक सितारा छी )
* '''२००३''' : चारिम वार्षिक उत्सव
* '''२००४''' : बच्चासभक जानऽके लेल शिक्षा
* '''२००५''' : [[ब्रेल]] तथा अन्य भाषासभमे 'साइन इन' करी
* '''२००६''' : भाषासभ आर साइबरस्पेस
* '''२००७''' : बहुभाषी शिक्षा
* '''२००८''' : [[अन्तर्राष्ट्रिय भाषा वर्ष]]
* '''२००९''' : दशम वार्षिक उत्सव
* '''२०१०''' : मैत्री संस्कृतिक लेल अन्तर्राष्ट्रिय वर्ष
* '''२०११''' : सूचना आर सञ्चार प्राविधिक
* '''२०१२''' : मातृभाषा शिक्षा आर समावेशी शिक्षा
* '''२०१३''' : मातृभाषामे शिक्षाके लेल पुस्तसभ
* '''२०१४''' : वैश्विक नागरिकताके लेल स्थानीय भाषासभ तथा विज्ञान पऽ बल
* '''२०१५''' : शिक्षाके माध्यमसँ शिक्षामे समावेश : भाषा महत्वपूर्ण अछि ([[पेरिस]]मे कार्यक्रम)
* '''२०१६''' : गुणवतापूर्ण शिक्षा, शिक्षणक भाषा तथा सीखिके परिणाम
* '''२०१७''' : बहुभाषी शिक्षाके माध्यमसँ टिकाउ भविष्यकऽ दिस
==अन्तर्राष्ट्रिय स्तर पर==
* लिङ्गुआपाक्स पुरस्कार, अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसक अवसर पर प्रतिवर्ष प्रस्तुत कएल जाइत अछि।
* [[युनेस्को]] प्रत्येक अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसकऽ लेल विषय सेट फरवरी २१ कें अगल बगल [[पेरिस]]मे अपन मुख्यालयके लेल सम्बन्धित घटनासभ रखैत अछि।
* सन् २००८ मे, अन्तर्राष्ट्रिय भाषा वर्ष औपचारिक रूपसँ अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसके अवसर पर शुरू कएल गेल छल।
==एहो सभ देखी==
* [[मातृभाषा]]
* [[अन्तर्राष्ट्रिय भाषा वर्ष]]
* [[भाषाई साम्राज्यवाद]]
==बाह्य जडीसभ==
* [http://webworld.unesco.org/imld/ अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसके लेल यूनेस्कोक जालघर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224005522/http://webworld.unesco.org/imld/ |date=2007-02-24 }}
* [http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=00139 खतराक सामना करि रहल विश्वक भाषासभक मानचित्र]
* [https://web.archive.org/web/20121119055015/http://www.un.org/Depts/dhl/language/ सन्राष्ट्र सूचना सन्साधन]
* [http://www.pmo.gov.bd/21february/imld_back.htm बांग्लादेश से आधिकारिक सम्बन्धित पृष्ठ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070520205804/http://www.pmo.gov.bd/21february/imld_back.htm |date=2007-05-20 }}
* [http://portal.unesco.org/education/en/ev.php-URL_ID=19644&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html यूनेस्को शिक्षा] (पूर्वके आईएमएलडी अनुपालनसभक जानकारीके कड़िसभ समेत)
* [https://web.archive.org/web/20241226194855/http://hindibaag.com/index.php/history/95-today_in_history/89-%E0%A5%A8%E0%A5%A6-%E0%A4%AB%E0%A4%B0%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%83%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B8 २१ फरवरी - अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस]
* [http://www.deshbandhu.co.in/newsdetail/7047/9/193 मातृभाषाके लेल कि हम आधा रातिमे जागि सकैत छी?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307093705/http://deshbandhu.co.in/newsdetail/7047/9/193 |date=2016-03-07 }}
* [http://www.samaylive.com/editorial/305692/native-tongue-our-human-rights.html मातृभाषा हमर मानव अधिकार] (समय अलाइव)''''''
[[श्रेणी:भाषा]]
j51n9xjpfbid0j9gz38kq68u1cpgz46
मायादेवी मन्दिर, लुम्बिनी
0
24757
282117
270586
2026-11-08T05:33:15Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282117
wikitext
text/x-wiki
{{Featured article}}
{{Infobox temple
| name = मायादेवी मन्दिर</br>Maya Devi Temple
| image = Maya Devi Lumbini.jpg
| image_alt =
| caption = मायादेवी मन्दिर
| pushpin_map = Nepal
| map_caption = नेपालक नक्सामे मायादेवी मन्दिर
| latd = 27.469554
| longd = 83.275788
| coordinates_region = NP
| coordinates_display= title
| other_names =
| proper_name =
| devanagari = मायादेवी मन्दिर
| sanskrit_translit =
| tamil =
| marathi =
| bengali =
| country = नेपाल
| state/province = [[लुम्बिनी अञ्चल|लुम्बिनी]]
| district = [[रुपन्देही जिला]]
| location =
| elevation_m = 93
| primary_deity_God =
| primary_deity_Godess =
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Godess=
| Direction_posture =
| Pushakarani =
| Vimanam =
| Poets =
| Prathyaksham =
| important_festivals=
| architecture =
| number_of_temples =
| number_of_monuments=
| inscriptions =
| date_built = ५५० इसा पूर्व
| creator =
| website =
}}
'''मायादेवी मन्दिर''' एक प्राचीन बौद्ध मन्दिर छी, जे [[युनेस्को]] कऽ [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]मे सुचिकृत अछि। ई पवित्र धार्मिक मन्दिर [[नेपाल]]क [[लुम्बिनी अञ्चल|लुम्बिनी]]मे अवस्थित अछि। ई [[लुम्बिनी अञ्चल|लुम्बिनी]]क एक मुख्य मन्दिर छी आ परम्परागत रुपसँ [[गौतम बुद्ध]]क जन्मस्थान मानल जाइत अछि। मन्दिर परिसर भितर एक पवित्र पूल (जे पुष्करणीक रूपमे सेहो जानल जाइत अछि) आ एक पवित्र उद्यान अखनो आसन्न अवस्थामे अछि। ई सम्पूर्ण क्षेत्रमे रहल पुरातात्विक अवशेषसभसँ लगभग इसा पूर्व तेसर शताब्दीमे बनाएल जानल जाइत अछि। महान [[सम्राट अशोक|अशोक]]द्वारा निर्मित ईट्टाक भवनसभसँ ई क्षेत्रक दिनाङ्कित कएल गेल अछि।<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/666|title=Lumbini, the Birthplace of the Lord Buddha|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 November 2013}}</ref> इसा पूर्व छठम् शताब्दीक काष्ठ तीर्थस्थल २०१३ मे पत्ता चलल छल।<ref name=Antiquitypaper>{{cite journal |last=Coningham |first=R.A.E. |author2=K.P. Acharya |author3=K.M. Strickland |author4=C.E. Davis |author5=M.J. Manuel |author6=I.A. Simpson |author7=K. Gilliland |author8=J. Tremblay |author9=T.C. Kinnaird |author10=D.C.W. Sanderson |title=The earliest Buddhist shrine: excavating the birthplace of the Buddha, Lumbini (Nepal) |journal=Antiquity |year=2013 |volume=87 |series=338 |page= |pages=1104–1123 |url=http://antiquity.ac.uk/ant/087/ant0871104.htm |accessdate=26 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140527125339/http://antiquity.ac.uk/ant/087/ant0871104.htm |archive-date=27 May 2014 |dead-url=yes }}</ref>
नेपाल, [[लुम्बिनी अञ्चल|लुम्बिनी]]क बहुतरास समयसँ [[भगवान बुद्ध]]क जन्मस्थानक रूपमे पहचान विकसित करै कऽ लेल, विश्वमे एक शान्ति शहरक रुपमे बनावै कऽ योजना लेनए अछि। शान्तिक लेल एक विश्वव्यापी स्थान आ बौद्ध शिक्षाक लेल एक केन्द्रक रूपमे नेपालक दक्षिणी क्षेत्रमे बारी करै कऽ लेल एक अन्तिम दूरदर्शी योजना अनावरण कएल गेल छल। कोरियाली अन्तर्राष्ट्रिय विकास एजेन्सीद्वारा प्रस्ताव कएल ई योजनामे लगभग $८०० मिलियनक निवेश कएल जाइत। अनेकन लोकसभक तर्क अछि की लुम्बिनी '''बौद्धसभक मक्का''' कऽ रूपमे परिवर्तित करै कऽ लेल विभिन्न प्रयाससभक बादो ई क्षेत्रके आधुनिक आ परम्परागत बनेबामे एखन अरबौं डलर आवश्यक अछि।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-28744451</ref>
==२०१३ कऽ अनुसन्धान==
नवम्बर २०१३ मे, पुरातत्वविदसभक एक अन्तर्राष्ट्रिय टोली मन्दिरक नीचा उत्खनन करि ५५० ईसा पूर्वसँ पहिने दिनाङ्कित कएल गेल एक प्राचीन वृक्ष तीर्थस्थलक अवशेष खोजी केलक जे सम्भवतः बौद्ध संरचनासभक परापूर्वकालक प्रमाण पौने छल आ सम्भवतः [[गौतम बुद्ध]]क जीवनक पहिल पुरातात्विक प्रमाण छी।<ref name=timesofindia>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/New-finds-at-Lumbini-may-push-Buddhas-birth-to-6th-century-BCE/articleshow/26406078.cms|title=New finds at Lumbini may push Buddha's birth to 6th century BC|last=Varma|first=Subodh |date=26 November 2013|publisher=[[The Times of India]]|accessdate=26 November 2013}}</ref><ref name=bbc>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-25088960|title='Earliest shrine' uncovered at Buddha's birthplace|last=Morgan|first=James |date=26 November 2013|publisher=[[BBC]]|accessdate=26 November 2013}}</ref><ref name="natgeo">{{cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2013/11/131125-buddha-birth-nepal-archaeology-science-lumbini-religion-history/|title=Oldest Buddhist Shrine Uncovered in Nepal May Push Back the Buddha's Birth Date|last=Vergano|first=Dan |date=25 November 2013|publisher=[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]|accessdate=26 November 2013}}</ref>उत्खनन [[डरहम विश्वविद्यालय]], [[बेलायत]]क रोबिन कनिङ्गम आ [[पशुपति क्षेत्र विकास कोष]], [[नेपाल]]क कोष प्रसाद आचार्यक अध्यक्षतामे कएल गेल छल। कनिङ्गमक अनुसार, तीर्थस्थल दुनियामे सभसँ पहिनुक [[बौद्ध मन्दिर]] छी।<ref name="natgeo"/>
वर्तमान मन्दिरक नीचा ईट्टाक मन्दिरसभक एक शृङ्खलाक अन्तर्गत पारम्परिक रूपसँ [[गौतम बुद्ध]]क जन्मस्थान मानल गेल क्षेत्र पर खोज कएल गेल छल।<ref>{{cite web|url=http://www.theepochtimes.com/n3/373027-earliest-evidence-of-buddha-in-maya-devi-temple-lumbini-nepal/|title=Earliest Evidence of Buddha Found in Maya Devi Temple, Lumbini, Nepal|last=Wang|first=John|date=25 November 2013|publisher=[[Epoch Times]]|accessdate=26 November 2013|archive-date=27 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131127094356/http://www.theepochtimes.com/n3/373027-earliest-evidence-of-buddha-in-maya-devi-temple-lumbini-nepal/|dead-url=yes}}</ref>अनुसन्धानमे एहो पत्ता चलल की वृक्षक जडिसभक नीचा खनिजसभक टुकडाक उपस्थिति अछि जे बौद्ध परम्पराक वृक्षसभक साथ मन्दिरसभमे सहयोगीसभक साथ सङ्गत अछि। [[गौतम बुद्ध|सिद्धार्थ गौतम]]क बारेमे कहल जाइत अछि की ओ एक [[शोरिया रोबस्टा|साल वृक्ष]]क नीचा जन्म लेनए छल, मुद्दा हुनकर माता रानी [[मायादेवी]] स्वयम्, हुनका जन्म दऽ एक वृक्षक ठाडि पकडि हुनका समर्थित केनए छल।<ref>{{cite web|url=http://www.latimes.com/science/sciencenow/la-sci-sn-buddha-birth-site-20131125,0,6638758.story?track=rss#axzz2llDBHD3O|title=A shrine within a shrine reveals evidence of Buddha's birth|last=Morin|first=Monte |date=25 November 2013|publisher=[[Los Angeles Times]]|accessdate=26 November 2013}}</ref>
जुलिया शा, [[युनिभर्सिटी कौलेज लण्डन]]मे दक्षिण एसियाली पुरातत्वमे एक व्याख्याता, चेतावनी देलक की तीर्थस्थल पूर्व-बौद्ध वृक्षक पूजाक प्रतिनिधित्व करि सकैत अछि, आ आगा अनुसन्धानक आवश्यकता अछि।<ref name="natgeo"/>
==चित्र दीर्घा==
<gallery mode=packed>
File:Lumbini - Mayadevi Temple from South, Lumbini (9244243566).jpg|thumb|मायादेवी मन्दिर
File:Buddha Jayanti-IMG 9123.jpg
File:Buddha Jayanti-IMG 9120.jpg
File:Buddha Jayanti-IMG 9113.jpg
File:Buddha Jayanti-IMG 9121.jpg
File:Buddha Jayanti-IMG 9107.jpg
File:Buddha Jayanti-IMG 9095.jpg
File:Buddha Jayanti-IMG 9099.jpg
File:Buddha Jayanti-IMG 9092.jpg
File:Buddha Jayanti-IMG 9090.jpg
File:Buddha Jayanti-IMG 9088.jpg
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{सन्दर्भसूची}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://whc.unesco.org/en/list/666|युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्र]
{{Commons category|Maya Devi Temple, Lumbini|मायादेवी मन्दिर, लुम्बिनी}}
==एहो सभ देखी==
* [[बौद्ध वास्तुकला]]
* [[बौद्ध धर्मक इतिहास]]
* [[बौद्ध धर्मक समयरेखा]]
[[श्रेणी:नेपालक बौद्ध मन्दिरसभ]]
[[श्रेणी:नेपालक मन्दिरसभ]]
jax42kz6dz1t9n4r34aicqn8k11jv1d
साझा पुरस्कार
0
24844
282148
270897
2026-11-08T07:37:12Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282148
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox award
|name = साझा पुरस्कार
|image = 2051 sal ko Sajha Puraskar grahan gardai - 9 aswan 2054.jpg
|caption = साझा पुरस्कार वि.सं.२०५१ [[दिनेश अधिकारी]]के
}}
'''साझा पुरस्कार''' [[साझा प्रकाशन]]द्वारा स्थापित पुरस्कार छी ।
साझा प्रकाशनद्वारा वर्षभर प्रकाशित विभिन्न विधाकऽ पुस्तकसभमध्ये सर्वोत्कृष्ट कृतिके प्रदान करैत अछि । ई पुरस्कारके स्थापना वि.सं. २०२६ सालमे भेल अछि ।
एहि पुरस्कारक राशि ५१ हजार अछि ।
<ref>http://www.himalkhabar.com/?p=16276 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025044403/http://www.himalkhabar.com/?p=16276 |date=2016-10-25 }} हिमाल खबरपत्रिका</ref>
==पुरस्कृत कृति, वर्ष आ व्यक्ति==
{| class="wikitable" border="1"
|-
!कृति
!वर्ष (वि.सं.)
!व्यक्ति
|-
|[[घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे]]
|२०२६
|[[भूपी शेरचन]]
|-
|[[एक बाटो अनेक मोड]]
|२०२७
|[[विजय मल्ल]]
|-
|[[सम र समका कृति]]
|२०२८
|[[तारानाथ शर्मा]]
|-
|[[भीमसेनको अन्त्य]]
|२०२९
|[[बालकृष्ण सम]]
|-
|[[मोहन कोइरालाका कविता]]
|२०३०
|[[मोहन कोइराला]]
|-
|[[वैरागी काइँलाका कविता]]
|२०३१
|[[वैरागी काइँला]]
|-
|[[आगत]]
|२०३२
|[[भवानी भिक्षु]]
|-
|[[शाहकालीन कला र वास्तुकला]]
|२०३३
|[[डा. जगदीशचन्द्र रेग्मी]]
|-
|[[प्रत्येक ठाउँ प्रत्येक मान्छे]]
|२०३४
|[[पिटर जे. कार्थक]]
|-
|[[घामका पाइलाहरू]]
|२०३५
|[[धनुषचन्द्र गौतम|ध.च. गोतामे]]
|-
|[[देवकोटा]]
|२०३६
|[[चूडामणि रेग्मी|चुडामणि बन्धु]]
|-
|[[नेपाली उपन्यास आ उपन्यासकार]]
|२०३७
|[[कृष्णचन्द्रसिंह प्रधान]]
|-
|[[समान्तर]]
|२०३८
|[[ईश्वरबल्लभ|ईश्वरवल्लभ]]
|-
|[[हाम्रो समाजः एक अध्ययन]]
|२०३९
|[[जनकलाल शर्मा]]
|-
|[[माधवी]]
|२०३९
|[[मदनमणि दीक्षित]]
|-
|[[ऋतु निमन्त्रण]]
|२०४०
|[[मोहन कोइराला]]
|-
|[[सडकदेखि सडकसम्म]]
|२०४१
|[[अशेष मल्ल]]
|-
|[[यहाँदेखि त्यहाँसम्म]]
|२०४२
|[[धनुषचन्द्र गौतम|ध.च. गोतामे]]
|-
|[[पूर्वकथा]]
|२०४३
|[[राजेश्वर देवकोटा]]
|-
|[[सुवानन्ददासदेखि राजीवलोचनसम्म]]
|२०४४
|[[गणेशबहादुर प्रसाईं]]
|-
|[[विशुदाइ]]
|२०४५
|[[किशोर पहाडी]]
|-
|[[तिम्री स्वास्नी र म]]
|२०४६
|[[मनु ब्राजाकी]]
|-
|[[पाइलाः आगतमा टेकेर]]
|२०४७
|[[कृष्णचन्द्रसिंह प्रधान]]
|-
|[[आँसु त्यसैत्यसै छचल्किन्छ]]
|२०४८
|[[दौलतविक्रम विष्ट]]
|-
|[[पृथ्वीराज चौहान]]
|२०४९
|[[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा|महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]]
|-
|[[दिशाहीन आकाश]]
|२०५०
|[[गोपाल पराजुली (कवि)|गोपाल पराजुली]]
|-
|[[इन्द्रजात्रा]]
|२०५१
|[[दिनेश अधिकारी]]
|-
|[[योजनगन्धा]]
|२०५२
|[[विनोदप्रसाद धिताल]]
|-
|[[नफुलेका फूलहरू]]
|२०५३
|[[क्षेत्रप्रताप अधिकारी]]
|-
|[[हिमालपारि हिमालवारि]]
|२०५४
|[[माधवप्रसाद घिमिरे (स्पष्टता)|माधव घिमिरे]]
|-
|[[मृत्यु-कविता]]
|२०५५
|[[मेघराज शर्मा नेपाल|मञ्जुल]]
|-
|[[शब्दातीत शान्तनु]]
|२०५६
|[[बानिरा गिरी|डा. बानिरा गिरी]]
|-
|[[राराको सौंराइ]]
|२०५७
|[[पूर्णप्रकाश नेपाल 'यात्री']]
|-
|[[चारु चर्चा]]
|२०५८
|[[माधवप्रसाद घिमिरे (स्पष्टता)|माधव घिमिरे]]
|-
|[[तथाकथित]]
|२०५९
|[[ध्रुवचन्द्र गौतम]]
|-
|[[अन्धकार]]
|२०६०
|[[ध्रुव सापकोटा]]
|-
|
|२०६१
|
|-
|
|२०६२
|
|-
|
|२०६३
|
|-
|
|२०६४
|
|-
|
|२०६५
|
|-
|
|२०६६
|
|-
|
|२०६७
|
|-
|
|२०६८
|
|-
|
|२०६९
|ठाकुर बेलबासे
|-
|
|२०७०
|
|-
|
|२०७१
|
|-
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.sajha.org.np/scope.shtml साझा प्रकाशनक कार्यक्षेत्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130610015918/http://www.sajha.org.np/scope.shtml |date=2013-06-10 }}
* [http://www.sajha.org.np/sajha_puraskar_book.shtml साझा पुरस्कार प्राप्त पुस्तकसभ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309035359/http://www.sajha.org.np/sajha_puraskar_book.shtml |date=2016-03-09 }}
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:पुरस्कारसभ]]
lkloh3r44bm6conjfan52wuwz13mgog
किम जोङ उन
0
24939
282050
217875
2026-11-08T00:40:01Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282050
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
|name = किम जोङ उन<br>Kim Jong-Un
|native_name = {{nobold|김정은}}
|native_name_lang = ko
|image =
|caption = किम जोङ उन
|imagesize =
|office = सर्वोच्च नेता <!-- DO NOT REPLACE TOP OFFICE WITH SEPARATE "SUPREME LEADER OF NORTH KOREA" AS THE CONSTITUTION FORMALLY DESIGNATES THE FIRST CHAIRMAN WITH THE TITLE "SUPREME LEADER" -->
|deputy = किम योङ-चुन<br/>रि योङ-मू<br/>ओ रुक-र्योल
|term_start = १३ अप्रिल २०१२
|term_end =
|predecessor = [[किम जोङ इल]] {{smaller|(अध्यक्ष)}}
|successor =
|office1 = कोरियाक कार्यकर्तासभक प्रथम सचिव
|deputy1 = किम योङ-नम<br/>चाए योङ-रिम<br/>चोए योङ-हाए<br/> रि योङ-हो
|term_start1 = ११ अप्रिल २०१२
|term_end1 =
|predecessor1 = [[किम जोङ इल]] {{smaller|(महासचिव)}}
|successor1 =
|office2 = कोइरियाई सेनाक सर्वोच्च नेता
|term_start2 = ३० दिसम्बर २०११
|term_end2 =
|predecessor2 = [[किम जोङ इल]]
|successor2 =
|office3 = अध्यक्ष
|deputy3 = चोए योङ-हाए<br/> रि योङ-हो
|term_start3 = ११ अप्रिल २०१२<br/>{{small|सक्रिय : १७ दिसम्बर २०११ – ११ अप्रिल २०१२}}
|term_end3 =
|predecessor3 = [[किम जोङ इल]]
|successor3 =
|office4 = १३हम सर्वोच्च नेता
|constituency4 = १११हम पाएक्तुसन
|term_start4 = ९ अप्रिल २०१४
|term_end4 =
|office5 = केन्द्रीय सेनाक उपाध्यक्ष
|leader5 = [[किम जोङ इल]]
|alongside5 = रि योङ-हो
|term_start5 = २८ सितम्बर २०१०
|term_end5 = ११ अप्रिल २०१२
|predecessor5 = ''स्थान तय''
|successor5 = चोए र्योंग-हाए<br/> रि योङ-हो
|birth_date = ८ जनवरी १९८३ {{nowrap|(उमर {{age|१९८३|१|८}})}}
|birth_place = प्योङयाङ, उत्तर कोरिया
|death_date =
|death_place =
|nationality =
|party = कोरियाक क्रमचारी
|spouse = रि सोल-जु
|children = किम जुअए
|alma_mater = किम सुन विश्वविद्यालय<br/>
|allegiance = {{flag|North Korea|name=डीपीआर कोरिया|size=23px}}
|serviceyears = २०१० - वर्तमान
|rank = [[File:Marshal of the DPRK rank insignia.svg|30px]]
|commands = सर्वोच्च नेता
|signature = KimJongUnSign.png
}}
'''किम जोङ उन''' (कोरियाई उच्चारण :{{nobold|김정은}} [kimdzʌŋɯn]; जन्म ८ जनवरी १९८३) [[उत्तर कोरिया]]क सर्वोच्च नेता छी । ओ [[किम जोङ इल]] (१९४१–२०११) कऽ पुत्र आ किम सुङ (१९१२–१९९४) कऽ पोता छी । किम अपना आपकें २८ दिसम्बर २०११ कऽ दिन तानाशाह घोषित करि देलक आ ओकर आधिकारिक घोषणा सेहो करि देलक ।
==प्रारम्भिक जीवन आ शिक्षा==
किमक प्रारम्भिक जीवनसँ जुड़लसभ जानकारी मात्र उत्तर कोरियाक तानाशाहद्वारा या फेर ओ लोकसभकद्वारा मात्र मिलैत अछि, जे हुनका विदेशसभमे देखने अछि। जेना कि स्विट्जरल्याण्डक विद्यालयमे किमक द्वारा पढ़िक घटना। उत्तर कोरियाक विभाग वला किमक जन्मक तारीख ८ जनवरी १९८२ अछि, बताबैत छैथि। जबकि दक्षिण कोरियाक आधिकारिक विभाग एकर आर बादमे अछिसे कहल जाइत अछि। डेनिस रॉडमन द्वारा कहल गेल अछि कि हुन्कर जन्म ८ जनवरी १९८३ कऽ भेल छल । आ ओ किमसँ सितम्बर २०१३ के मिलल छल। इ अपन तीन भाइसभमेसँ दोसर छी।<ref name="Lee2012">{{cite news |title=Kim Jong-un’s sister is having a ball |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2957573 |archive-date=16 October 2015 |work=Korea JoongAng Daily |date=8 August 2012 |last1=Lee |first1=Young-jong |last2=Kim |first2=Hee-jin |dead-url=yes |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016211015/koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2957573}}</ref>
जापानी समाचार-पत्रमे सबसँ पहिल प्रकाशित भेल एक सूचनाक अनुसार किम स्विट्जरल्याण्डक ही एक विद्यालयमे पढ़ाई केएने छल। ओही विद्यालयमे "चोल-पक" या "पक-चोल" नामसँ १९९३सँ लकऽ १९९८ धरि छल।<ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/01/AR2009060103750.html |work=The Washington Post |author=Blaine Harden |title=Son Named Heir to North Korea's Kim Studied in Switzerland, Reportedly Loves NBA |date=3 June 2009}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/7810203/Rare-photos-of-Kim-Jong-ils-youngest-son-Kim-Jong-un-released.html |location=London |work=The Daily Telegraph |author=Peter Foster |title=Rare photos of Kim Jong-il's youngest son, Kim Jong-un, released |date=8 June 2010}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/features/3245311/School-days-struggles-of-the-dictators-son-Kim-Jong-un.html |location=London |work=The Sun |first1=Allan |last1=Hall |title=Dim JongUn |date=25 November 2010}}</ref> जे एक शर्मीला लड़का आ बास्केटबल प्रेमीक रूपमे ओहि ठाम पढ़ाई करि रहल छल।<ref name="Guardian2009">{{cite news |url=http://www.theguardian.com/world/2009/jun/02/kim-jong-il-names-son-successor |title=North Korean leader Kim Jong‑il ‘names youngest son as successor’ |agency=Associated Press |work=The Guardian |location=London |issn=0261-3077 |date=2 June 2009 |archive-date=16 October 2015 |dead-url=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016211014/www.theguardian.com/world/2009/jun/02/kim-jong-il-names-son-successor}}</ref><ref name="Henckel2009">{{cite news |url=http://www.welt.de/welt_print/article3985896/Kim-Jong-un-und-sein-Unterricht-bei-den-Schweizern.html |title=Kim Jong-un und sein Unterricht bei den Schweizern |work=Die Welt|issn=0173-8437 |location=Berlin |first=Elisalex |last=Henckel |date=24 June 2009 |language=German |archive-date=27 July 2015 |dead-url=no |archive-url=https://web.archive.org/web/20150727053343/www.welt.de/welt_print/article3985896/Kim-Jong-un-und-sein-Unterricht-bei-den-Schweizern.html}}</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:हस्ताक्षर सहितके जीवनी]]
[[श्रेणी:राजनीतिज्ञसभ]]
[[श्रेणी:जीवनी]]
34ibemk2udh2azsz55eau9v4rmkmv5j
गर्भवती महिलाक हत्या
0
25147
282060
270801
2026-11-08T01:30:20Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282060
wikitext
text/x-wiki
{{महिला विरुद्धक हिंसासभ}}
'''गर्भवती महिलाक हत्या''' परिवार या पति द्वारा नै चाहितो [[महिला]]क [[गर्भ]] चाहभेलाक अवस्थामे पति, परिवारद्वारा महिला प्रति करल जाइ बला दुर्व्यवहार मारि पिट या [[असुरक्षित चिकित्सा]] आ कोनो किशिमक हिंसाजन्य तरिकाद्वारा [[गर्भवती महिला]]क हत्या होइत अछि त इ महिला प्रतिक क्रूर अपराध मध्ये एक छी ।
प्रायः [[समाचार]]मे परिवार द्वारा विषपान, मारिपिट आ आगि लगाक सहो गर्भवतिक हत्या भेल घटनासभ सुनल जाइत अछि ई सभ महिलाक प्रती होइ बला बहुत पैग अपराध छी ।<ref>{{Cite web |url=http://www.inseconline.org/index.php?type=news&id=40037&lang=np |title=Archive copy |access-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307035627/http://www.inseconline.org/index.php?type=news&id=40037&lang=np |archive-date=2016-03-07 |dead-url=yes}}</ref> <ref>http://madheshwani.weeklynepal.com/2013/04/15/article-item81366019080/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==बाह्य जडीसभ==
*[http://www.ncsl.org National Conference of State Legislatures]
*[http://www.nccadv.org North Carolina Coalition Against Domestic Violence]
*[http://www.nnedv.org National Network to End Domestic Violence]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==एहो सभ देखी==
*[[गर्भपतन]]
*[[जबरजस्ती गर्भ]]
*[[जबरजस्ती गर्भपतन]]
*[[दहेजक कारण मृत्यु]]
[[श्रेणी:अपराध]]
[[श्रेणी:महिला विरुद्धक हिंसासभ]]
[[श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१७ मे बनाएल वा सुधारल लेखसभ]]
ocv2ybtrspsur9j5y5qmn7eurqkk4yw
योगी आदित्यनाथ
0
25387
282126
277469
2026-11-08T06:00:35Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282126
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Indian politician
| image = The Uttar Pradesh Chief Minister, Shri Yogi Adityanath meeting the President, Shri Ram Nath Kovind, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on February 10, 2018 (cropped).jpg
| name = योगी आदित्यनाथ</br>Yogi Adityanath
| caption = योगी आदित्यनाथ
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|5|df=y}}
| birth_place = पञ्चुड़, [[पौड़ी गढ़वाल जिला|पौड़ी गढ़वाल]], [[उत्तराखण्ड]]
| residence = [[गोरखनाथ मन्दिर|गोरखनाथ मठ]], [[गोरखपुर]]
| nationality = [[भारतीय]]
| constituency = [[गोरखपुर लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|गोरखपुर]]
| office = [[उत्तर प्रदेश]]क [[मुख्यमन्त्री ]]
| term_start1 = १९ मार्च २०१७
| term_end1 =
| predecessor = [[अखिलेश यादव]]
| successor =
| party = [[भारतीय जनता पार्टी]]
| religion = [[हिन्दू]] ([[नाथ सम्प्रदाय]])
| spouse =
| children =
| website = {{URL|http://www.yogiadityanath.in/}}
| source =
}}
'''योगी आदित्यनाथ''' (जन्म नाम: '''अजय सिंह बिष्ट''', जन्म ५ जुन १९७२) [[गोरखपुर]]क प्रसिद्ध [[गोरखनाथ मन्दिर]]क महन्त<ref>[http://www.bbc.com/hindi/india-39317123 राजनीतिक केन्द्र रहल योगी कऽ गोरखनाथ मठ] - [[बीबीसी]] - १९ मार्च २०१७ </ref> तथा राजनेता छी जे १९ मार्च २०१७क [[उत्तर प्रदेश]]क [[मुख्यमन्त्री]] बनल।<ref name = ndtv>[https://khabar.ndtv.com/news/uttar-pradesh/yogi-adityanath-profile-1670924 योगी आदित्यनाथक असली नाम अजय सिंह नेगी छी। हिनकर जीवनसँ जुड़ल नैसुनल बातसभ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170318141322/https://khabar.ndtv.com/news/uttar-pradesh/yogi-adityanath-profile-1670924 |date=2017-03-18 }} - [[एनडीटीवी]] - १८ मार्च २०१७</ref> ओ सन् १९९८ सँ लगातार [[भारतीय जनता पार्टी]]क टिकट पर [[गोरखपुर लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|गोरखपुर लोकसभा क्षेत्र]]क प्रतिनिधित्व करि रहल अछि<ref>[http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=7 Official biography from Parliament of India records]</ref> आ [[भारतीय आम चुनाव, २०१४|२०१४ लोकसभा चुनाव]]मे अही ठामसँ सांसद चुनल गेल छलाह । आदित्यनाथ गोरखनाथ मन्दिरक पूर्व [[महन्त अवैद्यनाथ]]क उत्तराधिकारी छी । ओ [[हिन्दू युवा वाहिनी]]क संस्थापक सेहो छी, जे हिन्दू युवासभक सामाजिक, सांस्कृतिक आ [[राष्ट्रवाद|राष्ट्रवादी]] समूह छी । हिनकर छवी एक [[कट्टरवादी|कट्टर]] हिन्दू नेताक अछि ।<ref name = ndtv />
==प्रारम्भिक जीवनी==
५ जून १९७२ कऽ [[उत्तराखण्ड]] (तखनक उत्तर प्रदेश; [[उत्तराखण्ड राज्य आन्दोलन|उत्तर प्रदेशक विभाजन]] देखी)क [[पौड़ी गढ़वाल]] जिला स्थित यमकेश्वर तहसीलक पञ्चुड़ गामक [[गढ़वाली लोग|गढ़वाली]] [[राजपूत]] परिवारमे योगी आदित्यनाथक जन्म भेल ।<ref name = ndtv2 /> हिनकर पिताक नाम आनन्द सिंह बिष्ट छी जे फरेस्ट रेञ्जर छलाह ।<ref>[https://khabar.ndtv.com/news/assembly-polls-2017/this-is-what-yogi-adityanaths-father-advises-him-about-being-the-cm-of-up-1671287 यूपीक सीएम बनला पर योगी आदित्यनाथक पिता आनन्द सिंह बिष्ट द्वारा देल गेल यी सलाह] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170320080642/https://khabar.ndtv.com/news/assembly-polls-2017/this-is-what-yogi-adityanaths-father-advises-him-about-being-the-cm-of-up-1671287 |date=2017-03-20 }} - [[एनडीटीवी]] - १९ मार्च २०१७</ref>
योगी आदित्यनाथ १९७७ मे [[टिहरी गढ़वाल जिला|टिहरी]]क गजाक स्थानीय स्कूलमे पढ़ाई शुरू केल्खिन आ सन् १९८७ मे टिहरीक गजा स्कुलसँ दसम कऽ परीक्षा पास करि सन् १९८९ मे [[ऋषिकेश]]क श्री भरत मन्दिर इन्टर कौलेजसँ इन्टरमिडिएटक परीक्षा पास भेल आ सन् १९९० मे ग्रेजुएशनक पढ़ाई करैत [[अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद]]सँ जुड़ल । सन् १९९२ मे [[श्रीनगर, उत्तराखण्ड|श्रीनगर]]क [[हेमवती नन्दन बहुगुणा गढ़वाल विश्वविद्यालय]]सँ [[गणित]]मे बिएससी कऽ परीक्षा पास भऽ सन् १९९३ मे गणितमे एम.एस.सी. कऽ पढ़ाईक समय [[गुरु गोरखनाथ]] पर शोध करैत योगी गोरखपुर आएल छल ।<ref name = hindustan /> अही ठाम गोरखनाथ पीठक महन्त अवैद्यनाथक दृष्टि हिनका पर पड़ल छल। सन् १९९४ मे पूर्ण [[सन्यास|सन्यासी]] बनि गेल, जकर बाद हिनकर नाम अजय सिंह बिष्टसँ योगी आदित्यनाथ भऽ गेल।<ref name = ndtv/><ref name = ndtv2>[https://khabar.ndtv.com/news/uttar-pradesh/read-uttar-pradesh-chief-minister-yogi-adityanath-biodata-1671039 योगी आदित्यनाथक पूरा बायोडाटा, जन्मसँ लकऽ उत्तर प्रदेशक मुख्यमन्त्री धरिक सफर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170319113215/https://khabar.ndtv.com/news/uttar-pradesh/read-uttar-pradesh-chief-minister-yogi-adityanath-biodata-1671039 |date=2017-03-19 }} - [[एनडीटीवी]] - १९ मार्च २०१७</ref>
योगी आदित्यनाथ १२ सितम्बर २०१४ कऽ गोरखनाथ मन्दिरक पूर्व महन्त अवैद्यनाथक निधनक बाद ओ अही ठामक महन्त बनल। २ दिन बाद हुनका नाथ पन्थक पारम्परिक अनुष्ठानक मुताबिक मन्दिरक पीठाधीश्वर बनाओल गेल।<ref name = hindustan />
== राजनैतिक जीवन ==
सबसँ पहिल सन् १९९८ मे योगी आदित्यनाथ गोरखपुरसँ भाजपा उमेदबार भऽ चुनाव लड़ल आर जीत गेल। तखन हिनकर उमर केवल २६ वर्ष छल।<ref name = ndtv2 /><ref name = hindustan /> ओ बारहम लोक सभा (१९९८-९९)क सभसँ युवा सांसद छलाह। सन् १९९९ मे गोरखपुरसँ पुनः सांसद चुनल गेल।
अप्रैल २००२ मे हिनका द्वारा [[हिन्दू युवा वाहिनी]] बनाओल गेल । सन् २००४ मे तेसर बेर [[लोकसभा]]क चुनाव जितलखिन। सन् २००९ मे २ लाखसँ बेसी भोटसँ जीतिकऽ लोकसभा पहुँचल। सन् २०१४ मे पांचम बेर एक बेर पुनः दुई लाखसँ बेसी भोटसँ जीत कऽ सांसद चुनल गेल । सन् २०१४ कऽ लोकसभा चुनावमे भाजपाक बहुमत मिलल, एकर बाद उत्तर प्रदेशमे १२ विधानसभा सीटसभ पर उपचुनाव भेल। अही चुनावमे योगी आदित्यनाथसँ बहुत प्रचार कराओल गेल, लेकिन परिणाम निराशाजनक रहल। सन् २०१७ मे विधानसभा चुनावमे भाजपाक राष्ट्रिय अध्यक्षद्वारा योगी आदित्यनाथसँ समुचा राज्यमे प्रचार कराओल गेल आ हिनका एक हेलिकप्टर सेहो देल गेल।<ref name = ndtv2 />
१९ मार्च २०१७ मे उत्तर प्रदेशक बिजेपी विधायक दलक बैठकमे योगी आदित्यनाथ कऽ विधायक दलक नेता चुनिक मुख्यमन्त्री पद सौंपल गेल।<ref name = ndtv /><ref name = ndtv2 />
=== भारतीय जनता पार्टीसँ सम्बन्ध ===
आदित्यनाथक [[भारतीय जनता पार्टी]]क साथमे रिश्ता एक दशकसँ पुरान अछि। ओ पूर्वी उत्तर प्रदेशमे बढ़िया प्रभाव राखैत छथि।<ref name=indexp>
{{Cite news
| title = Group war peaks in Uttar Pradesh
| author = शरद गुप्ता
| publisher = [[इंडियन एक्सप्रेस]]
| url = http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990928/ipo28045.html
| date = २८ सितम्बर १९९९
}}</ref>
अहीसँ पहिले हुनकर पूर्वाधिकारी तथा गोरखनाथ मठक पूर्व महन्त, महन्त अवैद्यनाथ सेहो भारतीय जनता पार्टीसँ १९९१ तथा १९९६ कऽ लोकसभा चुनाव जीत चुकल अछि।<ref name = ndtv2 />
=== लोकसभा चुनावसभमे प्रदर्शन ===
योगी आदित्यनाथ सबसँ पहिल बेर सन् १९९८ मे गोरखपुरसँ चुनाव भाजपा उमेदवार भऽ लड़ल आर तखन ओ बहुत कम अन्तरसँ जीत दर्ज केलक। लेकिन ओकर बाद हरेक चुनावमे हुनकर जीतक अन्तर बढ़ैत गेल आ ओ १९९९, २००४, २००९ आर २०१४ मे सांसद चुनल गेल।<ref>[http://eci.nic.in/eci_main/electionanalysis/GE/PartyCompWinner/S24/partycomp34.htm भारतीय निर्वाचन आयोग]</ref> हिनकाद्वारा अप्रैल २००२ मे हिन्दू युवा वाहिनी बनाओल गेल।<ref name = ndtv />
== विवाद ==
७ सितम्बर २००८ कऽ योगी आदित्यनाथ पर आजमगढ़मे जानलेवा हिंसक हमला भेल छल। अही हमलामे ओ बाल-बाल बचल। ई हमला एतेक बड़का छल की एकसयसँ अधिक वाहनसभक हमलावरसभद्वारा घेरि लेल गेल आ लोकसभक लहुलहान करि देलक।<ref>{{Cite web |url=http://panchjanya.com/arch/2008/9/21/File5.htm |title=दैनिक पांचजन्य |access-date=2017-03-20 |archive-date=2012-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025223354/http://panchjanya.com/arch/2008/9/21/File5.htm |dead-url=yes }}</ref> आदित्यनाथ [[गोरखपुर दङ्गा|गोरखपुर दङ्गा]]क समय तखन गिरफ्तार कएल गेल जब मुस्लिमसभ्क पावनि [[मोहर्रम]]क समय फायरिङ्गमे एक हिन्दू युवाक जान चलि गेल ।<ref>[http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1076780 Violence hits parts of eastern UP, curfew in Gorakhpur area, दीपक गिडवानी डीएनए मुम्बई, जनवरी २९, २००७]
</ref> जिलाधिकारीद्वारा बताओल गेल कि ओ पुरा घायल अछि। तखन अधिकारीसभद्वारा योगीक ओहि जगह जाइसँ रोकि देल गेल परन्तु आदित्यनाथ ओही जगह पर जाएक लेल अड़ि गेल छल। तखन हुनकाद्वारा शहरमे लागल कर्फ्यूक हटाबक माङ्ग केलक। दोसर दिन ओ शहरक मध्य श्रद्धाञ्जलि सभाक आयोजन करकऽ घोषणा केलक लेकिन जिलाधिकारी द्वारा एकर अनुमति देबऽसँ मनाह करि देल गेल। आदित्यनाथद्वारा सेहो एकर चिन्ता नै केलक आर हजारो समर्थसभक साथ अपन गिरफ्तारी देलक। आदित्यनाथक सिआरपिसी कऽ धारा १५१ए, १४६, १४७, २७९, ५०६ कऽ तहत जेल भेज देल गेल।<ref>{{Cite news
| title = Riot, manufactured in Gorakhpur
| author = अपूर्वानन्द
| publisher = [[तहलका]]
| url = http://www.tehelka.com/story_main26.asp?filename=op170207Riot_manufactured.asp
| date = १७ फरवरी २००७
| accessdate = २६ अप्रैल २००७
| archive-date = 2016-03-04
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160304122557/http://archive.tehelka.com/story_main26.asp?filename=op170207Riot_manufactured.asp
| dead-url = yes
}}</ref> हुनका पर कार्यवाहीक असर भेल कि [[मुम्बई]]-गोरखपुर गोदान एक्सप्रेसक किछ डिब्बा जला देल गेल, जकर आरोप हुनकर सङ्गठन हिन्दू युवा वाहिनी पर लागल।<ref>{{Cite news
| title = Vahini activists set train ablaze
| author = शाहिरा नईम
| publisher = ट्रिब्यून समाचार सेवा
| url = http://www.tribuneindia.com/2007/20070203/nation.htm#3
| date = २ फरवरी २००७
| accessdate = २६ अप्रैल २००७
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070428214824/http://www.tribuneindia.com/2007/20070203/nation.htm#3
| archivedate = 2007-04-28
| deadurl = yes
}}</ref>
ई दङ्गा पूर्वी उत्तर प्रदेशक छटा जिलसभ आर तीन मण्डलसभमे सेहो फैलि गेल।<ref>{{Cite news
| title = Gorakhpur: DM, SSP removed
| author = शाहिरा नईम
| publisher = ट्रिब्यून समाचार सेवा
| url = http://www.tribuneindia.com/2007/20070130/main3.htm
| date = ३० जनवरी २००७
| accessdate = २६ अप्रैल २००७
| archive-date = 2016-03-04
| archive-url = https://web.archive.org/web/20160304045217/http://www.tribuneindia.com/2007/20070130/main3.htm
| url-status = dead
}}</ref>हुनकर गिरफ्तारीक दोसर दिन जिलाधिकारी हरि ओम आ पुलिस प्रमुख राजा श्रीवास्तवक तबादला भऽ गेल। कथित रूपसँ आदित्यनाथक ही दबावक कारण [[मुलायम सिंह यादव]]क [[उत्तर प्रदेश]] सरकार कऽ ई कार्यवाही करऽ पड़ल छल।<ref>{{Cite web
| title = Hindutva's Uncivil Society in Eastern UP: Its time stop the hate spewing yogi of Gorakhpur
| author = सुभाषिनी अली
| publisher = SACW.net Communalism Repository
| url = http://www.sacw.net/DC/CommunalismCollection/ArticlesArchive/subhashiniFeb07.html
| date = २७ फरवरी २००७
| accessdate = १ मई २००७
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070607030443/http://www.sacw.net/DC/CommunalismCollection/ArticlesArchive/subhashiniFeb07.html
| archivedate = 2007-06-07
| deadurl = no
}}</ref>
योगी धर्मांतरणक विरुद्ध आ घर वापसीक लेल बहुत चर्चामे रहल। सन् २००५ मे योगी आदित्यनाथद्वारा करिब १८०० ईसाइसभ कऽ शुद्धीकरण करि हिन्दू धर्ममे शामिल कएल गेल छल। ईसाइसभक अही शुद्धीकरणक काम उत्तर प्रदेशक [[एटा जिला|एटा जिला]]मे कएल गेल छल ।<ref name = hindustan>[http://m.livehindustan.com/news/uttarpradesh/article1-8-thing-you-must-know-about-up-cm-yogi-adityanath-746254.html यूपीक नव CM योगी आदित्यनाथक बारेमे ई ८ चीजसभ जरूर जानी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170320091846/http://m.livehindustan.com/news/uttarpradesh/article1-8-thing-you-must-know-about-up-cm-yogi-adityanath-746254.html |date=2017-03-20 }} - [[हिंदुस्तान (अख़बार)|हिंदुस्तान]] - २० मार्च २०१७</ref>
==मुख्यमन्त्री बनलाक बादक प्रतिक्रियासभ==
===राष्ट्रिय===
*[[आम आदमी पार्टी]]क नेता [[सञ्जय सिंह]]द्वारा कहल गेल, "सिएम चुनऽमे बीजेपीद्वारा युपीक जनता कऽ ठेङ्गा दिखाएल गेल।"<ref name = ndtv1/>
*[[एआईएमआईएम]]क अध्यक्ष [[असदुद्दीन ओवैसी]] कटाक्षक करैत कहलनि, "बीजेपी युपीमे न्यू इन्डिया बनाबऽ जा रहल अछि।"<ref name = ndtv1/>
*[[स्वराज इन्डिया]]क अध्यक्ष [[योगेन्द्र यादव]] तञ्जक करैत लिख्लनि, "हे राम।"<ref name = ndtv1/>
*[[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस]]क वरिष्ठ नेता [[सलमान खुर्शीद]]द्वारा सेहो आदित्यनाथ कऽ मुख्यमन्त्री चुनला पर सवाल खड़ा कएल गेल।<ref name = ndtv1/>
*[[मध्य प्रदेशक मुख्यमन्त्री]] [[शिवराज सिंह चौहान]], केन्द्रीय [[भारतक रेल मन्त्री|रेल मन्त्री]] [[सुरेश प्रभु]] सहित भाजपा नेतासभद्वारा हुनका बधाई देल गेल अछि।<ref name = ndtv1/>
<ref name = ndtv1>[https://khabar.ndtv.com/news/uttar-pradesh/opposition-leaders-reaction-on-yogi-adityanath-announcement-as-uttar-pradesh-chief-minister-1670969 योगी आदित्यनाथक CM बनला पर योगेन्द्र यादव कहलनि, 'हे राम', जानी ओवैसी-सलमान खुर्शीद द्वारा की कहल गेल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170318205941/https://khabar.ndtv.com/news/uttar-pradesh/opposition-leaders-reaction-on-yogi-adityanath-announcement-as-uttar-pradesh-chief-minister-1670969 |date=2017-03-18 }} - [[एनडीटीवी]] - १८ मार्च २०१७</ref>
===अन्तर्राष्ट्रिय===
*[[पाकिस्तान]]क प्रमुख अखबार [[डन]]द्वारा अपन वेबसाइट पर योगीक सीएम बनबाक खबर प्रमुखतासँ प्रकाशित केलक । एकर हेडिङ्ग् अछि, '''कट्टर हिन्दू बना भारतके सबसे ज्यादा आबादी वाले राज्यका मुख्यमन्त्री'''।'<ref name = news18/>
*पाकिस्तानी अखबार द न्यूजद्वारा योगी आदित्यनाथकऽ युपीक सिएम बनक खबरमे हेडलाइनमे लिखलक - '''मुस्लिम विरोधी कट्टरपन्थी बनेगा यूपी का सीएम'''।<ref name = news18/>
*'द नेशन' लिखलक कि, युपीक अगुवाईक लेल मोदीक पसन्द मुस्लिम विरोधी नेता योगी आदित्यनाथ।
*पाकिस्तानी न्युज च्यानल एआरवाईद्वारा सेहो अही पर एक रिपोर्ट टेलीकास्ट केलक। जहिमे कहल गेल कि '''[[शाहरुख खान]] को धमकियां देने वाले शख्स को बीजेपी ने उत्तर प्रदेश का सीएम नियुक्त कर दिया है'''।<ref name = news18/>
*[[न्यूयर्क टाइम्स]] द्वारा लिखल गेल, '''फायरब्यान्ड हिन्दू पुरोहित योगी आदित्यनाथ होङ्गे उत्तर प्रदेश के मुख्यमन्त्री।'''
*[[हफिङ्गटन पोस्ट]] द्वारा लिखलक कि '''योगी आदित्यनाथ निर्लज्ज आ प्रो-हिन्दू विचारधारा वाली शख्सियत हैं, जो 'घर वापसी' जैसे विवाद कार्यक्रम का प्रमुख चेहरा रहे हैं'''।<ref name = news18/>
*[[बीबीसी]] हिन्दी द्वारा एक विश्लेषणमे लिखल गेल कि, ''''उत्तर प्रदेश की आबादी मे १८ से २० फीसदी मुसलमान हैं। इतने बड़े समुदाय की उपेक्षा करके आप प्रदेश को कैसे आगे बढ़ा पाएंगे। उनका भरोसा कैसे जीतेंगे'''।
<ref name = news18>[http://hindi.news18.com/news/nation/up-cm-yogi-adityanath-international-media-coverage-960453.html पाक मीडिया द्वारा यूपी सीएम योगीक बताओल गेल 'हिन्दू कट्टरपन्थी', विवादित बयान रहे चर्चामे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170321081308/http://hindi.news18.com/news/nation/up-cm-yogi-adityanath-international-media-coverage-960453.html |date=2017-03-21 }} - [[न्यूज़ 18]] - १९ मार्च २०१७</ref>
==एहो सभ देखी==
*[[केशव प्रसाद मौर्य]]
*[[दिनेश शर्मा]]
*[[उत्तर प्रदेशक मुख्यमन्त्री]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[http://www.yogiadityanath.in/ आधिकारिक वेबसाइट]
*[http://m.livehindustan.com/news/uttarakhand/article1-family-is-very-happy-with-the-news-of-yogi-adityanath-become-cm-of-up-745004.html योगीक परिवारमे खुशी कऽ माहौल, पिता आ बहिन कहलक] - [[हिन्दुस्तान (अख़बार)|हिन्दुस्तान]]
*[https://khabar.ndtv.com/news/india/yogi-adityanath-to-take-oath-as-up-chief-minister-today-1671027 योगी आदित्यनाथ बनल यूपीक २१अम सीएम, गुलाब, जैकी, राणा आर रजा सहित हिनका मिलल जगह] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170320233348/https://khabar.ndtv.com/news/india/yogi-adityanath-to-take-oath-as-up-chief-minister-today-1671027 |date=2017-03-20 }} - [[एनडीटीवी]]
{{उत्तर प्रदेशक मुख्यमन्त्रीसभ}}
{{वर्तमान भारतीय मुख्यमन्त्री}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेशक मुख्यमन्त्रीसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय राजनीतिज्ञसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय जनता पार्टीक राजनीतिज्ञसभ]]
[[श्रेणी:सन् १९७२ मे जन्म]]
m4lpwsohrv411su95ujwtdtxe48ulau
मीरा राई
0
25739
282121
270891
2026-11-08T05:42:16Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282121
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox athlete
|name = मीरा राई<br>Mira Rai
|image = Mira Rai 02.JPG
|caption = मीरा राई एक कार्यक्रममे
|country = {{NEP}}
|club = [[नेपाल राष्ट्रिय एथलेटिक्स टिम]]
|birth_date = {{birth date and age|1997|1|1|df=yes}}
|medaltemplates =
{{MedalSport | महिला म्याराथन खेलाडी}}
{{MedalCompetition|माउन्ट ब्लान्क अल्ट्रा म्याराथन}}
{{MedalGold |२०१५ फ्रान्स|एकल}}
{{MedalCompetition|स्काई रनिङ एसियन च्याम्पियनसिप}}
{{MedalGold |२०१५ हङकङ|एकल}}
}}
'''मीरा राई''' (जन्म:१७ पौष २०५३ तदनुसार १ जनवरी १९९७){{citation needed}}<!--स्रोत नै जोड़ला धरि नहटाएब--> [[दुम्माना|सानो दुम्माना]] भोजपुर) नेपाली म्याराथन खेलाडी तथा पूर्व माओवादी लडाकू<ref name=himalkhabar1>{{cite web|title=अयोग्य लडाकु, योग्य खेलाडी|url=http://www.himalkhabar.com/?p=94311|website=हिमाल खबर|accessdate=२५ माघ २०७१|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824140831/http://www.himalkhabar.com/?p=94311|archive-date=2015-08-24|dead-url=yes}}</ref> छी । विभिन्न अल्ट्रा म्याराथन खेलमे सहभागिता जनाए मीरा [[फ्रान्स]]क चामोनिक्समे आयोजित माउन्ट ब्लान्क अल्ट्रा म्याराथनक निर्धारित ८० किमीक दूरी १२ घण्टा ३२ मिनेटमे पुरा करि उपाधि जितने छल ।<ref>{{cite web|url=http://www.himalkhabar.com/?p=105055|website=हिमाल खबर|accessdate=१२ असार २०७२|title=मीरा राई जितल फ्रान्समे आयोजित अल्ट्रा म्याराथन|archive-date=2015-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824202650/http://www.himalkhabar.com/?p=105055|dead-url=yes}}</ref> मीरा सन् २०१७ के नेशनल जियोग्राफी एड्भञ्चर अफ द इयरमे 'साहसी वर्ष व्यक्ति २०१७' कऽ उपाधि हासिल केनए अछि ।
==प्रारम्भिक जीवनी==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:महिला खेलाडीसभ नेपाली]]
bvfs73e67tr00jni7ph8fe1zuuctqy4
आलम देवी
0
26129
282039
275770
2026-11-07T23:27:17Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282039
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Mandir
|name = आलम देवी
|image = Aalamdevi1.jpg
|image_size = 300
|image_alt =
|caption = आलम देवी मन्दिर
|pushpin_map =
|latd = 27
| latm = 57
| lats = 10
| latNS = N
|longd = 83
| longm = 31
| longs = 30
| longEW = E
|coordinates_region = NP
|coordinates_display = title,inline
|map_caption = श्री आलम देवी मन्दिर
|map_size = 300
|other_names =
|nepali = श्री आलम देवी मन्दिर
|sanskrit_translit =
|country = [[नेपाल]]
|state/province = [[प्रदेश नं. ४]]
|istrict = [[स्याङ्जा जिला ]]
|location = [[चिन्नेबास]]
|primary_deity = [[देवी]]
|important_festivals = [[नेपाली पर्वसभक सूची]]
|architecture = [[मन्दिर]]
|number_of_temples = १
|number_of_monuments = ६
|inscriptions =
|date_built = -
|creator = -
}}
'''आलम देवी''' [[नेपाल|नेपालक]] [[प्रदेश नं. ४]] स्थित [[स्याङ्जा जिला]]मे [[हरिनास गाउँपालिका]]कऽ [[चिन्नेबास]]मे [[इतिहास|ऐतिहासिक]] एवं [[धार्मिक]] क्षेत्र छी।<ref>{{cite web|title=स्याङ्जा जिल्लाका विशिष्ट धार्मिक धरोहरहरू|url=http://ujyaalolalteen.com/archives/14080|website=उज्यालो लाल्टिन|publisher=उज्यालो लाल्टिन|accessdate=२२ जुलाई २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528020007/http://ujyaalolalteen.com/archives/14080|archive-date=2022-05-28|dead-url=yes}}</ref>
==चित्रवाली==
<gallery mode=packed>
Aalamdevi.jpg|श्री आलम देवी मन्दिर
Aalamadevi.jpg|श्री आलम देवी मन्दिर
Aalamdevi1.jpg|श्री आलम देवी मन्दिर
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[http://www.ddcsyangja.gov.np/ जिला विकास समिति, स्याङ्जा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404074107/http://ddcsyangja.gov.np/ |date=2019-04-04 }}
*[http://www.merosyangja.com/ स्याङ्जा आ स्याङ्जालिक चिनारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226150941/http://www.merosyangja.com/ |date=2008-02-26 }}
==एहो सभ देखी==
q5hsp9tj2vzn2kmo7bzr0gdxt3erpxz
केलादीघाट
0
26130
282052
275860
2026-11-08T00:54:46Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282052
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Mandir
|name = केलादीघाट
|image = Radhakrishna Temple - Keladighat.jpg
|image_size = 300
|image_alt =
|caption = केलादीघाटक राधाकृष्ण देवताक मन्दिर - पुराना
|pushpin_map = नेपाल
|latd = 27
| latm = 52
| lats = 30
| latNS = N
|longd = 83
| longm = 55
| longs = 54
| longEW = E
|coordinates_region = NP
|coordinates_display = title,inline
|map_caption = श्री राधाकृष्ण मन्दिर, केलादीघाट
|map_size = 300
|other_names =
|nepali = श्री राधाकृष्ण मन्दिर, केलादीघाट
|sanskrit_translit =
|country = [[नेपाल]]
|state/province = [[प्रदेश नं. ४]]
|istrict = [[स्याङ्जा जिला ]]
|location = [[केलादी]], [[साँखर]]
|primary_deity = [[राधा]], [[कृष्ण]]
|important_festivals = [[कृष्णाष्टमी]]
|architecture = [[मन्दिर]]
|number_of_temples = १
|number_of_monuments = ५
|inscriptions =
|date_built = ३ सय ५० पहिल
|creator = अज्ञात
}}
==परिचय==
'''केलादीघाट''' [[नेपाल|नेपालक]] [[प्रदेश नं. ४]] स्थित [[स्याङ्जा जिला]]मे परैत् अछि [[चापाकोट नगरपालिका]]क [[वडा]] नं. ६ [[साँखर]]मे रमणीय [[गाउँ]], [[इतिहास|ऐतिहासिक]] एवं [[धार्मिक]] क्षेत्र अछि।<ref>{{cite web|title=स्याङ्जा जिलाक विशिष्ट धार्मिक धरोहरसभ : केलादीघाट|url=http://ujyaalolalteen.com/archives/14080|website=उज्यालो लाल्टिन|publisher=उज्यालो लाल्टिन|accessdate=२२ जुलाई २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528020007/http://ujyaalolalteen.com/archives/14080|archive-date=2022-05-28|dead-url=yes}}</ref>
==चित्रवाली==
<gallery>
Radhakrishna Temple - Keladighat.jpg|केलादीघाटक राधाकृष्ण देवताक पुराना मन्दिर
Radhakrishna Temple of Keladighat.jpg|केलादीघाटक राधाकृष्ण देवताक नयाँ मन्दिर
Bhattarai Danda 1.jpg|[[भट्टराई डाँडा]]सँ केलादीघाट
Keladighat1.jpg|राधाकृष्ण मन्दिर, नयाँ
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[http://www.ddcsyangja.gov.np/ जिला विकास समिति, स्याङ्जा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404074107/http://ddcsyangja.gov.np/ |date=2019-04-04 }}
*[http://www.merosyangja.com/ स्याङ्जा आ स्याङ्जालिक चिनारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226150941/http://www.merosyangja.com/ |date=2008-02-26 }}
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपाल]]
[[श्रेणी:धार्मिक स्थलसभ]]
jfapzxwllpyfxwrl4m3ex1jcnqq38nv
रामघाटधाम
0
26132
282130
276572
2026-11-08T06:13:50Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282130
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Mandir
|name = रामघाटधाम
|image = Ramghatdham.jpg
|image_size = 300
|image_alt =
|caption = रामघाटधामको रामजानकी मन्दिर
|pushpin_map = नेपाल
|latd = 27
| latm = 52
| lats = 26
| latNS = N
|longd = 83
| longm = 54
| longs = 46
| longEW = E
|coordinates_region = NP
|coordinates_display = title,inline
|map_caption = श्री रामजानकी मन्दिर, रामघाटधाम
|map_size = 300
|other_names =
|nepali = श्री रामजानकी मन्दिर, रामघाटधाम
|sanskrit_translit =
|country = [[नेपाल]]
|state/province = [[प्रदेश नं. ४]]
|istrict = [[स्याङ्जा जिला ]]
|location = [[रामघाट, साँखर]]
|primary_deity = [[राम]], [[जानकी]]
|important_festivals = [[राम नवमी|रामनवमी]]
|architecture = [[मन्दिर]]
|number_of_temples = १
|number_of_monuments = ५
|inscriptions =
|date_built = १० बर्षपहिल
|creator = स्थानीय
}}
==परिचय==
'''रामघाटधाम''' [[नेपाल|नेपालक]] [[प्रदेश नं. ४]] स्थित [[स्याङ्जा जिला]]मे परैवाला [[चापाकोट नगरपालिका]]क [[वडा]] नं. ७ [[साँखर]] रमणीय [[गाउँ]], [[इतिहास|ऐतिहासिक]] एवं [[धार्मिक]] क्षेत्र अछि।<ref>{{cite web|title=स्याङ्जा जिलाक विशिष्ट धार्मिक धरोहरसभ : रामघाटधाम|url=http://ujyaalolalteen.com/archives/14080|website=उज्यालो लाल्टिन|publisher=उज्यालो लाल्टिन|accessdate=२२ जुलाई २०१६|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528020007/http://ujyaalolalteen.com/archives/14080|archive-date=2022-05-28|dead-url=yes}}</ref>
==अवस्थिति==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
*[http://www.ddcsyangja.gov.np/ जिला विकास समिति, स्याङ्जा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404074107/http://ddcsyangja.gov.np/ |date=2019-04-04 }}
*[http://www.merosyangja.com/ स्याङ्जा आ स्याङ्जालिक चिनारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226150941/http://www.merosyangja.com/ |date=2008-02-26 }}
==एहो सभ देखी==
h3h8n28zatmxdvkpvb3x3xas7mzlqbg
जखेरा ताल
0
26256
282069
244329
2026-11-08T02:08:09Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282069
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox lake
| name = जखेरा ताल
| image_lake = Jakhera Taal.jpeg
| caption_lake = सूर्योदयक समय जखेरा ताल, एक दृश्य
| image_bathymetry =
| caption_bathymetry =
| pushpin_map = Nepal <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = नेपालक नक्सामे जखेरा तालक अवस्थिति
| pushpin_mapsize = 300
| location = [[दाङ जिला]]https://mai.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%BE_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2&action=edit
| coords =
| lake_type = बर्षामे जम्मा पानी
| inflow = बर्षा आ भेल
| outflow =
| catchment =
| basin_countries = {{flag|नेपाल}}
| length =
| width =
| area = १२ बिघा<ref name="जखेरा ताल">{{cite web |url=https://saugat.nayayougbodh.com/?p=1078 |title=पर्यटकीय स्थलक पैग सम्भावना जखेरा ताल |date=२०१४ |accessdate=८ माघ २०७३ |publisher=नयाँ युगबोध दैनिक |pages= |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818002938/https://saugat.nayayougbodh.com/?p=1078 |archive-date=2019-08-18 |dead-url=yes }}</ref>
| depth =
| max-depth =
| volume =
| residence_time =
| shore =
| elevation =
| islands = २ वटा
| cities =
| frozen = जम्दैन
}}
'''जखेरा ताल''' [[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र]]क [[दाङ जिला]] अन्तर्गत परैवाला एकटा रमणीय स्थल छी जे प्राकृतिक सुन्दरतासँ भरिपूर्ण अछि। [[देउखुरी उपत्यका]]क मध्य-उत्तरी भागमे अवस्थित ई ताल [[राप्ती]],[[भेरी]],[[सेती]],[[महाकाली]] आ [[लुम्बिनी]] अञ्चल तक प्रख्यात अछि, जे दाङ जिलाक एक प्रमुख पर्यटकीय स्थल छी। ई तालमे भितर आ बाहर कैर जम्मा चार टा मन्दिर निर्माण कएल गेल अछि। जखेरा ताल मुख्य रूपमे "पिकनिक स्पट" क लेल प्रख्यात अछि आ एहि बाहेक माघी ([[माघे सङ्क्रान्ति]]) आ [[शिवरात्री]]मे भब्य मेला समेत लागैत अछि ।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपालक तालसभ]]
k18op03xfank94kd4b03y3qm7kmv6oz
चण्डेश्वरी मन्दिर
0
26272
282061
266583
2026-11-08T01:49:53Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282061
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox temple
| name = चण्डेश्वरी मन्दिर
| image = Chandeshwari Temple.JPG
| image_alt = चण्डेश्वरी मन्दिर
| caption = चण्डेश्वरी मन्दिरक एक दृश्य
| pushpin_map = Nepal
| map_caption = नेपालक नक्शामे चण्डेश्वरी मन्दिर स्थित
| latd = 27 | latm = 38 | lats = 09 | latNS = N
| longd = 85 | longm = 31 | longs = 56 | longEW = E
| coordinates_region = NP
| coordinates_display= title
| other_names = चामुण्डा, चण्डी, उग्रचण्डी तथा उग्रतारा
| proper_name = चण्डेश्वरी माता
| devanagari =
| sanskrit_translit =
| tamil =
| marathi =
| bengali =
| country = [[नेपाल]]
| state/province =
| district = [[काभ्रेपलाञ्चोक जिला]]
| location = [[बनेपा]]
| elevation_m =
| primary_deity_God = [[दुर्गा]]
| primary_deity_Goddess =
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =
| Pushakarani =
| Vimanam =
| Poets =
| Prathyaksham =
| important_festivals = चण्डेश्वरी जात्रा, [[महाशिवरात्री|शिवरात्री]], [[तीज]], वालाचतुर्दशी
| architecture = [[प्यागोडा शैली]]
| number_of_temples =
| number_of_monuments=
| inscriptions =
| date_built =
| creator =
| website =
}}
'''चण्डेश्वरी मन्दिर''' बनेपामे मात्रे नै, पूरा काठमाडौँ उपत्यका भैरमे प्रख्यात अछि । बहुत नेवार समुदायक लोग चण्डेश्वरीक कुलदेवी आ इष्टदेवीक रूपमे पुजैत अछि ।<ref>{{cite web|url=http://np.geoview.info/chandeshwori_temple,166902141w|title=Chandeshwori Temple|accessdate=19 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20241217001512/https://np.geoview.info/chandeshwori_temple,166902141w|archive-date=17 December 2024|dead-url=yes}}</ref>
==चित्र दीर्घा==
<gallery>
Image:Chandeshori Temple Banepa Kavre.jpg
Image:Chandeshwori Temple 18.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 17.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 16.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 15.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 14.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 13.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 12.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 10.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 09.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 08.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 06.jpg|
Image:Chandeshwori Temple 05.jpg|
Image:Chandeshwori Temple.jpg|
Image:Fresco painting at chandeshwori.jpg|
Image:Chandeshwori.jpg
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपालक मन्दिरसभ]]
om50hdznwpxavubtz2mlankijiriilj
ढुङ्गे धारा
0
26376
282078
270993
2026-11-08T02:48:32Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282078
wikitext
text/x-wiki
[[File:A Dhungedhara.jpg|thumb|200px|ढुङ्गे धारा]]
'''ढुङ्गे धारा ''' कहैत मुलक पानी समेटेत , जमीनक सतहसँ कुछ खाल्डोमे बनाने धारा, सामान्य पत्थर टुटि सँ, धातुक टुटि भेल कारन ढुङ्गे धारा सेहो कहैत अछि।
==इतिहास==
=='''विभिन्न स्थान आ समयमे खिचएल ढुङ्गे धारासभक तस्वीर'''==
<gallery>
File:Dhungedhara at Bhaktapur Durbar Square, NEPAL.jpg|भक्तपुर दरवार क्षेत्रमा अवस्थीत ढुङ्गे धारा
File:ढुङ्गे धारा 01.JPG|भक्तपुरको ढुङ्गे धारा
File:ढुङ्गे धारा 02.JPG|भक्तपुरको ढुङ्गे धारा
File:Close view Dhunge Dhara.jpg|ढुङ्गे धारा
File:Dhungedhara (stone water tap).jpg|नक्साल नन्दिकेश्वर बहालमा अवस्थीत ढुङ्गे धारा
File:Dhungedhara, Naksaal bhagwati temple premise.jpg|नक्साल भगवती मन्दिर परिसरमा अवस्थीत ढुङ्गे धारा
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [https://web.archive.org/web/20180208042844/http://nepalparikrama.com/2016/03/16/1119 लोपोन्मुख अवस्थामे ढुङ्गे धारा]
==एहो सभ देखी==
tbu11ffys78bryzddo4ospaa8lggshn
कार्यपालिका
0
26830
282049
270749
2026-11-08T00:32:43Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282049
wikitext
text/x-wiki
{{नेपालक राजनीति}}
[[स्थानीय तह]]क एक महत्वपूर्ण अङ्ग [[कार्यपालिका]] छी । स्थानीय तहमे कार्यपालिका अन्तर्गत [[गाउँपालिका]]मे [[गाउँ कार्यपालिका]] आ [[नगरपालिका]]मे [[नगर कार्यपालिका]] होइत अछि । गाउँपालिका आ नगरपालिकाक शासन व्यवस्थाक सामान्य निर्देशन, नियन्त्रण आ सञ्चालन करैक जिम्मा गाउँ कार्यपालिका आ नगर कार्यपालिकाक होएत अछि । गाउँपालिकाक अध्यक्षक अध्यक्षतामे गाउँ कार्यपालिका गठन होएत अछि । जहिमे उपाध्यक्ष, प्रत्येक वडासँ निर्वाचित वडा अध्यक्ष, ४ गोट महिला सदस्य आ दलित या अल्पसंख्यकसँ २ जना सदस्य रहैत अछि । [[गाउँ सभा]]क निर्वाचनक नतिजा आएल १५ दिनपछा गाउँ सभाका सदस्यसभ स्वयसभमध्येसँ गाउँसभाक सदस्यसभ निर्वाचित कएल ४ गोट महिला आ २ गोट दलित या अल्पसंख्यक समुदायसँ २ गोटके सदस्यमे चयन करैत अछि । [[गाउँपालिका]]क आकार कते पैग होएत अछि माने वडा सङ्ख्यामे भर परैत अछि । गाउँपालिका तथा [[नगरपालिका]]क वडाक सङ्ख्या निर्धारण ऐन, २०७३ गाउँपालिकामे कम्तीमा ५ सँ बेसीमे २१ वडा रहल सकैत व्यवस्था केने अछि। हिसाब करैत गाउँपालिका कम्तीमे १३ सँ बेसीमे २९ सदस्यीयसम्म बन्नै सकैत अछि ।<ref>{{cite news|title=यसरी चुनिँदै छन् स्थानीय प्रतिनिधि, कार्यपालिकाभन्दा व्यवस्थापिका ठूलो|url=http://archive.setopati.com/chapa-bata/65858/|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=१३ चैत्र २०७३|ref=http://archive.setopati.com/chapa-bata/65858/|access-date=2017-07-03|archive-date=2017-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170711102515/http://archive.setopati.com/chapa-bata/65858|dead-url=yes}}</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
sv7az4yoh2lgnmnk6mv5h1vlv7tas0m
बन्दिपुर गाउँपालिका
0
26906
282101
276327
2026-11-08T04:23:05Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282101
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage-->
<!-- Basic info -->
|name = बन्दिपुर<br>Bandipur
|other_name =
|native_name =
|nickname =
|settlement_type = [[गाउँपालिका]]
|motto =
<!-- images and maps -->
|image_skyline = Bandipur.jpg
|image_caption = बन्दिपुर
|image_flag =
|image_seal =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = नेपाल
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300px
|pushpin_map_caption = नेपालक नक्शामे बन्दिपुर गाउँपालिका
<!-- Location -->
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक प्रदेशसभ |प्रदेश]]
|subdivision_name1 = [[प्रदेश नं. ४]]
|subdivision_type2 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name2 = [[तनहुँ जिला]]
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =
|<!-- Politics -->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 =
|leader_name1 =
|established_title = स्थापना
|established_date = २७ [[फाल्गुण]] २०७३
<!-- Area -->
|unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 102<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
<!-- Population -->
|population_as_of = [[एघारौं राष्ट्रिय जनगणना २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 20013
|population_density_km2 = auto
|population_blank1_title = जातीयता
<!-- General information -->
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd = 27.939
|longd = 84.405
|coordinates_display = title,inline
|coordinates_type = type:adm4th_region:NP_source:unmaps-enwiki
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code =
|area_code = +९७७-६५
|blank_name = केन्द्र
|blank_info = साविकक [[बन्दिपुर नगरपालिका]]क [[कार्यालय]]
|website =
|footnotes =
}}
'''बन्दिपुर गाउँपालिका''' [[नेपाल]]क [[प्रदेश नं. ४]]क [[तनहुँ जिला]]मे अवस्थित एक [[गाउँपालिका]] छी । [[नेपाल]]क आर्थिक वर्ष वि.सं. २०६८/६९क बजेटमार्फत सरकारद्वारा ४१ नव नगरपालिका थप करैत काल '''बन्दिपुर'''के [[नगरपालिका]] घोषणा कल गेल छल ।<ref name="थप ७२ नगरपालिका घोषणा (सूचिसहित)">{{cite news|title=थप ७२ नगरपालिका घोषणा (सूचिसहित)|url=http://www.ekantipur.com/np/2071/1/25/full-story/388826.html|accessdate=वैशाख २५|agency=कान्तिपुर पोस्ट|publisher=[http://www.ekantipur.com/np/ कान्तिपुर पोस्ट]|date=२०७१ वैशाख २५|archive-date=2014-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023050926/http://www.ekantipur.com/np/2071/1/25/full-story/388826.html|dead-url=yes}}</ref> एकरा नगरपालिका घोषणा करैत काल [[धरमपानी]] आ [[बन्दीपुर|बन्दिपुर]] गाउँ विकास समितिसभ समावेश कल गेल छल ।<ref>{{cite web|title=बन्दीपुर नगरपालिका|url=http://bandipurmun.gov.np/|website=बन्दीपुर नगरपालिका|ref=http://bandipurmun.gov.np/|access-date=2017-07-06|archive-date=2017-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418182558/http://bandipurmun.gov.np/|url-status=dead}}</ref>
वि.सं २०७३ सालमे [[नेपाल]]क नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम करवाक् समय साविकक [[बन्दीपुर नगरपालिका|बन्दिपुर नगरपालिका]]मे [[घाँसीकुवा]]क (१,९) वडासभ आ [[केशवटार]]क (१,९) वडासभके मिलाए बन्दिपुर गाउँपालिका घोषणा कएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|title=तनहुँका दुई नगरपालिका गाउँपालिका निर्धारण|url=http://www.karobardaily.com/news/71057|accessdate=२४ पौष, २०७३|work=काराेबार|date=२४ पौष, २०७३|ref=http://www.karobardaily.com/news/71057|archive-date=2017-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630214610/http://www.karobardaily.com/news/71057|dead-url=yes}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=[[सेतोपाटी]]|date=२८ फाल्गुण २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|url-status=dead}}</ref> [[बन्दीपुर|बन्दिपुर]] गाउँपालिकाक केन्द्र साविक [[बन्दीपुर नगरपालिका|बन्दिपुर नगरपालिका]]क कार्यालय रहल अछि ।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> बन्दिपुर गाउँपालिकामे ६ [[वडा]]सभ रहल अछि । बन्दिपुरक कुल [[क्षेत्रफल]] १०२ वर्ग कि.मी. अछि ।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=[[सेतोपाटी]]|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|url-status=dead}}</ref>
==इतिहास==
==जनसङ्ख्या==
==भूगोल==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commonscat|Bandipur|बन्दीपुर}}
*[http://ddctanahun.gov.np/ जिला समन्वय समितिक कार्यालय, तनहुँ, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170524193534/http://www.ddctanahun.gov.np/ |date=2017-05-24 }}
==एहो सभ देखी==
{{तनहुँ जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:तनहुँ जिलाक गाउँपालिकासभ ]]
[[श्रेणी:नेपालक गाउँपालिकासभ]]
bx0zrbd3brvndtdw036zhpjx4w8u4ix
इटहरी उपमहानगरपालिका
0
27533
282041
278599
2026-11-07T23:35:38Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282041
wikitext
text/x-wiki
{{निर्वाचित लेख}}
{{Infobox settlement
<!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage-->
<!-- Basic info -->
|name = इटहरी<br>Itahari
|native_name =
|other_name = पूर्वाञ्चलक हृदय
|settlement_type = [[उपमहानगरपालिका]]
|image_skyline = Itahari, Sunsari.jpg
|imagesize = 300px
|image_caption = इटहरीक सुन्दर दृश्य
|image_flag =
|flag_size = 150px
|image_seal =
|nickname =
|motto = हरियाली, शान्त, हरियर शहर इटहरी, नेपालक प्रदुषणमुक्त शहर
<!-- images and maps -->
|image_map = <!-- NepalSunsariDistrictmap.png -->
|mapsize = 340px
|map_caption = Map of Sunsari District. Itahari is shaded in light blue second from top.
|pushpin_map = Nepal <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize = 300
|pushpin_map_caption = नेपालमे अवस्थिति
<!-- Location -->
|coordinates = {{coord|26|40|N|87|15|E|type:city(41210)_region:NP|display=inline,title}}
|subdivision_type = देश
|subdivision_name = {{flag|नेपाल}}
|subdivision_type1 = [[नेपालक अञ्चलसभ|अञ्चल]]
|subdivision_type2 = [[नेपालक जिलासभ|जिला]]
|subdivision_name1 = [[कोशी अञ्चल]]
|subdivision_name2 = [[सुनसरी जिला]]
<!-- Area -->
|government_footnotes =
|government_type = उपमहानगरपालिका
|established_title = उपमहानगरपालिका घोषित
|established_date = वि.स. २०७१ मङ्सिर १७
|leader_title = मेयर
|leader_name = द्वारिक लाल चौधरी
|leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
|leader_name1 =
|unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 87.3301 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
<!-- Population -->
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
|elevation_m =
<!-- Area/postal codes & others -->
|population_total = 140801
|population_as_of = २०११
|population_footnotes =
|population_density_km2 =
|population_density_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_metro =
|population_density_metro_km2 = १७७४.८८ वर्ग किमी
|population_density_metro_sq_mi =
|population_blank1_title = जातिसभ
|population_blank1 = [[थारु लोक|थारु]], [[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[लिम्बु]], [[राई लोक|राई]], [[गुरुङ]]
|population_blank2_title = धर्मावलम्बी
|population_blank2 =[[हिन्दू धर्म|हिन्दू]], [[बुद्ध धर्म|बौद्ध]]
<!-- General information -->
|population_demonym = इटहरीवासी
|population_note =
|postal_code_type = [[पोस्टल कोड]]
|postal_code = ५६७०५
|area_code = ०२५
|website = [http://itaharimun.gov.np http://itaharimun.gov.np]
|footnotes =
|timezone = [[नेपालक प्रमाणिक समय]]
|utc_offset = +५:४५
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|blank_name =
|blank_info =
}}
'''इटहरी उपमहानगरपालिका''' [[सुनसरी जिला|सुनसरी]]मे अवस्थित एक उपमहानगरपालिका छी ।<ref name="थप नगरपालिका">{{cite web | url=http://ujyaaloonline.com/news/38556/Nagarpalika/ | title=६१ वटा नगरपालिका र ७ वटा उपमहानगरपालिका थप (सूचीसहित) | accessdate=मंसिर १६,२०७१ | archive-date=2014-12-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141213045921/http://ujyaaloonline.com/news/38556/Nagarpalika/ | dead-url=yes }}</ref>
<ref name="नेपालमा थप नगरपालिका ">{{cite web | url= http://www.nagariknews.com/main-story/story/28789.html | title= ६१ नगरपालिका र ७ उपमहानगरपालिका घोषणा (नाम र गाभिएका गाविससहित | accessdate= मंसिर १६,२०७१}}</ref> ई तीव्र गतिमे विकसित होमएवला पूर्वी नेपालक व्यापारिक तथा यातयातक केन्द्रबिन्दु शहर छी । ई शहर [[धरान]] शहरक दक्षिणमे आ [[बिराटनगर]]सँ उत्तरमे रहल अछि । एतय अञ्चल यातायात कार्यालय, क्षेत्रिय ट्राफिक कार्यालय, अान्तरिक राजस्व कार्यालय, [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान]]क कार्यालयक साथ किछु इलाका स्तरीय कार्यलयसभ सहो अछि । साथे ई शहरमे [[काठमाडौं]]क बाद भव्य गगनचुम्बी महलसभ देख सकैत छी । ई शहरक लोकप्रियताक कारण बहुतरास सरकारी संस्थासभ अपन कार्यालय इटहरीमे रखवाक लेल प्रयास कऽ रहल अछि । [[नेपाल टेलिभिजन]] सहो एतय अपन कार्यालय स्थापना करैवाला अछि । ई शहरमे लगभग १ लाख ६० हजार लोकसभ बसोबास करैत अछि आ [[जनसङ्ख्या|जनसङ्ख्या वृद्धिदर]] तीव्र गतिमे बढिरहल अछि । इटहरी उपमहानगरपालिका रूपमे वि.सं. २०७१ साल अगहन १६ गते नगरपालिकासँ उपमहानगरपालिकाक लेल आवश्यक प्रक्रिया पूरा करि उपमहानगरपालिका घोषणा भेल अछि । इटहरीक उपमहानगरपालिका घोषित करैत काल एहिमे [[एकम्बा]], [[खनार]], [[पकली]] तथा [[हाँसपोसा]] गाविसक समावेश करि एकरा उपमहानगरपालिका घोषणा कएल गेल अछि । नगरपालिका होइत काल तँ एतय पहिल बेर सर्वध्वज साँवा प्रमुख आ रेवतीरमण भण्डारी उपप्रमुख भेल छल तँ एहिसँ पहिने प्रमुख आ उपप्रमुखमे क्रमशः स्वर्गीय गीतानिधि रायमाझी आ नुरमहमद मियाँ भेल छल । रायमाझीक तत्कालिन समयमे माओवादीले गोली मारि हत्या केनए छल । इटहरी उपमहानगरपालिका क्षेत्रमे [[२०११ नेपाल जनगणना|वि.सं. २०६८ सालक जनगणना]] अनुसार उपमहानगरपालिका भऽ गेलाक बाद एकम्वा, खनार, पकली तथा हाँसपोसा गाविससभ करि एतयक कुल जनसङ्ख्या १,४१,५१७ सँ अधिक पहुँचल अछि ।<ref>{{Cite web| url=http://www.digitalhimalaya.com/collections/nepalcensus/form.php?selection=1|title=Nepal Census 2001|work=Nepal's Village Development Committees|publisher=[[Digital Himalaya]]|accessdate=2 December 2008 }}</ref><ref>{{Cite web| url= http://www.itaharimun.gov.np/| title= Itahari Sub-Metropolitan city| access-date= 2017-08-10| archive-date= 2018-01-24| archive-url= https://web.archive.org/web/20180124132753/http://www.itaharimun.gov.np/| url-status= dead}}</ref> एतय ३३ हजार ७९४ घरपरिवार बसोवास करैत अछि । नगरमे २६ वडा अछि । समुद्र सतहसँ ११६ सँ १६४ मिटरधरिक उचाई आ कुल चारि हजार १७७ हेक्टरमे फैलल इटहरी नगरक्षेत्रमे आवास तथा व्यापारिक क्षेत्र ३० हेक्टरसँ अधिक जमीनमे फैलल अछि । इटहरीमे २ डि. सँ १२ डि. धरि क्षमता भेल सिनेमा हलसभ, सपिङ्ग मलसभ, पार्कसभ, व्यवस्थित स्टार होटलसभ, क्षेत्रीय रङ्गशाला (अन्तराष्ट्रियस्तरक निर्माणाधिन), स्थानिय सञ्चारमाध्यमसभ (एफएम, पत्रिका, टिभी, अनलाइन न्युज) अादिसभ सुविधा तथा मापदण्डसभ अछि, जे एकटा शहरक लेल अपरिहार्य होइत अछि । भौगोलिक रुपमे इटहरी तँ समथर भुभागमे अवस्थित अछि, सप्तकोशी एतयसँ २० किलोमिटर दूर रहल अछि, जे ठामक चक्रघट्टी कहल जाइत अछि । इटहरीसँ उत्तरमे १२ किलोमिटरक दुरिमे धरान उपमहानगरपालिका रहल अछि, दक्षिणमे २२ किलोमिटरक दुरीमे बिराटनगर उपमाहानगरपालिका रहल अछि, पुर्वमे छोट-बड बहुतरास शहरसभ अछि ([[सुन्दर दुलारी नगरपालिका]], [[कोशी हरैंचा नगरपालिका|बिराटचौक]], [[बेलवारी]], [[पथरी शनिश्चरे नगरपालिका]], [[उर्लावारी नगरपालिका]], [[दमक]], [[बिर्तामोड नगरपालिका]], [[काकडभिट्टा]]) तहिना पश्चिममे [[रामधुनी-भासी नगरपालिका]], [[इनरूवा नगरपालिका]] रहल अछि ।
==इतिहास आ नामाकरण==
[[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र|पूर्वाञ्चल]]क सङ्गमस्थलक रूपमे [[महेन्द्र राजमार्ग]] खुललाक बाद चर्चामे आएल इटहरी नगरक नामकरण एतय रहल आदिवासी थारूसभक बोलीचालीसँ भेल स्थानीय बुढपूरानसभक कथन अछि । पहिनेसँ ई ठाममे ईट्टाक प्रयोग होइत आएल प्रमाण एतयसँ भेटल प्राचीन मुल्तानी सिक्का आ इटासँ बुझाएत अछि । वर्तमान इटहरी नगर पहिने राणा परिवारक मौजा रहल छल । [[राणा शासन]]कालक उत्तरार्धमे अपराधिक सजाय दैकऽ नियतसँ ईट्टा आ काठ मिलाए बनाएल 'तुरूङ' (कदमक चाप भितर राखि सजाय दैकऽ एक साधन) निर्माण कएल गेल छल । एतय रहल आदिवासी थारूसभक भाषामे ईट्टाक 'ईट' आ काठसँ बनल तुरूङक 'हरि' कहल जाइत अछि । एवम रुपसँ 'ईट' आ 'हरि' मिल 'इटहरी' नाम रहल गेल एतय रहल बुढपूरानसभक कथन अछि । थारू समुदाय इटहरीक सबसँ पुरान समुदाय छी । ई शहरक निर्माणक कोनो स्पष्ट तिथि नै अछि ।<ref>{{Citation |title=इटहरीको इतिहास खोजी |url=http://www.yugpath.com/2016/03/blog-post.html |accessdate=2017-08-28 |archive-date=2018-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204213623/http://www.yugpath.com/2016/03/blog-post.html |dead-url=yes }}</ref> थारू समुदायक लोकसभ ई शहरक विकासमे महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह केनए अछि । किछ पुरान थारूसभ लग ५०० विघासँ बेसी इटहरी शहरक भूमि छल । टेक नारायण चौधरी आ धनुषधारी चौधरी जका किछ थारू जमीन मालिक आई एतय अवस्थित इटहरी उपमहानगरपालिका कार्यालयक निर्माणक लेल भूमि दान केनए अछि । कयन अन्य थारू जमीन मालिकसभ इटहरी शहरक विकासक लेल भूमि, [[पोखरि]] आदि दान केनए अछि । धरान-बिराटनगर राजमार्ग (भक्ति राजमार्ग) आ [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्व-पश्चिम राजमार्ग]]क निर्माणक बाद इटहरीमे देशक विभिन्न भागसँ लोकसभ आकर्षित भऽ रहल अछि । वि.सं. २०७१ साल अगहन १६ गते इटहरीकें नगरपालिकासँ उपमहानगरपालिकामे पदोन्नति कएल गेल छल ।<ref>{{cite journal |last1= Lamsal |first1= Krishnabinod |origyear=1998 |title=Mr |journal= Itahari |volume=1 |issue=1 |page=23 |date= 2015-10-09}}</ref>
==भूगोल==
नेपालक पूर्वी क्षेत्रमे अवस्थित ई शहर तीव्र गतिसँ महानगरीय क्षेत्रक रूपमे विकसित भऽ रहल अछि । पहाड़क कोशी राजमार्ग आ [[तराई]] कऽ [[महेन्द्र राजमार्ग]]सँ जुड़ल भेलाक कारण इटहरी तीव्र गतिसँ विस्तार भऽ रहल अछि । एहि कारण इटहरी पूर्वी नेपालक एक महत्वपूर्ण यातायातक केन्द्रक रूपमे जानल जाइत अछि ।<ref>{{Citation |title=२२ नयाँ शहर निर्माण तीव्र गतिमा - आर्थिक अभियान राष्ट्रिय दैनिक |url=http://www.abhiyan.com.np/new/Articles/view/99653 |accessdate=2017-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170824165659/http://www.abhiyan.com.np/new/Articles/view/99653 |archivedate=2017-08-24 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Citation |title=विकासको पथमा लम्किँदै शताब्दी पुरानो सहर - Karobar National Economic Daily |url=http://www.karobardaily.com/news/69469 |language=नेपाली |accessdate=2017-08-28 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> इटहरी उपजाऊ तराई क्षेत्रमे अवस्थित अछि । इटहरी शहरक मध्य भागसँ दुई टा छोट नदीसभ, सुनसरी खोला आ टेङ्ग्रा खोला प्रवाहित होइत अछि । एकर पूर्वी सीमासँ प्रवाहित होमएवला बुढी खोला जे सुनसरी खोला आ टेङ्ग्रा खोलासँ आकारमे बहुत पैग अछि, [[सुनसरी जिला]] आ [[मोरङ जिला]]कें राजनैतिक रूपसँ विभाजित करैत अछि । इटहरी शहरक उत्तरमे नेपालक चर्कोझ झाड़ीक रूपमे जानल जाइवला एक घना वन क्षेत्र अछि ।
==परिवहन==
[[File:Mahendra Highway in Itahari.jpg|thumb|305x305px|इटहरीमे रहल महेन्द्र राजमार्ग]]
इटहरीसँ [[काठमाडौं]] आ नेपालक अन्य मुख्य शहरसभ सड़क यातायातसँ जुडल अछि ।
*'''सड़कसेवा:''' राजधानी शहर [[काठमाडौं]]सँ बिराटनगर लगभग {{convert|478|km|mi|-1}}क दूरीमे अछि । इटहरी शहर [[धरान]], [[बिराटनगर]] आ [[धनकुटा जिला|धनकुटा]] लगायत नेपालक पूर्वी क्षेत्र आ अन्य क्षेत्रक सड़कसेवासँ निक जका जुड़ल अछि ।
*'''सिमापार:''' भारतक राज्य [[बिहार]]सँ लगभग {{convert|27|km|mi|0}}क उत्तरमे इटहरी अवस्थित अछि । भारतक [[अररिया जिला]]क जोगबनीमे रेल लाइन समाप्त होइत अछि । एतयसँ [[कटिहार]], [[कोलकाता]] आ [[नयाँ दिल्ली]]क लेल सीधा रेल सेवा उपलब्ध अछि । भारत आ नेपालक ई क्षेत्रमे राजश्व केन्द्र स्थापित अछि । नेपाली आ भारतीय लोकसभ निकसँ आवतजावत करैत अछि ।
*'''शहर भितर:''' साइकल, मोटर सवारी, रिक्सा आ ट्याक्सीसभ शहरमे चलैत अछि । शहरसँ बाहर यात्राक लेल अटो रिक्सा (टेम्पो)उपलब्ध अछि । सिटी सफारी आ विद्युतीय रिक्सा इटहरीक सम्पूर्ण भागमे जुड़ल अछि जे सर्वसुलभ आ वातावरण मैत्री अछि ।
==लोकसभ==
एतय नौ हजार ७९१ घरपरिवार बसोवास करैत अछि । ई नगरमे विभिन्न जातजाति तथा धर्म-संस्कृतिक लोकसभक बसोवास रहल अछि । ब्राहृमण, क्षेत्री, नेवार, राई, लिम्बु, गुरुङ, तामाङ, मुसहर, मुसलमान, चौधरी तथा थारूक मुख्य बसोवास रहल इटहरी उपमहानगर क्षेत्रमे मुख्य भाषाक रूपमे [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[थारू भाषा|थारू]], [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[राई भाषा|राई]], [[लिम्बु भाषा|लिम्बु]], [[तामाङ भाषा|तामाङ]], [[सुनुवार भाषा|सुनुवार]] आ [[नेपाल भाषा|नेवारी भाषा]] बाजल जाइत अछि ।
==धार्मिक केन्द्रसभ==
इटहरी नेपालक मुख्य शहरसभमे सँ बहुसङ्ख्यक [[हिन्दू]] धर्मावलम्बीसँ भरल शहर छी । एतय अवस्थित मन्दिरमे अधिकांश धार्मिक, सामाजिक आ सांस्कृतिक गतिविधि देखल जा सकैत अछि । इटहरी नगरक्षेत्रमे कृष्ण प्रणामी मन्दिर, राधाकृष्ण मन्दिर, मानवधर्म सेवा समिति, शिव मन्दिर, दक्षिणकाली मन्दिर, मनकामना मन्दिरलगायत विभिन्न धार्मिक मठ, मन्दिर तथा देवस्थलसभ अछि । [[विजयादशमी]], [[यमपञ्चक]], [[तीज]], [[होली]], [[श्रीकृष्ण जन्माष्टमी]], [[बुद्ध पूर्णिमा]], [[ल्होसार]], [[छठ]], [[रामनवमी]], [[इद]], [[बकरिद]] तथा [[रमजान]] लगायतक पावनि तिहारसभ भव्य रूपमे मनाएल जाइवाला इटहरी नगरक्षेत्रक अपने प्रकारक विशेषता अछि । इटहरी शहरमे आ बाहरी इलाकासभमे अनेकन अन्य मन्दिर अछि ।
==मौसम==
ठण्डी मौसममे इटहरीक तापक्रम १०-१८ डिग्री सेन्टिग्रेड होइत अछि तँ गर्मी मौसममे ३०-४२.३ डिग्री सेन्टिग्रेड तापक्रम होइत अछि ।<ref>{{cite web |url=http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1368567860Ext%20temp%20of%20November.pdf |title=Archived copy |accessdate=2016-02-27 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304201452/http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1368567860Ext%20temp%20of%20November.pdf |archivedate=2016-03-04 |df= }}</ref><ref>{{Citation |title=Itahari Monthly Climate Averages |url=https://www.worldweatheronline.com/itahari-weather-averages/np.aspx |accessdate=2017-08-31}}</ref>
{{Weather box
| location = इटहरी (१९८५-२०१७)
| metric first = Y
| single line = Y
| open = yes
| Jan high C = 22.7
| Feb high C = 26.1
| Mar high C = 30.9
| Apr high C = 33.9
| May high C = 33.3
| Jun high C = 32.9
| Jul high C = 32.1
| Aug high C = 32.5
| Sep high C = 32.1
| Oct high C = 31.6
| Nov high C = 29.3
| Dec high C = 25.4
| year high C = 30.2
|Jan mean C = 15.8
|Feb mean C = 18.6
|Mar mean C = 23.3
|Apr mean C = 27.1
|May mean C = 28.3
|Jun mean C = 29.0
|Jul mean C = 28.8
|Aug mean C = 29.2
|Sep mean C = 28.4
|Oct mean C = 26.4
|Nov mean C = 22.3
|Dec mean C = 18.0
|year mean C = 24.6
| Jan low C = 9.0
| Feb low C = 11.1
| Mar low C = 15.6
| Apr low C = 20.4
| May low C = 23.3
| Jun low C = 25.2
| Jul low C = 25.6
| Aug low C = 25.8
| Sep low C = 24.7
| Oct low C = 21.1
| Nov low C = 15.3
| Dec low C = 10.5
| year low C = 19.0
| Jan precipitation mm = 11.7
| Feb precipitation mm = 13.2
| Mar precipitation mm = 13.2
| Apr precipitation mm = 53.1
| May precipitation mm = 186.0
| Jun precipitation mm = 302.4
| Jul precipitation mm = 530.8
| Aug precipitation mm = 378.3
| Sep precipitation mm = 298.8
| Oct precipitation mm = 91.8
| Nov precipitation mm = 5.9
| Dec precipitation mm = 6.6
| year precipitation mm =
| source 1 = '''जल तथा मौसम पूर्वानुमान विभाग (नेपाल)'''<ref name= climate >{{cite web
| url = http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/880251189NORMAL%20FILE.pdf
| title = Normals from 1985-2017
| accessdate = 20 October 2012
| publisher = Department of Hydrology and Meteorology (Nepal)}}</ref>
| date=October 2012
}}
==बजार==
इटहरीमे विभिन्न विभागीय दोकान आ डिपार्टमेन्ट स्टोर्सक स्थापना कएल गेल अछि । गोरखा डिपार्टमेन्ट स्टोर सम्पूर्ण डिपार्टमेन्ट स्टोरसभमे सभसँ पैग अछि । भूतपूर्व गोरखा डिपार्टमेन्ट स्टोर, सनराइज डिपार्टमेन्टल स्टोर आ अन्य डिपार्टमेन्ट स्टोर्स एतय स्थापना कएल गेल लोकप्रिय स्टोर्स छी । रविदिन आ बुधदिन इटहरीमे स्थानीय हटिया लगैत अछि । हटियामे तरकारी, कपड़ा, खाद्य पदार्थ आ अन्य दैनिक आवश्यकताक वस्तुसभ खरिद विक्री कएल जाइत अछि ।<ref>{{Citation |title=Itahari businesspersons defy bandh - The Himalayan Times |date=2015-08-24 |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/itahari-businesspersons-defy-bandh/ |journal=The Himalayan Times |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2017-08-31}}</ref>
==मिडिया==
==शिक्षा==
==साहित्य==
==पार्कसभ/मनोरञ्जन केन्द्रसभ==
[[File:Ocean park itahari.jpg|alt=Ocean water park itahari.|thumb|305x305px|ओसियन वाटर पार्क, इटहरी]]
इटहरी शहरमे किछ पार्क, वनभोज केन्द्र आ मनोरञ्जन केन्द्रसभ रहल अछि । किछ मुख्य मनोरञ्जन केन्द्रसभ निम्न अछि:
* ताल तलैया: पार्क आ वनभोज केन्द्र ।
* बेतना सिमसार: सिमसार क्षेत्र आ नौका विहारक लेल छोट प्राकृतिक पोखरि । ई इटहरीसँग २० किमी दुर बेलबारीमे अछि ।
* हसिना सिमसार: सिमसार क्षेत्र, पार्क आ वनभोज केन्द्र । ई इटहरीसँग १२ किमी दुर सुन्दर दुलारीमे अछि ।
* गोकुलम रिसोर्ट: पार्क आ मनोरम रिसोर्ट ।
* आई सिनेमा: देशक आधुनिक सिनेमा घर ।
* ओसियन पार्क: बच्चाक लेल पार्क ।<ref>http://www.myrepublica.com/news/21062/</ref>
==खेल==
हरेक वर्ष इटहरीमे विभिन्न स्थानीय आ क्षेत्रीय स्तरक खेल प्रतियोगिता आयोजित कएल जाइत अछि । क्षेत्रीय खेल स्टेडियम '''पूर्वाञ्चल स्टेडियम''' निर्माणाधीन अछि । राष्ट्रिय जागृति क्लब (राजा क्लब) इटहरीक एक अग्रणी क्लब छी । इटहरीमे कयन फिटनेस आ जिम केन्द्र अछि । [[फुटबल]], [[क्रिकेट]], भलिबल, बास्केटबल, टेबल टेनिस सबसँ लोकप्रिय खेल छी । इटहरी शहर [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टिम]]क लेल सुरेन्द्र तमाङ जका स्टार खेलाडी देनए अछि ।<ref>{{Citation |title=Former footballer disheartened by same old conditions of players |url=http://www.myrepublica.com/news/12146/ |journal=My Republica |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2017-08-31}}</ref><ref>{{Citation |title=Suresh Adhikari provide Football in Itahari. |date=2015-06-24 |url=http://www.nepaligoal.net/2015/06/24/suresh-adhikari-provide-football-in-itahari/ |accessdate=2017-08-31 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==सुरक्षा==
==धर्म आ संस्कृति==
==महत्वपूर्ण व्यक्तित्वसभ==
* द्वारिक लाल चौधरी, मेयर <ref>{{Cite web |url=http://itaharimun.gov.np/en/content/dwarik-lal-chaudhary |title=Archive copy |access-date=2017-08-31 |archive-date=2017-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802125858/http://itaharimun.gov.np/en/content/dwarik-lal-chaudhary |url-status=dead }}</ref>
* लक्ष्मी गौतम, उप-मेयर
* सर्वध्वज साम्बा, भूतपूर्व मेयर
* टेक नारायण चौधरी, प्रसिद्ध जमिनदार
* धनुषधारी चौधरी, प्रसिद्ध जमिनदार
==चित्र दीर्घा==
<gallery mode=packed>
File:Historical Itahari.jpg|इटहरीक एतिहासिक चित्र
File:Itahari..jpg|इटहरी पूर्वी हृदयक रूपमे सेहो जानल जाइत अछि
File:Itahari-7.jpg|इटहरीक उत्तरी दिशामेमे रहल [[धरान उपमहानगरपालिका]]क दृश्य
File:Itahari.JPG|इटहरीमे रहल छोट तरकारी बजार
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist|2}}
==बाह्य जडीसभ==
*{{Commons-inline|Itahari|इटहरी उपमहानगरपालिका}}
==एहो सभ देखी==
{{नेपालक पैग शहरसभ}}
{{सुनसरी जिलाक स्थानीय तहसभ}}
[[श्रेणी:नेपालक उपमहानगरपालिकासभ]]
[[श्रेणी:नेपालक मुख्य शहरसभ]]
ip8dphqv74ja0dqq7fz4agqnwssr3y2
श्रीया पिलगांवकर
0
28130
282145
280056
2026-11-08T07:20:28Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282145
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = श्रीया पिलगांवकर
| image = Shriya Pilgaonkar grace the Jury meet of 13th Gemfields Retail Jeweller India Awards 2017 (02) (cropped).jpg
| caption = १३ अम गेमिल्ड्स रिटेल ज्वैलर भारत अवार्ड २०१७ मे
| birth_name = श्रीया सचिन पिलगांवकर
| birth_date = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs. No IMDb. No public records. See WP:BLPPRIVACY-->
| birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत
| nationality = भारत
| other_names =
| occupation = {{Flat list|फिल्म अभिनेत्री, निदेशक, उत्पादक, मंच कलाकार}}
| years_active = २०१३–वर्तमान
| known_for = ''[[फन (फिल्म)|फन]]''
| notable_works = ''Ekulti Ek''<br>''[[Un plus une]]''<br>''Fan''
| parents = {{unbulleted list|[[सचिन (अभिनेता)|सचिन पिलगांवकर]]|[[सुप्रिया पिलगांवकर]]}}
}}
'''श्रीया पिलगांवकर''' एक भारतीय फिल्म अभिनेत्री, निदेशक, उत्पादक, मंच कलाकार अछि। <ref>{{cite web | url=http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Relative-value-The-three-besties/articleshow/51475269.cms | title=RELATIVE VALUE: THE THREE ‘BESTIES’ | newspaper=[[Mumbai Mirror]] | date=20 March 2016 | accessdate=8 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160604205719/http://www.mumbaimirror.com/others/sunday-read/Relative-value-The-three-besties/articleshow/51475269.cms | archive-date=4 June 2016 | dead-url=yes }}</ref>
==करियर==
==टेलिभिजन==
==फिल्मोग्राफी==
| Web series = Mirzapur
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:जीवनी]]
alrm9wpe1v5p9mkbgqq8kutii5rz6pc
बुलन्द दरवाजा
0
28418
282105
274799
2026-11-08T04:36:10Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282105
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox historic site
| name = बुलन्द दरवाजा<br>Buland Darwaza
| image = Fatehput Sikiri Buland Darwaza gate 2010.jpg
| image_size = 230px
| caption = बुलन्द दरवाजा
| designation1 =
| designation1_date =
| designation1_number =
| designation1_criteria =
| designation1_free1value =
| designation1_free2name = समर्पित
| designation1_free2value = अकबरद्वारा गुजरातपर विजय
| location = [[फतेहपुर सिकरी]], [[भारत]]
| elevation =
| built = सन् १६०१
| architect =
| architecture = [[मुगल वास्तुशैली]]
| coordinates = {{coord|27.0540|77.3946|display=inline}}
| locmapin = India Uttar Pradesh
| map_caption = उत्तर प्रदेश, भारतमे स्थान
| visitation_num =
| visitation_year =
}}
'''बुलन्द दरवाजा''' ({{lang-en|Buland Darwaza}}, {{lang-ur|{{Nastaliq|بُلند دروازه}}}},<ref>[[उर्दु भाषा]]मे बुलन्द दरवाजाक अर्थ उंच वा महान होइत अछि ।</ref>), मुगल सम्राट [[अकबर]]द्वारा गुजरात उपर विजय प्राप्त केलाक बाद सन् १६०१ मे निर्माण कएल गेल छल । बुलन्द दरवाजा [[भारत]]क [[आगरा]] शहरसँ ४३ किमी दूर [[फतेहपुर सिकरी]]मे अवस्थित महलक मुख्य प्रवेशद्वार छी ।<ref>{{Cite web|title=Places to Visit in India: Buland Darwaza|publisher=India Travel|url=http://www.indiaplaces.com/india-monuments/fatehpur-sikri-buland-darwaza.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141105154120/http://www.indiatravelfaq.com/india-monuments/fatehpur-sikri-buland-darwaza.html |archivedate=5 November 2014}}</ref>याह प्रकारक स्मृति द्वार राजस्थान राज्यक [[अजमेर]]मे रहल [[दरगाह शरिफ]]मे आ<ref>{{Cite web |title=Historical Monuments |publisher=Mission Sarkar Gharib Nawaz |url=http://www.missiongharibnawaz.com/historical-monuments.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150129040942/http://www.missiongharibnawaz.com/historical-monuments.html |archivedate=29 January 2015 |deadurl=yes}}</ref> हैदराबादक [[गोलकोन्दा किला]]मे अवस्थित अछि ।
बुलन्द दरवाजा विश्वक सभसँ उंच प्रवेशद्वार छी आ मुगल वास्तुकलाक एक उत्कृष्ट उदाहरण छी । ई अकबर साम्रज्यक दर्शावैत अछि ।<ref name=prerna1>http://www.agraindia.org.uk/fatehpur-sikri/monuments/buland-darwaza.html</ref><ref name=prerna2>{{Cite web |url=http://www.culturalindia.net/monuments/buland-darwaza.html |title=Archive copy |access-date=2017-11-02 |archive-date=2020-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117150800/https://www.culturalindia.net/monuments/buland-darwaza.html |dead-url=yes }}</ref>हिन्दू आ फारसी स्थापत्य कलाक अद्भुत उदाहरण होमएक कारण एकरा '''भव्यता कऽ द्वार''' नामसँ सेहो जानल जाइत अछि ।
==वास्तुकला==
गुजरात पर विजय प्राप्त करवाक स्मृतिमे बनाएल गेल ई प्रवेशद्वारक पूर्वी तोरण पर फारसीमे शिलालेख अङ्कित अछि जे सन् [[१६०१]]मे डेक्कन पर अकबरक विजय अभिलेख अछि । ४२ सीढ़िसभक ऊपर स्थित बुलन्द दरवाजा ५३.६३ मीटर उंच आ ३५ मीटर चौडा़ अछि । ई लाल बलुआ पत्थरसँ बनल अछि जे उज्जर [[सङ्गमरमर]]सँ सजायल गेल अछि । दरवाजाक अगाडी आ स्तम्भसभ पर [[कुरान]]क आयतसभ खुदल अछि । एकर खुदाई ख्वाजा हुसैन चिस्ती केनए छल । ई दरवाजा एक पैग अङ्गना आ [[जामा मस्जिद]]क दिस खुजैत अछि । समअष्टकोणीय आकार भेल ई दरवाजा गुम्बदसभ आ मीनारसभसँ सजल अछि । ई प्रवेशद्वारक कूल उचाई १७६ फिट अछि । मुख्य द्वार पूर्ण रूपसँ सादा अछि । सन् १६०१ मे सम्राट अकबरद्वारा गुजरात उपर विजय प्राप्त केलाक बाद उत्तर प्रदेशमे एकर निर्माण आरम्भ कएल गेल आ एकर निर्माण समाप्तिमे १२ वर्षक समय लागल ।
दरवाजाक तोरण पर [[जिसस क्राइस्ट]]सँ सम्बन्धित किछ पङ्क्तिसभ लिखल अछि जे निम्न अछि: [[मरियम]]क पुत्र यीशु कहलक: ई संसार एक बाँधक समान अछि, ई भऽ चली अवश्य, मुदा याह पर अपन घर नै बनाए ली । जे एक दिनक आशा रखैत अछि ओ चिरकालधरि आश राखि सकैत अछि, जबकि ई संसार घण्टा भरिक लेल मात्र टिकैत अछि, याह लेल अपन समय प्रार्थनामे बिताबी कियाकी ओकर छोड़ि सब किछ अदृश्य अछि । बुलन्द दरवाजा पर [[बाइबल]]क ई पङ्क्तिसभक उपस्थितिक कारण अकबरकें धार्मिक सहिष्णुताक प्रतीक मानल जाइत अछि ।<ref>{{cite web|url=http://www.indiaplaces.com/india-monuments/fatehpur-sikri-buland-darwaza.html|title=बुलंद दरवाज़ा|accessdate=१९ मार्च, २००९|format=एचटीएमएल/प्रकाशक=इंडिप्लेसेज़|language=अंग्रेजी|archive-date=2014-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20141105154120/http://www.indiatravelfaq.com/india-monuments/fatehpur-sikri-buland-darwaza.html|dead-url=yes}}</ref>
== चित्र दीर्घा ==
<gallery mode=packed>
Image:Jami Masjid (Fatehpur Sikri)-7.jpg|बुलन्द दरवाजा
Image:Jami Masjid (Fatehpur Sikri)-1.jpg|चारदीवारीक संग
Image:Jami Masjid (Fatehpur Sikri)-6.jpg|भीतरसँ
Image:Fatehpur Sikri Buland Darwaza.jpg|तिर्यक कोण
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commons category|Gates to Jami Masjid (Fatehpur Sikri)|बुलन्द दरवाजा}}
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:मुगल वास्तुकला]]
qn07oc7z931tu4rt6lku4td4agk3sek
नेपालक प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४
0
28670
282088
277455
2026-11-08T03:42:59Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282088
wikitext
text/x-wiki
{{current|निर्वाचन|date=दिसम्बर २०१७}}
{{Infobox election
| election_name = नेपालक प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, २०७४<br>Nepalese legislative election, 2017
| country = नेपाल
| type = parliamentary
| ongoing = no
| previous_election = संविधानसभा निर्वाचन २०७०
| previous_year = २०१३ <br> (स.नि.)
| next_election = नेपालक प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९
| next_year = २०२२
| seats_for_election = चारिम [[प्रतिनिधि सभा]]क सम्पूर्ण २७५ सिट <br><small>बहुमतक लेल १३८ सिट</small>
| election_date = अगहन १० <br>अगहन २१, २०७४
| registered = १,५४,२७,७३१<!--http://election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/votecountpressrelease.pdf-->
| turnout = ६६%<ref>{{Cite web |url=http://dainikeenews.com/11710/ |title=पहिलो चरणको मतदान शान्तिपूर्ण सम्पन्न, ६५ प्रतिशत मत खस्यो |date=2017-11-26 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bbc.com/nepali/live/42261636 |title='६७ प्रतिशत मतदान' |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07}}</ref>
| 1blank =
| 2blank =
| 3blank =
| 4blank = सिट
| 5blank = प्रतिशत
| 6blank =
| 7blank =
<!--UML-->
| image1 = [[File:KP Oli.jpg|150x150px]]
| party1 = नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
| leader1 = [[खड्गप्रसाद ओली]]
| leader_since1 = जुलाई २०१४
| leaders_seat1 = [[झापा जिला|झापा]]- ५
| seats1 = ८०
| popular_vote1 =
| percentage1 =
| swing1 =
| 2data1 =
| 3data1 =
| 4data1 = '''१२१'''
| 5data1 =
| 6data1 =
| 7data1 =
<!--CPN-MC-->
| image3 =
| party3 = नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)
| leader3 = [[प्रचण्ड]]
| leader_since3 = मे १९९९
| leaders_seat3 = [[चितवन जिला|चितवन]]- ३
| seats3 = ३६
| popular_vote3 =
| percentage3 =
| swing3 =
| 2data3 =
| 3data3 =
| 4data3 = ५३
| 5data3 =
| 6data3 =
| 7data3 =
<!--Congress-->
| image2 = [[File:Sher bahadur.jpg|150x150px]]
| leader2 = [[शेरबहादुर देउवा]]
| party2 = नेपाली काँग्रेस
| leader_since2 = मार्च २०१६
| leaders_seat2 = [[डडेल्धुरा जिला|डडेल्धुरा]]
| seats2 = २३
| popular_vote2 =
| percentage2 =
| swing2 =
| 2data2 =
| 3data2 =
| 4data2 = ६३
| 5data2 =
| 6data2 =
| 7data2 =
<!-- RJP, Nepal -->
| image4 =
| colour4 =
| party4 = [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]]
| leader4 = [[महन्थ ठाकुर]]
| leader_since4 = २१ अप्रैल २०१७
| leaders_seat4 =[[महोत्तरी जिला|महोत्तरी]]- ३
| seats_before4 =
| seats4 =
| seat_change4 =
| popular_vote4 =
| percentage4 =
| swing4 =
| 2data4 =
| 3data4 =
| 4data4 = १७
| 5data4 =
| 6data4 =
| 7data4 =
<!-- FSFN -->
| image5 = [[File:Upendra Yadav at Rajbiraj.jpg|150x150px]]
| leader5 = [[उपेन्द्र यादव]]
| party5 = सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल
| leader_since5 = जुन २०१५
| leaders_seat5 = [[सप्तरी जिला|सप्तरी]]- २
| seats_before5 =
| seats5 =
| seat_change5 =
| popular_vote5 =
| percentage5 =
| swing5 =
| 2data5 =
| 3data5 =
| 4data5 = १६
| 5data5 =
| 6data5 =
| 7data5 =
| map_image = Pratinidhi Sabha 2017.svg
| map_size = 300px
| map_caption =
|title=[[नेपालक प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
|before_election=[[शेरबहादुर देउवा]]
|before_party=नेपाली काँग्रेस
| posttitle = [[नेपालक प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
|after_election=निर्णय बाँकी
|after_party=निर्णय बाँकी
}}
'''प्रतिनिधिसभा निर्वाचन''' [[नेपाल]]क [[नेपालक संसद|संसद]]क नीचला सदन [[नेपालक प्रतिनिधि सभा|प्रतिनिधि सभा]]क २७५ सदस्य चयनक लेल दुई चरणमे वि.सं. २०७४ अगहन १० आ वि.सं. २०७४ अगहन २१ मे निर्वाचन सम्पन्न भेल अछि ।<ref>{{cite web|title=Govt decides to hold provincial, parliamentary polls in two phases|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-decides-to-hold-provincial-parliamentary-elections-in-two-phases/|website=The Himalayan Times|publisher=International Media Network Nepal (Pvt) Ltd|accessdate=31 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभाको निर्वाचन|url=https://setopati.com/from-paper/80700|website=सेतोपाटी|accessdate=१६ भदौ २०७४}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>देशक प्रधानमन्त्री बनवाक लेल ई निर्वाचनमे ओ उम्मेदवारकें बहुसङ्ख्यक सदस्यसभक समर्थन प्राप्त कर पड़त । निर्वाचन आयोग नेपालक अनुसार ई निर्वाचनमे मतदान करवाक योग्य मतदाताक सङ्ख्या १ करोड़ ५४ लाख २७ हजार ७ सय ३१ रहल जनेनाए अछि ।
==पृष्ठभूमि==
सन् २००२ में मई महिनामें प्रतिनिधि सभाक नव निर्वाचन करबैक लेल पूर्व राजा [[ज्ञानेन्द्र शाह]]क सलाहमे तत्कालिन प्रधानमन्त्री [[शेरबहादुर देउवा]]द्वारा सन् १९९९ मे निर्वाचित भेल पिछला [[आम निर्वाचन २०५६|प्रतिनिधि सभा]]कें भङ्ग केनए छल । जारी [[नेपालक जनयुद्ध|गृहयुद्ध]]क कारण निर्वाचन नै भऽ सकल अन्ततः राजा ज्ञानेन्द्र चारि टा प्रधानमन्त्रीसभकें किछ वर्षक अन्तरमे खारिज करि सन् २००५ फरबरीमे शाही सत्ता कब्जा केलक । सन् २००६ मे [[नेपालक जनआन्दोलन २०६३|जनआन्दोलन]] बाद राजाद्वारा पूर्व प्रतिनिधि सभाकें बहाल कएल गेल । सन् २००७ जनवरी १५ मे अन्त्तरिम व्यवस्थापिका संसदक स्थापना कएल गेल । अन्त्तरिम व्यवस्थापिका संसदमे सात दलक गठबन्धन आ [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)]] बीच भेल समझौता अनुसार नियुक्त कएल सदस्यसभ सामिल छल ।
अन्त्तरिम व्यवस्थापिका संसदद्वारा [[नेपालक पहिल संविधान सभा]]क निर्वाचन कराएल गेल छल जकर मुख्य उद्देश्य देशक नयाँ संविधान बनेनाए छल । निर्धारित समयसीमा भितर पहिल संविधान सभामे निर्वाचित सदस्यसभक असफलताक कारण संविधान नै बनि सकल जाहि कारण [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०|नेपालक दोसर संविधान सभा]]क निर्वाचन भेल छल जे सन् २०१५ सितम्बर २० मे [[नेपालक संविधान २०७२|नेपालक संविधान]]कें मञ्जुरी देलक । संविधानक घोषणाक बाद, दोसर संविधान सभाकें एकात्मक व्यवस्थापिका संसदमे परिवर्तित केनए छल । दोसर संविधान सभाक कार्यकाल २१ जनवरी २०१८ धरि वा प्रतिनिधि सभाक निर्वाचनक लेल नामाङ्कनक अन्तिम दिनधरि कायम कएल गेल छल । ई प्रावधान अनुसार, व्यवस्थापिका संसदक कार्यकाल सन् २०१७ अक्टुबर १४ मे समाप्त भऽ गेल अछि ।
[[सर्वोच्च अदालत]]क पूर्व न्यायधिश कमल नारायण दासक अध्यक्षतामे पाँच सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगक स्थापना कएल गेल जकरा सन् २०१३ कऽ निर्वाचनमे भेल २४० निर्वाचन क्षेत्रकें घटाए १६५ निर्वाचन क्षेत्र कायम केनाए छल । आयोग सन् २०१७ अगस्त २० मे अपन प्रतिवेदन सरकार समक्ष प्रस्तुत केनए छल । ई आयोगद्वारा निर्धारित निर्वाचन क्षेत्रसभ [[नेपालक संविधान २०७२]] अनुसार आगामी २० वर्षधरि परिवर्तन नै भऽ सकैत अछि ।
==आयोजन==
===खर्च सीमा===
प्रतिनिधिसभा निर्वाचनक लेल एक उम्मेदवार अधिकतम २५ लाख खर्च करि सकैत अछि से सीमा निर्वाचन आयोग निर्णय केनए अछि । ई सीमा अन्तर्गत उम्मेदवार अपन सवारीसाधन प्रयोग करवाक लेल ५ लाख, प्रचारप्रसार सामग्रीक लेल १ लाख, ढुवानीक लेल ७५ हजार, गोष्ठी तथा अन्तरक्रियाक लेल ८ लाख, अन्य प्रचार प्रसार/ छापा तथा विद्युतीय माध्यमक लेल १ लाख, कार्यलय सञ्चालनक लेल ५ लाख, प्रतिनिधि परिचालनक लेल २ लाख तथा विविध खर्चक लेल १ लाख २२ हजार मुकड़र केनए अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेशमा उम्मेदवारले कति खर्च गर्न पाउँछन् ? |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171126064413/http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |archive-date=2017-11-26 |dead-url=yes }}</ref>
===निर्वाचन कार्यक्रम===
वि.सं. २०७४ भादो १५ गते मन्त्रिपरिषद्क बैठकसँ निर्वाचन आयोगसँ प्राप्त सुझावक आधारमे प्रदेशसभा आ प्रतिनिधि सभाक निर्वाचन २०७४ अगहन १० (सन् २०१७ नवम्बर २६) आ अगहन २१ गते (सन् २०१७ दिसम्बर ७) सम्पन्न करवाक लेल दुई चरणमे निर्वाचन आयोजन करैक निर्णय केनए छल ।<ref>{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news-details/79005 |title=प्रदेश र प्रतिनिधि सभा निर्वाचन मंसिर १० र २१ मा |website=annapurnapost.com |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-date=2017-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127023517/http://annapurnapost.com/news-details/79005 |dead-url=yes }}</ref>पहिल चरण अन्तर्गत ३२ हिमाली जिलामे निर्वाचन कएल गेल तँ दोसर चरणमे ४५ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न कएल गेल ।<ref>{{Cite web |url=https://corporatenepal.com/2017/10/45760 |title=प्रतिनिधि र प्रदेश सभा सदस्यमा जम्मा ४१ जना महिला उम्मेदवार |date=2017-10-24 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |title=दोस्रो चरणको प्रदेश र प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको ३ सय ८४ सिटका लागि झन्डै ५ हजारको उम्मेदवारी |date=2017-11-03 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401231703/http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |archive-date=2023-04-01 |dead-url=yes }}</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==एहो सभ देखी==
{{Nepalese elections}}
[[श्रेणी:नेपालक निर्वाचनसभ]]
4yv0unu2dfe2c2lmntjemr48cc50450
प्रदेश नं. १ प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९
0
29002
282096
277462
2026-11-08T04:11:22Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282096
wikitext
text/x-wiki
{{current||-निर्वाचन|date=दिसम्बर २०१७}}
{{Infobox election
| election_name = प्रदेश नं. १ प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९<br>Province No. 1 provincial election, 2022
| country = नेपाल
| type = parliamentary
| ongoing = yes
| previous_election =
| previous_year =
| next_election =
| next_year = २०२७
| seats_for_election = [[प्रदेश नं. १ प्रदेशसभा|प्रदेश नं. १ प्रदेश सभा]]क सम्पूर्ण ९३ सिट<ref>{{Cite web |url=http://www.nagariknews.com/news/28942/ |title=प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्क आकार असन्तुलित |last=सुवेदी |first=ईश्वरी |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref> <br><small>बहुमतक लेल ४७ सिट<ref>{{Cite web |url=http://hamrakura.com/news-details/34687/design/ |title=एहि प्रकार बनत नेपालमे पहिल बेर प्रदेश सरकार |website=http://hamrakura.com/ |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref></small>
| election_date = २०७८
| registered = २९,९३,६६९<ref>{{Cite web |url=http://ratopati.com/story/16752# |title=प्रतिनिधिसभा आ प्रदेशसभा चुनावः कोन जिलामे कतेक मतदाता ? (तथ्यांकसहित) |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref>
| turnout =
<!--Congress-->
| image1 = Nepalese Election Symbol Tree.svg
| leader1 = [[राजीव कोइराला]]
| party1 = नेपाली काँग्रेस
| leader_since1 =
| leaders_seat1 =
| seats1 =
| popular_vote1 =
| percentage1 =
| swing1 =
<!--UML-->
| image2 = CPN_(UML)_election_symbol_1.png
| party2 = नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
| leader2 = [[शेरधन राई]]
| leader_since3 =
| leaders_seat3 =
| seats3 =
| popular_vote3 =
| percentage3 =
| swing3 =
| map_image =
| map_size =
| map_caption =
|title=[[प्रदेश नं. १ कऽ मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|before_election=
|before_party=
| posttitle =
|after_election=निर्णय बाँकी
|after_party=निर्णय बाँकी
}}
'''प्रदेश नं. १ प्रदेशसभा निर्वाचन'''क ९३ सदस्य चयनक लेल २०२२ में होव जा रहल आइच।<ref>{{cite web|title=Govt decides to hold provincial, parliamentary polls in two phases|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-decides-to-hold-provincial-parliamentary-elections-in-two-phases/|website=The Himalayan Times|publisher=International Media Network Nepal (Pvt) Ltd|accessdate=31 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=प्रतिनिधि सभा आ प्रदेश सभाक निर्वाचन|url=https://setopati.com/from-paper/80700|website=सेतोपाटी|accessdate=१६ भदौ २०७४}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ई प्रदेशक मुख्यमन्त्री बनैके लेल ई निर्वाचनमे उम्मेदवार ४७ सदस्यसभक समर्थन प्राप्त करै परैत अछि ।
==पृष्ठभूमि==
==नतिजाहरू==
{|class="wikitable sortable"
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;vertical-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|राजनीतिक दल
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2" class="unsortable"|निर्वाचन चिन्ह
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|प्रत्यक्ष
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|सामानुपातिक
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|कूल<br>सिट
|-
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
|-
|-
| style="text-align:left;" |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]
| style="text-align:center;" |[[File:Nepalese Election Symbol Tree.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|style="text-align:center;"|[[File:CPN_UML_electoral_symbol_2074.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Election logo Maoist.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nepalese Election Symbol Pen.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
| style="text-align:center;" |[[Image:Rajapa.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|सङ्घीय समाजवादी फोरम]]
| style="text-align:center;" |
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]]
|style="text-align:center;"|[[Image:RPP Loktantrik Symbol.png|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[विवेकशील साझा पार्टी|विवेकशील साझा]]
|style="text-align:center;"|[[File:Bsp.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nwpeasantsparty.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
|style="text-align:center;"|[[Image:Rastriyajana.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
! colspan="2" |'''कूल'''|| || ||५६|| || ||३७||'''९३'''
|-
|}
==आयोजन==
===खर्च सीमा===
प्रदेशसभा निर्वाचनक लेल एक उम्मेदवारके अधिकतम १५ लाख खर्च करैके सीमा निर्वाचन आयोग तोकने अछि । ई अन्तर्गत उम्मेदवार सवारीसाधन प्रयोग करैके लेल ३ लाख, प्रचारप्रसार सामग्रीक लेल ६० हजार, ढुवानीके लेल ४५ हजार, गोष्ठी तथा अन्तरक्रियाक लेल ४ लाख ८० हजार, अन्य प्रचार प्रसार/ छापा तथा विद्युतीय माध्यमक लेल ६० हजार, कार्यलय सञ्चालनक लेल ३५ लाख, प्रतिनिधि परिचालनक लेल १ लाख २० हजार तथा विविध खर्चक लेल ७३ हजार २ सय तोकने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेशमा उम्मेदवारले कति खर्च गर्न पाउँछन् ? |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171126064413/http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |archive-date=2017-11-26 |dead-url=yes }}</ref>
===निर्वाचन कार्यक्रम===
वि.सं. २०७४ भदौ १५ गते मन्त्रिपरिषद्क बैठक निर्वाचन आयोगसँ प्राप्त सुझावक आधारमे प्रदेशसभा आ प्रतिनिधि सभाक निर्वाचन २०७४ अगहन १० आ अगहन २१ गते दुई चरणमे करैके निर्णय करने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news-details/79005 |title=प्रदेश र प्रतिनिधि सभा निर्वाचन मंसिर १० र २१ मा |website=annapurnapost.com |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-date=2017-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127023517/http://annapurnapost.com/news-details/79005 |dead-url=yes }}</ref>पहिल चरण अन्तर्गत ३२ हिमाली जिलामे निर्वाचन तहिना दोसर चरणमे ४५ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न करैके निर्णय आयोग केने अछि ।<ref>{{Cite web |url=https://corporatenepal.com/2017/10/45760 |title=प्रतिनिधि र प्रदेश सभा सदस्यमा जम्मा ४१ जना महिला उम्मेदवार |date=2017-10-24 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |title=दोसर चरणक प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचनक ३ सय ८४ सिटक लेल ५ हजारक उम्मेदवारी |date=2017-11-03 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401231703/http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |archive-date=2023-04-01 |dead-url=yes }}</ref>प्रदेश नं. १ क १४ जिलासभ मध्ये पहिल चरणमे ७ जिला आ दोसर चरण अन्तर्गत ७ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न भेल अछि ।
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;"
|-
! rowspan="2" | क्षेत्र
! rowspan="2" | कुल निर्वाचन क्षेत्र
! colspan="9" | मतदान मिति आ निर्वाचन क्षेत्रसभक सङ्ख्या<ref name="mospi.gov.in">{{cite web|url= http://election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/electionphaseswebsite.pdf |title= निर्वाचन कार्यक्रम |format=pdf |date= १५ भादव २०७४ |accessdate= २१ अगहन २०७४}}</ref>
|-
| {{ubl|पहिल चरण|२०७४ अगहन १०}}
| {{ubl|दोसर चरण|२०७४ अगहन २१}}
|-
| style="text-align:left;"| [[सोलुखुम्बु जिला|सोलुखुम्बु]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[सङ्खुवासभा जिला|सङ्खुवासभा]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[भोजपुर जिला (नेपाल)|भोजपुर]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[ताप्लेजुङ जिला|ताप्लेजुङ]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[पाँचथर जिला|पाँचथर]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[ओखलढुङ्गा जिला|ओखलढुङ्गा]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[खोटाङ जिला|खोटाङ]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[धनकुटा जिला|धनकुटा]] || २ || - || २
|-
| style="text-align:left;"| [[तेह्रथुम जिला|तेह्रथुम]] || २ || - || २
|-
| style="text-align:left;"| [[इलाम जिला|इलाम]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[उदयपुर जिला|उदयपुर]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[सुनसरी जिला|सुनसरी]] || ८ || - || ८
|-
| style="text-align:left;"| [[झापा जिला|झापा]] || १० || - || १०
|-
| style="text-align:left;"| [[मोरङ जिला|मोरङ]] || १२ || - || १२
|-
! निर्वाचन क्षेत्र !! ५६ !! १४ !! ४२
|-
! सम्बन्धित चरण <br> समाप्त होएत धरि <br> कुल निर्वाचन क्षेत्र !! !! १४ !! ५६
|}
awek6h418xw31wu8w5nd8jmwjyt44zt
प्रदेश नं. २ प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९
0
29354
282097
277463
2026-11-08T04:11:23Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282097
wikitext
text/x-wiki
{{current|निर्वाचन|date=डिसेम्बर २०१७}}
{{Infobox election
| election_name = प्रदेश नं. २ प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९<br>Province No. 2 provincial election, 2022
| country = नेपाल
| type = parliamentary
| ongoing = yes
| previous_election =
| previous_year =
| next_election =
| next_year = २०२७
| seats_for_election = [[प्रदेश नं. २ प्रदेशसभा|प्रदेश नं. २ प्रदेश सभा]]क सम्पूर्ण १०७ सिट<ref>{{Cite web |url=http://www.nagariknews.com/news/28942/ |title=प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्को आकार असन्तुलित |last=सुवेदी |first=ईश्वरी |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref> <br><small>बहुमतक लेल ५४ सिट<ref>{{Cite web |url=http://hamrakura.com/news-details/34687/design/ |title=यसरी बन्ने छ नेपालमा पहिलो पटक प्रदेश सरकार |website=http://hamrakura.com/ |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref></small>
| election_date = २०७९
| registered = २७,६७,३६९<ref>{{Cite web |url=http://ratopati.com/story/16752# |title=प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा चुनावः कुन जिल्लामा कति मतदाता ? (तथ्यांकसहित) |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref>
| turnout =
<!--Congress-->
| image1 =Ram Saroj Yadav (1).jpg
| leader1 = [[रामसरोज यादव]]
| party1 = नेपाली काँग्रेस
| leader_since1 = २०१७
| leaders_seat1 =धनुषा ३ (क)
| seats1 =
| popular_vote1 =
| percentage1 =
| swing1 =
<!--PSPN-->
| image2 = Md. Lal babu Raut (cropped).jpg
| party2 = जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल
| leader2 = [[मोहम्मद लालबाबु राउत]]
| leader_since2 = २०२१
| leaders_seat2 = पर्सा १ (ख)
| seats2 =
| popular_vote2 =
| percentage2 =
| swing2 =
<!--LSPN-->
| image3 = Jitendra Sonal.jpg
| party3 = लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल
| leader3 = [[जितेन्द्र सोनल]]
| leader_since3 = २०२१
| leaders_seat3 = बारा ४ (ख)
| seats3 = १६
| popular_vote3 =
| percentage3 =
| swing3 =
| map_image =
| map_size =
| map_caption =
|title=[[प्रदेश नं. २ क मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|before_election=
|before_party=
| posttitle =
|after_election=निर्णय बाँकी
|after_party=निर्णय बाँकी
}}
'''प्रदेश नं. २ प्रदेशसभा निर्वाचन'''क १०७ सदस्य चयनक लेल एक चरणमे २०७४ अगहन २१ मे मतदान सम्पन्न भेल अछि ।<ref>{{cite web|title=Govt decides to hold provincial, parliamentary polls in two phases|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-decides-to-hold-provincial-parliamentary-elections-in-two-phases/|website=The Himalayan Times|publisher=International Media Network Nepal (Pvt) Ltd|accessdate=31 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=प्रतिनिधि सभा आ प्रदेश सभाक निर्वाचन|url=https://setopati.com/from-paper/80700|website=सेतोपाटी|accessdate=१६ भदौ २०७४}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ई प्रदेशक मुख्यमन्त्री बनैक लेल ई निर्वाचनमे उम्मेदवार ५४ सदस्यसभक समर्थन प्राप्त करै पड़त ।
==पृष्ठभूमि==
==आयोजन==
===खर्च सीमा===
प्रदेशसभा निर्वाचनक लेल एक उम्मेदवारके अधिकतम १५ लाख खर्च करैके सीमा निर्वाचन आयोग तोकने अछि । ई अन्तर्गत उम्मेदवार सवारीसाधन प्रयोग करैके लेल ३ लाख, प्रचारप्रसार सामग्रीक लेल ६० हजार, ढुवानीके लेल ४५ हजार, गोष्ठी तथा अन्तरक्रियाके लेल ४ लाख ८० हजार, अन्य प्रचार प्रसार/ छापा तथा विद्युतीय माध्यमक लेल ६० हजार, कार्यलय सञ्चालनक लेल ३५ लाख, प्रतिनिधि परिचालनक लेल १ लाख २० हजार तथा विविध खर्चक लेल ७३ हजार २ सय तोकने अछी ।<ref>{{Cite web |url=http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेशमा उम्मेदवारले कति खर्च गर्न पाउँछन् ? |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171126064413/http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |archive-date=2017-11-26 |dead-url=yes }}</ref>
===निर्वाचन कार्यक्रम===
वि.सं. २०७४ भदौ १५ गते मन्त्रिपरिषद्क बैठक निर्वाचन आयोगसँ प्राप्त सुझावक आधारमे प्रदेशसभा आ प्रतिनिधि सभाक निर्वाचन २०७४ अगहन १० आ अगहन २१ गते दुई चरणमे निर्णय करने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news-details/79005 |title=प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचन अगहन १० आ २१ मे |website=annapurnapost.com |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-date=2017-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127023517/http://annapurnapost.com/news-details/79005 |dead-url=yes }}</ref>पहिल चरण अन्तर्गत ३२ हिमाली जिलामे निर्वाचन तहिना दोसर चरणमे ४५ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न करै निर्णय आयोग केने अछि।<ref>{{Cite web |url=https://corporatenepal.com/2017/10/45760 |title=प्रतिनिधि र प्रदेश सभा सदस्यमा जम्मा ४१ जना महिला उम्मेदवार |date=2017-10-24 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |title=दोसर चरणक प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचनक ३ सय ८४ सिटक लेल झन्डै ५ हजारको उम्मेदवारी |date=2017-11-03 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401231703/http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |archive-date=2023-04-01 |dead-url=yes }}</ref>प्रदेश नं. २ कऽ ८ जिलासभमे दोसर चरण अन्तर्गत निर्वाचन सम्पन्न भेल अछि ।
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;"
|-
! क्षेत्र
! कुल निर्वाचन क्षेत्र
! colspan="5" |मतदान मिति आ निर्वाचन क्षेत्रसभक सङ्ख्या<ref name="mospi.gov.in">{{cite web|url= http://election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/electionphaseswebsite.pdf |title= निर्वाचन कार्यक्रम |format=pdf |date= १५ भदौ २०७४ |accessdate= २१ मङ्सिर २०७४}}</ref>
|-
| style="text-align:left;" | [[सप्तरी जिला|सप्तरी]]|| ८
|-
| style="text-align:left;" | [[सिराहा जिला|सिराहा]]|| ८
|-
| style="text-align:left;" | [[धनुषा जिला|धनुषा]]|| ८
|-
| style="text-align:left;" | [[महोत्तरी जिला|महोत्तरी]]|| ८
|-
| style="text-align:left;" | [[सर्लाही जिला|सर्लाही]]|| ८
|-
| style="text-align:left;" | [[रौतहट जिला|रौतहट]]|| ८
|-
| style="text-align:left;" | [[बारा जिला|बारा]]|| ८
|-
| style="text-align:left;" | [[पर्सा जिला|पर्सा]]|| ८
|-
! निर्वाचन क्षेत्र !! ६४
|-
! सम्बन्धित चरण <br> समाप्त होएत धरि <br> कुल निर्वाचन क्षेत्र !!
|}
==निर्वाचन प्रणाली==
प्रदेश नं. २ कऽ प्रदेश सभाक १०६ सदस्यसभक चयन दुई तरिकासँ ; ६४ सदस्यक चयन एकल-मतदान निर्वाचन क्षेत्रसँग पहिल मतदान करै आ बाँकी ४३ सदस्यक चयन एक प्रदेशव्यापी निर्वाचन क्षेत्रसँ बन्द सूचीक सामानुपातिक प्रतिनिधित्वद्वारा केने अछि ।<ref> [http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/np/np029en.pdf Article 84] Constitution of Nepal</ref> प्रत्येक मतदाता दुईटा विधिसभक लेल अलग अलग मतपत्र पावत । सामानुपातिक तर्फ कोनो भी एक पार्टी आ निर्वाचन गठबन्धन एउटा सिट छुट्या समग्र वैध मतदानक ३% मत पावे परत व्यस्था केने अछि ।<ref>{{cite news|last1=Kafle|first1=Narayn|title=संसद् र प्रदेशको निर्वाचन विधेयक पारित|url=http://gorkhapatraonline.com/epaper/showimage?img=uploads/epaper/2017-09-05/d5dc862970aa8746d2409f4855e61ae7.jpg|accessdate=6 September 2017|work=Gorkhapatra|publisher=Gorkhapatra Sansthan|date=5 September 2017}}</ref>
== निर्वाचित सभासदहरू ==
=== प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित सभासदहरू ===
{| class="wikitable sortable"
! rowspan="2" |निर्वाचन क्षेत्र
! colspan="4" |विजेता
! colspan="4" |निकटतम प्रतिद्वन्द्वी
|-
!उम्मेदवार
! colspan="2" |राजनीतिक दल
!प्राप्त मत
!उम्मेदवार
! colspan="2" |राजनीतिक दल
!प्राप्त मत
|-
|सप्तरी १ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सप्तरी १ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सप्तरी २ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सप्तरी २ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सप्तरी ३ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सप्तरी ३ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सप्तरी ४ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सप्तरी ४ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सिरहा १ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सिरहा १ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सिरहा २ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सिरहा २ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सिरहा ३ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सिरहा ३ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सिरहा ४ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सिरहा ४ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|धनुषा १ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|धनुषा १ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|धनुषा २ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|धनुषा २ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|धनुषा ३ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|धनुषा ३ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|धनुषा ४ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|धनुषा ४ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|महोत्तरी १ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|महोत्तरी १ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|महोत्तरी २ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|महोत्तरी २ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|महोत्तरी ३ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|महोत्तरी ३ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|महोत्तरी ४ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|महोत्तरी ४ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सर्लाही १ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सर्लाही १ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सर्लाही २ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सर्लाही २ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सर्लाही ३ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सर्लाही ३ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सर्लाही ४ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|सर्लाही ४ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|रौतहट १ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|रौतहट १ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|रौतहट २ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|रौतहट २ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|रौतहट ३ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|रौतहट ३ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|रौतहट ४ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|रौतहट ४ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|बारा १ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|बारा १ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|बारा २ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|बारा २ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|बारा ३ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|बारा ३ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|बारा ४ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|बारा ४ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|पर्सा १ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|पर्सा १ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|पर्सा २ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|पर्सा २ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|पर्सा ३ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|पर्सा ३ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|पर्सा ४ (१)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|पर्सा ४ (२)
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
! colspan="9" |स्रोत साभार: [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf निर्वाचन आयोग]
|}
=== समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित सभासदहरू ===
{| class="wikitable sortable"
!क्र.सं.
!सदस्यको नाम
! colspan="2" |राजनीतिक दल
!लिङ्ग
!समावेशी समूह
|-
|१
|
| bgcolor="{{Nepali Congress/meta/color}}" |
|[[नेपाली काँग्रेस, प्रदेश नं. २|नेपाली काङ्ग्रेस]]
|
|
|-
|२
|
| bgcolor="{{People's Socialist Party, Nepal/meta/color}}" |
|[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
|
|
|-
|३
|
| bgcolor="{{Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)/meta/color}}" |
|[[नेकपा (एमाले), प्रदेश नं. २|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]]
|
|
|-
|४
|
| bgcolor="{{Loktantrik Samajbadi Party Nepal/meta/color}}" |
|[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
|
|
|-
|५
|
| bgcolor="{{Communist Party of Nepal (Unified Socialist)/meta/color}}" |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)]]
|
|
|-
|६
|
| bgcolor="redorange" |
|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|
|
|-
|७
|
| bgcolor="orangered" |
|जनमत पार्टी
|
|
|-
|८
|
| bgcolor="{{Rastriya Prajatantra Party/meta/color}}" |
|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]
|
|
|-
! colspan="6" |स्रोत साभार: [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/ElectionResultBook/PA2074.pdf निर्वाचन आयोग]
|}
== नतिजा सारांश ==
{| class="wikitable sortable"
! colspan="1" rowspan="2" style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;vertical-align:center;" |राजनीतिक दल
! colspan="1" rowspan="2" style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" class="unsortable" |निर्वाचन चिन्ह
! colspan="3" style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" |प्रत्यक्ष
! colspan="3" style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" |सामानुपातिक
! colspan="1" rowspan="2" style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" |कूल<br>सिट
|-
!मत
! class="unsortable" | %
!सिट
!मत
! class="unsortable" | %
!सिट
|-
|style="text-align:left;" |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]
|style="text-align:center;" |[[File:Nepalese Election Symbol Tree.svg|25px]]
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style="text-align:left;" |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
| style="text-align:center;" |[[File:CPN_UML_electoral_symbol_2074.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]
| style="text-align:center;" |[[File:Election logo Maoist.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]]
| style="text-align:center;" |[[File:Nepalese Election Symbol Pen.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
| style="text-align:center;" |[[Image:Rajapa.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|सङ्घीय समाजवादी फोरम]]
| style="text-align:center;" |
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]]
| style="text-align:center;" |[[Image:RPP Loktantrik Symbol.png|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[विवेकशील साझा पार्टी|विवेकशील साझा]]
| style="text-align:center;" |[[File:Bsp.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]]
| style="text-align:center;" |[[File:Nwpeasantsparty.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
| style="text-align:center;" |[[Image:Rastriyajana.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
! colspan="2" |'''कूल'''|| || ||६४|| || ||४३||'''१०७'''
|-
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपालक चुनावसभ]]
iiimedtvwrbrba8gzvxzh5ga8enb2xd
बागमती प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९
0
29355
282102
277464
2026-11-08T04:24:44Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282102
wikitext
text/x-wiki
{{current||-निर्वाचन|date=डिसेम्बर २०१७}}
{{Infobox election
| election_name = बागमती प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९<br>Bagmati Province provincial election, 2022
| country = नेपाल
| type = parliamentary
| ongoing = yes
| previous_election =
| previous_year =
| next_election =
| next_year = २०२७
| seats_for_election = [[प्रदेश नं. ३ प्रदेशसभा|प्रदेश नं. ३ प्रदेश सभा]]क सम्पूर्ण ११० सिट<ref>{{Cite web |url=http://www.nagariknews.com/news/28942/ |title=प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्को आकार असन्तुलित |last=सुवेदी |first=ईश्वरी |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref> <br><small>बहुमतक लेल ५६ सिट<ref>{{Cite web |url=http://hamrakura.com/news-details/34687/design/ |title=यसरी बन्ने छ नेपालमा पहिलो पटक प्रदेश सरकार |website=http://hamrakura.com/ |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref></small>
| election_date =
| registered = ३०,७४,४१२<ref>{{Cite web |url=http://ratopati.com/story/16752# |title=प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा चुनावः कुन जिल्लामा कति मतदाता ? (तथ्यांकसहित) |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref>
| turnout =
<!--UML-->
| image2 = CPN_(UML)_election_symbol_1.png
| leader2 = [[डोर मणि पौडेल]]
| party2 = नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
| leader_since2 =
| leaders_seat2 =
| seats2 =
| popular_vote2 =
| percentage2 =
| swing2 =
<!--Congress-->
| image1 =
| party1 = नेपाली काँग्रेस
| leader1 = [[इन्द्र बानियाँ]]
| leader_since1 =
| leaders_seat1 =
| seats1 =
| popular_vote1 =
| percentage1 =
| swing1 =
| map_image =
| map_size =
| map_caption =
|title=[[प्रदेश नं. ३ को मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|before_election=
|before_party=
| posttitle =
|after_election=निर्णय बाँकी
|after_party=निर्णय बाँकी
}}
'''प्रदेश नं. ३ प्रदेशसभा निर्वाचन'''क ११० सदस्य चयनक लेल दुई चरणमे २०७४ अगहन १० आ २०७४ अगहन २१ मे मतदान सम्पन्न भेल अछि ।<ref>{{cite web|title=Govt decides to hold provincial, parliamentary polls in two phases|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-decides-to-hold-provincial-parliamentary-elections-in-two-phases/|website=The Himalayan Times|publisher=International Media Network Nepal (Pvt) Ltd|accessdate=31 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभाको निर्वाचन|url=https://setopati.com/from-paper/80700|website=सेतोपाटी|accessdate=१६ भदौ २०७४}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ई प्रदेशक मुख्यमन्त्री बनैके लेल ई निर्वाचनमे उम्मेदवार ५६ सदस्यसभक समर्थन प्राप्त करै परैत ।
==पृष्ठभूमि==
==आयोजन==
===खर्च सीमा===
प्रदेशसभा निर्वाचनक लेल एक उम्मेदवार अधिकतम १५ लाख खर्च करैके सीमा निर्वाचन आयोग तोकने अछि । ई अन्तर्गत उम्मेदवार सवारीसाधन प्रयोग करैके लेल ३ लाख, प्रचारप्रसार सामग्रीक लेल ६० हजार, ढुवानीक लेल ४५ हजार, गोष्ठी तथा अन्तरक्रियाक लेल ४ लाख ८० हजार, अन्य प्रचार प्रसार/ छापा तथा विद्युतीय माध्यमक लेल ६० हजार, कार्यलय सञ्चालनक लेल ३५ लाख, प्रतिनिधि परिचालनक लेल १ लाख २० हजार तथा विविध खर्चक लेल ७३ हजार २ सय तोकने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेशमा उम्मेदवारले कति खर्च गर्न पाउँछन् ? |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171126064413/http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |archive-date=2017-11-26 |dead-url=yes }}</ref>
===निर्वाचन कार्यक्रम===
वि.सं. २०७४ भदौ १५ गते मन्त्रिपरिषद्क बैठक निर्वाचन आयोगसँ प्राप्त सुझावक आधारमे प्रदेशसभा आ प्रतिनिधि सभाक निर्वाचन २०७४ अगहन १० आ अगहन २१ गते दुई चरणमे निर्णय केने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news-details/79005 |title=प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचन अगहन १० आ २१ मे |website=annapurnapost.com |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-date=2017-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127023517/http://annapurnapost.com/news-details/79005 |dead-url=yes }}</ref>पहिल चरण अन्तर्गत ३२ हिमाली जिलामे निर्वाचन तहिना दोसर चरणमे ४५ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न करैके निर्णय आयोग करने अछि ।<ref>{{Cite web |url=https://corporatenepal.com/2017/10/45760 |title=प्रतिनिधि आ प्रदेश सभा सदस्यमे जम्मा ४१ जना महिला उम्मेदवार |date=2017-10-24 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |title=दोसर चरणक प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचनक ३ सय ८४ सिटक लेल ५ हजारक उम्मेदवारी |date=2017-11-03 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401231703/http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |archive-date=2023-04-01 |dead-url=yes }}</ref> प्रदेश नं. ३ कऽ १३ जिलासभ मध्ये पहिल चरणमे ६ जिला आ दोसर चरण अन्तर्गत ७ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न भेल अछि ।
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;"
|-
! rowspan="2" | क्षेत्र
! rowspan="2" | कुल निर्वाचन क्षेत्र
! colspan="9" | मतदान मिति आ निर्वाचन क्षेत्रसभक सङ्ख्या<ref name="mospi.gov.in">{{cite web|url= http://election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/electionphaseswebsite.pdf |title= निर्वाचन कार्यक्रम |format=pdf |date= १५ भदौ २०७४ |accessdate= २१ मङ्सिर २०७४}}</ref>
|-
| {{ubl|पहिल चरण|२०७४ अगहन १०}}
| {{ubl|दोसर चरण|२०७४ अगहन २१}}
|-
| style="text-align:left;"| [[नुवाकोट जिला|नुवाकोट]] || ४ || ४ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[रसुवा जिला|रसुवा]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[धादिङ जिला|धादिङ]] || ४ || ४ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[सिन्धुपाल्चोक जिला|सिन्धुपाल्चोक]] || ४ || ४ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[दोलखा जिला|दोलखा]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[रामेछाप जिला|रामेछाप]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[सिन्धुली जिला|सिन्धुली]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[मकवानपुर जिला|मकवानपुर]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[चितवन जिला|चितवन]] || ६ || - || ६
|-
| style="text-align:left;"| [[काभ्रेपलाञ्चोक जिला|काभ्रेपलाञ्चोक]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[काठमाडौं जिला|काठमाडौं]] || २० || - || २०
|-
| style="text-align:left;"| [[ललितपुर जिला|ललितपुर]] || ६ || - || ६
|-
| style="text-align:left;"| [[भक्तपुर जिला|भक्तपुर]] || ४ || - || ४
|-
! निर्वाचन क्षेत्र !! ६६ !! १८ !! ४८
|-
! सम्बन्धित चरण <br> समाप्त होएत धरि <br> कुल निर्वाचन क्षेत्र !! !! १६ !! ६६
|}
==निर्वाचन प्रणाली==
प्रदेश नं. ३ कऽ प्रदेश सभाक ११० सदस्यसभक चयन दुई तरिकासँग; ६६ सदस्यक चयन एकल-मतदान निर्वाचन क्षेत्रसँ पहिल मतदान करै आ बाँकी ४४ सदस्यक चयन एक प्रदेशव्यापी निर्वाचन क्षेत्रसँ बन्द सूचीक सामानुपातिक प्रतिनिधित्वद्वारा कएल जाएत ।<ref> [http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/np/np029en.pdf Article 84] Constitution of Nepal</ref> प्रत्येक मतदातासँ दुईटा विधिसभक लेल अलग अलगछु मतपत्र पाएत । सामानुपातिक तर्फ कोनो भी एक पार्टी वा निर्वाचन गठबन्धन एकटा सिट छुट्या समग्र वैध मतदानक ३% मत पावत व्यस्था केने अछि ।<ref>{{cite news|last1=Kafle|first1=Narayn|title=संसद् र प्रदेशको निर्वाचन विधेयक पारित|url=http://gorkhapatraonline.com/epaper/showimage?img=uploads/epaper/2017-09-05/d5dc862970aa8746d2409f4855e61ae7.jpg|accessdate=6 September 2017|work=Gorkhapatra|publisher=Gorkhapatra Sansthan|date=5 September 2017}}</ref>
==नतिजाहरू==
{|class="wikitable sortable"
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;vertical-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|राजनीतिक दल
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2" class="unsortable"|निर्वाचन चिन्ह
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|प्रत्यक्ष
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|सामानुपातिक
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|कूल<br>सिट
|-
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
|-
|-
| style="text-align:left;" |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]
| style="text-align:center;" |[[File:Nepalese Election Symbol Tree.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|style="text-align:center;"|[[File:CPN_UML_electoral_symbol_2074.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Election logo Maoist.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nepalese Election Symbol Pen.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
| style="text-align:center;" |[[Image:Rajapa.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|सङ्घीय समाजवादी फोरम]]
| style="text-align:center;" |
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]]
|style="text-align:center;"|[[Image:RPP Loktantrik Symbol.png|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[विवेकशील साझा पार्टी|विवेकशील साझा]]
|style="text-align:center;"|[[File:Bsp.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nwpeasantsparty.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
|style="text-align:center;"|[[Image:Rastriyajana.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
! colspan="2" |'''कूल'''|| || ||६६|| || ||४४||'''११०'''
|-
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपालक चुनावसभ]]
6u201w440a0g2y7cm2gs1q0hnrwzsmf
गण्डकी प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९
0
29356
282059
277436
2026-11-08T01:28:40Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282059
wikitext
text/x-wiki
{{current||-निर्वाचन|date=डिसेम्बर २०१७}}
{{Infobox election
| election_name = गण्डकी प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९<br>Gandki Province provincial election, 2022
| country = नेपाल
| type = parliamentary
| ongoing = yes
| previous_election =
| previous_year =
| next_election =
| next_year = २०२२
| seats_for_election = [[प्रदेश नं. ४ प्रदेशसभा|प्रदेश नं. ४ प्रदेश सभा]]क सम्पूर्ण ६० सिट<ref>{{Cite web |url=http://www.nagariknews.com/news/28942/ |title=प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्को आकार असन्तुलित |last=सुवेदी |first=ईश्वरी |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref> <br><small>बहुमतक लेल ३१ सिट<ref>{{Cite web |url=http://hamrakura.com/news-details/34687/design/ |title=यसरी बन्ने छ नेपालमा पहिलो पटक प्रदेश सरकार |website=http://hamrakura.com/ |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref></small>
| election_date =
| registered = १५,६८,८२९<ref>{{Cite web |url=http://ratopati.com/story/16752# |title=प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा चुनावः कुन जिल्लामा कति मतदाता ? (तथ्यांकसहित) |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref>
| turnout =
<!--UML-->
| image2 = CPN_(UML)_election_symbol_1.png
| leader2 = [[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]]
| party2 = नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
| leader_since2 =
| leaders_seat2 =
| seats2 =
| popular_vote2 =
| percentage2 =
| swing2 =
<!--Congress-->
| image1 =
| party1 = नेपाली काँग्रेस
| leader1 = [[प्रदीप पौडेल]]
| leader_since1 =
| leaders_seat1 =
| seats1 =
| popular_vote1 =
| percentage1 =
| swing1 =
| map_image =
| map_size =
| map_caption =
|title=[[प्रदेश नं. ४ को मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|before_election=
|before_party=
| posttitle =
|after_election=निर्णय बाँकी
|after_party=निर्णय बाँकी
}}
'''प्रदेश नं. ४ प्रदेशसभा निर्वाचन''' कऽ ६० सदस्य चयनक लेल दुई चरणमे २०७४ अगहन १० आ २०७४ अगहन २१ मे मतदान सम्पन्न भेल अछि ।<ref>{{cite web|title=Govt decides to hold provincial, parliamentary polls in two phases|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-decides-to-hold-provincial-parliamentary-elections-in-two-phases/|website=The Himalayan Times|publisher=International Media Network Nepal (Pvt) Ltd|accessdate=31 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=प्रतिनिधि सभा आ प्रदेश सभाक निर्वाचन|url=https://setopati.com/from-paper/80700|website=सेतोपाटी|accessdate=१६ भदौ २०७४}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ई प्रदेशक मुख्यमन्त्री बनैके लेल ई निर्वाचनमे उम्मेदवार ३१ सदस्यसभक समर्थन प्राप्त करैपरैत ।
==पृष्ठभूमि==
==आयोजन==
===खर्च सीमा===
प्रदेशसभा निर्वाचनक लेल एक उम्मेदवार अधिकतम १५ लाख खर्च करैके सीमा निर्वाचन आयोग तोकने अछि । ई अन्तर्गत उम्मेदवार सवारीसाधन प्रयोग करैके लेल ३ लाख, प्रचारप्रसार सामग्रीक लेल ६० हजार, ढुवानीक लेल ४५ हजार, गोष्ठी तथा अन्तरक्रियाक लेल ४ लाख ८० हजार, अन्य प्रचार प्रसार/ छापा तथा विद्युतीय माध्यमक लेल ६० हजार, कार्यलय सञ्चालनक लेल ३५ लाख, प्रतिनिधि परिचालनक लेल १ लाख २० हजार तथा विविध खर्चक लेल ७३ हजार २ सय तोकने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेशमा उम्मेदवारले कति खर्च गर्न पाउँछन् ? |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171126064413/http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |archive-date=2017-11-26 |dead-url=yes }}</ref>
===निर्वाचन कार्यक्रम===
वि.सं. २०७४ भदौ १५ गते मन्त्रिपरिषद्क बैठक निर्वाचन आयोगसँ प्राप्त सुझावक आधारमे प्रदेशसभा आ प्रतिनिधि सभाक निर्वाचन २०७४ अगहन १० आ अगह्न २१ गते हु दुई चरणमे निर्णय केने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news-details/79005 |title=प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचन अगहन १० आ २१ मे |website=annapurnapost.com |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-date=2017-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127023517/http://annapurnapost.com/news-details/79005 |dead-url=yes }}</ref>पहिल चरण अन्तर्गत ३२ हिमाली जिलामे निर्वाचन तहिना दोसर चरणमे ४५ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न करैके निर्णय आयोग केने अछि ।<ref>{{Cite web |url=https://corporatenepal.com/2017/10/45760 |title=प्रतिनिधि आ प्रदेश सभा सदस्यमा जम्मा ४१ गोटे महिला उम्मेदवार |date=2017-10-24 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |title=दोसर चरणक प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचनक ३ सय ८४ सिटक लेल ५ हजारक उम्मेदवारी |date=2017-11-03 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401231703/http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |archive-date=2023-04-01 |dead-url=yes }}</ref> प्रदेश नं. ४ कऽ ११ जिलासभ मध्ये पहिल चरणमे ६ जिला आ दोसर चरण अन्तर्गत ५ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न भेल अछि ।
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;"
|-
! rowspan="2" | क्षेत्र
! rowspan="2" | कुल निर्वाचन क्षेत्र
! colspan="9" | मतदान मिति आ निर्वाचन क्षेत्रसभक सङ्ख्या<ref name="mospi.gov.in">{{cite web|url= http://election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/electionphaseswebsite.pdf |title= निर्वाचन कार्यक्रम |format=pdf |date= १५ भदौ २०७४ |accessdate= २१ मङ्सिर २०७४}}</ref>
|-
| {{ubl|पहिल चरण|२०७४ अगहन १०}}
| {{ubl|दोसर चरण|२०७४ अगहन २१}}
|-
| style="text-align:left;"| [[मुस्ताङ जिला|मुस्ताङ]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[म्याग्दी जिला|म्याग्दी]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[बाग्लुङ जिला|बाग्लुङ]] || ४ || ४ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[मनाङ जिला|मनाङ]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[लमजुङ जिला|लमजुङ]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[गोरखा जिला|गोरखा]] || ४ || ४ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[नवलपरासी जिला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[तनहुँ जिला|तनहुँ]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[कास्की जिला|कास्की]] || ६ || - || ६
|-
| style="text-align:left;"| [[स्याङ्जा जिला|स्याङ्जा]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[पर्वत जिला|पर्वत]] || २ || - || २
|-
! निर्वाचन क्षेत्र !! ३६ !! १६ !! २०
|-
! सम्बन्धित चरण <br> समाप्त होएत धरि <br> कुल निर्वाचन क्षेत्र !! !! १६ !! ३६
|}
==निर्वाचन प्रणाली==
प्रदेश नं. ४ कऽ प्रदेश सभाक ६० सदस्यसभक चयन दुई तरिकासँ ; ३६ सदस्यक चयन एकल-मतदान निर्वाचन क्षेत्रसँ पहिल मतदान करै आ बाँकी २४ सदस्यक चयन एक प्रदेशव्यापी निर्वाचन क्षेत्रसँ बन्द सूचीक सामानुपातिक प्रतिनिधित्वद्वारा केने अछि ।<ref> [http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/np/np029en.pdf Article 84] Constitution of Nepal</ref> प्रत्येक मतदातासँ दुईटा विधिसभक लेल अलग अलग मतपत्र पाएत । सामानुपातिक तर्फ कोनो भी एक पार्टी वा निर्वाचन गठबन्धन एकटा सिट छुट्या समग्र वैध मतदानक ३% मत पावैके व्यस्था कएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|last1=Kafle|first1=Narayn|title=संसद् र प्रदेशको निर्वाचन विधेयक पारित|url=http://gorkhapatraonline.com/epaper/showimage?img=uploads/epaper/2017-09-05/d5dc862970aa8746d2409f4855e61ae7.jpg|accessdate=6 September 2017|work=Gorkhapatra|publisher=Gorkhapatra Sansthan|date=5 September 2017}}</ref>
==नतिजाहरू==
{|class="wikitable sortable"
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;vertical-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|राजनीतिक दल
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2" class="unsortable"|निर्वाचन चिन्ह
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|प्रत्यक्ष
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|सामानुपातिक
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|कूल<br>सिट
|-
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
|-
|-
| style="text-align:left;" |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]
| style="text-align:center;" |[[File:Nepalese Election Symbol Tree.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|style="text-align:center;"|[[File:CPN_UML_electoral_symbol_2074.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Election logo Maoist.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nepalese Election Symbol Pen.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
| style="text-align:center;" |[[Image:Rajapa.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|सङ्घीय समाजवादी फोरम]]
| style="text-align:center;" |
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]]
|style="text-align:center;"|[[Image:RPP Loktantrik Symbol.png|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[विवेकशील साझा पार्टी|विवेकशील साझा]]
|style="text-align:center;"|[[File:Bsp.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nwpeasantsparty.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
|style="text-align:center;"|[[Image:Rastriyajana.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
! colspan="2" |'''कूल'''|| || ||३६|| || ||२४||'''६०'''
|-
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपालक चुनावसभ]]
7qldla4x1ov9hy9hh8e1gs0dv8dxnfj
लुम्बिनी प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९
0
29357
282137
277478
2026-11-08T06:41:35Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282137
wikitext
text/x-wiki
{{current||-निर्वाचन|date=डिसेम्बर २०१७}}
{{Infobox election
| election_name = लुम्बिनी प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९<br>Lumbini Province provincial election, 2022
| country = नेपाल
| type = parliamentary
| ongoing = yes
| previous_election =
| previous_year =
| next_election =
| next_year = २०२७
| seats_for_election = [[प्रदेश नं. ५ प्रदेशसभा|प्रदेश नं. ५ प्रदेश सभा]]क सम्पूर्ण ८७ सिट<ref>{{Cite web |url=http://www.nagariknews.com/news/28942/ |title=प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्को आकार असन्तुलित |last=सुवेदी |first=ईश्वरी |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref> <br><small>बहुमतक लेल ४४ सिट<ref>{{Cite web |url=http://hamrakura.com/news-details/34687/design/ |title=यसरी बन्ने छ नेपालमा पहिलो पटक प्रदेश सरकार |website=http://hamrakura.com/ |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref></small>
| election_date =
| registered = २७,४०,८४८<ref>{{Cite web |url=http://ratopati.com/story/16752# |title=प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा चुनावः कुन जिल्लामा कति मतदाता ? (तथ्यांकसहित) |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref>
| turnout =
<!--Congress-->
| image1 =
| leader1 = [[वीरेन्द्र प्रसाद कनोडिया]]
| party1 = नेपाली काँग्रेस
| leader_since1 =
| leaders_seat1 =
| seats1 =
| popular_vote1 =
| percentage1 =
| swing1 =
<!--UML-->
| image2 = CPN_(UML)_election_symbol_1.png
| party2 = नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
| leader2 = [[शंकर पोखरेल]]
| leader_since2 =
| leaders_seat2 =
| seats2 =
| popular_vote2 =
| percentage2 =
| swing2 =
| map_image =
| map_size =
| map_caption =
|title=[[प्रदेश नं. ५ को मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|before_election=
|before_party=
| posttitle =
|after_election=निर्णय बाँकी
|after_party=निर्णय बाँकी
}}
'''प्रदेश नं. ५ प्रदेशसभा निर्वाचन''', [[प्रदेश नं. ५]]क ८७ सदस्य चयनक लेल दुई चरणमे २०७४ अगहन १० आ २०७४ अगहन २१ मे मतदान सम्पन्न भेल अछि ।<ref>{{cite web|title=Govt decides to hold provincial, parliamentary polls in two phases|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-decides-to-hold-provincial-parliamentary-elections-in-two-phases/|website=The Himalayan Times|publisher=International Media Network Nepal (Pvt) Ltd|accessdate=31 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=प्रतिनिधि सभा आ प्रदेश सभाको निर्वाचन|url=https://setopati.com/from-paper/80700|website=सेतोपाटी|accessdate=१६ भदौ २०७४}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ई प्रदेशक मुख्यमन्त्री बनैके लेल ई निर्वाचनमे उम्मेदवार ३१ सदस्यसभक समर्थन प्राप्त करै परैत ।
==पृष्ठभूमि==
==आयोजन==
===खर्च सीमा===
प्रदेशसभा निर्वाचनक लेल एक उम्मेदवार अधिकतम १५ लाख खर्च करैके सीमा निर्वाचन आयोग तोकने अछि। ई अन्तर्गत उम्मेदवार सवारीसाधन प्रयोग करैके लेल ३ लाख, प्रचारप्रसार सामग्रीक लेल ६० हजार, ढुवानीक लेल ४५ हजार, गोष्ठी तथा अन्तरक्रियाक लेल ४ लाख ८० हजार, अन्य प्रचार प्रसार/ छापा तथा विद्युतीय माध्यमक लेल ६० हजार, कार्यलय सञ्चालनक लेल ३५ लाख, प्रतिनिधि परिचालनक लेल १ लाख २० हजार तथा विविध खर्चक लेल ७३ हजार २ सय तोकने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेशमा उम्मेदवारले कति खर्च गर्न पाउँछन् ? |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171126064413/http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |archive-date=2017-11-26 |dead-url=yes }}</ref>
===निर्वाचन कार्यक्रम===
वि.सं. २०७४ भदौ १५ गते मन्त्रिपरिषद्क बैठक निर्वाचन आयोगसँ प्राप्त सुझावक आधारमे प्रदेशसभा आ प्रतिनिधि सभाक निर्वाचन २०७४ अगहन १० आ अगहन २१ गते दुई चरणमे करैके निर्णय केने अछि।<ref>{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news-details/79005 |title=प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचन अगहन १० आ २१ मा |website=annapurnapost.com |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-date=2017-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127023517/http://annapurnapost.com/news-details/79005 |dead-url=yes }}</ref>पहिल चरण अन्तर्गत ३२ हिमाली जिलामे निर्वाचन तहिना दोसर चरणमे ४५ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न करैके निर्णय आयोग केने अछि ।<ref>{{Cite web |url=https://corporatenepal.com/2017/10/45760 |title=प्रतिनिधि र प्रदेश सभा सदस्यमा जम्मा ४१ जना महिला उम्मेदवार |date=2017-10-24 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |title=दोस्रो चरणको प्रदेश र प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको ३ सय ८४ सिटका लागि झन्डै ५ हजारको उम्मेदवारी |date=2017-11-03 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401231703/http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |archive-date=2023-04-01 |dead-url=yes }}</ref> प्रदेश नं. ५ कऽ १२ जिलासभ मध्ये पहिल चरणमे २ जिला आ दोसर चरण अन्तर्गत १० जिलामे निर्वाचन सम्पन्न भेल अछि ।
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;"
|-
! rowspan="2" | क्षेत्र
! rowspan="2" | कुल निर्वाचन क्षेत्र
! colspan="9" | मतदान मिति आ निर्वाचन क्षेत्रसभक सङ्ख्या<ref name="mospi.gov.in">{{cite web|url= http://election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/electionphaseswebsite.pdf |title= निर्वाचन कार्यक्रम |format=pdf |date= १५ भदौ २०७४ |accessdate= २१ मङ्सिर २०७४}}</ref>
|-
| {{ubl|पहिल चरण|२०७४ अगहन १०}}
| {{ubl|दोसर चरण|२०७४ अगहन २१}}
|-
| style="text-align:left;"| [[रुकुम जिला|रुकुम (पूर्वी भाग)]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[रोल्पा जिला|रोल्पा]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[नवलपरासी जिला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[पाल्पा जिला|पाल्पा]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[अर्घाखाँची जिला|अर्घाखाँची]] || २ || - || २
|-
| style="text-align:left;"| [[गुल्मी जिला|गुल्मी]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[रुपन्देही जिला|रुपन्देही]] || १० || - || १०
|-
| style="text-align:left;"| [[कपिलवस्तु जिला|कपिलवस्तु]] || ६ || - || ६
|-
| style="text-align:left;"| [[दाङ जिला|दाङ]] || ६ || - || ६
|-
| style="text-align:left;"| [[प्युठान जिला|प्युठान]] || २ || - || २
|-
| style="text-align:left;"| [[बाँके जिला|बाँके]] || ६ || - || ६
|-
| style="text-align:left;"| [[बर्दिया जिला|बर्दिया]] || ४ || - || ४
|-
! निर्वाचन क्षेत्र !! ५२ !! ४ !! ४८
|-
! सम्बन्धित चरण <br> समाप्त होएत धरि <br> कुल निर्वाचन क्षेत्र !! !! ४ !! ५२
|}
==निर्वाचन प्रणाली==
प्रदेश नं. ५ कऽ प्रदेश सभाक ८७ सदस्यसभक चयन दुई तरिकासँ ; ५२ सदस्यक चयन एकल-मतदान निर्वाचन क्षेत्रसँ पहिल मतदान करै आ बाँकी ३५ सदस्यक चयन एक प्रदेशव्यापी निर्वाचन क्षेत्रसँग बन्द सूचीक सामानुपातिक प्रतिनिधित्वद्वारा कएल जाएत ।<ref> [http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/np/np029en.pdf Article 84] Constitution of Nepal</ref> प्रत्येक मतदाता दुईटा विधिसभक लेल अलग अलग मतपत्र पाएत । सामानुपातिक तर्फ कोनो भी एक पार्टी वा निर्वाचन गठबन्धन एकटा सिट छुट्या समग्र वैध मतदानक ३% मत पावैके व्यस्था कएल गेल अछि ।<ref>{{cite news|last1=Kafle|first1=Narayn|title=संसद् र प्रदेशको निर्वाचन विधेयक पारित|url=http://gorkhapatraonline.com/epaper/showimage?img=uploads/epaper/2017-09-05/d5dc862970aa8746d2409f4855e61ae7.jpg|accessdate=6 September 2017|work=Gorkhapatra|publisher=Gorkhapatra Sansthan|date=5 September 2017}}</ref>
==नतिजाहरू==
{|class="wikitable sortable"
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;vertical-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|राजनीतिक दल
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2" class="unsortable"|निर्वाचन चिन्ह
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|प्रत्यक्ष
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|सामानुपातिक
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|कूल<br>सिट
|-
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
|-
|-
| style="text-align:left;" |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]
| style="text-align:center;" |[[File:Nepalese Election Symbol Tree.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|style="text-align:center;"|[[File:CPN_UML_electoral_symbol_2074.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Election logo Maoist.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nepalese Election Symbol Pen.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
| style="text-align:center;" |[[Image:Rajapa.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|सङ्घीय समाजवादी फोरम]]
| style="text-align:center;" |
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]]
|style="text-align:center;"|[[Image:RPP Loktantrik Symbol.png|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[विवेकशील साझा पार्टी|विवेकशील साझा]]
|style="text-align:center;"|[[File:Bsp.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nwpeasantsparty.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
|style="text-align:center;"|[[Image:Rastriyajana.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
! colspan="2" |'''कूल'''|| || ||५२|| || ||३५||'''८७'''
|-
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपालक चुनावसभ]]
cfbqrrchbr2qhei10upgmzcaiiu7j4y
कर्णाली प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९
0
29358
282046
277408
2026-11-08T00:27:18Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282046
wikitext
text/x-wiki
{{current||-निर्वाचन|date=डिसेम्बर २०१७}}
{{Infobox election
| election_name = कर्णाली प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९<br>Karnali Province provincial election, 2022
| country = नेपाल
| type = parliamentary
| ongoing = yes
| previous_election =
| previous_year =
| next_election =
| next_year = २०२२
| seats_for_election = [[प्रदेश नं. ६ प्रदेशसभा|प्रदेश नं. ६ प्रदेश सभा]]क सम्पूर्ण ४० सिट<ref>{{Cite web |url=http://www.nagariknews.com/news/28942/ |title=प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्को आकार असन्तुलित |last=सुवेदी |first=ईश्वरी |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref> <br><small>बहुमतक लेल २१ सिट<ref>{{Cite web |url=http://hamrakura.com/news-details/34687/design/ |title=यसरी बन्ने छ नेपालमा पहिलो पटक प्रदेश सरकार |website=http://hamrakura.com/ |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref></small>
| election_date =
| registered = ८,४६,९३३<ref>{{Cite web |url=http://ratopati.com/story/16752# |title=प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा चुनावः कुन जिल्लामा कति मतदाता ? (तथ्यांकसहित) |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref>
| turnout =
<!--Congress-->
| image1 = Nepalese Election Symbol Tree.svg
| leader1 = [[जीवन बहादुर शाही]]
| party1 = नेपाली काँग्रेस
| leader_since1 =
| leaders_seat1 =
| seats1 =
| popular_vote1 =
| percentage1 =
| swing1 =
<!--UML-->
| image3 = CPN_(UML)_election_symbol_1.png
| party3 = नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
| leader3 = [[यम लाल कँडेल]]
| leader_since3 =
| leaders_seat3 =
| seats3 =
| popular_vote3 =
| percentage3 =
| swing3 =
| map_image =
| map_size =
| map_caption =
|title=[[प्रदेश नं. ६ को मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|before_election=
|before_party=
| posttitle =
|after_election=निर्णय बाँकी
|after_party=निर्णय बाँकी
}}
'''प्रदेश नं. ६ प्रदेशसभा निर्वाचन'''क ४० सदस्य चयनक लेल दुई चरणमे २०७४ अगहन १० आ २०७४ अगहन २१ मे मतदान सम्पन्न भेल अछि ।<ref>{{cite web|title=Govt decides to hold provincial, parliamentary polls in two phases|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-decides-to-hold-provincial-parliamentary-elections-in-two-phases/|website=The Himalayan Times|publisher=International Media Network Nepal (Pvt) Ltd|accessdate=31 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभाको निर्वाचन|url=https://setopati.com/from-paper/80700|website=सेतोपाटी|accessdate=१६ भदौ २०७४}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ई प्रदेशक मुख्यमन्त्री बनैके लेल ई निर्वाचनमे उम्मेदवार २१ सदस्यसभक समर्थन प्राप्त करै परत ।
==पृष्ठभूमि==
==आयोजन==
===खर्च सीमा===
प्रदेशसभा निर्वाचनक लेल एक उम्मेदवार अधिकतम १५ लाख खर्च करैके सीमा निर्वाचन आयोग तोकने अछि । ई अन्तर्गत उम्मेदवार सवारीसाधन प्रयोग करैके लेल ३ लाख, प्रचारप्रसार सामग्रीक लेल ६० हजार, ढुवानीक लेल ४५ हजार, गोष्ठी तथा अन्तरक्रियाक लेल ४ लाख ८० हजार, अन्य प्रचार प्रसार/ छापा तथा विद्युतीय माध्यमक लेल ६० हजार, कार्यलय सञ्चालनक लेल ३५ लाख, प्रतिनिधि परिचालनक लेल १ लाख २० हजार तथा विविध खर्चक लेल ७३ हजार २ सय तोकने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेशमा उम्मेदवारले कति खर्च गर्न पाउँछन् ? |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171126064413/http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |archive-date=2017-11-26 |dead-url=yes }}</ref>
===निर्वाचन कार्यक्रम===
वि.सं. २०७४ भदौ १५ गते मन्त्रिपरिषद्क बैठक निर्वाचन आयोगसँ प्राप्त सुझावक आधारमे प्रदेशसभा आ प्रतिनिधि सभाक निर्वाचन २०७४ अगहन १० आ अगहन २१ गते दुई चरणमे निर्णय केने अछि।<ref>{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news-details/79005 |title=प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचन अगहन १० आ २१ मा |website=annapurnapost.com |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-date=2017-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127023517/http://annapurnapost.com/news-details/79005 |dead-url=yes }}</ref>पहिल चरण अन्तर्गत ३२ हिमाली जिलामे निर्वाचन तहिना दोसर चरणमे ४५ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न करैके निर्णय आयोग केने अछि ।<ref>{{Cite web |url=https://corporatenepal.com/2017/10/45760 |title=प्रतिनिधि आ प्रदेश सभा सदस्यमे जम्मा ४१ जना महिला उम्मेदवार |date=2017-10-24 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |title=दोसर चरणक प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचनक ३ सय ८४ सिटक लेल ५ हजारक उम्मेदवारी |date=2017-11-03 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401231703/http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |archive-date=2023-04-01 |dead-url=yes }}</ref> प्रदेश नं. ६ कऽ १० जिलासभ मध्ये पहिल चरणमे ७ जिला आ दोसर चरण अन्तर्गत ३ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न भेल अछि ।
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;"
|-
! rowspan="2" | क्षेत्र
! rowspan="2" | कुल निर्वाचन क्षेत्र
! colspan="9" | मतदान मिति र निर्वाचन क्षेत्रहरूको सङ्ख्या<ref name="mospi.gov.in">{{cite web|url= http://election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/electionphaseswebsite.pdf |title= निर्वाचन कार्यक्रम |format=pdf |date= १५ भदौ २०७४ |accessdate= २१ मङ्सिर २०७४}}</ref>
|-
| {{ubl|पहिल चरण|२०७४ अगहन १०}}
| {{ubl|दोसर चरण|२०७४ अगहन २१}}
|-
| style="text-align:left;"| [[रुकुम जिला|रुकुम (पश्चिम भाग)]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[जाजरकोट जिला|जाजरकोट]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[हुम्ला जिला|हुम्ला]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[मुगु जिला|मुगु]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[जुम्ला जिला|जुम्ला]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[कालिकोट जिला|कालिकोट]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[डोल्पा जिला|डोल्पा]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[सल्यान जिला|सल्यान]] || २ || - || २
|-
| style="text-align:left;"| [[सुर्खेत जिला|सुर्खेत]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[दैलेख जिला|दैलेख]] || ४ || - || ४
|-
! निर्वाचन क्षेत्र !! २४ !! १४ !! १०
|-
! सम्बन्धित चरण <br> समाप्त होएत धरि <br> कुल निर्वाचन क्षेत्र !! !! १४ !! २४
|}
==निर्वाचन प्रणाली==
प्रदेश नं. ६ कऽ प्रदेश सभाक ४० सदस्यसभक चयन दुई तरिकासँ ; २४ सदस्यक चयन एकल-मतदान निर्वाचन क्षेत्रसँ पहिल मतदान करै आ बाँकी १६ सदस्यक चयन एक प्रदेशव्यापी निर्वाचन क्षेत्रसँ बन्द सूचीक सामानुपातिक प्रतिनिधित्वद्वारा केने अछि ।<ref> [http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/np/np029en.pdf Article 84] Constitution of Nepal</ref> प्रत्येक मतदाताके दुईटा विधिसभक लेल अलग अलग मतपत्रके व्यवस्था । सामानुपातिक तर्फ कोनो भी एक पार्टी वा निर्वाचन गठबन्धन एकटा सिट छुट्या समग्र वैध मतदानक ३% मत पावैके व्यस्था कएल अछि ।<ref>{{cite news|last1=Kafle|first1=Narayn|title=संसद् र प्रदेशको निर्वाचन विधेयक पारित|url=http://gorkhapatraonline.com/epaper/showimage?img=uploads/epaper/2017-09-05/d5dc862970aa8746d2409f4855e61ae7.jpg|accessdate=6 September 2017|work=Gorkhapatra|publisher=Gorkhapatra Sansthan|date=5 September 2017}}</ref>
==नतिजाहरू==
{|class="wikitable sortable"
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;vertical-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|राजनीतिक दल
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2" class="unsortable"|निर्वाचन चिन्ह
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|प्रत्यक्ष
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|सामानुपातिक
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|कूल<br>सिट
|-
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
|-
|-
| style="text-align:left;" |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]
| style="text-align:center;" |[[File:Nepalese Election Symbol Tree.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|style="text-align:center;"|[[File:CPN_UML_electoral_symbol_2074.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Election logo Maoist.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nepalese Election Symbol Pen.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
| style="text-align:center;" |[[Image:Rajapa.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|सङ्घीय समाजवादी फोरम]]
| style="text-align:center;" |
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]]
|style="text-align:center;"|[[Image:RPP Loktantrik Symbol.png|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[विवेकशील साझा पार्टी|विवेकशील साझा]]
|style="text-align:center;"|[[File:Bsp.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nwpeasantsparty.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
|style="text-align:center;"|[[Image:Rastriyajana.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
! colspan="2" |'''कूल'''|| || ||२४|| || ||१६||'''४०'''
|-
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपालक चुनावसभ]]
kkr8bfeagqhd9wtjl7yz2uqcx6q3yhy
सुदुरपश्चिम प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९
0
29359
282150
277490
2026-11-08T07:53:38Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282150
wikitext
text/x-wiki
{{current||-निर्वाचन|date=डिसेम्बर २०१७}}
{{Infobox election
| election_name = सुदूरपश्चिम प्रदेश प्रदेशसभा निर्वाचन, २०७९<br>Sudurpaschim Province provincial election, 2022
| country = नेपाल
| type = parliamentary
| ongoing = yes
| previous_election =
| previous_year =
| next_election =
| next_year = २०२७
| seats_for_election = [[प्रदेश नं. ७ प्रदेशसभा|प्रदेश नं. ७ प्रदेश सभा]]क सम्पूर्ण ५३ सिट<ref>{{Cite web |url=http://www.nagariknews.com/news/28942/ |title=प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्को आकार असन्तुलित |last=सुवेदी |first=ईश्वरी |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref> <br><small>बहुमतक लेल २७ सिट<ref>{{Cite web |url=http://hamrakura.com/news-details/34687/design/ |title=यसरी बन्ने छ नेपालमा पहिलो पटक प्रदेश सरकार |website=http://hamrakura.com/ |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref></small>
| election_date =
| registered = १४,३५,६७१<ref>{{Cite web |url=http://ratopati.com/story/16752# |title=प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा चुनावः कुन जिल्लामा कति मतदाता ? (तथ्यांकसहित) |language=नेपाली |accessdate=2017-12-11}}</ref>
| turnout =
<!--UML-->
| image2 = CPN_(UML)_election_symbol_1.png
| leader2 = [[कर्ण थापा]]
| party2 = नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
| leader_since2 =
| leaders_seat2 =
| seats2 =
| popular_vote2 =
| percentage2 =
| swing2 =
<!--Congress-->
| image1 = Nepalese Election Symbol Tree.svg
| party1 = नेपाली काँग्रेस
| leader1 = [[रण बहादुर रावल]]
| leader_since1 =
| leaders_seat1 =
| seats1 =
| popular_vote1 =
| percentage1 =
| swing1 =
| map_image =
| map_size =
| map_caption =
|title=[[प्रदेश नं. ७ को मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]
|before_election=
|before_party=
|posttitle =
|after_election=निर्णय बाँकी
|after_party=निर्णय बाँकी
}}
'''प्रदेश नं. ७ प्रदेशसभा निर्वाचन'''क ५३ सदस्य चयनक लेल दुई चरणमे २०७४ अगहन १० आ २०७४ अगहन २१ मे मतदान सम्पन्न भेल अछि ।<ref>{{cite web|title=Govt decides to hold provincial, parliamentary polls in two phases|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/govt-decides-to-hold-provincial-parliamentary-elections-in-two-phases/|website=The Himalayan Times|publisher=International Media Network Nepal (Pvt) Ltd|accessdate=31 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=प्रतिनिधि सभा आ प्रदेश सभाक निर्वाचन|url=https://setopati.com/from-paper/80700|website=सेतोपाटी|accessdate=१६ भदौ २०७४}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ई प्रदेशक मुख्यमन्त्री बनैके लेल ई निर्वाचनमे उम्मेदवार २७ सदस्यसभक समर्थन प्राप्त करै परैत अछि ।
==पृष्ठभूमि==
==आयोजन==
===खर्च सीमा===
प्रदेशसभा निर्वाचनक लेल एक उम्मेदवार अधिकतम १५ लाख खर्च करैके सीमा निर्वाचन आयोग तोकने अछि । ई अन्तर्गत उम्मेदवार सवारीसाधन प्रयोग करैके लेल ३ लाख, प्रचारप्रसार सामग्रीक लेल ६० हजार, ढुवानीक लेल ४५ हजार, गोष्ठी तथा अन्तरक्रियाक लेल ४ लाख ८० हजार, अन्य प्रचार प्रसार/ छापा तथा विद्युतीय माध्यमक लेल ६० हजार, कार्यलय सञ्चालनक लेल ३५ लाख, प्रतिनिधि परिचालनक लेल १ लाख २० हजार तथा विविध खर्चक लेल ७३ हजार २ सय तोकने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेशमा उम्मेदवारले कति खर्च गर्न पाउँछन् ? |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171126064413/http://www.dainiknepal.com/2017/10/270297.html |archive-date=2017-11-26 |dead-url=yes }}</ref>
===निर्वाचन कार्यक्रम===
वि.सं. २०७४ भदौ १५ गते मन्त्रिपरिषद्क बैठक निर्वाचन आयोगसँ प्राप्त सुझावक आधारमे प्रदेशसभा आ प्रतिनिधि सभाक निर्वाचन २०७४ अगहन १० आ अगहन २१ गते दुई चरणमे निर्णय केने अछि ।<ref>{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news-details/79005 |title=प्रदेश र प्रतिनिधि सभा निर्वाचन मंसिर १० र २१ मा |website=annapurnapost.com |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-date=2017-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127023517/http://annapurnapost.com/news-details/79005 |dead-url=yes }}</ref>पहिल चरण अन्तर्गत ३२ हिमाली जिलामे निर्वाचन तहिना दोसर चरणमे ४५ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न करैके निर्णय आयोग केने अछि।<ref>{{Cite web |url=https://corporatenepal.com/2017/10/45760 |title=प्रतिनिधि आ प्रदेश सभा सदस्यमे जम्मा ४१ गोटे महिला उम्मेदवार |date=2017-10-24 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |title=दोसर चरणक प्रदेश आ प्रतिनिधि सभा निर्वाचनक ३ सय ८४ सिटक लेल ५ हजारक उम्मेदवारी |date=2017-11-03 |language=नेपाली |accessdate=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401231703/http://arthakoarthanews.com/%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9A%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |archive-date=2023-04-01 |dead-url=yes }}</ref> प्रदेश नं. ७ कऽ ९ जिलासभ मध्ये पहिल चरणमे ४ जिला आ दोसर चरण अन्तर्गत ५ जिलामे निर्वाचन सम्पन्न भेल अछि ।
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="text-align: center;"
|-
! rowspan="2" | क्षेत्र
! rowspan="2" | कुल निर्वाचन क्षेत्र
! colspan="9" | मतदान मिति आ निर्वाचन क्षेत्रसभक सङ्ख्या<ref name="mospi.gov.in">{{cite web|url= http://election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/electionphaseswebsite.pdf |title= निर्वाचन कार्यक्रम |format=pdf |date= १५ भदौ २०७४ |accessdate= २१ मङ्सिर २०७४}}</ref>
|-
| {{ubl|पहिल चरण|२०७४ अगहन १०}}
| {{ubl|दोसर चरण|२०७४ अगहन २१}}
|-
| style="text-align:left;"| [[दार्चुला जिला|दार्चुला]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[बझाङ जिला|बझाङ]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[बाजुरा जिला|बाजुरा]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[बैतडी जिला|बैतडी]] || २ || २ || -
|-
| style="text-align:left;"| [[कैलाली जिला|कैलाली]] || १० || - || १०
|-
| style="text-align:left;"| [[कञ्चनपुर जिला|कञ्चनपुर]] || ६ || - || ६
|-
| style="text-align:left;"| [[डडेल्धुरा जिला|डडेल्धुरा]] || २ || - || २
|-
| style="text-align:left;"| [[अछाम जिला|अछाम]] || ४ || - || ४
|-
| style="text-align:left;"| [[डोटी जिला|डोटी]] || २ || - || २
|-
! निर्वाचन क्षेत्र !! ३२ !! ८ !! २४
|-
! सम्बन्धित चरण <br> समाप्त होएत धरि <br> कुल निर्वाचन क्षेत्र !! !! ८ !! ३२
|}
==निर्वाचन प्रणाली==
प्रदेश नं. ७ कऽ प्रदेश सभाक ५३ सदस्यसभक चयन दुई तरिकासँ ; ३२ सदस्यक चयन एकल-मतदान निर्वाचन क्षेत्रसँ पहिल मतदान करै आ बाँकी २१ सदस्यक चयन एक प्रदेशव्यापी निर्वाचन क्षेत्रसँ बन्द सूचीक सामानुपातिक प्रतिनिधित्वद्वारा कएल जाएत अछि ।<ref> [http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/np/np029en.pdf Article 84] Constitution of Nepal</ref> प्रत्येक मतदाता दुईटा विधिसभक लेल अलग अलग मतपत्रके व्यवस्था अछि। सामानुपातिक तर्फ कोनो भी एक पार्टी वा निर्वाचन गठबन्धनसँ एकटा सिट छुट्या समग्र वैध मतदानक ३% मत पावैके व्यस्था कएल गेल अछि।<ref>{{cite news|last1=Kafle|first1=Narayn|title=संसद् र प्रदेशको निर्वाचन विधेयक पारित|url=http://gorkhapatraonline.com/epaper/showimage?img=uploads/epaper/2017-09-05/d5dc862970aa8746d2409f4855e61ae7.jpg|accessdate=6 September 2017|work=Gorkhapatra|publisher=Gorkhapatra Sansthan|date=5 September 2017}}</ref>
==नतिजाहरू==
{|class="wikitable sortable"
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;vertical-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|राजनीतिक दल
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2" class="unsortable"|निर्वाचन चिन्ह
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|प्रत्यक्ष
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="3"|सामानुपातिक
!style="background-color:#E9E9E9;text-align:center;" colspan="1" rowspan="2"|कूल<br>सिट
|-
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
!मत
!class="unsortable"| %
!सिट
|-
|-
| style="text-align:left;" |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]
| style="text-align:center;" |[[File:Nepalese Election Symbol Tree.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|style="text-align:center;"|[[File:CPN_UML_electoral_symbol_2074.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Election logo Maoist.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nepalese Election Symbol Pen.jpg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
| style="text-align:center;" |[[Image:Rajapa.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
| style="text-align:left;" |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|सङ्घीय समाजवादी फोरम]]
| style="text-align:center;" |
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]]
|style="text-align:center;"|[[Image:RPP Loktantrik Symbol.png|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[विवेकशील साझा पार्टी|विवेकशील साझा]]
|style="text-align:center;"|[[File:Bsp.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]]
|style="text-align:center;"|[[File:Nwpeasantsparty.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
|style="text-align:left;|[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
|style="text-align:center;"|[[Image:Rastriyajana.svg|25px]]
| || || || || || ||
|-
! colspan="2" |'''कूल'''|| || ||३२|| || ||२१||'''५३'''
|-
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपालक चुनावसभ]]
lx74rv2jnjm8vw3dj3w8ew678kgykh1
रुबिना क्षेत्री
0
29697
282134
281474
2026-11-08T06:23:21Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282134
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox cricketer
| name = रुबिना क्षेत्री <br><small> Rubina Chhetri</small>
| image = Rubina Chhetri Nepali cricketer.jpg
| country = नेपाल
| fullname = रुबिना क्षेत्री
| nickname =
| birth_date = {{Birth date and age|१९९३|११|२६|df=yes}}
| birth_place = [[नेपाल]]
| heightft =
| heightinch =
| heightm =
| batting = दायाँ हात-बल्ला
| bowling =
| role =
| international = अछि
| T20Idebutdate =
| T20Idebutyear =
| T20Idebutagainst =
| T20Icap =
| lastT20Idate =
| lastT20Iyear =
| lastT20Iagainst =
}}
'''रुबिना क्षेत्री''' (जन्म नोभेम्बर २६, १९९३) नेपाली महिला क्रिकेटर अछि । रुबिना क्षेत्री [[नेपाल महिला राष्ट्रिय क्रिकेट टिम]] कि कप्तान अछि | ।<ref>{{Cite web |url=http://setopati.com/khel/55316/ |title=Archive copy |access-date=2018-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161020062048/http://setopati.com/khel/55316/ |archive-date=2016-10-20 |dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pahilopost.com/content/-24282.html |title=Archive copy |access-date=2018-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809144707/http://www.pahilopost.com/content/-24282.html |archive-date=2017-08-09 |dead-url=yes}}</ref><ref>http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/500726.html</ref> रुबिना दायाँ हातसे ब्याटिङ करति अछि आर दायाँ हाते बलिङ् करति अछि ।
==पारिवारिक जीवन==
रुबिना क्षेत्री [[काकरभिट्टा|काकरभिट्टा]], [[मेचीनगर नगरपालिका|मेचीनगर नगरपालिका]] कऽ [[List of districts of Nepal|जिला]] [[झापा जिला|झापा]], पूर्वी नेपालक छी । <ref name="tht 2009-07-05a">{{cite news |last1=Singh |first1=Rishi |title=Rubina creates cricket history |url=https://thehimalayantimes.com/news-archives/rubina-creates-cricket-history |access-date=27 April 2022 |work=[[The Himalayan Times]] |date=5 July 2009 |language=en}}</ref>
==खेल जीवन==
==एहो सभ देखी==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:नेपालक महिला क्रिकेट खेलाडीसभ]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:नेपालक क्रिकेट खेलाडीसभ]]
50qfcbser103a3f8g7zrl3f29bwbf6o
दुःशासन
0
29886
282086
265817
2026-11-08T03:18:13Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282086
wikitext
text/x-wiki
[[File:Draupadi s presented to a pachisi game.jpg|thumb|300px|द्युत क्रीड़ामे द्रौपदीक वस्त्र हरैत दु:शासन]]
'''दुःशासन''' या दुशासन प्रसिद्ध एवं प्राचीन [[हिन्दू]] [[महाकाव्य]] [[महाभारत]]क अनुसार [[कुरुवंश]]मे [[कौरव]] वंशक अन्तर्गत [[हस्तिनापुर]]क कार्यकारी राजा [[धृतराष्ट्र]] कऽ पुत्र छलाह। हिनका द्वारा जुवाके उपरान्त [[दुर्योधन]]क कहला पर [[द्रौपदी]]क चीर हरण कएने छल। ई दुर्योधनक १०० भाइसभसँ दुर्योधन सँ छोट छल।<ref>{{Cite web |url=http://www.bharatdiscovery.org/india/%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8#cite_note-0 |title=दुशासन |access-date=2018-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180108232443/http://www.bharatdiscovery.org/india/%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8#cite_note-0 |archive-date=2018-01-08 |dead-url=yes}}</ref>
== दुशासन वध ==
[[file:Bhima drinks blood.jpg|thumb|300px|भीम दु:शासन कऽ रक्त पान करैत काल।]]
दुशासनक वध [[भीम]] द्वारा [[कुरुक्षेत्र युद्ध|कुरुक्षेत्रके युद्ध]]क समय कएल गेल छल। भीम द्वारा अपन गद्दासँ दु:शासनक मस्तक फोड़ि देने छल । दुशासन हाथ उठाकऽ कहने छल कि देख ई हाँथ एहि हाथसँ हम भरल सभामे द्रौपदीके वस्त्र निकाल लियै, तब भीम द्वारा ओकर ओ हाथ उखाड़ि कऽ फेंक देलक आ दुशासनक छाती चीरिकऽ ओकर रक्त पान करए लागल। सभ भयभीत भऽ गेल ।<ref>{{Cite web |url=http://www.bharatdiscovery.org/india/%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8#cite_note-0 |title=दुशासन वध |access-date=2018-01-21 |archive-date=2018-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180108232443/http://www.bharatdiscovery.org/india/%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8#cite_note-0 |url-status=dead }}</ref>
== जापानी परम्परामे दु:शासन ==
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Wajangpop voorstellende Dursasana TMnr 809-165l.jpg|thumb|300px|वायान्ग नामक नाट्यगृहमे दु:शासन कऽ प्रदर्शन, जापान]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==एहो सभ देखी==
{{महाभारत}}
[[श्रेणी:महाभारतक पात्रसभ]]
secw1fgodn7psz11c8pcn4xd3nl762f
दिल्ली मेट्रो रेल
0
29956
282085
275308
2026-11-08T03:17:57Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282085
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Public transit
| name = दिल्ली मेट्रो<br />Delhi Metro
| image = Delhi Metro logo.svg
| imagesize = 80px
| image2 = Delhi underground metro station.jpg
| imagesize2 = 250px
| image3 = DelhiMetroYellowLine2.JPG
| imagesize3 = 250px
| locale = [[दिल्ली|दिल्ली, भारत]]
| transit_type = [[त्वरित यातायात]]
| began_operation = [[२४ दिसम्बर]], [[२००२]]
| system_length = {{km to mi|161}}<ref name="दिल्ली">{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/india/report_metro-enters-noida-set-to-change-travelling-habits-of-people_1310610|title=मेट्रो नोएडामे प्रवेश करैत अछि, लोग सभक यात्रा कऽ आदतसभमे परिवर्तन करबाक|publisher=Dnaindia.com}}</ref>
| lines = ६
| stations = १३५<ref name="दिल्ली"/>
| ridership = १६,००,००० प्रतिदिन<ref>{{Cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Delhi-Metro-chief-justifies-fare-hike/articleshow/5222856.cms |title=द टाईम्स ऑफ़ इन्डिया:दिल्ली मेट्रो अध्यक्ष किराया वृद्धि कऽ सही ठहराबैत अछि |access-date=2009-11-15 |archive-date=2009-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091115094251/http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Delhi-Metro-chief-justifies-fare-hike/articleshow/5222856.cms |dead-url=no }}</ref>
| track_gauge = १,६७६ मि.मि. (५ फी. ६ इं.) ([[ब्राड गेज]])
| operator = दिल्ली मेट्रो रेल कॉरपोरेशन लिमिटेड
}}
'''दिल्ली मेट्रो रेल''' [[भारत]]क राजधानी [[दिल्ली]] कऽ मेट्रो रेल परिवहन व्यवस्था छी जे '''[[दिल्ली मेट्रो रेल निगम लिमिटेड]]''' द्वारा सन्चालित अछि। एहिक शुभारम्भ [[२४ दिसम्बर]], [[२००२]] कऽ [[शहादरा]] [[तीस हजारी]] लाईन सँ भेल छल।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/it-all-started-15-xmas-days-ago/articleshow/62234532.cms|title=Delhi Metro: It all started 15 Xmas days ago}}</ref> एहि परिवहन व्यवस्थाकऽ अधिकतम गति ८०किमी/घन्टा (५०मील/घन्टा) राखल गेल अछि है आ ई हरेक स्टेशन पर लगभग २० [[सेकेन्ड]] धरि रुकैत अछि। ट्रेन सभक निर्माण [[दक्षिण कोरिया]]क कम्पनी रोटेम (''ROTEM'') द्वारा कएल गेल अछि। [[दिल्ली]]क [[दिल्ली परिवहन निगम|परिवहन व्यवस्था]]मे मेट्रो रेल एक महत्वपूर्ण कड़ीकऽ रूपमे अछि। एहीसँ पहिले यातायातक बढ़ बोझ सड़क पर छल। प्रारम्भिक अवस्थामे एहिक योजना छह (६) मार्ग दिस चलऽक छल जे दिल्लीके बहुतो हिस्सा कऽ जोड़ैत छल। ई प्रारम्भिक चरण [[२००६]] मे पूरा कएल गेल। बादमे एकर विस्तार [[राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र]] सँ सटल शहरसभ [[गाजियाबाद]], [[फरीदाबाद]], [[गुड़गाँव]] आर [[नोएडा]] धरि कएल गेल। एही [[दिल्ली परिवहन निगम|परिवहन व्यवस्था]]क सफलता सँ प्रभावित भऽ भारतक दोसर राज्यसभ जेनाकी [[उत्तर प्रदेश]]<ref>[http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_5522028.html मेरठ में मेट्रो की संभावना तलाशेगी डीएमआरसी]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}| [[५ जून]], [[२००९]]|[[याहू|याहू जागरण]])</ref><ref>[http://article.wn.com/view/WNATb38665a4b25652e141bcc2c8262437af/ गाजियाबाद आ लखनऊमे मेट्रो ट्रेन प्रोजेक्ट कऽ मन्जूरी]| वर्ल्ड न्यूज़| [[३ फरवरी]], [[२००९]])</ref><ref>[http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4_1_5207241.html गाजियाबाद आ लखनऊमे मेट्रो ट्रेन प्रोजेक्ट कऽ मन्जूरी]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}| [[याहू|याहू जागरण]]|[[३ फरवरी]], [[२००९]])</ref>, [[राजस्थान]]<ref>[http://thatshindi.oneindia.in/news/2009/06/05/jaipur-metro-feasibility-study-begins.html आब जयपुरमे सेहो मेट्रो ट्रेन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315163309/http://hindi.oneindia.com/news/2009/06/05/jaipur-metro-feasibility-study-begins.html |date=2016-03-15 }} [[५ जून]], [[२००९]]</ref><ref>[http://24dunia.com/hindi/topheadlines/showgroup/3968024/%E0%A4%85%E0%A4%AC-%E0%A4%9C%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%AD%E0%A5%80-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%A8.html मेट्रो जयपुर सर्वे शुरु]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, [[कर्नाटक]]<ref name="बीबीसी">[http://www.bbc.co.uk/hindi/regionalnews/story/2006/04/060407_metro_morecities.shtmlमुम्बई, हैदराबाद, बेङ्गलौरमे होएत मेट्रो] [[७ अप्रिल]], [[२००६]] [[बीबीसी]], [[हिन्दी]]</ref>, [[आन्ध्र प्रदेश]]<ref name="बीबीसी"/> एवं [[महाराष्ट्र]]<ref name="बीबीसी"/> मे सेहो एकरा चलाबऽक योजनासभ बनि रहल अछि। दिल्ली मेट्रो रेल व्यव्स्था अपन शुरुआती काल सँ ही [[अन्तर्राष्ट्रीय मानकीकरण सङ्गठन|ISO १४००१]] प्रमाण-पत्र अर्जित करऽमे सफल रहल अछि जे सुरक्षा आ [[वातावरण]]क दृष्टि सँ खुब महत्वपूर्ण अछि।
सेप्टेमबर २०११ मे [[संयुक्त राष्ट्र]] द्वारा "स्वच्छ विकास तन्त्र" योजनाक माध्यमसँ हरित गृह ग्याससभमे कमी लाबऽक लेल दिल्ली मेट्रोकऽ दुनियाक पहिल "कार्बन क्रेडिट" देलक जहिके अन्तर्गत एकरा सात साल धरिकऽ लेल ९५ लाख डलर मिलत।<ref>[ http://www.khaskhabar.com/delhi-metro-awarded-first-carbon-credit-by-un-092011265395212630.html विश्वक प्रथम यूएन कार्बन क्रेडिट दिल्ली मेट्रोकऽ], खासखबर [[२६ सेप्टेमबर]], [[२०११]]</ref>
{{TOC}}
{{-}}
== मेट्रो रेल मार्ग ==
[[file:Delhi-metro-map-hindi.jpg|thumbnail|250px|दिल्लीक भूमिगत रेलक मानचित्र। अहिमे स्थान सभक नाम हिन्दी (देवनागरी)मे देल गेल अछि।]]
[[file:DelhiMetroYellowLine.JPG|thumbnail|250px|येलो लाइन]]
[[file:DelhiMetroBlueLineMitsubishiRotem.JPG|thumbnail|250px|ब्लू लाइन]]
'''प्रथम चरण''' ई रेल व्यवस्थाक प्रमच रण (''फेज I'') मे मार्गक कुल लम्बाई लगभग ६५.११ किमी अछि जाहिमे १३ किमी भूमिगत एवं ५२ किलोमीटर एलीवेटेड मार्ग अछि।
'''द्वितीय चरण''' (''फेज II'')के अन्तर्गत समुचा मार्ग कऽ लम्बाई १२८ किमी होएत एवं एहिमे ७९ स्टेशन होएत , एही चरणके २०१० धरि पूरा करऽक लक्ष्य रहल छल।<ref>[http://www.hindu.com/2007/09/17/stories/2007091753860400.htm द हिन्दू: न्यू देल्ही न्यूज़, देल्ही मेट्रो कॉन्फ़िडेन्ट ऑफ मीटिंग डेडलाइन<!-- Bot generated title -->]</ref><ref name="दिल्ली मेट्रो मास्टरप्लान २०२१">दिल्ली मेट्रो मास्टरप्लान २०२१</ref>
'''तृतीय चरण''' (''फेज III'') (११२ किमी) एवं IV (१०८.५ किमी) लम्बाई कऽ बनाबऽक प्रस्ताव अछि जेकरा क्रमश: २०१५ एवं २०२० तक पूरा किये जाने की योजना है। इन चारों चरणो का निर्माण कार्य पूरा हो जाने के पश्चात दिल्ली मेट्रो के मार्ग की कुल लंबाई ४१३.८ किलोमीटर की हो जाएगी जो [[लंदन]] के मेट्रो रेल (४०८ किमी) से भी बडा बना देगी।<ref name="दिल्ली मेट्रो मास्टरप्लान २०२१"/><ref>विस्तारों का मानचित्र, डीएमआरसी [https://web.archive.org/web/20061211073124/http://www.delhimetrorail.com/commuters/images/metro_map_big.jpg देखें]</ref><ref>[[द टाइम्स अफ इन्डिया]]</ref><ref>[[डिस्कवरी चैनल]]: २४ आवर्स विद देल्ही मेट्रो</ref> दिल्लीक २०२१ मास्टर प्लानक अनुसार बादमे मेट्रो रेल दिल्लीके उपनगरसभ धरि लऽक जाएक सेहो योजना अछि।
=== वर्तमान मार्ग (फेज़-I) ===
जनवरी २०१८ धरिक स्थिति अनुसार जहिमे फेज तीनक एक्स्टेन्शन सेहो शामिल अछि:
{| class = "wikitable"
|-
!मार्ग का नाम||सङ्ख्या||स्टेशनसभक बीचके दूरी||लम्बाई (किमी)||स्टेशनसभक सङ्ख्या ||ट्रेन्सभक सङ्ख्या
|-
|<font color="#ff0000">●</font> '''[[रेड लाइन (दिल्ली मेट्रो)|रेड लाइन]]''' ||१|| [[दिलशाद गार्डन]] - [[रिठाला, दिल्ली|रिठाला]]||२५.०९||२१||३१ ट्रेन
|-
|<font color="#ffff33">●</font> '''[[येलो लाइन (दिल्ली मेट्रो)|येलो लाइन]]''' ||२|| [[समयपुर बादली]] - [[हुडा सिटी सेन्टर]] ||४९.००||३७ ||६० ट्रेन
|-
|<font color="#0099cc">●</font> '''[[ब्लू लाइन (दिल्ली मेट्रो)|ब्लू लाइन]]''' ||३|| [[नोएडा सिटी सेन्टर]] - [[द्वारका सैक्टर २१]] ||४९.९३||४४||७० ट्रेन
|-
|<font color="#0099cc">●</font> '''[[ब्लू लाइन (दिल्ली मेट्रो)|ब्लू लाइन]]''' ||४|| [[यमुना बैङ्क]] - वैशाली ||८.७४||७||७० ट्रेन
|-
|<font color="#008000">●</font> '''[[ग्रीन लाइन (दिल्ली मेट्रो)|ग्रीन लाइन]]''' ||५|| [[मुन्डका]] - [[इन्द्रलोक]] ||१५.१४||१४||१६ ट्रेन
|-
|<font color="#008000">●</font> '''[[ग्रीन लाइन (दिल्ली मेट्रो)|ग्रीन लाइन]]''' ||५|| [[अशोक पार्क मेन]] - [[कीर्ति नगर]] ||३.३२||२||१६ ट्रेन
|-
|<font color="#9932CC">●</font> '''[[बैङ्गनी लाइन (दिल्ली मेट्रो)|वायलेट लाइन]]''' ||६|| [[कश्मीरी गेट (दिल्ली मेट्रो)|कश्मीरी गेट]] - [[एस्कर्ट्स मुजेसर]] ||४०.३४||३२||४४ ट्रेन
|-
|<font color="#FFA500">●</font> '''[[एयरपोर्ट एक्सप्रेस लाइन (दिल्ली मेट्रो)|ओरेन्ज लाइन]]''' ||७|| [[नई दिल्ली (दिल्ली मेट्रो)|नई दिल्ली]] - [[द्वारका सैक्टर २१]] ||२२.७०||६||८ ट्रेन
|}
'''कुल लम्बाई = २०९ किमी'''<ref name="दिल्ली"/>
=== फेज II कऽ मार्ग ===
[[file:Rapid Transit Map of Delhi.jpg|right|300px|thumb|रङ्गीन मानचित्र]]
द्वितीय चरण (''फेज II'') के अन्तर्गत समुचा मार्गक लम्बाई १२८ किमी होएत एवं एहिमे ७९ स्टेशन होएत से एखन निर्माणाधीन अछि ।<ref name="दिल्ली मेट्रो मास्टरप्लान २०२१"/><ref>[http://www.hindu.com/2007/09/17/stories/2007091753860400.htm द हिन्दू: न्यू देल्ही न्यूज़, देल्ही मेट्रो कॉन्फ़िडेन्ट ऑफ मीटिंग डेडलाइन<!-- Bot generated title -->]</ref>
=== फेज III कऽ मार्ग===
ई फेज कऽ २०१५ मे पूरा होबऽ का लक्ष्य राखल गेल छल जहिमे बहुतो लाईनसभक विस्तार समावेश अछि :-
* 1. मुकुन्दपुर - [[आजादपुर, दिल्ली|आजादपुर]] - [[राजौरी गार्डन]] - [[एम्स]] - [[सराय काले खाँ]] = ३१ किमी
* 2. [[केन्द्रीय सचिवालय]] - [[मन्डी]] हाउस]] - [[दरियागन्ज]] - [[वेलकम, दिल्ली|वेल्कम]] - गोकुलपुरी - नवादा ([[गाजियाबाद]]) = १८ किमी
* 3. [[रिठाला]] - बरावला = ६ किमी
* 4. [[दिलशाद गार्डन]] - गाजियाबाद ISBT = ९.५ किमी
* 5. [[दिल्ली विमानक्षेत्र|एयरपोर्ट लिंक]] - सुशांत लोक ([[गुडगांव]]) = १६.५ किमी
* 6. मुन्डका - दिल्ली बार्डर - [[बहादुरगढ]] = ११ किमी
* 7. [[बदरपुर बॉर्डर|बदरपुर]] - वाईएमसीए चौक, [[फरीदाबाद]] = १४ किमी
* 8. सुशान्त लोक (गुडगांव) - टी जङ्क्सन सेक्टर ४७ एवं ४८, [[गुडगांव]] = ६.५ किमी
'''कुल लम्बाई = ११२ किमी'''<ref>{{Cite web |url=http://www.delhimetrorail.com/commuters/images/metro_map_big.jpg |title=डीएमआरसी मानचित्र |access-date=2006-12-11 |archive-date=2006-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211073124/http://www.delhimetrorail.com/commuters/images/metro_map_big.jpg |dead-url=no }}</ref>
=== फेज चारि (IV) ===
[[file:DelhiMetro.jpg|thumbnail|250px|दिल्ली मेट्रो - २००४]]
एकर पूरा होबऽक लक्ष्य २०२० धरि राखल गेल अछि। जहिमे निम्नाकित नव मार्ग या पुरान मार्गों सभक विस्तार होएत :-
* 1. [[सराय काले खां]] - [[आनन्द विहार]] - [[दिलशाद गार्डन]] - [[यमुना विहार]] - [[सोनिया विहार]] = २२ किमी
* 2. [[सराय काले खां]] - [[नेहरू प्लेस]] - [[पालम]] - रेवला खानपुर = २८ किमी
* 3. मुकुन्दपुर - जीटीके बाईपास - [[पीतमपुरा]] - [[पीरागढी]] - [[जनकपुरी]] - [[पालम]] = २० किमी
* 4. बरावला - मुन्डका - [[नजफगढ]] - [[द्वारका]] = २० किमी
* 5. गाजीपुर - [[नोएडा]] सेक्टर ६२ = ७ किमी
* 6. द्वारका सेक्टर २१ - छावला = ६ किमी
* 7. अजरौङ्दा - खेरी = ५.५ किमी
'''कुल लम्बाई = १०८.५ किमी'''<ref name="डीएमआरसी">{{Cite web |url=http://www.delhimetrorail.com/commuters/images/metro_map_big.jpg |title=डीएमआरसी |access-date=2006-12-11 |archive-date=2006-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211073124/http://www.delhimetrorail.com/commuters/images/metro_map_big.jpg |dead-url=no }}</ref>
'''कुल लम्बाई सम्पूर्ण चरण सभके मिलाकऽ = ४१३ किमी'''<ref name="डीएमआरसी"/>
==एहो सभ देखी==
* [[भारतीय रेल]]
* [[हैदराबाद मेट्रो रेल]]
* [[बेङ्गलौर मेट्रो]]
==बाह्य जडीसभ==
* [http://delhimetrorail.com/index-hindi-main.htm आधिकारिक जालस्थल]
* [https://www.youtube.com/watch?v=kiWfVu0izzw Magenta Line Kalkaji Noida]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
{{दिल्ली मेट्रोक लाइनसभ}}
{{भारतीय रेल}}
[[श्रेणी:दिल्ली मैट्रो]]
[[श्रेणी:भारतक यातायात सभ]]
qf2yftgwh01h90tf6kou6uda1ewct2j
इन्फोसिस
0
30051
282042
265850
2026-11-07T23:41:17Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282042
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
| name = Infosys Limited
| logo = [[File:Infosys logo.svg|200px|Infosys logo]]
| type = [[Public limited company|सार्वजनिक]]
| traded_as = {{Unbulleted list|{{BSE|500209}}|{{NSE|INFY}}|{{NYSE|INFY}}|[[BSE SENSEX|BSE SENSEX Constituent]]|[[CNX Nifty|CNX Nifty Constituent]]}}
| industry = [[IT service management|आइ टी सर्भिसेज]], [[Information technology consulting|आइ टी कन्सल्टिङ]]
| foundation = {{Start date and age|7 July 1981}}
| founder = {{Unbulleted list|[[एन.आर.नारायणा मुर्थी]]|[[नन्दन निलेकानी]]|[[एस. गोपालाकृष्णण]]|[[एस.डी. शिबुलाल]]|[[के. दिनेश]]|[[एन.एस. राघवण]]|अशोक अरोडा}}
| hq_location_city = [[Bangalore|Bengaluru, Karnataka]]
| hq_location_country = India
| area_served = विश्वव्यापी
| key_people = [[सालील एस. परेख]] ([[Chief Executive Officer|सी.ई.ओ.]] आ [[Managing Director|एम.डी.]])<ref>{{cite web|title=Infosys appoints Salil S. Parekh as CEO and Managing Director|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/infosys-appoints-salil-s-parekh-as-ceo-and-managing-director/articleshow/61892804.cms}}</ref><br>[[नन्दन निलेकानी]] ([[अध्यक्ष]])
| services = [[Information technology|आइ.टी.]], [[बिजनेस कन्सल्टीङ]] आ [[आउटसोर्सिङ्ग]] सर्भिसेज
| revenue = {{Increase}} {{USD|10.208 billion|link=yes}} (२०१७)<ref name="xbrlus_1" />
| operating_income = {{Increase}} {{USD|{{0|0}}2.520 billion}} (२०१७)<ref name="xbrlus_1" />
| net_income = {{Increase}} {{USD|{{0|0}}2.241 billion}} (२०१७)<ref name="xbrlus_1" />
| assets = {{Increase}} {{USD|12.854 billion}} (२०१७)<ref name="xbrlus_1" />
| equity = {{Increase}} {{USD|10.637 billion}} (२०१७)<ref name="xbrlus_1" />
| num_employees = 200,364 (March २०१७)<ref name="xbrlus_1" />
| divisions = {{Unbulleted list|[[इन्फोसिस बीपीएम]]|[[एजवर्स सिस्टम्स]]|[[इन्फोसिस कन्सल्टीङ]]}}
| footnotes = <ref name="xbrlus_1">{{Cite web|url=https://www.infosys.com/investors/reports-filings/quarterly-results/2016-२०१७/q4/Documents/IFRS-USD-press-release.pdf|title=Results for the Fourth Quarter and Year ended March 31, २०१७|publisher=Infosys Ltd|accessdate=२०१७-04-13}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=6-K>{{cite web|url=https://www.infosys.com/investors/financials/Pages/financials-ifrs.aspx|title=Infosys Financial Statements २०१७|publisher=Infosys Ltd|access-date=2019-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170904013319/https://www.infosys.com/investors/financials/Pages/financials-ifrs.aspx|archive-date=2017-09-04|dead-url=yes}}</ref>
| intl = yes
| homepage = {{URL|http://www.infosys.com/}}
}}
'''इन्फोसिस लिमिटेड''' ({{BSE|500209}}, {{NASDAQ|INFY}}) एक [[बहुराष्ट्रीय कम्पनी|बहुराष्ट्रीय]] [[सूचना प्रौद्योगिकी]] सेवा कम्पनी मुख्यालय छी जे [[बंगलोर|बेंगलुरु]], [[भारत]] मे स्थित अछि। ई एक भारतक सभसँ बडका आईटी कम्पनीसभ मे सँ एक छी जेकर साथमे ३० जून २००८ मे (सहायकसभ सहित) ९४,३७९ सँ अधिक पेशेवर अछि। एकर भारत मे ९ विकास केन्द्र अछि आ दुनियाभरमे ३० सँ अधिक कार्यालय अछि। [[वित्तीय वर्ष]]|वित्तीय वर्ष<!-- ]] ([[:en:fiscal year|fiscal year]]) --> [[२००७]]-[[२००८]] के लेल एकर वार्षिक राजस्व US$४ बिलियन सँ अधिक अछि, एकर बाजार पूञ्जी US$३० बिलियन सँ अधिक अछि।
== इतिहास ==
इन्फोसिस के स्थापना [[२ जुलाई]], [[१९८१]] मे [[पुणे]] मे [[एन आर नारायण मूर्ति]] के द्वारा कएल गेल। एकर साथ आओर छ अन्य लोग छल: [[नन्दन निलेकानी]], एनएसराघवन, [[क्रिस गोपालकृष्णन]], एस डी.शिबुलाल, के दिनेश आ अशोक अरोडा,<ref>{{cite web | title = The amazing Infosys story | publisher = Rediff.com | date = July 11, 2006 | url = http://specials.rediff.com/money/2006/jul/11sld2.htm | accessdate = 2006-10-30}}
</ref> राघवन के साथ आधिकारिक तौर पर कम्पनी के पहिल कर्मचारी मूर्ति अपन पत्नी [[सुधा मूर्ति]] ([[:en:Sudha Murthy|Sudha Murthy]]) सँ १०,००० आई एन आर लके कम्पनी के शुरुआत केलक। कम्पनी के शुरुआत उत्तर मध्य [[मुम्बई]] मे [[माटुङगा]] मे राघवन के घर मे "इन्फोसिस कन्सल्टेन्ट्स प्रा लि" के रूप मे भेल जे एक पञ्जीकृत कार्यालय छल।
[[२००१]] मे एकरा '''बिजनेस टुडे''' के द्वारा "[[बिजनेस टुडे|भारत के सर्वश्रेष्ठ नियोक्ता]] " के श्रेणी मे रखल गेल।<ref>{{cite web | author = R. Sukumar | authorlink = | title = India's Best Employers: The Top 5 | work = A BT-Hewitt study | publisher = Business Today | url = http://www.india-today.com/btoday/20010121/cover2.html | accessdate = 2006-10-10 | archive-date = 2006-07-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060701051112/http://www.india-today.com/btoday/20010121/cover2.html | dead-url = yes }}</ref> इन्फोसिस वर्ष २००३, २००४ आ २००५, के लेल ग्लोबल मेक (सर्वाधिक प्रशंसित ज्ञान एन्टरप्राइजेज) पुरस्कार जीतलक्। ई पुरस्कार जीतै वाला ई एकमात्र कम्पनी बनि गेल आ एकर लेल एकरा ग्लोबल हल अफ फ्रेम मे प्रोत्साहित कएल गेल।<ref>{{cite web | title = Infosys recognized as a Globally Most Admired Knowledge Enterprise for 2004 | work = A Teleos study | publisher = Infosys Media | url = http://www.infosys.com/media/MAKEGLOBAL_PressRelease_25Nov04.pdf | format = PDF | accessdate = 2004-12-01 | archive-date = 2005-05-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050504233727/http://www.infosys.com/media/MAKEGLOBAL_PressRelease_25Nov04.pdf | dead-url = yes }}</ref><ref><!--Translate this template and uncomment
{{cite web | title = Infosys in the Global Hall of Fame | url = http://www.infosys.com/media/press_releases/global-make-award-hall-of-fame.asp | access-date = 2018-02-08 | archive-date = 2006-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061016084855/http://www.infosys.com/media/press_releases/global-make-award-hall-of-fame.asp | dead-url = yes }}</ref>
== प्रमुख उद्योग ==
[[Image:BangaloreInfosys.jpg|right|thumb|250px|बंगलौर मे स्थित इन्फोसिसके मुख्यालय.]]
इन्फोसिस अपन औद्योगिक व्यापार इकाइसभ (IBU) के माध्यम सँ विभिन्न उद्योगसभक सेवासभ प्रदान करैत अछि, उदाहरणके लेल:
*बैंकिङग एवं पूञ्जी बाजार (बी सी एम)
*सञ्चार मीडिया आ मनोरञ्जन (सीएमई)
*एयरोस्पेस आ एविओनिक्स
*ऊर्जा, सुविधासभ आ सेवासभ (EUS)
*बीमा, हेल्थकेयर आ जीवन विज्ञान (IHL)
*विनिर्माण (MFG)
*खुदरा, उपभोक्ता उत्पाद सामान आ रसद (RETL)
*नए विकास इंजन (NGE)
*भारत बिजनेस ईकाई (इंडस्ट्रीज़)
ई सभके बाहेक, अनेकौं क्षैतिज व्यावसायिक इकाइसभ (HBUs) अछि।
*परामर्श
*एन्टरप्राइज समाधान (ई एस) (ESAP & ESX)
*बुनियादी प्रबन्धन सेवासभ (IMS)
*उत्पाद इन्जिनीयरिङ आ मान्यकरण सेवासभ (PEVS)
*सिस्टम एकीकरण (SI)
== वैश्विक कार्यालय ==
=== एशिया प्रशान्त ===
* भारत: [[बंगलोर|बेंगलुरु]], [[पुणे]], [[हैदराबाद]], [[चेन्नई]], [[भुवनेश्वर]], [[मैंगलूर|मेंगलोर]], [[मैसूर]], [[मोहाली]] ([[:en:Mohali|Mohali]]), [[तिरुअनन्तपुरम्|तिरुवनंतपुरम]], [[चण्डीगढ]], [[कोलकाता]] (प्रस्तास्वित आ अखन सुनिश्चित), [[विशाखापटनम]] ([[:en:Vishakapatnam|Vishakapatnam]]) (प्रस्तावित)<ref name="infosys-vizag">[http://www.indiacatalog.com/it_directory/vizag.html विशाखापटनम सूचना प्रौद्योगिकी]</ref>
* अस्ट्रेलिया: [[मेलबर्न]], [[सिडनी]]
* चीन: [[बेइजिंग|बेइजिंग]], [[शांगहाई]]<!--Translate this template and uncomment
{{see|Infosys China}}
-->
* हांगकांग: [[हांग कांग|हांगकांग]]
* जापान: [[टोक्यो]]
* मरीशस: [[मरिशस|मरीशस]]
* संयुक्त अरब अमीरात: [[शारजाह (शहर)|शारजाह]] ([[:en:Sharjah (city)|Sharjah]])
* फिलीपींस: [[Taguig City]] ([[:en:Taguig City|Taguig City]])
=== उत्तरी अमेरिका ===
* कनाडा: [[टोरन्टो]] ([[:en:Toronto|Toronto]])
* संयुक्त राज्य अमरीका: [[अटलांटा|अटलांटा (GA)]], [[Bellevue, वाशिङगटन|Bellevue (WA)]] ([[:en:Bellevue, Washington|Bellevue (WA)]]), [[Bridgewater, न्यु जर्सी|Bridgewater (NJ)]] ([[:en:Bridgewater, New Jersey|Bridgewater (NJ)]]), [[चारलोटे, उत्तरी केरोलिना|चारलोटे (NC)]] ([[:en:Charlotte, North Carolina|Charlotte (NC)]]), [[साउथ फील्ड, मिशिगन|साउथ फील्ड (MI)]] ([[:en:Southfield, Michigan|Southfield (MI)]]), [[फ्रेमोंट, कैलिफोर्निया|फ्रेमोंट (CA)]] ([[:en:Fremont, California|Fremont (CA)]]), [[ह्युस्टन|हौस्टन (TX)]], [[ग्लेसटोनबरी, कनेक्टिकट|ग्लेसटोनबरी (CT)]] ([[:en:Glastonbury, Connecticut|Glastonbury (CT)]]), [[लेक फॉरेस्ट, कैलिफोर्निया|लेक फॉरेस्ट (CA)]] ([[:en:Lake Forest, California|Lake Forest (CA)]]), [[Lisle, इलिनोय|Lisle (IL)]] ([[:en:Lisle, Illinois|Lisle (IL)]]), [[न्यूयॉर्क शहर|New York]], [[Phoenix, एरिजोना|Phoenix (AZ)]] ([[:en:Phoenix, Arizona|Phoenix (AZ)]]), [[प्लेनों, टेक्सास|Plano (TX)]] ([[:en:Plano, Texas|Plano (TX)]]), [[क्युन्सी, मेसाचुसेट्स|Quincy (MA)]] ([[:en:Quincy, Massachusetts|Quincy (MA)]]), [[रेसटोन, वर्जीनिया|Reston (VA)]] ([[:en:Reston, Virginia|Reston (VA)]])
* मैक्सिको: [[मॉन्टेरी]] ([[:en:Monterrey|Monterrey]])
=== यूरोप ===
* बेल्जियम: [[ब्रसेल्स]] ([[:en:Brussels|Brussels]])
* डेनमार्क: [[कोपेनहेगन]]
* फिनल्याण्ड: [[हेलसिङकी]] ([[:en:Helsinki|Helsinki]])
* फ्रान्स: [[पेरिस]]
* जर्मनी: [[फ्रैङकफर्ट|फ़्रैङकफर्ट]] ([[:en:Frankfurt|Frankfurt]]), [[स्टटगार्ट]] ([[:en:Stuttgart|Stuttgart]])
* इटली: [[मिलानो]]
* नर्वे: [[ओस्लो]]
* पोल्याण्ड: [[Łódź]] ([[:en:Łódź|Łódź]])
* नेदरल्याण्ड: [[Utrecht (नगर)|Utrecht]] ([[:en:Utrecht (city)|Utrecht]])
* स्पेन: [[म्याड्रिड]], [[Burgos]] ([[:en:Burgos|Burgos]])
* स्वीडन: [[स्टॉकहोम]]
* स्विजरल्याण्ड: [[ज्युरिख|Zürich]]
* ब्रिटेन: [[कैनरी वार्फ]] ([[:en:Canary Wharf|Canary Wharf]]), [[लंदन|लन्दन]]
==दिर्घा चित्र==
<gallery>
Image:Infosys.Electronic.City.Lunch.Time.JPG|इन्फोसिस बैंगलोर परिसर
Image:Infy.jpg|इन्फोसिस मैसूर परिसर
Image:Infy Pyramid 40.jpg|इलेक्ट्रोनिक्स सिटी परिसर मे पिरामिड के आकार के इमारत
Image:Infy Terminal Cycle.jpg|इन्फोसिस के भितर साइकिल चालन
Image:Infy Pune Canteen.jpg|एक "वर्षा के दिन" इन्फोसिस पुणे खाद्य कोर्ट
Image:Infosys Reflection.JPG|इन्फोसिस, पुणे डीसी, निर्माण के तहत ई सी सी SDB-4 पर प्रतिबिम्बित केनए अछि।
</gallery>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
{{प्रमुख भारतीय कम्पनीसभ}}
[[श्रेणी:विकिमिडियन्स सम्पादन सप्ताह अन्तर्गत निर्मित लेखसभ]]
[[श्रेणी:प्रमुख भारतीय कम्पनीसभ]]
82y4adig4eguw47o4yvvax65zr8uiqz
उत्तर कोरिया
0
30067
282043
280486
2026-11-07T23:48:46Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 5 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282043
wikitext
text/x-wiki
{{Featured article}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = {{nowrap|प्रजातान्त्रिक जनवादी गणतन्त्र कोरिया}}<br />{{lang|ko|조선민주주의인민공화국}}<br />{{lang|en|Democratic People's Republic of Korea}}
| common_name = उत्तर कोरिया
| image_flag = Flag of North Korea.svg
| image_coat = Coat of Arms of North Korea.svg
| symbol_type = प्रतीक
| national_anthem = {{unbulleted list|"[[:en:Aegukka|ऐगुक्का]]"|{{small|{{lang-ko|애국가}}, ''देशभक्ति गीत''}}
}}<center></center>
| image_map = Democratic People's Republic of Korea (orthographic projection).svg
| map_caption = उत्तर कोरियाद्वारा नियन्त्रित क्षेत्र गाढा हरियरमे; उत्तर कोरियाद्वारा दावी कएल गेल मुदा अनियन्त्रित क्षेत्र हलका हरियरमे
| capital = [[प्योङयाङ]]
| largest_city = राजधानी
| coordinates = {{Coord|39|2|N|125|45|E|type:city}}
| official_languages = [[कोरियाली भाषा|कोरियाली]]<ref name="Minahan2014">{{cite book|last=Minahan|first=James B.|title=Ethnic Groups of North, East, and Central Asia: An Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=oZCOAwAAQBAJ&pg=PA147|year=2014|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara|isbn=978-1-61069-018-8|page=147}}</ref>
| languages_type = [[आधिकारिक लिपि]]
| languages = [[चोहोन हुल]]<ref name="AltonChidley2013">{{cite book|last1=Alton|first1=David|last2=Chidley|first2=Rob|title=Building Bridges: Is There Hope for North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=eTWqpOOXI_QC&pg=PA89|year=2013|publisher=Lion Books|location=Oxford|isbn=978-0-7459-5598-8|page=89}}</ref>
| demonym = {{hlist |[[Demographics of North Korea|North Korean]] |[[Koreans|Korean]]}}
| government_type = [[जुचे]] [[समाजवादी गणतन्त्र]], [[एकल दल]] [[वामपन्थी राज्य]] (''[[de facto]]'')<!--Do not change without consensus. See Talk page and its archives.--><ref>{{cite book|title=Britannica Book of the Year 2014|chapter-url=https://books.google.com/books?id=LccRAwAAQBAJ&pg=PA642|year=2014|publisher=Encyclopedia Britannica, Inc.|location=London|isbn=978-1-62513-171-3|page=642|chapter=Korea, North}}</ref>
| leader_name1 = [[किम जोङ्ग उन]]<ref group="n" name="aaa"/>
| leader_name2 = [[किम योङ्ग नाम]]<ref group="n" name="bbb"/>
| leader_name3 = [[Choe Ryong-hae]]
| leader_name4 =
| leader_name5 =
| leader_title1 = {{nowrap|[[उत्तर कोरियाक नेतासभक सूची|सर्वोच्च नेता]]}}
| leader_title2 = {{nowrap|[[उत्तर कोरियाक सभामुखसभक सूची|सभाक<br/> मुख्य]]}}
| ethnic_groups =
| ethnic_groups_year =
| leader_title3 = [[कोरियन पिपल्स आर्मीक आम राजनीतिक ब्युरो|आर्मी जनरल राजनीतिक ब्युरो]]क निर्देशक
| leader_title4 =
| leader_title5 =
| legislature = सर्वोच्च आम सभा
| sovereignty_type = स्थापना
| established_event1 = प्रथम वंश
| established_date1 = इशा पूर्व १९४
| established_event2 = तीन राजवंश
| established_date2 = इशा पूर्व १८
| established_event3 = उत्तर-दक्षिण राजवंश
| established_date3 = ६९८
| established_event4 = एकल वंश
| established_date4 = ९१८
| established_event5 = जापानद्वारा शासन
| established_date5 = २९ अगस्त १९१०
| established_event6 = जापानद्वारा स्वतन्त्रता
| established_date6 = १५ अगस्त १९४५
| established_event7 = उत्तर कोरियाक प्रान्तीय लोक समितिक गठन
| established_date7 = ८ फरबरी १९४६
| established_event8 = प्रजगको
| established_date8 = ९ सितम्बर १९४८
| established_event9 = चिनियाँ हस्तान्तरण
| established_date9 = अक्टुबर १९५८
| established_event10 = जुचे प्रेरणा लागु
| established_date10 = २७ दिसम्बर १९७२
| established_event11 = वर्तमान संविधान
| established_date11 = २९ जुन २०१६
| area_km2 = 120,540
| area_sq_mi = 46,528
| area_rank = ९७हम<!--Demographic Yearbook--><!-- Area rank should match List of countries and dependencies by area -->
| area_footnote = <ref name="unstats08">{{Cite journal|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf#page=5|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|publisher=United Nations Statistics Division|year=2012|accessdate=29 November 2014|page=5}}</ref>
| percent_water = ४.८७
| population_estimate_year = {{UN_Population|Year}}
| population_estimate = {{UN_Population|Dem. People's Republic of Korea}}{{UN_Population|ref}}
| population_estimate_rank = ४८हम
| population_census_year = २००८
| population_census = 24052231<ref>{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/Final%20national%20census%20report.pdf#20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100331091148/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/Final%20national%20census%20report.pdf |archive-date=31 March 2010 |page=14 |title=DPR Korea 2008 Population Census National Report |year=2009 |publisher=DPRK Central Bureau of Statistics |accessdate=19 February 2011 |location=Pyongyang |deadurl=yes |df= }}</ref>
| population_density_km2 = 198.3
| population_density_sq_mi = 513.8
| population_density_rank = ६३हम
| GDP_PPP = $४० विलयन<ref name="CIAGDP(PPP)">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2001.html#kn |title=GDP (PPP) Field listing |publisher=[[CIA World Factbook]] |accessdate=31 May 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140625150555/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2001.html |archivedate=25 June 2014 }}</ref>
| GDP_PPP_year = २०१४
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = $१,८००<ref name="CIAGDP(PPP)Capita">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2004.html#kn |title=GDP (PPP) per capita Field listing |publisher=[[CIA World Factbook]] |accessdate=31 May 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140625151025/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2004.html |archivedate=25 June 2014 }}</ref>
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = $२५ बिलियन<ref name="unsd">{{cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/snaama/selbasicFast.asp |title=National Accounts Main Aggregate Database |publisher=[[United Nations Statistics Division]] |date=December 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205025204/http://unstats.un.org/unsd/snaama/selbasicFast.asp |archivedate=5 February 2016 }}</ref><ref name="nkeconwatch.com">{{cite web|url=http://www.nkeconwatch.com/category/statistics/gdp-statistics/ |title=Archived copy |accessdate=2017-02-09 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170108045819/http://www.nkeconwatch.com/category/statistics/gdp-statistics/ |archivedate=8 January 2017 }} Hyundai Research Institute (South Korea)</ref>
| GDP_nominal_year = २०१५
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_per_capita = $१,०००<ref name="nkeconwatch.com"/>
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| currency = [[उत्तर कोरियाली वोन]] (₩)
| currency_code = KPW
| time_zone = [[प्योङयाङ समय]]<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/2015/08/07/northkorea-time-idINKCN0QC04C20150807 |title=Turning back the clock – North Korea creates Pyongyang Standard Time |agency=Reuters |date=6 August 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016015037/http://www.reuters.com/article/2015/08/07/northkorea-time-idINKCN0QC04C20150807 |archivedate=16 October 2015 }}</ref>
| utc_offset = +८:३०
| utc_offset_DST =
| DST_note =
| time_zone_DST =
| antipodes =
| date_format = {{unbulleted list |yy, yyyy년 mm월 dd일 |yy, yyyy/mm/dd {{resize|75%|([[जुचे क्यालेन्डर|सन्–१९११]]{{\}}[[एन्नो डोमिनी|सन्]])}}}}
| drives_on = दहिना
| calling_code = +८५०<ref name="CIATelephone">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2124.html#kn |title=Telephone System Field Listing |publisher=CIA The World Factbook |accessdate=17 June 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140625143457/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2124.html |archivedate=25 June 2014 }}</ref>
| iso3166code =
| area_magnitude = 1 E11
| cctld = [[:en:.kp|.kp]]<ref name="Hersher2016">{{cite news|last1=Hersher |first1=Rebecca |title=North Korea Accidentally Reveals It Only Has 28 Websites |url=http://www.npr.org/sections/thetwo-way/2016/09/21/494902997/north-korea-accidentally-reveals-it-only-has-28-websites |accessdate=22 September 2016 |agency=NPR |date=21 September 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160922004655/http://www.npr.org/sections/thetwo-way/2016/09/21/494902997/north-korea-accidentally-reveals-it-only-has-28-websites |archivedate=22 September 2016 }}</ref>
}}
'''उत्तर कोरिया,''' आधिकारिक रूपसँ '''प्रजातान्त्रिक जनवादी गणतन्त्र कोरिया''' (हङ्गुल: 조선 민주주의 인민 공화국, हाञ्जा:朝鲜民主主义人民共和国) पूर्वी एसियामे कोरिया प्रायद्वीपक उत्तरमे बसल एक देश छी । देशक राजधानी आ सभसँ पैग शहर [[प्योङयाङ]] छी । कोरिया प्रायद्वीपक ३८अम समानान्तर पर बनाएल गेल [[कोरियाली सैन्यविहीन क्षेत्र]] उत्तर कोरिया आ [[दक्षिण कोरिया]]क बीच विभाजन रेखाक रूपमे काज करैत अछि । अमनोक नदी आ तुमेन नदी उत्तर कोरिया आ [[जनबादी गणतन्त्र चीन|चीन]]क बीच सीमाक निर्धारण करैत अछि, ओतय अती उत्तर-पूर्वी छोर पर तुमेन नदीक एक शाखा [[रूस]]क साथ सीमा बनबैत अछि ।
सन् १९१० मे, [[कोरिया साम्राज्य]] पर [[जापान]]द्वारा कब्जा करि लेल गेल छल । सन् १९४५ मे [[द्वितीय विश्वयुद्ध]]क अन्तमे जापानी आत्मसमर्पणक बाद, कोरियाकें [[संयुक्त राज्य]] आ [[सोभियत सङ्घ]]द्वारा दुई क्षेत्रसभमे विभाजित करि देल गेल, जतय एकर उत्तरी क्षेत्र पर सोभियत सङ्घ तथा दक्षिण क्षेत्र पर [[अमेरिका]]द्वारा कब्जा करि लेल गेल । एकर [[कोरियाली पुनर्मिलन|एकीकरण]] पर बातचीत विफल रहल, आ सन् १९४८ मे, दुनू क्षेत्रसभ पर अगल-बगल देश आ सरकार: उत्तरमे समाजवादी प्रजातान्त्रिक जनवादी कोरिया, आ दक्षिणमे पूंजीवादी गणतन्त्र कोरिया बनि गेल । दुनू देशक बीच एक [[कोरियाली युद्ध|युद्ध (१९५०-१९५३)]] सेहो भऽ गेल अछि । [[कोरियाली युद्धविधि समझौता]]सँ युद्धविराम तँ भेल, मुदा दुनू देशक बीच शान्ति समझौता पर हस्ताक्षर नै कएल गेल ।<ref>{{cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,528320,00.html|title=गुरिल्ला वार क्षमताओं को बढ़ाता नार्थ कोरिया :यू.एस|agency=Associated Press|date=23 June 2009|publisher=FOX News Network, LLC|accessdate=4 July 2009|archive-date=27 June 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090627213353/http://www.foxnews.com/story/0%2C2933%2C528320%2C00.html|dead-url=yes}}</ref>
उत्तर कोरिया आधिकारिक तौर पर अपना आपकें आत्मनिर्भर [[समाजवाद|समाजवादी राज्य]]क रूपमे दर्शावैत अछि ।<ref>{{cite book|postscript= Amended and supplemented on 1 April, Juche 102 (2013), at the Seventh Session of the Twelfth Supreme People's Assembly. |title=Socialist Constitution of the Democratic People's Republic of Korea |url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?4+4047#.pdf |year=2014 |publisher=Foreign Languages Publishing House |location=Pyongyang |isbn=978-9946-0-1099-1 |page=1 |chapter=Preamble}}</ref> आ औपचारिक रूपसँ चुनाव सेहो कएल जाइत अछि । ओना तँ आलोचक एकरा [[तानाशाही|अधिनायकवादी तानाशाही]]कें रूप मानैत अछि, किया की एहि ठामक सत्ता पर किम इल-सुङ आ हुनकर परिवारक लोकसभक अधिपत्य अछि । बहुतेक अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठनसभक अनुसार उत्तर कोरियामे मानवाधिकार उल्लङ्घनक समकालीन दुनियामे कोनो समानान्तर नै अछि ।<ref>{{citation|title=Report of the Commission of Inquiry on Human Rights in the Democratic People's Republic of Korea, Chapter VII. Conclusions and recommendations|work=United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights|date=17 February 2014|url=http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoIDPRK/Report/A.HRC.25.CRP.1_ENG.doc|accessdate= 1 November 2014|page=346}}</ref><ref>{{cite web|title=Issues North Korea|work= Amnesty International UK|url=http://www.amnesty.org.uk/issues/North-Korea|accessdate= 1 November 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=World Report 2014: North Korea|work= [[Human Rights Watch]]|url=https://www.hrw.org/world-report/2014/country-chapters/north-korea|accessdate= 1 November 2014}}</ref> सत्तारूढ़ परिवारक सदस्यसभक नेतृत्वमे कोरियाक श्रमिक पार्टी (डब्लुपिके), देशक सत्ता नियन्त्रित अछि आ दुनू देशक पुनर्मिलनक लेल डेमोक्रेटिक फ्रन्टक नेतृत्व करैत अछि जहिमे सम्पूर्ण राजनीतिक अधिकारीसभक सदस्य होनाए आवश्यकता होइत अछि ।<ref name="parlunion5">{{cite web|title=The Parliamentary System of the Democratic People's Republic of Korea | publisher= Association of Secretaries General of Parliaments (ASGP) of the [[Inter-Parliamentary Union]] | work=Constitutional and Parliamentary Information | url=http://www.asgp.info/Resources/Data/Documents/CJOZSZTEPVVOCWJVUPPZVWPAPUOFGF.pdf |format=PDF| accessdate=1 October 2010 |page=5|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303054935/http://www.asgp.info/Resources/Data/Documents/CJOZSZTEPVVOCWJVUPPZVWPAPUOFGF.pdf|archivedate=3 March 2012}}</ref>
राष्ट्रिय आत्मनिर्भरताक विचारधारा [[जुचे]], सन् १९७२ मे [[मार्क्सवादी-लेनिनवादी]]क रचनात्मक प्रयोगक रूपमे संविधानमे पेश कएल गेल छल । राज्यक उद्यमशील आ [[सामूहिक कृषि]]क माध्यमसँ कृषि उत्पादन पर राज्यकें स्वामित्व रहैत अछि । स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा, आवास आ खाद्य उत्पादन जका अधिकांश मूल सेवासभ अनुवृत्ति होइत अछि या राज्य-वित्त पोषित होइत अछि । सन् १९९४ सँ सन् १९९८ धरि, उत्तर कोरियामे अकाल पड़ल छल, जकर परिणामस्वरूप ०.२४ सँ ३.५ मिलियन लोकसभक मौत भेल आ आबो खाद्य उत्पादनमे सङ्घर्ष करि रहल अछि ।<ref name="Pajamas Media">{{cite web |url=http://www.thenational.ae/featured-content/latest/un-north-koreas-policies-cause-the-nations-food-shortages |title=UN: North Korea's policies cause the nation's food shortages |publisher=Pajamas Media |date=23 October 2009 |accessdate=22 October 2011 |archive-date=21 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120421075039/http://www.thenational.ae/featured-content/latest/un-north-koreas-policies-cause-the-nations-food-shortages |dead-url=yes}}</ref> उत्तर कोरिया '''सोङ्गुन''' या '''सैन्य-प्रथम''' नीतिकें पालन करैत अछि ।<ref>H. Hodge (2003). [http://www.carlisle.army.mil/USAWC/Parameters/Articles/03spring/hodge.htm "North Korea’s Military Strategy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224223043/http://www.carlisle.army.mil/usawc/parameters/Articles/03spring/hodge.htm |date=2013-02-24 }} {{Cite web |url=http://www.carlisle.army.mil/usawc/parameters/Articles/03spring/hodge.htm |title=Archive copy |access-date=2026-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130224223043/http://www.carlisle.army.mil/usawc/parameters/Articles/03spring/hodge.htm |archive-date=2013-02-24 |dead-url=yes}}, ''Parameters'', U.S. Army War College Quarterly.</ref> १.२१ मिलियन रहल एकर सक्रिय सेना [[चीन]], [[अमेरिका]] आ [[भारत]]क बाद दुनियामे चारिम सभसँ पैग सेना अछि ।<ref name="bgn">{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2792.htm |title=पृष्ठभूमि नोट: उत्तर कोरिया |accessdate=1 August 2007 |author=Bureau of East Asian and Pacific Affairs |date=April 2007 |work=[[United States Department of State]] |authorlink=Bureau of East Asian and Pacific Affairs}}</ref> उत्तर कोरिया एक [[परमाणु हथियार]] सम्पन्न देश छी ।<ref name="economist-armied">{{cite news | url = http://www.economist.com/blogs/dailychart/2011/07/armed-forces | title = सशस्त्र बलों: पूरी तरह से सशस्त्र सेना | work = [[The Economist]] | date = 19 July 2011 | accessdate = 28 July 2011}}</ref><ref>{{cite book | url = http://csis.org/files/publication/110712_Cordesman_KoreaMilBalance_WEB.pdf | title = कोरियाई सैन्य बैलेंस | author = Anthony H. Cordesman | publisher = Center for Strategic & International Studies | date = 21 July 2011 | isbn = 978-0-89206-632-2 | accessdate = 28 July 2011 | page = 156 | quote = The DPRK has [[Nuclear weapon design|implosion fission]] weapons. | archivedate = 11 October 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20111011185007/http://csis.org/files/publication/110712_Cordesman_KoreaMilBalance_WEB.pdf }}</ref> उत्तर कोरिया अपना आपकें एक नास्तिक देश मानैत अछि एतय कोनो आधिकारिक धर्म नै अछि संगे सार्वजनिक रूपसँ धर्मकें नै मानल जाइत अछि ।
== इतिहास ==
===जापानी आधिपत्य (१९१०-१९४५)===
सन् १९०५ मे रुसो-जापान युद्धक बाद [[जापान]]द्वारा कब्जा कएल जाए सँ पहिने प्रायद्वीप पर कोरियाली साम्राज्यक शासन व्यवस्था छल । सन् १९४५ मे [[द्वितीय विश्वयुद्ध]]क समाप्ति पश्चात ई [[सोभियत सङ्घ]] आ [[अमेरिका]]क नियन्त्रित क्षेत्रसभमे बांटि देल गेल । उत्तर कोरियाद्वारा [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]क पर्यवेक्षणमे सन् १९४८ मे दक्षिणमे भेल चुनावमे भाग नै लेवाक निर्णय केलक, जकर परिणामस्वरूप दुनू नियन्त्रित क्षेत्रसभमे अलग कोरियाली सरकारसभकें गठन भेल । उत्तर आ [[दक्षिण कोरिया]] दुनू पूरे प्रायद्वीप पर सम्प्रभुताकें दावा केलक, जकर परिणति सन् १९५० मे [[कोरियाली युद्ध]]क रूपमे भेल । सन् १९५३ मे भेल युद्धविरामक बाद युद्ध तँ अन्त भऽ गेल, मुदा दुनू देश अखनो आधिकारिक रूपसँ युद्धरत अछि, कियाकी शान्ति सन्धि पर कहियो हस्ताक्षर नै कएल गेल । दुनू देशसभकें सन् १९९१ मे संयुक्त राष्ट्रमे स्वीकार किएल गेल । २६ मई २००९ मे उत्तर कोरियाद्वारा एकतरफा युद्धविराम वापिस लऽ लेल गेल ।
===सोभियत आधिपत्य आ कोरियाक विभाजन (१९४५-१९५०)===
सन् १९४५ मे जखन [[द्वितीय विश्वयुद्ध]] समाप्त भेल तँ, कोरियाली प्रायद्वीपकें [[३८ समानान्तर रेखा]]सँ दुनू क्षेत्रसभमे विभाजित करि देल गेल, जकर उत्तरी क्षेत्रमे [[सोभियत सङ्घ]] आ दक्षिणी भाग पर [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]क कब्जा भेल । विभाजन रेखा हेतु दुई अमेरिकी अधिकारी, डिन रस्क आ चार्ल्स बोनेस्टेलकें काम सौंपल गेल, ओ दुनू देशकें लगभग आधा-आधा भागमे विभाजित केलक मुदा राजधानी [[सियोल]]कें अमेरिकी नियन्त्रणक तहत राखने छल ।<ref>{{Cite book|title=The Two Koreas: A Contemporary History|url=https://archive.org/details/twokoreascontemp0000ober_x9n8|last2=Carlin|first2=Robert|publisher=Basic Books|year=2014|isbn=9780465031238|page=[https://archive.org/details/twokoreascontemp0000ober_x9n8/page/5 5]|last1=Oberdorfer|first1=Don}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=WJtMGXyGlUEC|title=A History of Korea: From Antiquity to the Present|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=9780742567177|publication-date=2010|page=306|last1=Seth|first1=Michael J.|accessdate=16 November 2015}}</ref> ओ अवस्थाक बादो, विभाजन तुरन्त [[सोभियत सङ्घ]]द्वारा स्वीकार करि लेल गेल । सोभियत जनरल तेरेन्ति शैतकोभद्वारा सन् १९४५ मे सोभियत नागरिक प्राधिकरणक स्थापनाक सिफारिश केलक, आ उत्तर कोरियाक लेल फरबरी सन् १९४६ मे स्थापित अस्थायी पिपल्स समितिकें अध्यक्षक रूपमे [[किम इल-सुङ]]क समर्थन केलक । अस्थायी सरकारक समयमे, शैतकोभक मुख्य उपलब्धि, व्यापक भूमि सुधार कार्यक्रम रहल जे उत्तरी कोरियाकें जमीन्दारी प्रणालीके समाप्त करि देलक । ओतय रहल जमीन्दार आ जापानी सहयोगी दक्षिणक क्षेत्रमे भाग गेल । शैतकोभद्वारा ओतय रहल बहुतेक प्रमुख उद्योगसभकें राष्ट्रियकरण करि देलक आ कोरियाक भविष्य पर वार्ता करवाक लेल [[मस्को]] आ सियोलमे सोभियत प्रतिनिधि मण्डलक नेतृत्व सेहो केलक ।<ref name=LankovArticle>{{cite news |last=Lankov|first=Andrei|date=25 January 2012|title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html|newspaper=[[The Korea Times]]|access-date=14 April 2015}}</ref><ref name=ABC-CLIO>{{cite web|url=http://www.historyandtheheadlines.abc-clio.com/contentpages/ContentPage.aspx?entryId=1498210¤tSection=1498040&productid=33|title=Terentii Shtykov|author=Timothy Dowling|publisher=ABC-CLIO|access-date=26 April 2015|website=History and the Headlines|date=2011}}</ref><ref name=Lankov1945-1948>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|chapter="North Korea in 1945–48: The Soviet Occupation and the Birth of the State,"|title=From Stalin to Kim Il Sung—The Formation of North Korea, 1945–1960|pages=2–3}}</ref><ref name=Lankov2>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|date=10 April 2013|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/isbn_9780199964291|page=[https://archive.org/details/isbn_9780199964291/page/7 7]|publisher=Oxford University Press}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 April 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press. Kindle Locations 1363–1367}}</ref> सन् १९४८ सितम्बर ९ मे डेमोक्रेटिक पिपल्स रिपब्लिक अफ कोरियाकें स्थापित कएल गेल । शैतकोभ एकर पहिल सोभियत राजदूतक रूपमे रहल, जबकि किम इल-सुङ एकर प्रमुखक रुपमे काबिज भेल ।
सन् १९४८ मे सोभियत सेना उत्तरी कोरियासँ वापिस चलि आएल आ सन् १९४९ मे अमेरिकी सेना दक्षिण कोरियासँ हटि गेल । राजदूत शैतकोभकें सन्देह छल की दक्षिणक कम्युनिस्ट विरोधी सरकार, उत्तर पर आक्रमण करवाक योजना बनाए रहल अछि, एतय ओ समाजवादक तहत कोरियाली प्रायद्वीपक एकीकरणक किमक लक्ष्यक प्रति सहानुभूति रखैत छल । बादमे दुनू दक्षिण पर पहिने आक्रमण करवाक लेल [[जोसेफ स्टालिन]]के मनेबामे सफल रहल, जे आगा चलि कोरियाली युद्धक रूपमे भेल ।
===कोरियाली युद्ध (१९५०-१९५३)===
{{Main|कोरियाली युद्ध}}
[[File:Korean War Montage 2.png|thumb|right|कोरियाली युद्धक समयक दृश्यसभ]]
कोरियाली युद्ध [[शीत युद्ध|शीत युद्ध काल]]मे लड़ल गेल पहिल महत्वपूर्ण युद्ध छल ।<ref name="bbc.co.uk">{{cite news|title=North Korea enters 'state of war' with South |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21979127 |accessdate=30 March 2013 |newspaper=BBC News |date=30 March 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130330013512/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21979127 |archivedate=30 March 2013 }}</ref> एक दिस [[उत्तर कोरिया]] छल जकर समर्थन [[सोभियत सङ्घ]] तथा साम्यवादी [[चीन]] करि रहल छल, तँ दोसर दिस [[दक्षिण कोरिया]] छल जकर रक्षा [[अमेरिका]] करि रहल छल । युद्ध अन्तमे बिना निर्णय समाप्त भेल मुदा जन क्षति तथा तनाव बहुत अधिक छल । कोरिया-विवाद सम्भवतः [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]क शक्ति-सामर्थ्यक सभसँ महत्वपूर्ण परीक्षण छल । अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक विद्वान [[शुमा]] एकरा '''सामूहिक सुरक्षा परीक्षण''' कऽ संज्ञा देनए अछि ।<ref>{{Cite book|last=Birtle |first=Andrew J. |date=2000 |url=http://www.history.army.mil/brochures/kw-stale/stale.htm |title=The Korean War: Years of Stalemate |publisher=U.S. Army Center of Military History |page=34 |accessdate=14 December 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071214151848/http://www.history.army.mil/brochures/kw-stale/stale.htm |archivedate=14 December 2007 }}</ref>
[[द्वितीय विश्वयुद्ध]]क अन्तिम दिनमे मित्र-राष्ट्रसभमे ई तय भेल की [[जापानी आत्म-समर्पण]]क बाद सोभियत सेना उत्तर कोरियाक ३८ अक्षांशधरि तथा संयुक्त राष्ट्र सङ्घक सेना ई अन्तर्राष्ट्रिय सीमारेखाक दक्षिण भागक निगरानी करत । दुनू शक्ति '''अन्तरिम कोरियाली प्रजातान्त्रिक सरकार''' कऽ स्थापनाक लेल संयुक्त आयोगक स्थापना केलक । मुदा सन् १९५० जुन २५ कें उत्तर कोरियाद्वारा [[दक्षिण कोरिया]] पर आक्रमण करि देल गेल । एहि दिन [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद]]मे सोभियत अनुपस्थितिकें फायदा उठबैत अमेरिकाद्वारा अन्य सदस्यसभसँ मिल उत्तर कोरियाकें आक्रमणकारी घोषित करवाए देलक । सुरक्षा परिषद ई सिफारिशकें संयुक्त राष्ट्र सङ्घक सदस्य कोरियाली गणतन्त्रक आवश्यक सहायता प्रदान करी जहि सँग ओ सशस्त्र आक्रमणक प्रतिरोक करि सकए तथा ओ क्षेत्रमे शान्ति आ सुरक्षा स्थापित कएल जाए सकै । पहिल बेर सन् १९५० जुलाई ७ कें अमेरिकाक जनरल म्याकार्थरक कमानमे संयुक्त राष्ट्र सङ्घक झण्डाक नीचा संयुक्त कमानक निर्माण कएल गेल ।
मुदा बादमे सोभियत सङ्घ सेहो सुरक्षा परिषदक कारवाहीमे भाग लेनाए आरमभ करि देलक आ कोरियामे संयुक्त राष्ट्र सङ्घक कारवाही रोकैक लेल '''भिटो''' कऽ प्रयोग करि देलक । एकर परिणामस्वरूप सन् १९५० नवम्बर ३, [[संयुक्त राष्ट्र महासभा]]द्वारा '''शान्ति कऽ लेल एकता प्रस्ताव''' पास करि अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति आ सुरक्षाकें उत्तरदायित्व स्वयं लऽ लेलक । फलस्वरूप अमेरिकी आ चीनी सेनासभ कोरियाली मामला केर लऽ उलझि गेल । अन्ततः [[भारत]] तथा किछ अन्य शान्तिप्रिय राष्ट्रसभक पहलक कारण सन् १९५३ जुलाई २७, कऽ दिन दुनू पक्षसभक बीच युद्ध विराम-सन्धि भेल । एहि प्रकार कोरियाली युद्धकें संयुक्त राष्ट्र सङ्घ रोक लगेबामे सफल भेल । ओना तँ अखनो उत्तर तथा दक्षिण कोरियामे आपसी तनाव जारी रहैत अछि ।
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय केर अनुसार ई विनाशकारी युद्धक कारण ३३,६८६ सैनिक आ २,८३० आम नागरिकक मृत्यु भऽ गेल । सन् १९५० नवम्बर १, चीनक सैनिकसभक सामना केलाक बाद सैनिकसभक मृत्यु सङ्ख्या ८,५१६ बढि गेल ।<ref>[http://aad.archives.gov/aad/display-partial-records.jsp?dt=2512&sc=27406%2C27409%2C27410%2C27361%2C27363%2C27364%2C27366%2C27384%2C27392&cat=all&tf=F&bc=%2Csl%2Cfd&q=&as_alq=&as_anq=&as_epq=&as_woq=&nfo_27406=V%2C10%2C1900&op_27406=0&txt_27406=&nfo_27409=V%2C40%2C1900&op_27409=0&txt_27409=&nfo_27410=V%2C1%2C1900&cl_27410=&nfo_27361=N%2C8%2C1889&op_27361=3&txt_27361=&txt_27361=&nfo_27363=V%2C50%2C1900&op_27363=0&txt_27363=&nfo_27364=V%2C50%2C1900&op_27364=0&txt_27364=&nfo_27366=V%2C2%2C1900&cl_27366=&nfo_27384=D%2C8%2C1950&op_27384=8&txt_27384=06%2F28%2F1950&txt_27384=10%2F31%2F1950&nfo_27392=V%2C2%2C1900&cl_27392=H Defense Casualty Analysis System search] Korean War Extract Data File. Accessed 21 December 2014.</ref> दक्षिण कोरियाक बतौलक की ई युद्ध सँ ओकर ३,७३,५९९ आम नागरिक आ १,३७,८९९ सैनिक मारल गेल । पश्चिम देशसभक स्रोत अनुसार ई युद्धमे चारि लाख लोकसभक मृत्यु आ ४,८६,००० लोक घायल भेल छल । केपिए अनुसार २,१५,००० लोकसभक मौत आ ३,०३,००० लोक घायल भेल छल ।<ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.bethanylacina.com/LacinaGleditsch_newdata.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006175909/http://www.bethanylacina.com/LacinaGleditsch_newdata.pdf |date=2014-10-06 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. Also available [http://www.prio.org/Global/upload/CSCW/Data/Monitoring%20trends%20in%20global%20combat%20EJP.pdf here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006152343/http://www.prio.org/Global/upload/CSCW/Data/Monitoring%20trends%20in%20global%20combat%20EJP.pdf |date=2014-10-06 }}</ref>
===युद्धक बादक स्थिति===
===२१अम शताब्दी===
[[File:Mansudae-Monument-Bow-2014.jpg|300px|thumb|right|उत्तर कोरियाक प्रमुख नेता [[किम इल-सुङ]] आ [[किम जोङ-इल]]क मूर्ति]]
सन् २००१ मे [[अमेरिकाक राष्ट्रपतिसभक सूची|अमेरिकी राष्ट्रपति]] [[जर्ज डब्लु बुश]]क चुनावक संगे अन्तर्राष्ट्रिय राजनैतिक वातावरण परिवर्तित भऽ गेल । बुशक प्रशासनद्वारा दक्षिण कोरियाक सनसाइन नीति आ सहमतीय आधारसभकें खारिज करि देलक । अमेरिकी सरकारद्वारा उत्तर कोरियाकें एक दुष्ट राज्यक रूपमे व्यवहार केलक, जबकि ओ पुन: [[इराक युद्ध]]सँ अपन ध्यान हटेबाक संगे [[परमाणु हथियार]]सभकें अधिग्रहणक प्रयासकें आओरो तीव्र बनेलक ।<ref>{{cite book| last = Jager| first = Sheila Miyoshi| title = Brothers at War – The Unending Conflict in Korea| year = 2013| publisher = Profile Books| location = London| isbn = 978-1-84668-067-0| page = 456}}</ref><ref>{{Cite book|author = Abt, Felix | title=A Capitalist in North Korea: My Seven Years in the Hermit Kingdom|url = https://archive.org/details/capitalistinnort0000abtf | publisher = Tuttle Publishing| year = 2014 | pages = [https://archive.org/details/capitalistinnort0000abtf/page/55 55], 109, 119 | isbn = 9780804844390 }}</ref><ref>{{Cite book| last1= Oberdorfer| first1=Don| last2=Carlin| first2=Robert | title=The Two Koreas: A Contemporary History | url= https://archive.org/details/twokoreascontemp0000ober_x9n8| publisher = Basic Books| year = 2014 | pages = [https://archive.org/details/twokoreascontemp0000ober_x9n8/page/357 357]–359 | isbn = 9780465031238}}</ref>
सन् २००६ अक्टुबर ९ कें दिन उत्तर कोरिया विश्व सञ्चार माध्यममे ई घोषणा केलक की ओ अपन पहिल परमाणु हथियार परीक्षण केलक अछि ।<ref name=radioactive>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/13/AR2006101300576.html|date=13 October 2006|title=U.S.: Test Points to N. Korea Nuke Blast|newspaper=The Washington Post|first1=Robert|last1=Burns|first2=Anne|last2=Gearan}}</ref><ref name="nukeconfirmed">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601101&sid=aO7kW.RjqqaE&refer=japan|title=North Korea Nuclear Test Confirmed by U.S. Intelligence Agency |accessdate=16 October 2006 | work=Bloomberg L.P.|date=16 October 2006}}</ref>
==भूगोल==
[[File:North Korea Topography.png|thumb|उत्तर कोरियाक स्थलीकृत नक्सा]]
उत्तर कोरिया [[एसिया]] महादेशक [[कोरियाली प्रायद्वीप]]क उत्तरमे अवस्थित अछि । ई क्षेत्र ३७° आ ४३° उत्तरी अक्षांश, आ १२४° आ १३१° पूर्वी देशान्तरमे अवस्थित अछि ।
ई {{convert|120540|km2|sqmi|0}} क क्षेत्रफल ओकटने अछि ।<ref name="unstats08">{{Cite journal|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf#page=5|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|publisher=United Nations Statistics Division|year=2012|accessdate=29 November 2014|page=5}}</ref> उत्तर कोरियाक उत्तरमे [[चीन]] तथा [[रूस]] आ दक्षिण कोरियाक सीमा कोरियाली सैनिक क्षेत्रधरि अवस्थित अछि । एकर पश्चिममे [[पियर सागर]] आ [[कोरियाक खाड़ी]] अवस्थित अछि, एकर पूर्वमे [[जापान|जापानक सागर]] अवस्थित अछि ।
कोरियाक शुरुआती युरोपेली आगन्तुकसभद्वारा टिप्पणी कएल गेल अछि की ई देश प्रायः बहुत रास [[हिमालय|पर्वत श्रृङ्खला]]सभक कारण सँ '''भारी प्रचण्ड वायु कऽ एक समुन्द्र''' जका देखऽ मे लगैत अछि, जे की एगो सामान्य प्रायद्वीपक विपरीत अछि ।<ref name="Topography">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+kp0030)|title=Topography and Drainage|publisher=Library of Congress|accessdate=17 August 2009|date=1 June 1993}}</ref> उत्तर कोरियाक लगभग ८० प्रतिशत भाग पहाड़ आ ऊपरी क्षेत्रसभ सँ बनल अछि, जे की गहीर आ सङ्कीर्ण घाटीसभ सँ भिन्न अछि । उत्तर कोरियामे {{convert|2000|m|ft|sp=us}} या ओहि सँ अधिक उन्नयनक संग कोरियाली प्रायद्वीपक सम्पूर्ण पर्वत अवस्थित अछि । उत्तर कोरियाक उच्चतम बिन्दु समुद्र सतह सँ {{convert|2744|m|ft|sp=us}} कऽ उचाई कऽ संग ज्वालामुखी पर्वत पाक्तु पर्वत अछि ।<ref name="Topography"/> कोरियाली संस्कृतिमे पाक्तु बहुत महत्वपूर्ण अछि, जकरा कोरियाली लोकसभ एक पवित्र स्थान मानैत अछि आ एहि प्रकार किम साम्राज्यक आगल-बगल विस्तृत लोक कथासभमे सेहो एकरा शामिल कएल गेल अछि ।<ref>{{cite journal | last = Song | first = Yong-deok | title = The recognition of mountain Baekdu in the Koryo dynasty and early times of the Joseon dynasty | journal=History and Reality v.64 | year = 2007 }}</ref> अन्य प्रमुख पर्वत श्रेणीसभ अति उत्तरपूर्व आ राङ्गरिम पहाड़सभक ह्यागिङ रेञ्जमे अछि, जे की उत्तर कोरियाक उत्तर-मध्य भागमे अवस्थित अछि । दक्षिण कोरिया धरि अवस्थित ताएब्याक रेञ्जमे रहल माउन्ट कुमग्याङ, एकर अलौकिक सुन्दरताक लेल प्रसिद्ध अछि ।<ref name="Topography"/>
एकर तटीय किनारा क्षेत्र पश्चिमसँ पूर्व धरि फैलल अछि । उत्तर कोरियाक अधिकाश लोकसभ समथर आ निचलका भूमिमे बसोबास करैत अछि । सन् २००३ मे [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]क वातावरणीय कार्यक्रमक एक प्रतिवेदन अनुसार उत्तर कोरियाक भूमिमे सँ ७०% भाग वनजङ्गल ओकटने अछि ।<ref name="United Nations Environmental Programme 12">{{cite web |url=http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20100724234402/http://www.unep.org/PDF/DPRK_SOE_Report.pdf |dead-url=yes |archive-date=24 July 2010 |title=DPR Korea: State of the Environment, 2003 |author=United Nations Environmental Programme |page=12 }}</ref> उत्तर कोरियाक सभसँ लम्बा नदी [[एम्नोक]] (यालु) छी जकर लम्बाई {{convert|790|km|mi|0}} अछि ।<ref>{{cite web|url=http://www.koreanhistoryproject.org/Jta/Kr/KrGEO0.htm |title=Korea Geography |accessdate=1 August 2007 |author=Bill Caraway |year=2007 |work=The Korean History Project |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070706035307/http://koreanhistoryproject.org/Jta/Kr/KrGEO0.htm |archivedate=6 July 2007 }}</ref>
<gallery mode=packed>
File:0409 - Nordkorea 2015 - Kumgang Gebirge (22961925095).jpg|thumb|माउन्ट कुमग्याङ
File:North Korean coast near Hamhung (14876597009).jpg|thumb|ह्यामहङक नजदिक उत्तर कोरियाक किनार
</gallery>
== प्रशासनिक विभाग ==
<div class="left">
{| class="wikitable"
|-
!मानचित्र !! !! नाम !! कोरियाली नाम !! प्रशासनिक सिट
|-
|rowspan="15"|{{North Korea Provincial level Labelled Map}}
!colspan="5"| राजधानी (''चिखालसी'')
|-
| १ || [[प्योङयाङ]] ||평양직할시|| ([[चुङ-गुयोक]])
|-
!colspan="5"| विशेष शहर
|-
| २ || [[रसोन]] <cite id = "Ad_1></cite>[[#Ad 2|*]] ||라선특별시|| ([[रेजिन-गुयोक]]) <cite id = "Ad_1></cite>[[#Ad 2|*]]
|-
!colspan="5"| प्रान्त
|-
| ३ || दक्षिण प्योङ्गन ||평안남도|| प्योङसाङ
|-
| ४ || उत्तर प्योङ्गन ||평안북도|| सिनुइजु
|-
| ५ || च्यागाङ ||자강도|| काङ्गये
|-
| ६ || दक्षिण ह्वाङ्गही ||황해남도|| हैजु
|-
| ७ || उत्तर ह्वाङ्गही ||황해북도|| सारिवोन
|-
| ८ || कङ्गवोन ||강원도|| वोनसान
|-
| ९ || दक्षिण हमग्याङ ||함경남도|| हमहुङ
|-
| १० || उत्तर हमग्याङ ||함경북도|| चोङ्गजिन
|-
| ११ || रयङ्गगाङ ||량강도|| ह्यसन
|-
| colspan="5"|<cite id="Ad_2></cite>[[#Ad 1|*]] – दक्षिणी बोली अनुसार प्रतिपादनक रूपमे "याङ्गग्याङ" (양강), "नासोन" (나선), वा "नाजिन" (나진) ।
|}
</div>
{{-}}
==टिप्पणी==
{{reflist|30em|group="n"|refs=<ref name=aaa>Kim Jong-un holds four concurrent positions: [[Chairman of the Workers' Party of Korea|Chairman of the Workers' Party]], Chairman of the [[Central Military Commission of the Workers' Party of Korea|Central Military Commission]], Chairman of the [[State Affairs Commission of North Korea|State Affairs Commission]] and [[Supreme Commander of the Korean People's Army|Supreme Commander of the People's Army]], serving as the "supreme leader" of the DPRK.</ref>
<ref name=bbb>Kim Yong-nam is the "[[Head of State|head of state]] for foreign affairs". The position of president (formerly head of state) was written out of the constitution in 1998. [[Kim Il-sung]], who died in 1994, was given the appellation "[[Eternal President of the Republic|Eternal President]]" in its preamble.</ref>}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist|2}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commonscat|North Korea|उत्तर कोरिया}}
==एहो सभ देखी==
* [[भारत]]
* [[अमेरिका]]
* [[पाकिस्तान]]
{{एसियाक देशसभ}}
[[श्रेणी:एसियाक देशसभ]]
[[श्रेणी:मुख्य लेखसभ]]
ac979og2gmk79oo4240vhgtne26yynp
सिआइडी (धारावाहिक)
0
30899
282149
281525
2026-11-08T07:41:34Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282149
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox television
| show_name = सीआईडी (धारावाहिक)</br>CID
| image =
| caption =
| genre = {{unbulleted list|[[अपराध कथा]]|[[रहस्यमयी]]}}
| creator = [[बी.पीसिंह]]
| creative_director = क्रिस्टाबेले डिसूजा
| starring = [[#कास्ट|नीचा देखी]]
| country = [[भारत]]
| language = [[हिन्दी]]
| num_seasons = १
| num_episodes = १,४९४ (फरवरी ४ , २०१८ सँ)<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=bOUoAxuMvgU&feature=youtu.be|title=CID - सी आई डी - Ep 1489 - 20th January, 2018|work=[[Sony Entertainment Television (India)|Sony TV]]|date=20 January 2018|accessdate=20 January 2018}}</ref>
| producer = {{unbulleted list|[[बी.पी.सिंह]]<br>[[प्रदीप उप्पुर]]}}
| location = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]
| runtime = ४०–४५ मिनट लगभग
| company = फायरवर्क्स प्रोडक्सन्स
| distributor = [[सोनी पिक्चर्स नेटवर्कस]]
| network = [[सोनी एन्टरटेनमेन्ट टेलिभिजन इन्डिया| सेट इन्डिया]]<br />[[सोनी एन्टरटेनमेन्ट टेलिभिजन एसिया| सेट एसिया]]
| picture_format = {{unbulleted list|[[४८०आइ]] ([[एसडीटीभी]])|[[१०८०आइ]] ([[एचडीटीभी]])}}
| first_aired = {{Start date|df=yes|1998|1|21}}
| last_aired = वर्तमान
| related = {{unbulleted list|''[[सुपरकप्स बनाम सुपरभिलेन्स]]''}}
}}
'''''सीआईडी''''' [[सोनी एन्टरटेनमेन्ट टेलिभीजन (भारत)|सोनी]] चैनल पर प्रसारित होमए वला [[हिन्दी]] भाषाक एकटा [[टेलिभीजन आ रेडियो धारावाहिक|धारावाहिक]] छी, जकरा [[भारत]] के सभ सँ अधिक समय धरि चलए वाला धारावाहिक होयबाक श्रेय प्राप्त भेल अछि। अपराध आ जासूसी शैली पर आधारित अहि धारावाहिक मे [[शिवाजी साटम]], [[दयानन्द शेट्टी]] आ [[आदित्य श्रीवास्तव]] मुख्य भूमिका केरि निर्वाह क' रहल अछि। एकर सर्जक, निर्देशक आ लेखक [[बृजेन्द्र पाल सिंह]] अछि। एकर निर्माण [[फायरवर्क्स]] नामक कम्पनी केने अछि जकर संस्थापक बृजेन्द्र पाल सिंह आ [[प्रदीप उप्पूर]] थीक।
२१ जनवरी १९९८ सँ शुरु भऽ ई धारावाहिक अखन धरि लगातार चलि रहल अछि। एकर प्रसारण प्रत्येक शनिवार आ रविवार के राति १० बजे होएत अछि। एकर पुनः प्रसारण [[सोनी पल]] चैनल पर राति ९ बजे होएत अछि जाहि मे एकर पुरान प्रकरण दिखाओल जाइत अछि। ई धारावाहिक २१ जनवरी २०१८ मे अपन प्रसारणक २० वर्ष पूर्ण केलक आ २१म वर्ष मे प्रवेश केलक। एही सँ पहिने, २७ सितम्बर २०१३ मे ई धारावाहिक अपन १०००हम एपिसोड पूर्ण केलक। अहि धारावाहिक के अनेकौं आन भाषा सभ मे सेहो भाषान्तरित कएल गेल अछि।
== कहानी ==
ई धारावाहिक के जासूसी कहानीसभ मुम्बई अपराध अनुसन्धान विभाग द्वारा आपराधिक मामलासभक गुत्थी सुलझावे सँ सम्बन्धित अछि। एकर सञ्चालन एसीपी प्रद्युम्न ([[शिवाजी साटम]]) करैत अछि, जे अपन दायित्व के कारण अपन अपराधी पुत्र नकुल ([[राहील आजम]]) के गोली मारि दैत अछि। वरिष्ठ निरीक्षक विरेन ([[आशुतोष गोवरिकर]]) के बच्चा के खेलैत समय एक व्यक्ति आग सँ आवे वाला गाडी सँ बचा लैत अछि जाहिमे बच्चा के तँ किछ नै होएत अछि, मुद्दा ओ व्यक्ति के चोट लगि जाइत अछि। विरेन ओकरा अपन घर लावि ओकरा दवाई लगावैत ओकर धन्यवाद करैत अछि। बाद मे विरेन के पता चलैत अछि कि जे व्यक्ति ओकर पुत्र के जान बचौने छल,ओ एकटा अपराधी छी। जहिना ओ व्यक्ति के पता चलि जाइत अछि कि ओकर राज खुलि गेल अछि, ओहिना ही ओ व्यक्ति विरेन के परिवार के अपन कब्जा मे लऽ लैत अछि। ओ विरेन सँ कहैत अछि कि यदि ओ सही सलामत कोनो दोसर शहर मे ओकरा नै लजाएल तँ ओ ओकर परिवार के मारि देत। विरेन मजबूरी मे ओकर बात मानि लैत अछि। मुद्दा बाद मे ओ एहन करनाए सही नै लगैत अछि आ ओ सभ बात सीआईडी के बता दैत अछि। ओ अपराधी के सहायता करवाक कारण ओ अपन आप के दोषी मानै लगैत अछि आ सीआईडी सँ बाहर जाए के सोचैत अछि। मुद्दा एसीपी प्रद्युम्न हुनका एहन कार्य करै सँ रोकि दैत अछि आ कोनो दोसर स्थान पर ओकर सरुवा करा दैत अछि।
एकर किछ दिनसभक बाद एक मामला के अन्वेषण करैत समय सीआईडी के गाडी सँ एक व्यक्ति मिलैत अछि। ओकर पहिचान पत्र सँ पता चलैत अछि कि ओ पुलिस मे काम करैत अछि आ ओकर नाम अभिजीत ([[आदित्य श्रीवास्तव]]) अछि मुद्दा ओ व्यक्ति के अपन नाम सेहो याद नै रहैत अछि। ओ सीआईडी के अनेकौं प्रकार सँ सहायता करैत अछि जेकर कारण एसीपी प्रद्युम्न हुनका सीआईडी सँ जुडि के लेल कहैत अछि। अभिजीत पहिने जुडि सँ मना करि दैत अछि मुद्दा बाद मे मान जाइत अछि। एकर बाद मे अभिजीत आ दया ([[दयानन्द शेट्टी]]) के दोस्ती भऽ जाइत अछि।
== निर्माण ==
सीआईडी श्रृङ्खला के निर्माता [[बृजेन्द्र पाल सिंह]] अछि, जे वर्ष १९७३ मे [[दूरदर्शन (च्यानल)|दूरदर्शन]] पर समाचारसभक लेल क्यामेराम्यान के रूप मे लगभग दस वर्ष धरि कार्य केलक। एकर दौरान हुनका मन मे एक जासूसी धारावाहिक बनावे के विचार आएल।<ref name="vlint"/> ओ समय ई प्रकार के जासूसी के धारावाहिक नै बनैत छल आ हुनका पास ई प्रकार के धारावाहिक बनावे के कुनु ज्ञान सेहो नै छल। ओ [[दूरदर्शन (च्यानल)|दूरदर्शन]] सँ एकर बारे मे बात केलक आ साथ-साथ ओ अपन नव धारावाहिक के तैयारी मे सेहो लगल रहल। एकर दौरान ओ पुलिस के अपराध शाखा के दौरा करवाक लेल सेहो गेल। ओतय ओ किछ पुलिस अधिकारीसभक साथ बातचीत केलक आ हुनका द्वारा हल कएल गए मामला आ ओकर जासूसी के शैली के विषय मे सेहो बढिया सँ बुझलक्।<ref name="vlint"/> [[श्रीकान्त सिङ्कर]] द्वारा लिखित एक जासूसी उपन्यास सँ सेहो ओ प्रेरणा लेलक। एकर दौरान ओ एक रहस्यपूर्ण हत्या पर आधारित "सिर्फ चार दिन" नामक एक फिल्म सेहो बनौलक् जेकर प्रसारण दूरदर्शन पर भेल। दूरदर्शन के लेल ही ओ ''एक शून्य शून्य'' नामक एक धारावाहिक सेहो बनौलक् जे कुनु समय मे तेसर सर्वाधिक प्रसिद्ध कार्यक्रम रहल।<ref name="vlint"/> मराठी भाषा मे सेहो ओ अनेकौं कार्यक्रम बनौलक। फेर ओ एकटा आओर् जासूसी धारावाहिक शृङ्खला बनावेक कार्य शुरू करि देलक, जे बाद मे सी.आई.डी. के रूप मे आगा आएल।<ref name="vlint"/> सोनी च्यानल १९९४ मे प्रारम्भ भेल जखन आठ वर्ष पूर्व १९८६ मे ही सिंह सी.आई.डी. के छ एपिसोड बना चुकल छल। फेर जखन भारत मे स्याटेलाइट टेलिभिजन के आगमन भेल तँ सिंह ई धारावाहिक के लेल अनेकौं च्यानलसभसँ बात केलक, मुद्दा सोनी ई धारावाहिक मे अधिक रुचि देखौलक आ एकर प्रसारण के लेल सहमति द देलक। एकर बाद सिंह के केवल ई धारावाहिक के बनावे के लेल एकर पात्र आ एकर बनावेक स्थान चुनने छल।<ref name="vlint">{{cite web|last=लालवानी|first=विक्की|title="Soaps are not my domain and I don't think I will be able to direct them well"|trans-title=धारावाहिक बनाना मेरा कार्यक्षेत्र नहीं है आ मुझे नहीं लगता कि मैं अच्छे से निर्देशित कर सकता हूँ।|url=http://www.indiantelevision.com/interviews/y2k4/producer/bpsingh.htm|publisher=इंडियन टेलिविजन|accessdate=९ जनवरी २००४|language=अंग्रेज़ी}}</ref><ref name="televisionpost1"></ref>
ओ सभसँ पहिने हिन्दी आ मराठी फिल्म अभिनेता [[शिवाजी साटम]] के एसीपी प्रद्युम्न के भूमिका के लेल चुनलक्<ref name="cint"/> जे कि पहिने ही अनेकौं परियोजनासभमे हुनका साथ कार्य करि चुकल छल। सीआईडी के निर्माण दल के एक सदस्य सञ्जय शेट्टी [[दयानन्द शेट्टी]] के पात्रसभक चुनावमे हिस्सा लेवाक सुझाव देनए छल। सिंह हुनका सँ एतक प्रभावित भेल कि पाँच मिनट मे ही हुनका दया के भूमिका के लेल चुनि लेलक। हुनकर भूमिका लोगसभके बीच सभसँ लोकप्रिय अछि। [[आशुतोष गोवरिकर]] के वरिष्ठ निरीक्षक विरेन के भूमिका के लेल चुनल गेल मुद्दा अपन फिल्म [[लगान (२००१ फिल्म)|लगान]] के निर्देशन के कारण हुनका ई धारावाहिक के छोडए पडल।<ref name="forbes1"/> [[आदित्य श्रीवास्तव]] के १९९८ मे अपराधी के भूमिका मिलल छल, मुद्दा अखन हुनका वरिष्ठ निरीक्षक अभिजीत के भूमिका द देल गेल। आदित्य [[राम गोपाल वर्मा]] के फिल्म [[सत्या (१९९८ फिल्म)|सत्या]] मे सेहो अभिनय केनए छल जाहिसँ सिंह बड प्रभावित छल। प्रारम्भ मे ओ केवल २६ एपिसोड के लेल सीआईडी मे काम करवाक लेल सहमत भेल छल मुद्दा बाद मे आगा सेहो कार्य करवाक लेल मानि गेल।<ref name="cint"/> वे २३ जुलाई १९९९ के पहिल बेर वरिष्ठ निरीक्षक अभिजीत के भूमिका मे देखाइ देनए छल। अन्य सभ भूमिकासभक सेहो एही प्रकार सँ चुनल गेल छल। शिवाजी साटम, दयानन्द शेट्टी आ आदित्य श्रीवास्तव के बाहेक अन्य सभ भूमिका आवैत जाएत रहैत अछि।<ref name="cint">{{cite news|last=सेथुरमन|first=श्रेया |title=Chasing criminals, cracking cases|trans-title=अपराधियों का पीछा करना आ प्रकरण हल करना|url=http://www.hindustantimes.com/Brunch/Brunch-Stories/Chasing-criminals-cracking-cases/Article1-902785.aspx| archiveurl=https://web.archive.org/web/20150715114211/http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/chasing-criminals-cracking-cases/article1-902785.aspx|archivedate=१५ जून २०१५ |accessdate=१६ जनवरी २०१३|newspaper=''हिंदुस्तान टाइम्स''|date=२७ जुलाई २०१२|language=अंग्रेज़ी}}</ref><ref name="televisionpost1">{{cite news|first1=चांदनी|last1=माथुर|title=सीआईडी: कहानी भारत के सबसे सफल जासूसी धारावाहिक की|url=http://hindi.televisionpost.com/television/cid-the-story-of-indias-most-successful-detective-franchise/|accessdate=१० जुलाई २०१६|date=८ अप्रैल २०१४|publisher=''टेलीविज़न पोस्ट''|archive-date=2016-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160502120315/http://hindi.televisionpost.com/television/cid-the-story-of-indias-most-successful-detective-franchise/|dead-url=yes}}</ref>
ई धारावाहिक के पन्द्रहम वर्ष पूरा होए के बाद [[फोर्ब्स]] पत्रिका के साथ भेल साक्षात्कार मे सिंह बतौलक् कि प्रारम्भ मे हर एपिसोड पर लगभग २ लाख रुपैया खर्च होएत छल, जे कि पन्द्रहम् वर्ष के दौरान बढि के ₹५ लाख भऽ गेल अछि।<ref name="forbes1">{{cite news|first1=अभिषेक|last1=रघुनाथ|title=Sony's CID: Fifteen Years and Counting|trans-title=सोनी का सीआईडी: पन्द्रह वर्ष आ जारी है।|url=http://forbesindia.com/article/beyond-business/sonys-cid-fifteen-years-and-counting/33955/0|accessdate=१० जुलाई २०१६|date=२६ अक्टूबर २०१२|publisher=फ़ोर्ब्स|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2016-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808081658/http://forbesindia.com/article/beyond-business/sonys-cid-fifteen-years-and-counting/33955/0|dead-url=yes}}</ref>
== स्थान ==
ई धारावाहिक के निर्माणक कार्य [[मुम्बई]] मे शुरू भेल आ मुख्यतः एतय निर्मित कएल जाइत अछि। एकर अनेक भाग [[भारत]] के अनेकौं अन्य स्थानसभमे सेहो बनाएल गेल अछि। ई सभ स्थानसभमे [[दिल्ली]], [[जयपुर]], [[कोलकाता]], [[मनाली, हिमाचल प्रदेश|मनाली]], [[चेन्नई]], [[शिमला]], [[जोधपुर]], [[जसलमेर]], [[गोवा]], [[पुणे]], [[आङ्गाबाद, महाराष्ट्र|आङ्गाबाद]], [[कोल्हापुर]], [[हिमाचल प्रदेश]], [[केरल]] आ [[कोच्चि]] आदि सम्मिलित अछि।<ref>{{cite web|title=CID team mistook for real one!|trans-title=सीआईडी का दल आ वास्तविक दिखने के लिए एक नए जगह पर!|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/cid-team-mistook-real-one|accessdate=११ जनवरी २०१३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160706150732/http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/cid-team-mistook-real-one|archivedate=६ जुलाई २०१६|publisher=टेली चक्कर|language=अंग्रेज़ी}}</ref><ref>{{cite web|title=ACP Pradyuman asks cops to help them shoot in peace |trans-title=एसीपी प्रद्युमन ने निरीक्षक से पूछा कि क्या वे उन्हें शांति से धारावाहिक बनाने में सहायता करेंगे।|url=http://www.tellychakkar.com/movie/releases/acp-pradyuman-asks-cops-help-them-shoot-peace|accessdate=११ जनवरी २०१३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160706151014/http://www.tellychakkar.com/movie/releases/acp-pradyuman-asks-cops-help-them-shoot-peace|archivedate=6 जुलाई 2016|publisher=टेली चक्कर|language=अंग्रेज़ी}}</ref> दिल्ली के सदर बाजार आ [[जामा मस्जिद]] मे सेहो एकरा बनावेक योजना छल।<ref>{{cite news|title=Team 'CID' shoots new murder-mystery in the capital|trans-title=सीआईडी एक नई हत्या की पहले राजधानी में बनाने जा रहा है।|url=http://www.abplive.in/television/team-cid-shoots-new-murder-mystery-in-the-capital-8181|accessdate=९ जुलाई २०१६|date=१४ जुलाई २०१५|publisher=एबीपी न्यूज़|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2016-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20161002001202/http://www.abplive.in/television/team-cid-shoots-new-murder-mystery-in-the-capital-8181|dead-url=yes}}</ref> मुद्दा बहुत भीड के कारण ई सम्भव नै भऽ पाएल। एकरा सङ्गम विहार, [[दिल्ली हाट]] आ [[लाजपत नगर]] इलाकासभमे बनाएल गेल। एकर बाद [[आगरा]] आ [[मथुरा]] मे सेहो अगला एपिसोड के शूटिङ्ग भेल, जेकर प्रसारण २४ सँ २६ जुलाई मे "मर मिटेङ्गे" नाम सँ भेल।<ref>{{cite news|title=Sony's ‘CID’ looks to target viewers from north India|trans-title=सोनी का सीआईडी अब उत्तर भारत के दर्शकों को लक्ष्य के रूप में देख रहा है।|url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/gecs/sonys-cid-looks-to-target-viewers-from-north-india-150714|accessdate=८ जुलाई २०१६|date=१४ जुलाई २०१५|publisher=इंडियन टेलीविजन|language=अंग्रेज़ी}}</ref> एकर बाहेक किछ भागसभक निर्माण विदेशसभमे सेहो भेल अछि। सीआईडी के ''आखिरी चुनौती'' नामक एक छोट शृङ्खला के [[लन्दन]] मे सेहो बनाएल गेल छल जाहिमे [[महेश मान्जरेकर]] हरगिज डोङ्गारा नामक अपराधी के भूमिका निर्वाह केनए छल। २००४ मे ‘सीआईडी’ के तीन प्रकरणसभक निर्माण [[ईङ्गल्याण्ड]] मे भेल आ २०१० मे ८ प्रकरणसभक निर्माण [[स्विटजरल्याण्ड]] आ [[पेरिस]] मे भेल छल।<ref>{{cite web|title=इतिहास बनाता सीआईडी।|url=http://www.nayaindia.com/hindi-news-paper/saturday-magzine/cid-makes-history-297243.html|publisher=जागरण|accessdate=१५ जनवरी २०१३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160706151521/http://www.nayaindia.com/magzine/cid-makes-history-297243.html|archivedate=6 जुलाई 2016|date=७ अक्टूबर २०१०}}</ref>
== प्रसारण ==
२१ जनवरी १९९८ मे रात्री ९:३० बजे एकर प्रसारण [[सोनी एन्टरटेनमेन्ट टेलिभिजन (भारत)|सोनी]] च्यानल पर शुरू भेल। ई धारावाहिक के २६ प्रकरण होए के पश्चात [[आदित्य श्रीवास्तव]] के वरिष्ठ निरीक्षक अभिजीत के भूमिका मे देखाएल गेल। एकर पश्चात ई अखन धरि चलि रहल अछि। एकर प्रसारण शुरू मे बुधवार के रात्री ९:३० बजे होएत छल जे बाद मे बदलि के शुक्रवार के रात्री १० बजे करि देल गेल।<ref>{{cite web|title=२१ दिसम्बर २००५ को सोनी में सीआईडी का समय|website=http://www.setindia.com/show_details.php?sid=12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051221003633/http://www.setindia.com/shows/shows_inside.php?id=7||archivedate=२१ दिसम्बर २००५}}</ref> २१ मई २०१० सँ एकर प्रसारण शुक्रवार के साथ-साथ शनिवार के सेहो होए लगल।<ref>{{cite web|title=३ जून २०१० को सोनी में सीआईडी का समय|website=http://www.setindia.com/show_details.php?sid=12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100603075507/http://www.setindia.com/show_details.php?sid=12||archivedate=३ जून २०१०}}</ref> ३ फरवरी २०१३ सँ एकर प्रसारण शुक्रवार आ शनिवार के साथ-साथ रविवार के सेहो होए लगल।<ref>{{cite web|title=३ मार्च २०१३ को सोनी में सीआईडी का समय|website=http://www.setindia.com/show_details.php?sid=12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130302144835/http://setindia.com/show_details.php?sid=12||archivedate=२ मार्च २०१३}}</ref> मई २०१६ मे [[द कपिल शर्मा शो]] के कारण एकर प्रसारण किछ सप्ताह नै भेल। एकर निर्मातासभ कहलक् कि ''द कपिल शर्मा शो'' नयाँ होए के कारण ओकरा अन्या लोगसभ धरि पहुँचावे के लेल एहन कएल गेल छल आ ई सेहो कहलक् कि सीआईडी के जल्द ही नयाँ समय पर प्रसारण होएत।<ref>{{cite news|title=CID goes off, makers say it is a short break for TV’s favourite show|trans-title=सीआईडी का प्रसारण बंद, निर्माताओं के अनुसार केवल कुछ समय की छुट्टी है।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/CID-goes-off-makers-say-it-is-a-short-break-for-TVs-favourite-show/articleshow/52430519.cms|accessdate=१० जुलाई २०१६|date=२५ मई २०१६|publisher=''टाइम्स ऑफ इंडिया''|language=अंग्रेज़ी}}</ref> ४ जून २०१६ सँ एकर प्रसारण फेर सँ शुरू भऽ गेल आ एकर समय १० बजे सँ बदलि के १०:३० भऽ गेल।<ref>{{cite news|title=CID to return on small screen soon, will air its fresh episode on June 4|trans-title=सीआईडी ताजा एपिसोड के साथ 4 जुलाई से छोटे पर्दे पर आ रहा है।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/CID-to-return-on-small-screen-soon-will-air-its-fresh-episode-on-June-4/articleshow/52443834.cms|accessdate=१० जुलाई २०१६|date=२६ मई २०१६|publisher=''टाइम्स ऑफ इंडिया''|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
एकर लोकप्रियता के देखैत एकरा अन्य भारतीय भाषासभमे अनुवादित कएल गेल अछि। एकर [[तेलुगू]] संस्करण [[माँ टिभी]] मे आ [[तमिल]] संस्करण [[जी तमिल]] मे प्रसारित भऽ रहल अछि। एकर बाहेक [[बङ्गाली]] मे एकर भिन्न शृङ्खला निकालल गेल अछि।<ref>{{cite web|title=सोनी पर आने वाला धारावाहिक सीआईडी अब बंगाली भाषा में भी बन रहा है।|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=286790&subcatg=&keyword=Television&nid=286790|accessdate=१६ जनवरी २०१३|date=३१ अक्टूबर २०१२|work=एनडीटीवी|archive-date=2013-01-29|archive-url=https://archive.is/20130129155742/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=286790&subcatg=&keyword=Television&nid=286790|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|last=इंडो-एशियन समाचार सेवा|title=बंगाली भाषा में अनुवादित 'सीआईडी' का १२ नवम्बर से होगा प्रसारण शुरू।|url=http://in.movies.yahoo.com/news/bengali-cid-hit-small-screen-nov-12-141605003.html|accessdate=१६ जनवरी २०१३|date=३१ अक्टूबर २०१२|work=याहू! समाचार|archive-date=2014-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20141211095833/https://in.movies.yahoo.com/news/bengali-cid-hit-small-screen-nov-12-141605003.html|dead-url=yes}}</ref> एकरा दिसम्बर २००४ मे अत्यधिक सकारात्मक प्रतिक्रिया मिलल आ ई ३.७ रेटिङ्ग प्राप्त करि पूरा भारत मे पहिल बेर २९हम स्थान पर रहल।<ref>{{cite web|title=Sony's stellar show 'CID' on an upswing|trans-title=सोनी का तारकीय धारावाहिक सीआईडी शिखर पर|url=http://www.indiantelevision.com/node/11668|work=इंडियन टेलीविज़न|accessdate=६ दिसम्बर २००४|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150218164311/http://www.indiantelevision.com/node/11668|archivedate=१८ फरवरी २०१५|language=अंग्रेज़ी}}</ref> टीएएम के अनुसार एकरा सितम्बर २०१० मे ५.१७ के उच्चतम रेटिङ्ग मिलल, जे एकर पिछला किछ वर्षसभक सभसँ अधिक रेटिङ्ग अछि।<ref>{{cite web|title=सीआईडी सोनी का दूसरा सबसे देखा जाने वाला धारावाहिक|url=http://www.indiantelevision.com/mam/marketing/mam/sonys-cid-is-no-2-show|work=इंडियन टेलिविजन|accessdate=२९ दिसम्बर २०१०}}</ref> २०१५ मे ई धारावाहिक के ४.१ के आसपास के रेटिङ्ग मिल रहल छल।<ref>{{cite web|title=Tam Ratings: Week 3 (2015)|trans-title=टीएएम रेटिंग ३ सप्ताह का (२०१५)|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/tam-ratings-week-3-2015-150123|work=टेली चक्कर|accessdate=२३ जनवरी २०१५|language=अंग्रेज़ी}}</ref><ref>{{cite news|title=टीवी रेटिंग: टॉप 10 शो में एक बार फिर आया 'सीआईडी'|url=http://www.amarujala.com/news/multiplex/television/television-indian-tv-ratings-week-19/|accessdate=११ मई २०१५|publisher=अमर उजाला}}</ref>
== कलाकार ==
{{मुख्य|सीआईडी के पात्रसभक सूची}}
[[file:CID TV Serial Team.jpg|thumb|right|(बाँया सँ दाँया) दया शेट्टी, अंशा सयद, जानवी छेडा, शिवाजी साटम, विनीत कुमार आ आदित्य श्रीवास्तव]] [[file:CID TV Serial Team 2.jpg|thumb|right|(बाँया सँ दाँया) श्रद्धा मूसले, अंशा सयद, ऋषिकेश पाण्डे, शिवाजी साटम, नरेन्द्र गुप्ता, जानवी छेडा आ अजय नागरथ]]
[[file:Akshay and Sonakshi promote 'Rowdy Rathore' on the sets of CID (1).jpg|thumb|right|(बाँया सँ दाँया) दया शेट्टी, अक्षय कुमार, सोनाक्षी सिन्हा आ शिवाजी साटम]]
{{div col|2}}
* [[बृजेन्द्र पाल सिंह]] : पुलिस उपायुक्त चित्रोले (निर्देशक, निर्माता, लेखक आ सर्जक)<ref>{{cite news|title=B.P. Singh back to acting in CID|trans-title=बृजेन्द्र पाल सिंह पुनः सीआईडी में लौटे चित्रोले के भूमिका में।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/B-P-Singh-back-to-acting-in-CID/articleshow/17099483.cms|accessdate=१० दिसम्बर २०१४|publisher=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=५ नवम्बर २०१२|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
* [[शिवाजी साटम]] : एसीपी प्रद्युमन (१९९८–वर्तमान)<ref>{{cite news|title=C.I.D. means the world to me: Shivaji Satam aka ACP Pradyuman|trans-title=सीआईडी का अर्थ मेरे लिए, मेरी पूरी दुनिया है।: शिवाजी साटम|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-TV-cid-means-the-world-to-me-shivaji-satam-aka-acp-pradyuman-4574421-PHO.html|accessdate=१० दिसम्बर २०१४|publisher=बॉलीवुड भास्कर|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2014-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210114642/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-TV-cid-means-the-world-to-me-shivaji-satam-aka-acp-pradyuman-4574421-PHO.html|dead-url=yes}}</ref>
* [[दयानन्द शेट्टी]] : वरिष्ठ निरीक्षक दया (१९९८–वर्तमान)<ref>{{cite news|title=People imitating my style indicates success of my role: Daya of CID|trans-title=लोग का मेरी शैली दिखाने की कोशिश करना यह दिखाता है की मेरा पात्र कितना सफल हुआ: दयानन्द शेट्टी|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/people-imitating-my-style-indicates-success-of-my-role-daya-of-cid/|accessdate=१० दिसम्बर २०१४|publisher=इंडियन एक्सप्रेस|date=२ फरवरी २०१४|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
* [[आदित्य श्रीवास्तव]] : वरिष्ठ निरीक्षक अभिजीत (१९९९–वर्तमान)<ref>{{cite news|title=Abhijeet ka jalwa|trans-title=आदित्य श्रीवास्तव, जो की वरिष्ठ निरीक्षक अभिजीत नाम से जाने जाते है, सीआईडी के वीरता पुरस्कार २०११ के समय अपने कुछ नृत्य की कला को दिखाया।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Abhijeet-ka-jalwa/articleshow/7341339.cms|accessdate=१० दिसम्बर २०१४|publisher=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=२३ जनवरी २०११|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
* [[दिनेश फड्निस]] : उप निरीक्षक फ्रेडरिक्स/फ्रेडी (१९९८–वर्तमान)<ref>{{cite news|title=TV's most lovable idiots|trans-title=सीआईडी का सबसे प्यारा बेवकूफ|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-tvs-most-lovable-idiots-1877569|accessdate=10 December 2014|publisher=डीएनए इंडिया|date=२१ अगस्त २०१३|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
* [[अंशा सयद]] : निरीक्षक पूर्वी (२०११–वर्तमान)<ref>{{cite news|title=Ansha Sayeed is super happy playing Purvi in CID|trans-title=अंशा सयद अपने निरीक्षक पूर्वी के भूमिका से बहुत खुश हैं। |url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/ansha-sayeed-super-happy-playing-purvi-cid|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|date=२४ नवम्बर २०१२}}</ref>
* [[अजय नागरथ]] : उप निरीक्षक पंकज (२०१२–वर्तमान)
* [[नरेन्द्र गुप्ता]] : डा. सालुङ्खे (१९९८–वर्तमान)
* [[श्रद्धा मूसले]] : डा तारिका (२००७–वर्तमान)
{{div col end}}
;पूर्व भूमिका
{{div col|2}}
* [[ऋषिकेश पाण्डे]] : निरीक्षक सचिन (२०१०–२०१६)<ref>{{cite news|title=New team to be formed in Sony's CID; Hrishikesh Pandey comes back|trans-title=सोनी के सीआईडी का नया दल पुनः अपने स्थिति में आ ऋषिकेश पाण्डे पुनः लौट आए।|url=http://www.india-forums.com/tellybuzz/buzzin-hot/6795-new-team-to-be-formed-in-sony-cid-hrishikesh-pandey-comes-back.htm|accessdate=१० दिसम्बर २०१४|publisher=इंडिया फॉरम|date=१ मई २०१०|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2014-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210110113/http://www.india-forums.com/tellybuzz/buzzin-hot/6795-new-team-to-be-formed-in-sony-cid-hrishikesh-pandey-comes-back.htm|dead-url=yes}}</ref>
* [[जान्वी छेड़ा]] : निरीक्षक श्रेया (२०१२–२०१७)<ref>{{cite news|title=New Faces, Old Shows|trans-title=नए चेहरे, पुराने धारावाहिक में!|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/New-Faces-Old-Shows/articleshow/13078063.cms|accessdate=१० दिसम्बर २०१४|publisher=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=१० मई २०१२|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
* [[मनिन्दर सिंह]] : वरिष्ठ निरीक्षक दुष्यन्त (२०१४)<ref>{{cite news|title=Gaurav Khanna & Maninder Singh’s dhamakedar entry on CID|trans-title=गौरव खन्ना आ मनिन्दर सिंह की धमाकेदार प्रवेश सीआईडी में।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Gaurav-Khanna-Maninder-Singhs-dhamakedar-entry-on-CID/articleshow/33191317.cms|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|date=३ अप्रैल २०१४|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
* [[विकास कुमार]] : वरिष्ठ निरीक्षक रजत (२०१२–२०१३)
* विकास सल्गोत्रा उप निरीक्षक मयूर (२०१४)<ref>{{cite news|title=Newbie Vikas Salgotra and 'The Bachelorette India' fame Jagjit Athwal to enter CID as the new cops|trans-title=दो नए लोग, विकास सलगोत्रा आ जगजीत अथवाल सीआईडी में लिया प्रवेश।|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/newbie-vikas-salgotra-and-the-bachelorette-india-fame-jagjit-athwal-enter-cid-the-new|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|date=२४ मार्च २०१४|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
* [[तान्या अब्रोल]] : उप निरीक्षक जयवन्ती शिन्दे (२०१४–२०१६)
* [[अभय शुक्ला]] : उप निरीक्षक निखिल (२०११–२०१६)
* [[गौरव खन्ना]] : वरिष्ठ निरीक्षक काविन (२०१४)<ref>{{cite news|title=Actor Gaurav Khanna to enter "CID"|trans-title=अभिनेता गौरव खन्ना सीआईडी में वरिष्ठ निरीक्षक काविन के पात्र में आ रहे हैं।|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/actor-gaurav-khanna-to-enter-cid/|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|date=३० मार्च २०१४|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
{{div col end}}
== विशेष उपस्थिति ==
* ११ नवम्बर २००९ मे [[सलमान खान]] अपन फिल्म [[वान्टेड]] के प्रचार हेतु आएल छल। जाहिमे ओ फिल्म प्रदर्शित होए के पूर्व अनाधिकृत रूप सँ सीडी बेचए वालासभक विरुद्ध कार्यवाही हेतु सीआईडी सँ मिलैत छल।<ref>{{cite web|title=Salman Khan Wanted by CID|trans-title=सलमान खान सीआईडी में अपनी फिल्म वांटेड के प्रचार के लिए।|url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/gupshup/2009/salman-wanted-cid-100909.html|work=वन इंडिया|accessdate=१५ जनवरी २०१३|date=१० सितम्बर २००९|language=अंग्रेज़ी|archive-url=https://web.archive.org/web/20090917221453/http://www.robotstxt.org/|archive-date=2009-09-17|dead-url=yes}}</ref>
* ३१ जुलाई २०१० मे [[इमरान हाशमी]] आ [[प्राची देसाई]] अपन फिल्म [[वन्स अपन ए टाईम इन मुम्बई (२०१० फिल्म)|वन्स अपन ए टाईम इन मुम्बई]] के प्रचार हेतु आएल छल।<ref>{{cite news|title=अपनी फिल्म 'वंस अपॉन ए टाइम इन मुम्बई' के प्रचार के लिए आए इमरान हाशमी आ प्राची देसाई|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Once-upon-a-time-in-CID/articleshow/6237037.cms|accessdate=१५ दिसम्बर २०१४|publisher=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=३१ जुलाई २०१०}}</ref>
* १ जनवरी २०११ मे [[रानी मुखर्जी]] अपन फिल्म [[नो वन किल्ड जेसिका]] के प्रचार हेतु आएल छल। जाहिमे ओ एक टिभी पत्रकार के भूमिका मे रहैत अछि आ सीआईडी के एक अपराधी के हत्या करैत समय के भिडियो दैत अछि।<ref>{{cite news|last=लालवानी|first=विक्की|title=Rani overshadows Vidya?|trans-title=रानी विद्या पर छाया है?।|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-12-22/news-interviews/28268030_1_rani-and-vidya-rani-mukerji-rajkumar-gupta|accessdate=१६ जनवरी २०१३|newspaper=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=२२ दिसम्बर २०१०|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2013-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521155302/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-12-22/news-interviews/28268030_1_rani-and-vidya-rani-mukerji-rajkumar-gupta|dead-url=yes}}</ref>
* १ जून २०१२ मे [[अक्षय कुमार]] आ [[सोनाक्षी सिन्हा]] अपन फिल्म [[रावडी राठौर]] के प्रचार हेतु आएल।<ref>{{cite news|title=अक्षय आ सोनाक्षी राउडी राठोर फिल्म के प्रचार में।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Akshay-Sonakshi-promote-Rowdy-Rathore-on-CID/articleshow/13387511.cms|accessdate=२२ जनवरी २०१४|newspaper=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=२२ मई २०१२}}</ref>
* २ सितम्बर २०१२ मे [[बिपाशा बसु]] आ [[ईशा गुप्ता]] अपन फिल्म राज ३डी के प्रचार हेतु आएल।<ref>{{cite news|title=Bipasha Basu & Esha Gupta promote Raaz 3D on CID|trans-title=बिपाशा बसु आ ईशा गुप्ता सीआईडी में [[राज़ 3]] फिल्म के प्रचार हेतु।|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-24/tv/33365539_1_bipasha-basu-cid-team-vikram-bhatt-s-raaz|accessdate=२२ जनवरी २०१४|newspaper=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=२४ अगस्त २०१४|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203025716/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-24/tv/33365539_1_bipasha-basu-cid-team-vikram-bhatt-s-raaz|dead-url=yes}}</ref>
* २१ सितम्बर २०१२ मे [[करीना कपूर]] अपन फिल्म [[हीरोइन (२०१२ फिल्म)|हीरोइन]] के प्रचार हेतु आएल। ई कहानी मे हुनका कोई मारै के कोशिश करैत अछि आ हुनकर रक्षक के मारि दैत अछि। ई कारण ओ सीआईडी सँ मिलैत अछि।<ref name="heroine">{{cite news|last=भोपटकर|first=तेजश्री|title=अक्षय सेठी बने है करीना कपूर के प्रशंसक सीआईडी में|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-13/tv/33815387_1_akshay-sethi-kareena-kapoor-cid-team|accessdate=१३ फरवरी २०१३|newspaper=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=१३ सितम्बर २०१३|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024192007/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-13/tv/33815387_1_akshay-sethi-kareena-kapoor-cid-team|dead-url=yes}}</ref>
* २३-२४ नवम्बर २०१२ मे [[आमिर खान]] अपन फिल्म [[तलाश (२०१२ फिल्म)|तलाश]] के प्रचार हेतु आएल। जाहिमे ओ निरीक्षक सुर्जन सिंह शेखावत बनल छल आ सीआईडी के अपराधी के पकडि मे साथ दैत अछि।<ref>{{cite web|last=IANS|title=तलाश: आमिर खान फिल्म के प्रचार में सीआईडी में।|url=http://ibnlive.in.com/news/talaash-aamir-khan-to-join-hands-with-cid-and-more/306009-8-66.html|accessdate=१५ जनवरी २०१३|date=१७ नवम्बर २०१३|archive-date=2012-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20121119223142/http://ibnlive.in.com/news/talaash-aamir-khan-to-join-hands-with-cid-and-more/306009-8-66.html|dead-url=yes}}</ref>
* १६ अगस्त २०१३ मे [[इमरान खान (अभिनेता)|इमरान खान]] आ [[सोनाक्षी सिन्हा]] अपन फिल्म [[वन्स अपन अ टाइम इन मुम्बई-दोबारा|वन्स अपन अ टाइम इन मुम्बई-दोबारा]] के प्रचार हेतु आएल।<ref>{{cite news|title=Imran and Sonakshi on 'CID' to promote 'OUATIMD'|trans-title=इमरान आ सोनाक्षी अपनी फिल्म के प्रचार में सीआईडी में।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/tv/Imran-and-Sonakshi-on-CID-to-promote-OUATIMD/videoshow/21775330.cms|accessdate=२२ जनवरी २०१३|newspaper=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=१२ अगस्त २०१३|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
* २२ नवम्बर २०१३ मे [[सन्नी देओल]] अपन फिल्म [[सिंह साहब द ग्रेट]] के प्रचार हेतु आएल। एहीमे ओ सिंह साहब के भूमिका मे रहैत अछि आ सीआईडी सँ एक अपराधी के पता करवाक हेतु मिलैत अछि।<ref>{{cite news|title=Sunny Deol was promoting his film Singh Saab The Great|trans-title=सीआईडी में अपनी फिल्म के प्रचार में सन्नी देओल।|url=http://movies.ndtv.com/television/c-i-d-team-happy-to-work-with-sunny-deol-445459|accessdate=१३ नवम्बर २०१३|work=movies.ndtv.com|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2014-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140523005444/http://movies.ndtv.com/television/c-i-d-team-happy-to-work-with-sunny-deol-445459|dead-url=yes}}</ref>
* २१ मार्च २०१३ मे [[सन्नी लियोन]] अपन फिल्म [[रागिनी एमएमएस २]] के प्रचार हेतु आएल।<ref>{{cite news|title=सन्नी लियॉन अपनी फिल्म रागिनी एमएमएस के प्रचार में सीआईडी।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/tv/Sunny-Leone-promotes-Ragini-MMS-2-on-CID/videoshow/31997630.cms|accessdate=६ मई २०१३|newspaper=टाइम्स ऑफ इंडिया}}
</ref>
* २१ फरवरी २०१४ मे [[जिमी शेरगिल]] अपन फिल्म [[डर एट द मल|डर एट द माल]] के प्रचार हेतु आएल।<ref>{{cite news|title=जिमी शेरगिल अपनी फिल्म के प्रचार के लिए सीआईडी में।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Jimmy-Shergill-to-promote-his-upcoming-movie-Darrthe-Mall-on-Sony-TVs-CID/movie-review/30572297.cms|accessdate=१५ दिसम्बर २०१४|publisher=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=२१ फरवरी २०१४}}</ref><ref>{{cite news|title=जिमी शेरगिल का सीआईडी नामक धारावाहिक के स्थान पर उनके फिल्म के प्रचार के समय के कुछ छवि|url=http://www.ibtimes.co.in/jimmy-shergill-visits-sets-of-tv-series-cid039-to-promote-039darr-the-mall039-photos-539366|accessdate=१५ दिसम्बर २०१४|publisher=आईबीएन लिव|date=२१ फरवरी २०१४}}</ref>
* २७ जून २०१४ मे [[सिद्धार्थ मल्होत्रा]] आ [[श्रद्धा कपूर]] अपन फिल्म [[एक भिलेन]] के प्रचार हेतु आएल। एतय ओ किछ हराएल बच्चा के अपहरण के जानकारी सीआईडी के दैत अछि।<ref>{{cite news|title=सिद्धार्थ मल्होत्रा आ श्रद्धा कपूर अपनी फिल्म एक विलन के प्रचार में सीआईडी के एक प्रकरण में सहायता भी करेंगे।|url=http://www.ibtimes.co.in/jimmy-shergill-visits-sets-of-tv-series-cid039-to-promote-039darr-the-mall039-photos-539366|accessdate=१५ दिसम्बर २०१४|publisher=बॉलीवुड लाइफ|date=२५ जून २०१४}}</ref>
* २५-२७ जुलाई २०१४ मे [[सलमान खान]] अपन फिल्म [[किक (२०१४ फिल्म)|किक]] के प्रचार हेतु आएल।<ref>{{cite web|title=किक: सलमान खान अपनी फिल्म के प्रचार में।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/Kick-Salman-Khan-promotes-the-film-on-CID/photostory/38973300.cms|accessdate=२७ जुलाई २०१४}}</ref><ref>{{cite web|title=Only Salman Khan Can and Will Make CID's ACP Pradyuman Dance|trans-title=केवल सलमान खान ही एसीपी प्रदूमन को नचवा सकते है।|url=http://movies.ndtv.com/television/only-salman-khan-can-and-will-make-cid-s-acp-pradyuman-dance-563862|accessdate=२७ जुलाई २०१४|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2014-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808102639/http://movies.ndtv.com/television/only-salman-khan-can-and-will-make-cid-s-acp-pradyuman-dance-563862|dead-url=yes}}</ref>
* २१ नवम्बर २०१४ मे [[सैफ अली खान]] आ [[गोविन्दा]] अपन फिल्म [[ह्यापी एन्डिङ्ग]] के प्रचार हेतु आएल।<ref>{{cite web|title=Saif Ali Khan and Govinda join the CID team in solving a case|trans-title=सैफ अली खान आ गोविंदा भी शामिल हुए सीआईडी में सुलझाने के लिए।|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/saif-ali-khan-and-govinda-join-the-cid-team-solving-case-141121|work=टेली चक्कर|accessdate=२१ नवम्बर २०१४|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
* ५ दिसम्बर २०१४ मे [[अजय देवगन]] अपन फिल्म [[एक्शन ज्याकसन]] के प्रचार हेतु आएल।<ref>{{cite news|title='सीआईडी' के सेट पर दिखा अजय देगवन का एक्शन-जैक्सन अवतार|url=http://www.punjabkesari.in/news/article-311763|accessdate=२ दिसम्बर २०१४|publisher=पंजाब केशरी|date=२ दिसम्बर २०१४}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* १३-१४ फरवरी २०१५ मे [[वरुण धवन]] अपन फिल्म [[बदलापुर (फिल्म)|बदलापुर]] के प्रचार हेतु आएल।<ref>{{cite news|title=Badlapur Star Varun Dhawan on the sets of CID|trans-title=वरुण धवन पहुंचे सीआईडी में|url=http://bollyspice.com/97683/badlapur-star-varun-dhawan-sets-cid|accessdate=१५ फरवरी २०१५|date=१५ फरवरी २०१५|language=अंग्रेज़ी}}</ref><ref>{{cite news|title=वरुण धवन ने किया सीआईडी में अपनी फ़िल्म बदलापुर का प्रचार|url=http://www.ibtimes.co.in/tv/varun-dhawan-promotes-badlapur-on-cid-32688|accessdate=१५ फरवरी २०१५|date=१५ फरवरी २०१५}}</ref> हुनका साथ ई फिल्म के निर्देशक [[श्रीराम राघवन]] सेहो आएल छल।<ref>{{cite news|title=वरुण धवन श्रीराम राघवन के साथ सीआईडी में अपनी फ़िल्म के प्रचार करने आए।|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/varun-dhawan-promotes-badlapur-on-cid-with-director-sriram-raghavan-view-pics/|accessdate=१५ फरवरी २०१५|date=१५ फरवरी २०१५|archive-date=2015-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205193109/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/varun-dhawan-promotes-badlapur-on-cid-with-director-sriram-raghavan-view-pics/|dead-url=yes}}</ref>
* ३ अप्रैल २०१५ मे [[सुशान्त सिंह राजपूत]] अपन फिल्म [[डिटेक्टिव ब्योमकेश बक्शी!]] के प्रचार के लेल।<ref>{{cite news|title=सीआईडी के सेट पर पहुंचे सुशांत, किया '..ब्योमकेश बख्शी' को प्रमोट|url=http://news.biharprabha.com/2015/04/mr-x-promotion-emraan-hashmi-to-act-in-a-special-episode-of-cid/|accessdate=३१ मार्च २०१५|publisher=[[दैनिक भास्कर]]|date=१३ अप्रैल २०१५|archive-date=2015-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150721203016/http://news.biharprabha.com/2015/04/mr-x-promotion-emraan-hashmi-to-act-in-a-special-episode-of-cid/|dead-url=yes}}</ref>
* १३ अप्रैल २०१५ मे [[इमरान हाशमी]] अपन फिल्म [[मिस्टर एक्स (२०१५ फिल्म)|मिस्टर एक्स]] के प्रचार केलक आ स्वयम् मिस्टर एक्स के भूमिका मे अभिनय सेहो केलक।<ref>{{cite news|title=मिस्टर एक्स का प्रचार: इमरान ने सीआईडी के विशेष प्रकरण में किया अभिनय।|url=http://news.biharprabha.com/2015/04/mr-x-promotion-emraan-hashmi-to-act-in-a-special-episode-of-cid/|accessdate=४ मई २०१५|publisher=बिहार प्रभा|date=१३ अप्रैल २०१५|archive-date=2015-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150721203016/http://news.biharprabha.com/2015/04/mr-x-promotion-emraan-hashmi-to-act-in-a-special-episode-of-cid/|dead-url=yes}}</ref>
* १९ दिसम्बर २०१५ को [[शाहरुख खान]] अपन फिल्म [[दिलवाले (२०१५ फिल्म)|दिलवाले]] के प्रचार के लेल आएल।<ref>{{cite news|title=Shah Rukh Khan to appear in ‘CID’|trans-title=शाहरुख खान सीआईडी में दिखने वाले हैं।|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/shah-rukh-khan-to-appear-in-cid/|accessdate=१० जुलाई २०१६|date=१० दिसम्बर २०१५|publisher=''इंडियन एक्सप्रेस''|language=अंग्रेज़ी}}</ref> जाहिमे देखाएल जाइत अछि कि एसीपी प्रद्युमन के गाडी अचानक रुकि जाइत अछि आ शाहरुख खान हुनकर सहायता करैत अछि।<ref>{{cite news|title=अब शाहरूख टीवी शो सीआईडी में आएंगे नजर|url=http://www.patrika.com/news/tv/shahrukh-promote-his-movie-in-cid-1143806/|accessdate=१० जुलाई २०१६|date=१२ दिसम्बर २०१५|publisher=पत्रिका}}</ref><ref>{{cite news|title=Here's how Shah Rukh Khan saves ACP Pradyuman from trouble, on CID|trans-title=सीआईडी में कैसे शाहरुख खान एसीपी प्रद्युमन को परेशानी से बचाते हैं। यहाँ है|url=http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-to-save-in-trouble-acp-pradyuman-on-cid-dring-dilwale-promotions-kajol-varun-dhawan-kriti-sanon/1/544321.html|accessdate=१० जुलाई २०१६|date=११ दिसम्बर २०१५|publisher=इंडिया टूडे|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
* १६ जनवरी २०१६ मे [[सन्नी देओल]] अपन फिल्म [[घायल वन्स अगेन]] के प्रचार के दौरान सीआईडी के एपिसोड मे अजय मेहरा के भूमिका निर्वाह केलक।<ref>{{समाचार सन्दर्भ|publisher=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]|title=Sunny Deol to appear on 'CID' |trans-title=सन्नी देओल सीआईडी में दिखने वाले हैं।|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/sunny-deol-to-appear-on-cid/|accessdate=१४ अप्रैल २०१६|date=२०१६|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
== पुरस्कार एवं कीर्तिमान ==
=== विश्व कीर्तिमान ===
ई धारावाहिक के दल ७ नवम्बर, २००४ मे मुम्बई मे साँझ के ६:३० सँ ८:२० बजे धरि पूरे १११ मिनट धरि बिना क्यामरा के बन्द करि एक पूरा कहानी बना देलक। ई कीर्तिमान [[लिम्का बुक अफ रेकार्ड्स|लिम्का कीर्तिमान पुस्तक]]<ref>{{cite news|title=‘CID’ enters Limca Book of Records|2=|trans-title=सीआईडी ने किया अपना नाम लिमका पुस्तक में दर्ज।|url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/nov032004/n9.asp|accessdate=३ दिसम्बर २०१४|date=८ अक्टूबर २००४|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2014-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826115746/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/nov032004/n9.asp|dead-url=yes}}</ref> तथा [[गिनीज वर्ल्ड रेकर्ड्स|गिनीज विश्व कीर्तिमान पुस्तक]] मे पञ्जीकृत करि लेल गेल छल।<ref>{{cite news|title=CID's Guinness World Record episode, Indian Idol and Facebook: 10 things in popular culture that turn 10 in 2014|trans-title=सीआईडी का गिनिज विश्व कीर्तिमान वाला एपिसोड, इंडियन आइडल आ फेसबूक: 10 चीजें जो 2014 में प्रसिद्ध हुई।|url=http://www.news18.com/news/buzz/cids-guinness-world-record-episode-indian-idol-and-facebook-10-things-in-popular-culture-that-turn-10-in-2014-725528.html|accessdate=१० दिसम्बर २०१४|publisher=आईबीएन लाइव |date=१२ नवम्बर २०१४|language=अंग्रेज़ी}}</ref> ७ नवम्बर मे बनल ई कथांश के ८ नवम्बर मे साँझ ८ बजे सँ १० बजे धरि देखाएल गेल।
ई प्रकार के विश्व कीर्तिमान बनावे के विचार सिंह के एकर ७ सँ ८ महिना पहिने आएल छल। एहीसँ पहिने १९८७ मे मराठी कार्यक्रम "एक शून्य शून्य" मे फिल्माङ्कन के बिना रोकि के २२ मिनट के कार्यक्रम बना देनए छल। वर्ष २००२ मे ओ ई कीर्तिमान के गिनीज विश्व कीर्तिमान पुस्तक मे दर्ज करवावे के बारे मे सोचलक् मुद्दा हुनका पता चलल कि एकर लेल हुनका २५ मिनट के बिना रोकि के कार्यक्रम तैयार केनाए होएत। ओ एकर तैयारी शुरू करि देलक, मुद्दा ओकर ई कीर्तिमान के बनावे सँ पूर्व ही एक रूसी [[वृत्त चित्र|वृत्त फिल्म]] ८८ मिनट धरि लगातार फिल्माङ्कन के कीर्तिमान बना लेलक। एकर बाद बीपी सिंह एहीसँ सेहो अधिक लम्बा कीर्तिमान बनावे के बारे मे सोचलक् आ 'विरासत' नाम के एक प्रकरण के योजना बनौलक्। एकर लेल ओ ओही समय सँ एकर तैयारी मे लगि गेल। ई कीर्तिमान के बनावे के लेल सीआईडी के सभ भूमिकासभक ९० पन्ना के संवाद याद करै पडल आ ई कहानी के क्यामेराम्यान नितिन राव के २८ किलो ग्राम के क्यामरा के लगातार १११ मिनट धरि अपन कन्धा पर रखै पडल, जाहिमे ३ मञ्जिला के घर मे हुनका ऊपर सँ नीचा सेहो अनेकौं बेर होए पडल। एकरा बनावे के लेल ३४ लाख रुपैया खर्च भेल। ई सीआईडी के सभसँ महग प्रकरण छल। ई एक एहन होटल मालिक के कहानी छल, जे भारत मे अपन कारोबार समेटवाक के लेल [[दक्षिण अफ्रीका]] सँ आवैत अछि। ओकरा अपन वारिस के तलाश रहैत अछि। ओकर सम्पत्ति मे हिस्सा पावे के आस मे सभ रिश्तेदार होटल मे जमा भऽ जाइत अछि। फेर एक के बाद एक खून होनाए शुरू भऽ जाइत अछि। ई एपिसोड के कीर्तिमानी बनावे के लक्ष्य सँ ही बनाएल गेल छल। एहीमे सीआईडी के निरीक्षकसभक अतिरिक्त [[केके मेनन]], राज ज़ुत्शी, [[अविनाश वधावन]], कृतिका देसाई आ मुकेश रावल शामिल छल। एकरा ७ नवम्बर २००४ मे बिना कोनो विज्ञापन के रात्री ८ सँ १० बजे धरि देखाएल गेल। एकर बाद सीआईडी के १० बजे के धारावाहिक शुरू भेल।<ref>{{cite news|title=Sony's on 'record' with C.I.D, a date with Guinness|trans-title=सोनी के एक धारावाहिक 'सीआईडी' ने बनाया एक नया विश्व कीर्तिमान, जो गिनीज़ विश्व कीर्तिमान में होगा दर्ज।|url=http://www.indiantelevision.org.in/headlines/y2k4/oct/oct286.htm|accessdate=१० १० दिसम्बर २०१४|publisher=इंडियन टेलिविजन|date=२९ अक्टूबर २००४|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
=== पुरस्कार ===
{| class="wikitable sortable" style="width:100%"
|-
! वर्ष !! पुरस्कार !! श्रेणी !! कलाकार !! टिप्पणी एवं सन्दर्भ
|-
| rowspan="2"| २००२ || भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ धारावाहिक - नाटक || [[बृजेन्द्र पाल सिंह]] आ [[प्रदीप उप्पूर]] || <ref name=ita2002>{{cite web|title=The ITA Awards » The Indian Television Academy Awards|trans-title=भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार » भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार २००२|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2002|website=http://www.indiantelevisionacademy.com|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2012-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529222113/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2002|dead-url=yes}}</ref>
|-
| भारतीय टेली पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ व्यक्तित्व || [[शिवाजी साटम]] || <ref name=it2002>{{cite web|title=The Winners of The Indian Telly Awards 2002|trans-title=भारतीय टेली पुरस्कार विजेता २००२|url=http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k2/winners.htm|accessdate=९ मार्च २००२|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025256/http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k2/winners.htm|dead-url=yes}}</ref>
|-
| rowspan="1"| २००३ || भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ रोमाञ्चक / डरावना धारावाहिक || [[बृजेन्द्र पाल सिंह]] आ [[प्रदीप उप्पूर]] ||<ref name=ita2003>{{cite web|title=The ITA Awards » The Indian Television Academy Awards|trans-title=भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार » भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार २००३|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2003#winners|website=http://www.indiantelevisionacademy.com|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2012-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120504215542/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2003#winners|dead-url=yes}}</ref>
|-
| rowspan="4"| २००४ || भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ निर्देशक - नाटक || [[बृजेन्द्र पाल सिंह]] ||<ref name=ita2004>{{cite web|title=The ITA Awards » The Indian Television Academy Awards|trans-title=भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार » भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार २००४|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2004|website=http://www.indiantelevisionacademy.com|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2012-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120526071531/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2004|dead-url=yes}}</ref>
|-
| भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ रोमाञ्चक / डरावना धारावाहिक || सोनी (भारत) ||<ref name=ita2004></ref>
|-
| भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ अभिनय || [[रजत अरोडा]] || <ref name=ita2004></ref>
|-
| भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ भिडियोग्राफी || [[बृजेन्द्र पाल सिंह]] || <ref name=ita2004></ref>
|-
| rowspan="1"| २००५ || भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ अभिनेता - नकारात्मक भूमिका || [[मकरन्द देशपाण्डे]] || <ref name=ita2005>{{cite web|title=The ITA Awards » The Indian Television Academy Awards|trans-title=भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार » भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार २००५|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2005|website=http://www.indiantelevisionacademy.com|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2012-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120504215552/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2005|dead-url=yes}}</ref>
|-
| rowspan="1"| २००९ || भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ रोमाञ्चक / डरावना धारावाहिक || [[बृजेन्द्र पाल सिंह]] आ [[प्रदीप उप्पूर]] || <ref name=ita2009>{{cite web|title=The ITA Awards » The Indian Television Academy Awards|trans-title=भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार » भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार २००९|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2009|website=http://www.indiantelevisionacademy.com|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2015-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909212242/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2009|dead-url=yes}}</ref>
|-
| rowspan="1"| २०१० || भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ रोमाञ्चक / डरावना धारावाहिक || [[बृजेन्द्र पाल सिंह]] आ [[प्रदीप उप्पूर]] || <ref name=ita2010>{{cite web|title=The ITA Awards » The Indian Television Academy Awards|trans-title=भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार » भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार २०१०|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2010|website=http://www.indiantelevisionacademy.com|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2010-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100820113113/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2010|dead-url=yes}}</ref>
|-
| rowspan="1"| २०१५ || भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार || सर्वश्रेष्ठ रोमाञ्चक / डरावना धारावाहिक || [[बृजेन्द्र पाल सिंह]] आ [[प्रदीप उप्पूर]] || <ref name=ita2015>{{cite web|title=The ITA Awards » The Indian Television Academy Awards|trans-title=भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार » भारतीय टेली एकेडेमी पुरस्कार २०१५|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2015|website=http://www.indiantelevisionacademy.com|accessdate=१० जुलाई २०१६|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2016-07-10|archive-url=https://archive.is/20160710191123/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2015|dead-url=yes}}</ref>
|-
|}
== सीआईडी स्पेशल ब्यूरो ==
[[:en:CID: Special Bureau|सीआईडी: स्पेशल ब्यूरो]]
ई सीआईडी के एक विशिष्ट संस्करण छल, जेकर प्रसारण एक अलग धारावाहिक के रूप मे २७ दिसम्बर २००४ सँ शुरू भेल आ १६८ एपिसोड प्रसारित होए के बाद ८ अगस्त २००६ मे बन्द भऽ गेल। ई सोमवार आ मङ्गलवार के राति १०:३० बजे प्रसारित होएत छल। एकर आधा घण्टा पहिने, रात १० बजे सीआईडी आ ओकर आधा घण्टा बाद ई धारावाहिक के प्रसारण होइत छल। एहीमे [[शिवाजी साटम]], [[अनूप सोनी]], [[दयानन्द शेट्टी]] आ [[आदित्य श्रीवास्तव]] मुख्य भूमिका मे छल।<ref>{{cite web|title=सीआईडी: स्पेशल ब्यूरो का सोनी के जालस्थल में समय व विवरण|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051219174107/http://www.setindia.com/shows/shows_inside.php?id=45|archivedate=१९ दिसम्बर २००५|accessdate=९ दिसम्बर २०१४|website=http://www.setindia.com/shows/shows_inside.php?id=45|}}</ref>
एकर कहानी के अनुसार "सीआईडी पिछला अनेकौं वर्ष सँ लम्बित मामला के जाँच करवाक हेतु एक नयाँ दल के गठन करैत अछि, जेकर नाम ''सीआईडी स्पेशल ब्यूरो'' रखल जाइत अछि। ई दल बहुत पुरान आपराधिक मामला के जाँच करैत अछि।" एहीमे अनेकौं बेर सीआईडी के कहानी के सेहो जोड करि देखाएल जाइत छल। एही कारण किछ मामलासभमे सीआईडी के भूमिका सीआईडी स्पेशल ब्यूरो मे आ सीआईडी स्पेशल ब्यूरो के भूमिका सीआईडी मे सेहो देखल जा सकैत अछि।<ref>{{cite news |title='सीआईडी का 'सीआईडी: स्पेशल ब्यूरो' नामक धारावाहिक २७ दिसम्बर से सोनी में शुरू हो रहा है। | url=http://www.indiantelevision.org.in/headlines/y2k4/dec/dec115.htm| publisher=इंडियन टेलिविजन|accessdate=१४ दिसम्बर २००४}}</ref>
== अन्य पहल ==
७ जुलाई २००६ मे एक राष्ट्रव्यापी खोज कार्यक प्रारम्भ कएल गेल जेकरा ''सीआईडी अपरेशन तलाश'' नाम देल गेल। एहीमे विजेता के एक पुलिस निरीक्षक के भूमिकामे कार्य करवाक मौका देल जानाए छल। १ सितम्बर २००६ मे [[विवेक मशरू]] के विजेता घोषित कएल गेल छल। एकर बाद किछ वर्ष धरि विवेक एक निरीक्षक के भूमिकामे देखाए देलक।<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_another-hero-enters-cid_1053164 |title=एक और सीआईडी का निरीक्षक सीआईडी में प्रवेश किया। - मनोरजन - डीएनए |work=डीएनए इंडिया|date=१५ सितम्बर २००६ |accessdate=६ अगस्त २०१०}}</ref> २६ जनवरी २०१० सँ वीरताक प्रोत्साहित करवाक आ समाजमे बहादुरी के कार्यसभक सम्मान करवाक के लेल ''सीआईडी वीरता पुरस्कार'' नामक एक पुरस्कार प्रारम्भ कएल गेल। एहीसँ २६ जनवरी २०१० मे पहिल बेर साहस देखावे वाला लोगसभक देल गेल।<ref>{{cite news |title=सोनी ने प्रारंभ किया सीआईडी वीरता पुरस्कार|url=http://www.indiantelevision.org.in/headlines/y2k9/aug/aug131.php|work=इंडियन टेलिविजन|accessdate= १२ अगस्त २००९ }}</ref> २३ जनवरी २०११ को दूसरी बार प्रदान किया गया था।<ref>{{cite news |title=सामान्य के लिए सम्मान |url=http://www.indianexpress.com/news/honour-to-ordinary/681974/0 |work=इंडियन एक्सप्रेस |accessdate= १७ सितंबर २०११ }}</ref> बड लोगसभक वीरताक प्रोत्साहित करै के बाद, बच्चा के लेल सेहो एक नयाँ उप-शृङ्खला ''सीआईडी छोटे हीरोज'' नाम सँ बनाएल गेल।<ref>{{cite news|title=“Kids Play ‘C.I.D.’ Instead Of ‘Chor Police'” – Dayanand Shetty|trans-title=“बच्चे अब 'चोर पुलिस' के जगह सीआईडी खेलेंगे” – दयानन्द शेट्टी|url=http://www.koimoi.com/bollywood-news/kids-play-c-i-d-instead-of-chor-police-dayanand-shetty/|accessdate=१० दिसम्बर २०१४|date=३० जनवरी २०१३|language=अंग्रेज़ी}}</ref> ई १ फरवरी २०१३ सँ देखाएल गेल। ई शुक्रवार के सीआईडी सँ एक घण्टा पहिने ९ बजे सँ १० बजे राति मे देखाएल जाइत छल। एहीमे बच्चा के द्वारा देखाएल गेल साहस के देखाएल जाइत छल।<ref>{{cite news |title=Sony airs CID Chote Heroes from 1 February|trans-title=सोनी द्वारा दिखाया जाएगा १ फरवरी से सीआईडी छोटे हीरोज|url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k13/feb/feb10.php|work=इंडियन टेलिविजन|accessdate=१ फरवरी २०१३|language=अंग्रेज़ी}}</ref> ३० मई २०१२ मे एक साक्षात्कार के दौरान बीपी सिंह कहलैन् कि ओ सीआईडी पर एक फिल्म बनावे जा रहल अछि। एहीमे धारावाहिक के कलाकार ही काम करत, मुद्दा एक मुख्य खलनायक के बाहर सँ लेल जाएत। ओ कहलैन्, सैद्धान्तिक रूप सँ फिल्म के ई वर्ष के अन्त धरि शुरू भऽ जानाए चाहि। च्यानल के पास एकर अधिकार अछि, यदि च्यानल आई अपन सहमति दैत अछि, तँ हम एही पर अगला वर्ष कऽ शुरुआत सँ काम केनाए शुरू करि देव्।<ref>{{cite news|title=टीवी शो सीआईडी पर बन सकती है फिल्म|url=http://www.jagran.com/entertainment/bollywood-tv-show-cid-could-soon-be-a-film-N16492.html|accessdate=११ मई २०१५|publisher=जागरण|date=३० मई २०१२}}</ref>
२१ जनवरी २०१५ मे सीआईडी अपन यात्रा के अठारहम् वर्ष मे प्रवेश केलक। एकरा सोनी एक उत्सव के रूप मे २६ जनवरी २०१५ के एक विशेष कार्यक्रम के रूपमे बनौलक्। जाहिमे सोनी पर पूरा दिन सीआईडी कऽ कार्यक्रम देखाएल गेल। एकर बाहेक बीच-बीच मे सीआईडी के भूमिका आ अन्य लोग सेहो आवैत छल आ अपन आ ई धारावाहिक के बारे मे बतावैत छल।<ref>{{cite web|title=सीआईडी के १८वर्ष पर २६ जनवरी को पूरे दिन सीआईडी|url=https://twitter.com/SonyLIV/status/557560740555407364|accessdate=२१ जनवरी २०१५}}</ref>
=== अन्य धारावाहिकमे ===
सीआईडीक भूमिकासभ ई धारावाहिक के बाहेक सेहो अन्य धारावाहिकसभमे सेहो अभिनय केनए अछि आ अन्य धारावाहिकसभक भूमिका सेहो अनेकौं बेर सीआईडी मे आवि चुकल अछि। जेना [[अदालत (धारावाहिक)|अदालत]] के प्रारम्भ मे अभिजीत के ऊपर आरोप लगैत अछि कि ओ जोरावर नाम के एक अपराधी पर ६ गोली चलौलक् आ हत्या कर देलक। एही कारण ओकरा अदालत मे लऽ जाएल जाइत अछि, जाहिमे के. डी. पाठक ओकर वकील रहैत अछि। ई सीआईडी आ अदालत, दुनु धारावाहिक मे देखाएल जाइत अछि। एकर बाद सीआईडी आ के. डी. पाठक मिलिके ई मामला के सुलझाऽ लैत अछि।<ref>{{cite news |title=CID joins hands with KD Pathak from Adaalat!|trans-title=सीआईडी और अदालत के के डी पाठक दोनों ने हाथ मिलाया।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/CID-joins-hands-with-KD-Pathak-from-Adaalat/articleshow/14647583.cms|newspaper=द टाइम्स ऑफ इंडिया|accessdate=३ जुलाई २०१२|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
[[तारक मेहता का उल्टा चश्मा]] मे एही के किछ भूमिका सीआईडी के धारावाहिक मे आवैत अछि आ ओकर किछ दिन बाद एक अन्य प्रकरण मे ई धारावाहिक मे सीआईडी के सभ भूमिका आवि जाइत अछि। जाहिमे [[दया जेठालाल गडा|दयाबेन]] के एसीपी प्रदूमन के नकली प्रमाणपत्र मिलैत अछि आ ओ ओकरा लके सीआईडी के कार्यालय मे जाइत अछि। जखन सीआईडी के दल के पता चलैत अछि की कोई एसीपी प्रद्युम्न के जेहन बनिके कोई गैर-कानूनी कार्य करवाक चाहैत अछि मुद्दा ओ अपराधी के पकडिते समय एक [[जेठालाल चम्पकलाल गडा|जेठालाल]] के चेहरा बनाके आ ओ ई मामला मे फसि जाइत अछि। मुद्दा बाद मे पता चलैत अछि कि ओ दोषी नै अछि। एकर पश्चात गोकुलधाम मे एक नयाँ सदस्य आवैत अछि, जेकर पास करोडौं के हीरा रहैत अछि। जेकरा ओ बेचवाक चाहैत अछि। ओ गोकुलधाम के लोगसभक लालच दैत अछि कि यदि कोई ओ हीरासभक बेचवाक मे ओकर सहायता करत तँ ओ ओकरा एक करोड रुपैया देत। मुद्दा हीरा बेचए सँ पूर्व ही ओ लापता भऽ जाइत अछि आ ओही मामला के जाँच करैत सीआईडी ओतय आवैत अछि। पुरा गोकुलधाम मे सभ के घरसभक तलाशी लैऽ के बाद हुनका अय्यर आ बबीता जी के घर मे ओ हीरा मिलैत अछि। ओ लोग बबीता आ अय्यर के पकडि लैत अछि। मुद्दा बाद मे पता चलैत अछि कि दोषी कोई और छी।<ref>{{cite news |title=CID & Tarak Mehta Ka Oolta Chashma to have a Mahasangram episode|trans-title=सीआईडी और तारक मेहता का उल्टा चश्मा दोनों का महासंग्राम वाला प्रकरण |url= http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/CID-Tarak-Mehta-Ka-Oolta-Chashma-to-have-a-Mahasangram-episode/articleshow/37645778.cms |newspaper=द टाइम्स ऑफ इंडिया |accessdate=२ जुलाई २०१४|language=अंग्रेज़ी}}</ref> एकर साथ-साथ [[कौन बनेगा करोडपति]] मे सेहो सीआईडी के तीन पात्र (शिवाजी साटम, आदित्य श्रीवास्तव आ दयानन्द शेट्टी) जा चुकल अछि।<ref>{{cite news|title=Amitabh Bachchan reveals CID team’s funny side on Kaun Banega Crorepati|trans-title=कौन बनेगा करोड़पति में अमिताभ बच्चन ने दिखाया सीआईडी दल का हंसमुख पहलू।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Amitabh-Bachchan-reveals-CID-teams-funny-side-on-Kaun-Banega-Crorepati/articleshow/43245231.cms|accessdate=१८ दिसम्बर २०१४|publisher=टाइम्स ऑफ इंडिया|date=२३ सितम्बर २०१४|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
एकर बाहेक अदालत आ सीआईडी मे १२ जुलाई २०१२ मे राति १० बजे आ रविवार १३ जुलाई २०१२ मे राति ७:३० आ १० बजे [[सीआईडी विरुद्ध अदालत]] नाम सँ धारावाहिकक प्रसारण भेल छल। एहीमे अदालत आ सीआईडी दुनुक एक ही कहानी मे देखाएल गेल। जाहिमे देखाएल गेल कि डा. सालुङ्खे के एक सबूत मिलैत अछि, जेकरा देखावे सँ पहिने ही ओ लापता भऽ जाइत अछि। ओकर गाडी डीसीपी चित्रोले के घर के आगा मिलैत अछि आ घरक तलाशी मे एक लाश सेहो प्राप्त होएत अछि, जे पहिने डा. सालुङ्खे मनैत अछि। सीआईडीक डीसीपी चित्रोले के विरुद्ध काफी ठोस सबूत मिलैत अछि, एही कारण ओकरा हिरासत मे लऽ लेल जाइत अछि। अदालत मे के. डी. पाठक ओकरा बचावेक कोशिश करैत अछि, मुद्दा सीआईडी ओकरा दोषी साबित करैक कार्य करैत अछि। आखिरी मे के. डी. पाठक आ सीआईडी मिलिके ई मामलाक हल करि लैत अछि।<ref>{{cite news|title=KD Pathak defends DCP Samsher Singh Chitrole|trans-title=के॰ डी॰ पाठक डीसीपी शमशेर सिंह चित्रोले को बचाएंगे।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/KD-Pathak-defends-DCP-Samsher-Singh-Chitrole/articleshow/14863438.cms|accessdate=९ जुलाई २०१६|publisher=''टाइम्स ऑफ इंडिया''|language=अंग्रेज़ी}}</ref> एकर बाद २० दिसम्बर २०१४ मे ३ घण्टाक प्रसारण होइत अछि। एकर निर्देशन सीआईडी के सिबा मित्र आ अदालत के रमिन्दर सूरी मिलिके केनए अछि। एकरा मुम्बई के अलग-अलग भागसभमे बनाएल गेल, जेकरा लेल १५ दिनक समय लगि गेल।<ref>{{cite news|title=Sony to screen a telefilm with CID and Adaalat's cast|trans-title=सोनी अब सीआईडी और अदालत के कलाकारों के साथ टेलीफिल्म ला रहा है।|url=http://www.afaqs.com/news/story/42807_Sony-to-screen-a-telefilm-with-CID-and-Adaalats-cast|accessdate=९ जुलाई २०१६|date=१९ दिसम्बर २०१४|publisher=''एएफ़एक्यूएस''|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2016-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820034826/http://www.afaqs.com/news/story/42807_Sony-to-screen-a-telefilm-with-CID-and-Adaalats-cast|url-status=dead}}</ref> एकर नाम सीआईडी विरुद्ध अदालत - कर्मयुद्ध रखल गेल अछि, जाहिमे एक बेर फेरसँ सीआईडी आ अदालत साथमे आवैत अछि।<ref>{{cite news|title=CID and KD Pathak come together to solve a murder mystery!|trans-title=मौत की उलझन सुलझाने के लिए साथ आ रहे हैं सीआईडी और अदालत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/CID-and-KD-Pathak-come-together-to-solve-a-murder-mystery/articleshow/45583828.cms|accessdate=९ जुलाई २०१६|date=२० दिसम्बर २०१४|publisher=''टाइम्स ऑफ इंडिया''|language=अंग्रेज़ी}}</ref> जाहिमे एक आश्रम मे एसीपी प्रद्युम्न के दोस्तक बेटीक खून भऽ जाइत अछि।<ref>{{cite news|title=‘C.I.D.’, Ronit Roy’s ‘Adaalat’ teams come together for telefilm|trans-title=सीआईडी और रोनित रॉय का अदालत टेलीफिल्म के लिए एक साथ आ रहे हैं।|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/c-i-d-adaalat-teams-come-together-for-telefilm/|accessdate=९ जुलाई २०१६|date=१९ दिसम्बर २०१४|publisher=''इंडियन एक्सप्रेस''|language=अंग्रेज़ी}}</ref> सीआईडीक लगैत अछि कि एकर हत्या आत्मानन्द केन्ए अछि आ ओतय के. डी. पाठक ओकरा बचावैत अछि।<ref>{{cite news|title=It's 'CID v/s Adaalat' in 3 hour movie on Sony TV|trans-title=इन तीन घंटों में यह सीआईडी विरुद्ध अदालत है।|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/its-cid-vs-adaalat-3-hour-movie-sony-tv-141210|accessdate=९ जुलाई २०१६|date=१० दिसम्बर २०१४|publisher=''टेलीचक्कर''|language=अंग्रेज़ी}}</ref> बाद मे पता चलैत अछि कि असलमे हत्या किरण केनए अछि।<ref>{{cite news|title=C.I.D and Adaalat teams up for a telefilm|trans-title=सीआईडी और अदालत टेलीफिल्म के लिए एक साथ जुट रहे हैं।|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/c-i-d-and-adaalat-teams-up-for-a-telefilm/|accessdate=९ जुलाई २०१६|date=१९ दिसम्बर २०१४|publisher=''बॉलीवुड लाइफ''|language=अंग्रेज़ी|archive-date=2016-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20160809052857/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/c-i-d-and-adaalat-teams-up-for-a-telefilm/|dead-url=yes}}</ref>
==प्रभाव==
सीआईडी धारावाहिक देखलाक बाद जनमानस पर बढिया आ खराब दुनु प्रकारक प्रभाव पडल अछि। किछ लोगसभक अपराध करवाक इच्छा जागृत भेल तँ किछ लोगक निशानेबाजी आदिमे आगा बढि के सेहो प्रेरणा मिलल अछि। किछ घटनासभ निम्नलिखित अछि:-
[[पाकिस्तान]] के [[लाहौर]] मे ३० जून २०१७ मे एक ९ वर्षीय लडकी ईमान तनवीरक लाश ओकर दादी के घर सँ प्राप्त भेल। पुलिसक पहिने ओकर सौतेली माँ पर शङ्का भेल, मुद्दा बाद मे ओकरा निर्दोष मानि के पुलिस छोडि देलक।<ref>{{cite news|first1=महमूद|last1=इद्रीस|title=Inspired by Indian TV drama CID, 11-year-old brother murders minor sister in Lahore|trans-title=लाहौर में भारतीय धारावाहिक सीआईडी से प्रेरणा ले कर ११ वर्षीय लड़के ने की अपनी छोटी बहन की हत्या|url=https://en.dailypakistan.com.pk/pakistan/11-year-old-brother-murders-minor-sister-in-lahore-police/|accessdate=७ जनवरी २०१८|date=४ जुलाई २०१७|publisher=डैली पाकिस्तान|location=लाहोर|language=अंग्रेजी|archive-date=2018-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180107175340/https://en.dailypakistan.com.pk/pakistan/11-year-old-brother-murders-minor-sister-in-lahore-police/|url-status=dead}}</ref> हत्या के चारि दिन बाद पुलिस एक बयान जारी केलक कि ओ लडकी के ११ वर्षीय भाई ही ई हत्या केनए अछि।<ref>{{cite news|title=Pak 11-yr-old strangles his sister to death, says he was 'inspired' by CID|trans-title=सीआईडी से प्रेरणा लेकर ११ वर्षीय पाकिस्तानी लड़के ने की अपनी बहन की हत्या|url=https://www.mid-day.com/articles/pak-11-yr-old-strangles-his-sister-to-death-was-inspired-by-cid-international-news/18396182|accessdate=७ जनवरी २०१८|date=५ जुलाई २०१७|publisher=''मिड डे''|location=लाहोर|language=अंग्रेजी|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705130920/http://www.mid-day.com/articles/pak-11-yr-old-strangles-his-sister-to-death-was-inspired-by-cid-international-news/18396182|dead-url=yes}}</ref> ओ पुलिस के आगा कबूल केलक कि ओ अपन बहिनक हत्या केनए अछि। पूछताछ पर ओ बतौलक् कि ओ सीआईडी देख करि ई हत्याक करै के विचार आएल छल।<ref>{{cite news|title=Inspired by CID, Pakistani boy kills sister over poor handwriting jibe|trans-title=बेकार लिखावट के कारण सीआईडी से प्रेरणा लेकर पाकिस्तानी लड़के ने की अपनी बहन की हत्या|url=http://indianexpress.com/article/pakistan/inspired-by-cid-pakistani-boy-kills-sister-over-poor-handwriting-jibe-4734951/|accessdate=७ जनवरी २०१८|date=४ जुलाई २०१७|publisher=इंडियन एक्सप्रेस|location=लाहोर|language=अंग्रेजी}}</ref>
[[उत्तर प्रदेश]]क राजधानी [[लखनऊ]] मे एक युवक सीआईडी धारावाहिक देखि के अपन पत्नी के साथ मिलिक अपन ही अपहरण के झूठ कहानी बनौलक्। ओ जतय काम करैत छल, ओकर सञ्चालक के विरुद्ध केस दर्ज करवा देलक। ओ केससँ ओकरा बचा करि ओकरा पैसा लावेक योजना बना रहल छल। मुद्दा पुलिस ओकर पास पहुँच गेल आ तखन ओकर योजनाक पता चलल।<ref>{{cite news|title=सीआईडी टीवी सीरियल देखकर रची खुद के अपहरण की साजिश|url=http://aajtak.intoday.in/crime/story/man-hatched-own-kidnapping-story-after-watching-tv-serial-cid-in-lucknow-1-874348.html|accessdate=९ जुलाई २०१६|date=१६ जून २०१६|publisher=आज तक}}</ref>
१७ वर्षीय निशानेबाज मेहुली घोष [[जापान]] के प्रतियोगितामे अपन पहिल स्वर्ण पदक हासिल केलक आ [[केरल]] मे भेल राष्ट्रीय निशानेबाजी प्रतियोगिता मे एक ही दिन मे आठ स्वर्ण पदक हासिल करवाक बाद हुनकर कहनाए छल कि हुनका एकर प्रेरणा सीआईडी धारावाहिक के देखलाक बाद मिलल।<ref>{{cite news|first1=''जेनिया''|last1=''डेकुना''|title=Inspired by Sholay and CID, Youth Olympics-bound Mehuli Ghosh is shooting down records|trans-title=सीआईडी और शोले से प्रेरणा लेकर मेहुली घोष ने बनाया कीर्तिमान|url=https://thefield.scroll.in/861996/inspired-by-sholay-and-cid-youth-olympics-bound-mehuli-ghosh-is-shooting-down-records|accessdate=७ जनवरी २०१८|date=२० दिसम्बर २०१७|publisher=''स्क्रॉल''|language=अंग्रेजी}}</ref>
== समीक्षात्मक प्रतिक्रिया ==
एक दशक सँ अधिक चलै के कीर्तिमान बनावे के पश्चात सेहो ई लोकप्रिय धारावाहिक वर्तमान<sup>(जनवरी २०१८ मे अद्यतन)</sup> मे सेहो सोनी पर प्रसारित भऽ रहल अछि। एकर अनेकौं संवाद जेना एसीपी प्रद्युमनक "अब तो इसे फाँसी ही होगी" आ दयाक ढोका तोडनाए आदि अत्यधिक लोकप्रिय भऽ चुकल अछि। ई एतेक लोकप्रिय भऽ चुकल अछि कि लोग एही पर अनेकौं चुट्कुला सेहो बना चुकल अछि।<ref>{{cite news|title=Just What Makes CID So Popular?|trans-title=सीआईडी को क्या बनाता है इतना लोकप्रिय?|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-just-what-makes-cid-so-popular-tv/20120320.htm|accessdate=२० मार्च २०१२|work=रेडिफ|language=अंग्रेज़ी}}</ref>
[[दैनिक ट्रिब्यून]] मे देल गेल एक साक्षात्कार मे शिवाजी साटम कहलैन् कि "अखन ई हमर पहिचान बनि गेल अछि। मुद्दा ई केवल एक धारावाहिक भर नै अछि। बच्चा आ बड अखन हमरासँ सीआईडी के पात्रक तरह व्यवहार करैत अछि। हुनका लगैत अछि कि सचमुच कोनो जासूसी करै वाला समूहक हिस्सा छी। शायद एही लेल पिछला दुई साल सँ ई लगातार पुरस्कार जीत रहल अछि। एकरा राष्ट्रपति धरि के सराहना मिलल अछि। दरअसल ई आम आ ईमानदार लोगसभक न्याय दिलावे वाला धारावाहिक छी।"<ref>{{cite news|title=मेरी पहचान बन गया है सीआईडी शिवाजी साटम|url=http://dainiktribuneonline.com/2011/01/मेरी-पहचान-बन-गया-है-सीआईड/|accessdate=१४ मई २०१५|publisher=दैनिक ट्रिब्यून|date=१५ जनवरी २०११}}</ref><ref>{{cite news|title=‘सीआईडी’ से लोगों को अपराध से लड़ने की प्रेरणा मिली: शिवाजी साटम|url=http://abpnews.abplive.in/tv/2013/09/27/article83379.ece/सीआईडी’-से-लोगों-को-अपराध-से-|accessdate=१४ मई २०१५|publisher=एबीपी लिव|date=२७ सितम्बर २०१३}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ओतय राँची एक्सप्रेस कहलैन् कि सीआईडी १९९८ सँ लगातार चलि रहल अछि आ ओकरा हर बखत सँ ही दर्शक पसन्द केलक। जखन २००३ मे एही च्यानल मे शुरू भेल एक धारावाहिक [[क्राइम पेट्रोल]] के कम लोकप्रियता के कारण बन्द करनाए पडल छल। मुद्दा अखन सेहो सीआईडी ओतेक ही नै, ओकरा सेहो अधिक दर्शक मिल गेल अछि। वर्तमान मे ई धारावाहिक सभ उमेर वर्ग के अपन दिशा आकर्षित केनए अछि। एही कारण अन्य च्यानलसभमे सेहो आपराधिक धारावाहिकसभक संख्या मे वृद्धि भेल अछि।<ref>{{cite news|title=टीवी में बढ़ते आपराधिक धारावाहिक, यानी बढ़ती नकारात्मकता|url=http://ranchiexpress.com/228288|accessdate=१४ मई २०१५|publisher=रांची एक्सप्रेस|date=२२ जून २०१३}}</ref> ओतय दयानन्द शेट्टी कहलैन् कि "१७ वर्ष सँ अधिक समय धरि एक साथ काम करै सँ एक जुडाव बनि गेल अछि। सीआईडी के सभसँ अधिक बच्चा पसन्द करैत अछि आ एही कारण एहीमे हम लोगसभ हास्य बनावेक प्रयास केनए छी।"<ref>{{cite news|title=हम 'सीआईडी' को जीते हैं : दया|url=http://samacharhindi.in/interview/we-lives-cid-daya|accessdate=१४ मई २०१५|publisher=समाचार हिन्दी|date=१० अप्रैल २०१४|archive-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127175210/http://samacharhindi.in/interview/we-lives-cid-daya|dead-url=yes}}</ref> [[टाइम्स अफ इन्डिया]] सँ बात करैत दयानन्द शेट्टी बतौलक् कि हुनका अपन कार्यक्रम के बारे मे अनलाइन चुटकुले पढि मे बहुत गर्व महसूस होइत अछि आ ई जानि के आओर् सेहो खुशी होएत अछि कि केवल दया ही नै बल्कि एकर अन्य सभ भूमिका सेहो बहुत प्रसिद्ध अछि।<ref>{{समाचार सन्दर्भ|title=I feel proud when I read the online jokes about my show|trans-title=मुझे अपने कार्यक्रम के बारे में ऑनलाइन चुटकुले पढ़ने से गर्व महसूस होता है।|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/I-feel-proud-when-I-read-the-online-jokes-about-my-show/articleshow/50658856.cms|accessdate=1 जून 2016|language=अंग्रेज़ी|publisher=''टाइम्स ऑफ इंडिया''|date=21 जनवरी 2016}}</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:टेलिभिजन धारावाहिक]]
m5qh7s3sb9jsdi0fy1wlphznapjjn6r
सत्यजीत राय
0
30917
282147
280348
2026-11-08T07:25:37Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282147
wikitext
text/x-wiki
{{Featured article}}
{{Infobox person
| honorific_prefix = '''[[भारत रत्न|बिआर]]'''
|name = सत्यजीत राय</br>Satyajit Ray
|image = Satyajit Ray in New York.jpg
|caption = राय न्यूयोर्कमे (१९८१)
|birth_date = {{Birth date|df=yes|1921|5|2}}
|birth_place = [[कलकत्ता]], [[बङ्गाल प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश भारत]]
|death_date = {{Death date and age|df=yes|1992|4|23|1921|5|2}}
|death_place = [[कलकत्ता]], [[पश्चिम बङ्गाल]], [[भारत]]
|nationality = [[ब्रिटिश भारतीय]] (१९२१–१९४७)<br />[[भारतीय लोक|भारतीय]] (१९४७–१९९२)
|alma_mater = [[कलकत्ता विश्वविद्यालय]]
|occupation = निर्देशक, निर्माता, पटकथा लेखक, गीतकार, सङ्गीतकार, कलगर, इलुस्ट्रेटर, लेखक
|years_active = १९५०–१९९२
| height = ६ फिट ४ इन्च (१.९३ मि.) <ref>{{cite web |url=http://www.satyajitray.org/bio/index.htm |title=Archived copy |accessdate=2003-08-14 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030811074331/http://www.satyajitray.org/bio/index.htm |archivedate=11 August 2003 |df= }}</ref>
|spouse = {{marriage|[[बिजोया राय]] |1949|1992}}
|children = [[सन्दीप राय]] (पुत्र)
| parents = [[सुकमार राय]] (पिता)<br/>सुप्रभा राय (माता)
|relatives = [[उपेन्द्र किशोर राय चौधरी]] (दादा)
|website =
|signature =
}}
'''सत्यजीत राय''' ([[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]: {{Audio|SatyajitRay2.ogg|সত্যজিৎ রায়}} शत्तोजित् राय्) ([[२ मई]] [[१९२१]]–[[२३ अप्रैल]] [[१९९२]]) एक [[भारत|भारतीय]] [[चलचित्र निर्देशक]] छल, जकरा बीसम शताब्दीक सर्वोत्तम चलचित्र निर्देशकसभमे गिन्ती कएल जाइत अछि ।<ref>{{cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=iT_L433p6tIC&pg=PT33&lpg=PT33&dq=greatest+filmmakers+of+the+20th+century+Satyajit+Ray|title=Book Of Knowledge Viii, 5E|author=Tmh|publisher=Tata McGraw-Hill Education|year=2007|isbn=9780070668065}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/biography/Satyajit-Ray |title=Satyajit Ray |last=Robinson |first=W. Anderson |work=Encyclopædia Britannica |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151226041408/http://www.britannica.com/biography/Satyajit-Ray |archivedate=26 December 2015 |df= }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-iconic-filmmaker-satyajit-ray-s-94th-birth-anniversary-celebrated-2082628 |title=Iconic filmmaker Satyajit Ray's 94th birth anniversary celebrated |work=Daily News and Analysis |date=2 May 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150503205713/http://www.dnaindia.com/india/report-iconic-filmmaker-satyajit-ray-s-94th-birth-anniversary-celebrated-2082628 |archivedate= 3 May 2015 |df= }}</ref> रायक जन्म [[कला]] आ [[साहित्य]]क जगतमे जानल मानल [[कोलकाता]] (तखन कलकत्ता) कऽ एक [[बङ्गाली लोक|बङ्गाली]] परिवारमे भेल छल । हिनकर शिक्षा [[प्रेसिडेन्सी कलेज, कोलकाता|प्रेसिडेन्सी कौलेज]] आ [[विश्व-भारती विश्वविद्यालय]]मे भेल छल । ओ अपन करियरक शुरुवात व्यवसायिक [[चित्रकार]]क रुपमे केनए छल । [[फ्रान्स|फ्रान्सिसी]] चलचित्र निर्देशक [[जाँ रन्वार]] सँ भेट भेलाक बाद आ [[लन्डन]]मे [[इटाली|इटालियन]] चलचित्र [[लाद्री दी बिसिक्लेत]] (बाइसाइकल चोर) देखलाक बाद चलचित्र निर्देशनक दिशामे हिनकर चाह बढल छल ।
राय अपन जीवन मे ३७ चलचित्रसभक निर्देशन केनए छल, जहिमे [[मुख्य चलचित्र|मुख्य चलचित्र]]सभ, [[वृत्त चित्र]] आ [[लघु चलचित्र|लघु चलचित्र]]सभ शामिल अछि । हिनकर पहिल चलचित्र [[पथेर पाञ्चाली]] (পথের পাঁচালী, पथक गीत) [[कान चलचित्रोत्सव]]मे 'सर्वोत्तम मानवीय प्रलेख' पुरस्कार प्राप्त केनए छल । अपन जीवनकालमे हुनका कूल मिलाए ११ अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार प्राप्त भेल छल । हुनकाद्वारा निर्देशित चलचित्र [[पथेर पाञ्चाली]] (পথের পাঁচালী, पथक गीत), [[अपराजितो]] (অপরাজিত, अपराजित) आ [[अपुर संसार]] (অপুর সংসার, अपूर्ण संसार) हिनकर प्रसिद्ध [[अपु त्रयी]]मे शामिल अछि । राय चलचित्र निर्माण सँ सम्बन्धित अनेकन काम स्वयम् करैत छल — [[पटकथा]] लिखनाए, अभिनेता खोजनाए आ ओ एक कुशल चलचित्र आलोचक सेहो छल । हुनका अपन जीवनकालमे अनेकन पुरस्कार आ सम्मान प्राप्त भेल जहिमे [[एकेडेमी मानद पुरस्कार]] आ [[भारत रत्न]] मुख्य छी ।
== जीवनी ==
=== प्रारम्भिक जीवन एवं शिक्षा ===
सत्यजीत राय के वंशक कम सँ कम दश पीढिसभ पहिने धरि के जानकारी मौजूद अछि।<ref>{{Harvnb|सेटन|1971|p=36}}</ref> हुनकर दादा [[उपेन्द्रकिशोर राय चौधरी]] लेखक, चित्रकार, दार्शनिक, प्रकाशक आ अपेशेवर [[खगोल शास्त्र|खगोलशास्त्री]] छल। ओ साथ ही [[ब्राह्म समाज]] के नेता सेहो छल। उपेन्द्रकिशोर के पुत्र [[सुकुमार राय]] लकीर सँ हटिके [[बाङ्ग्ला भाषा|बाङ्ग्ला]] मे [[बेतुकी कविता]] लिखलक्। ओ योग्य चित्रकार आ आलोचक सेहो छल। सत्यजीत राय सुकुमार आ सुप्रभा राय के पुत्र छल। हुनकर जन्म कोलकाता मे भेल। जखन सत्यजीत केवल तीन वर्ष के छल तँ हुनकर पिता के देहान्त भऽ गेल छल। हुनकर परिवार के सुप्रभाक मामूली तलब पर गुजारा करए पडल। राय कोलकाता के प्रेजीडेन्सी कलेज सँ [[अर्थशास्त्र]] पढलक्, मुद्दा हुनकर रुचि हरदम हि [[ललित कला|ललित कलासभ]] मे ही रहल। [[१९४०]] मे हुनकर माता आग्रह केलक कि ओ गुरुदेव [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] द्वारा स्थापित विश्व-भारती विश्वविद्यालय मे आगा पढे। राय के कोलकाताक वातावरण पसन्द छल आ [[शान्तिनिकेतन]] के बुद्धिजीवी जगत सँ ओ खास प्रभावित नै छल।<ref>{{Harvnb|रॉबिनसन|२००३|p=४६}}</ref> माता के आग्रह आ ठाकुर के प्रति हुनकर आदर भावक कारण सँ अन्ततः ओ विश्व-भारती जाए के निश्चय केलक। शान्तिनिकेतन मे राय पूर्वी कला सँ बहुत प्रभावित भेल। बाद मे ओ स्वीकार केलक कि प्रसिद्ध चित्रकार [[नन्दलाल बोस]]<ref>{{Harvnb|सेटन|१९७१|p=७०}}</ref> आ [[बिनोद बिहारी मुखर्जी]] सँ ओ बहुत किछ सीखलक्। मुखर्जी के जीवन पर ओ बाद मे एक वृत्तचित्र ''द इनर आई'' सेहो बनौलक् [[अजन्ता की गुफाएँ|अजन्ता]], [[एलोरा की गुफाएँ|एलोरा]] आ [[एलिफेन्टा की गुफाएँ|एलिफेन्टा की गुफाओं]] के देखि के बाद ओ भारतीय कला के प्रशंसक बनि गेल।<ref>{{Harvnb|सेटन|१९७१|pp=७१–७२}}</ref>
=== चित्रकला ===
[[१९४३]] मे पाँच सालक कोर्स पूरा करै सँ पहिने राय शान्तिनिकेतन छोडि देलक आ कोलकाता वापस आवि गेल जतय ओ ब्रिटिश विज्ञापन अभिकरण डी. जे. केमर मे कार्य केनाए शुरु केलक। हिनकर पदके नाम “लघु द्रष्टा” (“junior visualiser”) छल आ महिना के केवल अस्सी रुपैयाक तलब छल। मुद्दा [[दृष्टि रचना]] राय के बहुत पसन्द छल आ हुनकर साथ अधिकतर बढिया ही व्यवहार कएल जाइत छल, मुद्दा एजेन्सी के ब्रिटिश आ भारतीय कर्मीसभक बीच किछ खिचाव रहैत छल किया कि ब्रिटिश कर्मीसभक अधिक तलब मिलैत छल। साथ ही राय के लगैत छल कि “एजेन्सी के ग्राहक प्रायः मूर्ख होएत छल”।<ref>{{Harvnb|रॉबिनसन|२००३|pp=५६–५८}}</ref> १९४३ के लगभग ही ओ डी.के. गुप्ता द्वारा स्थापित [[सिग्नेट प्रेस]] के साथ सेहो काम करै लगल। गुप्ता राय कोके प्रेस मे छपै वाला नयाँ किताबसभक मुखपृष्ठ रचै के कहलक् आ पूरा कलात्मक मुक्ति देलक। राय बहुत किताबसभक मुखपृष्ठ बनौलक्, जाहिमे [[जिम कार्बेट]] के ''[[म्यान-ईटर्स अफ कुमाऊँ]]'' (''Man-eaters of Kumaon'', कुमाऊँ के नरभक्षी) आ [[जवाहर लाल नेहरु]] के ''[[डिस्कभरी अफ इन्डिया]]'' (''Discovery of India'', भारत की खोज) शामिल अछि। ओ बाङ्ग्ला के जानल-मानल उपन्यास ''पथेर पाञ्चाली'' (''পথের পাঁচালী'', पथ का गीत) के बाल संस्करण पर सेहो काम केलक, जेकर नाम छल ''आम आँटिर भेँपु'' (''আম আঁটির ভেঁপু'', आम की गुठली की सीटी)। राय ई रचना सँ बहुत प्रभावित भेल आ अपन पहिल चलचित्र एही उपन्यास पर बनाएल गेल। मुखपृष्ठ के रचना करवाक साथ ओ ई किताब के भितर के चित्र सेहो बनौलक्। एहीमे सँ बहुत सँ चित्र हुनकर चलचित्र के दृश्यसभमे दृष्टिगोचर होएत अछि।<ref>{{Harvnb|रॉबिनसन|२००५|p=३८}}</ref>
राय दुइटा नयाँ [[फन्ट]] सेहो बनौलक् — “राय रोमन” आ “राय बिजार”। राय रोमन के १९७० मे एक अन्तरराष्ट्रीय प्रतियोगिता मे पुरस्कार मिलल छल। कोलकाता मे राय एक कुशल चित्रकार मानल जाइत छल। राय अपन पुस्तकसभक चित्र आ मुखपृष्ठ स्वयम् ही बनावैत छल आ चलचित्रसभक लेल प्रचार सामग्री के रचना सेहो स्वयम् ही करैत छल।
=== चलचित्र निर्देशन ===
[[१९४७]] मे [[चिदानन्द दासगुप्ता]] आ अन्य लोगसभक साथ मिलि के राय [[कलकत्ता चलचित्र सभा]] शुरु केलक, जाहिमे हुनका अनेकौं विदेशी चलचित्रसभ देखवाक अवसर मिलल। ओ [[द्वितीय विश्वयुद्ध]] मे कोलकाता मे स्थापित [[संयुक्त राज्य अमरीकाके सेना|अमरीकन सैनिकसभ]] सँ दोस्ती करि लेनए अछि जे हुनका शहर मे देखाएल जा रहल नयाँ-नयाँ चलचित्रसभक बारे मे सूचना दैत छल। [[१९४९]] मे राय दूर की रिश्तेदार आ लम्बे समय सँ हुनकर प्रियतमा [[बिजोय राय]] सँ विवाह केलक। हुनका एकटा बेटा भेल, [[सन्दीप राय|सन्दीप]], जे अखन स्वयम् चलचित्र निर्देशक छी। एही साल फ्रान्सीसी चलचित्र निर्देशक [[जाँ रन्वार]] कोलकाता मे अपन चलचित्र के शूटिङ्ग करै मे आएल। राय देहात मे उपयुक्त स्थान खोजवाक मे रन्वार के सहायता केलक। राय हुनका ''पथेर पाञ्चाली'' पर चलचित्र बनावेक अपन विचार बतौलक् तँ रन्वार हुनका एही लेल प्रोत्साहित केलक।<ref>{{Harvnb|रॉबिनसन|२००५|pp=४२–४४}}</ref> [[१९५०]] मे डी.जे. केमर राय के एजेन्सी के मुख्यालय [[लन्दन]] भेजलक्। लन्दन मे बिताएल तीन महिनामे राय ९९ चलचित्रसभ देखलक्। एहीमे शामिल छल, [[वित्तोरियो दे सीका]] के [[नवयथार्थवादी]] चलचित्र ''[[लाद्री दी बिसिक्लेत्ते]]'' (''Ladri di biciclette'', बाइसिकल चोर) जे हुनका भितर धरि प्रभावित केलक। राय बाद मे कहलक् कि ओ सिनेमा सँ बाहर आएल तँ चलचित्र निर्देशक बनवाक के लेल दृढसङ्कल्प लेनए छल।<ref>{{Harvnb|रॉबिनसन|२००५|p=४८}}</ref>
चलचित्रसभमे मिलल सफलता सँ रायक पारिवारिक जीवनमे अधिक परिवर्तन नै आएल। ओ अपन माँ आ परिवार के अन्य सदस्यसभक साथ ही एक भाडा के मकान मे रहैत रहल।<ref>{{Harvnb|रॉबिनसन|२००३|p=५}}</ref> १९६० के दशक मे राय [[जापान]] के यात्रा केलक आ ओतय जानल-मानल चलचित्र निर्देशक [[अकीरा कुरोसावा]] सँ मिलल। भारत मे सेहो ओ अक्सर शहर के भागम-भाग वाला माहौल सँ बचै के लेल दार्जीलिङ्ग वा [[पुरी]] जेहन जगह पर जाके एकान्त मे कथानक पूरा करैत छल।
=== बीमारी एवं निधन ===
[[१९८३]] मे चलचित्र ''[[घरे बाइरे (चलचित्र)|घरे बाइरे]]'' (''ঘরে বাইরে'') पर काम करैत समय राय के [[दिल के दौरा]] पडल जाहिसँ हुनकर जीवन के बाँकी ९ सालसभमे हुनकर कार्य-क्षमता बहुत कम भऽ गेल। ''घरे बाइरे'' के छायाङ्कन राय के पुत्र के सहायता सँ [[१९८४]] मे पूरा भेल। [[१९९२]] मे हृदय के दुर्बलता के कारण रायक स्वास्थ्य बहुत बिगडि गेल, जाहिसँ ओ कखनो उभर नै पावलक्। मृत्यु सँ किछ ही सप्ताह पहिने हुनका सम्मानदायक एकेडेमी पुरस्कार देल गेल। [[२३ अप्रैल]] १९९२ मे हुनकर देहान्त भऽ गेल। हुनकर मृत्यु होए पर कोलकाता शहर लगभग ठहर गेल आ हजारौँ लोग हुनकर घर पर हुनका श्रद्धाञ्जली दैके लेल आएल।<ref>{{cite web|author = अमिताव घोष|publisher = डूम ऑनलाइन|url = http://www.doononline.net/pages/info_features/features_spotlights/spotlights/aghosh/ray.htm|title = Satyajit Ray|accessdate = १९ जून, २००६|archive-date = 2005-04-04|archive-url = https://web.archive.org/web/20050404124235/http://doononline.net/pages/info_features/features_spotlights/spotlights/aghosh/ray.htm|dead-url = yes}}</ref>
== चलचित्रसभ ==
=== अपु के वर्ष (१९५०–५८) ===
<!-- Commented out: [[File:Apu Pather1.jpg|right|thumb|''पथेर पाञ्चाली'' मे अपु]] -->
<!-- FAIR USE of Image:Apu_Pather1.jpg: see image description page at http://hi.wikipedia.org/wiki/Image:Apu_Pather1.jpg for rationale -->
राय निश्चय करि रखने छल कि हुनकर पहिल चलचित्र बाङ्गला साहित्य के प्रसिद्ध [[बिल्डुङ्ग्सरोमान]] ''पथेर पाञ्चाली'' पर आधारित होएत, जेकरा [[बिभूतिभूषण बन्द्योपाध्याय]] १९२८ मे लिखने छल। ई अर्ध-आत्मकथात्मक उपन्यास मे एक बङ्गाली गाम् के लडका अपु के बडका होए के कहानी अछि। राय लन्दन सँ भारत फिर्ता होएत समुद्रयात्रा के दौरान ई चलचित्र के रूपरेखा तैयार केलक। भारत पहुँचलाक बाद राय एक कर्मीदल एकत्रित केलक जाहिमे क्यामेराम्यान [[सुब्रत मित्र]] आ कला निर्देशक [[बन्सी चन्द्रगुप्ता]] के बाहेक कोनो दोसर के चलचित्रसभक अनुभव नै छल। अभिनेता सेहो लगभग सभ गैरपेशेवर छल। चलचित्रक छायाङ्कन [[१९५२]] मे शुरु भेल। राय अपन जमापूञ्जी ई चलचित्र मे लगा देलक, ई आशा मे कि पहिने किछ शट लेए पर कतौ सँ पैसा मिल जाएत, मुद्दा एहन नै भेल। ''पथेर पाञ्चाली'' के छायाङ्कन तीन वर्ष के लम्बा समय मे भेल — जखन सेहो राय वा निर्माण प्रबन्धक [[अनिल चौधरी]] कतौ सँ पैसा के जुगाड करि पावैत छल, तखन छायाङ्कन भऽ पावैत छल। राय एहन स्रोत सँ धन लेए सँ मना करि देलक जे कथानक मे परिवर्तन करवाक चाहैत छल वा चलचित्र निर्माताक निरीक्षण करवाक चाहैत छल। [[१९५५]] मे [[पश्चिम बङ्गाल]] सरकार चलचित्र के लेल किछ ऋण देलक जाहिसँ आखिरकार चलचित्र पूरा भेल। सरकार सेहो चलचित्र मे किछ बदलाव करावे के चाहलक् (ओ चाहैत छल कि अपु आ ओकर परिवार एक “विकास परियोजना” मे शामिल होए आ चलचित्र सुखान्त होए) मुद्दा सत्यजीत राय एही पर कोनो ध्यान नै देलक।<ref>{{Harvnb|सेटन|१९७१|p=९५}}</ref>
''पथेर पाञ्चाली'' १९५५ मे प्रदर्शित भेल आ बहुत लोकप्रिय रहल। भारत आ अन्य देशसभमे सेहो ई लम्बा समय धरि सिनेमा मे लगल रहल। भारत के आलोचकसभ एकरा बहुत सराहालक्। ''[[द टाइम्स अफ इन्डिया]]'' लिखलक् — “एकर कोनो आओर भारतीय सिनेमा सँ तुलना करनाए निरर्थक अछि। [...] ''पथेर पाञ्चाली'' तँ शुद्ध सिनेमा अछि।”<ref name="set1">{{Harvnb|सेटन|१९७१|pp=११२–१५}}</ref> [[संयुक्त राज्य अमरीका|अमरीका]] मे लिन्डसी एन्डरसन चलचित्र के बारे मे बहुत बढिया समीक्षा लिखलक्।<ref name="set1"/> मुद्दा सभ आलोचक चलचित्र के बारे मे ओतेक उत्साहित नै छल। [[फ्रास्वा त्रुफो]] कहलक् — “गंवारसभक हाथ सँ खाना खाएत देखावे वाला चलचित्र हमरा नै देखवाक अछि।”<ref name=filmifunda>{{cite news
| author=
| url=http://www.telegraphindia.com/1050420/asp/calcutta/story_4634530.asp
| title=Filmi Funda Pather Panchali (1955)
| publisher=द टेलिग्राफ
| date=[[२० अप्रैल]], [[२००५]]
| accessmonthday=२९ अप्रैल
| accessyear=२००७
}}</ref> ''[[न्यूयोर्क टाइम्स]]'' के प्रभावशाली आलोचक बज्ली क्राउथर सेहो ''पथेर पाञ्चाली'' के बारे मे बहुत खराब समीक्षा लिखलक्। एकर बावजूद ई चलचित्र अमरीका मे बहुतरास समय धरि चलल।
राय के आगामी चलचित्र ''अपराजितो'' के सफलता के बाद हिनकर् अन्तरराष्ट्रीय करियर पूरा जोर-शोर सँ शुरु भऽ गेल। ई चलचित्र मे एक नवयुवक (अपु) आ ओकर माँ के आकाङ्क्षासभक बीच अक्सर होए वाला खिचाव के देखाएल गेल अछि। [[मृणाल सेन]] आ [[ऋत्विक घटक]] सहित अनेकौं आलोचक एकरा पहिल चलचित्र सँ बेहतर मनैत अछि। ''अपराजितो'' के [[भेनिस चलचित्रोत्सव]] मे स्वर्ण सिंह (Golden Lion) सँ पुरस्कृत कएल गेल। अपु त्रयी पूरा करै सँ पहिने राय दुइटा आओर चलचित्रसभ बनौलक् — हास्यप्रद ''पारश पत्थर'' आ [[जमीन्दार|जमीन्दारसभ]] के पतन पर आधारित ''[[जलसाघर]]''। ''जलसाघर'' के हुनकर सभसँ महत्त्वपूर्ण कृतिसभमे गिनल जाइत अछि।<ref name="malcolm1">{{cite web
|author = म्याल्कम डी.
|publisher = गार्डियन.को.यूके
|url = http://film.guardian.co.uk/Century_Of_Films/Story/0, 36064,00.html
|title = Satyajit Ray: The Music Room
|accessdate = १९ जून, २००६}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
''अपराजितो'' बनावैत राय त्रयी बनावे के विचार नै केनए छल, मुद्दा [[भेनिस]] मे उठल एक प्रश्न के बाद हुनका ई विचार बढिया लगल।<ref>{{Harvnb|वुड|१९७२|p=६१}}</ref> ई शृङ्खला के अन्तिम कडी ''अपुर संसार'' [[१९५९]] मे बनल।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist|2}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Sister project links|wikt=no|commons=Category:Satyajit Ray|b=no|n=no|q=Satyajit Ray|s=no|v=no|voy=no|species=no|d=q8873}}
* [https://web.archive.org/web/20081010161329/http://www.satyajitray.org.uk/ सत्यजीत राय फाउन्डेसन]
* [http://www.satyajitray.org/ SatyajitRay.org]
* [http://satyajitray.ucsc.edu/ सत्यजीत राय फिल्म एन्ड स्टडी सेन्टर: क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय- स्यान्टा क्रुज] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313215233/http://satyajitray.ucsc.edu/ |date=2007-03-13 }}
* [http://www.satyajitrayworld.com/index.php सत्यजीत राय समाज] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230407191716/http://www.satyajitrayworld.com/index.php |date=2023-04-07 }}
* {{IMDb name|6249|Satyajit Ray}}
* {{cite web |url=http://www.britishcouncil.org/india-connecting-august2005-westindia-satyajit-ray.htm |title= Satyajit Ray: A Vision of Cinema |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060104143026/http://www.britishcouncil.org/india-connecting-august2005-westindia-satyajit-ray.htm |archivedate=4 January 2006}} article by [[W. Andrew Robinson]]
* [http://www.letstalkaboutbollywood.com/pages/Satyajit_Ray_films-4177482.html Extensive analyses of Ray's films at Let's talk about Bollywood]
==एहो सभ देखी==
{{भारत रत्न}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:भारत रत्न सम्मान प्राप्तकर्ता]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र निर्देशकसभ]]
jkb09dokb4gl4tzytlaupeob020lxch
कैथी
0
31095
282053
277431
2026-11-08T00:55:28Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282053
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Writing system
|name=कैथी
|altname=Kayathi, Kayasthi
|type=[[अबुगिदा]]
|languages=[[अंगिका भाषा|अंगिका]], [[अवधि भाषा|अवधि]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[मगही भाषा|मगही]], [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[हिन्दुस्तानी भाषा|हिन्दुस्तानी]], [[सिल्हेटी भाषा|सिल्हेटी]]
|fam1=[[ब्राह्मी लिपि|ब्राह्मी]]
|fam2=[[गुप्त लिपि|गुप्त]]
|fam3=[[नागरी]]
|sisters=[[देवनागरी]], [[नन्दीनागरी]]
|time=c. १६हम–मध्य बीसम शताब्दी
|sample=Kaithi handwritten.svg
|unicode=[http://www.unicode.org/charts/PDF/U11080.pdf U+11080–U+110CF]
|iso15924= Kthi}}
{{Contains special characters
| special = असामन्य [[युनिकोड]] शब्द
| fix = :en:Help:Multilingual support#Kaithi
| image = Replacement character.svg
| link = Specials (Unicode block)#Replacement character
| alt = <?>
| compact = yes
}}
'''कैथी''' ({{Lang-en|Kaithi}}) एक ऐतिहासिक लिपि छी जकर मध्यकालीन [[भारत]]मे प्रमुख रूप सँ उत्तर-पूर्व आ उत्तर भारतमे बहुतेक बृहत रूप सँ प्रयोग कएल जाइत छल । मुख्यतया आजुक [[उत्तर प्रदेश]] आ [[बिहार]] राज्यक क्षेत्रसभमे ई लिपिमे वैधानिक आ प्रशासनिक काज कएल गेल प्रमाण पर्याप्त भेटैत अछि ।<ref>अंशुमान पांडे. 2006. [http://www-personal.umich.edu/~pandey/kaithi.pdf Proposal to Encode the Kaithi Script in Plane 1 of ISO/IEC 10646]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ई लिपिकें '''कयथी''' या '''कायस्थी''', कऽ नाम सँ सेहो जानल जाइत अछि । पूर्ववर्ती [[उत्तर-पश्चिम भारत]], [[मिथिला]], [[बङ्गाल]], [[उड़ीसा]] आ [[अवध]] क्षेत्रमे ई लिपिकें प्रयोग कएल गेल इतिहास रहल अछि । एकर प्रयोग प्रमुख रूपसँ न्यायिक, प्रशासनिक आ निजी तथ्याङ्क सङ्ग्रहणमे कएल जाइत छल ।<ref>King, Christopher R. 1995. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.'' New York: Oxford University Press.</ref>
== उत्पत्ति ==
'कैथी' लिपि कऽ उत्पत्ति [[कायस्थ]] शब्द सँ भेल अछि जे उत्तर [[भारत]]क एक सामाजिक समूह (हिन्दू जाति) छी ।<ref>Grierson, George A. 1899. ''A Handbook to the Kaithi Character.'' Calcutta: Thacker, Spink & Co.</ref> याह जातिद्वारा मुख्य रूपसँ व्यापार सम्बन्धि ब्यौरा सुरक्षित राखऽ कऽ लेल सभसँ पहिने ई लिपिकें प्रयोग केनए छल । कायस्थ समुदायक पुरान रजवाड़ा आ ब्रिटिश औपनिवेशिक शासकसभसँ बहुतेक नजदीकक रिश्ता रहल अछि । ई लोकनि अङ्ग्रेजसभक विभिन्न प्रकारक तथ्याङ्कसभक प्रबन्धन आ भण्डारण करवाक लेल नियुक्त कएल जाइत छल । कायस्थसभद्वारा प्रयुक्त ई लिपिकें बादमे कैथी नाम सँ जानल जाए लागल ।
==इतिहास==
कैथी एक पुरान लिपि छी जकर प्रयोग कम सँ कम सोलहम शताब्दीमे व्यापक रूपसँ होइत छल । [[मुगल साम्राज्य]]क समयमे एकर प्रयोग बहुतेक व्यापक छल । सन् १८८० कें दशकमे [[ब्रिटिश राज]]क समयमे एकरा प्राचीन [[बिहार]]क न्यायलयसभमे आधिकारिक भाषाकें दर्जा देल गेल छल । एकरा [[खगड़िया जिला|खगड़िया]] जिलाक न्यायालयमे वैधानिक लिपिकें दर्जा देल गेल छल ।
== कैथी लिपिकें विलोपक खतरा ==
कैथी लिपिकें कहियो काल 'बिहार लिपि' सेहो कहल जाइत अछि । वर्तमान समयमे सेहो बिहार समेत देशक उत्तर पूर्वी राज्यसभमे ई लिपिमे लिखल हजारसँ बेसी अभिलेख अछि । समस्या तखन होइत अछि जखन ई अभिलेखसभ सँ सम्बन्धित कानूनन उल्झन अबैत अछि । [[दैनिक जागरण]]क [[पटना]] संस्करणमे सन् २००९ सितम्बर ९ तारिखक समाचारपत्रमे पृष्ठ सङ्ख्या बीसमे बक्सरसँ छपल कञ्चन किशोरक एक खबरक सन्दर्भ ली तँ ई लिपिकें जानकार आब ओ जिलामे मात्रे दुई लोक बचल अछि । दुनू अधिक उम्र भेल व्यक्ति अछि । एनामे निकट भविष्यमे ई लिपिकें जाननिहार कियो नै बचत आ आई धरि ई लिपिमे लिखल भू-अभिलेखसभक अनुवाद आजुक प्रचलित लिपिसभमे केनाए कतेक कठिन भऽ जाएत एकर सहज अन्दाज लगाएल जाए सकैत अछि । भाषाक जानकारसभक अनुसार ई स्थिति सम्पूर्ण स्थान पर विद्यमान अछि । एनामे जरूरत अछि की ई लिपिकें संरक्षण कएल जाए ।<ref>{{Citation|title=ऑनलाइन होंगे अंचल कार्यालय तो खत्म हो जाएगी कैथी लिपि|url=https://hindi.news18.com/news/jharkhand/gumla/kaithi-script-will-end-after-online-documentation-in-jharkhand-832616.html|accessdate=2018-02-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220630233716/https://hindi.news18.com/news/jharkhand/gumla/kaithi-script-will-end-after-online-documentation-in-jharkhand-832616.html|archivedate=2022-06-30|dead-url=yes}}</ref>
== युनिकोड ==
कैथी लिपिकें सन् २००९ मे [[युनिकोड]] मानक ५.२ मे सम्मलित कएल गेल । कैथीकें युनिकोडमे स्थान U+11080 सँ U+110CF धरि अछि । ई सीमामे किछ खाली स्थान सेहो अछि जकर कोड बिन्दु निर्धारित नै कएल गेल अछि ।
{| class="prettytable sortable"
|- class="hintergrundfarbe5"
! युनिकोड
! कैथी
! विवरण
|-
| U+11080 (69760)
| 𑂀
| कैथी चन्द्रबिन्दु
|-
| U+11081 (69761)
| 𑂁
| कैथी अनुस्वार
|-
| U+11082 (69762)
| 𑂂
| कैथी कऽ विसर्ग
|-
| U+11083 (69763)
| 𑂃
| कैथी वर्ण अ
|-
| U+11084 (69764)
| 𑂄
| कैथी वर्ण आ
|-
| U+11085 (69765)
| 𑂅
| कैथी वर्ण इ
|-
| U+11086 (69766)
| 𑂆
| कैथी वर्ण ई
|-
| U+11087 (69767)
| 𑂇
| कैथी वर्ण उ
|-
| U+11088 (69768)
| 𑂈
| कैथी वर्ण ऊ
|-
| U+11089 (69769)
| 𑂉
| कैथी वर्ण ए
|-
| U+1108A (69770)
| 𑂊
| कैथी वर्ण ऐ
|-
| U+1108B (69771)
| 𑂋
| कैथी वर्ण ओ
|-
| U+1108C (69772)
| 𑂌
| कैथी वर्ण औ
|-
| U+1108D (69773)
| 𑂍
| कैथी वर्ण क
|-
| U+1108E (69774)
| 𑂎
| कैथी वर्ण ख
|-
| U+1108F (69775)
| 𑂏
| कैथी वर्ण ग
|-
| U+11090 (69776)
| 𑂐
| कैथी वर्ण घ
|-
| U+11091 (69777)
| 𑂑
| कैथी वर्ण ङ
|-
| U+11092 (69778)
| 𑂒
| कैथी वर्ण च
|-
| U+11093 (69779)
| 𑂓
| कैथी वर्ण छ
|-
| U+11094 (69780)
| 𑂔
| कैथी वर्ण ज
|-
| U+11095 (69781)
| 𑂕
| कैथी वर्ण झ
|-
| U+11096 (69782)
| 𑂖
| कैथी वर्ण ञ
|-
| U+11097 (69783)
| 𑂗
| कैथी वर्ण ट
|-
| U+11098 (69784)
| 𑂘
| कैथी वर्ण ठ
|-
| U+11099 (69785)
| 𑂙
| कैथी वर्ण ड
|-
| U+1109A (69786)
| 𑂚
| कैथी वर्ण ढ
|-
| U+1109B (69787)
| 𑂛
| कैथी वर्ण ड़
|-
| U+1109C (69788)
| 𑂜
| कैथी वर्ण ढ़
|-
| U+1109D (69789)
| 𑂝
| कैथी वर्ण ण
|-
| U+1109E (69790)
| 𑂞
| कैथी वर्ण त
|-
| U+1109F (69791)
| 𑂟
| कैथी वर्ण थ
|-
| U+110A0 (69792)
| 𑂠
| कैथी वर्ण द
|-
| U+110A1 (69793)
| 𑂡
| कैथी वर्ण ध
|-
| U+110A2 (69794)
| 𑂢
| कैथी वर्ण न
|-
| U+110A3 (69795)
| 𑂣
| कैथी वर्ण प
|-
| U+110A4 (69796)
| 𑂤
| कैथी वर्ण फ
|-
| U+110A5 (69797)
| 𑂥
| कैथी वर्ण ब
|-
| U+110A6 (69798)
| 𑂦
| कैथी वर्ण भ
|-
| U+110A7 (69799)
| 𑂧
| कैथी वर्ण म
|-
| U+110A8 (69800)
| 𑂨
| कैथी वर्ण य
|-
| U+110A9 (69801)
| 𑂩
| कैथी वर्ण र
|-
| U+110AA (69802)
| 𑂪
| कैथी वर्ण ल
|-
| U+110AB (69803)
| 𑂫
| कैथी वर्ण व
|-
| U+110AC (69804)
| 𑂬
| कैथी वर्ण श
|-
| U+110AD (69805)
| 𑂭
| कैथी वर्ण ष
|-
| U+110AE (69806)
| 𑂮
| कैथी वर्ण स
|-
| U+110AF (69807)
| 𑂯
| कैथी वर्ण ह
|-
| U+110B0 (69808)
| 𑂰
| कैथी मात्रा ा
|-
| U+110B1 (69809)
| 𑂱
| कैथी मात्रा ि
|-
| U+110B2 (69810)
| 𑂲
| कैथी मात्रा ी
|-
| U+110B3 (69811)
| 𑂳
| कैथी मात्रा ु
|-
| U+110B4 (69812)
| 𑂴
| कैथी मात्रा ू
|-
| U+110B5 (69813)
| 𑂵
| कैथी मात्रा े
|-
| U+110B6 (69814)
| 𑂶
| कैथी मात्रा ै
|-
| U+110B7 (69815)
| 𑂷
| कैथी मात्रा ो
|-
| U+110B8 (69816)
| 𑂸
| कैथी मात्रा ौ
|-
| U+110B9 (69817)
| 𑂹
| कैथी विराम चिह्न
|-
| U+110BA (69818)
| 𑂺
| कैथी नुक्ता चिह्न
|-
| U+110BB (69819)
| 𑂻
| कैथी सङ्क्षिप्ति (ABBREVIATION) चिह्न
|-
| U+110BC (69820)
| 𑂼
| KAITHI ENUMERATION SIGN
|-
| U+110BD (69821)
| 𑂽
| कैथी सङ्ख्या चिह्न
|-
| U+110BE (69822)
| 𑂾
| कैथी प्रभाग (SECTION) चिह्न
|-
| U+110BF (69823)
| 𑂿
| कैथी डबल सेक्सन चिह्न
|-
| U+110C0 (69824)
| 𑃀
| कैथी डण्डा
|-
| U+110C1 (69825)
| 𑃁
| कैथी दुई-डण्डा
|}
<noinclude></noinclude>
==कैथी संख्या==
[[File:Kaithi Numbers.png|thumb]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:भारतक लिपिसभ]]
b93godl9s3ioruolspe3lyn8pfjxwr3
जैमी प्रेसली
0
31292
282073
244433
2026-11-08T02:31:26Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282073
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = जैमी प्रेसली<br>Jaime Pressly
| image = Jaime Pressly LF.JPG
| caption = जनवरी २००८ मे जैमी प्रेसली
| birth_name = जैमी एलिजाबेथ प्रेसली
| birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1977|07|30}}
| birth_place = किंस्टन, उत्तरी केरोलिना, स॰रा॰ अमेरिका
| spouse = {{marriage|सिमरन सिंह|2009|2011}}
| occupation = अभिनेत्री, मोडेल
| yearsactive = १९९७–वर्तमान
}}
'''जैमी एलिजाबेथ प्रेसली''' (Jaime Elizabeth Pressly)<ref>उत्तरी केरोलिना राज्यक अनुसार। Ancestry.com पर ''नर्थ केरोलिना बर्थ इण्डेक्स १८००-२००० (North Carolina Birth Index, 1800-2000)''</ref> (जन्म जुलाई ३०, १९७७) एक अमेरिकी अभिनेत्री आ मोडेल छी । हिनका मुख्यतः [[एनबीसी (NBC)|एनबीसी]] सिटकम पर ''[[माय नेम इज अर्ल]]'' मे जोय टर्नरक अभिनयक लेल जानल जाइत अछि, जकर लेल हिनका [[स्क्रीन एक्टर्स गिल्ड अवार्ड्स]] आ [[गोल्डन ग्लोब पुरस्कार]] सहित दुटा [[एमी पुरस्कार|एमी पुरस्कारसभ]] (एकटा जीत)क लेल नामांकन प्राप्त केलक । ओ ''जौ डर्ट'', ''डीओए: डैड अर अलाइव'' आ ''आय लव यू, म्यान'' जेहन चलचित्रमे अभिनय सेहो केनए छल । ताहिना ''शक जक होवार्ड स्टर्न'' एक साक्षात्कारमे अपन कौमार्यक बारेमे खुलासा करैत कहलक कि ओ अपन हाई स्कूलक काल अपन ब्वायफ्रेन्डक संग सम्बन्ध बनौने छल जे एक सुखद अनुभव छल ।<ref>{{cite web|title=इन 16 सेलिब्रिटीज ने 15 साल की उम्र से पहले ही खो दी थी वर्जिनिटी! |url=http://www.bhaskar.com/article-hf/CEL-16-celebrities-who-lost-their-virginity-before-age-15-4396141-PHO.html?seq=2 |date=6 अक्टूबर 2013|publisher=[[दैनिक भास्कर]]|accessdate=6 अक्टूबर 2013|author=}}</ref>
==एहो सभ देखी==
==बाह्य जडीसभ==
* {{IMDb name | 0005326 }}
* {{Amg name| 239140}}
* [http://www.afi.com/members/catalog/SearchResult.aspx?s=&retailCheck=&Type=PN&CatID=DATABIN_CAST&ID=269197&AN_ID=&searchedFor=Jaime_Pressly_ Jaime Pressly] credits at the [[American Film Institute]]
*[https://web.archive.org/web/20170216014354/http://movies.about.com/library/weekly/aa120801a.htm About.com interview] (December 2001)
*[http://www.emmys.com/celebrities/jaime-pressly Jaime Pressly at Emmys.com]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:हलिउड अभिनेत्रीसभ]]
[[श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१८ मे बनाएल वा सुधारल लेखसभ]]
f3sjknxsx5joluq5x9tbt8oh4ivvhd1
युएस-बंगला विमान दुर्घटना
0
31449
282125
168838
2026-11-08T05:58:27Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282125
wikitext
text/x-wiki
{{current||यूएस बंगला विमान दुर्घटना २०७४|date=मार्च २०१८}}
{{Infobox aircraft occurrence
| name = यूएस-बंगला एयरलाइन्स उडान २२१
| image =S2-AGU.jpg
| image_upright =
| image_size =200px <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. -->
| alt =
| caption =विमानमे २०१४ मे
| occurrence_type = दुर्घटना
| date = {{start date|2018|03|12|df=y}}
| summary = अन्तर्गत अनुसन्धान
| site = [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]]
| coordinates = <!--{{coord|LAT|LON|type:event|display = inline,title}} -->
<!-- Following entries are for an occurrence involving a single aircraft: -->| passengers = ६७<ref name = registration />
| crew = ४<ref name = registration />
| fatalities = ५१ <ref name="onlinekhabar1" /><ref name = InjuryStatsCNN>{{cite news|work = [[CNN]]|date = March 12, 2018|accessdate = March 12, 2018|title = 49 dead after plane crash at Nepal's Kathmandu airport|first1 = Maneeva|last1 = Suri|first2 = Sugam|last2 = Pokharel|url = https://edition.cnn.com/2018/03/12/asia/kathmandu-plane-crash/index.html?sr=twCNN031218kathmandu-plane-crash1149AMVOD}}</ref>
| injuries = २०<ref name = InjuryStatsCNN />
| missing =
| survivors =
| aircraft_type = बम्बार्डियर ड्यास ८ क्यू४००
| aircraft_name =
| operator = [[युएस बंगला विमान]]
| tail_number = एस२-एजियु<ref name = registration>{{cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-03-12/us-bangla-airlines-aircraft-crashes-near-tia.html|title=US-Bangla airlines aircraft crashes at TIA, casualties feared|work=[[The Kathmandu Post]]|publisher=Ekatipur|date=12 March 2018|accessdate=12 March 2018}}</ref>
| origin = [[शहजलाल अन्तर्राष्ट्रिय हवाई अड्डा]], [[ढाका]]
| stopover =
| stopover0 =
| stopover1 =
| stopover2 =
| stopover3 =
| stopover4 =
| stopover5 =
| last_stopover =
| destination = [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]],काठमाण्डु
}}
'''युएस-बंगला विमानसेवा फ्लाइट २११''' २०७४ फागुन २८ मे ढाकासँ काठमाडौं आएल विमान त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमे दुर्घटना भेल छल । विमान दुर्घटनामे ७१ जना यात्रुसभ मध्य विमानमे सवार चालक दलक सदस्यसहित ५१ गोटेक मृत्यु भेल छल बाँकी २० गोटे घायल भेल छल । दुर्घटना स्थलमे ४९ गोटेक मृत्यु भेल छल ।<ref name="">{{cite web|title=विमान दुर्घटनामे ४९ कऽ मृत्यु, २२ घायल|url=https://www.kantipurdaily.com/news/2018/03/12/20180312180431.html|website=कान्तिपुर|accessdate=13 मार्च 2018}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> मृत्युभेल सभमे २२ गोटे नेपाली, २८ गोटे बंगलादेशी आ एक चिनियाँ नागरिक रहल छल । दुर्घटनामे घाइल अन्य २० गोटेक काठमाडौँक विभिन्न अस्पतालमे उपचार भऽ रहल अछि ।<ref name="onlinekhabar1">{{cite web|title=Onlinekhabar update|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/03/665106|website=Online khabar|accessdate=13 मार्च 2018}}</ref>
==विमानक विवरण==
दुर्घटनाग्रस्त विमान बम्बार्डियर ड्यास ८ क्यू४०० दर्ता कएल एस२-एजियु छल ।<ref>{{cite web|url=https://m.planespotters.net/airframe/De-Havilland-Canada/DHC-8_Dash-8/S2-AGU-US-Bangla-Airlines/BaJWiPk7|title=S2-AGU US-Bangla Airlines De Havilland Canada DHC-8-400 history|accessdate=12 March 2018}}</ref> विमान पहिले २००१मे स्क्यान्डेनेभियन एयरलाइन्समे पठाने छल , ओकरवाद एकरा सन् २०१४ मे [[युएस-बंगला एयरलाइन्स]]मे बिक्री करैसँ पहिल २००८मे अगस्टसेम्बर एयरवेजमे बेचने छल ।
ई विमान पहिलेहि २०१५ मे दोसर घटनामे संलग्न भेल छल , ई सैदपुरमे धावन मार्ग छोड्लक मुदा कोनो मानवीय क्षति नै भेल छल । विमान छोट क्षतिक सामना केलक आ आठ घण्टा पछा पुनः सेवामे घुमल छल ।<ref>{{cite news|url = http://avherald.com/h?article=48bd5aec|title = Incident: US-Bangla DH8D at Saidpur on Sep 4th 2015, runway excursion after landing|first = Simon|last = Hradecky|date = September 4, 2015|accessdate = March 12, 2018}}</ref>
==दुर्घटना विवरण==
२०७४ फागुन २८ लगभग साढे २ बजे, 'त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमे ई विमान दुर्घटना भेल छल । वरुणयन्त्र, फायरफाइटर, नेपाली सेना, प्रहरी आ उद्दारकर्तासभक अन्य टोली आग निभाउन एवं घाइतेक उद्धार केने छल ।<ref>{{cite web|title=दुर्घटना कोना भेल |url=https://www.onlinekhabar.com/2018/03/664980|website=Online khabar|accessdate=13 मार्च 2018}}</ref> सोही विमानमे रहल एक यात्रुक अनुसार बंगलादेशक स्थानीय समयअनुसार मध्याह्न १२ बजे ३० मिनेट ओसभ जहाज चढेने छल । बंगलादेशसँ उदैत जहाजमे कुनो समस्या नै आएल छल । मुदा, काठमाडौंक आकाशमे आयल वाद अवतरण करैसँ पहिल जहाज कुछ असन्तुलित भेल जहिना ओ महसुस केने छल ।
==दुर्घटनाक कारण==
==अन्तराष्ट्रीय विमानदुर्घटनासभ==
==अनुसन्धान==
==चालकदल एवं यात्रुसभ==
==टिप्पणी==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
h9pfh9z5uiyb1pf63otybh7787svuau
राजविराज विमानस्थल
0
32075
282128
275283
2026-11-08T06:10:41Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282128
wikitext
text/x-wiki
{{Featured article}}
{{Infobox Airport
| name = राजविराज विमानस्थल<br>Rajbiraj Airport
| nativename =
| image = Rajbiraj-Airport-Terminal-2.jpg
| IATA = RJB
| ICAO = VNRB
| pushpin_map = Nepal#Nepal Rajbiraj
| pushpin_mapsize = 250
| pushpin_mark = Airplane_silhouette.svg
| pushpin_label = RJB
| pushpin_map_caption = नेपालमे विमानस्थलक स्थान
| type = सार्वजनिक
| owner = नेपाल सरकार
| operator = नागरिक उड्डयन मन्त्रालय
| city-served = [[राजविराज]], [[नेपाल]]
| location = <!--if different than above-->
| elevation-f = 250
| elevation-m = 76
| coordinates = {{coord|26|30|31|N|86|44|14|E|region:NP|display=inline,title}}
| website =
| metric-rwy = y
| r1-number = ११/२९
| r1-length-m = 1500
| r1-length-f = 4921
| r1-surface = [[अलकत्रा]]
| footnotes = स्रोत:<ref name="GCM">{{GCM|VNRB|Rajbiraj, Nepal (VNRB / RJB)}}</ref><ref>{{cite web|title=Rajbiraj Airport runway finally constructed|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/rajbiraj-airport-runway-finally-constructed/|publisher=The Himalayan Times|accessdate=1 May 2018|date=16 April 2018}}</ref>
| stat-year = [[२०१८]]
}}
'''राजविराज विमानस्थल''' {{airport codes|RJB|VNRB}} [[नेपाल]]क [[मधेश प्रदेश]] अवस्थित [[सप्तरी जिला]]क सदरमोकाम [[राजविराज]] सँ ५ किलोमिटर दक्षिणमे अवस्थित [[विष्णुपुर गाउँपालिका]]मे रहल एक अन्तरदेशीय विमानस्थल छी। ई विमानस्थल राजविराज नगरवाशीसहित ई स्थान सँ नजदिकक क्षेत्रक वासिन्दासभकें सेवा पहुँचा रहल अछि।<ref>{{cite web|title=Rajbiraj Airport|url=https://www.caanepal.org.np/wp-content/uploads/2016/03/RAJBIRAJ-AIRPORT-1.pdf|publisher=Civil Aviation Authority of Nepal|accessdate=1 May 2018}}</ref><ref>https://www.aviationnepal.com/shree-airlines-to-conduct-test-flight-for-rajbiraj-airport-with-crj-aircraft/</ref>ई विमानस्थलमे १ टा अन्तरदेशीय टर्मिनल अछि। वर्तमान समयमे ई विमानस्थल नेपालक राजधानी शहर [[काठमाडौँ]] सँ जुड़ल अछि। प्रदेश नं. २ मे रहल ३ टा अन्तरदेशीय विमानस्थलमे सँ एहो एक छी।<ref>{{cite web |title=राजविराज विमानस्थल वैशाख अन्तिमदेखि सुचारु |url=http://rajdhanidaily.com/2018/04/17/93973/ |language=नेपाली |accessdate=2018-07-01 |archive-date=2018-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622130543/http://rajdhanidaily.com/2018/04/17/93973/ |dead-url=yes }}</ref>
[[File:Buddha Air aircraft at Rajbiraj airport, Nepal.jpg|thumb|राजबिराज विमानस्थलमे बुद्ध एयर विमान]]
११ वर्षधरि पूर्ण रूप सँ बन्द रहलाक बाद विमानस्थल जाँच बुझ काजक लेल नव निर्माणाधीन धावनमार्ग पर श्री एयरलाइन्सक विमान सन् २०१८ मई २३ कऽ दिन सफल अवतरण केनए छल।<ref name="Upgraded">{{cite web|title=Rajbiraj Airport resumes operations after a decade|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-05-25/rajbiraj-airport-resumes-operations-after-a-decade.html|publisher=The Kathmandu Post|accessdate=25 May 2018|date=25 May 2018}}</ref>
==इतिहास==
सन् १९५९ मे यातायात मन्त्री [[गणेशमान सिंह]]द्वारा आधिकारिक रूप सँ उद्घाटनक बाद कमजोर भौतिक संरचना आ कच्ची धावनमार्ग भेलाक कारण विमानस्थल बन्द भऽ गेल छल। अनेक प्रयासक बाद किछ दिन विमान सेवा सुचारू भेल मुदा धावनमार्गक समस्याक कारण विमान सेवा निरन्तर नै भऽ सकल। अन्तत: सन् २००७ मे सम्पूर्ण विमान सेवा ठप्प भऽ गेल छल।<ref name="Upgraded"/>
आर्थिक वर्ष २०१५-१६ मे [[नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण]]द्वारा ई विमानस्थलक पुनर्निर्माणक लेल ३० करोड़ ३० लाख ७४ हजार ५२८ [[नेपाली रुपैयाँ]] बजेट विनियोजित केनए छल।<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/66604-rajbiraj-nepal-to-reopen-to-traffic-in-mid-2q18|title=News Rajbiraj, Nepal to reopen to traffic in mid-2Q18|date=25 April 2018|publisher=ch-aviation|accessdate=1 May 2018}}</ref><ref name="AN">{{cite web|url=https://www.aviationnepal.com/rajbiraj-airport-ready-for-test-flight-as-the-construction-work-completes/|title=Rajbiraj Airport ready for test flight as the construction work completes|publisher=Aviation Nepal|accessdate=3 May 2018}}</ref> ई विमानस्थलक पुनर्निर्माणक काजक लेल सन् २०१६ अक्टोबरमे १.५ वर्षक भितर काज सम्पन्न करवाक प्रतिबद्धता सहित रमण, कान्छाराम, देव एण्ड सायर जेभी नामक कम्पनीकें ठेक्का प्रदान कएल गेल।<ref>{{cite web |title=राजविराज विमानस्थल उडान भर्न तयार |url=https://www.kantipurdaily.com/news/2018/04/22/152436573475632158.html |language=नेपाली |accessdate=2018-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723012637/https://www.kantipurdaily.com/news/2018/04/22/152436573475632158.html |archive-date=2019-07-23 |dead-url=yes}}</ref> विमानस्थलक कार्य सम्पन्न भेलाक बाद पहिल उद्घाटन विमान सेवा सन् २०१८ मई २३ मे [[श्री एयरलाइन्स]]द्वारा कएल गेल छल।<ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-04-22/rajbiraj-airport-ready-to-welcome-flights-on-may-3.html|title=Rajbiraj Airport ready to welcome flights on May 3|access-date=2018-05-23|language=en}}</ref>
== सुविधा ==
ई विमानस्थल समुद्र सतह सँ {{convert|250|ft|0}} उपर अवस्थित अछि। सन् २०१८ मे धावनमार्गक पुनर्निर्माणक बाद ई विमानस्थलक कारीपत्रे धावनमार्गक लम्बाइ {{convert|1500|m|0}} कऽ भऽ गेल अछि।<ref name="Upgraded"/>
==विमान आ गन्तव्य==
{{airport-dest-list
|[[बुद्ध एयर|बुद्ध एयर]] | [[काठमाडौँ विमानस्थल|काठमाडौँ]]<ref>{{cite web |title=Shree Airlines preparing Rajbiraj flights starting from June 24 |url=https://www.aviationnepal.com/shree-airlines-preparing-rajbiraj-flights-starting-from-june-24/ |publisher=Aviation Nepal |accessdate=19 June 2018}}</ref>
}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{सन्दर्भसूची}}
==एहो सभ देखी==
*[[नेपालक विमानस्थलसभक सूची]]
==बाह्य जडीसभ==
* {{ASN|RJB|RJB / VNRB}}
{{Airports in Nepal}}
[[श्रेणी:नेपालक विमानस्थलसभ]]
bc7oslx09lqwsk1fog7zxnpcj262kas
२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ
0
32185
282158
280378
2026-11-08T08:50:23Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 8 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282158
wikitext
text/x-wiki
[[२०१८ फिफा विश्वकप]]क '''समूह छ''' अन्तर्गतका खेलसभ सन् २०१८ जुन १७ देखि जुन २७ धरि सञ्चालन भेल छल ।<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://resources.fifa.com/image/upload/2018-fifa-world-cup-russiatm-match-schedule-2667166.pdf?cloudid=wzuz9z88012mh7hykadr |title=FIFA World Cup Russia 2018 – Match Schedule |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |access-date=20 December 2017 |archive-date=12 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140402/https://resources.fifa.com/image/upload/2018-fifa-world-cup-russiatm-match-schedule-2667166.pdf?cloudid=wzuz9z88012mh7hykadr |dead-url=yes }}</ref> ई समूहमे [[बेल्जियम राष्ट्रिय फुटबल टिम|बेल्जियम]], [[पानामा राष्ट्रिय फुटबल टिम|पानामा]], [[ट्युनिसिया राष्ट्रिय फुटबल टिम|ट्युनिसिया]], आ [[इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टिम|इङ्ल्यान्ड]] रहल छल । ई समूहक उत्कृष्ट २ टिम बेल्जियम आ इङ्ल्यान्ड, राउन्ड अफ १६ कऽ लेल चयन भेल छल ।<ref name="regulations">{{cite web |url=https://resources.fifa.com/image/upload/2018-fifa-world-cup-russiatm-regulations-2843519.pdf?cloudid=ejmfg94ac7hypl9zmsys |title=Regulations – 2018 FIFA World Cup Russia |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |access-date=16 November 2017 |archive-date=12 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712134322/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/84/35/19/regulationsfwc2018en_neutral.pdf |url-status=dead }}</ref>
==टिमसभ==
{| class="wikitable sortable"
|-
!rowspan=2| ड्र स्थान
!rowspan=2| टिम
!rowspan=2| स्थान
!rowspan=2| आवद्दता
!rowspan=2| चयन<br />प्रक्रिया
!rowspan=2| चयन<br />तिथि
!rowspan=2 data-sort-type="number"| मुख्य प्रतियोगिता<br />उपस्थिति
!rowspan=2| अन्तिम<br />उपस्थिति
!rowspan=2| पछिला उत्कृष्ट<br />प्रदर्शन
!colspan=2| [[फिफा विश्व क्रमाङ्क|फिफा क्रमाङ्क]]
|-
! अक्टुबर २०१७ {{refn|group=nb|मुख्य प्रतियोगिताक लेल फाइनल ड्र, अक्टुबर २०१७ कऽ क्रम अनुसार कएल गेल छल ।}}
! जुन २०१८
|-
| G1 || style=white-space:nowrap | {{fb|BEL}} || १ || [[युइएफए]] || युइएफए समूह ज | युइएफए समूह ज विजेता || ३ सितम्बर २०१७ || १३हम || [[२०१४ फिफा विश्वकप|२०१४]] (क्वार्टर-फाइनल) || data-sort-value="5.1" | चारिम स्थान '''विजेता''' ([[१९८६ फिफा विश्वकप|१९८६]], || ५ || ३
|-
| G2 || style=white-space:nowrap | {{fb|PAN}} || ४ || [[उत्तर, मध्य अमेरिका आ क्यारिबियन फुटबल सङ्घ|कनकाकाफ]] || कनकाकाफ पाँचम् चरण उप-विजेता तेसर स्थान || १० अक्टुबर २०१७ || १अम || || data-sort-value="1.0" | - || ४९ || ५५
|-
| G3 || style=white-space:nowrap | {{fb|TUN}} || ३ || [[अफ्रिकी फुटबल सङ्घ|सिएएफ]] || सिएएफ समूह ए विजेता|| ११ नवम्बर २०१७ || ५अम || [[२००६ फिफा विश्वकप|२००६]] (समूह चरण) || data-sort-value="2.4" | समूह चरण , ([[१९७८ फिफा विश्वकप|१९७८]]), ([[१९९८ फिफा विश्वकप|१९९८]]), ([[२००२ फिफा विश्वकप|२००२]]), ([[२००६ फिफा विश्वकप|२००६]]) || २१ || २८
|-
| G4 || style=white-space:nowrap | {{fb|ENG}} || २ || [[युइएफए]] || युइएफए समूह एफ | युइएफए समूह एफ विजेता || ५ सितम्बर २०१७ || १५हम || [[२०१४ फिफा विश्वकप|२०१४]] (समूह चरण) || data-sort-value="8.1" | '''विजेता'''([[१९६६ फिफा विश्वकप|१९६६]]) || १२ || १२
|}
;टिप्पणी
{{reflist|group=nb}}
==खेल तालिका==
{{२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ तालिका}}
[[२०१८ फिफा विश्वकप नकआउट चरण#राउन्ड अफ १६|राउन्ड अफ १६]]मे :
* 'समूह छ' कऽ विजेता '[[बेल्जियम राष्ट्रिय फुटबल टिम|बेल्जियम]]' '[[२०१८ फिफा विश्वकप समूह ज]]' कऽ उप-विजेता '[[जापान राष्ट्रिय फुटबल टिम| जापान]]' सँ खेलत ।
* 'समूह छ' कऽ उप-विजेता '[[इङ्गल्याण्ड राष्ट्रिय फुटबल टिम|इङ्गल्याण्ड]]' '[[२०१८ फिफा विश्वकप समूह ज]]' कऽ विजेता '[[कोलम्बिया राष्ट्रिय फुटबल टीम|कोलम्बिया]]' सँ खेलत ।
==खेलसभ==
सूचीकृत सम्पूर्ण समय [[रसियाक प्रमाणिक समय|रसिया]]क स्थानीय समयकें जनाबैत अछि ।<ref name="match schedule"/>
=== बेल्जियम वि पनामा ===
<section begin=g1 />{{Football box
|date={{Start date|2018|6|18|df=y}}
|time=१८:०० [[मस्को समय|एमएसके]] ([[युटिसी+०३:००|युटिसी+३]])
|team1={{fb-rt|BEL}}
|score={{score link|२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ#बेल्जियम वि पनामा|3–0}}
|report=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331539/
|team2={{fb|PAN}}
|goals1=
*[[ड्रेस मेर्टेन्स|मेर्टेन्स]] {{goal|४७}}
*[[रोमेलु लुकाकु|लुकाकु]] {{goal|६९||७५}}
|goals2=
|stadium=[[फिच्त ओलम्पिक स्टेडियम]], [[सोची]]
|attendance=४३,२५७ <ref>{{cite web |url=https://resources.fifa.com/image/upload/eng-13-0618-bel-pan-fulltime-pdf-2960953.pdf?cloudid=mi7jyr0nmfxqkma90dk2 |title=Match report – Group G – Belgium v Panama |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=18 June 2018 |access-date=18 June 2018 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180618204011/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-13-0618-bel-pan-fulltime-pdf-2960953.pdf?cloudid=mi7jyr0nmfxqkma90dk2 |archivedate=18 June 2018 |df=dmy-all }}</ref>
|referee=[[ज्यानी सिकेजवे]] ([[जाम्बिया]])
}}<section end=g1 />
'''म्यान अफ द म्याच:'''
<br />[[रोमेलु लुकाकु]] (बेल्जियम)<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331539/#motm |title=Belgium v Panama – Man of the Match |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=18 June 2018 |access-date=18 June 2018 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612141627/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331539/#motm |archivedate=12 June 2018 |df=dmy-all }}</ref>
=== ट्युनिसिया वि इङ्ल्यान्ड ===
<section begin=g2 />{{Football box
|date={{Start date|2018|6|18|df=y}}
|time=२१:०० [[मस्को समय|एमएसके]] ([[युटिसी+०३:००|युटिसी+३]])
|team1={{fb-rt|TUN}}
|score={{score link|२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ#ट्युनिसिया वि इङ्ल्यान्ड|१–२}}
|report=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331554/
|team2={{fb|ENG}}
|goals1=
*[[फिरानी सस्सी|सस्सी]] {{goal|३५|पेन.}}
|goals2=
*[[ह्यारी केन|केन]] {{goal|११||९०+१}}
|stadium=[[भोल्गोग्राद एरिना]], [[भोल्गोग्राद]]
|attendance=४१,०६४<ref>{{cite web |url=https://resources.fifa.com/image/upload/eng-14-0618-tun-eng-fulltime-pdf-2961262.pdf?cloudid=wx3oxvbaorcqeqrsypgt |title=Match report – Group G – Tunisia v England |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=18 June 2018 |access-date=18 June 2018 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180624153454/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-14-0618-tun-eng-fulltime-pdf-2961262.pdf?cloudid=wx3oxvbaorcqeqrsypgt |archivedate=24 June 2018 |df=dmy-all }}</ref>
|referee=[[विल्मर रोल्डन]] ([[कोलम्बिया]])
}}<section end=g2 />
{| style="width:100%; font-size:90%;"
|
'''म्यान अफ द म्याच:'''
<br />[[ह्यारी केन]] (इङ्ल्यान्ड)<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331554/#motm |title=Tunisia v England – Man of the Match |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=18 June 2018 |access-date=18 June 2018 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180618185206/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331554/#motm |archivedate=18 June 2018 |df=dmy-all }}</ref>
|}
=== बेल्जियम वि ट्युनिसिया ===
<section begin=g3 />{{Football box
|date={{Start date|2018|6|23|df=y}}
|time=१५:०० [[मस्को समय|एमएसके]] ([[युटिसी+०३:००|युटिसी+३]])
|team1={{fb-rt|BEL}}
|score={{score link|२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ#बेल्जियम वि ट्युनिसिया|५-२}}
|report=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331547/
|team2={{fb|TUN}}
|goals1=
*[[इडेन हाजार्ड|हाजार्ड]] {{goal|६|पेन.|५१}}
*[[रोमेलु लुकाकु|लुकाकु]] {{goal|१६||४५+३}}
*[[मिची ब्यातसुआई|ब्यातसुआई]] {{goal|९०}}
|goals2=
*[[डायलन ब्रोन|ब्रोन]] {{goal|१८}}
*[[वहाबी खाजरी|खाजरी]] {{goal|९०+३}}
|stadium=[[ओतक्रिटी एरिना]], [[मस्को]]
|attendance=४४,१९० <ref>{{cite web |url=https://resources.fifa.com/image/upload/eng-29-0623-bel-tun-fulltime-pdf-2966053.pdf?cloudid=mvgrahvkc0kmjpwvbwkq |title=Match report – Group G – Belgium v Tunisia |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=23 June 2018 |access-date=23 June 2018 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180623165900/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-29-0623-bel-tun-fulltime-pdf-2966053.pdf?cloudid=mvgrahvkc0kmjpwvbwkq |archivedate=23 June 2018 |df=dmy-all }}</ref>
|referee=[[जेयर मारौफो]] ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]])
}}<section end=g3 />
{| style="width:100%; font-size:90%;"
|
'''म्यान अफ द म्याच:'''
<br />[[इडेन हाजार्ड]] (बेल्जियम)<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331547/#motm |title=Belgium v Tunisia – Man of the Match |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=23 June 2018 |access-date=23 June 2018 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180623113406/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331547/#motm |archivedate=23 June 2018 |df=dmy-all }}</ref>
|}
=== इङ्ल्यान्ड वि पनामा ===
<section begin=g4 />{{Football box
|date={{Start date|2018|6|24|df=y}}
|time=१५:०० [[मस्को समय|एमएसके]] ([[युटिसी+०३:००|युटिसी+३]])
|team1={{fb-rt|ENG}}
|score={{score link|२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ#इङ्ल्यान्ड वि पनामा|६-१}}
|report=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331546/
|team2={{fb|PAN}}
|goals1=
*[[जन स्टोन्स|स्टोन्स]] {{goal|८||४०}}
*[[ह्यारी केन|केन]] {{goal|२२|पेन.|४५+१|पेन.|६२}}
*[[जेसी लिङ्गार्ड|लिङ्गार्ड]] {{goal|३६}}
|goals2=
*[[फेलिप बेलोय|बेलोय]] {{goal|७८}}
|stadium=[[निझनी नोभगोरोद स्टेडियम]], [[निझनी नोभगोरोद]]
|attendance=४३,३१९ <ref>{{cite web |url=https://resources.fifa.com/image/upload/eng-30-0624-eng-pan-fulltime-pdf-2967136.pdf?cloudid=zikvkjq0x0dgjhnso1qz |title=Match report – Group G – England v Panama |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=24 June 2018 |access-date=24 June 2018 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180624153454/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-30-0624-eng-pan-fulltime-pdf-2967136.pdf?cloudid=zikvkjq0x0dgjhnso1qz |archivedate=24 June 2018 |df=dmy-all }}</ref>
|referee=[[गेहाद ग्रिसा]] ([[इजिप्ट]])
}}<section end=g4 />
{| style="width:100%; font-size:90%;"
|
'''म्यान अफ द म्याच:'''
<br />[[ह्यारी केन]] (इङ्ल्यान्ड)<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331546/#motm |title=England v Panama – Man of the Match |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=24 June 2018 |access-date=24 June 2018 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180623113141/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331546/#motm |archivedate=23 June 2018 |df=dmy-all }}</ref>
|}
=== इङ्ल्यान्ड वि बेल्जियम ===
<section begin=g5 />{{Football box
|date={{Start date|2018|6|28|df=y}}
|time=२०:०० [[कालिनिनग्राद समय|केएएलटि]] ([[युटिसी+०२:००|युटिसी+२]])
|team1={{fb-rt|ENG}}
|score={{score link|२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ#इङ्ल्यान्ड वि बेल्जियम|०-१}}
|report=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300340182/
|team2={{fb|BEL}}
|goals1=
|goals2=
*[[अदनान जानुजज|जानुजज]] {{goal|५१}}
|stadium=[[कालिनिनग्राद स्टेडियम]], [[कालिनिनग्राद]]
|attendance=३३,९७३ <ref>{{cite web |url=https://resources.fifa.com/image/upload/eng-45-0628-eng-bel-fulltime-pdf-2973148.pdf?cloudid=jl35tkd3xntyqhi1lxwo |title=Match report – Group G – England v Belgium |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=28 June 2018 |access-date=28 June 2018 |archive-date=2 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202055155/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-45-0628-eng-bel-fulltime-pdf-2973148.pdf?cloudid=jl35tkd3xntyqhi1lxwo |url-status=dead }}</ref>
|referee=[[दमीर स्कोमिना]] ([[स्लोभेनिया]])
}}<section end=g5 />
'''म्यान अफ द म्याच'''
<br />[[अदनान जानुजज]] (बेल्जियम)<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300340182/#motm |title=England v Belgium – Man of the Match |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=28 June 2018 |access-date=28 June 2018 |archive-date=5 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705204123/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300340182/#motm |dead-url=yes }}</ref>
=== पनामा वि ट्युनिसिया ===
<section begin=g6 />{{Football box
|date={{Start date|2018|6|28|df=y}}
|time=२१:०० [[मस्को समय|एमएसके]] ([[युटिसी+०३:००|युटिसी+३]])
|team1={{fb-rt|PAN}}
|score={{score link|२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ#पनामा वि ट्युनिसिया|१-२}}
|report=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331520/
|team2={{fb|TUN}}
|goals1=
*[[यासीन मरिया|मरिया]] {{goal|३३|अ.स.}}
|goals2=
*[[फक्रुद्दीन बेन युसुफ|एफ बेन युसुफ]] {{goal|५१}}
*[[वहाबी खाजरी|खाजरी]] {{goal|६६}}
|stadium=[[मोरदोभिया एरिना]], [[सरान्स्क]]
|attendance=३७,१६८ <ref>{{cite web |url=https://resources.fifa.com/image/upload/eng-46-0628-pan-tun-fulltime-pdf-2973168.pdf?cloudid=je1dkun1bemuqaavti3k |title=Match report – Group G – Panama v Tunisia |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=28 June 2018 |access-date=28 June 2018 |archive-date=28 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180628233929/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-46-0628-pan-tun-fulltime-pdf-2973168.pdf?cloudid=je1dkun1bemuqaavti3k |url-status=dead }}</ref>
|referee=[[नवाफ शुक्लल्ला]] ([[बहराइन]])
}}<section end=g6 />
{| style="width:100%; font-size:90%;"
|
'''म्यान अफ द म्याच:'''
<br />[[फक्रुद्दीन बेन युसुफ]] (ट्युनिसिया)<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331520/#motm |title=Panama v Tunisia – Man of the Match |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=28 June 2018 |access-date=28 June 2018 |archive-date=5 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705204145/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331520/#motm |dead-url=yes }}</ref>
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commons category|2018 FIFA World Cup Group F|२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ}}
* [https://www.fifa.com/worldcup/groups/group=275087/index.html२०१८ फिफा विश्वकप समूह छ], फिफा.कम
==एहो सभ देखी==
{{२०१८ फिफा विश्वकप}}
[[श्रेणी:२०१८ फिफा विश्वकप]]
r7v1rrrzj60imr3j0acyid05lgr4aym
पैगाँव
0
32203
282094
272757
2026-11-08T04:05:58Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282094
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = पैगाँव
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = गाँव
| image_skyline =
| image_alt =
| image_caption =
| pushpin_map = Uttar Pradesh
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =
| latd =
| latm =
| lats =
| latNS =
| longd =
| longm =
| longs =
| longEW =
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = राष्ट्र
| subdivision_name = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1 = [[भारतक राज्यसभ|राज्य]]
| subdivision_name1 = [[उत्तर प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[भारतक जिलासभ|जिला]]
| subdivision_name2 = [[मथुरा जिला|मथुरा]]
| established_title = <!-- Established -->
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total = 11000
| population_as_of = 2001
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes =
| demographics_type1 = भाषा
| demographics1_title1 = आधिकारिक
| demographics1_info1 = [[हिन्दी]]
| timezone1 = [[भारतीय मानक समय]]
| utc_offset1 = +५:३०
| postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] -->
| postal_code =
| registration_plate =
| website =
| footnotes =
}}
'''पैगाँव''' [[उत्तरप्रदेश]] [[भारत]] कऽ एक गाम छी । पैगाँव एक ऐतिहासिक एवम धार्मिक पर्यटन स्थल कऽ रूपमे प्रसिद्ध अछि । पैगाँव प्राचीन [[भारतीय संस्कृति]] एवम् सभ्यताक गाम रहल अछि । भारतीय [[धर्म]], [[दर्शन]] [[कला]] एवम् [[साहित्य]] कऽ निर्माण तथा विकासमे पैगाँव कऽ महत्त्वपूर्ण योगदान रहल अछि । [[मनोज]], शास्त्री [[दुलीचन्द]], बनिया लेखू आदि महान आत्मासभ एहि नगरी कऽ नाम जुड़ल अछि | पैगाँवकें [[नागाबाबा]] भूमि कऽ नामसँ सेहो जानल जाइत अछि ।
==भूगोल==
==जनसङ्ख्या==
==पर्यटकीय स्थलसभ==
== सन्दर्भ सामग्रीसभ ==
{{Reflist}}
== बाह्य जडीसभ ==
* [https://web.archive.org/web/20180911155615/http://wikiedit.org/India/Paigaon/74643/ Wikiedit.org]
[[श्रेणी:मथुरा जिलाक गामसभ]]
icmwit2f8g5l9xwlqe7d57zeuieeeeh
बेस्ट फ्रेञ्ज फरेभर
0
32239
282106
277834
2026-11-08T04:41:13Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282106
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox film
| name = बेस्ट फ्रेञ्ज फरेभर
| image = Best Frenz Forever Poster.jpg
| caption = चलचित्र पोस्टर
| director = उत्सव प्रताप थपलिया
| producer = सरिक्षा थापा<br> सन्दिप घिमिरे
| writer = डा. लोचन आचार्य
| starring = [[सौरभ चौधरी]]<br>मनिष न्योपाने<br>सन्दिप घिमिरे<br>[[पिङ्की शेर्पा]]
| music = अर्जुन पोखरेल <BR>कमल खत्री
| country = [[नेपाल]]
| language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]]
| cinematography = निर्मल मुल्मी श्रेष्ठ
| editing = मुभी फ्याक्ट्री
| choreography = हरपाल गुरुङ
| studio = एफडि स्टुडियो
| distributor =
| released = {{Film date|df=yes|2016|5|27|}}
| runtime = ११७ मिनेट<ref>{{cite web |title=Best Friend Forever – Nepali Movies, films |url=https://xnepali.net/tag/best-friend-forever/ |website=xnepali.net |accessdate=25 July 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
| budget =
| gross = अज्ञात
}}
'''''बेस्ट फ्रेञ्ज फरेभर''''' ('''बिएफएफ''') एक नेपाली कथानक चलचित्र छी । सन् २०१६ मे निर्देशक [[उत्सव प्रताप थपलिया]]द्वारा निर्माण कएल गेल ई चलचित्रक कथावस्तु मित्रसभक एकता आ प्रेममे आधारित रहल अछि । उत्सवद्वारा निर्देशन कएल गेल ई पहिल चलचित्र छी । ई चलचित्रक मुख्य अभिनेताक रूपमे [[सौरभ चौधरी]], मनिष न्योपाने, सन्दिप घिमिरे रहल अछि तँ मुख्य अभिनेत्रीक भूमिकामे [[पिङ्की शेर्पा]] आ [[साधना भण्डारी]] रहल अछि ।<ref>{{cite web |title=Best frenz forever Party all night music video launched – NepalWAP.com |url=http://nepalwap.com/best-frenz-forever-party-all-night-music-video-launched.html |website=nepalwap.com |accessdate=25 July 2018 |archive-date=25 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725122900/http://nepalwap.com/best-frenz-forever-party-all-night-music-video-launched.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=‘बेस्ट फ्रेन्ज फरेभर’ जेठमा |url=https://www.kantipurdaily.com/printedition/2016/04/25/20160425090156.html |accessdate=25 July 2018 |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725153242/https://www.kantipurdaily.com/printedition/2016/04/25/20160425090156.html |archive-date=25 July 2018 |dead-url=yes}}</ref> ई चलचित्रक व्यवसायिक प्रदर्शन सन् २०१६ मई २७ मे कएल गेल छल ।<ref>{{cite web |title=‘रामप्यारी’ र ‘नाई नभन्नू ल ४’ को ब्यापार यस्तो (व्यापारिक रिपोर्ट) |url=http://www.mazzakoonline.com/business-report-of-ram-pyaari-and-nai-na-bhannu-la-4/ |website=Mazzakoonline |accessdate=25 July 2018 |language=अङ्ग्रेजी |archive-date=25 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725153411/http://www.mazzakoonline.com/business-report-of-ram-pyaari-and-nai-na-bhannu-la-4/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.aajakokhabar.com.np/news-details.php?nid=5770 |title=Best Friend Forever |language=अङ्ग्रेजी |access-date=2018-07-26}}</ref>
==कथावस्तु==
==कलाकारसभ==
{| class="wikitable"
|-
! कलाकार || भूमिका
|-
| [[सौरभ चौधरी]] || आर्यन
|-
| मनिष न्योपाने || पियुष
|-
| सन्दिप घिमिरे ||
|-
| [[पिङ्की शेर्पा]] || नविना
|-
| [[साधना भण्डारी]] || श्रेया
|}
==सङ्गीत==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य लिङ्कसभ==
[[श्रेणी:नेपाली चलचित्रसभ]]
tonk1jhzekoz19lhce8jle7ymavv0y4
डेविड भिया
0
32414
282076
222317
2026-11-08T02:43:38Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282076
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = डेविड भिया
| image = Spain-Tahiti, Confederations Cup 2013 (02) (Villa crop).jpg
| image_size = 200
| caption = भिया सन् २०१३ मे स्पेन सँ खेलैत
| fullname = डेविड भिया सान्चेज<ref>{{cite web|title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players|url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA)|accessdate=13 September 2013|page=29|format=PDF|date=4 June 2010|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100616010702/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|archivedate=16 June 2010|df=dmy-all}}</ref>
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1981|12|3}}<ref name="David Villa">{{cite web| title = David Villa| url = http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=66414/profile/index.html| publisher = UEFA| accessdate = 19 June 2010| deadurl = yes| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100817203912/http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=66414/profile/index.html| archivedate = 17 August 2010| df = dmy-all}}</ref>
| birth_place = [[ल्याङ्ग्रियो]], स्पेन
| height = १.७५ मि<ref name="Imdb">{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm2300567/bio|title=Biography for David Villa|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090111074310/http://www.imdb.com/name/nm2300567/bio|archivedate=11 January 2009|df=dmy-all}}</ref>
| position = [[Forward (association football)#Striker|अग्रपंक्ति]]
| currentclub = [[न्यू योर्क एफसि|न्यू योर्क सिटी]]
| clubnumber = ७
| youthyears1 = १९९१–१९९९
| youthclubs1 = [[UP Langreo|लेयाङग्रियो]]
| youthyears2 = १९९९–२०००
| youthclubs2 = [[Sporting de Gijón (youth)|स्पोर्ट्स गिवन]]
| years1 = २०००–२००१
| clubs1 = [[Sporting de Gijón B|स्पोर्टिङ गिवन बि]]
| caps1 = ३६
|goals1 = १४
| years2 = २००१–२००३
| clubs2 = [[Sporting de Gijón|स्पोर्टिङ गिवन]]
| caps2 = ८०
|goals2 = ३७
| years3 = २००३–२००५
| clubs3 = [[Real Zaragoza|गाराजोवा]]
| caps3 = ७३
|goals3 = ३२
| years4 = २००५–२०१०
| clubs4 = [[Valencia CF|भेलेन्सिया]]
| caps4 = १६६
|goals4 = १०८
| years5 = २०१०–२०१३
| clubs5 = [[FC Barcelona|बार्सिलोना]]
| caps5 = ७७
|goals5 = ३३
| years6 = २०१३–२०१४
| clubs6 = [[एटलेन्टिको मेड्रिड]]
| caps6 = ३६
|goals6 = १३
| years7 = २०१४–
| clubs7 = [[New York City FC|न्यू योर्क सिटी]]
| caps7 = १०४
|goals7 = ७१
| years8 = २०१४
| clubs8 = → [[Melbourne City FC|मेलवर्न सिटी]] (ऋण)
| caps8 = ४
|goals8 = २
| nationalyears1 = २००१–२००२
| nationalteam1 = [[Asturias autonomous football team|अस्ट्रियाज]]
| nationalcaps1=२
|nationalgoals1 = १
| nationalyears2 = २००२–२००३
| nationalteam2 = [[Spain national under-21 football team|स्पेन यु२१]]
| nationalcaps2 = ७
|nationalgoals2 = ०
| nationalyears3 = २००५–
| nationalteam3 = [[Spain national football team|स्पेन]]
| nationalcaps3 = ९८
|nationalgoals3 = ५९
| medaltemplates =
{{Medal|Team|{{fb|Spain}}}}
{{MedalCompetition|[[युइएफए युरोपियन च्याम्पियनसिप]]}}
{{Medal|W|[[UEFA Euro 2008|२००८ अस्ट्रिया-सुइजरल्यान्ड]]|}}
{{MedalCompetition|[[फिफा कन्फेडेरेसन कप]]}}
{{Medal|3rd|[[2009 FIFA Confederations Cup|२००९ दक्षिण अफ्रिका]]|}}
{{MedalCompetition|[[फिफा विश्व कप]]}}
{{Medal|W|[[2010 FIFA World Cup|२०१० दक्षिण अफ्रिका]]|}}
{{MedalCompetition|[[फिफा कन्फेडेरेसन कप]]}}
{{Medal|RU|[[2013 FIFA Confederations Cup|२०१३ ब्राजिल]]|}}
| club-update = ०४:१८, २६ मे २०१८ (UTC)
| nationalteam-update = २१:०१, २ सेप्टेम्बर २०१७ (UTC)
}}
'''डेविड भिल्ला''' (जन्म ३ दिसम्बर १९८१) हाल [[स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टिम|स्पेनी राष्ट्रिय टिम]]क लेल [[अग्रपंक्ति (फुटबल)|अग्रपंक्ति]]सँ खेलैवाला [[स्पेन|स्पेनी]] पुर्व [[फुटबल खेलाडी]] छथि।
==जीवनी==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:फुटबल खेलाडी]]
153xf1w2nrzry6a2zixr1h7pyy11dph
जमुना गुरुङ
0
32443
282071
269033
2026-11-08T02:18:09Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282071
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = जमुना गुरुङ
| image = Jamuna gurung.jpg
| image_size = 200px
| caption = जमुना गुरुङ [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टिम|नेपाली महिला राष्ट्रिय फुटबल टिम]]क कप्तान ।
| fullname = जमुना गुरुङ
| birth_date =
| birth_place = [[रमाइलो]], [[बयरबन]] [[मोरङ जिला|मोरङ]], [[नेपाल]]
| position = [[अग्रपंक्ति (फुटबल)|अग्रपंक्ति]]
| height = {{height|ft=5|in=1}}<ref name="Goal Nepal">{{cite web |title=Jamuna Gurung - GoalNepal Player Profile |url=http://www.goalnepal.com/player_profile-pid-1094.html |work=goalnepal.com |accessdate=5 November 2014 |archive-date=5 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105170530/http://www.goalnepal.com/player_profile-pid-1094.html |dead-url=yes }}</ref>
| years1 =
| clubs1 = [[एपीएफ क्लब]]
| caps1 =
| goals1 = ३५
| nationalyears1 =
| nationalteam1 = [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टिम|नेपाल]]
| nationalcaps1 =
| nationalgoals1 = २१
}}
'''जमुना गुरुङ''' ({{lang-en|[[:en:Jamuna Gurung|Jamuna Gurung]]}}) नेपाली महिला [[फुटबल]] खेलाडी छथि। ओ [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टिम|नेपाली महिला राष्ट्रिय फुटबल टिम]]कऽ पूर्व कप्तान समेत छथि ।<ref>{{cite web | url = http://www.goalnepal.com/news.php?id=7787 | title = Nepal Women National Team Skipper Jamuna Gurung Urges Ladies To Join The Game | publisher = goalnepal.com | date = 2 June 2012 | accessdate = 8 September 2012 | archive-date = 8 June 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120608171930/http://www.goalnepal.com/news.php?id=7787 | dead-url = yes }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.nepalifootball.com/modules/l-news/article-category/83-international-competitions/1137-skipper-jamuna-gurung-in-fire-as-nepal-annihilates-pakistan.html | title = Skipper Jamuna Gurung in fire as Nepal annihilates Pakistan | publisher = nepalifootball.com | date = 8 September 2012 | accessdate = 8 September 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20241203143506/http://www.nepalifootball.com/modules/l-news/article-category/83-international-competitions/1137-skipper-jamuna-gurung-in-fire-as-nepal-annihilates-pakistan.html | archive-date = 3 December 2024 | dead-url = yes }}</ref>
हिनकर नाममे २१ अन्तर्राष्ट्रिय गोल रहल अछि घरेलु लिगमे सेहो ओ ३५ गोल करै चुकल अछि । हिनका नेपालक एक सफल महिला खेलाडी सूचीमे राख्नने अछि ।
==जीवनी==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
*[[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टिम]]
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:फुटबल खेलाडी]]
[[श्रेणी:नेपाली महिला फुटबल खेलाडीसभ]]
m6rnrc0ikosx6ur42g8aiqfugjcohuy
राजेन्द्र रावल
0
32971
282129
217358
2026-11-08T06:12:18Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282129
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = राजेन्द्र रावलl<ref>{{cite web|url=http://www.nepalifootball.com/competitions/domestic-competitions/ncell-cup/player/6/235.html |accessdate=March 2, 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150224140734/http://www.nepalifootball.com/competitions/domestic-competitions/ncell-cup/player/6/235.html |archivedate=February 24, 2015 }}</ref>
| image =
| fullname = राजेन्द्र रावल
| birth_date =
| birth_place = [[नेपाल ]]
| height =
| position = [[Midfielder (association football)|Midfielder]]
| currentclub = [[APF Club]]
| clubnumber =
| youthyears1 =
| youthclubs1 =
| years1 =
| years2 =
| years3 =
| clubs1 =
| clubs2 =
| clubs3 =
| caps1 =
| caps2 =
| caps3 =
| goals1 =
| goals2 =
| goals3 =
| nationalyears1 =
| nationalteam1 = [[Nepal national football team|Nepal]]<ref>{{cite web |url=http://au.eurosport.com/football/rajendra-rawal_prs340414/person.shtml |title=Rajendra Rawal - Player Profile - Football - Eurosport Australia |publisher=Au.eurosport.com |date=2013-08-15 |accessdate=2013-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204102911/http://au.eurosport.com/football/rajendra-rawal_prs340414/person.shtml |archive-date=2016-02-04 |dead-url=yes}}</ref>
| nationalcaps1 =
| nationalgoals1 =
}}
राजेन्द्र रावल नेपालक राष्टिय फुटबल टिमके खेलाडी अछि।
{{stub}}
==एहो सभ देखी==
==बाह्य जडीसभ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
lezsxg9gmde2s7su9hdhh39dsiyr2s5
स्तन क्यान्सर
0
33192
282153
279773
2026-11-08T08:00:12Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282153
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox medical condition (new)
| name = स्तन क्यान्सर</br>Breast cancer
| image = Mammo breast cancer wArrows.jpg
| caption = [[म्यामोग्राम्स]]द्वारा लेल गेल सामान्य स्तन (बामा) आ क्यान्सर प्रभावित स्तन (दहिना, उज्जर तीरमे)
| field = [[कर्कविज्ञान]]
| symptoms = स्तन लम्बा, स्तनक आकार परिवर्तन, चुचक सँ पानि एनाए, एक उल्टा नव चुचक विकास होनाए, लाल आकारक धब्बा एनाए <ref name=NCI2014Pt/>
| complications =
| onset =
| duration =
| causes =
| risks = महिला, [[मोटापा]], शारीरिक व्यायामक कमी, [[मादक पदार्थ|दारू]], [[महिनावारी बन्द]] होनाए, [[आयनकारी विकिरण]], [[पहिल महिनावारी]]क समय बालबोध होनाए, बहुत समय बाद बच्चा होनाए वा नै भेल होनाए, बृद्ध उमर, पूर्व स्तन क्यान्सर, पारिवारिक इतिहास<ref name=NCI2014Pt /><ref name=WCR2014 /><ref name = NICHD>{{cite web |url = http://www.nichd.nih.gov/health/topics/klinefelter_syndrome.cfm |title = Klinefelter Syndrome |accessdate = |date = 24 May 2007 |publisher = [[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]] |archiveurl = https://web.archive.org/web/20121127030744/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/klinefelter_syndrome.cfm |archivedate = 27 November 2012 |deadurl = yes }}</ref>
| diagnosis = [[तन्तु बायोप्सी]]<ref name=NCI2014Pt />
| differential =
| prevention =
| treatment = [[शल्यक्रिया]], [[विकिरण चिकित्सा]], [[किमोथेरापी]]<ref name=NCI2014Pt />
| medication =
| prognosis = ~८५% (अमेरिका, ब्रिटेन) पाँच वर्षक जीवित शेष दर <ref name=SEER2014 /><ref name=UK2013Prog />
| frequency = सन् २०१५ धरि २१ लाख प्रभावित<!-- prevalence --><ref name=GBD2015Pre>{{cite journal |last1 = GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence |first1 = Collaborators. |title = Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015. |journal = Lancet |date = 8 October 2016 |volume = 388 |issue = 10053 |pages = 1545–1602 |pmid = 27733282 |doi = 10.1016/S0140-6736(16)31678-6 |pmc = 5055577 }}</ref>
| deaths = ५,३३,६०० (२०१५)<ref name=GBD2015De>{{cite journal |last1 = GBD 2015 Mortality and Causes of Death |first1 = Collaborators. |title = Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015. |journal = Lancet |date = 8 October 2016 |volume = 388 |issue = 10053 |pages = 1459–1544 |pmid = 27733281 |doi = 10.1016/s0140-6736(16)31012-1 |pmc = 5388903 }}</ref>
}}
[[File:Breast Cancer - Project Wiki Women.webm|thumb|स्तन कैंसर के बारे में एक जागरूकता वीडियो]]
'''स्तन क्यान्सर''' एक [[कर्क रोग]] छी जे [[स्तन]] तन्तु सँ विकास होएत अछि।<ref>{{cite web |title = Breast Cancer |url = http://www.cancer.gov/cancertopics/types/breast |website = NCI |accessdate = 29 June 2014 |deadurl = no |archiveurl = https://web.archive.org/web/20140625232947/http://www.cancer.gov/cancertopics/types/breast |archivedate = 25 June 2014}}</ref> स्तन लम्बा, स्तनक आकार परिवर्तन, चुचक सँ पानि एनाए, एक उल्टा नव चुचक विकास होनाए आ लाल आकारक धब्बा एनाए स्तन क्यान्सर लक्षण छी।<ref name=NCI2014Pt>{{cite web |title = Breast Cancer Treatment (PDQ®) |url = http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/breast/Patient/page1/AllPages |website = NCI |accessdate = 29 June 2014 |date = 23 May 2014 |deadurl = no |archiveurl = https://web.archive.org/web/20140705110404/http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/breast/Patient/page1/AllPages |archivedate = 5 July 2014}}</ref><ref>{{cite book |last1 = Saunders |first1 = Christobel |last2 = Jassal |first2 = Sunil |title = Breast cancer |date = 2009 |publisher = Oxford University Press |location = Oxford |isbn = 978-0-19-955869-8 |page = Chapter 13 |edition = 1. |url = https://books.google.com/books?id=as46WowY_usC&pg=PT123 |deadurl = no |archiveurl = https://web.archive.org/web/20151025013217/https://books.google.com/books?id=as46WowY_usC&pg=PT123 |archivedate = 25 October 2015}}</ref><ref name=WCR2014>{{cite book |title = World Cancer Report 2014 |url = https://archive.org/details/worldcancerrepor0000unse_p0u5 |date = 2014 |publisher = World Health Organization |isbn = 92-832-0429-8 |pages = Chapter 5.2 }}</ref> महिलासभ जीवन भईर [[स्तन]] परिवर्तनक अनुभव करैत रहैत अछि। एहि परिवर्तसभक बारेमे जागरूक होनाए आ सिखनाए कि महिलसभक स्तन अलग-अलग समय पर केहन महसूस करैत अछि, ई परिवर्तन महिलासभक [[स्तन रोग]]क बुझएमे मदत करि सकैत अछि।<ref name=SEER2014>{{cite web |title = SEER Stat Fact Sheets: Breast Cancer |url = http://seer.cancer.gov/statfacts/html/breast.html |website = NCI |accessdate = 18 June 2014 |deadurl = no |archiveurl = https://web.archive.org/web/20140703030149/http://seer.cancer.gov/statfacts/html/breast.html |archivedate = 3 July 2014}}</ref> यदि महिलासभ अपन स्तन परिवर्तसँ परिचित हओए त ओ सभ कोनो भी असामान्य परिवर्तनक ध्यानमे राईखक, स्तन रोगक सङ्केतक महसूस कऽ सकैत अछि। स्तन रोग कोनो भी आयु, [[हार्मोन]] स्तरमे बदलाव आ कोनो [[दवाई]]क कारण सँ भ सकैत अछि।<ref name=UK2013Prog>{{cite web |title = Cancer Survival in England: Patients Diagnosed 2007–2011 and Followed up to 2012 |url = http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_333318.pdf |website = Office for National Statistics |accessdate = 29 June 2014 |date = 29 October 2013 |deadurl = yes |archiveurl = https://web.archive.org/web/20141129124915/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_333318.pdf |archivedate = 29 November 2014}}</ref>
==लक्षण==
स्तन क्यानसर सँ सम्बन्धित लक्षण आम अछि। एहि लक्षणक कारण प्रत्येक साल १५ मिलियन सँ अधिक महिलासभ डाक्टरक पास जाचक लेल जाएत अछि। एहि लक्षणसभमे निम्न समावेश अछि:
* स्तन दर्द
* गाठ: जे अन्य स्तन ऊतक सँ अलग महसूस होएत अछि
* [[सूझन]] जे दुर नै होएत अछि
* [[चुचुक]]क चाईरो दिस त्वचा भिजल महसूस होएत अछि
* स्तनक त्वचामे गहिर-जेना महसूस होनाए, लाली होनाए, मोटाई आ दबाव
* [[स्तन]]क आकारमे परिवर्तन
* चुचुकमे परिवर्तन, जेन भितर खिचल जा रहल अछि
* गाठ जे [[त्वचा]] या छातीक चाईरो दिस महसूस होएत अछि
===स्तन रोग===
स्तन रोग [[क्यानसरमुक्त]] (हलका) आ [[क्यानसर सम्बन्धि]](घातक) होएत अछि। अधिकांश स्तन रोग क्यानसरमुक्त होएत अछि, जकर होए सँ जीवन पर कोनो खतरा नै होएत आ एकर उपचारक आवश्यकता नै होएत अछि। मुदा स्तन क्यानसरक मतलब स्तन या जीवनक नोक्सान होएत अछि । एहि कारण सँ महिलासभमे स्तन क्यानसर ओकर जीवन पर सबसँ पैग खतरा छी। स्तन रोगक या त [[प्रजनन]] प्रणालीक विकार, या प्रजननक विकारक साथ वर्गीकृत कएल जा सकैया।<ref>"MedlinePlus: Breast Diseases"</ref> स्तन रोगक बहुत प्रकार होएत अछि, ई सङ्क्रमणक साथ या बिना सङ्क्रमणक छाती पर गाँठक कारण बनैत अछि।
किछ स्तन रोग हलका होएत अछि, जे हानिरहित होएत अछि। आ किछ घातक, जकर अर्थ छी कि ऊ फैईल सकैत अछि। सबसँ आम छी [[मास्टिटिस]] (जीवाणु सङ्क्रमण), सिस्ट, हलक गाठ आ क्यानसर जका स्तन रोग होएत अछि। स्तन रोगक उपचारक लेल ओकर प्रारम्भिक पता लगेनाए आवश्यक अछि।<ref>World Health Organization (February 2006). "Fact sheet No. 297: Cancer"</ref>
==इलाज==
आईक युगमे, महिलासभमे स्तन क्यानसर मृत्यक सबसँ पैग कारण छी। स्तन क्यानसरक जाँच आत्म-परीक्षण सँ सम्भव अछि। स्तन क्यानसरक बहुतरा सँ लक्षण अछि जे कि शुरुक दिनमे जचेला सँ इलाज कएल जा सकैत अछि।
[[File:Breast DCIS histopathology (1).jpg|thumb|]]
===जाच===
स्तन असामान्यताक पता निम्नलिखित जाँच द्वारा कएल जा सकैत अछि:<ref>Breast Self Examination at The Breast Site</ref>
# [[क्यानसर स्क्रीनिंग]]
# चुंबकीय अनुनाद इमेजिंग (एमआरआई)
# [[म्यामोग्राफी]]
# अल्ट्रासोनोग्राफी
# [[बायोप्सी]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{टिप्पणीसूची}}
==आर पढवाक लेल==
1. MedlinePlus: Breast Diseases<br>
२. World Health Organization (February 2006). "Fact sheet No. 297: Cancer" <br>
3. Breast Self Examination at The Breast Site
[[श्रेणी:महिला रोगसभ]]
6vc90lyyjf57txe0g5kw6edemo9c003
राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल
0
33815
282132
245711
2026-11-08T06:20:15Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282132
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox political party
|name=राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल
|logo=[[File:RJPN.jpg|200px]]|colorcode=#FFb300
|foundation={{start date and age|2017|04|20|df=y}}<br> ८ बैशाख २०७४
|ideology=[[क्षेत्रीयता]]<br>[[समाजवादी प्रजातन्त्र]]<br>[[मधेसी अधिकार]] <br>[[जनजाती अधिकार]] <br>[[सहिस्नुता]]
|headquarters=बबरमहल
|international=|website=
|country=नेपाल|position=[[मध्य बाम]]|native_name=राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल|flag=|abbreviation=राजपा नेपाल
|merger=[[महन्थ ठाकुर]] अध्यक्ष रहल [[तराई-मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी]]<br>, शरत्सिंह भण्डारी नेतृत्वो राष्ट्रिय मधेस समाजवादी पार्टी<br>, अनिलकुमार झा नेतृत्वक नेपाल सद्भावना पार्टी<br>, महेन्द्र राय अध्यक्ष रहल तराई मधेस सद्भावना पार्टी <br>र राजकिशोर यादव अध्यक्ष रहल मधेसी जनअधिकार फोरम (गणतान्त्रिक)
|chairperson=[[महन्थ ठाकुर]]
|student_wing=
|youth_wing=|wing1_title=|wing1=
|seats1_title=[[नेपालको प्रतिनिधि सभा|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य
|seats1={{Composition bar|17|275|hex=#FFb300}}
|seats2_title=[[प्रदेश सभा]] सदस्य
|seats2={{Composition bar|2|59|hex=#FFb300}}|symbol=[[File:Rastriya Janata Party electoral symbol.png|100px]]}}
'''राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल''' (राजपा नेपाल) [[तराई-मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी|तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टी]], सद्भावना पार्टी , अनिल झा नेतृत्वक [[नेपाल सद्भावना पार्टी]] , महेन्द्र यादव नेतृत्वक तराई मधेस सद्वावाना पार्टी , राजकिशोर यादव नेतृत्वक मधेसी जनाधिकार फोरम (गणतान्त्रिक) शरद सिंह भण्डारी नेतृत्वक राष्ट्रिय मधेस समाजवादी पार्टी मिलक बनल छल ।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalayankangaroo.com/42452.html |title=६ मधेसी दल एक, नयाँ दलक नाम ‘राष्ट्रिय जनता पार्टी’ |access-date=2018-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824141943/https://www.himalayankangaroo.com/42452.html |archive-date=2019-08-24 |dead-url=yes}}</ref><ref>[https://hamrosamrachana.com/2017/04/928 चुनाव नजिक भेल कारणसँग, ५ पार्टी मिलेर राष्ट्रिय जनता पार्टी]</ref><ref>[http://janasanchar.com/archives/16605 भाजपा जेहन राजपा नाम राख्न मधेसवादी ६ दलक प्रयास विफल, राष्ट्रिय जनता पार्टी अर्कैको नाममा दर्ता]</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
[[श्रेणी:नेपालक राजनीतिक दलसभ]]
4cg1n0nm08wehp4shei19jme0ql041x
पानासोनिक
0
33844
282091
268982
2026-11-08T04:01:03Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282091
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
| name = पानासोनिक निगम<br>パナソニック株式会社
| logo = [[File:Panasonic logo (Blue).svg|Panasonic logo|250px]]
| image = PanasonicHeadquarters.JPG
| image_size = 250px
| image_caption = [[जापान]]क [[ओसाका]]मे पानासोनिकक प्रधान कार्यालय
| native_name = パナソニック株式会社
| native_name_lang = jag
| former_name = मात्सुसिता इलेक्ट्रिक इन्डस्ट्रियल कर्पोरेसन लिमिटेड (१९१८-२००८)
| type = सार्वजनिक
| traded_as = {{Unbulleted list|{{TYO|6752}}|{{NAG|6752}}|{{OTC Pink|PCRFY}}|{{pse2|PMPC}}|[[TOPIX|TOPIX Core 30 Component]]}}
| industry = {{Unbulleted list|[[विद्युतीय उपकरण]]|[[सेमीकन्डक्टर]]सभ|[[घरेलू उपकरण]]सभ}}
| foundation = {{Start date and age|1918|03|13}}<br>[[ओसाका]], [[जापान]]
| founder = [[कोनोसुके मात्सुसिता]]
| location = [[कदोमा, ओसाका]], जापान<br />{{Coord|34.7438|135.5701|type:landamrk_region:JP|display=inline,title}}
| area_served = विश्वव्यापी
| key_people = {{Unbulleted list|सुसाकु नगाए {{Small|([[अध्यक्ष]])}}|मासायुकी मात्सुसिता {{Small|([[उपाध्यक्ष]])}}|[[काजुहिरो सुगा]] {{Small|([[कार्यकारी]])}}}}
| slogan = Idea For Life
| revenue = {{Increase}} {{JPY|७.९८२ ट्रिलियन|link=yes}} (२०१८)<ref group="*" name="report2">{{Cite press release|url=https://www.panasonic.com/global/corporate/ir/pdf/2017_full/financial_results_e.pdf|title=वार्सिक प्रतिवेदन २०१८|format=पिडिएफ|publisher=पानासोनिक निगम|date=१० मे २०१८|accessdate=२३ मे २०१८}}</ref>
| operating_income = {{Increase}} {{JPY|३८०.५ बिलियन}} (२०१८)<ref group="*" name="report2" />
| net_income = {{Increase}} {{JPY|२३६.० बिलियन}} (२०१८)<ref group="*" name="report2" />
| assets = {{Increase}} {{JPY|५.९८२ ट्रिलियन}} (२०१७)<ref group="*" name="report2" />
| equity = {{Increase}} {{JPY|१.५७१ ट्रिलियन}} (२०१७)<ref group="*" name="report2" />
| num_employees = २५७,५३३ (२०१७)<ref group="*" name="snapshot">{{Cite web|url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot.asp?ticker=6752:JP|title=पानासोनिक निगम|publisher=''ब्लुमबर्ग बिजनेस विके''|date=२९ डिसेम्बर २०१४|accessdate=२०१४-१२-२९|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202164839/http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot.asp?ticker=6752:JP|archive-date=२ डिसेम्बर २०१४|dead-url=yes}}</ref>
| divisions = पानासोनिक कर्पोरेसन अफ नर्थ अमेरिका (अमेरिका)
| subsid = {{Unbulleted list|[[पानासोनिक उड्डयन विमान सङ्गठन]]|[[पानासोनिक विद्युतीय कार्यगृह]]|[[युनिभर्सल लाइटिनिङ प्रविधि]]|[[कावाकिता डेङ्की किग्योसा]]|[[सान्यो इलेक्ट्रिक कर्पोरेसन लिमिटेड]]}}
| homepage = {{URL|http://www.panasonic.com/global/home.html|Panasonic.com}}
| footnotes = <references group="*"/>
| intl = छी
}}
{{Nihongo|'''पानासोनिक निगम'''|パナソニック株式会社|Panasonikku Kabushiki-gaisha}} पहिले {{Nihongo|'''मात्सुसिता इलेक्ट्रिक इन्डस्ट्रियल कर्पोरेसन लिमिटेड'''|松下電器産業株式会社|Matsushita Denki Sangyō Kabushiki-gaisha}} कऽ नाम सँ जानल जाएवाला [[जापान]]क [[ओसाका]]मे मुख्यालय रहल एक जापानी बहुराष्ट्रिय इलेक्ट्रनिक्स कम्पनी छी ।<ref>{{Cite web |url=http://panasonic.net/corporate/ |title=कम्पनी प्रोफाइल |access-date=2018-12-12 |archive-date=2011-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110127104601/http://panasonic.net/corporate/ |dead-url=yes }}</ref>
पानासोनिक अपन इलेक्ट्रनिक्स उत्पादनक लेल लोकप्रिय रहल अछि । ई कम्पनीक स्थापना सन् १९१८ मे [[बल्ब]]क सकेट निर्माण करवाक लेल स्थापना भेल छल जे हाल आबि ई कम्पनी [[सोनी]], [[हिताची]], [[तोसिबा]] आ [[क्यानन इङ्क]] सङ्गे [[जापान]]क चारिम पैग इलेक्ट्रोनिक्स उत्पादक कम्पनी छी । इलेक्ट्रोनिक्स उत्पादनसभ वाहेक ई कम्पनी गैर इलेक्ट्रोनिक्स उत्पादनसभ जेना गृह नवीनीकरणीय सेवा प्रदान करैत अछि । सन् २०१२ कऽ बजार साझेदारी अनुसार पानासोनिक संसारक चारिम सब सँ पैग टेलिभिजन निर्माता कम्पनी छी ।<ref>{{cite news|url=http://finapps.forbes.com/finapps/jsp/finance/compinfo/CIAtAGlance.jsp?sedol=6572707|title=फोर्ब्स बिश्वब्यापी २००० प्रोफाइल|publisher=''फोर्ब्स''|accessdate=३ जनवरी, २०१०|archive-date=2010-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100202064838/http://finapps.forbes.com/finapps/jsp/finance/compinfo/CIAtAGlance.jsp?sedol=6572707|dead-url=yes}}</ref>
पानासोनिक पहिल प्राथमिक रूपमे टोक्यो स्टक एक्सचेन्जमे सूचीबद्ध भेल छल, जे निककेइ २२५ आ टोपिक्स सूचकाङ्कक एक भाग छी जे बाद मे नागोया स्टक एक्सचेन्जमे सूचीबद्ध भेल छल ।
==इतिहास==
==नारा==
* "जस्ट स्लाईट्ली एडेड अफ आवर टाइम" (१९७०–१९९०)<ref>{{cite web|url=http://www.adslogans.co.uk/site/pages/slogan-features/slogans-of-the-70s.php|title=बिज्ञापन युक्त नारा १९७० औँ दशकक नारा|accessdate=जुलाई १६, २०१५|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720121652/http://www.adslogans.co.uk/site/pages/slogan-features/slogans-of-the-70s.php|archive-date=2015-07-20|dead-url=yes}}</ref>
* "इभन मोर देन यु एक्सपेक्टेड [आउट अफ द ब्लु]" (१९७०–१९७० अष्ट्रेलिया)
* "ह्वाट्स अन पानासोनिक" (१९९०–१९९६)
* "पानासोनिक, द वान ड्याट आइ बान्ट" (१९९६–२००३)
* "ह्वाट्स न्यु पानासोनिक" (१९९६–२००३)
* "आइडियाज फर लाइफ" (२००३–२०१३)
* "ए बेटर लाइफ, अ बेटर वल्ड" (२०१३–हाल)
* "लेट्स लिभ लाइफ बेटर" (२०१७–२०१८)
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commons category|Panasonic|पानासोनिक}}
* {{official website|http://www.panasonic.com/global/home.html}}
*[https://mobile.panasonic.com/in पानासोनिक भारत] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190122221432/https://mobile.panasonic.com/in/ |date=2019-01-22 }}
*[https://mobile.panasonic.com/in/productlist/eluga पानासोनिक एलुगा श्रृङ्खला] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190105143109/https://mobile.panasonic.com/in/productlist/eluga |date=2019-01-05 }}
*[https://mobile.panasonic.com/in/productlist/p-series पानासोनिक पि श्रृङ्खला] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181101210805/http://www.mobile.panasonic.com/in/productlist/p-series |date=2018-11-01 }}
*[https://www.panasonic.com/id पानासोनिक इन्डोनेसिया]
[[श्रेणी:बहुराष्ट्रिय कम्पनीसभ]]
el3tlvrsw425k3xk5pkvaqpc4s3y5ly
बान्द्रा-वर्ली सागर बाँध
0
33901
282103
245171
2026-11-08T04:26:20Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282103
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox bridge
| bridge_name = बान्द्रा वर्ली सागर बाँध<br>Bandra Worli Sea Link
| native_name =
| native_name_lang =
| image = Bandra Worli Seal Link.jpg
| caption = [[बान्द्रा किला]] सँ बान्द्रा वर्ली सागर बाँध
| official_name = बान्द्रा वर्ली सागर बाँध
| other_name =
| carries = प्रत्येक दिशामे ४ लेनकें सड़क
| crosses = [[महिम खाड़ी]]
| location = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत
| owner = [[महाराष्ट्र राज्य सड़क विकास निगम|एमएसआरडिएस]]
| maint =
| architect =
| designer = शेषाद्री श्रीनिवासन<ref>{{cite web|url=http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?page=article§id=15&contentid=2009070120090701035211765664eb377 |title=Khul ja sim sim |work=Mumbai Mirror |date=1 July 2009 |accessdate=31 August 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090702114833/http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?page=article§id=15&contentid=2009070120090701035211765664eb377 |archivedate=2 July 2009 }}</ref>
| engineering =
| design = केबल सँ बनल मुख्य बाँध; दुनू खण्डमे बाँधक कङ्क्रिट खम्बा
| material =
| length = {{convert|5.6|km|mi}}<ref name=zee-naming>{{cite web|url=http://www.zeenews.com/news543195.html|title=Sonia opens Bandra-Worli sea-link, to be named after Rajiv|publisher=ZeeNews.com|accessdate=31 August 2010|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090705015710/http://www.zeenews.com/news543195.html|archivedate=5 July 2009}}</ref>
| width = २ x {{convert|20|m|ft}}
| height = {{convert|126|m|ft}}<ref name=toi-opens>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-30/mumbai/28205905_1_bandra-worli-sea-link-worli-sea-face-mahim-causeway|title=Bandra-Worli sealink opens midnight|work=The Times of India|date=30 June 2009|accessdate=31 August 2010|archive-date=25 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025135745/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-30/mumbai/28205905_1_bandra-worli-sea-link-worli-sea-face-mahim-causeway|dead-url=yes}}</ref>
| mainspan = २ x {{convert|250|m|ft}}<ref>{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/22462076/Bandra-Worli |title=Bandra Worli, Scribd |publisher=Scribd.com |accessdate=31 August 2010| archiveurl= https://web.archive.org/web/20100808162836/http://www.scribd.com/doc/22462076/Bandra-Worli| archivedate= 8 August 2010 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref>
| spans =
| pierswater =
| load =
| clearance =
| builder = [[हिन्दुस्तान कन्स्ट्रक्सन कम्पनी]], भारत
| fabricator =
| begin = २०००<ref name=struct-bws>{{cite web|url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0010504 |title=Bandra Worli Sealink Bridge|language=de|publisher=En.structurae.de|accessdate=31 August 2010}}</ref>
| complete = २४ मार्च २०१०
| cost =
| open = {{Start date|30 June 2009}}<ref name=exp-dateset>{{cite web|url= http://www.expressindia.com/latest-news/finally-a-date-set-for-opening-of-bandraworli-sea-link/474673/|title= Finally, a date set for opening of Bandra-Worli sea link|work= The Indian Express|date= 11 June 2009|accessdate= 11 June 2009|deadurl= yes|archiveurl= https://web.archive.org/web/20121002125037/http://www.expressindia.com/latest-news/finally-a-date-set-for-opening-of-bandraworli-sea-link/474673/|archivedate= 2 October 2012}}</ref>
| inaugurated =
| toll = {{INRConvert|70}} कार <br /> {{INRConvert|110}} [[हल्लुक व्यवसायिक वाहन|एलसिभी]] <br /> {{INRConvert|145}} भारी वाहन<ref name="Mid-Day Mumbai">{{cite web|author=Mid-Day Mumbai|url=http://www.mid-day.com/articles/mumbai-bandra-worli-sea-link-toll-to-increase-from-tomorrow/16104233|title=Mumbai: Bandra-Worli Sea Link toll to increase from tomorrow|work=Mid-Day Mumbai|date=31 March 2015|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150331073241/http://www.mid-day.com/articles/mumbai-bandra-worli-sea-link-toll-to-increase-from-tomorrow/16104233|archivedate=31 March 2015}}</ref>
| traffic =
| preceded =
| followed =
| heritage =
| collapsed =
| closed =
| replaces =
| map_image = Bandra-Worli Sea Link Map.png
| map_alt =
| map_caption = [[बान्द्रा]] सँ [[वर्ली]]
| map_width =
| coordinates = {{coord|19.0364|72.8172|region:IN_scale:10000_type:landmark|display=inline,title}}
| lat =
| long =
}}
'''बान्द्रा-वर्ली सागर बाँध''' ८ लेनक, तार-समर्थित [[कङ्क्रिट]] सँ निर्मित [[बाँध]] छी । ई [[बान्द्रा]]कें [[मुम्बई]]क पश्चिमी आ दक्षिणी ([[वर्ली]]) उपनगर सँ जोड़ैत अछि आ ई पश्चिमी-द्वीप महामार्ग प्रणालीक प्रथम चरण छी । १६ अरब [[भारतीय रुपया|रुपये]] (४० करोड़ [[अमेरिकी डलर|$]]) कऽ [[महाराष्ट्र राज्य सड़क विकास निगम]]क ई [[परियोजना]]क एहि चरणकें [[हिन्दुस्तान कन्स्ट्रक्सन कम्पनी]]द्वारा पूरा कएल गेल अछि । ई बाँधक निर्माण उद्घाटन [[३० जुन]], [[२००९]]कें [[संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धन]] प्रमुख श्रीमती [[सोनिया गान्धी]]द्वारा कएल गेल छल मुदा जन साधारणक लेल एकरा [[१ जुलाई]], [[२००९]]कें मध्य-रात्रि सँ खोलल गेल । साढ़े पाँच [[किलोमिटर]] लम्बा ई बाँध निर्माण सँ [[बान्द्रा]] आ [[वर्ली]]क बीच यात्रामे लागऽ वला समय ४५ [[मिनट]] सँ घटि मात्र ६-८ [[मिनट]] रहि गेल अछि ।<ref name = " समय ">{{cite web |url= http://hindi.samaylive.com/news/25590/25590.html |title= बांद्रा-वर्ली समुद्री पुल पर सरपट दौड़ीं गाडियां |access-date= |accessdaymonth= |author= जय शंकर पसाद शुक्ला |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |format= |work= |publisher= समय लाइव |language= हिन्दी |archive-date= 2009-07-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090703101718/http://hindi.samaylive.com/news/25590/25590.html |dead-url= yes }}</ref>ई बाँध निर्माणक योजना सन् [[१९८०]]क दशकमे बनाएल गेल छल, मुदा ई यथार्थ रूपमे सन् [[२००९]]मे पूर्ण भेल ।<ref name = " नवभारत ">{{cite web |url= http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/4717017.cms|title= एक सेतु समुद्र यह भी
|access-date= ३० जून २००९|access-date= |accessdaymonth = |author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |format= |work= |publisher= नवभारत टाइम्स |language= हिन्दी| }}</ref>
==इतिहास==
==निर्माण==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
n1pl0bewji9twuh3m3h0bumgeu148es
वेब्याक मेसिन
0
34056
282142
183884
2026-11-08T07:00:49Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282142
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox website
| name = वेब्याक मेसिन
| logo = Wayback Machine logo 2010.svg
| logo_size =
| logo_alt =
| screenshot = WaybackMachineHomepageNovember2015.png
| caption = वेब्याक मेसिन गृहपृष्ठ
| collapsible = no
| type = सङ्ग्रह
| registration = इच्छाधीन
| programming language = [[सि]], [[पर्ल]]
| owner = [[इन्टरनेट सङ्ग्रह]]
| launch date = {{start date and age|2001|10|24}}<ref>{{cite web|url=http://whois.domaintools.com/waybackmachine.org|title=WayBackMachine.org WHOIS, DNS, & Domain Info – DomainTools|work=[[WHOIS]]|date= |accessdate=2016-03-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://whois.domaintools.com/internetarchive.org|title=InternetArchive.org WHOIS, DNS, & Domain Info – DomainTools|work=[[WHOIS]]|date= |accessdate=2016-03-13}}</ref>
| alexa = २४९ (नवम्बर २०१७ धरि)<ref name="alexa">{{cite web|url= http://www.alexa.com/siteinfo/archive.org |title= Archive.org Site Info | publisher= [[Alexa Internet]] |accessdate= 18 June 2016|archive-date=3 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160618074728/http://www.alexa.com/siteinfo/archive.org}}</ref>
| current status = सक्रिय
<!-- | revenue = This parameter is more appropriate for the Internet Archive article. This article is only about the website. -->}}
'''वेब्याक मेसिन''' ({{lang-en|Wayback Machine}}) [[इन्टरनेट]]मे [[वर्ल्ड वाइड वेब]] आ अन्य जानकारीक लेल [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]क [[सान फ्रान्सिस्को]]मे रहल एक [[गैर-नाफा सङ्गठन]]मे आधारित [[इन्टरनेट सङ्ग्रह]]द्वारा निर्मित [[डिजिटल अभिलेख]] छी।<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/reg.burma/archives/200110/msg00079.html |title=Internet Archive launches WayBack Machine |work=Online Burma Library |date=2001-10-25 |accessdate=2016-03-13 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160324102039/http://www.burmalibrary.org/reg.burma/archives/200110/msg00079.html |archivedate=2016-03-24 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://archive.org/ |title=The Internet Archive: Building an 'Internet Library' |work=[[Internet Archive]] |date=2001-11-30 |accessdate=2016-03-14 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20011130142035/https://archive.org/ |archivedate=November 30, 2001 }}</ref>
== इतिहास ==
इन्टरनेट सङ्ग्रह अक्टूबर २००१ मे वेब्याक मेसिनक सुरू केलक। ई [[ब्रुस्टर काहले]] आ [[ब्रुस गिलेट]]द्वारा स्थापित कएल गेल छल। जे [[एलेक्सा इन्टरनेट]]मे सामग्रीसभ राखने अछि। सेवा प्रयोगकर्तासभकें समय समयमे वेब पेजसभक सङ्ग्रहित संस्करण देखवाक लेल सक्षम बनबैत अछि। जे अभिलेखकें 'तीन आयामी सूचकाङ्क कहैत अछि।
== प्राविधिक विवरण ==
सफ्टवेयरक 'कल' करवाक लेल विकास केनए अछि आ सब सार्वजनिक पहुँचयोग्य [[वर्ल्ड वाइड वेब]] पृष्ठसभ, [[गोफर पदानुक्रम]], [[नेटन्यूज]] बुलेटिन बोर्ड प्रणाली आ सफ्टवेयर डाउनलोड करवाक लेल योग्य इन्टरनेटमे सामग्रीसभ डाउनलोड करि सकैत अछि।<ref name=ArchivingInternet>{{cite web |last=Kahle |first=Brewster |title=Archiving the Internet |url=http://www.uibk.ac.at/voeb/texte/kahle.html |publisher=Scientific American – March 1997 Issue |accessdate=19 August 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403042627/http://www.uibk.ac.at/voeb/texte/kahle.html |archivedate=3 April 2012 }}</ref> ई 'क्रलसभ' द्वारा एकत्रित जानकारी इन्टरनेटमे उपलब्ध सब जानकारी समावेस नै करैत अछि, कियाकी डेटा प्रकाशकद्वारा प्रतिबन्धित वा डेटाबेसमे भण्डारण कएल बहुत सामग्रीसभ सीमित नै अछि। आंशिक रूपमे सञ्चालित वेबसाइटसभमे विसङ्गतिसभ हटावैक लेल इन्टरनेट सङ्ग्रहद्वारा संस्थासभ आ सामग्री सिर्जनाकर्तासभके स्वैच्छिक रूपमे सफल आ डिजिटल सामग्रीक सङ्ग्रह सुरक्षित करि आ डिजिटल सङ्ग्रहणसभ सिर्जना करवाक अनुमति देवाक रूपमे प्रयोग केनए छल।<ref>{{cite web |url=https://blog.archive.org/2014/10/27/archive-it-crawling-the-web-together/ |title=Archive-It: Crawling the Web Together |work=Internet Archive Blogs |author=Jeff Kaplan |date=October 27, 2014 |accessdate=October 16, 2017}}</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:प्रविधि]]
[[श्रेणी:कम्प्युटर]]
eyczts9xbx909wpxuf9owb503em9hoh
महासुन्दरी देवी
0
34479
282116
209648
2026-11-08T05:25:39Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282116
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox artist
| name = महासुन्दरी देवी<br>Mahasundari Devi
| image =
| imagesize =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{birth date|1922|4|15|mf=y}}
| birth_place = [[मधुबनी, भारत|मधुबनी]]
| death_date = {{death date and age|2013|7|4|1922|4|15|mf=y}}<ref>{{cite web|title=Padma Shree Awardee Madhubani Painting artist Mahasundari Dev died at the age of 92|url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/padma-shree-awardee-madhubani-painting-artist-mahasundari-devi-died-at-the-age-of-92-1373018415-1|website=Jagran Josh|accessdate=30 May 2017|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140424175333/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/padma-shree-awardee-madhubani-painting-artist-mahasundari-devi-died-at-the-age-of-92-1373018415-1|archivedate=24 April 2014}}</ref>
| death_place = रन्ति
| nationality = [[भारतीय]]
| education =
| field = [[मिथिला चित्रकला]]
| training =
| movement =
| works =
| patrons =
| awards = [[पद्म श्री]] {{small|(२०११)}}
| spouse =
| partner =
}}
'''महासुन्दरी देवी''' एक प्रसिद्ध [[भारतीय]] कलाकार आ [[मिथिला चित्रकला|मिथिला चित्रकार]] छल, जिनका भारतक राज्य आ राष्ट्रिय दुनु द्वारा पुरस्कार प्रदान कएल गेल छल<ref name="Hindustani 2">{{cite news | title=Bihar’s Madhubani artists get poor returns | publisher=''Hindustan Times'' (New Delhi) | work=Hindustan Times | date=11 October 2007| author=Staff Reporter}}</ref> आ १९९५ मे हिनका मध्य प्रदेश सरकार द्वारा तुलसी सम्मान सँ सेहो सम्मानित कएल गेल छल, आ २०११ मे हिनका भारत सरकारक दिससँ पद्म श्री पुरस्कार देल गेल छल ।<ref name=pib2>{{cite press release|title=Padma Awards Announced|url=http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=69364|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|date=25 January 2011|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://www.webcitation.org/6NEu2cjx3?url=http://www.pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=102735|archivedate=8 February 2014}}</ref> ४ जुलाई २०१३ कऽ ९१ वर्षक उमरमे हिनकर निधन भेल छल ।
== प्रारम्भिक जीवन ==
== करियर ==
== व्यक्तिगत जीवन ==
==एहो सभ देखी==
* [[मिथिला चित्रकला]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{authority control}}
{{DEFAULTSORT:Devi, Mahasundari}}
[[श्रेणी:व्यक्तिगत जीवन]]
[[श्रेणी:मिथिला]]
[[श्रेणी:विकी लभ्स विमिन २०१९]]
frow6ks33gksxgpp0o6n247g4ocq0nb
प्रियंका गिल
0
34581
282099
264630
2026-11-08T04:13:30Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282099
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Priyanka Gill<br>प्रियंका गिल
| image = <!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->
| alt =
| caption =
| birth_name = <!-- only use if different from name -->
| birth_date = {{Birth date and age|1980|06|02|df=y}}
| birth_place =
| residence = नयाँ दिल्ली, भारत
| nationality = ब्रिटिश
| ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source -->
| alma_mater = विद्या देवी जिन्दल स्कूल <br> [[लेडी श्रीराम महिला महाविद्यालय]] (बीए)<br> किङ्गस कलेज लन्डन (एमए)
| years_active =
| occupation = POPxo (संस्थापक आ कार्यकारी अधिकारी)<ref>{{Cite web |url=https://in.linkedin.com/in/priyankagill |title=Archive copy |access-date=2019-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419185611/https://in.linkedin.com/in/priyankagill |archive-date=2024-04-19 |dead-url=yes}}</ref>
| spouse = राज गिल
| website = {{URL|popxo.com}}
}}
'''प्रियंका गिल''' (जन्म: २ जुन १९८०) ब्रिटिश [[फ्यासन]] पत्रकार, उद्यमी आ [[स्टार्टअप कम्पनी|स्टार्टअप कम्पनी]]कें निवेशक छी जे वर्तमानमे [[दिल्ली]], [[भारत]]मे रहैत अछि।<ref name="Guardian1">{{cite web | url=https://www.theguardian.com/small-business-network/2012/nov/27/securing-angel-investment-funding-business | title=How can your small business stand out to a potential investor? | publisher=[[The Guardian]] | date=27 November 2012 | accessdate=25 November 2014}}</ref>
==कैरियर==
प्रियंका [[जीवनशैली (समाजविज्ञान)|लाईफस्टाइल]] [[ब्रान्ड|ब्रान्ड्स]] आ टेक्नोलोजी वाला स्टार्टअपमे निवेश करैत अछि। ओ [[लण्डन]] स्थित केक क दोकानसभक एक श्रृंखला बिज ब्लूम्सबरी (Bea's of Bloomsbury), यिलडिफाई, कैम्पान्जा, साउण्डआउट आ रैप्टर सप्लाइजमे निवेशक छी।<ref name="bs1">{{cite web | url=http://bollyspice.com/51232/bollyspice-com-chats-to-priyanka-gill-about-fashion-and-blogging | title=Bollyspice.com chats to Priyanka Gill about fashion and blogging | publisher=Bolly Spice | date=5 November 2012 | accessdate=25 November 2014 | author=Sharma, Meera}}</ref>
२००६ मे, प्रियंका अपन ब्लग eStylista नाम सँ शुरू केलक।<ref name="thenextwomen">{{cite web | url=http://www.thenextwomen.com/2012/12/18/priyanka-gill-angels-advice-entrepreneurs | title=Priyanka Gill: An Angel's Advice for Entrepreneurs | publisher=The Next Women | date=18 December 2012 | accessdate=25 November 2014 | author=Reeves, Maila | archive-date=7 July 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140707085532/http://www.thenextwomen.com/2012/12/18/priyanka-gill-angels-advice-entrepreneurs | dead-url=yes }}</ref> जे आब POPxo.com बईन गेल अछि। ब्लगक अलावा, ओ बहुत अन्तरराष्ट्रिय प्रकाशनसभमे सेहो योगदान देनए अछि, जेना कि द इन्डिपेंदेन्ट आ ट्रावल एन्ड लीजर। प्रियंका वर्तमानमे हार्पर्स बाजार इन्डियाक लेल योगदान सम्पादक छी। ओ [[द गार्डियन]], वोग इन्डिया आ हेलो पाकिस्तान जका प्रकाशनसभक लेल सेहो लिखैत अछि ।<ref name="Guardian1"/>
==POPxo==
==कला सङ्ग्रहकर्ता==
==व्यक्तिगत जीवन==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
rrnqfeg2r2f0lb9a1o774xx3uvtc6vc
जेसिन्डा एर्डर्न
0
34671
282072
278608
2026-11-08T02:31:20Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282072
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
|honorific-prefix=सही माननीय
|name=जेसिन्डा एर्डर्न<br>Jacinda Ardern
|honorific-suffix=एमपी
|image= Jacinda Ardern November 2020 (cropped).jpg
|caption=
|office=[[न्युजिल्यान्डक प्रधानमन्त्रीसभक सूची|न्युजिल्यान्ड]]क [[न्युजिल्यान्डक प्रधानमन्त्री|४०म् प्रधानमन्त्री]]
|monarch=[[एलिजाबेथ द्वितीय]]
|1blankname={{nowrap|गभर्नर-जनरल}}<!-- Done to prevent line break. -->
|1namedata=पट्सी रेड्डी
|deputy1=विन्स्टन पिटर्स
|predecessor1=बिल इङ्लिस
|successor1=
|office2=विपक्षक नेता
|deputy2=केल्भिन डेभिस
|predecessor2=एन्ड्रयु लिटिल
|successor2=बिल इङ्लिस
|office3=१७म् लेबर पार्टीक नेता
|deputy3=केल्भिन डेभिस
|predecessor3=एन्ड्रयू लिटिल
|successor3=
|office4=उप नेता प्रतिपक्ष
|leader4=एन्ड्रयु लिटिल
|predecessor4=एनेट किङ्ग
|successor4=केल्भिन डेभिस
|office5=१७म् लेबर पार्टीक नेता
|leader5=एन्ड्रयु लिटिल
|predecessor5=एनेट किङ्ग
|successor5=केल्भिन डेभिस
|parliament6=न्युजिल्यान्ड
|majority6=१५,२६४
|predecessor6=डेविड सियर
|successor6=
|parliament7=न्युजिल्यान्ड
|successor7=रेमन्ड ह्यू
|birth_name=जेसिन्डा केट लरेल एर्डर्न
|birth_date={{birth date and age|df=y|1980|7|26}}
|birth_place=[[ह्यामिल्टन, न्युजिल्यान्ड|ह्यामिल्टन]], न्युजिल्यान्ड
|death_date=
|death_place=
|party=[[न्युजिल्यान्ड लेबर पार्टी|लेबर पार्टी]]
|partner=क्लार्क गेफोर्ड
|children=१
|parents=रस एर्डर्न (पिता)<br /> लरेल एर्डर्न(माता)
|residence={{nowrap|[[प्रिमियर हाउस]], वेलिङ्टन}}
|alma_mater=वाइकाटो विश्वविद्यालय
|website=
}}
'''जेसिन्डा केट लरेल एर्डर्न'''<ref>{{Cite web|url=http://www.parliament.nz/en-NZ/PB/Debates/Debates/5/c/4/49HansD_20081208_00000010-Members-Sworn.htm|title=New Zealand Hansard – Members Sworn|publisher=[[Parliament of New Zealand]]|page=2, volume 651|archive-url=https://web.archive.org/web/20130223070945/http://www.parliament.nz/en-NZ/PB/Debates/Debates/5/c/4/49HansD_20081208_00000010-Members-Sworn.htm|archive-date=23 February 2013|dead-url=yes}}</ref> ({{IPAc-en|dʒ|ə|ˈ|s|ɪ|n|d|ə|_|ˈ|ɑr|d|ɜr|n}};<ref>{{Cite web|url=http://www.stuff.co.nz/national/politics/98121814/australian-journalist-surprised-by-jacinda-arderns-accessibility|title=Australian journalist surprised by Jacinda Ardern's accessibility|website=Stuff|access-date=21 October 2017}}</ref> जन्म २६ जुलाई १९८०) एक [[न्युजिल्यान्ड]]क राजनीतिज्ञ छी जे ४०म् आ वर्तमान न्युजिल्यान्डक प्रधानमन्त्री छी। जेसिन्डा सन् २०१७ अक्टुबर २६ कें प्रधानमन्त्री पद पर नियुक्त भेल छल। ओ सन् २०१७ अगस्त १ सँ लेबर पार्टीक शीर्ष नेताक रूपमे सेहो काज केनए अछि। एर्डर्न सन् २०१७ मार्च ८ कें माउन्ट एल्बर्ट निर्वाचक मण्डलक लेल संसद सदस्य आ पहिल बेर सन् २००८ मे सम्पन्न भेल आम चुनावमे एक सांसदक रूपमे प्रतिनिधि सभाक लेल चुनल गेल छल।
सन् २००१ मे वाइकाटो विश्वविद्यालय सँ स्नातक करलाक बाद, एर्डर्न प्रधानमन्त्री [[हेलेन क्लार्क]]क कार्यालयमे एक शोधकर्ताक रूपमे काज केनाए शुरू केनए छल। बादमे ओ [[संयुक्त अधिराज्यक प्रधानमन्त्री|ब्रिटेनक प्रधानमन्त्री]], [[टोनी ब्लेयर]]क नीति सलाहकारक रूपमे [[संयुक्त अधिराज्य]]मे काज केनए छल।<ref name="People - New Zealand Labour Party">{{Cite web|url=http://labourparty.org.nz/people/|title=People – New Zealand Labour Party|archive-url=https://web.archive.org/web/20081223024509/http://labourparty.org.nz/people/|archive-date=23 December 2008|dead-url=yes}}</ref> सन् २००८ मे ओ अन्तर्राष्ट्रिय युनियन अफ सोसलिस्ट युथक अध्यक्ष चुनल गेल छल। <ref name="auto4">{{Cite web|url=http://www.stuff.co.nz/dominion-post/news/politics/95327574/Jacinda-Ardern-says-shes-can-handle-it-and-her-path-to-the-top-would-suggest-shes-right|title=Jacinda Ardern says she can handle it and her path to the top would suggest she's right|last=Kirk|first=Stacey|date=1 August 2017|website=The Dominion Post|publisher=Stuff|access-date=15 August 2017}}</ref>
==जीवनी==
न्युजिल्यान्डक [[ह्यामिल्टन, न्युजिल्यान्ड|ह्यामिल्टन]]मे<ref name="3-news-profile">{{Cite web|url=http://www.3news.co.nz/Candidate-profile-Jacinda-Ardern/tabid/419/articleID/230094/Default.aspx|title=Candidate profile: Jacinda Ardern|date=19 October 2011|publisher=3 News|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111075836/http://www.3news.co.nz/Candidate-profile-Jacinda-Ardern/tabid/419/articleID/230094/Default.aspx|archive-date=11 January 2012|dead-url=no|access-date=20 December 2011}}</ref> एर्डर्नक जन्म मरिसिन्सभिले आ मुरुपारामे भेल छल। हिनकर पिता रस एर्डर्न एक पुलिस अधिकारीक रूपमे काज केनए छल,<ref>{{Cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10753980|title=Battle for Beehive hot seat|last=Cumming|first=Geoff|date=24 September 2011|work=The New Zealand Herald|access-date=22 March 2019|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330054916/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10753980|dead-url=yes}}</ref> आ हिनकर माता लरेल एर्डर्न एक विद्यालयकें खानपान सहायकक रूपमे काज केनए छल। <ref>{{Cite web|url=https://www.nowtolove.co.nz/celebrity/celeb-news/jacinda-arderns-country-childhood-2894|title=Jacinda Ardern's country childhood|last=Bertrand, Kelly|date=30 June 2014|publisher=Now to Love|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021003909/https://www.nowtolove.co.nz/celebrity/celeb-news/jacinda-arderns-country-childhood-2894|archive-date=21 October 2017|dead-url=no}}</ref> जेसिन्डा मरिसिन्सभिले कौलेजमे अपन अध्ययन पूर्ण केनए छल,<ref>{{Cite web|url=http://www.nzherald.co.nz/national-video/news/video.cfm?c_id=1503075&gal_cid=1503075&gallery_id=180109|title=Jacinda Ardern visits Morrinsville College|date=10 August 2017|website=The New Zealand Herald|access-date=28 February 2018|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301044523/http://www.nzherald.co.nz/national-video/news/video.cfm?c_id=1503075&gal_cid=1503075&gallery_id=180109|dead-url=yes}}</ref> जतय ओ विद्यालयकें बोर्ड फ ट्रस्टीजमे छात्र प्रतिनिधि छल। <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.nz/en/pb/hansard-debates/rhr/document/49HansS_20081216_00001012/ardern-jacinda-maiden-statements|title=Ardern, Jacinda: Maiden Statement|date=16 December 2008|website=New Zealand Parliament|access-date=6 June 2018}}</ref> एकर बाद ओ सन् २००१ मे राजनीति आ [[जनसम्पर्क]] विधामे ब्याचलर अफ कम्युनिकेसन स्टडिज (बिसिएस) विषयमे स्नातक करैत वाइकाटो विश्वविद्यालयमे दाखिला लेलक। <ref name="Waikato">{{Cite web|url=https://apps.mngt.waikato.ac.nz/Newsroom/StudentProfile/3724|title=Waikato BCS grad Jacinda Ardern becomes leader of the NZ Labour Party|date=2 August 2017|publisher=[[University of Waikato]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816062931/https://apps.mngt.waikato.ac.nz/Newsroom/StudentProfile/3724|archive-date=16 August 2017|dead-url=yes|access-date=15 August 2017}}</ref>
एर्डर्नकें हुनकर चाची जे लेबर पार्टीकें बहुत पुरान समय सँ सदस्य रहल मेरी एर्डर्नद्वारा राजनीतिमे प्रवेश करेनए छल। हुनकर चाची जेसिन्डाकें सन् १९९९ कें आम चुनावमे अपन पुन: चुनाव अभियानक समयमे न्यू प्लायमाउथक सांसद ह्यारी ड्युहेनोवेन कऽ लेल प्रचार करवाक लेल पार्टीमे प्रवेश केनए छल।<ref name="into politics">{{Cite web|url=https://www.stuff.co.nz/national/politics/96921185/how-marie-ardern-got-her-niece-jacinda-into-politics|title=How Marie Ardern got her niece Jacinda into politics|last=Cooke, Henry|date=16 September 2017|publisher=[[Stuff.co.nz]]|access-date=17 September 2017}}</ref>
==राजनीतिक जीवन==
एर्डर्न युवा भेलाक बाद न्युजिल्यान्डक लेबर पार्टीमे शामिल भऽ गेल आओर पार्टीकें युवा लेबर विभागक एक वरिष्ठ व्यक्ति बनि गेल। विश्वविद्यालय सँ स्नातक पूर्ण केलाक बाद, ओ एक शोधकर्ताक रूपमे फिल गोफ आ हेलेन क्लार्कक कार्यालयसभमे काम करि अपन समय व्यतित केनए छल। किछ समय धरि [[न्यू योर्क नगर|न्यू योर्क शहर]]मे एक सूप किचनमे स्वेच्छा सँ काम करलाक बाद,<ref>{{Cite web|url=http://www.smh.com.au/world/kiwi-pm-jacinda-ardern-will-be-worlds-youngest-female-leader-20171020-gz4yoo.html|title=Kiwi PM Jacinda Ardern will be world's youngest female leader|website=The Sydney Morning Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020112005/http://www.smh.com.au/world/kiwi-pm-jacinda-ardern-will-be-worlds-youngest-female-leader-20171020-gz4yoo.html|archive-date=20 October 2017|dead-url=no|access-date=20 October 2017}}</ref> एर्डर्न तत्कालीन ब्रिटिश प्रधानमन्त्री [[टोनी ब्लेयर]]क ८० व्यक्ति समाविष्ट नीति एकाईमे वरिष्ठ नीति सलाहकारक रूपमे काज करवाक लेल [[इङ्ल्यान्ड]]क राजधानी [[लन्डन]] चलि गेल।<ref name="People - New Zealand Labour Party"/> ओ प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयर सँ लन्डनमे कहियो नई भेट कऽ सकलक मुदा सन् २०११ मे न्युजिल्यान्डमे भऽ रहल एक कार्यक्रममे [[इराक आक्रमण, २००३|इराक]] पर भेल आक्रमणक बारेमे हुनका सँ प्रश्न पुछ्ने छल।<ref name="tonyblair">{{Cite web|url=https://www.stuff.co.nz/national/politics/96123508|title=Jacinda Ardern: I didn't want to work for Tony Blair|last=Dudding, Dam|date=17 August 2017|publisher=[[Stuff.co.nz]]|access-date=25 September 2017}}</ref> [[इङ्ल्यान्ड]] आ [[वेल्स]]मे पुलिङ्गसभक समीक्षामे मद्द्ति करवाक लेल एर्डर्नकें गृह कार्यालयक लेल सेहो दोसर स्थान देल गेल छल।<ref name="Waikato"/>
सन् २००८ कऽ आरम्भमे, एर्डर्नकें इन्टरनेसनल युनियन अफ सोसलिस्ट युथ कऽ अध्यक्षकें रूपमे चुनल गेल छल।<ref name="auto4"/> ई भूमिका निर्वाह करैत एर्डर्न बहुत देशसभमे समय बितेलक जहिमे [[जोर्डन]], [[इजरायल]], [[अल्जेरिया]] आ [[चीन]] जका देश सामिल छल। <ref name="Waikato"/>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:सन् १९८० मे जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:महिला प्रधानमन्त्रीसभ]]
qet86pg22pn8u8eapdq037nao1zq3tm
शोमा चौधरी
0
34719
282143
265250
2026-11-08T07:19:50Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282143
wikitext
text/x-wiki
[[File:Shoma.png|thumb|right|200px]]
'''शोमा चौधरी''' एक [[भारतीय]] [[पत्रकार]], [[सम्पादन]] आ राजनीतिक टिप्पणीकार छी। ओ [[तहलका]], एक खोजी सार्वजनिक हित समाचार पत्रिकाक सम्पादक आ संस्थापकमे सँ एक छी। ओ वर्तमानमे एलजेब्राक निर्देशक आ सह-संस्थापक छी, जेकि प्रसिद्ध भारतीयसभक साथे सार्वजनिक साक्षात्कार आयोजित करए वाला एक सङगठन छी।<ref>{{cite web |title=शोमा चौधरी |url=http://www.algebratheclub.com/team/shoma-chaudhury/ |website=algebratheclub.com |publisher=एलज़ेब्रा |access-date=2019-03-24 |archive-date=2019-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228164551/http://www.algebratheclub.com/team/shoma-chaudhury/ |dead-url=yes }}</ref>
== जीवनी ==
शोमाक जन्म [[दार्जिलिङ्ग]] मे भेल आ ओ ओहि ठाम पलल-बढ़ल, हुनकर माता-पिता दुनु डॉक्टर छल। ओ सेन्ट हेलन कन्वेन्ट, [[कुर्सियाङग]], ला मार्टिनियर स्कूल, [[कोलकाता]], आ [[लेडी श्रीराम महिला महाविद्यालय|लेडी श्रीराम कलेज]], [[नई दिल्ली]] सँ अध्ययन केनए अछि। ओ कक्षा १२ मे अङ्ग्रेजीमे राष्ट्रिय आईएससी बोर्डमे अव्वल आएल छल, आ अपन अङ्ग्रेजी साहित्यक स्नातक आ मास्टर डिग्री दुनुमे [[दिल्ली विश्वविद्यालय]]मे सेहो प्रथम स्थान प्राप्त केनए छल। ओ विवाहित अछि आ दिल्लीमे रहैत अछि ।<ref>{{Cite web |url=https://informationcradle.com/asia/shoma-chaudhury/ |title=शोमा चौधरी जीवनी |access-date=2019-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023060526/https://informationcradle.com/asia/shoma-chaudhury/ |archive-date=2019-10-23 |dead-url=yes}}</ref>
==अलजेब्रा==
बिजगणित - कला आ विचार क्लब, शोमा चौधरी द्वारा सितम्बर सन् २०१६ मे शुरू कएल गेल छल। तखन सँ, ओ मुख्यधाराक सार्वजनिक आकडासभक नयाँ रोशनीमे प्रस्तुत करै या प्रतिवादक उजागर करैवाला असङख्य वार्तालापसभक मेजबानी केनए अछि। एहिमे जमिनी स्तरक सामाजिक कार्यकर्ता, अनसुनल आवाजसभ, जकरा मुख्यधाराक मिडिया द्वारा अक्सर अनदेखा कएल जाएत अछि, जहिमे गन्दा नालाक कर्मचारी, किसान, आदिवासी, पर्यावरण कार्यकर्ता आ मुसलमान आतंकक दोषी सम्मलित अछि।<ref name="off">{{cite web |title=About us and our team |url=http://www.algebratheclub.com/team/shoma-chaudhury/ |website=http://www.algebratheclub.com |publisher=Algebra - official website |accessdate=4 July 2018 |archive-date=28 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228164551/http://www.algebratheclub.com/team/shoma-chaudhury/ |dead-url=yes }}</ref>
==पुरस्कार==
सन् २०११ मे, न्यूजवीक (संयुक्त राज्य अमेरिका) शोमा चौधरीक "पॉवर विमिन हु शेक द वर्ल्ड" मे सँ एक क रूपमे चुनलक।<ref name="पुरस्कार">{{cite web |title=शोमा चौधरी |url=https://jaipurliteraturefestival.org/archive/jlfspeakers/shoma-chaudhury/ |website=जयपुरलिट्रेचरफेस्टिवल.org |publisher=जयपुर साहित्य उत्सव}}</ref> ओहि वर्ष सूचीमे अन्य भारतीय महिलासभमे [[सोनिया गान्धी]] आ [[अरुन्धति रोय]] सेहो सूचित भेल छल। हुनका राजनीतिक पत्रकारिताक लेल प्रतिष्ठित सब्बादोरो अर्नेस्ट हेमिंग्वे पुरस्कार (२०१३), राजनीतिक पत्रकारिताक लेल मुम्बई प्रेस क्लब पुरस्कार (२०१२), रामनाथ गोयनका पुरस्कार<ref>{{cite web|title=Ramnath Goenka Award Winners|url=http://expressindia.indianexpress.com/ramnath-goenka-foundation/2007_winners.html|accessdate=22 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130624120717/http://expressindia.indianexpress.com/ramnath-goenka-foundation/2007_winners.html|archivedate=24 June 2013|df=dmy-all}}</ref> आ "गोइंग व्हेयर एन्जेल्स फियर टू ट्रेड" क लेल सर्वश्रेष्ठ महिला पत्रकारक चमेली देवी पुरस्कार (२००९) देल गेल छल।<ref>{{cite web|title=Chameli Devi Jain award conferred on Journalists|url=http://www.dnaindia.com/india/1360182/report-chameli-devi-jain-awards-confered-on-journalists|accessdate=22 April 2013}}</ref> हुनका हुनकर मातृसंस्था लेडी श्री राम कलेज, दिल्ली द्वारा सन् २०१३ मे "वर्ष क पूर्व छात्र" क रूपमे सम्मानित कएल गेल छल।
==विवाद==
सन् २०१३ मे, शोमा तहलका क सम्पादक आ संस्थापक [[तरुण तेजपाल]] क विरुद्ध एक सहकर्मी द्वारा यौन उत्पीड़नक शिकायतक सम्भालैक विवादक बाद तहलका सँ इस्तीफा द देनए छल।<ref>{{cite news |title=तहलका की मैनेजिंग एडिटर शोमा चौधरी ने दिया इस्तीफा |url=https://khabar.ndtv.com/news/india/tehelka-managing-editor-shoma-chaudhury-resigns-373450 |accessdate=28 मार्च 2013 |publisher=एनडीटीवी इंडिया |archive-date=2013-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131201024718/http://khabar.ndtv.com/news/india/tehelka-managing-editor-shoma-chaudhury-resigns-373450 |url-status=dead }}</ref>शोमा चौधरी, जे महिलासभक मुद्दासभ पर एक प्रमुख आवाज छी, क मीडिया आ किछ सहयोगिसभ द्वारा हुनकर अपन पत्रिकामे सम्भवतः मामलाक रेखाङकित करैक लेल आलोचना कएल गेल छल।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
[[श्रेणी:सन् १९७१ मे जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला पत्रकारसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला आलोचकसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय राजनीतिक पत्रकारसभ]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला लेखकसभ]]
r3h89vhjzjc0s8yh16io72i20bnuaez
मीना कन्दासामी
0
34753
282120
245505
2026-11-08T05:42:04Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282120
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->
| name = मीना कन्दासामी<br>Meena Kandasamy
| image = Meena Kandasamy.jpg
| imagesize = 200px
| caption = सन् २०१२ मे मीना
| pseudonym = मीना
| birth_name = इलवेनिल कन्दासामी
| birth_date = {{Birth year and age|1984}}
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| occupation = लेखिका, कार्यकर्ता, अनुवादक
| nationality = भारतीय
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| notableworks =
| spouse =
| partner =
| children =
| relatives =
| influences =
| influenced =
| awards =
| signature =
| website =
| portaldisp =
}}
'''इलवेनिल मीना कन्दासामी''' (जन्म सन् १९८४) एक [[भारत|भारतीय]] [[कवि]] , कथा लेखिका, [[अनुवाद|अनुवादक]] आ [[सक्रियतावाद|कार्यकर्ता]] छी जे [[चेन्नई]] , [[तमिल नाडु|तमिलनाडु]] , [[भारत]] सँ छी। <ref name="csw">{{Cite web|url=http://www.cswusa.org/files/Documents/News/India/20100927%20INDIA%20%20%20CSW%20announces%20speakers%20for%20photography%20exhibition%20private%20viewings.pdf|title=INDIA Being Untouchable (press release)|date=27 September 2010|publisher=[[Christian Solidarity Worldwide]]|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018092508/http://www.cswusa.org/files/Documents/News/India/20100927%20INDIA%20%20%20CSW%20announces%20speakers%20for%20photography%20exhibition%20private%20viewings.pdf|archive-date=18 October 2014|dead-url=yes|access-date=2 March 2013}}</ref> हुनकर अधिकांश कार्य [[नारीवाद]] आ समकालीन भारतीय मिलिशिया क जाति-विरोधी अनीहीकरण आन्दोलन पर केन्द्रित अछि।
सन् २०१३ धरि, मीना अपन कविताक दुटा सङग्रह प्रकाशित केनए अछि, ''स्पर्श'' (सन् २००६) आ ''सुश्री मिलिटेन्सी'' (सन् २०१०) मे। हुनकर दुनु कवितासभ अखिल भारतीय कविता प्रतियोगितासभमे प्रशंसा हासिल केनए अछि। सन् २००१-२००२ धरि, ओ दलित मिडिया नेटवर्क क द्वि-मासिक वैकल्पिक अङ्ग्रेजी पत्रिका ''द दलित का'' सम्पादन केलक। <ref>{{Cite web|url=http://www.poetryinternationalweb.net/pi/site/poet/item/9972/Meena-Kandasamy|title=Poetry International Rotterdam|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=|archive-date=2019-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190325042631/https://www.poetryinternationalweb.net/pi/site/poet/item/9972/Meena-Kandasamy|dead-url=yes}}</ref>
ओ युनिवर्सिटी अफ आयोवाक इन्टरनेशनल राइटिङग प्रोग्राममे भारतक प्रतिनिधित्व करि चुकल अछि आ कैन्ट युनिवर्सिटी , कैन्टरबरी , यूनाइटेड किङ्गडममे चार्ल्स वालेस इन्डिया ट्रस्ट फेलो छल।
अपन साहित्यिक कार्यसभक अलावा, ओ एक सँ अधिक तरीकसभ सँ जाति, भ्रष्टाचार, हिन्सा आ महिलासभक अधिकारसभ सँ सम्बन्धित विभिन्न समकालीन राजनीतिक मुद्दासभ पर मुखर छी। हुनकर फेसबुक आ ट्विटर ह्यान्डलक माध्यम सँ एक प्रभावशाली आ नियमित सोशल मीडिया उपस्थिति अछि। ओ कहियो-काल आउटलुक इन्डिया <ref>{{Cite web|url=http://www.outlookindia.com/people/meena-kandasamy/13868|title=Outlook India|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009175150/http://www.outlookindia.com/people/meena-kandasamy/13868|archive-date=9 October 2016|dead-url=yes|access-date=}}</ref> आ द हिन्दु, <ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/rohith-vemula-left-us-with-only-his-words-writes-meena-kandasamy/article8120922.ece|title=The Hindu|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118223637/http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/rohith-vemula-left-us-with-only-his-words-writes-meena-kandasamy/article8120922.ece|archive-date=18 January 2016|dead-url=no|access-date=}}</ref> जका प्लेटफार्मसभक लेल कोलम सेहो लिखैत अछि। <ref>{{Cite web|url=http://www.porterfolio.net/meenakandasamy|title=Porterfolio|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010000048/http://www.porterfolio.net/meenakandasamy|archive-date=10 October 2016|dead-url=yes|access-date=}}</ref>
== प्रारम्भिक जीवन आ शिक्षा ==
मीना [[तमिल]] परिवारमे सन् १९८४ मे जन्म भेल छल आ मीनाक माता पिता दुनु विश्वविद्यालयक प्रोफेसर छी। <ref name="csw"/> <ref name="rediff">{{Cite web|url=http://www.rediff.com/news/report/they-dont-like-women-who-are-flamboyant-about-sexuality/20120521.htm|title=They don't like women who are flamboyant about sexuality|last=Warrier|first=Shobha|date=21 May 2012|publisher=[[Rediff.com]]|access-date=9 March 2013}}</ref> <ref name="Hindu darkly">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/lr/2011/03/06/stories/2011030650050200.htm|title=In a language darkly...|last=Jeyan|first=Subash|date=6 March 2011|work=[[The Hindu]]|access-date=2 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106040052/http://www.hindu.com/lr/2011/03/06/stories/2011030650050200.htm|archive-date=6 November 2012|dead-url=no}}</ref> अपन माता-पिता द्वारा इलवेनिलक रूपमे नामित, ओ कवितामे एक प्रारम्भिक रुचि विकसित केलक, आ बादमे मीना नामक अपनेने छल। <ref name="mint1">{{Cite news|url=http://www.livemint.com/Politics/ItCo2HSpKjf98VvW8X4yAO/Dalits-look-upon-English-as-the-language-of-emancipation.html|title=Dalits look upon English as the language of emancipation|last=Singh|first=Pallavi|date=8 March 2010|work=[[Mint (newspaper)|Mint]]|access-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150803000743/http://www.livemint.com/Politics/ItCo2HSpKjf98VvW8X4yAO/Dalits-look-upon-English-as-the-language-of-emancipation.html|archive-date=3 August 2015|dead-url=no|publisher=[[HT Media Ltd]]}}</ref> मीना [[अण्णा विश्वविद्यालय|अन्ना विश्वविद्यालय]] , [[चेन्नई]] सँ [[समाजभाषाविज्ञान|सामाजिक-भाषा विज्ञान]] मे [[पीएचडी|डाक्टरेट अफ फिलोसफी]] पुरा केनए छल। <ref name="csw" /> मीना १७ सालक उमरमे अपन पहिल कविता लिखने छल <ref name="Baradwaj">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2011/04/29/stories/2011042950920800.htm|title=The Politics of Poetry|last=Rangan|first=Baradwaj|date=29 April 2011|work=The Hindu|access-date=2 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016085222/http://www.hindu.com/mp/2011/04/29/stories/2011042950920800.htm|archive-date=16 October 2013|dead-url=no}}</ref> आ ओहि उमरो मे दलित लेखकसभ आ नेतासभ द्वारा अङ्ग्रेजीमे किताबसभक अनुवाद केनाए शुरू केनए छल। <ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/meena-kandasamy-interview-i-don-t-know-if-i-m-idiotic-or-courageous-9238644.html|title=Independent|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009193254/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/meena-kandasamy-interview-i-don-t-know-if-i-m-idiotic-or-courageous-9238644.html|archive-date=9 October 2016|dead-url=no|access-date=}}</ref>
== पेशेवर कैरियर ==
==लेखक कऽ रुपमे==
एक लेखक कऽ रुपमे '''मीना''' क ध्यान मुख्य रूप सँ [[जाति|जाति क]] विनाश, [[नारीवाद]] आ भाषाई पहिचान पर छल। <ref name="Mk">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/books/meena-kandasamy/article4344176.ece|title=Meena Kandasamy|date=28 January 2013|work=The Hindu|access-date=8 March 2013}}</ref> एकाडेमिक भाषाक एक भयङकर आलोचना, ओ कहैत अछि, "कविता बडका संरचनासभक भितर नै पकडल जाएत अछि जे आहाक अभ्यासक एक निश्चित सेटक अपनाबैक लेल दबाव डालैत अछि, जबकि आहा अपन विचारसभक ओहि तरह सँ पेश करैत छी जेनाकि एकाडेमिक भाषा छी" आ एहि प्रकार, एकर उपयोग करैक लेल पसन्द करैत अछि ओकर सक्रियता। <ref name="Sampsonia Way">{{Cite web|url=http://www.sampsoniaway.org/literary-voices/2010/09/22/meena-kandasamy-angry-young-women-are-labelled-hysterics/|title=Sampsonia Way|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009185312/http://www.sampsoniaway.org/literary-voices/2010/09/22/meena-kandasamy-angry-young-women-are-labelled-hysterics/|archive-date=9 October 2016|dead-url=no|access-date=}}</ref> हुनका पहिले कविता सङग्रहसभमे सँ एक, ''टच'' क अगस्त सन् २००६ मे प्रकाशित कएल गेल छल, जहिमे [[कमला सुरय्या|कमला दासक]] भूमिका छल। <ref name="csw"/> प्रकाशनक बाद एकरा पाँच अलग-अलग भाषासभमे अनुवादित कएल गेल। हुनकर दोसर कविता ''सुश्री मिलिटेन्सी'' अगला वर्ष प्रकाशित भेल छल। <ref name="csw" /> एहि पुस्तकमे, ओ हिन्दु आ तमिल मिथकसभक पाछु हटाबैक लेल एक जाति-विरोधी आ नारीवादी लेन्सक अपनाबैत अछि। <ref name="Sampsonia Way" />
== उल्लेखनीय कार्य ==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला कार्यकर्तासभ]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला लेखकसभ]]
iahtk7sii9vyecf6jo3x3ajcm05m6uu
विक्की कौशल
0
35355
282138
280134
2026-11-08T06:51:06Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282138
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = विक्की कौशल<br/>Vicky Kaushal
| image = Vicky Kaushal at HT Style Awards.jpg
| imagesize =
| caption = सन् २०१९ मे [[हिन्दुस्तान टाइम्स]]क एक समारोहमे कौशल
| birth_date = {{Birth date and age|1988|05|16|df=yes}}
| birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत
| occupation = अभिनेता
| yearsactive = २०१२–वर्तमान
| education = [[राजीव गान्धी इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी, मुम्बई|राजीव गान्धी इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी]]
}}
'''विक्की कौशल''' ({{IPA-hns|ʋɪkkiː kɔːʃəl|pron}}; जन्म १६ मई १९८८) एक भारतीय अभिनेता छी जे [[बलिउड|हिन्दी चलचित्रसभ]]मे काज करैत अछि। ओ एक [[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] आ एक [[फिल्मफेयर पुरस्कार]] प्राप्तकर्ता छी।
अभिनय क्रिया निर्देशक शाम कौशलक घर जन्मल, ओ [[राजीव गान्धी इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी, मुम्बई|राजीव गान्धी इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी]]सँ इन्जिनियरिङक डिग्री प्राप्त केनए अछि। चलचित्रमे करियर बनेवाक लेल उत्सुक कौशल अपराध नाट्य चलचित्र [[ग्याङ्स अफ वासेपुर]] (२०१२) मे [[अनुराग कश्यप]]क सहायता केलक आ कश्यपक दु प्रस्तुतिसभमे छोट भूमिका सेहो निर्वाह केलक। हुनकर पहिल मुख्य भूमिका स्वतन्त्र नाट्य [[मसान]] (२०१५) मे छल, जे हुनका सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पणक लेल [[स्टार डेब्यु अफ द इअरक लेल आइफा अवार्ड - पुरुष|आइफा]] आ [[सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पणक लेल स्क्रिन पुरस्कार|स्क्रिन]] पुरस्कार दिलेनाए छल, एकर बाद ओ कश्यपक मनोवैज्ञानिक थ्रिलर चलचित्र [[रमन राघव २.०]] (२०१६) मे एक अशिक्षित पुलिसक रूपमे अभिनय केलक।
सन् २०१८ मे सभ सँ अधिक कमाई करऽ वाला [[२०१८ कऽ बलिउड चलचित्रसभक सूची|हिन्दी चलचित्रसभ]]मे सँ दू टा चलचित्र, [[राजी]] आ [[सञ्जु]]मे सहायक भूमिका करि कौशल बहुत रास चर्चा आ प्रशंशा प्राप्त केनए छल। सञ्जु चलचित्रमे उत्कृष्ट सहायक अभिनय करवाक लेल कौशलकें [[सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताक लेल फिल्मफेयर पुरस्कार]] प्राप्त भेल। मुख्य पर्दाकें चलचित्रमे अभिनयकें छोड़ि कौशल सन् २०१८ मे [[नेटफ्लिक्स]]क लघु चलचित्रसभ [[लभ पर स्क्वायर फुट]] आ [[लस्ट स्टोरीज]]मे सेहो अभिनय केनए छल। सन् २०१९ मे ओ व्यावसायिक रूप सँ सफल एक्शन चलचित्र [[उरी: द सर्जिकल स्ट्राइक]]मे एक सैन्य अधिकारीकें मुख्य भूमिका निभेलक जकर लेल ओ [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेताक लेल राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] जितऽ मे सफल भेल।
==जीवन आ करियर==
===प्रारम्भिक जीवन आ काज (१९८८–२०१६)===
कौशलक जन्म १६ मई १९८८ मे उपनगरीय [[मुम्बई]]मे शाम कौशल, हिन्दी चलचित्रसभमे एक स्टन्टम्यान आ बादमे एक्शन निर्देशक, क एक [[चल]]मे भेल छल।<ref>{{cite news|last=Singh|first=Deepali|url=http://www.dnaindia.com/bollywood/interview-raazi-has-made-my-b-day-special-says-birthday-boy-vicky-kaushal-2615448|work=[[Daily News and Analysis]]|title=‘Raazi has made my b’day special’, says birthday boy Vicky Kaushal|date=16 May 2018|accessdate=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711030040/http://www.dnaindia.com/bollywood/interview-raazi-has-made-my-b-day-special-says-birthday-boy-vicky-kaushal-2615448|archive-date=11 July 2018|dead-url=no}}</ref><ref name="toiinterview17">{{cite news|last=Khuranaa|first=Amann|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Raman-Raghav-2-0-actor-Vicky-Kaushal-I-was-born-in-a-10x10-chawl/articleshow/52552082.cms|work=[[The Times of India]]|title='Raman Raghav 2.0' actor Vicky Kaushal: I was born in a 10x10 chawl|date=28 January 2017|accessdate=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324115849/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Raman-Raghav-2-0-actor-Vicky-Kaushal-I-was-born-in-a-10x10-chawl/articleshow/52552082.cms|archive-date=24 March 2017|dead-url=no}}</ref><ref name="telegraph">{{cite news|last=Roy|first=Priyanka|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/women-are-more-in-love-with-iqbal-than-with-vicky-vicky-kaushal-has-232298|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|title=‘Women are more in love with Iqbal than with Vicky!’ — Vicky Kaushal has hit the big league with Raazi|date=23 May 2018|accessdate=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180523001803/https://www.telegraphindia.com/entertainment/women-are-more-in-love-with-iqbal-than-with-vicky-vicky-kaushal-has-232298|archive-date=23 May 2018|dead-url=no}}</ref> हुनकर छोटका भाए, सनी, सेहो एक अभिनेता छी।<ref>{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/vicky-kaushal-advised-me-not-to-be-pretentious-in-bollywood-sunny-kaushal-2973194/|work=[[The Indian Express]]|title=Vicky advised me not to be pretentious in Bollywood: Sunny Kaushal|date=13 August 2016|accessdate=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171012135109/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/vicky-kaushal-advised-me-not-to-be-pretentious-in-bollywood-sunny-kaushal-2973194/|archive-date=12 October 2017|dead-url=no}}</ref> हुनकर परिवार [[पञ्जाबी लोक|पञ्जाबी]] छी।<ref name="gq16">{{cite news|last=Gupta|first=Nidhi|url=https://www.gqindia.com/content/vicky-kaushal-the-poster-boy-of-indian-cinemas-new-wave/|work=[[GQ]]|title=Vicky Kaushal, the poster boy of Indian cinema’s ‘new wave’|date=2 March 2016|accessdate=19 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720112237/https://www.gqindia.com/content/vicky-kaushal-the-poster-boy-of-indian-cinemas-new-wave/|archive-date=20 July 2018|dead-url=yes}}</ref> कौशल खुदकें "एक नियमित बच्चा जे अध्ययन करऽ, क्रिकेट खेलऽ आ चलचित्रसभ देखऽ मे रुचि रखैत छल" क रूपमे वर्णित केनए अछि।<ref name="toiinterview17"/> हुनकर पिता अपन पुत्रक लेल एक स्थिर करियरक लेल उत्सुक छल आ कौशल मुम्बईक [[राजीव गान्धी इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी, मुम्बई|राजीव गान्धी इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी]]सँ इलेक्ट्रोनिक्स आ दूरसञ्चारमे इन्जिनियरिङक प्राप्त केनए अछि।<ref name="huffint">{{cite news|last=Chatterjee|first=Suprateek|url=https://www.huffingtonpost.in/2016/03/03/vicky-kaushal-interview_n_9373824.html|work=[[HuffPost]]|title=Interview: Vicky Kaushal On 'Zubaan' And His Journey As An Actor|date=3 March 2016|accessdate=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160414055137/http://www.huffingtonpost.in/2016/03/03/vicky-kaushal-interview_n_9373824.html|archive-date=14 April 2016|dead-url=no}}</ref> एक आईटी कम्पनीक औद्योगिक भ्रमणक दौरान, ओ ओ महसूस केलक कि एक कार्यालयक नौकरी हुनकर लेल अनुपयुक्त होएल आ ओ चलचित्रमे अपन करियर खोजी करऽ छल। ओ कुछ समयक लेल इन्जिनियरिङक नौकरी केलक आ अपन पिताक साथ चलचित्रक सेट पर साथ सुरु केलक।<ref name="toiinterview17"/><ref name="huffint"/>ओ [[किशोर नमित कपूर]]क एकेडेमीमे अभिनयक अध्ययन केलक आ अपराध नाट्य चलचित्र [[ग्याङ्स अफ वासेपुर]] (२०१२) क दु भागमे [[अनुराग कश्यप]]क सहायक निर्देशकक रूपमे काज केलक।<ref name="huffint"/><ref>{{cite news|last=Chatterjee|first=Arundhati|url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/vicky-kaushal-from-being-an-engineer-to-becoming-an-actor/story-Sjvi3CRFGrbkM4lLjccbMI.html|work=[[Hindustan Times]]|title=Vicky Kaushal: From being an engineer to becoming an actor|date=25 June 2016|accessdate=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220204217/http://www.hindustantimes.com/art-and-culture/vicky-kaushal-from-being-an-engineer-to-becoming-an-actor/story-Sjvi3CRFGrbkM4lLjccbMI.html|archive-date=20 December 2017|dead-url=no}}</ref> कौशल कश्यपक साथ काज करऽ क मनमोहक यादसभक वर्णन केनए अछि, जकरा ओ अपन गुरु मानत अछि।<ref name="action">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/i-badly-want-to-do-an-action-film/20160516.htm|title='I badly want to do an action film'|last=N|first=Patcy|date=16 May 2016|website=''[[Rediff.com]]''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160520120929/http://www.rediff.com/movies/report/i-badly-want-to-do-an-action-film/20160516.htm|archivedate=20 May 2016|deadurl=no|accessdate=20 May 2016}}</ref> ओ [[मानव कौल]]क लाल पेन्सिलक निर्माणमे अपन पहल अभिनय नौकरीक साथ मञ्च पर काज करऽ सुरु केलक।<ref name="huffint"/> चलचित्रमे, कौशल कश्यपक निर्माणसभमे [[लव शव ते चिकन खुराना]] (२०१२) आ [[बम्बई भेलवेट]] (२०१५), आ प्रयोगात्मक लघु चलचित्र ग्रीक आउट (२०१३) मे छोट भूमिका निभेलक।<ref name="huffint"/><ref>{{cite news|last=Nayar Singh|first=Anjuri|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/anurag-is-my-family-my-guardian-in-the-industry-says-vicky-kaushal/story-0B5HmwjajasT2W09k09FaI.html|work=Hindustan Times|title=Anurag is my family, my guardian in the industry, says Vicky Kaushal|date=10 August 2016|accessdate=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180311171612/https://www.hindustantimes.com/bollywood/anurag-is-my-family-my-guardian-in-the-industry-says-vicky-kaushal/story-0B5HmwjajasT2W09k09FaI.html|archive-date=11 March 2018|dead-url=no}}</ref>
[[File:Vicky Kaushal & Shweta Tripathi in 2015.jpg|thumb|left|upright=1|कौशल आ [[श्वेता त्रिपाठी]], [[मसान]] (२०१५) मे हुनकर सह-कलाकार]]
कौशल [[नीरज घयवान्]] द्वारा निर्देशित स्वतन्त्र नाट्य चलचित्र [[मसान]] (२०१५) मे अपन पहिल प्रमुख भूमिका निभेलक। ग्याङ्स अफ वासेपुरमे कौशल और घायवन दुनु सहायक छल, आ हुनकर [[राजकुमार राव]]क असमर्थनक बाद चलचित्रमे लेने छल।<ref>{{cite news|last=Jha|first=Subhash K.|url=https://www.firstpost.com/entertainment/i-got-the-part-in-masaan-because-rajkummar-rao-didnt-have-dates-vicky-kaushal-2558246.html|work=[[Firstpost]]|title=I got the role in 'Masaan' because Rajkummar Rao didn't have dates: Vicky Kaushal|date=24 December 2015|accessdate=19 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720112237/https://www.firstpost.com/entertainment/i-got-the-part-in-masaan-because-rajkummar-rao-didnt-have-dates-vicky-kaushal-2558246.html|archive-date=20 July 2018|dead-url=no}}</ref> कम सामाजिक-आर्थिक वर्गक एक युवाकें बेहतर जीवनक लेल तिर्सनाक लेल खेलैक लेल, कौशल [[बनारस]]मे समय बिताएल, जहाँ चलचित्रक स्थापना कएल गेल छल, आ स्थानीय पुरुषसभक तौर-तरीकाक अवलोकन केलक।<ref name="filmfare interview">{{cite news|last=Paul|first=Ushonita|url=https://www.filmfare.com/features/a-candid-chat-with-the-tall-dark-and-nononsense-vicky-kaushal-12922.html|work=[[Filmfare]]|title=A candid chat with the tall, dark and no-nonsense Vicky Kaushal|date=14 April 2016|accessdate=19 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417174125/http://www.filmfare.com/features/a-candid-chat-with-the-tall-dark-and-nononsense-vicky-kaushal-12922.html|archive-date=17 April 2016|dead-url=no}}</ref> चलचित्र [[२०१५ कान चलचित्र समारोह]]मे [[अन सर्टन रिगार्ड]] सेगमेन्टमे प्रदर्शित भेल छल, जहाँ ई दु पुरस्कार जितल, जहिमे [[एफआईपीआरईएससीआई पुरस्कार]] शामिल छल।<ref>{{cite news|url=https://www.livemint.com/Consumer/nuWG2KmS0YA85yqO3qyk2J/Masaan-wins-two-top-awards-at-Cannes.html|work=[[Mint (newspaper)|Mint]]|title=‘Masaan’ wins two top awards at Cannes|date=24 May 2015|accessdate=19 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720112237/https://www.livemint.com/Consumer/nuWG2KmS0YA85yqO3qyk2J/Masaan-wins-two-top-awards-at-Cannes.html?utm_source=scroll&utm_medium=referral&utm_campaign=scroll|archive-date=20 July 2018|dead-url=no}}</ref> मासान महत्वपूर्ण प्रशंसा अर्जित केलक आ [[द न्यू योर्क टाइम्स]] एहिके भारतीय सिनेमामे बढल यथार्थवादक एक प्रमुख उदाहरण मानल।<ref>{{cite news|url=https://www.livemint.com/Consumer/36epInYO3bHT2okkFpUADJ/Critically-acclaimed-Masaan-sees-a-limited-release.html|work=Mint|title=Critically acclaimed ‘Masaan’ sees a limited release|date=24 July 2015|accessdate=19 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150727071043/http://www.livemint.com/Consumer/36epInYO3bHT2okkFpUADJ/Critically-acclaimed-Masaan-sees-a-limited-release.html|archive-date=27 July 2015|dead-url=no}}</ref><ref>
{{cite news|last=Sharma|first=Vaibhav|url=https://www.nytimes.com/2015/09/21/movies/masaan-and-other-indian-films-steer-away-from-bollywood-escapism.html|work=[[The New York Times]]|title=‘Masaan’ and Other Indian Films Steer Away From Bollywood Escapism|date=20 September 2015|accessdate=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720165911/https://www.nytimes.com/2015/09/21/movies/masaan-and-other-indian-films-steer-away-from-bollywood-escapism.html|archive-date=20 July 2018|dead-url=no|df=dmy-all}}
</ref> [[हफपोस्ट]]क निखिल तनेजा कौशलक प्रदर्शनकें "मार्मिक आ यादगार" बताएल आ [[द हिन्दु]]क अनुज कुमार लिखल कि "ओ अनायास हीन भावना आ जातिक दुराग्रहसँ टूटैक रवाईकें व्यक्त करैत अछि"।<ref>{{cite news|last=Taneja|first=Nikhil|url=https://www.huffingtonpost.in/nikhil-taneja-/masaan-review-a-fine-film_b_7869922.html|work=HuffPost|title=Masaan Review: A Fine Film Packed With Fantastic Performances|date=25 July 2015|accessdate=19 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223224419/http://www.huffingtonpost.in/nikhil-taneja-/masaan-review-a-fine-film_b_7869922.html|archive-date=23 December 2017|dead-url=no}}</ref><ref>{{cite news|last=Kumar|first=Anuj|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/masaan-mapping-the-moral-morass/article7460790.ece|work=[[The Hindu]]|title=Masaan: Mapping the moral morass|date=24 July 2015|accessdate=19 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171221183209/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/masaan-mapping-the-moral-morass/article7460790.ece|archive-date=21 December 2017|dead-url=yes}}</ref> हुनकर प्रदर्शन हुनकें सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पणक लेल [[स्टार डेब्यु अफ द इअरक लेल आइफा अवार्ड - पुरुष|आइफा]] आ [[सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पणक लेल स्क्रिन पुरस्कार|स्क्रिन पुरस्कार]], आ अन्य पुरस्कारसभक बीच सर्वश्रेष्ठ नवागन्तुकक लेल एसियाई चलचित्र पुरस्कारक लेल नामाङ्कित दिलाने छल।<ref name="screen"/><ref name="iifa"/><ref name="asian"/>
===सफलता (२०१८–वर्तमान)===
====आगामी परियोजनासभ====
==फिल्मोग्राफी==
===चलचित्रसभ===
{| class="wikitable"
|+कुञ्जी
| style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रसभ जे अखन धरि रिलीज नै भेल अछि}}
| चलचित्रसभक प्रदर्शन करैत जे अखन धरि रिलीज नै भेल अछि
|}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|- style="text-align:center;"
! scope="col"|चलचित्र
! scope="col"|वर्ष
! scope="col"|भूमिका
! class="unsortable" scope="col"|टिप्पणीसभ
|-
!scope="row"|''[[ग्याङ्स अफ वासेपुर]]''
|२०१२
|{{mdash}}
|सहायक निर्देशक
|-
!scope="row"|''[[लव शव ते चिकन खुराना]]''
|२०१२
|युवा ओमी
|
|-
!scope="row"|''ग्रीक आउट''
|२०१३
| ग्रीक
| छोट चलचित्र
|-
!scope="row"|''[[बम्बई भेलवेट]]''
|२०१५
| इन्स्पेक्टर बसिल
|
|-
!scope="row"|''[[मसान]]''
|२०१५
| दीपक
|
|-
!scope="row"|''[[जुबान]]''
|२०१५
| दिलशेर
|
|-
!scope="row"|''[[रमन राघव २.०]]''
|२०१६
| राघव सिंह
|
|-
!scope="row"|''[[लभ पर स्क्वायर फुट]]''
|२०१८
| सञ्जय
|
|-
!scope="row"|''[[राजी]]''
|२०१८
| इकबाल सैयद
|
|-
!scope="row"|''[[लस्ट स्टोरीज]]''
|२०१८
| पारस
| करण जोहरक खण्ड
|-
!scope="row"|''[[सञ्जु]]''
|२०१८
| कमलेश "कमली" कन्हैयालाल कपासी
|
|-
!scope="row"|''[[मनमर्जियाँ]]''
|२०१८
| विक्की सन्धु
| "एफ फर फ्यार" गीतक लेल पार्श्व गायक सेहो<ref>{{cite news|last=Singh|first=Anvita|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/manmarziyaan-song-vicky-kaushal-taapsee-pannu-5300374/|work=The Indian Express|title=Manmarziyaan song F for Fyaar: The Amit Trivedi track has all the makings of an earworm|date=10 August 2018|accessdate=12 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812124205/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/manmarziyaan-song-vicky-kaushal-taapsee-pannu-5300374/|archive-date=12 August 2018|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref>
|-
! scope="row"|''[[उरी: द सर्जिकल स्ट्राइक]]''
|२०१९
| मेजर विहान सिंह शेरगिल
|
|-
! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[भूत – भाग १: द हन्टेड शिप]]''{{dagger|alt=चलचित्रसभ जे अखन धरि रिलीज नै भेल अछि}}
|२०१९
| सूचित कएल जाएत
|पोस्ट-प्रोडक्शन<ref name="bhoot">{{cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/karan-johar-announces-horror-franchise-with-bhoot-part-one-the-haunted-ship-first-look-featuring-vicky-kaushal-6783471.html|title=Karan Johar announces horror franchise with Bhoot – Part One: The Haunted Ship first look, featuring Vicky Kaushal|work=Firstpost|date=10 June 2019|access-date=10 June 2019}}</ref>
|-
! scope="row" style="background:#FFFFCC;"| ''[[सरदार उधम सिंह]]''{{dagger|alt=चलचित्रसभ जे अखन धरि रिलीज नै भेल अछि}}
|२०२०
| [[उधम सिंह]]
|छायाङ्कन<ref>{{cite news|last=Mankad|first=Himesh|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/shoojit-sircars-udham-singh-biopic-to-release-on-october-2-2020/articleshow/69816993.cms|work=Mumbai Mirror|title=Shoojit Sircar's Udham Singh biopic to release on October 2, 2020|date=17 June 2019|accessdate=17 June 2019|archive-date=17 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617023709/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/shoojit-sircars-udham-singh-biopic-to-release-on-october-2-2020/articleshow/69816993.cms|dead-url=yes}}</ref>
|}
===टेलिभिजन===
{| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: margin;"
|-
! scope="col"| वर्ष
! scope="col"| शीर्षक
! scope="col"| भूमिका
|-
|२०१८
| [[२५हम स्क्रिन पुरस्कार]]
| सह-मेजबान<ref>{{cite news|url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-star-screen-awards-2018-deepika-padukone-ranveer-singh-katrina-kaif-alia-bhatt-arrive-in-style-2696863|title=Star Screen Awards 2018: Deepika Padukone - Ranveer Singh, Katrina Kaif, Alia Bhatt arrive in style|work=Daily News and Analysis|date=17 December 2018|accessdate=19 March 2019}}</ref>
|-
| rowspan="2" | २०१९
| [[जी सिने पुरस्कार २०१९]]
| सह-मेजबान<ref name="zee">{{cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/zee-cine-awards-2019-from-performances-to-hosts-all-you-need-to-know-about-the-ceremony-on-19-march-6286411.html|title=Zee Cine Awards 2019: From performances to hosts, all you need to know about the ceremony on 19 March|work=Firstpost|date=19 March 2019|accessdate=19 March 2019}}</ref>
|-
| [[६४हम फिल्मफेयर पुरस्कार]]
| सह-मेजबान<ref>{{cite news |last1=Khurana |first1=Amman |title=Shah Rukh Khan teaches Vicky Kaushal how to become ‘romance ka badshah,’ Kajol in splits |url=https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/shah-rukh-khan-teaches-vicky-kaushal-how-to-become-romance-ka-badshah-kajol-in-splits-watch-video/393070 |accessdate=5 May 2019 |work=[[Times Now]] |publisher=[[The Times Group|Bennett Coleman and Company Ltd]] |date=2 April 2019}}</ref>
|}
===म्युजिक भिडियो===
{| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="text-align: margin;"
|-
!वर्ष
!गीत
!प्रदर्शनकर्ता
!सन्दर्भ
|-
|२०१९
|"पछताओगे"
|[[अरिजित सिंह]]
|<ref>{{cite news|accessdate=16 August 2019|date=16 August 2019|author=Lohana, Avinash|title=First Look: Vicky Kaushal and Nora Fatehi in the music video Pachtaoge boys|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/first-look-vicky-kaushal-and-nora-fatehi-in-the-music-video-pachtaoge/articleshow/70693970.cms|work=Mumbai Mirror|archive-date=16 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816064137/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/first-look-vicky-kaushal-and-nora-fatehi-in-the-music-video-pachtaoge/articleshow/70693970.cms|dead-url=yes}}</ref>
|}
==पुरस्कार आ नामाङ्कन==
{| class="wikitable"
!वर्ष
!चलचित्र
!पुरस्कार
!श्रेणी
!परिणाम
!सन्दर्भ
|-
| rowspan="5" |२०१६
| rowspan="5" |''[[मसान]]''
|[[जी सिने पुरस्कार]]
|[[सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पणक लेल जी सिने पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पण]]
|{{won}}
|<ref>{{Cite web |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/zee-cine-awards-complete-list-of-winners-1279607 |title=Zee Cine Awards: Complete List of Winners |last=Prashar |first=Chandni |date=21 February 2016 |website=''NDTV'' |archive-url=https://web.archive.org/web/20160302151730/http://movies.ndtv.com/bollywood/zee-cine-awards-complete-list-of-winners-1279607 |archive-date=2 March 2016 |dead-url=no |access-date=23 June 2016}}</ref>
|-
|[[स्क्रिन पुरस्कार]]
|[[सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पणक लेल स्क्रिन पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पण]]
|{{won}}
|<ref name="screen">{{Cite web |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/screen-awards-2016-complete-list-of-winners-1263815 |title=Screen Awards 2016: Complete List of Winners |last=Ghosh |first=Raya |date=11 January 2016 |website=''[[NDTV]]'' |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110051251/http://movies.ndtv.com/bollywood/screen-awards-2016-complete-list-of-winners-1263815 |archive-date=10 January 2016 |dead-url=no |access-date=20 July 2018}}</ref>
|-
|[[अन्तर्राष्ट्रिय भारतीय चलचित्र एकेडेमी पुरस्कार]]
|[[स्टार डेब्युट अफ द इअरक लेल आइफा पुरस्कार – पुरुष|स्टार डेब्युट अफ द इअर – पुरुष]]
|{{won}}
|<ref name="iifa">{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/iifa-2016-winners-deepika-padukone-and-ranveer-singh-piku-bajirao-mastani-best-actor-male-best-actor-female-2876646/|title=IIFA 2016: Deepika Padukone and Ranveer Singh win top laurels|work=The Indian Express|date=26 June 2016|access-date=26 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160626055938/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/iifa-2016-winners-deepika-padukone-and-ranveer-singh-piku-bajirao-mastani-best-actor-male-best-actor-female-2876646/|archive-date=26 June 2016|dead-url=no}}</ref>
|-
|[[एसियन चलचित्र पुरस्कार]]
|[[सर्वश्रेष्ठ नव आगमनक लेल एसियन चलचित्र पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ नव आगमन]]
|{{nom}}
|<ref name="asian">{{cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/bajirao-mastani-masaan-bombay-velvet-and-baahubali-nominated-at-10th-asian-film-awards-2613458.html|title='Bajirao Mastani', 'Masaan', 'Bombay Velvet', and 'Baahubali' nominated at 10th Asian Film Awards|work=Firstpost|date=5 February 2016|access-date=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720112236/https://www.firstpost.com/entertainment/bajirao-mastani-masaan-bombay-velvet-and-baahubali-nominated-at-10th-asian-film-awards-2613458.html|archive-date=20 July 2018|dead-url=no}}</ref>
|-
|[[स्टारडस्ट पुरस्कार]]
|सर्वश्रेष्ठ अभिनय डेब्यू (पुरुष)
|{{nom}}
|<ref>{{Cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/news/features/nominations-for-stardust-awards-2015/ |title=Nominations for Stardust Awards 2015 |date=15 December 2015 |website=''Bollywood Hungama'' |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011231452/http://www.bollywoodhungama.com/news/features/nominations-for-stardust-awards-2015/ |archive-date=11 October 2016 |dead-url=no |access-date=20 July 2018}}</ref>
|-
| rowspan="4" |२०१८
|''[[सञ्जु]]''
|[[मेलबर्नक भारतीय चलचित्र महोत्सव]]
|सर्वश्रेष्ठ सहायक प्रदर्शन
|{{won}}
|<ref>{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/iffm-2018-rajkumar-hirani-sanju-vicky-kaushal-5303862/|title=IFFM 2018: Rajkumar Hirani’s Sanju wins big|work=The Indian Express|date=13 August 2018|access-date=13 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180813111159/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/iffm-2018-rajkumar-hirani-sanju-vicky-kaushal-5303862/|archive-date=13 August 2018|dead-url=no|df=dmy-all}}
</ref>
|-
| ''[[मनमर्जियाँ]]''
| rowspan="3" | [[२५हम स्क्रिन पुरस्कार|स्क्रिन पुरस्कार]]
| [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेताक लेल स्क्रिन पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ अभिनेता]]
| {{nom}}
| rowspan="3" | <ref>{{Cite episode | title=A Star-studded Night | url=https://www.hotstar.com/tv/star-screen-awards/s-449/a-starstudded-night/1000226800 | access-date=5 May 2019 | series=Star Screen Awards | series-link=Screen Awards | first1=Aly | last1=Morani | authorlink1=Aly Morani | first2=Karim | last2=Morani | authorlink2=Karim Morani | first3=Mohomed | last3=Morani | first4=Mazhar | last4=Nadiadwala | first5=Neelam | last5=Soorma | network=[[Star Plus]] | date=31 December 2018}}</ref>
|-
| ''[[राजी]]''
| rowspan="2" | [[सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताक लेल स्क्रिन पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेता]]
| {{nom}}
|-
| rowspan="3" | ''सञ्जु''
| {{nom}}
|-
| rowspan="3" |२०१९
|[[जी सिने पुरस्कार]]
|[[सहायक भूमिकामे सर्वश्रेष्ठ अभिनेताक लेल जी सिने पुरस्कार – पुरुष|सहायक भूमिकामे सर्वश्रेष्ठ अभिनेता – पुरुष]]
|{{won}}
|<ref>{{cite web |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/winners-zee-cine-awards-2019/ |title=Winners of Zee Cine Awards 2019 |date=19 March 2019 |website=''B''ollywood Hungama'' |accessdate=19 March 2019 }}</ref>
|-
|[[फिल्मफेयर पुरस्कार]]
|[[सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताक लेल फिल्मफेयर पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेता]]
|{{won}}
|
|-
|''[[उरी: द सर्जिकल स्ट्राइक]]''
|[[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]]
|[[सर्वश्रेष्ठ अभिनेताक लेल राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ अभिनेता]]
|{{won}}
|
|}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{Reflist|2}}
==बाह्य जडीसभ==
{{Commons category|Vicky Kaushal|विक्की कौशल}}
* {{IMDb name|5817249}}
* {{Facebook | id= vicky.kaushal.127| name= विक्की कौशल}}
* [http://www.bollywoodhungama.com/celebrity/vicky-kaushal/ विक्की कौशल] [[बलिउड हङ्गामा]] पर
{{Navboxes
|title = विक्की कौशलक लेल पुरस्कारसभ
|list=
{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{FilmfareAwardBestSupportingActor}}
{{ScreenAwardBestMaleDebut}}
{{IIFAAwardBestMaleDebut}}
{{ZeeCineAwardBestSupportingActorMale}}
}}
[[श्रेणी:सन् १९८८ मे जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेतासभ]]
[[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेतासभ]]
[[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेतासभ]]
d0d3szbckfghcvqthd3osv4e8cwl5f1
अस्वान बाँध
0
36030
282037
275422
2026-11-07T23:11:02Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282037
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox dam
|name = अस्वान बाँध<br>Aswan High Dam
|image = BarragemAssuão.jpg
|image_caption = अन्तरिक्ष सँ देखला पर अस्वान बाँध
|name_official = अस्वान उच्च बाँध
|dam_crosses = नाइल नदी
|location = अस्वान, इजिप्ट
|dam_type = Embankment
|dam_length = {{convert|3830|m|abbr=on}}
|dam_height = {{convert|111|m|abbr=on}}
|dam_width_base = {{convert|980|m|abbr=on}}
|spillway_capacity = {{convert|11000|m3/s|abbr=on}}
|construction_began = सन् १९६०
|opening = सन् १९७०
|demolished = नै
|cost =
|owner = इजिप्ट
|res_name = [[नासेर ताल]]
|res_capacity_total = {{convert|132|km3|acre.ft|abbr=on}}
|res_catchment =
|res_surface = {{convert|5250|km2|abbr=on}}
|res_elevation = {{convert|183|m|abbr=on}}
|res_max_depth = {{convert|180|m|abbr=on}}
|res_max_length = {{convert|550|km|abbr=on}}
|res_max_width = {{convert|35|km|abbr=on}}
|plant_operator =
|plant_turbines = १२×{{convert|175|MW|abbr=on}} [[फ्रान्सिस-प्रकार]]
|plant_capacity = {{convert|2100|MW|abbr=on}}
|plant_annual_gen = १०,०४२ [[गिगावाट घण्टा|GWh]] (२००४)<ref>{{cite web|url=http://carma.org/plant/detail/2398|title=Aswan High Dam|publisher=Carbon Monitoring for Action|accessdate=2015-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150115100009/http://carma.org/plant/detail/2398|archive-date=2015-01-15|dead-url=yes}}</ref>
|plant_commission = १९६७-१९७१
|plant_decommission =
|location_map = Egypt
|location_map_caption = इजिप्टमे अस्वान बाँधक अवस्थिति
| coordinates = {{coord|23|58|14|N|32|52|40|E|type:landmark|display=inline,title}}
|website =
}}
'''अस्वान बाँध''', सन् १९६० सँ विशेष रुप सँ '''अस्वान उच्च बाँध''' एक [[तटबन्धीय बाँध]] छी जे सन् १९६० सँ सन् १९७० कऽ बीच [[इजिप्ट]]क [[अस्वान]] शहर भऽ प्रवाह होमएवला [[नाइल नदी]]कें बीचोबीच बनाएल गेल अछि। ई बाँधक उच्च महत्वक कारण सन् १९०२ मे प्रारम्भिक रुप सँ बनाएल गेल [[अस्वान निम्न बाँध]]क महत्वपूर्णता ओझल भऽ गेल अछि। निम्न बाँधक निर्माण आ एकर अधिकतम उपयोग तथा सफलताकें आधार पर सन् १९५२ मे भेल मिश्र क्रान्तिक बाद उच्च बाँधक निर्माण ई देशक सरकारक एक महत्वपूर्ण उद्देश्य बनि गेल। बाढ़िकें बेहतर ढङ्ग सँ नियन्त्रित करवाक क्षमता, सिचाईकें लेल पानिक भण्डारण बढ़ेवाक क्षमता आ बिजली उत्पन्न करवाक क्षमता देख उच्च बाँध निर्माणकें मिस्र सरकार नियोजित औद्योगिकीकरणक लेल महत्वपूर्ण मानलक। उच्च बाँधक निर्माण पूर्ण भेलाक बाद इजिप्टक अर्थव्यवस्था आ संस्कृति पर महत्वपूर्ण प्रभाव पड़ल अछि।
[[File:AswanHighDam111m1970ElectricalMechanicalAswanEgypt-01.gif|600px]]
==इतिहास==
==अर्थव्यवस्था==
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:इजिप्टक बाँधसभ]]
gnfzf2skut0bbncm1ru7e793is8hx03
दिनेश यादव
0
37962
282084
272753
2026-11-08T03:17:46Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282084
wikitext
text/x-wiki
{{notability}}
{{Infobox person
| name = दिनेश यादव<br />Dinesh Yadav
| image =
| alt =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1969|10|06}}
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| nationality = नेपाली
| other_names =
| occupation = साहित्यकार, लेखक, समालोचक आ भाषिक अनुशन्धानकर्ता
| years_active =
| known_for =
| notable_works = ''नेता सभ भेल मालामाल, जनताके भेटल ठन–ठन गोपाल'' (२०११)
| years_active =
| era =
| employer =
| organization =
| agent =
| style =
| home_town = [[राजगढ]], फकिरा, [[सप्तरी जिला]]
| height = <!-- {{height|cm=X}} OR {{height|ft=X|in=Y}}-->
| weight = <!-- {{convert|X|kg|lb|0|abbr=on}} or {{convert|X|lb|kg|0|abbr=on}} -->
| religion = <!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source -->
| spouse =
| partner = <!-- (unmarried long-term partner) -->
| children =
| parents = रामेश्वर प्रसाद यादव (पिता)<br /> हजारीदेवी यादव (माता)
| relatives =
}}
'''[https://sahityapedia.com/user/dineshkantipur/ दिनेश यादव]''' एक बहुभाषिक साहित्यकार, लेखक, समालोचक आ भाषिक अनुसन्धानकर्ता छी। पेशासँ पत्रकारितामे आबद्ध ओ नेपाली, [[मैथिली]], [[हिन्दी]], [[मगही भाषा|मगही]], [[ठेठी]] आ [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] सहितक भाषामे समानान्तर रुपसँ अपन कलम चलबैत अछि। मैथिलीमे बहुत पहिनेसँ सक्रिय रहैत आबि रहल यादव पिछला एक दशकसँ मैथिली साहित्यमे खास करि अनुसन्धान आ कविता रचनामे सक्रिय रुपसँ देखल गेल अछि।<ref name=":0">यादव, दिनेश (2075),आङन, ‘भाषिक पत्रकारिताः चुनौति आ समाधान’, नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान, काठमाण्डू, पृ.40 ।</ref><ref name=":0" /><ref>यादव, दिनेश (२०७५), सयपत्री (बहुभाषिक अर्धवार्षिक पत्रिका),‘मैथिली भाषा आ साहित्य :समस्य आ समाधान’, नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान, काठमाण्डू, पृष्ठ –76)</ref>
==जीवनी==
दिनेश यादव<ref>https://narimag.com.np/author/4KSm4KS/4KSo4KWH4KS2IOCkr+CkvuCkpuCktQ</ref>क जन्म [[सप्तरी जिला]]क [[राजगढ]]मे सन् १९६९ अक्टुबर ०६ केँ दिन रामेश्वर प्रसाद यादव आ हजारीदेवी यादवक घरमे भेल छल। ओ बिएससी (अनर्स), एमएससी, एमपिए, बिएड, पिटिपिजे (प्रोफेसनल जर्नलिज्म)क शिक्षा प्राप्त केनए अछि।
== मैथिली भाषा आ साहित्यमे योगदान==
पेशासँ पत्रकारितामे आबद्ध यादव [[नेपाली]], [[मैथिली]], [[हिन्दी]], [[मगही भाषा|मगही]], [[ठेठी]] आ [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] सहितक भाषामे समानान्तर रुपसँ अपन कलम चलबैत अछि। मैथिलीमे बहुत पहिनेसँ सक्रिय रहैत आबि रहल यादव पिछला एक दशकसँ मैथिली साहित्यमे खास करि अनुसन्धान आ कविता रचनामे सक्रिय रुपसँ देखल गेल अछि।
==साहित्यिक उपलब्धि==
===रचना===
यादवक मैथिलीमे प्रकाशित पहिल रचना '''नेता सभ भेल मालामाल, जनताके भेटल ठन–ठन गोपाल''' वि.सं. २०६८ तदनुसार २०११ मे प्रकाशित भेल छल।
===आलेख, अनुसन्धान आ पोथीसभ===
यादवद्वारा लिखित नेपालसँ प्रकाशित [[अप्पन मिथिला]] मासिकमे समसामयिक विषय पर एक दर्जन विश्लेषणात्मक आलेख आ टिप्पणी प्रकाशित भेल अछि। रेडियोकर्मी आ सक्रिय [[मैथिली अभियानी]]क रुपमे चर्चित [[ह्रदयकान्त झा 'मधुकर']] प्रकाशक/संपादक रहल पत्रिका अप्पन मिथिला पत्रिकामे (एखन बन्द) यादवकेँ चर्चित आलेख सभमे 'की आबो संविधान बनत?', 'तीन दलीय लोकतन्त्र हावी', 'कहियाधरि मौन रहत मधेशक भविष्य?', 'नेता आगा मधेस पाछा', 'संविधान सभा भंग किएक?', 'सहमतिक सुगा रटान', आ 'विवश जनता बेइमान नेता' शीर्षकमे आलेख प्रकाशित भेल अछि। डा. जगमान गुरुङ, प्रधान सम्पादक आ त्रिभुवन विश्वविद्यालयक नेपाली विषयक उप–प्राध्यापक आ साहित्यकार चतुर्भुज केवरत कार्यकारी सम्पादक रहल पत्रिका '''सयपत्री''' कऽ वर्ष २०७५ अङ्कमे सेहो दिनेश यादवक अनुसन्धानमुलक आलेख मैथिलीमे प्रकाशित भेल छल।
तहिना [[डा.योेगेन्द्रप्रसाद यादव]] प्रधान सम्पादक आ [[धमेन्द्र झा]] कार्यकारी संपादक रहल पत्रिका [[‘आङन’]] के अङ्क ८ में सेहो हिनक अनुशन्धानमुलक कृति प्रकाशित छनि । नेपालके सरकारी अनुदानसं संचालित ‘नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान’ काठमाण्डूसं प्रकाशित अर्धवार्षिक बहुभाषिक पत्रिका [[‘सयपत्री]]’ मे ‘मैथिली भाषा आ साहित्य : समस्या आ समाधान’ शीर्षकमे अनुसन्धानमूलक आलेख प्रकाशित । [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान]]सं प्रकाशित मैथिली वार्षिक पत्रिका [[‘आङ्गन’]] मे ‘भाषिक पत्रकारिता:चुनौति आ समाधान’, विराटनगरसं प्रकाशित ‘[[मिथिला टाइम्स]]’ मे ‘ब्राह्मणेत्तर मैथिली : विश्लेषण आ संश्लेषण’, जनकपुरसं प्रकाशित होमेवाला [[‘आंजूर’]] में ‘मैथिली भाषाके सरलीकरण’ आ ‘मैथिली साहित्यमे ऋतु’,आ [[‘मधेसीनेपाली डट ब्लगस्पट]]’ मे‘पाग कक्कर ?’ शीर्षकमे अनुशन्धानमुलक आलेख प्रकाशित ।
[[नेपाली साहित्य]]केर विशाल [[वेब भण्डार]], जाहिमे ४ हजार ३४ टा लेखक एक हजार ४ सौ ५२ स्रोत, ९४ विद्या आ एक दर्जनसं बेसी भाषामे साहित्य रचना सभ समेटल गेल ‘'''[[मझेरी डट कम (Majheri.com)]]'''’ वेब पोर्टलमें दिनेशक मैथिली आ नेपाली भाषामें कविता, लघुकथा प्रकाशित छनि । मैथिलीमे लिखल गेल हुनकर साहित्यिक रचना सभमे – '''[[‘बाल्यकाल]]'''’, '''‘आइगक तरसमें हमर चुल्हा’''', '''‘चलू आजू धनकेर बात करी’''', '''‘लुङ्गी आ धोती'''’ शीर्षकमे चर्चित कविता छनि । तहिना '''‘मातृभाषा कि मातृशक्ति’''' आ [[‘मैथिली संस्कृतिमे ऋतु’]] सेहो प्रकाशित अछि ।
नेपालीय मैथिली भाषी क्षेत्रक चर्चित साहित्यकार [[रामभरोस कापडि ‘भ्रमर’]] के मैथिली कथा ‘[[अन्न धन लक्ष्मी]]’ के नेपाली अनुवाद ‘[[कान्तिपुर]] दैनिक’मे आ मैथिली भाषा क्षेत्रके ‘आइकन’ [[डा. रामदयाल राकेस]]के मैथिली हैकूके समिक्षा नेपाल सरकारक मुखपत्र [[‘गोरखापत्र’]] मे प्रकाशित अछि । [[मैथिली]]मे लघु कथा, कविता आ अनुसन्धानमुलक आलेखक संग्रह प्रकाशन उन्मुख ।
नेपाल सरकारक शिक्षक एवं '''[[मैथिली साहित्यकार सभा]]'''क प्रेसिडेन्ट '''[[प्रेम विदेह]]'''के संयोजनमे '''[[मैथिली मातृभाषाक पाठ्य पुस्तक]]''' निर्माण तयारीमे सेहो दिनेश यादवक महत्वपूर्ण योगदान छनि । खास ककें नेपाल सरकार''' पाठ्यक्रम विकास केन्द्र''' सानोठीमि भक्तपुर नेपाल के द्वारा मैथिली मातृभाषाक वर्ग ६ आ ७ मे क्रमशः [[एकगोटा वैज्ञानिक]]के प्रोफाइल आ [[सामाजिक संजाल]] पर विशेष पाठ्य सामग्री लिखने छथि । नेपाल सरकारद्वारा अगामी वर्षसँ ई पुस्तक सब इस्कुलमे लागू कयल जाएत ।
==मैथिली सेवा लेल प्राप्त सम्मान==
* प्रशंसा–पत्र— [[रेडियो नेपाल]]द्वारा आयोजित '''फूलवारी सम्मेलन–२०५१''' मे मैथिली भाषाक गीत प्रस्तुतीक लेल ।
* सम्मान–पत्र— [[नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान]] काठमाण्डूद्वारा [[अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस]] २०१९ कऽ अवसरमे आयोजित '''राष्ट्रिय मातृभाषा कविता महोत्सव–२०१९''' मैथिली भाषामे कविता वाचनक लेल ।
* टोकन अफ लभ— मैथिली भाषा, साहित्यमे योगदान तथा नेपाली छापामे समाचार प्रकाशनमे सहयोग करबाक लेल '''आईक्यान मिडिया'''द्वारा तेसर साधारण सभा तथा सम्मान समारोह–२०७६ मे सम्मान स्वरुप।
* [[नेपाल विद्यापति मैथिली अनुसन्धान पुरस्कार|नेपाल विद्यापति मैथिली अनुसन्धान पुरस्कार २०७६]] — [[मिथिला]] आ मधेसक विद्वान [[डा.रामसागर पण्डित]] अध्यक्ष रहल विद्यापति कोष आ चर्चित गायक, संस्कृतिकर्मी तथा मैथिली भाषा अभियानी [[नविनकुमार मिश्र]] संयोजक रहल पुरस्कार चयन समिति [[नेपाल विद्यापति पुरस्कार कोष]]द्वारा [[एक लाख]] राशिक पुरस्कार।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
# https://www.onlinekhabar.com/2019/11/810065
# https://nepalacademy.org.np/?page_id=110&lang=ne {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200318113736/http://nepalacademy.org.np/?page_id=110&lang=ne |date=2020-03-18 }}
# http://radionepal.gov.np/oldsite/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200619052813/http://radionepal.gov.np/oldsite/ |date=2020-06-19 }}
# https://ekantipur.com/author/author-9043
# https://gorkhapatraonline.com/
# https://www.facebook.com/drjagmangurung/posts/1783450525069038/
# http://annapurnapost.com/news/115397
# http://annapurnapost.com/news/133758
# https://web.archive.org/web/20210306150823/http://www.doe.gov.np/assets/uploads/files/3c84b8889255a2a4de79f313b0278982.pdf
# https://www.facebook.com/profile.php?id=100013680369793&lst=835977500%3A100013680369793%3A1592483055&sk=about
# https://moecdc.gov.np/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200618213621/https://moecdc.gov.np/ |date=2020-06-18 }}
# https://www.facebook.com/appan.mithila
# https://www.mithimedia.in/2017/11/nepal-vidyapati-maithili-puraskar-2017.html
# http://annapurnapost.com/news/bhaugolik-vikhnnddnle-deshko-astitv-rhndain-102529
# http://maithili.onlinesiraha.com/2017/07/223.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200619211755/http://maithili.onlinesiraha.com/2017/07/223.html |date=2020-06-19 }}
# https://deshsanchar.com/2019/11/10/271068/
# http://annapurnapost.com/news/140388
# https://www.newskarobar.com/province/province-2/131088.html
# https://www.spacekhabar.com/art/18741 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200621055128/https://www.spacekhabar.com/art/18741 |date=2020-06-21 }}
# https://shilapatra.com/detail/14324
# https://www.thetimesofnepal.com/2019/11/10/71311/{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
# http://www.majheri.com/
# http://www.majheri.com/node/22335
# http://www.majheri.com/node/22188
# http://www.majheri.com/node/22185
# http://www.majheri.com/node/22207
# http://www.majheri.com/taxonomy_vtn/term/5597
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:मैथिली लेखकसभ]]
fl1h5x1id2kqxilhv7s2t159az8tyng
कर्पुरी ठाकुर
0
38676
282047
277409
2026-11-08T00:27:35Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282047
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = कर्पुरी ठाकुर<br>Karpoori Thakur
| image = Karpoori Thakur 1991 stamp of India.jpg
| caption = भारतक टिकटमे कर्पुरी ठाकुरक चित्र
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1924|01|24}}
| birth_place = [[समस्तीपुर]], [[भारत]]
| death_date = {{Death date and age|df=yes|1988|02|17|1924|01|24}}
| death_place = [[पटना]], [[बिहार]], [[भारत]]
| party = समाजवादी पार्टी, भारतीय क्रान्ति दल, जनता पार्टी, लोकदल
| order1 = ११हम्
| office1 = बिहारक मुख्यमन्त्री
| term_start1 = २२ दिसम्बर १९७०
| term_end1 = २ जुन १९७१
| predecessor1 = दरोगा प्रसाद राय
| successor1 = भोला पासवान शाषत्री
| term_start2 = २४ जुन १९७७
| term_end2 = २१ अप्रिल १९७९
| predecessor2 = जगन्नाथ मिश्रा
| successor2 = राम सुन्दर दास
| office3 = बिहारक दोसर उपमुख्यमन्त्री
| term_start3 = ५ मार्च १९६७
| term_end3. = ३१ जनवरी १९६८
| 1blankname3 = मुख्यमन्त्री
| 1namedata3 = माहमाया प्रसाद सिन्हा
| predecessor3 = अनुराग नारायण सिन्हा
| successor3 = [[सुशील कुमार मोदी|सुशील मोदी]]
| office4 = [http://education.nic.in/cd50years/g/12/1L/121L0101.htm बिहारक शिक्षा मन्त्री]
| term_start4 = ५ मार्च १९६७
| term_end4 = ३१ जनवरी १९६८
| predecessor4 = सत्यनारायण सिन्हा
| successor4 = सतीश प्रसाद सिंह
| occupation = स्वतन्त्रता सेनानी, शिक्षक, राजनीतिज्ञ
|}}
'''कर्पुरी ठाकुर''' भारतक [[बिहार]] राज्यकेँ एक भारतीय राजनीतिज्ञ छल, जे जननायकक रूपमें लोकप्रिय छल। ओ दिसम्बर १९७० सँ जून १९७१ धरि (समाजवादी पार्टी / भारतीय क्रान्ति दल) आ दिसम्बर १९७७ सँ अप्रिल १९७९ (जनता पार्टी)क प्रिनिधित्व करैत बिहारक मुख्यमन्त्रीक रूपमे काज केनए छल। <ref>{{cite news|agency=PTI |url=https://www.firstpost.com/politics/nitish-kumar-sworn-in-as-cm-for-sixth-time-a-look-at-the-life-of-the-chanakya-of-bihar-politics-3861789.html |title=Nitish Kumar sworn-in as CM for sixth time: A look at the life of the 'Chanakya of Bihar politics' |work=Firstpost |date=27 July 2017 |accessdate=2019-01-02}}</ref> २०२४ मे कपूर ठाकुर केँ भारत रत्न देल जाएत। राष्ट्रपति कार्यालय एहि संबंध मे एक बयान जारी करि जानकारी देलनि अछि। प्रधानमंत्री श्री [[नरेन्द्र मोदी]]क अनुशंसा पर राष्ट्रपति जननायक कर्पूरी ठाकुर केँ [[भारत रत्न]] प्रदान करबाक घोषणा केने छथि। <ref name="सिंह 2024 q817">{{cite web | last=सिंह | first=रोहित कुमार | title='36 साल की तपस्या का फल मिला...', कर्पूरी ठाकुर को भारत रत्न देने के फैसले पर बेटे ने मोदी सरकार का जताया आभार | website=आज तक | date=23 January 2024 | url=https://www.aajtak.in/india/news/story/bharat-ratna-to-karpuri-thakur-bihar-socialist-leader-what-his-son-ramnath-thakur-says-ntc-1865521-2024-01-23 | language=hi | access-date=4 February 2024}}</ref>
== जीवनी ==
कर्पूरी ठाकुरक जन्म भारतमे ब्रिटिश शासनकालमे [[समस्तीपुर]] जिलाक पितौंझिया गाममे, जे आब 'कर्पूरीग्राम' कहल जाइत अछि, [[नाई]] जातिमे भेल छल<ref name="George 2024 d826">{{cite web | last=George | first=Sarahbeth | title=Bharat Ratna to Karpoori Thakur: Why BJP, Nitish, Lalu, are racing to claim a piece of Jan Nayak's legacy | website=The Economic Times | date=24 January 2024 | url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/bharat-ratna-to-karpoori-thakur-why-bjp-nitish-lalu-are-racing-to-claim-a-piece-of-jan-nayaks-legacy/articleshow/107102562.cms?from=mdr | access-date=4 February 2024}}</ref> हुनक पिताक नाम श्री गोकुल ठाकुर आ माताक नाम श्रीमती रामदुलारी देवी छल । हिनकर पिता गामक सीमांत किसान छल आ अपन परम्परागत पेशा केश कटाबै के काज करैत छल।
== राजनीतिक करियर ==
सन् १९६७ मे ठाकुर बिहारक मुख्यमन्त्री बनबाक मौका नहि भेटलनि। १९७२ मे, ओ ताजपुरसँ विधानसभामे पद प्राप्त केलक। हुनकर राजनीतिक यात्रा जारी रहल, आ १९८५ मे, ओ सोनबरसासँ विधानसभामे निर्वाचित भेल, अन्ततः विपक्षक नेता बनल।<ref name="George 2024 d826"/>
मुख्यमंत्री रहलापर ओ पिछड़ल सभकेँ १२ प्रतिशत आरक्षण मुंगेरी लाल आयोगक अधीन देलनि आ १९७८ मे ई आरक्षण देलनि जाहिमे ७९ जाति छल।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/former-bihar-cm-socialist-icon-karpoori-thakur-bharat-ratna-9124253/|title=Two-time Bihar CM Karpoori Thakur to be conferred Bharat Ratna posthumously}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/socialist-icon-karpoori-thakur-awarded-bharat-ratna-a-day-before-centenary/article67769726.ece|title=Socialist icon Karpoori Thakur awarded Bharat Ratna, a day before centenary}}</ref> पिछड़ा वर्गक लेल १२ प्रतिशत आ अति पिछड़ा वर्गक लेल ०८ प्रतिशत.<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/former-bihar-cm-socialist-icon-karpoori-thakur-bharat-ratna-9124253/|title=Two-time Bihar CM Karpoori Thakur to be conferred Bharat Ratna posthumously}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/socialist-icon-karpoori-thakur-awarded-bharat-ratna-a-day-before-centenary/article67769726.ece|title=Socialist icon Karpoori Thakur awarded Bharat Ratna, a day before centenary}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://hindi.news18.com/news/nation/upper-caste-reservation-mungerilal-commission-bihar-politics-bjp-narendra-modi-dlop-1645586.html|title=जानिए, सवर्णों के दस फीसदी आरक्षण की चर्चा के बीच कैसे आ गया 'मुंगेरीलाल'|access-date=2024-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240123171115/https://hindi.news18.com/news/nation/upper-caste-reservation-mungerilal-commission-bihar-politics-bjp-narendra-modi-dlop-1645586.html|archive-date=2024-01-23|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jagran.com/bihar/patna-city-karpuri-thakur-becomes-relevant-in-election-year-gave-first-upper-caste-reservation-in-india-jagran-special-18882410.html|title=कर्पूरी ठाकुर ने सबसे पहले दिया था सवर्ण आरक्षण, चुनावी साल में हुए विशेष प्रासंगिक}}</ref>
१९४० मे [[पटना विश्वविद्यालय]]सँ मैट्रिकक परीक्षा द्वितीय श्रेणीमे पास केलक । १९४२ क भारत छोड़ो आन्दोलन शुरू भेल त' ओकरा मे छलांग लगाओल गेल। फलस्वरूप [[भागलपुर]] के कैंप जेल मे २६ महिना तक जेल-तर्क भोगलाक बाद १९४५ मे रिहा भेल । १९४८ मे आचार्य नरेन्द्रदेव आ जयप्रकाश नारायणक समाजवादी दलमे प्रादेशिक मंत्री बनल । सन् १९६७ क आम चुनाव मे, संयुक्त समाजवादी पार्टी (संसोपा) केर नेतृत्वमे कर्पूरी ठाकुर प्रमुख शक्तिक रूपमे उभरल । सन् १९७० मे ओ बिहारक मुख्यमन्त्री बनल । १९७३ - ७७ मे ओ लोकनायक [[जयप्रकाश नारायण]]क छात्र-आन्दोलनसँ जुड़ल । १९७७ मे [[समस्तीपुर]] संसदीय निर्वाचन क्षेत्रसँ सांसद बनल । २४ जून, १९७७ कें पुनः मुख्यमंत्री बनल। फेर १९८० मे मध्यावधि चुनाव भेल तँ कर्पूरी ठाकुरक नेतृत्वमे लोक दल बिहार विधानसभामे मुख्य विपक्षी दलक रूपमे उभरि गेल आ कर्पूरी ठाकुर नेता बनल ।
करपुरी ठाकुर दूरदर्शी होएबाक संग-संग एक ओजस्वी वक्ता सेहो छलाह। आज़ादीक समय पटनाक कृष्णा टॉकीज हॉलमे छात्रसभक सभाकेँ सम्बोधित करैत एक क्रांतिकारी भाषण देलनि जे "हमरासभक देशक जनसंख्या एतेक बेसी अछि जे मात्र थूक फेकलासँ अंग्रेज राज समाप्त भऽ जाएत"। एहि भाषणक कारणे हुनका दण्ड सेहो भेटबाक छलनि।
ओ देशवासीकेँ अपन अधिकारकेँ जानबाक लेल सदैव जागृत करैत रहलाह, ओ कहैत रहलाह -
"संसद के विशेषाधिकार बरकरार रहए, अक्षुण्ण रहए, आवश्यकताक अनुसार बढ़ैत रहए। मुदा जनताक अधिकार सेहो। जँ जनताक अधिकारकेँ कुचलित कएल जाएत तँ जनता संसदक विशेषाधिकारकेँ चुनौती देत। "
करपुरी ठाकुरक प्रसिद्ध नारा छल...
: ''सौ में नब्बे शोषित हैं,शोषितों ने ललकारा है।
: ''धन, धरती और राजपाट में नब्बे भाग हमारा है॥
ईहो-
: ''अधिकार चाहो तो लड़ना सीखो
: ''पग पग पर अड़ना सीखो
: ''जीना है तो मरना सीखो।
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
* [[भारत रत्न]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
{{बिहारक मुख्यमन्त्रीसभ}}
[[श्रेणी:जीवनी]]
[[श्रेणी:भारतीय राजनीतिज्ञसभ]]
[[श्रेणी:बिहारक मुख्यमन्त्रीसभ]]
jr8tss2q8zrfdjh9ro2dm2nqaxlbo40
अष्टलक्ष्मी शाक्य
0
39466
282036
270858
2026-11-07T23:10:51Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282036
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = अष्टलक्ष्मी शाक्य<br/>AstaLaxmi Shakya
| image =
| alt =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = १९५४
<!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD|df=y}} for living people. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD|df=y}}. -->| birth_place = जोन्छे, काठमाण्डौ
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD|df=y}} (death date then birth date) -->
| death_place =
| nationality = [[नेपाली लोग|नेपाली]]
| other_names =
| spouse = [[अमृत बोहरा]]
| occupation = राजनीतिज्ञ, उपाध्यक्ष, कम्युनिस्ट पार्टी अफ नेपाल (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)
| years_active =
| known_for = नेपाल के उद्योग मन्त्री,<ref>{{cite news|url=http://ourworldleaders.com/Nepal/Asta+Laxmi/SHAKYA|title=Minister of Industry Asta Laxmi Shakya of Nepal|website=ourworldleaders.com|access-date=8 December 2016|archive-date=26 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126202649/http://ourworldleaders.com/Nepal/Asta+Laxmi/SHAKYA|dead-url=yes}}</ref>महिला, बाल आ समाज कल्याण मन्त्री<ref>{{cite news|url=http://www.sancharika.org/files/Interaction%20First.pdf|title=1. Interaction and Suggestion Program with Newly Appointed Women Ministers|website=Sancharika.org|access-date=8 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220082938/http://www.sancharika.org/files/Interaction%20First.pdf|dead-url=yes}}</ref>
| notable_works =
}}
'''अष्टलक्ष्मी शाक्य''' एकटा राजनीतिज्ञ आ नेपाल के पूर्व मन्त्री छि।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
0gzl6jfwwwm9k3pbpf0991prb3z6f0t
आरजु राणा देउवा
0
39478
282038
269967
2026-11-07T23:24:23Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282038
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = आरजु राणा देउवा
| native_name = Arzu Rana Deuba
| native_name_lang = ne
| honorific-suffix =
| image = File:Arzu Rana Deuba summit address (profile).jpg
| imagesize =
| caption = डा. आरजु राणा देउवा
| office = नेपालक परराष्ट्रमन्त्री
| termstart = १५ जुलाई २०२४
| termend =
| president = [[राम चन्द्र पौडेल]]
| primeminister = [[खड्गप्रसाद ओली]]
| predecessor = नारायण काजी श्रेष्ठ
| successor =
| office1 = परतिनिधि सभा सदस्य, समानुपातिक
| termstart1 = २२ दिसम्बर२०२२
| termend1 =
| constituency1 =
| office2 = संविधान सभा सदस्य
| termstart2 = २००८
| termend2 = २०१७
| constituency2 = समानुपातिक
| birth_date = {{birth date and age|1962|1|26|df=y}}
| birth_place = [[ललितपुर, नेपाल]]
| death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->
| death_place =
| restingplace =
| restingplacecoordinates =
| birthname =
| citizenship =
| nationality = [[नेपाली]]
| party = [[नेपाली काँग्रेस]]
| otherparty = <!--For additional political affiliations-->
| spouse = [[शेरबहादुर देउवा]]
| partner = <!--For those with a domestic partner and not married-->
| relations =
| children =
| parents =
| residence =
| alma_mater = हिमाचल प्रदेश युनिभर्सिटी, पञ्जाब युनिभर्सिटी
| occupation =
| profession =
| cabinet =
| committees =
| portfolio =
| religion =
| signature =
| signature_alt =
| website =
| footnotes =
}}
'''डा. आरजु राणा देउवा''' सन् १९९६ सँ नेपाली काँग्रेस पार्टीक सक्रिय सदस्य छी।<ref name="Profile of Dr. Arzu Rana Deuba">[http://arzuranadeuba.com/profile.php Profile of Dr. Arzu Rana Deuba <!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20091016110706/http://arzuranadeuba.com/profile.php |date=16 October 2009 }}</ref> ओ वर्तमानमे नेपाल सरकारक परराष्ट्रमन्त्री छी। सन् २००० सँ नेपाली काँग्रेस पार्टीक सम्मेलन आ केन्द्रीय नेतृत्व मतदान समितिक सदस्य आरजु दश वर्षक धरि संविधान सभा आ नेपालक संसदक सदस्य सेहोरहल छली।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.nepalicongress.org/|title=NepaliCongress.org- Nepali Congress Official website {{!}} Political party of Nepal|website=www.nepalicongress.org|access-date=2020-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20260115050915/https://www.nepalicongress.org/|archive-date=2026-01-15|dead-url=yes}}</ref>ओ नेपाल के संविधान कें लिखैत काल महिलासभक अधिकार जासूसी प्रजनन अधिकारसभ, समान नागरिक अधिकारसभ, समान सम्पत्ति अधिकारसभ आ महिलासभक विरुद्ध हिंसा, महिलासभक न्यायसंगत आ समान राजनीतिक प्रतिनिधित्व जेहन मुद्दाक सफलतापूर्वक पाछा केनए छल।<ref>{{Cite web|url=http://ruwducktm.org.np/|title=RUWDUC Kathmandu – "Unity For Women's Empowerment"|language=en-US|access-date=2020-03-06|archive-date=2020-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213184234/http://ruwducktm.org.np/|dead-url=yes}}</ref>संविधान निर्माण समितिक सदस्य आ महिला संसदीय समन्वय समितिक अध्यक्ष बनलीह। देउबा एक लैङ्गिक कार्यकर्ता आ सामाजिक कार्यकर्ता छी जे नेपालमे महिला आ बच्चासभसँ जुड़लऽ गैरसरकारी सङ्गठनक स्थापना करिकें आरयूडब्ल्यूडीयूसी, साथी, एसएमएनएफ सहित सामाजिक आर लैङ्गिक आधारित शोध संस्थान समन्ता के स्थापना करलकै। समानता ओ आईयूसीएन के लेल दक्षिण आ पूर्वी एसिया के लेल निर्वाचित क्षेत्रीय पार्षद के रूप में काज केने छथि आ वर्तमानमें आईपीएक बोर्ड आ नई दिल्लीमे महात्मा गांधी शांति आ सतत विकास संस्थानमें कार्यरत छथि।
देउबा न॑ आईयूसीएन परिषद केरऽ जेंडर आरू जैव विविधता कार्यदल (जीवीटीएफ) के अध्यक्ष के साथ-साथ पर्यावरण, आर्थिक आरू सामाजिक नीति आयोग (सीईईएसपी) केरऽ सञ्चालन समिति के सदस्य आरू पर्यावरण विषय के सह-अध्यक्ष के रूप म॑ काम करलकै। सङ्घर्ष, आ सुरक्षा (TECS)। ओ आईयूसीएन काउंसिल के ब्यूरो मे सेहो काज केने छलीह। हुनी २००९ मँ आईयूसीएन-पाटा एसिया प्रशांत सम्मेलन मँ मुख्य वक्ता के रूप मँ आईयूसीएन के प्रतिनिधित्व करलकै आरू २०१० मँ जर्मनी के म्यूनिख मँ आईसीआईएमओडी आरू ओकरौ भागीदारौ द्वारा आयोजित पर्वत सम्मेलन मँ हिमालय प मुख्य वक्ता के रूप मँ भी करलकै। देउबा पुनः आईयूसीएन के रूप में चुनल गेलाह। आईयूसीएन विश्व संरक्षण कांग्रेस (डब्ल्यूसीसी) मे दक्षिण आ पूर्वी एसिया के क्षेत्रीय पार्षद | हुनका जेनेवा म॑ मानवाधिकार परिषद, मार्च २०१७ सहित विभिन्न अंतर्राष्ट्रिय मंचऽ प॑ वक्ता के रूप म॑ आमंत्रित करलऽ गेलऽ छै।
==शिक्षा==
देउबा हिमाचल प्रदेश विश्वविद्यालय के सेंट बेडेस कॉलेज स स्नातक केलनि। पञ्जाब विश्वविद्यालय सँ स्नातकोत्तर के डिग्री प्राप्त केलनि। ओ पीएचडी सेहो केलनि। में सङ्गठनात्मक मनोविज्ञान में पञ्जाब विश्वविद्यालय भारत से 1990 में |
==राजनीतिक करियर==
देउबा १९९६ सँ नेपालक नेपाली कांग्रेस पार्टीक सदस्य छथि। सन् २००० सँ नेपाली कांग्रेस पार्टीक अधिवेशन आ केन्द्रीय नेतृत्व मतदान समितिक सदस्य छथि। ओ दस वर्ष (2008-2017) धरि नेपालक संविधानसभा आ संसदक सदस्य छलीह। नेपालक संविधान लिखैत काल महिलाक अधिकार, विशेष रूप सँ प्रजनन अधिकार, समान नागरिक अधिकार, समान सम्पत्ति अधिकार, महिलाक विरुद्ध हिंसा, महिलाक समानतापूर्ण आ समान राजनीतिक प्रतिनिधित्व सभ स्तर पर विषयक अनुसरण केलनि
==सामाजिक कार्य==
देउबा नेपाल मे महिला आ बाल मुद्दा सं जुड़ल अनेक गैर सरकारी सङ्गठन (एनजीओ) के स्थापना केने छथि, जाहि मे शामिल अछि- साथी (1992) जे महिला के खिलाफ हिंसा के उन्मूलन पर काज करैत अछि; ग्रामीण महिला विकास आ एकता केंद्र (1995) जे मानव विकास कें सूचक सभ सं कम वाला क्षेत्रक मे काज करय छै; सुरक्षित मातृत्व नेटवर्क फेडरेशन (1996) जे प्रजनन स्वास्थ्य आ अधिकारक कें क्षेत्र मे काज करएयत छै; आरू समानता – इंस्टीट्यूट फॉर सोशल एंड जेंडर इक्वालिटी (1997) जे शोध आधारित सङ्गठन छै | देउबा अक्टूबर २००८ म॑ स्पेन केरऽ बार्सिलोना म॑ आयोजित ओकरऽ चारिम विश्व कांग्रेस के दौरान विश्व संरक्षण सङ्घ (IUCN) केरऽ क्षेत्रीय पार्षद के रूप म॑ चुनलऽ गेलऽ छेलै।देउबा आईयूसीएन केरऽ सर्वोच्च निर्णय लेबऽ वाला निकाय म॑ नेपाल स॑ चुनलऽ गेलऽ पहिलऽ उम्मीदवार छेकै। ओ आईयूसीएन (2008 – 2016) के लेल दक्षिण आ पूर्व एसिया के लेल निर्वाचित क्षेत्रीय पार्षद के रूप में दू कार्यकाल तक काज केलनि। वर्तमान म॑ हुनी आईपीएएस, अमेरिका (२०१४ जारी) आरू महात्मा गांधी इंस्टीट्यूट फॉर एजुकेशन फॉर पीस एंड सस्टेनेबल डेवलपमेंट केरऽ बोर्ड म॑ काम करी रहलऽ छै, जे भारत केरऽ नई दिल्ली म॑ स्थित यूनेस्को टाइप I संस्था छेकै (२०१४ जारी)। सुरक्षित मातृत्व के लेल व्हाइट रिबन एलायंस सं सेहो जुड़ल छथिन्ह. देउबा मानव अधिकार परिषद केरऽ ३४वां अधिवेशन (जिनेवा २०१७) म॑ रोकथाम योग्य मातृ मृत्यु दर आरू रोग आरू मानव अधिकारऽ प॑ चर्चा प॑ पैनल के सदस्य छेली।
==पारिवारिक जीवन==
हुनकर विवाह पूर्व प्रधानमंत्री आ नेपाली कांग्रेस पार्टीक अध्यक्ष शेरबहादुर देउबा सँ भेल अछि। हुनका बेटा जयवीर सिंह देउबा छनि | ओ नेपालक राजराणा परिवारक छथि आ श्री ३ जुधा शमशेर जंग बहादुर राणाक पोती छथि।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{सन्दर्भसूची}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:सन् १९६२ मे जन्म]]
[[श्रेणी:नेपाली कांग्रेसक राजनीतिज्ञसभ]]
[[श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यसभ]]
[[श्रेणी:नेपाली महिला राजनीतिज्ञसभ]]
[[श्रेणी:नेपाली हिन्दूसभ]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
2iyk9f783g7spgi6w4nkikki50pf2yc
विमलेन्द्र निधि
0
40242
282140
281729
2026-11-08T06:57:59Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282140
wikitext
text/x-wiki
{{short description|Nepali politician}}
{{Use dmy dates|date=April 2020}}
{{Infobox officeholder
| name = विमलेन्द्र निधि <!-- DO ''not'' ADD INDIC SCRIPTS-->
| office1 = [[नेपालक उपप्रधानमन्त्री]]
| predecessor1 = [[बिजयकुमार गच्छदार]]
| primeminister1 = [[पुष्प कमल दाहाल]]
| successor1 = [[बिजयकुमार गच्छदार]]
| term_start1 = ४ अगस्त २०१६<ref name='sworn'>{{Cite web |url=http://reviewnepal.com/national/newly-appointed-deputy-prime-minister-and-minister-for-home-affairs-bimalendra-nidhi-vows-for-sound-security.html |title=Newly-appointed Deputy Prime Minister and Minister for Home Affairs Bimalendra Nidhi vows for sound security |last=Nepal |first=Review |website=Review Nepal News |language=en |access-date=2019-03-14 |archive-date=10 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211110190558/https://reviewnepal.com/national/newly-appointed-deputy-prime-minister-and-minister-for-home-affairs-bimalendra-nidhi-vows-for-sound-security.html |dead-url=yes }}</ref>
| term_end1 = ७ जुन २०१७<ref>{{Cite web |url=https://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-05-01/dpm-nidhi-resigns.html |title=DPM Nidhi resigns |website=kathmandupost.ekantipur.com |language=English |access-date=2019-03-14}}</ref>
| office2 = गृह मन्त्री
| predecessor2 = [[शक्ति बहादुर बस्नेत]]
| successor2 = [[जनार्दन शर्मा]]<ref>{{Cite web |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-06-07/president-bhandari-administers-oath-of-office-secrecy-to-deuba.html |title=Deuba sworn in as 40th PM, forms Cabinet by inducting 7 ministers |website=kathmandupost.ekantipur.com |language=English |access-date=2019-03-14}}</ref>
| term_start2 = ४ अगस्त २०१६<ref name='sworn'/>
| term_end2 = ३० अप्रिल २०१७
| primeminister2 = [[पुष्प कमल दाहाल]]
| office3 = भौतिक पूर्वाधार मन्त्री<ref>{{Cite web |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/scs-stay-order-to-correct-16-pt-deal-minister-nidhi/ |title=SC’s stay order to correct 16-pt deal: Minister Nidhi |date=2015-06-20 |website=The Himalayan Times |language=en-US |access-date=2019-03-14}}</ref>
| successor3 = [[बिजयकुमार गच्छदार]]
| primeminister3 = [[सुशील कोइराला]]
| term_start3 = २५ फेब्रुअरी २०१४<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/news/2014/02/140225_cabinetexpansion |title=अन्ततः २१ सदस्यीय मन्त्रिमण्डल |trans-title= Finally 21 members cabinet |website=BBC News नेपाली |language=ne |access-date=2019-03-14}}</ref>
| term_end3 = १२ अक्टोबर २०१५
| office4 = शिक्षा मन्त्री
| term_start4 =
| term_end4 =
| office5 = उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री
| predecessor5 =
| successor5 =
| office6 = सामान्य प्रशासन मन्त्री
| primeminister6 = [[शेरबहादुर देउवा]]
| monarch6 = [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]]
| predecessor6 =
| successor6 =
| term_start6 = १३ डिसेम्बर १९९५<ref>{{Cite press release |title=Minister and State Ministers |date=13 December 1995 |publisher=Ministry of Information and Communication |location=Singhdurbar, Kathmandu, Nepal |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=17452 |language=Nepali |access-date=14 March 2019 |type=pdf |archive-date=25 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625164333/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=17452 |dead-url=yes}}</ref>
| term_end6 = ११ मार्च १९९७
| office = [[नेपाली कांग्रेस]]के उपसभापति
| alongside = [[बिजयकुमार गच्छदार]]
| president = [[शेरबहादुर देउवा]]
| term_start = २०१८
| term_end =
| predecessor = [[राम चन्द्र पौडेल]]
| successor = पूर्ण बहादुर तमांग
| image = Bimalendra Nidh in New Delhi on August 20, 2016 (cropped).jpg
| party = [[नेपाली कांग्रेस]]
| birth_date = {{birth date and age|1956|9|25|df=y}}<ref>{{Cite web |url=http://www.vimarshnews.com/profile-details/28/Bimalendra%20Nidhi |title=Bimalendra Nidhi |website=Vimarshnews |language=en |access-date=2019-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108194559/http://www.vimarshnews.com/profile-details/28/Bimalendra%20Nidhi |archive-date=8 November 2023 |dead-url=yes }}</ref>
| birth_place = [[जनकपुर]], [[धनुषा जिला|धनुषा]], [[नेपाल]]
| nationality = [[नेपाल|नेपा]]ली
| spouse = अनामिका उपासक निधि
| residence = नगराइन, धनुषा, नेपाल
| alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]
| website =
| father = [[महेन्द्र नारायण निधि]]<ref name="Bio">{{Cite web |url=http://election2013.ujyaaloonline.com/candidates/35/Bimalendra-Nidhi/ |title=Bimalendra Nidhi |website=election2013.ujyaaloonline.com |access-date=2019-03-14 |archive-date=15 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190115121037/http://election2013.ujyaaloonline.com/candidates/35/Bimalendra-Nidhi/ |dead-url=yes }}</ref>
| mother = प्रेम सागरी निधि
| education = राजनीतिमे एम ए
}}
विमलेन्द्र निधि (जन्म: २५ सेप्टेम्बर १९५६) एक नेपालक राजनीतिज्ञ छैथ। ओ नेपालक भूतपूर्व उपप्रधानमन्त्री आ गृह मन्त्रीक रूपमे काम केने छैथ। ओ सत्ताधारी दल [[नेपाली कांग्रेस]] पार्टीक भूतपूर्व उपसभापति छैथ। ओ दुनु संविधान सभाक सदस्य रहल छैथ। निधि मैथिल समाजक प्रतिनिधि पात्र छैथ।<ref>https://kathmandupost.com/columns/2021/11/09/disillusionment-of-madhesi-mainstreamers</ref> ताहिना निधि [[नेपाली कांग्रेसक १४ वा महाधिवेशन]]<nowiki/>में सभापति में दाबी प्रस्तुत केने छथि।<ref>https://ekantipur.com/news/2021/11/11/16366428805577933.html</ref><ref>https://ekantipur.com/news/2021/11/11/163664653972474619.html</ref>
==राजनीतिक करियर==
==व्यक्तिगत जीवन==
==सन्दर्भ सामग्री==
[[श्रेणी:नेपाली कांग्रेसक राजनीतिज्ञसभ]]
[[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञसभ]]
9nxsjyazjrp15alochkn7ixsaysdg88
त्रिपुरारि
0
40701
282080
281541
2026-11-08T03:03:12Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282080
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = त्रिपुरारि
| image = Authors official image - 2019 (2).png
| birthname = त्रिपुरारि कुमार शर्मा
| birth_date = {{Birth date and age|df=y|1988|12|05}}
| birth_place = [[समस्तीपुर]], भारत
| occupation = {{flatlist|
* [[कवि]]
* गीतकार
* रचयिता
* पटकथा लेखक
}}
| awards = लिट्-ओ-फ़ेस्ट बेस्ट मैन्युस्क्रिप्ट अवार्ड (2018), योरकोट हिमायलन रायटिंग फ़ेलोशिप (2017)
| website = {{URL|tripurariverse.substack.com}}
}}
'''त्रिपुरारि''' नाम सँ प्रसिद्ध '''त्रिपुरारि कुमार शर्मा''' (English: Tripurari, Urdu: تری پراری; जन्म 5 दिसम्बर 1988), कवि, गीतकार, रचयिता आ पटकथा लेखक छथिन।<ref>{{cite news | url=https://www.patnanow.com/tripurari-first-book-from-sahityacademy-nai-delhi/ | title=साहित्य अकादेमी ने प्रकाशित किया त्रिपुरारि का पहला कविता-संग्रह | website=Patna Now | date=23 October 2021}}</ref><ref>{{cite news | url=https://lehren.com/entertainment/bollywood/alka-yagnik-gifts-the-music-industry-its-latest-love-anthem/90451/ | title=Alka Yagnik Gifts The Music Industry It’s Latest Love Anthem! | newspaper=LEHREN | date=29 July 2021 | access-date=3 October 2021 | archive-date=5 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211005051843/https://lehren.com/entertainment/bollywood/alka-yagnik-gifts-the-music-industry-its-latest-love-anthem/90451/ | dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.rekhta.org/poets/tripurari/profile | title=Profile of Tripurari | website=Rekhta}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.livehindustan.com/bihar/samastipur/story-lal-tripurari-of-rosada-wrote-a-collection-of-poems-39-osak-bunn-39-in-maithili-4892578.html | title=रोसड़ा के लाल त्रिपुरारि ने मैथिली में कविता संग्रह 'ओसक बुन्न' | website=हिन्दुस्तान | date=23 October 2021 }}</ref><ref>{{cite news | url=https://navjeevanexpress.com/urdu-poet-tripurari-kumar-sharma-takes-part-in-iitgn-virtual-hindi-diwas-celebration/ | title=Urdu poet Tripurari Kumar Sharma takes part in IITGN virtual ‘Hindi Diwas’ celebration | newspaper=Navjeevan Express | date=14 September 2021 | access-date=3 October 2021 | archive-date=5 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211005051844/https://navjeevanexpress.com/urdu-poet-tripurari-kumar-sharma-takes-part-in-iitgn-virtual-hindi-diwas-celebration/ | dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite news | url=https://indiaeducationdiary.in/iit-gandhinagar-celebrated-hindi-diwas-with-virtual-performances-2/ | title=IIT Gandhinagar Celebrated ‘Hindi Diwas’ With Virtual Performances | newspaper=India Education Diary | date=14 September 2021 | access-date=3 October 2021 | archive-date=5 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211005051843/https://indiaeducationdiary.in/iit-gandhinagar-celebrated-hindi-diwas-with-virtual-performances-2/ | url-status=dead }}</ref> वर्ष 2019 मे त्रिपुरारिक कविता महाराष्ट्र स्टेट बोर्डक ग्यारहम कक्षा मे सम्मिलित भेल।<ref>{{cite news | url=https://duta.in/news/2019/7/16/%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A4%B0-%E0%A4%95-%E0%A4%95%E0%A4%B5-%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%B0-%E0%A4%95-%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%A4-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%B7%E0%A4%9F%E0%A4%B0-%E0%A4%95-11%E0%A4%B5-%E0%A4%AE-%E0%A4%B6%E0%A4%AE%E0%A4%B2-%E0%A4%86%E0%A4%B0%E0%A4%B8-%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%A6-%E0%A4%B8%E0%A4%B9-%E0%A4%95-%E0%A4%AA%E0%A4%A4-%E0%A4%B9-%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%B0-a1436f86-a7c4-11e9-b7c4-5a1ac454045c2999511.html | title=बिहार के कवि त्रिपुरारि की कविता महाराष्ट्र के 11वीं में शामिल | newspaper=Duta.In | date=16 July 2019}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.livehindustan.com/bihar/samastipur/story-now-tripurari-39-s-poem-will-be-taught-in-delhi-schools-3651749.html | title=अब दिल्ली के स्कूलों में पढ़ायी जाएगी त्रिपुरारि की कविता | newspaper=हिंदुस्तान | date=27 November 2020 | access-date=3 October 2021 | archive-date=5 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211005053346/https://www.livehindustan.com/bihar/samastipur/story-now-tripurari-39-s-poem-will-be-taught-in-delhi-schools-3651749.html | url-status=dead }}</ref> आ वर्ष 2020 मे भारती भवनक आठम कक्षाक हिंदी पाठ्यपुस्तक मे शामिल भेल।<ref>{{cite news | url=https://www.prabhatkhabar.com/prabhat-literature/poetry-of-young-poet-tripurari-will-now-be-taught-in-delhi-schools-too-after-maharashtra-vwt | title=महाराष्ट्र के बाद अब दिल्ली के स्कूलों में भी पढ़ाई जाएगी बिहार के युवा कवि त्रिपुरारि की कविताा | newspaper=प्रभात ख़बर | date=26 November 2020}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.patnanow.com/tag/tripurari | title=रचनाओं की गहराई के साथ उम्र का कोई ताल्लुक़ नहीं : त्रिपुरारि | newspaper=Patna Now | date=19 July 2019}}</ref> सम्प्रति त्रिपुरारि मुम्बईमे रहि क’ स्वतंत्र रूपसँ सिनेमा/टीवीक लेल गीत आ स्क्रिप्ट लिखैत छैथ।
== प्रारंभिक जीवन और शिक्षा ==
त्रिपुरारिक जन्म एकटा हिंदू परिवार में राम नारायण शर्मा और उर्मिला देवीक घर मे, [[समस्तीपुर|समस्तीपुर, बिहार]], भारत में भेल। आरम्भिक शिक्षा-दीक्षा गाँव आ पटना मे, फेर दिल्ली विश्वविद्यालय सँ हिंदी आ उर्दू साहित्य के अध्ययन।
== आजीविका ==
== गीतकार ==
त्रिपुरारि 2024 में [[ए वेडिंग स्टोरी]] फ़िल्मक लेल आ [[नाम नामक निशान]] वेब सीरीज़क लेल गीत लिखलखिन।<ref>{{cite news |
url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/arzi-song-vaibhav-tatwawadi-and-mukti-mohans-sparkling-chemistry-in-a-wedding-story-1503337142.html/ | title=‘Arzi’ song: Vaibhav Tatwawadi and Mukti Mohan’s sparkling chemistry in ‘A Wedding Story’ | newspaper=The Statesman | date=29 August 2024}}</ref><ref>{{cite news |
url=https://theprint.in/feature/look-at-vaibhav-tatwawadi-mukti-mohans-chemistry-in-arzi-song-from-a-wedding-story/2243413/ | title=Look at Vaibhav Tatwawadi, Mukti Mohan’s chemistry in ‘Arzi’ song from ‘A Wedding Story’ | newspaper=The Print | date=29 August 2024}}</ref> 2016 में, [[जी टिभी|ज़ी टीवीक]] लेल संयुक्त सीरीज़क शीर्षक गीत लिखने छलखिन।<ref>{{cite news | url=https://www.patnanow.com/conversation-with-tripurari-kumar-sharma/ | title=किसी रिश्ते का न होना भी एक रिश्ता है : त्रिपुरारि | newspaper=Patna Now | date=19 September 2016}}</ref> मुदा, उ टी-सीरीज़, ज़ी म्यूज़िक कंपनी,<ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/check-out-new-hindi-trending-song-music-video-laut-aao-maa-sung-by-anong-singpho-oupseng-namchoom/videoshow/82367616.cms | title=Check Out New Hindi Trending Song Music Video - 'Laut Aao Maa' Sung By Anong Singpho, Oupseng Namchoom | newspaper=Times of India | date=3 May 2021}}</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/latest-hindi-song-dostana-sung-by-zubin-sinha-munawwar-ali/videoshow/65340188.cms? | title=Latest Hindi Song Dostana Sung By Zubin Sinha & Munawwar Ali | newspaper=Times of India | date=9 August 2018}}</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/latest-hindi-song-jaana-kahan-sung-by-poorvi-koutish/videoshow/67195237.cms? | title=Latest Hindi Song Jaana Kahan Sung By Poorvi Koutish | newspaper=Times of India | date=21 December 2018}}</ref> सारेगामा<ref>{{cite news | url=http://www.radioandmusic.com/entertainment/editorial/news/210802-aslam-khans-see-saw-entertainment-hits-the | title=Aslam Khan's See Saw entertainment hits the melodious strings in hearts with Saregama, Alka Yagnik and Zain Imam in the Most Romantic Song of the Year – "Mujhko Mana Lena" | newspaper=Radioandmusic.com | date=2 August 2021}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.latestly.com/india/information/singer-ashok-ojhas-latest-romantic-track-mujhko-mana-lena-with-alka-yagnik-will-leave-the-fans-in-a-frenzy-2728239.html | title=Singer Ashok Ojha’s Latest Romantic Track ‘Mujhko Mana Lena’ With Alka Yagnik Will Leave the Fans in a Frenzy | newspaper=Latestly.com | date=9 August 2021 | access-date=3 October 2021 | archive-date=3 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211003062339/https://www.latestly.com/india/information/singer-ashok-ojhas-latest-romantic-track-mujhko-mana-lena-with-alka-yagnik-will-leave-the-fans-in-a-frenzy-2728239.html | dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/watch-hindi-latest-romantic-blockbuster-song-music-video-mujhko-mana-lena-sung-by-alka-yagnik-and-ashok-ojha/videoshow/85682848.cms | title=Watch Hindi Latest Romantic Blockbuster Song Music Video - 'Mujhko Mana Lena' Sung By Alka Yagnik And Ashok Ojha | newspaper=Times of India | date=28 August 2021}}</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/check-out-new-hindi-trending-song-music-video-mujhko-mana-lena-sung-by-alka-yagnik-and-ashok-ojha/videoshow/84852813.cms | title=Check Out New Hindi Trending Song Music Video - 'Mujhko Mana Lena' Sung By Alka Yagnik And Ashok Ojha | newspaper=Times of India | date=30 July 2021}}</ref> आ इंडी म्यूज़िक लेबल<ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/hindi/latest-hindi-song-shukriya-sung-by-debojit-saha/videoshow/71816663.cms | title=Latest Hindi Song 'Shukriya' Sung By Debojit Saha | newspaper=Times of India | date=30 October 2019}}</ref> केँ लेल बहुते एकल आ एल्बम लिखलखिन।<ref>{{cite news | url=https://www.livehindustan.com/bihar/samastipur/story-song-written-by-chhaya-rosda-39-s-tripurari-on-youtube-3055802.html | title=यू ट्यूब पर छाया रोसड़ा के त्रिपुरारी का लिखा गीत | newspaper=हिंदुस्तान | date=28 February 2020}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.indulgexpress.com/culture/music/2021/jul/30/singer-songwriter-trishita-recs-onwhat-it-means-to-be-a-creator-at-the-moment-34957.html | title=Singer-songwriter Trishita Recs on what it means to be a creator at the moment | newspaper=Indian Express | date=30 July 2021}}</ref>
== लेखक ==
त्रिपुरारि मुख्य रूप सँ [[उर्दु भाषा|उर्दू]], [[हिन्दी भाषा|हिंदी]] आ [[मैथिली भाषा]] में लिखै छथिन,<ref>{{cite news | url=https://www.afaqs.com/news/digital/47330_craftsvillacom-celebrates-indian-womanhood | title=Craftsvilla.com celebrates Indian womanhood | newspaper=afaqs.com | date=4 March 2016}}</ref><ref>{{cite news | url=https://postmannews.com/yatra-with-aanchal-and-quirksmith-collaborate-to-bring-live-the-soulful-composition-mainu-khul-ke-nacchan-de/ | title=Yatra With Aanchal and Quirksmith collaborate to bring live the soulful composition “Mainu khul ke nacchan de” | newspaper=afaqs.com | date=28 August 2019 | access-date=3 October 2021 | archive-date=1 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001164031/https://postmannews.com/yatra-with-aanchal-and-quirksmith-collaborate-to-bring-live-the-soulful-composition-mainu-khul-ke-nacchan-de/ | dead-url=yes }}</ref> ; मुदा अन्य भाषा जेना ब्रज भाषा, खड़ी बोली आ [[पञ्जाबी भाषा|पंजाबी]] मे सेहो लिखै छथिन। [[ओसक बुन्न]] (मैथिली कविता-संग्रह), [[नॉर्थ कैम्पस]] (उर्दू कहानी-संग्रह) आ [[आख़िरी इश्क़]] (नॉवेल) हुनकर प्रकाशित पुस्तक अछि।<ref>{{cite news | url=https://www.dawn.com/news/1512302 | title=How Ramayana fired the imagination of Urdu poets | newspaper=DAWN | date=23 October 2019}}</ref><ref>{{cite news | url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/ramayana-epic-urdu-language-allama-iqbal-6096896/ | title=Migrations in Verse: Lovers of Urdu gathered to read poetry on Lord Ram and the Ramayana | newspaper=Indian Express | date=1 November 2019}}</ref><ref>{{cite news | url=https://hindi.thequint.com/voices/opinion/ramayana-influence-on-urdu-poets-hindu-epics-many-versions-scriptures-ram-lakshman-sita-raavan | title=राम के नाम: किस तरह रामायण ने उर्दू शायरों की सोच को परवान चढ़ाया? | newspaper=The Quint | date=20 October 2019}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.thequint.com/voices/opinion/urdu-poets-ramayana-many-versions-hindu-epics-scriptures-ram-lakshman-sita-raavan | title=‘Ram ke Naam’: How Ramayana Fired the Imagination of Urdu Poets | newspaper=The Quint | date=18 October 2019}}</ref>
== काम ==
=== फ़िल्म ===
{| class="wikitable"
!वर्ष
!शीर्षक
!निदेशक
!कलाकार
!श्रेय
!भाषा
|-
|2020
|''There Is No Human (कोई इंसान नहीं है)''
|जैकी आर. बाला
|सोनाली शर्मिष्ठा मोहंती, क्षितिज शर्मा
|गीतकार
|[[हिन्दी]]
|-
|2022
|''[[मोदी जी की बेटी]]''
|एडी सिंह
|[[अवानी मोदी]], विक्रम कोचर, पितोबाश
|संंवाद लेखक
|[[हिन्दी]]
|-
|2024
|''[[ए वेडिंग स्टोरी]]''
|अभिनव पारिख
|वैभव तत्ववादी, [[मुक्ति मोहन]], मोनिका चौधरी, अक्षय आनंद,
|गीतकार
|[[हिन्दी]]
|-
|}
=== टेलीविजन ===
{| class="wikitable"
!वर्ष
!टीवी शो
!चैनल
!श्रेय
|-
|2014
|''स्पिरिट ऑफ़ इंडिया''
|ज़ी टीवी (अंग्रेज़ी संस्करण डिस्कवरी पर ऑन एअर्ड)
|पटकथा लेखक
|-
|2015
|''कुछ बातें कुछ यादें विद [[अन्नू कपूर]]''
|सोनी मिक्स
|पटकथा लेखक
|-
|2015
|''लाइट कैमरा किस्से विद [[शेखर सुमन]]''
|सेट मैक्स
|पटकथा लेखक
|-
|2016
|''संयुक्त टीवी सीरीज''
|जी टीवी
|गीतकार
|-
|2016
|''ओम शांति ओम''
|स्टार भारत
|गीतकार
|-
|2022
|''कुंडली भाग्य''
|जी टीवी
|गीतकार
|-
|2024
|''नाम नामक निशान''
|ऐमज़ॉन मिनी टीवी
|गीतकार
|-
|2023
|द न्यूज़रीडर (सीज़न 2)
|नेटफ़्लिक्स
|हिन्दी संवाद अनुवादक
|-
|2024
|यंग शेल्डन (सीज़न 7)
|नेटफ़्लिक्स
|हिन्दी संवाद अनुवादक
|-
|2024
|सुपरमैन एंड लोइस
|ऐमज़ॉन प्राइम
|हिन्दी संवाद अनुवादक
|-
|2024
|ग्लिटर एंड ग्रीड: द लीसा फ्रैंक स्टोरी
|ऐमज़ॉन प्राइम
|हिन्दी संवाद अनुवादक
|-
|2025
|इटुअल (सीज़न 1)
|ऐमज़ॉन प्राइम
|हिन्दी संवाद अनुवादक
|-
|2025
|ओवरकम्पेन्सेटिंग (सीज़न 1)
|ऐमज़ॉन प्राइम
|हिन्दी संवाद अनुवादक
|-
|2025
|गिलमोर गर्ल्स (सीज़न 4,6)
|नेटफ़्लिक्स
|हिन्दी संवाद अनुवादक
|-
|2026
|स्मॉलविल (सीज़न 5)
|नेटफ़्लिक्स
|हिन्दी संवाद अनुवादक
|-
|2026
|पावर बुक (सीज़न 2,3,4)
|ऐमज़ॉन प्राइम
|हिन्दी संवाद अनुवादक
|}
=== एलबम ===
{| class="wikitable sortable"
!Year
!Album Name
!गायक
!संगीतकार
!गीतकार
!म्युज़िक लेबल
!भाषा
|-
|2016
|मैं हूँ बेफ़िकर
|फ़रहीना नसरीन
|देबोजीत साहा, ध्रुबज्योति
|त्रिपुरारि
|टी-सीरीज़
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2018
|दोस्ताना
|ज़ुबिन सिन्हा, मुनव्वर अली
|ज़ुबिन सिन्हा
|त्रिपुरारि
|ज़ी म्युज़िक कम्पनी
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2018
|जाना कहाँ
|पूर्वी कौटिश
|ध्रुबो
|त्रिपुरारि
|ज़ी म्युज़िक कम्पनी
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2019
|शुक्रिया
|देबोजीत साहा
|देबोजीत साहा
|त्रिपुरारि
|इंडी म्युज़िक लेबल
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2019
|आसमाँ
|त्रिशिता रेक्स
|अनुदत्त एम.एस.
|त्रिपुरारि
|
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2020
|हे आदित्य देव
|ज़ुबिन सिन्हा, रीतिका राज
|ज़ुबिन सिन्हा
|त्रिपुरारि
|
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2020
|तेरी मेरी दास्ताँ
|मनीष शर्मा
|मनीष शर्मा
|त्रिपुरारि
|
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2021
|सब रुक सा गया
|त्रिशिता रेक्स
|अनुदत्त एम.एस.
|त्रिपुरारि
|
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2021
|दिल में बिहार
|ज़ुबिन सिन्हा, रीतिका राज, आलोक कुमार
|ज़ुबिन सिन्हा
|त्रिपुरारि
|
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2021
|लौट आओ माँ
|ओपसेंग नामचोम, एनॉन्ग सिंग्पो
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|ज़ी म्युज़िक कम्पनी
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2021
|मुझको मना लेना
|अलका याग्निक, अशोक ओझा
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|सारेगामा
|[[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|-
|2021
|मेरे मौला मेरे आक़ा
|जावेद अली
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|टिप्स
|[[उर्दू]]
|-
|2021
|ओसक बुन्न
|अरुणिता झा, त्रिपुरारि
|अनुदत्त एम.एस.
|त्रिपुरारि
|
|[[मैथिली]]
|-
|2022
|हमनशीं
|पलक मुच्छल
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|एलिगेंट आई म्युज़िक
|हिन्दी
|-
|2022
|मालिक-ए-मदीना
|हरमान नाज़िम
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|टिप्स
|उर्दू
|-
|2022
|मोरया मोरया
|अमित मिश्रा
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|सारेगामा
|हिन्दी
|-
|2022
|बजेगी शहनाई
|सोनू कक्कड़
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|
|पंजाबी
|-
|2023
|तू है शिवाय
|गौरव चाती
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2023
|राम सिया राम
|शुभम सिंह राजपूत
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2024
|अपना बना ले भोले
|गौरव चाती
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2024
|मन वृंदावन
|राजश्री बाग
|रितु ज़ेईद
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2024
|संग तुम रहना
|[[अलका याज्ञनिक]]
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2024
|लाल दुपट्टा
|रेणुका पंवार
|तपन दत्ता
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2025
|हमसफ़र
|जय यादव
|सुगत धनविजय
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2026
|रफ़्ता रफ़्ता
|मनीष शर्मा
|मनीष शर्मा
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2026
|सुन ले जरा
|जावेद अली
|विशाल चन्द्रशेखर
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2026
|मेरे यार शुक्रिया
|[[कुमार सानु]]
|रितु ज़ेइद
|त्रिपुरारि
|सारेगामा
|हिन्दी
|-
|2026
|अल इलाह
|शहज़ाद अली, मुनव्वर अली
|ज़ुबिन सिन्हा
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2026
|तुम्हारी ख़ुशबू
|जाज़िम शर्मा
|ज़ुबिन सिन्हा
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2026
|मन मोरा गावे रे
|रितिका राज
|ज़ुबिन सिन्हा
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|-
|2026
|शाहेख़ूबाँ
|ज़ुबिन सिन्हा, भाव्य दुबे
|ज़ुबिन सिन्हा
|त्रिपुरारि
|
|हिन्दी
|}
=== विज्ञापन ===
{| class="wikitable"
! वर्ष
! शीर्षक
! ब्रांड
! श्रेय
|-
| 2014 || ''एक अर्जुन'' || बिरला सनलाइफ़ || गीतकार
|-
| 2016 || ''स्पिरिट ऑफ़ वुमेन'' || क्राफ़्ट्सविला || लेखक
|-
| 2019 || ''खुल के नाचण दे'' || क्वर्कस्मिथ || गीतकार
|-
|}
=== पुस्तकें ===
* त्रिपुरारि . नॉर्थ कैम्पस (उर्दू अफ़्साने), 2019. नई दिल्ली: नायाब बुक्स. आई॰ऍस॰बी॰ऍन॰ 9789386619518.
* त्रिपुरारि . [[ओसक बुन्न]] (मैथिली कविता-संग्रह) 2021. नई दिल्ली: साहित्य अकादेमी. आई॰ऍस॰बी॰ऍन॰ 9789390866434.
* त्रिपुरारि कुमार शर्मा . आख़िरी इश्क़ (नॉवेल) 2023. नई दिल्ली: पेंगुइन रैंडम हाउस. आई॰ऍस॰बी॰ऍन॰ 978-0143459545.
* Tripurari . Coins Of Breath (Bilingual Poems) 2025. Mumbai: Orama Books. ISBN॰ 979-8277611135.
== बाहरी कड़ियाँ ==
* {{Official website|tripurarikumarsharma.com}}
* {{IMDb name|12026270}}
== सन्दर्भ ==
<references />
[[श्रेणी:सन् १९८६ मे जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:मैथिली कविसभ]]
[[श्रेणी:मैथिली लेखकसभ]]
[[श्रेणी:मैथिल व्यक्तित्वसभ]]
0pluy2sa9rcebvjgrut4cjwha2rfo3q
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी, प्रदेश नं. २
0
40899
282133
270771
2026-11-08T06:20:23Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282133
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox political party
| logo = [[File:Rppnepalflagnewversion.png|200px]]
| colorcode = {{Rastriya Prajatantra Party/meta/color}}
| chairman = भरत गिरी
|membership=५०,००० (२०७८)
| ideology = {{ubl|[[हिन्दुत्व]]|[[हिन्दु राष्ट्रवाद]]|[[संवैधानिक राजतन्त्रवाद]]|[[उदारवादी आर्थतन्त्र]]}}
| headquarters = [[जनकपुर]], [[प्रदेश नं २]]
| website = {{URL|https://www.rpp.org.np|website}}
| symbol = [[File:RPP Loktantrik Symbol.png|100px]]
| seats2 = {{composition bar|0|8|hex=yello}}
| alliance =
| seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]
| seats1 = {{composition bar|0|32|hex=green}}
| seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]
| youth =
| seats3_title = [[प्रदेश नं २ के प्रदेश सभा]]
| students =
| party_name = [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]], प्रदेश नं २
| women =
| Media =
| Social Media =
| seats3 = {{composition bar|0|107|hex=green}}
| seats4_title = स्थानीय सरकार
| seats4 = {{composition bar|0|136|hex=green}}<small>मेयर/अध्यक्ष</small>
}}
'''राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी, प्रदेश नं. २''' राजावादी [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]क प्रदेश कमेटी अच्छी। प्रदेशमें राप्रपाक वर्तमान अध्यक्ष [[भरत गिरी]] छैथ। <ref>{{Cite web |url=https://ekagaj.com/article/politics/30423/ |title=Archive copy |access-date=2021-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114201916/https://ekagaj.com/article/politics/30423/ |archive-date=2021-11-14 |dead-url=yes}}</ref>
==सन्दर्भ==
{{Reflist}}
ayhsekx84et8s5fyj0qykeigjwb83ag
ब्रजबोली
0
43309
282108
237455
2026-11-08T04:46:03Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282108
wikitext
text/x-wiki
'''ब्रजबोली''' मैथिली कवि [[विद्यापति]] द्वारा लोकप्रिय बनाओल गेल कृत्रिम साहित्यिक भाषा अछि | <ref name="Majumdar1960">{{Cite book|editor1-last=Majumdar|editor1-first=Ramesh Chandra|editor1-link=R. C. Majumdar|editor2-last=Pusalker|editor2-first=A. D.|editor3-last=Majumdar|editor3-first=A. K.|date=1960|title=[[The History and Culture of the Indian People]]|volume=VI: The Delhi Sultanate|location=Bombay|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|page=515|quote="During the sixteenth century, a form of an artificial literary language became established ... It was the ''Brajabulī'' dialect ... ''Brajabulī'' is practically the Maithilī speech as current in Mithilā, modified in its forms to look like Bengali."}}</ref> <ref name="Banglapedia-Brajabuli">{{Cite book|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}</ref> प्रेम के बारे में हुनकऽ ब्रजबोली गीत जे बाद में राधा कृष्ण के लेलऽ निकललै ई सब हुनकर सर्वश्रेष्ठ रचना मानल जायत अछि। <ref name="Banglapedia-Vidyapati">{{Cite book|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}</ref> अन्य कवि लोकनि हुनक लेखनक अनुकरण केलनि, आ 16म शताब्दी मे ई भाषा स्थापित भेल । <ref name="Majumdar1960" /> <ref name="Banglapedia-Brajabuli" /> ब्रजबोली मे लिखनिहार मध्यकालीन बंगाली कवि मे नरोत्तमा दास, बलराम दास, ज्ञानदास, आ गोबिन्ददास कबिराज शामिल छथि । <ref name="Paniker1997">{{Cite book|last=Paniker|first=K. Ayyappa|author-link=Ayyappa Paniker|date=1997|title=Medieval Indian Literature: An Anthology|volume=One: Surveys and selections|url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&pg=PA287|location=New Delhi|publisher=Sahitya Akademi|page=287|isbn=978-81-260-0365-5}}</ref>
[[रबीन्द्रनाथ टेगोर|रवीन्द्रनाथ टैगोर]] अपन ''भानुसिंह ठाकुरर पदावली'' (1884) के सेहो एहि भाषा मे रचने छलाह (शुरुआत मे ओ एहि गीत के नव-आविष्कृत कवि भानुसिंह के गीत के रूप मे प्रचारित केने छलाह) | <ref name="Banglapedia-Vidyapati">{{Cite book|last=Choudhury|first=Basanti|year=2012|chapter=Vidyapati|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vidyapati|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=Second|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250225041307/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vidyapati|archivedate=2025-02-25|access-date=2022-08-20}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFChoudhury2012">Choudhury, Basanti (2012). [http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vidyapati "Vidyapati"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250225041307/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vidyapati |date=2025-02-25 }}. In [[सिराजुल इस्लाम|Islam, Sirajul]]; Jamal, Ahmed A. (eds.). ''Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh'' (Second ed.). [[एशियाटिक सोसाइटी ऑफ बांग्लादेश|Asiatic Society of Bangladesh]].</cite></ref> बंगाल पुनर्जागरण केरऽ १९वीं सदी केरऽ अन्य हस्ती, जेना कि बंकिम चंद्र चट्टोपाध्याय सेहो ब्रजबोली में लिखने छथि । विद्यमान ब्रजबोली साहित्य मे लगभग 5000 कविता अछि । <ref>{{Cite book|last=Sen|first=Sukumar|author-link=Sukumar Sen (linguist)|date=1935|title=A History of Brajabuli Literature|url=https://archive.org/details/brajabuli|publisher=University of Calcutta|page=[https://archive.org/details/brajabuli/page/n22 3]}}</ref>
ब्रजबोली मूलतः [[मैथिली भाषा|मैथिली]] (मध्यकालीन काल में जेना प्रचलित छल), मुदा एकर रूप में संशोधन कयल गेल अछि जाहि सं [[बाङ्ला भाषा|बंगाली]] सन प्रतित होएत अछि।
==एहो सभ देखी==
*[[विद्यापति]]
*[[मिथिला]]
*[[मैथिली]]
*[[बांग्ला]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
mvswi51o63vhsn1fi5yubgsggyl8lhx
भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड
0
44448
282110
271164
2026-11-08T04:51:54Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282110
wikitext
text/x-wiki
{{ज्ञानसन्दूक कम्पनी
| company_name = भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड
| company_logo = BHEL_logo.svg
| company_type = सार्वजनिक संस्थानसभ
|traded_as= BSE 500103 <ref name="BSE t564">{{cite web | title=Stock Share Price | website=BSE | url=https://www.bseindia.com/stock-share-price/bharat-heavy-electricals-ltd/bhel/500103/ | access-date=2 November 2023 | archive-date=2 November 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231102125827/https://www.bseindia.com/stock-share-price/bharat-heavy-electricals-ltd/bhel/500103/ | dead-url=yes }}</ref><br />
| industry = [[Electrical equipment]]s
| foundation = 1964<ref>{{cite web |url=http://www.indiatoday.intoday.in/site/Story/65466/Cover%20Story/BHEL:+Heavy+Duty.html |title=इंडिया टुडे |publisher=Indiatoday.intoday.in |date=2009-10-08 |accessdate=2010-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101108155024/http://indiatoday.intoday.in/site/Story/65466/Cover%20Story/BHEL:+Heavy+Duty.html |archive-date=8 नवंबर 2010 |url-status=dead }}</ref>
| founder = [[भारत सरकार]]
| location_city = नई [[दिल्ली]]
| location_country = [[भारत]]
| area_served =दुनिया भर में<ref>{{cite web |url=http://www.bhel.com/images/pdf/annual_report_2008-09.pdf |title=For Website |format=PDF |date= |accessdate=2010-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707233048/http://www.bhel.com/images/pdf/annual_report_2008-09.pdf |archive-date=7 जुलाई 2011 |url-status=live }}</ref>
| key_people = नलिन सिंघल (अध्यक्ष और प्रबंध निदेशक)
| industry = अभियांत्रिकी और विनिर्माण
| products = • गैस आ भाप टर्बाइन
• बॉयलर
• इलेक्ट्रिक मोटर्स
• इलेक्ट्रिक इंजन
• जनरेटर
• ताप नियामक
• स्विचगियर आ सेंसर
• ऑटोमेशन आ कंट्रोल सिस्टम
• पावर इलेक्ट्रॉनिक्स
• ट्रांसमिशन सिस्टम
| market cap = Rs. 1,087,493.16 Million<ref>{{cite web |url=http://www.equitymaster.com/result.asp?symbol=BHEL |title=Equitymaster.com |publisher=Equitymaster.com |date= |accessdate=2010-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101227054318/http://www.equitymaster.com/result.asp?symbol=BHEL |archivedate=27 दिसंबर 2010 |deadurl=yes |url-status=live }}</ref>
| revenue = {{up}} {{INRConvert|21210|c}} (2022)<ref name=AR />
| operating_income = {{up}} {{INRConvert|425.51|c}} (2022)<ref name=AR />
| profit = {{up}} {{INRConvert|446.03|c}} (2022)<ref name=AR />
| assets = {{decrease}} {{INRConvert|55701.24|c}} (2021)<ref name=AR />
| equity = {{decrease}} {{INRConvert|26484.05|c}} (2021)<ref name=AR />
| num_employees = 30758 (As on 31 March 2022)<ref name=AR>{{cite web |url=https://www.bseindia.com/bseplus/AnnualReport/500103/70082500103.pdf |title=BHEL 2021 Annual Report |website=bseindia.com |access-date=5 May 2022 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618175251/https://www.bseindia.com/bseplus/AnnualReport/500103/70082500103.pdf |dead-url=yes }}</ref>
| company_slogan =“ कदम कदम बढ़ाना है, ग्राहक सफल बनाना है|”
| company_vision =" Becoming a global engineering enterprise providing solutions for a better tomorrow."
| homepage = [http://www.bhel.com/ www.bhel.com]
}}
'''भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड''' (बीएचईएल या भेल) भारत मे सार्वजनिक क्षेत्रक इंजीनियरिंग आ विनिर्माण क्षेत्रक सबसँ पैग कम्पनी अछि। बीएचईएल आज भारत मे ऊर्जा संबंधी बुनियादी ढांचा क्षेत्र मे एक विशाल इंजीनियरिंग आ विनिर्माण उद्यम अछि। बीएचईएल कें स्थापना कें ५० वर्ष सं बेसी भ गेल छै, जे भारत मे देशी भारी विद्युत उपस्कर उद्योग कें जन्म देलक. ई एकटा सपना छल, जे निष्पादनक उत्कृष्ट ट्रैक रेकर्डक संग कल्पना सँ बेसी पूरा भेल। कम्पनी १९७१ - ७२ सँ लगातार लाभ क अर्जित क रहल अछि आ १९७६ - ७७ सँ लाभांश क भुगतान क रहल अछि।
==अन्तराष्ट्रिय व्यवसाय==
बीएचईएल (भेल), विश्वक प्रमुख संयंत्र उपस्कर आपूर्तिकर्तासभमे स्थान रखैत, भारतसँ अभियान्त्रिक उत्पाद आ सेवासभक पैघ निर्यातकसभमे सँ एक छी। विगत वर्षसभमे, बीएचईएल पश्चिममे अमेरिकासँ सुदूर पूर्वमे न्यूजीलैंड धरि संसारक लगभग ६५ देशमे अपन संदर्भ स्थापित केने अछि। बीएचईएल क निर्यात विस्तार मे एकल उत्पाद सँ लऽ कऽ सम्पूर्ण विद्युत स्टेशन, विद्युत संयंत्र क लेल टर्नकी अनुबंध, ईपीसी अनुबंध एचवी/ईएचवी सब स्टेशन, सुपरिचित प्रौद्योगिकी क लेल परिचालन आ रखरखाव सेवा, अवशिष्ट काल निर्धारण (आरएलए) अध्ययन आ रिट्रोफिटिंग, मरम्मत आ पुनर्वास तथा विनिर्माता आ ईपीसी अनुबंधक कें आपूर्ति कें बाद विपणन विशिष्ट सेवा शामिल अछि।
बीएचईएल विश्वक अग्रणी कम्पनीसभसँ विद्युत आ औद्योगिक उपकरणसभक क्षेत्रमे अत्याधुनिक प्रविधिसभक आत्मसात आ अद्यतन करैत अछि। बीएचईएल स्वयं टर्नकी परियोजनाक सफलतापूर्वक पूर्ण केलक अछि आ एहि मे विशाल परियोजनाक लेल अन्तर्राष्ट्रीय कम्पनीक संग इंटरफेस आ कॉम्प्लीमेंटक लेल अपेक्षित लचीलापन अछि आ ई अन्य निर्माताओं आ मूल उपकरण निर्माताओं (ओईएमएस) क डिजाइनक अनुरूप अंतर्वर्ती उत्पादक कें निर्माण आ आपूर्ति करि अनुकूलनशीलता सेहो प्रदर्शित केलक अछि। विद्युत परियोजनाक जीर्णोद्धार आ काल विस्तारक क्षेत्रमे सफलता बीएचईएल कें एहन परियोजनाक लेल मूल उपकरण निर्माताओं कें विश्वसनीय विकल्पक रूप मे स्थापित केलक अछि.
==आगामी परियोजनासभ==
[[File:5th Vande Bharat Express departing towards Mysuru Jn.jpg|thumb|वन्दे भारत एक्सप्रेस]]
बीएचईएल (भेल) 80 [[वन्दे भारत एक्सप्रेस]]क आपूर्तिक लेल अनुबंध जीतने अछि।
२०१९ मे, भेल आ लिबकोइन भारतमे १ जीडब्ल्यूएच लिथियम-आयन बैटरी संयंत्र निर्माण करबाक लेल एक संघ बनाबय लेल वार्तामे अछि।<ref name="ETAuto.com 2019 i352">{{cite web | title=BHEL, Libcoin to build India's first lithium-ion battery plant: Govt | website=ETAuto.com | date=19 January 2019 | url=https://auto.economictimes.indiatimes.com/news/industry/bhel-libcoin-to-build-indias-first-lithium-ion-battery-plant-govt/67597224 | access-date=2 November 2023}}</ref> संयंत्रक क्षमता उचित समयमे ३० जीडब्ल्यूएच तक बढ़ाओल जाएत।
वर्ष २०२२ मे भेल आ टिटगढ़ वैगन एक संघ बनालक आ भारत सरकार द्वारा टेंडर मे भाग लेलक। कंसोर्टियम दोसर सभसँ कम बोली देनिहारक रूपमे उभरि गेल आ भारतीय रेलक लेल १२० करोड़ प्रति ट्रेनक दरसँ ८० वंदे भारत ट्रेनक आपूर्ति करत। भेल प्रोपल्शन सिस्टम सप्लाई करेगा। आईजीबीटी आधारित ट्रैक्शन कन्वर्टर-इन्वर्टर, सहायक कन्वर्टर, ट्रेन नियंत्रण प्रबंधन प्रणाली, मोटर्स, ट्रांसफार्मर और मैकेनिकल बोगी.
वर्ष २०२३ मे, भारतीय परमाणु ऊर्जा निगम लिमिटेड (एनपीसीआईएल) आ भारत भारी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड (बीएचईएल) संयुक्त रूप सँ दबावित भारी जल रिएक्टर (पीएचडब्ल्यूआर) प्रौद्योगिकी पर आधारित परमाणु ऊर्जा संयंत्रक क्षेत्र मे व्यापारिक अवसरक तलाश करबाक लेल एक समझौता ज्ञापन पर हस्ताक्षर केलक। भेल ओ कम्पनी अछि जे सक्रिय रूप सँ भारतीय परमाणु कार्यक्रमक तीनू चरण (पहिल चरण पीएचडब्ल्यूआर, दोसर चरण एफबीआर आ तेसर चरण एएचडब्ल्यूआर) सँ जुड़ल अछि।
मई २०२३ मे, भारत हेवी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड (बीएचईएल), कहलनि जे भारतीय रेल बहुत महत्वाकांक्षी लक्ष्य निर्धारित केने अछि आ अपग्रेडेशनक लेल आक्रामक लक्ष्य रखैत अछि। भारतीय रेल द्वारा निर्धारित एकटा महत्वपूर्ण लक्ष्य सिग्नलिंग सिस्टमक पूर्ण ओवरहाल अछि। जहिना प्रौद्योगिकी अपग्रेड होएत, बीएचईएल सेहो अपग्रेड करत आ सिग्नलिंग सिस्टमक आधुनिकीकरण प्रक्रियामे भाग लेत।
==एहो सभ देखी==
* [[भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठन]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
* [http://www.bseindia.com/stock-share-price/bharat-heavy-electricals-ltd/bhel/500103/ BHEL बम्बई स्टॉक एक्सचेंज ऑफ़ इन्डियाम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231102125827/https://www.bseindia.com/stock-share-price/bharat-heavy-electricals-ltd/bhel/500103/ |date=2023-11-02 }}
* [http://www.nseindia.com/live_market/dynaContent/live_watch/get_quote/GetQuote.jsp?symbol=BHEL भेल भारतीय राष्ट्रीय स्टॉक एक्सचेंजम]
[[श्रेणी:भारतक संस्थानसभ]]
[[श्रेणी:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२३]]
cish9dgtqdckgzivp1ytwjq6a4mzy3m
मुहम्मद युनूस
0
44524
282123
280516
2026-11-08T05:43:21Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282123
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox economist
| name = मुहम्मद युनूस
| school_tradition = [[सूक्ष्म ऋण]]
| image = Muhammad Yunus (cropped).jpg
| caption = युनुस् २०१३ मे
| birth_date = {{Birth date and age|1940|6|28|df=y}}
| birth_place = [[चिटागौंग]], [[बंगाल राष्ट्रपति पद]], [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश भारत]] (आब बांग्लादेश)
| death_date =
| alma_mater = {{unbulleted list |[[ढाका विश्वविद्यालय]] (BA, MA) | [[वैंडरबिल्ट विश्वविद्यालय]] (PhD) }}
| field = {{unbulleted list |[[सूक्ष्म ऋण]] theory | [[विकास अर्थशास्त्र]]}}
| institution = {{unbulleted list |[[चटगांव विश्वविद्यालय]] |[[मिढेल टेन्नीइ्स् स्टेट युनिभरसिटी]]|[[ग्लासगो कैलेडोनियाई विश्वविद्यालय]]}}
| influences =
| contributions = {{unbulleted list |[[ग्रामीण बैंक]] |[[सामाजिक व्यवसाय]] |[[Social business]]}}
<!--
| spouse = {{unbulleted list |Vera Forostenko (1970–1979) |Afrozi Yunus (present)}}
| parents =
| children = 2-->
| signature = Signature of Professor Muhammad Yunus.svg
| repec_prefix = e
| repec_id = pyu122
| native_name = মুহাম্মদ ইউনূস
|website=https://muhammadyunus.org/
| awards = नोबेल शांति पुरस्कार (२००६) २.
राष्ट्रपति पदक स्वतंत्रता (२००९) २.
कांग्रेस स्वर्ण पदक (२०१०) २.
|nationality=Bangladeshi|occupation=Economist, Entrepreneur}}
'''मुहम्मद युनुस''' जैकर जन्म २८ जून १९४० मे भेल अछि । ई एक [[बांगलादेश|बांगलादेशी]] सामाजिक उद्यमी, बैंकर, अर्थशास्त्री आ नागरिक समाजक नेता छी जे २००६ मे [[ग्रामीन बैंक]] आरू [[सूक्ष्म ऋण]] आरू [[सूक्ष्म वित्त]] के अवधारणा के अग्रणी।<ref>{{Cite web|title=नोबेल शांति पुरस्कार २००६|url=https://www.nobelprize.org/ prizes/peace/2006/yunus/biographical/|access-date=9 June 2020|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> इ ऋण उद्यमी कें देल जायत छै जे बहुत गरीब छै आ पारंपरिक बैंक ऋण कें लेल योग्य नहि भ सकय छै . यूनुस आरू ग्रामीण बैंक क॑ संयुक्त रूप स॑ नोबेल शांति पुरस्कार स॑ सम्मानित करलऽ गेलै “नीच स॑ आर्थिक आरू सामाजिक विकास पैदा करै लेली सूक्ष्म ऋण के माध्यम स॑ करलऽ गेलऽ प्रयास लेली” । [[नार्वे केरऽ नोबेल समिति]] न॑ कहलकै कि "जब तलक बड़ऽ जनसंख्या समूह गरीबी स॑ बाहर निकलै के तरीका नै खोजै छै, तब तलक स्थायी शांति नै मिल॑ सकै छै" आरू "संस्कृति आरू सभ्यता के पार, यूनुस आरू ग्रामीण बैंक न॑ ई देखान॑ छै कि गरीबऽ म॑ स॑ गरीब लोगऽ न॑ भी... गरीब अपनऽ विकास लाबै लेली काम करी सकै छै".<ref name="Nobel">{{cite web |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2006/press.html |title=नोबेल २००६ के शांति पुरस्कार |date=13 अक्टूबर 2006 |website=नोबेल फाउंडेशन |access-date=13 अक्टूबर 2006}}</ref> यूनुस क॑ कई अन्य राष्ट्रीय आरू अंतर्राष्ट्रीय सम्मान मिललऽ छै । हुनका २००९ म॑ संयुक्त राज्य अमेरिका [[राष्ट्रपति पदक आफ फ्रीडम]] आरू २०१० म॑ [[कांग्रेस स्वर्ण पदक]] मिललै ।<ref>[http://www.speaker.gov/press-release/house-senate-leaders -announce-gold-medal-ceremony-professor-muhammad-yunus "सदन और सीनेट के नेताओं ने प्रोफेसर मुहम्मद यूनुस के लिए स्वर्ण पदक समारोह की घोषणा की"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180829110121/http://https/ |date=2018-08-29 }} {{Cite web |url=http://https/ |title=Archive copy |access-date=2023-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829110121/http://https/ |archive-date=2018-08-29 |dead-url=}}, प्रेस विज्ञप्ति, अमेरिकी कांग्रेस</ref>
फरवरी २०११ म॑ यूनुस न॑ सास्किया ब्रुइस्टन, सोफी आइज़नमैन आरू हंस रेइट्ज के साथ मिल क॑ [[युनुस सोशल बिजनेस – ग्लोबल इनिशिएटिव्स]] (वाईएसबी) के सह-स्थापना करलकै । वाईएसबी दुनिया भर मे सामाजिक समस्याक कें संबोधित करय आ ओकर समाधान कें लेल सामाजिक व्यवसायक कें निर्माण आ सशक्त बनायत छै. एकटा नव, मानवीय पूंजीवाद कें यूनुस कें दृष्टि कें लेल अंतर्राष्ट्रीय कार्यान्वयन शाखा कें रूप मे, वाईएसबी विकासशील देशक मे सामाजिक व्यवसायक कें लेल इनक्यूबेटर फंड कें प्रबंधन करयत छै आ कंपनीक, सरकारक, फाउंडेशनक आ [[एनजीओ]]क कें सलाहकार सेवाक प्रदान करयत छै.
२०१२ म॑ स्कॉटलैंड केरऽ [[ग्लासगो कैलेडोनियाई विश्वविद्यालय]] केरऽ [[कुलपति (शिक्षा)|कुलपति]] बनलै, ई पद प॑ वू २०१८ तलक रहलै ।<ref name=BBC-Glasgow>{{cite news |date=१ जुलाई 2012 |title=मुहम्मद यूनुस ग्लासगो कैलेडोनियाई विश्वविद्यालय के पद स्वीकार |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-scotland-business-18653792 |work=BBC News}}</ref><ref >{{cite web |url=http://www.parliament.uk/edm/2012-13/417 |title=मुहम्मद यूनुस ग्लासगो कैलेडोनिया विश्वविद्यालय के कुलपति |date=16 जुलाई 2012 |work=यूके संसद }}</ ref> एहि सँ पहिने ओ बांग्लादेशक [[चटगाँव विश्वविद्यालय]] मे अर्थशास्त्रक प्रोफेसर छलाह ।<ref>{{Cite web|title=प्रोफेसर मुहम्मद यूनुस|url=https://keough.nd.edu/muhammad-yunus/|access-date=9 June 2020|website=Keough School - University of Notre Dame|language=en-US|archive-date=10 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220410103540/https://keough.nd.edu/muhammad-yunus/|url-status=dead}}</ref> हुनकऽ वित्त कार्य स॑ संबंधित कई पुस्तक प्रकाशित करलऽ गेलै । ओ [[ग्रामीन अमेरिका]] आ [[ग्रामीन फाउंडेशन]] के संस्थापक बोर्ड सदस्य छैथ, जे सूक्ष्म ऋण के समर्थन करै छै.
यूनुस न॑ १९९८ स॑ २०२१ तलक संयुक्त राष्ट्र केरऽ मुद्दा के समर्थन करै वाला एगो सार्वजनिक चैरिटी [[संयुक्त राष्ट्र फाउंडेशन]] केरऽ निदेशक मंडल म॑ भी काम करलकै ।<ref name=test>[http://www.unfoundation.org/ संयुक्त राष्ट्र नींव], अतिरिक्त पाठ।</ref>
==शुरुआती जीवन एवं शिक्षा==
===शुरुआती वर्ष===
[[File:Young-muhammad-yunus.jpg|thumb|Yunus as a [[Boy Scout]], in 1953]]
[[File:Muhammad Yunus at Chittagong Collegiate School.JPG|thumb|Yunus visiting [[Chittagong Collegiate School]], in 2003]]
नौ बच्चा में से तेसर,<ref>{{cite web |url=http://muhammadyunus.org/content/view/19/34/lang,en/ |title=डॉ. यूनुस के बारे में: परिवार |publisher=MuhammadYunus. ORG |access-date=14 मई 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080416113101/http://muhammadyunus.org/content/view/19/34/lang,en/ |संग्रह -date=16 अप्रैल 2008}}</ref> मुहम्मद यूनुस केरऽ जन्म २८ जून १९४० क॑ बथुआ गाँव म॑ एक [[बंगाली मुस्लिम]] परिवार म॑ [[हथाजरी उपजिला|हथाजरी]] केरऽ कप्ताई सड़क के किनारे, [ [चटगाँव जिला|चटगाँव]] में [[बंगाल राष्ट्रपतित्व]] के [[ब्रिटिश राज]], वर्तमान [[बांगलादेश]].<ref name="$27">{{cite news |date=14 अक्टूबर 2006 |title=पहिल ऋण ओ अपन जेब सँ 27 डॉलर |url=http://archive.thedailystar.net/2006/10/14/d6101401033.htm |newspaper=द डेली स्टार |access-date=22 अगस्त 2007 |archive-date=2015-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518074321/http://archive.thedailystar.net/2006/10/14/d6101401033.htm |dead-url=yes }}< /ref><ref name=हीरो>{{cite news |last=हैदर |first=महताब |date=1 जनवरी 2007 |title=मुहम्मद यूनुस: आदर्शवाद की जीत |url=http://www.newagebd.com/%202006/dec/28/newyear07/heroes01.html |work=नव वर्ष विशेष: हीरोज |publisher=नव युग |archive-url=https://web.archive.org/web/20070107075121/http://www.newagebd/ |archive-date=2007-01-07 |access-date=11 सितम्बर 2007 |dead-url=yes }}</ref> हुनकऽ पिता हाजी दुला मिया शौडागर, एक जौहरी, आरू हुनकऽ माय छेली सूफिया खातून छलीह। हुनकर प्रारंभिक बचपन गाम मे बीतल। १९४४ मे हुनक परिवार [[चटगाँव]] शहर चलि गेल, आ ओ अपन गामक स्कूल सँ लामाबाजार प्राथमिक विद्यालय चलि गेल ।<ref name="$27"/><ref name="Palo-interview">{{cite साक्षात्कार |अंतिम=युनुस |पहिल=मुहम्मद |साक्षात्कारकर्ता=[[मतिउर रहमान (पत्रकार)|रहमान, मतिउर]] |url=http://www.prothom-alo.org/archive/news_details_mcat.php?dt=2006- 10-14&issue_id=48&cat_id=4&nid=NzUxOA==&mid=NA== |script-title=bn: গীৰেবৰে লাগেও দেখক বਗ਼ লাজো আকামামাদ বীলাক আকাংকাৰক লাগিছিল |work=[[Prothom Alo]] |स्थान =ढाका |तिथि=14 अक्टूबर 2003 |language=bn |access-date=9 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012174616/http://prothom -alo.org/archive/news_details_mcat.php?dt=2006-10-14&issue_id=48&cat_id=4&nid=NzUxOA==&mid=NA== |संग्रह-तिथि=12 अक्टूबर 2007 }}</ref>
786a57m6h8heh470z5ot5bxsnr9urk9
जौनपुर
0
44566
282074
265816
2026-11-08T02:33:44Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282074
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement1
|name=जौनपुर
|other_name=Jaunpur
|nickname=
|image=Shahi bridge, Jaunpur.jpg
|image_caption=नदी के ऊपर पुराने ज़माने का मेहराबदार पुल
|pushpin_label=जौनपुर
|pushpin_map=India Uttar Pradesh
|coordinates={{coord|25.73|82.68|display=inline, title}}
|pushpin_map_caption=उत्तर प्रदेश में स्थिति
|established_title=स्थापना
|established_date=1359
|founder=[[फ़िरोज़ शाह तुग़लक़|फ़िरोज़ शाह तुगलक़]]
|named_for=मुहम्मद बिन तुगलक़ के भाई जौना खान
|subdivision_type=देश |subdivision_name={{IND}}
|subdivision_type1=[[भारत के राज्य तथा केन्द्र-शासित प्रदेश|प्रान्त]] |subdivision_name1=[[उत्तर प्रदेश]]
|subdivision_type2=
|subdivision_name2=[[जौनपुर जिला]]
|population_total=44,94,204
|population_as_of=2011
|demographics_type1=भाषा
|demographics1_title1=प्रचलित
|demographics1_info1=[[हिन्दी]], [[अवधी]]
|timezone1=[[भारतीय मानक समय]] |utc_offset1=+5:30
|postal_code_type=[[पिनकोड]] |postal_code=222001
|registration_plate=UP62
|blank1_name_sec1=[[लिंगानुपात]] |blank1_info_sec1=22,20,465/22,73,739 [[पुरुष|♂]]/[[स्त्री|♀]]
|website={{URL|http://jaunpur.nic.in}}
}}
'''जौनपुर''' [[भारत]] के [[उत्तर प्रदेश]] राज्य के [[जौनपुर जिला]] में स्थित एक शहर है | ई जिलाक मुख्यालय सेहो अछि। पहिने ई जिला गुप्त वंशक नियंत्रण मे छल | <ref>"[https://books.google.com/books?id=qzUqk7TWF4wC Uttar Pradesh in Statistics]," Kripa Shankar, APH Publishing, 1987, ISBN 9788170240716</ref>
जौनपुर ऐतिहासिक शहर छी। [[मध्यकालीन भारत]] में शर्की शासक के राजधानी रहल जौनपुर उत्तर दिशा में [[गोमती नदी (उत्तर प्रदेश) .|गोमटी नदी]] के कात में [[वाराणसी]] स ५८ किलोमीटर आ प्रयागराज स १०० किलोमीटर दूर स्थित अछि | [[मध्यकालीन भारत|मध्यकालीन भारतक]] [[जौनपुर सल्तनत]] (१३९४ सँ१४७९ के बीच) उत्तरी भारतक एकटा स्वतंत्र राज्य छल। वर्तमान [[उत्तर प्रदेश]] राज्य [[जौनपुर सल्तनत|जौनपुर सल्तनत के]] अधीन आबि गेल, जाहि पर जौनपुर स शर्की शासक के शासन छल | अवधी एहि ठामक मुख्य भाषा अछि।
== इतिहास ==
जौनपुरक इतिहासक कोनो प्रामाणिक जानकारी नहि अछि मुदा अनुश्रुतिओक अनुसार जौनपुर प्राचीन कालमे देवनागरी नामक पवित्र स्थान छल जे अपन शिक्षा, कला आ संस्कृतिक कारण प्रसिद्ध छल। सर्वप्रथम एहि स्थान पर [[कन्नौज]]क शासक आक्रमण करि एकरा अपन अधीन कऽ एकर नाम यवनपुर रखलक तत्पश्चात एहिपर तुगलक शासक फिरोज शाह तुगलक एकर स्थापना १३ अम शताब्दीमे अपन चचेरा भाई मुहम्मद बिन तुगलकक स्मृतिमे केने छल जेकर वास्तविक नाम जौना खान छल। एही कारण सँ एहि शहरक नाम जौनपुर राखल गेल।<ref name="Testbook 2021 s759">{{cite web | title=[Solved] दिल्ली के निम्नलिखित सुल्तानों में से किसने � | website=Testbook | date=28 October 2021 | url=https://testbook.com/question-answer/hn/who-among-the-following-sultans-of-delhi-founded-j--6170169f970057d91205d407 | language=hi | access-date=10 November 2023}}</ref> १३९४ क आसपास मलिक सरवर जौनपुर केँ शर्की साम्राज्यक रूप मे स्थापित केलक। शर्की शासक कला प्रेमी छल। हिनकर शासनकालमे एतय अनेक मकबरे, मस्जिद आ मदरसाक निर्माण कएल गेल। ई शहर मुस्लिम संस्कृति आ शिक्षाक केन्द्रक रूपमे सेहो जानल जाइत अछि। एहिठामक बहुतो सुन्दर भवन अपन अतीतक कथा कहैत प्रतीत होइत अछि। वर्तमानमे ई शहर चमेलीक तेल<ref name="Jagran 2017 a393">{{cite web | title=गुम हुई विश्व प्रसिद्ध इतर की सुगंध! - | website=Jagran | date=30 November 2017 | url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/jaunpur-the-fragrance-of-the-lost-world-famous-others-17123131.html | language=hi | access-date=10 November 2023}}</ref>, तम्बाकूक पात, इमरती आ स्वीटमीटक लेल प्रसिद्ध अछि।
== भूगोल ==
जौनपुर जिला वाराणसी प्रभागक उत्तर-पश्चिम भागमे स्थित अछि। एकर भूभाग २४.२४० एन सँ २६.१२० एन अक्षांश आ ८२.७० ई आ ८३.५० ई देशांतरक बीच फैलल अछि। गोमती आ सई एहि ठामक मुख्य नदीसभ अछि। एकर अतिरिक्त वरुण, पिली आ मयूर आदि छोट नदीसभ अछि। माटि मुख्यतः रेतीला, चिकना रेतक होइत अछि। जौनपुर प्रायः बाढ़ि सँ प्रभावित रहैत अछि। जौनपुर जिला मे खनिज क कमी अछि। जिलाक भौगोलिक क्षेत्रफल ४,०३८ कि. मी. अछि।
== जनसंख्या ==
जौनपुर जिलाक वास्तविक जनसंख्या ४,४७६,०७२ (भारतक जनगणना २०११ तथा भारतीय जनगणना २०११) अछि। एहिमे २,२१७,६३५ पुरुष आ २,२५८,४३७ महिला अछि। जनसंख्या घनत्व 1113 व्यक्ति प्रति वर्ग किलोमीटर अछि। २००१ आ २०११ क बीच, जौनपुर जिलाक जनसंख्या १४.८९ प्रतिशत बढ़ल अछि। साक्षरता दरमे वृद्धि दर्ज कएल गेल अछि, जे २००१ क अनुसार ५९.८४% सँ बढि कऽ ७३.६६% (२०११ क अनुसार) भेल अछि। सन् २०११ मे ८६.०६% पुरुष आ ६१.७% महिला साक्षर छल। [https://web.archive.org/web/20120505021036/http://census2011.co.in/census/district/565-jaunpur.html जिलामे लिंगानुपात १०२४ अछि], जे भारतमे प्रति १००० पुरुषमे ९४० महिलाक तुलनामे बेसी अछि।
== मुख्य आकर्षण ==
===शीतला माता मन्दिर (चौकियां धाम) ===
एतय शीतला माताक लोकप्रिय प्राचीन मन्दिर बनल अछि। कहल जाइत अछि जे ई मौर्य कालक प्राचीन मन्दिर छल जकरा जीर्णोद्धार कऽ माता शीतला चौकियां धाम राखल गेल।<ref name="District Jaunpur, Government of Uttar Pradesh 2017 w465">{{cite web | title=जिला जौनपुर, उत्तर प्रदेश सरकार | website=District Jaunpur, Government of Uttar Pradesh | date=20 June 2017 | url=https://jaunpur.nic.in/hi/tourist-place/%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%BE-%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE/#:~:text=%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%B2%E0%A4%BE%20%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%95%E0%A4%BF%E2%80%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%82%20%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80%20%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E2%80%8D%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E2%80%8D%E0%A4%B0,%E0%A4%9A%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E2%80%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%20%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5%20%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%20%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%BE%20%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A5%A4 | language=hi | access-date=10 November 2023}}</ref> एहि मंदिरक संग एक बहुत सुन्दर तालाब सेहो अछि, एहि ठाम श्रद्धालु सभक नियमित आवाजाही होइत रहैत अछि। एतय प्रतिदिन लगभग ५००० सँ ७००० लोक अबैत अछि। नवरात्रि मे एहिठाम बहुत भीड़ होइत अछि। दूर-दूर सँ लोक एतय अपन मनोकामना पूर्ण करबाक लेल अबैत अछि। ई हिन्दूसभक एक पवित्र मन्दिर छी, जतय हरेक श्रद्धालुसभक मनोकामना शीतला माता पूरा करैत अछि।
===बरिनाथ मन्दिर===
बाबा बारिनाथक मन्दिर इतिहासकारसभक अनुसार लगभग ३०० वर्ष पुरान अछि। ई मन्दिर उर्दू बजारमे स्थित अछि आ ई दायरा अनेक बिघामे अछि। बाहरसँ देखलापर ई मंदिर ओतेक पैघ नहि लगैत अछि मुदा प्रवेशद्वारसँ भीतर गेलापर पता चलैत अछि जे ई कतेक पैघ रहल होएत।
=== यमदग्नी आश्रम ===
ई आश्रम गोमती नदीक किनारमे स्थित अछि आ एकटा धार्मिक केन्द्रक रूपमे प्रसिद्ध अछि। सप्तऋषिसभमे सँ एक ऋषि जमदग्नि अपन पत्नी रेणुका आ पुत्र परशुरामक संग एतहि रहैत छल। संत परशुरामसँ सम्बद्ध ई आश्रम आसपासक क्षेत्रसँ लोकसभकेँ आकर्षित करैत अछि।
=== रामेश्वरम महादेव ===
ई भगवान शिवक मन्दिर राजेपुर त्रिमुहानी छी जे सई आ गोमतीक संगम पर बसल अछि। एहि संगम क कारण एकर नाम
त्रिमुहानी पड़ल अछि ई जौनपुर सँ १२ किलोमीटर दूर पूर्व दिशामे सरकोनी बाजार सँ ३ किलोमीटर पर अछि आ ई स्थानक बारे मे ई सेहो कहल जाइत अछि जे लंका विजय करलाक बाद जखन राम अयोध्या लौटैत छलाह तखने ओहि समय सई - गोमती संगम पर कार्तिक पूर्णिमाक दिन स्नान केने छल जकर साक्ष्य वाल्मीकि रामायण मे भेटैत अछि "सई गोमती उतर नहाये, चौथे दिन अवधपुर आए " तखनसँ कार्तिक पूर्णिमाक दिन प्रत्येक वर्ष मेला लगैत अछि। त्रिमुहानी मेला संगमक तीनू कात विजईपुर, उदपुर, राजेपुर पर लगैत अछि दूर सुदूर सँ श्रद्धालु एतय स्नान ध्यान करबाक लेल अबैत अछि। विजयपुर गाममे अष्टावक्र मुनिक तपोस्थली सेहो अछि आ एहि विजयपुर गाममे '[[नदिया के पार ( १९८२ फिल्म)|नदिया के पार]]' फिल्मक शूटिंग भेल छल।<ref name="Dainik Bhaskar 2023 w282">{{cite web | title=41साल पहले जौनपुर में हुई थी 'नदिया-के-पार' की शूटिंग: फिल्म के गाने आज भी बसते है लोगों के जेहन में, विजयीपुर गांव में हुई थी 90 प्रतिशत शूटिंग | website=Dainik Bhaskar | date=10 August 2023 | url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/jaunpur/news/the-shooting-of-nadia-ke-paar-took-place-in-jaunpur-41-years-ago-131666945.html | language=hi | access-date=10 November 2023}}</ref>
=== जौनपुर की मूली ===
जौनपुरक मूली बहुत प्रसिद्ध अछि आ ई लगभग ४ सँ ६ फीट धरि होइत अछि<ref name="ब्यूरो 2021 c075">{{cite web | last=ब्यूरो | first=ज़ी मीडिया | title=यूपी के इस जिले में उगाई जाती है सबसे लंबी मूली! 6 फीट लंबी, 2.5 इंच मोटी | website=Zee News | date=2 February 2021 | url=https://zeenews.india.com/hindi/india/up-uttarakhand/trending-news/know-about-up-jaunpur-special-radish-which-have-6-feet-height-rsup/840694 | language=hi | access-date=10 November 2023}}</ref> जखन एहन मूली सामने अबैत अछि चर्चाक विषय बनैत अछि आ एकरा देखबाक लेल भीड़ लगैत अछि। मुदा एखन ई अपन अस्तित्व खो रहल अछि। एकर पाछाँ कतेको कारण अछि, जहिना मूलीक खेती किछु विशेष क्षेत्रसभमे भेल छल जतय मकान बनलासँ, आ मूलीक उचित मूल्य नहि भेलासँ किसानसभ मूलीसँ निराश भऽ गेल। एहि कारण सँ १५ सँ १७ किलोक वजनक कुल मूली आब ५ सँ ७ किलोक सेहो मुश्किलसँ भऽ सकैत अछि। मुदा कखनो कखनो वर्तमानमे सेहो ई चर्चाक विषय बनल रहैत अछि।
== यातायात ==
* हवाई जहाज - जौनपुर शहर के नजदीकी हवाई अड्डा वाराणसी के लाल बहादुर शास्त्री हवाई अड्डा (बावतपुर हवाई अड्डा) अछि, जे एतय सं ३५ किलोमीटर के दूरी पर अछि. हवाई अड्डा राष्ट्रीय राजमार्ग नंबर ५६ पर अछि आ औसत यात्रा समय ४५ मिनट अछि।
* रेल मार्ग – जौनपुर मे २ टा मुख्य रेलवे स्टेशन अछि, १. जौनपुर जंक्शन, २. जौनपुर सिटी स्टेशन।<ref name="JOP रेलवे स्टेशन – NDTV.in n028">{{cite web | title=JAUNPUR CITY Railway Station | website=JOP रेलवे स्टेशन – NDTV.in | url=https://ndtv.in/railway-enquiry/jaunpur-city-jop-railway-station | language=hi | access-date=10 November 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231110200401/https://ndtv.in/railway-enquiry/jaunpur-city-jop-railway-station | archive-date=10 November 2023 | dead-url=yes }}</ref> जौनपुर रेलवे स्टेशन लखनऊ वाराणसी आ दीन दयाल उपाध्याय रेल लाइन पर पड़ैत अछि। गंगा यमुना एक्सप्रेस, वरुणा एक्सप्रेस आ श्रमजीवी एक्सप्रेस, [[सद्भावना एक्सप्रेस]], आ गोदान एक्सप्रेस जौनपुर कए बहुत शहर स जोड़ैत अछि।
* सड़क मार्ग - जौनपुर शहर सड़क मार्ग स नजदीक के बहुत शहर स जुड़ल अछि | [[वाराणसी]], [[इलाहाबाद]], [[फैजाबाद]], [[अयोध्या]], [[अकबरपुर]], [[लखनऊ]], [[गोरखपुर]], [[आजमगढ़]], [[सुल्तानपुर]],[[पद्रौना]] शहरों से जौनपुर तक नियमित बस सेवा उपलब्ध है |
== विज्ञान एवं प्रौद्योगिकी (नवाचार) ==
"[[रोबोट शालू]]", दुनिया के सबसे बहुभाषी सामाजिक और शैक्षिक मानवरूपी रोबोट | ४७ भाषा बोलै मे सक्षम अपशिष्ट सामग्री स बनल विश्व प्रसिद्ध रोबोट शालू कए जौनपुर क वैज्ञानिक आ शिक्षक द्वारा विकसित कैल गेल अछि।
==उल्लेखनीय व्यक्तित्व ==
*[[रामभद्राचार्य]]
*[[रवि किशन]]
==एहो सभ देखी==
* [[आगरा]]
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
{{URL|http://jaunpur.nic.in}}
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेशक शहरसभ]]
al891r8gtlp0l2w3787drfdyniykzqz
चाइना कन्सट्रक्सन बैंक
0
44575
282062
256290
2026-11-08T01:54:08Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282062
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
| name = चाइना कन्सट्रक्सन बैंक
| native_name = 中国建设银行
| logo = China Construction Bank.svg
| logo_size = 250px
| image = China Construction Bank Headquarter, Beijing.jpg
| image_caption = बीजिंग में मुख्यालय
| type = [[सार्वजनिक कंपनी|सार्वजनिक]]
| traded_as = {{ubl|{{SSE|601939}} (A share)|{{hkse|939}} (H share)|{{idx|MCOR}} <hr>|[[SSE 180 Index|SSE MidCap Component]] (A share)|[[Hang Seng Index|Hang Seng Component]] (H share)}}
| ISIN = {{Unbulleted list|{{ISIN|sl=n|pl=y|CNE100000742}}|{{ISIN|sl=n|pl=y|CNE1000002H1}}}}
| foundation = {{Start date and age|df=yes|1954|10|1}}
| location_city = [[बीजिंग]]
| location_country = चीन
| key_people = [[Wang Hongzhang]] ([[Chairman]])<br />Zhang Jianguo ([[President (corporate title)|President]])<br />Xin Shusen ([[Vice President]])
| industry = [[वित्तीय सेवाहरू]]
| products = [[वित्त र बीमा]], [[खुद्रा बैंकिङ | उपभोक्ता बैंकिङ]], [[वाणिज्य बैंक | कर्पोरेट बैंकिंग]], [[लगानी बैंकिङ]], [[लगानी व्यवस्थापन]], [[निजी बैंकिङ | विश्वव्यापी सम्पत्ति व्यवस्थापन]], [[निजी इक्विटी]], [[mortgages]], [[क्रेडिट कार्ड]]s
| revenue = {{Increase}} {{CNY|link=yes|६३ ३.७७ अरब}}<br>$175.1 अरब{{small|(२०२०)}}<ref name="ar2018">{{cite web|title=Annual Report 2018|url=http://en.ccb.com/en/newinvestor/upload/20190429_1556547562/20190429222208956602.pdf|date=2019-03-27|publisher=China Construction Bank Corporation|access-date=2019-05-29|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530023532/http://en.ccb.com/en/newinvestor/upload/20190429_1556547562/20190429222208956602.pdf|archive-date=2019-05-30|url-status=live}}</ref><ref name="icbc-ltd.com">{{cite web|url=https://www.google.com/finance?q=SHA:601939&fstype=ii&ei=UMRrUNDoDMO0kAXBuwE|title=SHA:601939 - Google Search|website=Google.com|access-date=4 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160404050406/http://www.google.com/finance?q=SHA:601939&fstype=ii&ei=UMRrUNDoDMO0kAXBuwE|archive-date=4 April 2016|url-status=live}}</ref>
| operating_income = {{Increase}} {{CNY|३०८.१६ अरब}}<br>$४४.८ अरब{{small|(२०१८)}}<ref name="ar2018" />
| net_income = {{Increase}} {{CNY|२५५.६३ अरब}}<br>$६३.२ अरब{{small|(२०१८)}}<ref name="ar2018" />
| assets = {{Increase}} {{CNY|२३.२२ खरब}}<br>$३.३७५ खरब{{small|(२०१८)}}<ref name="ar2018" />
| equity = {{Increase}} {{CNY|१.९९२ खरब}}<br>$९०२ अरब {{small|(२०१८)}}<ref name="ar2018" />
| owner = [[चीन सरकार]]
| parent = [[चीन के जनगणराज्य के वित्त मंत्रालय|वित्त मंत्रालय]]
| num_employees = ३४५,९७१ {{small|(२०१८)}}<ref name="ar2018" />
| homepage = [http://en.ccb.com/en/home/indexv3.html ccb.com]
| module = {{chinese|child=yes|title=China Construction Bank Corporation|c=中国建设银行股份有限公司|altname=China Construction Bank|s2=中国建设银行|t2=中國建設銀行|p2=Zhōngguó Jiànshè Yínháng|c3=建行|p3=Jiànháng|order=st}}
}}
''' चाइना कन्सट्रक्सन बैंक''' ('''CCB''') [[चीन]] मे "[[बड़का चारि बैंक|बड़का चारि]]" [[बैंक]] मे सँ एक अछि । २०१५ मे सीसीबी [[बाजार पूंजीकरण]] द्वारा विश्वक २ [[सबसँ पैघ बैंकक सूची|सबसँ पैघ बैंक]] आ विश्वक ६म सबसँ पैघ कंपनी छल ।<ref>{{Cite news|title=The World's Biggest Public कम्पनी|url=https://www.forbes.com/global2000/|work=[[Forbes]]|access-date=6 जून, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121221222151/http://www.forbes.com/global2000/|archive-date=2012-12-21|url-status=live|dead-url=}}</ref><ref>{{Cite news|title=चीन निर्माण|url= https://www.forbes.com/companies/china-construction-bk/|work=[[Forbes]]|access-date=6 जून, 2011|आर्काइव-url=https://web.archive.org/ web/20110625141253/http://www.forbes.com/companies/china-construction-bk/|archive-date=25 जून, 2011|url-status=live}}</ref> बैंक कें लगभग १३,६२९ घरेलू शाखा छै . एकरऽ अलावा, ई [[लंदन]], [[बार्सिलोना]], [[फ्रैंकफर्ट]], [[लक्समबर्ग]], [[हांगकांग]], [[जोहानसबर्ग]], [[न्यूयॉर्क शहर]] म॑ विदेशी शाखा के रखरखाव करै छै ]], [[सियोल]], [[सिंगापुर]], [[टोक्यो]], [[मेलबर्न]], [[कुआलालंपुर]], [[सांतियागो डी चिली]], [[ब्रिस्बेन]], [[ सिडनी]] आ [[ऑकलैंड]]। एकरऽ कुल संपत्ति २००९ म॑ [[CN¥]] ८.७ खरब तक पहुँची गेलऽ छेलै,<ref>{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-04/26/content_11262044.htm |title=चाइना के कृषि बैंक में 2008 में 17.5% के बढ़ोतरी भेल शुद्ध लाभ_English_Xinhua |access-date=2009-06-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428110927/http://http/ |archive-date=2009-04-28 |dead-url=yes }}</ref> आरू एकरा [[प्रणालीगत रूप स॑ महत्वपूर्ण वित्तीय संस्थान|प्रणालीगत रूप स॑ महत्वपूर्ण बैंक मानलऽ जाय छै ]] द्वारा [[वित्तीय स्थिरता बोर्ड]]। एकरऽ मुख्यालय [[Xicheng जिला]], [[बीजिंग]] म॑ छै ।<ref>"[http://www.ccb.com/en/newinvestor/overview.html कॉर्पोरेट प्रोफाइल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230608114719/http://www.ccb.com/en/newinvestor/overview.html |date=2023-06-08 }}." चीन निर्माण बैंक। अभिगमन तिथि 27 फरवरी, 2014. "मुख्यालय के पता:No.25, वित्त स्ट्रीट, Xicheng जिला, बीजिंग, चीन, डाक कोड 100033" - [http://www.ccb.com/cn/home/index.html पता में चीनी] {{वेबरकाइव|url=https://web.archive.org/web/20140227093737/http://www.ccb.com/cn/home/index.html |तिथि=2014-02-27 }}: "总行地址:中国北京西城区金融大街25号邮编:100033"</ref>
==इतिहास==
[[File:Xinhui 新會城 岡州大道 Gangzhou Dadao China Construction Bank frontdoor stone lions morning.JPG|thumb|left|Branch in [[Xinhui District|Xinhui]], [[Guangdong]]]]
सीसीबी केरऽ स्थापना १ अक्टूबर १९५४ क॑ चीन केरऽ पीपुल्स कंस्ट्रक्शन बैंक ({{zh|c=中国人民建设银行|p=Zhōngguó Rénmín Jiànshè Yínháng}}) के नाम स॑ करलऽ गेलऽ छेलै, आरू बाद म॑ २६ मार्च १९९६ क॑ चीन कंस्ट्रक्शन बैंक म॑ बदली गेलऽ छेलै । एकरऽ स्थापना निवेश लेली वित्तपोषण प॑ ध्यान केंद्रित करै के उद्देश्य स॑ करलऽ गेलऽ छेलै, [[चीन केरऽ पीपुल्स बैंक]] न॑ अपनऽ वाणिज्यिक बैंकिंग कार्यऽ क॑ स्पिन ऑफ करना शुरू करला के संदर्भ म॑ ।<ref name=":0232">{{Cite book |last= रोच |first=स्टीफन एस -7 |स्थान=न्यू हेवन |doi=10.12987/9780300269017 |jstor=j.ctv2z0vv2v |oclc=1347023475 |author-link=स्टीफन एस रोच}}</ref>{{Rp|page=225}}
जनवरी २००२ म॑ सीसीबी केरऽ अध्यक्ष वांग ज़ुएबिंग न॑ [[बैंक ऑफ चाइना]] म॑ काम करतें हुअ॑ घूस स्वीकार करै के आरोप लगला के बाद बैंक स॑ इस्तीफा द॑ देलकै; हुनका 12 साल के जेल के सजा सुनाओल गेल। मार्च २००५ म॑ हुनकऽ उत्तराधिकारी झांग एन्झाओ न॑ “व्यक्तिगत कारण” स॑ इस्तीफा द॑ देलकै । इस्तीफा सं ठीक पहिने हुनका पर मुकदमा मे 1 मिलियन अमेरिकी डॉलर के घूस स्वीकार करय के आरोप लागल छल. बाद मे एहि मामला मे हुनका 15 साल क जेल क सजा सुनाउल गेल।<ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2005/03/22/व्यापार/विश्वव्यापार/22घूस.html | work=द न्यूयॉर्क टाइम्स | first=डेविड | last=बारबोजा | title=बैंक इस्तीफा स पहिने घूसखोरी स जुड़ल मुकदमा | date=22 मार्च 2005 | access-date=१८ फरवरी २०१७ | archive-url=https://web.archive.org/web/20140313074006/http://www.nytimes.com/2005/03/22/व्यापार/विश्वव्यापार/22रिश्वत.html | archive-date=१३ मार्च २०१४ | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2006-11/03/content_724071.htm|title=पूर्व सीसीबी प्रमुख 15 साल के जेल|website=Chinadaily.com.cn|access-date=4 दिसम्बर 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064640/http://www.chinadaily.com.cn/|archive-date=2016-03-04|url-स्थिति=जीवित|dead-url=no}}</ref>
चीन निर्माण बैंक निगम केरऽ गठन सितंबर २००४ म॑ संयुक्त स्टॉक वाणिज्यिक बैंक के रूप म॑ करलऽ गेलऽ छेलै जेकरऽ परिणामस्वरूप ओकरऽ पूर्ववर्ती चाइना कन्सट्रक्सन बैंक द्वारा पीआरसी कंपनी कानून के तहत करलऽ गेलऽ अलगाव प्रक्रिया के परिणामस्वरूप करलऽ गेलऽ छेलै । 14 सितम्बर 2004 क॑ चीन बैंकिंग नियामक समिति केरऽ मंजूरी के बाद, दोसरऽ दिन बैंक ([[जियानयिन]]) एगो अलग कानूनी इकाई बनी गेलै, जेकरऽ स्वामित्व चीनी सरकार केरऽ होल्डिंग कंपनी, [[सेंट्रल हुइजिन इन्वेस्टमेंट|सेंट्रल हुइजिन इन्वेस्टमेंट कंपनी]] केरऽ छेलै । या बस हुइजिन।
[[२०१३ कोरियाई संकट]] के दौरान, चाइना कन्सट्रक्सन बैंक न॑ उत्तर कोरियाई बैंक के साथ कारोबार बंद करी देलकै जेकरा प॑ अमेरिका न॑ प्योंगयांग केरऽ मिसाइल आरू परमाणु कार्यक्रमऽ क॑ वित्तपोषण करै के आरोप लगैलकै ।<ref>{{cite web |url=http://english. mubasher.info/portal/CASE/getDetailsStory.html?goToHomePageParam=true&storyId=2316528 |title=अधिक चीनी बैंक एन.कोरिया के साथ लेनदेन बंद करै छै - मुबाशेर |publisher=English.mubasher.info |date=2013-05-11 |access- date=2013-05-18 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171012062029/https://english.mubasher.info/news/2316528/अधिक-चीनी-बैंक-रोक- |संग्रह-तिथि=2017-10-12 |url-स्थिति=जीवित |access-date=2023-11-11 |archive-date=2017-10-12 |dead-url=no }}</ref>
२०१५ म॑ चीन कंस्ट्रक्शन बैंक न॑ दुनिया केरऽ सबसें बड़ऽ, सबसें शक्तिशाली आरू सबसें मूल्यवान कंपनी केरऽ ''[[फोर्ब्स]]''' 13वां वार्षिक ग्लोबल 2000 रैंकिंग म॑ 2 स्थान प॑ छै ।<ref>{{cite news|url = https ://www.forbes.com/sites/forbespr/2015/05/06/forbes-13th-annual-global-2000-the-worlds-bigest-public-companies/|title = फोर्ब्स के 13 वीं वार्षिक वैश्विक 2000: द विश्व की सबसे बड़ी सार्वजनिक कंपनी|date = 7 May 2015|website = Forbes.com|access-date = 9 May 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150509112937/http://www.forbes/|archive-date = 9 May 2015|url-status = live|dead-url = yes}}< /ref>
२०२ म॑ चाइना कंस्ट्रक्शन बैंक फोर्ब्स केरऽ 2021 ग्लोबल २००० सूची म॑ दुनिया भर केरऽ 3 सबसें बड़ऽ बैंक के स्थान प॑ छै ।<ref>{{Cite web|title=The Global 2000 2021|url=https://www.forbes.com/lists /global2000/|access-date=2021-12-03|website=Forbes|language=hi}}</ref> फोर्ब्स के 2022 ग्लोबल 2000 सूची में ई 5म स्थान पर अछि।
538fwvljfvrhpaeqilqyob3nolbchnk
चार्ल्स के. काओ
0
44601
282064
280498
2026-11-08T01:58:49Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282064
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox scientist
| name = चार्ल्स के काओ
| honorific_prefix = [[आदरणीय जी]] [[महाशय]]
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=HKG|size=100%|GBM|KBE|FRS|FREng}}
| image = File:Charles K. Kao cropped 2.jpg
| image_size =
| caption = चार्ल्स के काओ से मानद उपाधि प्राप्त कर रहे | [[प्रिंसटन विश्वविद्यालय]] २००४ मे
| native_name = 高錕
| native_name_lang = zh-Hant
| birth_name = चार्ल्स कुएन काओ
| birth_date = {{Birth date|1933|11|4}}
| birth_place = [[शंघाई]], [[चीन गणराज्य (१९१२–१९४९)|चीन]]<ref name="nobelpress" />
| death_date = {{Death date and age|2018|09|23|1933|11|4}}
| death_place = [[शा तिन]], [[हांगकांग]]
| spouse = {{marriage|Gwen May-Wan Kao|1959}}
| children = 2
| citizenship = यूनाइटेड किंगडम<ref name="nobelpress">{{Cite book |title = The Nobel Prize in Physics 2009 – Press Release |url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009/press.html |publisher = Nobel Foundation |date = October 6, 2009 |access-date = October 8, 2009 |archive-date = May 30, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130530214450/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009/press.html |url-status = live }}</ref><br />[[संयुक्त राज्य अमेरिका के नागरिकता|संयुक्त राज्य अमेरिका]]
| fields = [[भौतिकी]]
| workplaces = [[हांगकांग के चीनी विश्वविद्यालय]]<br />[[मानक टेलीफोन आ केबल]]<br />
[[आईटीटी निगम]]<br/> [[येल विश्वविद्यालय]]
| alma_mater = [[विश्वविद्यालय कॉलेज लंदन]]<ref name=UCL/> (PhD १९६५,जारी कयल गेल द्वारा[[लंदन विश्वविद्यालय]]<ref name="nobelpress"/>)<br />[[ग्रीनविच विश्वविद्यालय|वूल्विच पॉलिटेक्निक]] (BSc १९५७ {{citation needed span|date=September 2018|text=issued by University of London}})
| doctoral_advisor = [[हेरोल्ड बारलो]]
| academic_advisors =
| doctoral_students =
| notable_students =
| known_for = [[फाइबर ऑप्टिक्स]]<br />[[फाइबर-ऑप्टिक संचार]]
| influences =
| influenced =
| awards = {{Plainlist|
* [[स्टुअर्ट बैलेंटाइन पदक]] (१९७७)
* [[आईईईई मॉरिस एन लीबमैन स्मृति पुरस्कार]] (१९७८)
* [[आईईईई अलेक्जेंडर ग्राहम बेल पदक]] (1985)
* [[मार्कोनी पुरस्कार]] (१९८५)
* [[सी एंड सी पुरस्कार]] (१९८७)
* [[फैराडे पदकब्रिटिश साम्राज्य के ऑर्डर के कमांडर|CBE]] (१९८९)
* [[जेम्स सी. मैकग्रोडी पुरस्कार के लिये नए सामग्री]] (१९८९)
* [[फ्रेंच लोकनि]]<ref name="List of Fellows">{{cite web |title = List of Fellows |url = http://www.raeng.org.uk/about-us/people-council-committees/the-fellowship/list-of-fellows |access-date = October 20, 2014 |archive-date = June 8, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160608094405/http://www.raeng.org.uk/about-us/people-council-committees/the-fellowship/list-of-fellows |url-status = live }}</ref> (१९८९)
* [[एसपीआईई स्वर्ण पदक]] (१९९२)
* [[ब्रिटिश साम्राज्य के ऑर्डर के कमांडर|CBE]] (१९९२)
* [[राजकुमार फिलिप पदक]] (१९९६)
* [[जापान पुरस्कार]] (१९९६)
* [[३४६३ काओकुएन]] (१९९६)
* [[रॉयल सोसाइटी के फेलो|एफआरएस]] (१९९७)<ref name="frs" />
* [[चार्ल्स स्टार्क ड्रेपर पुरस्कार]] (१९९९)
* [[शताब्दी के एशियाई]] (१९९९)
* [[भौतिकी में नोबेल पुरस्कार]] (२००९)
* [[भव्य बौहिनिया पदक]] (२०१०)
* [[ब्रिटिश साम्राज्य के ऑर्डर के नाइट कमांडर]] (२०१०)}}
| religion =
| signature = <!-- (filename only) -->
| signature_alt =
| footnotes =
}}
{{Infobox Chinese
|t = {{linktext|高|錕}} |s = 高锟
|p = Gāo Kūn |w = Kao<sup>1</sup> K'un<sup>1</sup> |mi={{IPAc-cmn|g|ao|1|-|k|wen|1}}
|j = Gou1 Kwan1 | y = Gōu Kwān |ci={{IPAc-yue|g|ou|1|-|kw|an|1}}
}}
'''सर चार्ल्स काओ कुएन''' {{post-nominals|country=HKG|GBM|KBE|FRS|FREng}}<ref name="NAE">[http://www.nae.edu/MembersSection/ MemberDirectory/28011.aspx चार्ल्स के काओ 1990 मे चुनल गेल छल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210215070503/https://www.nae.edu/MembersSection/MemberDirectory/28011. |date=2021-02-15 }} {{Cite web |url=https://www.nae.edu/MembersSection/MemberDirectory/28011. |title=Archive copy |access-date=2023-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215070503/https://www.nae.edu/MembersSection/MemberDirectory/28011. |archive-date=2021-02-15 |dead-url=}} के सदस्य के रूप में [[राष्ट्रीय इंजीनियरिंग अकादमी]] के सदस्य के रूप में [[राष्ट्रीय इंजीनियरिंग अकादमी (इलेक्ट्रॉनिक्स)|इलेक्ट्रॉनिक्स, संचार एवं सूचना प्रणाली इंजीनियरिंग के सदस्यों की सूची]] में अग्रणी एवं... [[फाइबर-ऑप्टिक संचार]] प्रणालियों के सैद्धांतिक और व्यावहारिक साक्षात्कार की ओर निरंतर उपलब्धियों।</ref><ref name="Kao GBM">{{cite web |title = सम्मान प्राप्त करने के लिए 306 लोग |url = http:/ /news.gov.hk/hi/category/administration/html/f0599757-fe18-4908-a5e2-8537d84aafba.htm |publisher = [[हांगकांग एसएआर]] के सरकार |तिथि = 1 जुलाई, 2010 |पहुँच-तिथि = १ जुलाई २०१०}} {{Dead link|date=अक्टूबर २०१० |bot = H3llBot}}</ref><ref name="Kao KBE">{{लंदन गजट |date=12 जून 2010 |issue=59446 | supp=1 |page=23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/trackdoc.asp?id=4275&pId=1727|शीर्षक=- रॉयल सोसाइटी}}</ ref><ref>{{cite web |url=http://www.raeng.org.uk/about/fellowship/fellowslist.htm?Search=%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%81&%E0%A4%85%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AB%E0%A4%BE=%E0%A4%B8%E0%A4%AC&%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0=37&%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0=20 |title=द फैलोशिप – फेलो की सूची |publisher=Raeng.org.uk |access-date=26 अक्टूबर, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612052227/http://www.raeng.org.uk/about/ |archive-date=2011-06-12 |url-status=dead |dead-url=yes }}</ref> (4 नवम्बर, 1933 – 23 सितम्बर, 2018) के... नरिंदर सिंह कपानी आरू [[भौतिकशास्त्री]] के बाद दोसरऽ व्यक्ति जे दूरसंचार म॑ [[फाइबर ऑप्टिक्स]] के विकास आरू उपयोग म॑ योगदान देलकै । 1960 के दशक म॑ काओ न॑ डिजिटल डाटा क॑ संचारित करै लेली [[ग्लास फाइबर]] क॑ [[लेजर]] के साथ जोड़ै के विभिन्न तरीका के निर्माण करलकै, जेकरा स॑ [[इंटरनेट]] के विकास के आधार बनलै ।
काओ के जन्म शंघाई में भेल छल। हुनकऽ परिवार १९४९ म॑ [[ब्रिटिश हांगकांग]] म॑ बसलै ।हुनी [[सेंट. जोसेफ कॉलेज, हांगकांग|सेंट। जोसेफ कॉलेज]] हांगकांग मे 1953 मे भेल आ इलेक्ट्रिकल इंजीनियरिंग क पढ़ाई लेल लंदन गेल। 1960 के दशक म॑ काओ न॑ [[स्टैंडर्ड टेलीकम्युनिकेशन लैबोरेटरीज]] म॑ काम करलकै, जे [[हार्लो]] म॑ [[स्टैंडर्ड टेलीफोन एंड केबल्स]] (एसटीसी) केरऽ शोध केंद्र छेलै, आरू यहीं 1966 म॑ ही फाइबर केरऽ नींव रखलकै संचार में प्रकाशिकी।<ref>{{cite book | last= हेचट | प्रथम= जेफ | title= प्रकाश के शहर, फाइबर ऑप्टिक्स की कहानी| url= https://archive.org/details/citylightstoryfi00हेच | url-access= सीमित | publisher= ऑक्सफोर्ड विश्वविद्यालय प्रेस | स्थान= न्यूयॉर्क| वर्ष= 1999 | isbn= 0-19-510818-3 | page=[https://archive.org/details/citylightstoryfi00hech/page/n126 114]}}</ref> "ब्रोडबैंड के गॉडफादर" के रूप में जाना जाता है,<ref name="काओ एमवी">{{cite web |url = http://www.mv-voice.com/news/show_story.php?id=2055 |title = चार्ल्स काओ की विरासत |प्रकाशक = [[Embarcadero मीडिया|पहाड़ दृश्य आवाज]] |पहले = केल्सी |अंतिम = मेशर |तिथि = १५ अक्टूबर २००९ |पहुंच-तिथि = ३० नवम्बर २००९ |आर्काइव-तिथि = १५ फरवरी २०२१ |archive-url = https://web.archive.org/web/20210215070505/https://www/ |url-status = लाइव |access-date = 2023-11-12 |archive-date = 2021-02-15 |dead-url = yes }}</ref> "फाइबर ऑप्टिक्स के पिता",<ref>{{cite web |url = http://www.earthtimes.org/articles/show/288928,प्रोफाइल-चार्ल्स-काओ-फाइबर-ऑप्टिक्स-नोबेल-विजेता-के-पिता.html{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |title = प्रोफाइल: चार्ल्स काओ: 'के पिता।' फाइबर ऑप्टिक्स,' नोबेल विजेता |प्रकाशक = Earthtimes |author = dpa |date = 6 अक्टूबर, 2009 |access-date = 30 नवम्बर, 2009 |archive-date = 15 फरवरी, 2021 |archive-url = https://web. archive.org/web/20210215070503/http://www.earthtimes.org/articles/show/288928,प्रोफाइल-चार्ल्स-काओ-फाइबर-ऑप्टिक्स-नोबेल-विजेता-के-पिता.html{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |url-status = live } }</ref><ref>{{cite web |url = http://cordis.europa.eu/search/index.cfm?fuseaction=news.document&N_RCN=31331 |title = 'फाइबर ऑप्टिक्स के पिता' और डिजिटल फोटोग्राफी pioneers share Nobel Prize in Physics |website = यूरोपा (वेब पोर्टल) |format = cfm |author = रिकॉर्ड नियंत्रण संख्या (RCN):31331 |date = 7 अक्टूबर, 2009 |access-date = 30 नवम्बर, 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080125143708/http://cordis.europa.eu/search/index.cfm?fuseaction=news.document |आर्काइव-तिथि = २५ जनवरी २००८ |url-status = मृत |df = mdy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.cio.com.au/article/321157/father_fiber-optics_snags_share_nobel_physics_prize |title = फाइबर-ऑप्टिक्स स्नैग्स के पिता नोबेल भौतिकी पुरस्कार का हिस्सा |publisher = cio.com.au |author = बॉब ब्राउन (नेटवर्क वर्ल्ड) |तिथि = 7 अक्टूबर, 2009<!-- 00:39:00 --> |access-date = 30 नवम्बर, 2009 |archive-date = १५ फरवरी २०२१ |archive-url = https://web.archive.org/web/20210215070455/https://www.cio.com/au/ |url-status = लाइव }}</ ref><ref name=networkchinese>{{cite web |url=http://www.networkchinese.com/whoswho/gaoqun.html |title=ऑप्टिकल फाइबर के जनक – नरिंदर सिंह कपनी/प्रो. सी. के.काओ |publisher=networkchinese.com |language=zh, en |access-date=8 अक्टूबर, 2009 |archive-date=2022-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103062053/http://www.networkchinese.com/whoswho/gaoqun.html |url-status=live |dead-url=yes }}</ref><ref name="एशियावीक काओ">{{cite पत्रिका |url = http://www- cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/features/aoc/aoc.kao.html |आर्काइव-url = https://web.archive.org/web/20020721015945/http://www-cgi.cnn.com/ ASIANOW/asiaweek/features/aoc/aoc.kao.html |archive-date = 2002-07-21 |title=सदी के एशियाई, चार्ल्स के काओ |पत्रिका=[[एशियावीक]] |first1=जिम |last1= एरिकसन |first2=युलांडा |last2=चुंग |date=10 दिसम्बर, 1999 |access-date=24 दिसम्बर, 2009}}</ref> और "फाइबर ऑप्टिक संचार के पिता",<ref>{{cite web |url =http://www.ouhk.edu.hk/~openlink/current/0001/ई-तेना1.htm |title=प्रो. चार्ल्स के काओ हांगकांग मे आईटी के प्रभाव पर बात करैत छथि |publisher=The [[Open University of Hong Kong]] |date=जनवरी 2000 |volume=9 |issue=1 |access-date=24 दिसम्बर, 2009 |archive- date=15 फरवरी, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215070509/http://www.ouhk.edu.hk/~openlink/current/0001/e-tena1.htm | url-status=live }}</ref> ओ हांगकांग मे [[चीनी यूनिवर्सिटी ऑफ हांगकांग]] मे अपन काज जारी रखलक, आ अमेरिका मे [[ITT Inc.|ITT]] (के लेल मूल निगम एसटीसी) आ [[येल विश्वविद्यालय]]। काओ क॑ "ऑप्टिकल संचार लेली फाइबर म॑ प्रकाश के संचरण स॑ संबंधित अभूतपूर्व उपलब्धि" के लेलऽ २००९ [[भौतिकी म॑ नोबेल पुरस्कार]] स॑ सम्मानित करलऽ गेलऽ छेलै ।<ref>{{Cite book |title = भौतिकी म॑ नोबेल पुरस्कार २००९ |url = http: //nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009/index.html |publisher = नोबेल फाउंडेशन |date = 6 अक्टूबर, 2009 |access-date = 6 अक्टूबर, 2009 |archive-date = 8 अक्टूबर, 2009 |archive- url = https://web.archive.org/web/20091008215314/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2009/index.html |url-status = लाइव }}</ref> 2010 मे, हुनका रानी [[एलिजाबेथ द्वितीय]] द्वारा “एस
एक [[हांगकांग के निवासी|हांगकांग के स्थायी निवासी]],<ref>{{cite video|script-title=zh:高錕|work=निर्देशक बैंक|प्रकाशक=एशिया टेलीविजन|तिथि=2011|भाषा=yue , zh, en}}</ref> काओ यूनाइटेड किंगडम के नागरिक छल।<ref name="nobelpress" />
==शुरुआती जीवन एवं शिक्षा==
चार्ल्स काओ केरऽ जन्म १९३३ म॑ शंघाई म॑ भेलऽ छेलै आरू वू अपनऽ माता-पिता के साथ [[शंघाई फ्रेंच रियायत]] म॑ रह॑ छेलै ।<ref name=auto/>{{rp|1}} वू अपनऽ भाई के साथ घरऽ म॑ [[चीनी क्लासिक]] के पढ़ाई करलकै , एक ट्यूटर के तहत।<ref name=eastday>{{Cite news |url=http://why.eastday.com/q/20091008/u1a639015.html |trans-title=काओ के चचेरे भाई का साक्षात्कार |script-title=zh :नोबेल पुरस्कार विजेता गाओ कुन के चचेरा भाई याद केलनि: हुनका बचपन में चीनी अध्ययन में नीक नींव छल |date=10 October 2009 |access-date=9 अक्टूबर, 2009 |newspaper=[[युवा दैनिक]] |location=शंघाई |last1=प्रशंसक |first1=यांपिंग (प्रशंसक यांपिंग) |language=zh-cn |via=eastday.com |archive-date=11 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011043839/http://http/ |url-status=live |dead-url=no }}</ref><ref name=auto/>{{rp|41}} ओ अंग्रेजी आ फ्रेंच के सेहो पढ़ाई केलनि शंघाई वर्ल्ड स्कूल ({{zh|labels=no|t=शंघाई वर्ल्ड स्कूल}})<ref>{{cite video|url=http://www.rthk.hk/tv/dtt31/programme/successstories2000/episode/ 528730|script-title=zh:Ken Kao|work=उत्कृष्ट चीनी श्रृंखला|date=2000|type=वृत्तचित्र आ मौखिक इतिहास|प्रकाशक=रेडियो टेलीविजन हांगकांग|language=yue, zh, en|access-date=27 सितम्बर 2018 |समय =12:00 स॑ 13:00}}</ref> जेकरऽ स्थापना कई प्रगतिशील चीनी शिक्षाविदऽ द्वारा करलऽ गेलऽ छेलै, जेकरा म॑ [[Cai Yuanpei]] भी शामिल छेलै ।<ref>{{Cite news |url = http://oldepaper .zgkqw .com/html/2008-06/01/content_118747.htm |script-title = zh:प्रसिद्ध महिला शिक्षाविद ताओ ज़ुआन |trans-title = प्रसिद्ध महिला शिक्षाविद ताओ ज़ुआन |date = 1 जून 2008 |access-date = 9 अक्टूबर, 2009 |newspaper = शाओक्सिंग काउंटी समाचार [शाओक्सिंग काउंटी समाचार] |लेखक = ताओ जियाजुन |भाषा = zh |archive-url = https://web.archive.org/web/20120313060320/http://oldepaper.zgkqw/ |archive-date = 2012-03-13 |url-status = मृत |df = mdy-all |dead-url = no }}</ref>
==शुरुआती जीवन एवं शिक्षा==
[[चीनी गृहयुद्ध]] के दौरान, काओ के परिवार 1949 में [[ब्रिटिश हांगकांग]] में बसल छल.1930 के दशक के अंत में हुनकर माँ के बहुत रास भाई-बहिन हांगकांग चलि गेल छल, जाहि में हुनकर मां के छोट भाई हुनकर नीक देखभाल केलनि .<ref name=auto>{{cite book|script-title=zh:潮平岸闊 – 高錕自傳|trans-title=एक समय और एक ज्वार: चार्ल्स के काओ – एक संस्मरण|संस्करण=पहले|isbn= 978-962-04-3444-0|translator=許迪鏘|publisher=संयुक्त प्रकाशन|स्थान=हांगकांग|पहिल=चार्ल्स के|अंतिम=काओ|तिथि=2005}}</ref>{{rp|1}} <cite news|url=https://news.mingpao.com/ins/instantnews/web_tc/article/20180923/s00001/1537687752800|script-title=zh:「兀tÚ兀tÚ兀八乇八 ლṕti अछि ४ 4 . 歲 (16:56)|date=23 सितम्बर 2018|department=ऑनलाइन तत्काल समाचार अनुभाग|access-date=27 सितम्बर 2018|newspaper=मिंग पाओ|प्रकाशक=मीडिया चीनी अंतर्राष्ट्रीय|स्थान=हांगकांग|भाषा=zh-hk| archive-date=23 सितम्बर, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923124546/https://news.mingpao.com/ins/instantnews/web_tc/article/20180923/s00001/1537687752800 |url-status=live}}</ref> काओ के परिवार लौ सिन स्ट्रीट में रहैत छल, जे [[नॉर्थ प्वाइंट, हांगकांग|नॉर्थ प्वाइंट]] के किनारे पर छल, जे शंघाई आप्रवासी के एकटा मोहल्ला छल.<ref name=auto/ > हांगकांग मे चारि साल [[सेंट. जोसेफ कॉलेज, हांगकांग|सेंट। जोसेफ के कॉलेज]].<ref>{{cite web |url=https://hk.news.appledaily.com/local/realtime/article/20180929/58738664 |script-title=zh:【高錕病逝】展覽懷 緬光纖之父 會考證書曝光數學只攞क्रेडिट |work=[[Apple Daily]] |date=2018-09-29 |language=zh-hk |access-date=29 सितम्बर, 2018 |आर्काइव-तिथि=सितम्बर 30 , 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180930033554/https://hk.news.appledaily.com/%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%80%E0%A4%AF/%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95 |url-status=live |archive-date=2018-09-30 |dead-url=no }}</ref> ओहि समय मे [[हांगकांग विश्वविद्यालय]] मे कोनो [[इलेक्ट्रिकल इंजीनियरिंग]] मेजर नहि छल, अतः, 1953 मे, हाई स्कूल फेर सँ लेबय लेल लंदन गेलाह आ [[ग्रीनविच विश्वविद्यालय| वुल्विच पॉलिटेक्निक]] (अब [[ग्रीनविच विश्वविद्यालय]])।<ref name="वूल्विच">{{Cite news |url = http://www.greenwichalumni.co.uk/magazine%20pdfs/meantime_alumni_spring2005.pdf |title = meantimealumni वसंत 2005 |access-date = 7 अक्टूबर, 2009 |प्रकाशक = ग्रीनविच विश्वविद्यालय |archive-url = https://web.archive.org/web/20111009033824/http://www.greenwichalumni.co./ |archive-date = 2011-10-09 |url-status = मृत |df = mdy-all |dead-url = no }}</ref><ref name=auto/>{{rp|1}} <ref>{{Cite web |url=https://alumni.gre.ac.uk/yourstories/charles-kao/ |title=सर चार्ल्स काओ – पूर्व छात्र | ग्रीनविच विश्वविद्यालय |access-date=8 मार्च, 2021 |archive-date=2021-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107204527/https://alumni.gre.ac./ |url-status=live |dead-url=yes }}</ref>{{primary source inline|date=September 2018}} तखन ओ शोध केलनि आ इलेक्ट्रिकल मे अपन [[दर्शनशास्त्रक डॉक्टर|पीएचडी]] प्राप्त केलनि इंजीनियरिंग में 1965 में [[लंदन विश्वविद्यालय]] स, यूनिवर्सिटी कॉलेज लंदन के प्रोफेसर [[हैरोल्ड बारलो]] के अधीन एक बाहरी छात्र के रूप में जखन कि [[मानक दूरसंचार प्रयोगशाला]] (एसटीएल) में काज करैत छल [[हार्लो]], इंग्लैंड, के शोध केंद्र [[मानक टेलीफोन और केबल]].<ref name=UCL>{{cite web|url = http://www.ee.ucl.ac.uk/about/history/K_C_Kao |title= प्रो चार्ल्स के काओ|archive-url=https://web.archive.org/web/20100914042830/http://www.ee.ucl.ac.uk/about/history/K_C_Kao|archive-date=14 सितम्बर 2010| access-date=27 सितम्बर 2018|department=इलेक्ट्रॉनिक एवं विद्युत अभियांत्रिकी विभाग|प्रकाशक=यूनिवर्सिटी कॉलेज लंदन|date= 24 सितम्बर, 2018}}</ref>
<ref name=""></ref>
h2wlczscrica572dycl6v3dflazejpb
सोङ्गक्रान
0
44611
282152
278512
2026-11-08T07:58:00Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282152
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
| holiday_name = सोंगक्रान
| type = Asian festival
| image =
| caption =
| official_name = दक्षिण आ दक्षिण पूर्व एशिया भरि मे विभिन्न नाम एहि पावनि केँ दर्शाबैत अछि |
{{Collapsible list
|bullets=yes
|title=Regional names
|သင်္ကြန် ([[Burmese language|Burmese]])
|មហាសង្ក្រាន្ត ([[Khmer language|Khmer]])
|ປີໃໝ່ ([[Lao language|Lao]])
|泼水节 ([[Mandarin Chinese|Mandarin]])
|संक्रांति ([[Sanskrit]])
|අලුත් අවුරුද්ද ([[Sinhalese language|Sinhalese]])
|มหาสงกรานต์ ([[Thai language|Thai]])
}}
| nickname = दक्षिण पूर्व एशियाई नव वर्ष
| observedby = बर्मी, कम्बोडियाई, दाइस, लाओस, थाई, बांग्लादेशी (सीएचटी), श्रीलंका, ताई बांध आरू पूर्वोत्तर भारत केरऽ कुछ जातीय समूह
| litcolor =
| longtype =
| significance = नव वर्षक चिन्हित करैत अछि
| begins =
| ends =
| date = सामान्यतः १३-१४ अप्रैल
| date2016 = 13–14 April, [[Monkey (zodiac)|Monkey]]
| date2017 = 13–14 April, [[Rooster (zodiac)|Rooster]]
| date2018 = 13–14 April, [[Dog (zodiac)|Dog]]
| date2019 = 13–14 April, [[Pig (zodiac)|Pig/Elephant]]{{efn-ua|In the Dai zodiac, the elephant is the twelfth zodiac and thus will be considered the "Year of the Elephant".<ref>{{cite web|url=https://www.warriortours.com/intro/zodiac.htm|title=Chinese Zodiac|website=Warriortours.com|accessdate=7 January 2019|archive-date=15 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915225846/https://www.warriortours.com/intro/zodiac.htm|dead-url=yes}}</ref>}}
| date2020 = 13–15 April
| scheduling =
| duration =
| frequency = वार्षिक
| celebrations =
| observances =
| relatedto = [[मेष संक्रांति]]
}}
{{Infobox
| title = Songkran celebrations
| image = {{image array|perrow=2|width=150|height=100
| image1 = Songkran in Wat Kungthapao 03.jpg| caption1 = Paying respects to elders is important in many Songkran celebrations, such as those in [[Songkran (Thailand)|Songkran]]
Thailand.
| image2 = Rakhine Thingyan 2011.jpeg| caption2 = As ''[[Thingyan]]'' in Myanmar; water throwing is a cleansing ritual of many Songkran celebrations.
| image3 = Khmer New Year GA2010-223.jpg| caption3 = As ''[[Cambodian New Year|Moha Sangkranta]]'' in Cambodia; the washing of the Buddha is important in SE Asia.
| image4 = Erythrina fusca 3689.jpg| caption4 = As ''[[Sinhalese New Year|Aluth Avuruddu]]'' in Sri Lanka; the blossoming of the ''[[Erythrina fusca]]'' symbolizes the advent of the New Year in Sri Lanka.
| image5 = Lao New Year, flour throwing.jpg| caption5 = As ''[[Songkran (Lao)|Pii Mai]]'' in Laos.
| image6 = Ancestor altar.JPG| caption6 = [[Veneration of the dead|Ancestor altars]] are common during New Year celebrations in Cambodia and Thailand.
}}
| caption = Songkran celebrations involve a variety of diverse traditions practiced in the many countries and regions that celebrate the traditional New Year festival
}}
'''गीतक्रान्''' संस्कृत शब्द, ''{{IAST|[[saṅkrānti]]}}'' (या, अधिक विशेष रूप से, ''{{IAST|meṣa saṅkrānti}}'') से व्युत्पन्न शब्द है | {{huh|date=सितम्बर २०१७}} आ [[बौद्ध कैलेंडर]] के लेल पारंपरिक [[नव वर्ष]] के संदर्भ में प्रयोग कयल जाइत छल जे [[बंगलादेश]], [[कम्बोडिया]], [[लाओस]], 1999 में मनाओल जाइत छल । [[म्यांमार]], [[श्रीलंका]], [[थाईलैंड]], [[उत्तर-पूर्व भारत]] के कुछ भाग, [[वियतनाम]] के कुछ भाग आरू [[Xishuangbanna Dai स्वायत्त प्रान्त|Xishuangbanna]], [[China ]].<ref>{{cite web|url=http://www.opentimes.cn/Abstract/1223.html|title=制造传统 关于傣族泼水节及其相关新年话语的研究|तिथि=फरवरी 2010|accessdate=17 जनवरी 2017|publisher=खुला समय|archive-date=2017-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014084408/http://www.opentimes.cn/Abstract/1223.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ahandfulofleaves.org/documents/20दक्षिण पूर्व%20एशिया_शपथ ग्रहणकर्ता। pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316090358/http://ahandfulofleaves.org/documents/20दक्षिण पूर्व%20के%20बौद्ध%20एशिया_शपथकर्ता.pdf|url-status=dead| archive-date=16 मार्च, 2015|title=डोनाल्ड के. मेष (ज्योतिष)|मेष]], [[राशि]] में प्रथम [[ज्योतिष]], जैसा कि [[sidereal astrology]] द्वारा गणना की गई है।<ref>{{Cite web |url=http://www .chiangmai-chiangrai.com/origins_of_songkran.html |title=सोंगक्रान महोत्सव के उत्पत्ति |access-date=2017-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161208032407/http: //www.chiangmai-chiangrai.com/origins_of_songkran.html |archive-date=2016-12-08 |url-status=dead }}</ref> यह समकक्ष [[हिन्दू कैलेंडर]]-आधारित नया से संबंधित है दक्षिण एशिया के अधिकांश भाग में वर्ष उत्सव जेकरा सामूहिक रूप स ''[[मेशा संक्रांति]]'' कहल जाइत अछि |
== इतिहास ==
{{अनुभाग विस्तार|तिथि=मई २०२३}}
== सोंगक्रान नव वर्ष पर्व ==
* [[कम्बोडियाई नव वर्ष]], कम्बोडिया में
* [[लाओ नव वर्ष]], लाओस में
* [[सिंहाली नव वर्ष]], श्रीलंका में
* [[सोंगक्रान (थाईलैंड)]]।
* [[Thingyan]], म्यांमार में
* [[संगकेन]], अरुणाचल प्रदेश एवं भारत के असम के कुछ भाग में |
* [[पानी के छींटा महोत्सव|पानी-छिड़क महोत्सव]], चीन में [[Xishuangbanna दाई स्वायत्त प्रान्त|Xishuangbanna]] में और उत्तरी वियतनाम के कुछ हिस्सा।<ref>{{cite web|url=https://www.lonelyplanet/|शीर्षक=दाई जल-छिड़क महोत्सव: जतय चीन दक्षिण पूर्व एशिया सँ मिलैत अछि|first=Lonely|last=Planet|date=21 March 2011|website=Lonely Planet|accessdate=7 January 2019|title=Archive copy|archive-date=6 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130806134955/http://lonelyplanet/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://pattayadailynews.com/sawatdee-pee-mai-happy-new-year-to-all-our-devoted-wet-readers/ |title=सावतदी पी माई (नव वर्ष की हार्दिक शुभकामना) सब हमारे... समर्पित गीला पाठक - पटाया दैनिक समाचार |access-date=2016-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809132125/http://pattayadailynews.com/sawatdee-pee-mai- |archive-date=2016-08-09 |url-status=मृत |dead-url=yes }}</ref>
== एशिया से बाहर उत्सव ==
===Australia===
देशक कतेको भाग मे सोंगक्रान उत्सव मनाओल जाइत अछि । एकरऽ एगो उल्लेखनीय उत्सव [[लेउमेह, न्यू साउथ वेल्स]] केरऽ [[सिडनी]] उपनगर म॑ वाट पा बुद्धरंगसी बौद्ध मंदिर म॑ छै । ई महोत्सव हर साल हजारों आगंतुकऽ क॑ आकर्षित करै छै आरू एकरा म॑ पानी के लड़ाई, रोजाना प्रार्थना, नृत्य प्रदर्शन आरू भोजन के स्टॉल शामिल छै जेकरा म॑ थाई, बांग्लादेश (सीएचटी), बर्मी, कम्बोडियाई, लाओसियन, श्रीलंका आरू मलेशियाई मूल के खाना परोसलऽ जाय छै ।<ref>{{ cite web|url=https://www.travelblog.org/Oceania/Australia/New-South-Wales/Campbelltown/blog-265904.html|title=सोंगक्रान - Sth पूर्वी एशियाई नव वर्ष के उत्सव - यात्रा ब्लॉग|website=Travelblog .org|accessdate=7 जनवरी 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sbs.com.au/food/article/2015/01/19/celebrate-songkran| title=Celebrate: Songkran|website=Sbs.com.au|date=19 जनवरी 2015|accessdate=7 जनवरी 2019}}</ref> 2014 मे, उत्सव मे 2000 सँ बेसी लोक भाग लेलक।<ref>{{cite news|url=https://www.dailytelegraph.com.au/newslocal/macarthur/leumeahs-wat-pa-buddharangsee-बौद्ध-मंदिर-दक्षिण-पूर्व-एशियाई-बौद्ध-नव-वर्ष-2000-के-जश्न-मजाय- festival/news-story/195e5fc17b8668fe0131e5c9c2fe99da|title=बौद्ध लोकनि नव वर्ष मनाबैत छथि|तिथि=28 अप्रैल 2014|newspaper=Daily Telegraph|accessdate=7 जनवरी 2019|last1=तीतर|first1=अमांडा}}</ref>एही उपनगर मे , महामाकुत बौद्ध फाउंडेशन न॑ सोंगक्रान उत्सव के आयोजन करै छै जेकरा म॑ जप, आशीर्वाद, छोटऽ प्रवचन, धन जुटाबै के भोजन फेट आरू दक्षिण पूर्व एशियाई पारंपरिक नृत्य के आयोजन करलऽ जाय छै ।<ref>{{cite web|url=http://mahamakit.org.au/|title=महामाकुट रगविथयलाई फाउंडेशन - वाट पा बुद्धरंगसी बौद्ध वन मठ|website=Mahamakut.org.au|accessdate=7 जनवरी 2019}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[थाई टाउन, सिडनी ]] के लोकप्रिय पर्यटन उपनगर में [[हेमार्केट, न्यू साउथ वेल्स]].<ref>{{cite web|url=http://www.haymarketchamber.org.au/sites/default/files/SEPT13_LIVE.pdf|title=सिडनी हेमार्केट एंड चाइना ब्रोशर|website=Haymarketchamber.org.au|accessdate=7 जनवरी 2019|archive-date=2019-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190326192623/http://www.haymarketchamber.org.au/sites/default/files/SEPT13_LIVE.pdf|dead-url=yes}}</ref> [[मेलबर्न]] में सिंहली (श्रीलंका) नव वर्ष महोत्सव हर साल [[डांडेनॉन्ग , विक्टोरिया]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.greaterdandenong.vic.gov.au/node |access-date=2022-04-06 |website=ग्रेटर डैंडेनॉन्ग परिषद |language=en}}</ref> 2011 म॑ ई ५००० स॑ भी अधिक लोगऽ क॑ आकर्षित करलकै आरू मेलबर्न केरऽ सबस॑ बड़ऽ सिंहली नव वर्ष महोत्सव होय के दावा करै छै ।<ref>{{cite web|url=https://dandenong.starcommunity. com.au/journal/2011-04-21/sinhalese-new-year/|title=सिंहली नव वर्ष|तिथि=20 अप्रैल 2011|website=Dandenong.starcommunity.com.au|accessdate=7 जनवरी 2019}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ ref> [[रानी विक्टोरिया मार्केट]] न॑ अप्रैल २०१७ केरऽ शुरूआत म॑ थाई नया साल मनाबै लेली दू दिन के सोंगक्रान आयोजन आयोजित करलकै ।<ref>{{cite web|url=http://www.thatsmelbourne.com.au/Whatson%20/%20%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B5/%E0%A4%AC%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95/%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0/a9835bc4-b91b-444a-9726-fe86c9f7e248.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326104503/http://www.thatsmelbourne.com.au/Whatson|url-status=dead|archive-date=2017-03-26|title=थाई सोंगक्रान नव वर्ष महोत्सव - मेलबर्न शहर|date=26 मार्च 2017|accessdate=7 जनवरी 2019|dead-url=yes}}</ref> थाई, कम्बोडिया, लाओ, बर्मी आरू श्रीलंका केरऽ नव वर्ष केरऽ उत्सव मनाबै वाला सोंगक्रान उत्सव सिडनी उपनगर केरऽ [[कैब्रामाट्टा, न्यू साउथ वेल्स] केरऽ निवासी सिनी के बीच सुप्रसिद्ध आरू लोकप्रिय छै । ]. .com/2013/04/lao-khmer-thai-new-year-2013-in-sydney/|title=सिडनी में लाओ, खमेर, थाई नव वर्ष 2013|author=Thang Ngo |date=14 अप्रैल 2013|website= Noodlies.com|accessdate=7 जनवरी 2019}}</ref> मंदिर आरू संगठन उपनगर भर म॑ उत्सव आयोजित करै छै जेकरा म॑ पड़ोसी उपनगर [[Bonnyrigg, New South Weles|Bonnyrigg]] म॑ लाओ नया साल केरऽ एगो बड़ऽ उत्सव भी शामिल छै जेकरा के साथ साझेदारी म॑ आयोजित करलऽ गेलऽ छै the [[फेयरफील्ड शहर|फेयरफील्ड शहर परिषद]].<ref>{{cite web|url=https://www.amust.com.au/2015/04/lao-new-year-festival-2015/| title=लाओ नव वर्ष महोत्सव २०१५ - AMUST|website=Amust.com.au|date=२९ अप्रैल २०१५|accessdate=७ जनवरी २०१९}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www .newleafcommunities.com.au/imagesDB/paragraph/SGC7759SCGHBonnyriggSummer2017-Web.pdf|title=नया पत्ता|तिथि=2017|website=Newleafcommunitites.com.au|accessdate=7 जनवरी 2019}}</ref> के मेलबर्न उपनगर में [[Footscray, Victoria]] एक चंद्र नव वर्ष उत्सव जे शुरू में [[Tết|वियतनाम नव वर्ष]] पर केंद्रित छेलै, थाई, कम्बोडियाई, लाओस आरू अन्य [[एशियाई ऑस्ट्रेलियाई|एशियाई ऑस्ट्रेलियाई] के सोंगक्रान उत्सव के उत्सव में विस्तारित होय गेलऽ छै ]] चीनी जैसनऽ समुदाय जे जनवरी/फरवरी या अप्रैल म॑ या त॑ नया साल मनाबै छै ।<ref>{{cite web|url=http://www.maribyrnong.vic.gov.au/Page/Page.aspx?Page_Id{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} =12309|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107020959/http://www.maribyrnong.vic.gov.au/%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0/%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0.aspx?%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0_%E0%A4%86%E0%A4%88%E0%A4%A1%E0%A5%80=123
===संयुक्त राज्य अमेरिका===
सोंगक्रान उत्सव अक्सर ऐन्हऽ शहरऽ म॑ होय छै जेकरा म॑ बड़ऽ [[श्रीलंका केरऽ अमेरिकी|श्रीलंका]], [[थाई अमेरिकी|थाई]], [[बर्मी अमेरिकी|बर्मी]], [[लाओस केरऽ अमेरिकी|लाओस]] आरू [[कम्बोडियाई] केरऽ मेजबानी होय छै अमेरिकी|कम्बोडियाई]] आबादी। यूडब्ल्यू खमेर स्टूडेंट एसोसिएशन [[सिएटल]] में [[वाशिंगटन विश्वविद्यालय]] में नव वर्ष समारोह के आयोजन करैत अछि | व्हाइट सेंटर कम्बोडियाई नव वर्ष स्ट्रीट महोत्सव सिएटल के गोल्डन हाउस बेकरी एंड डेली में आयोजित होइत अछि.<ref>{{cite web|url=https://ethnicseattle.com/2016/04/12/5920/|title=April दक्षिण पूर्व एशियाई के लेल नव वर्ष के निशान|first=Rosin Saez • 3 years|last=ago|date=12 April 2016|website=Ethnicseattle.com|accessdate=7 जनवरी 2019}}</ref> लॉस एंजिल्स बौद्ध विहार में [ [पसाडेना, कैलिफोर्निया]] श्रीलंका केरऽ नया साल प॑ ध्यान केंद्रित करी क॑ सोंगक्रान महोत्सव मनाबै छै । [[अजुसा, कैलिफोर्निया]] केरऽ ब्रह्म विहार म॑ भी बर्मी नव वर्ष केरऽ फोकस के साथ उत्सव आयोजित करलऽ जाय छै ।<ref>{{cite web|url=http://wisdomquarterly.blogspot.com/2013/04/happy-southeast-asian -buddhist-new-year.html|title=बुद्धि त्रैमासिक: अमेरिकी बौद्ध जर्नल: दक्षिण पूर्व एशियाई बौद्ध नव वर्ष की शुभकामनाएं!|date=13 अप्रैल 2013|website=Wisdomquarterly.blogspot.com|accessdate=7 जनवरी 2019}}</ref > अंतर्राष्ट्रीय लाओ नव वर्ष महोत्सव सालाना [[सैन फ्रांसिस्को]] म॑ आयोजित करलऽ जाय छै आरू लाओ नया साल क॑ अन्य एशियाई समुदाय, थाई, कम्बोडियाई, बर्मी, श्रीलंका आरू दक्षिणी चीन केरऽ दाई लोगऽ क॑ स्वीकार करी क॑ मनाबै छै, जे भी... वही महोत्सव।<ref>{{Cite web |url=http://www.laonewyear.org/index.php?option=com_content&task=view&id=30&Itemid=48 |title=अंतर्राष्ट्रीय लाओ नव वर्ष महोत्सव - ILNYF के बारे में |access- date=2017-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170102171741/http://www.laonewyear.org/index.php?option=com_content&task=view&id=30&Itemid=48 | archive-date=2017-01-02 |url-status=dead }}</ref> फरवरी 2015 म॑, [[वाशिंगटन डी.सी.]] म॑ [[फ्रीयर गैलरी ऑफ आर्ट|फ्रीयर आरू सैकलर]] गैलरी न॑ एक चंद्र नया के आयोजन करलकै "[[बकरी (राशि)|भेड़ के साल]]" मनाबै वाला साल के आयोजन जे चंद्र नव वर्ष के भी मनाबै छेलै जे अप्रैल के मध्य में होय छै बहुत सारा अन्य एशियाई देशऽ के लेलऽ । एहि मे चीन, कोरिया, मंगोलिया, श्रीलंका आ अन्य एशियाई देशक गतिविधि, जानकारी आ भोजन शामिल छल जे दूटा नव वर्षक उत्सव मे सँ कोनो एकटा मनाबैत छल ।<ref>{{cite web|url=https://bento.si.edu/%20from-the-collections/chinese-art/celebrate-the-lunar-new-year-at-freersackler/|title=फ्रीर-सैकलर मे चंद्र नव वर्ष मनाउ|website=Bento.si.edu|accessdate=7 जनवरी 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20171024001734/https://bento.si.edu/from-the-collections/%E0%A4%9A%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A4%BE/%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%A8%E0%A4%B5-%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7-%E0%A4%AA%E0%A4%B0|archive-date=2017-10-24|url-status=dead|dead-url=no}}</ref> इसी तरह 2016 में, [[एशियाई प्रशांत अमेरिकी अनुभव के विंग ल्यूक संग्रहालय|द विंग]] में [[सिएटल]] आयोजित | एक चंद्र नव वर्ष उत्सव पूर्वी एशियाई चंद्र नव वर्ष के आसपास केंद्रित तथापि लाओस में नव वर्ष के रीति रिवाज पर सेहो केंद्रित छल जे ओकर "नव साल पूरा साल" प्रदर्शनी के हिस्सा छल.<ref>{{cite web|url=http://www .wingluke.org/familyprograms|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102093145/http://www.wingluke.org/familyprograms|url-status=dead|archive-date=2 जनवरी 2017 |title=परिवार कार्यक्रम > विंग लूक संग्रहालय|date=2 जनवरी 2017|accessdate=7 जनवरी 2019}}</ref>
==नोट्स==
{{नोटलिस्ट-उआ}}
==देखू सेहो==
* [[दक्षिण एवं दक्षिण पूर्व एशियाई नव वर्ष]]।
* [[बौद्ध धर्म की संस्कृति#बौद्ध पर्व|बौद्ध पर्व की सूची]]
* [[मेशा संक्रांति]], अप्रैल के संबंधित हिन्दू कैलेंडर आधारित नव वर्ष के पर्व के संदर्भ में प्रयुक्त शब्द |
* [[जल महोत्सव]], कुछ सोंगक्रान उत्सव के दौरान प्रचलित परंपरा |
* [[थाई कैलेंडर]]।
6m1l0gja43t8emmg53p0n6iwm4154u4
उत्तर निकोसिया
0
44651
282044
280487
2026-11-07T23:49:26Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282044
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage-->
| name = उत्तरी निकोसिया
| native_name = {{hlist|{{native name|tr|Kuzey Lefkoşa}}}}{{native name|el|Βόρεια Λευκωσία|italics=no}}
| nickname = "चमेली के गंध वाला शहर"<br><small>in Turkish: "Yasemin Kokulu Şeher"</small><br>"The City" <small>in Cypriot Turkish: "Şeher"<ref>{{cite web |title=Lament-Türkü Tradition in Cyprus |url=http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/sevket_oznur_kibris_agit_turku_gelenegi.pdf |publisher=Çukurova Üniversity |access-date=4 January 2015 |archive-date=4 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104123836/http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/sevket_oznur_kibris_agit_turku_gelenegi.pdf |url-status=live }}</ref></small>
| settlement_type = [[राजधानी शहर]]
| motto =
| image_skyline = North Nicosia collage.png
| imagesize = २७०px
| image_caption = ऊपरसँ नीचाँ, बामासँ दहिना: The [[काइरेनिया गेट]] आ द इनोनु वर्ग, [[सेलिमीये मस्जिद (निकोसिया)|सेलिमीये मस्जिद]] (पूर्व सेंट सोफिया कैथेड्रल), ऐतिहासिक समानबाहचे पड़ोस, के [[पैघ ओकरा]], [[बेडेस्टन, निकोसिया|सरयोनु]], [[अतातुर्क चौक|अतातुर्क चौक]] आ वेनिस कॉलम, मनोरंजन केंद्र के [[Dereboyu Avenue|Dereboyu]], के [[नियर ईस्ट यूनिवर्सिटी|नियर ईस्ट मेडिकल स्कूल]], रात में उत्तरी निकोसिया क्षितिज के हिस्सा
| image_flag =
| flag_size =
| image_seal =
| seal_size =
| pushpin_map = Cyprus<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->#Europe
| pushpin_label_position = top
| pushpin_mapsize = २७०
| pushpin_map_caption = Location in Cyprus
| subdivision_type = Claimed by
| subdivision_name = {{plainlist|
*{{flagicon|Cyprus}} [[साइप्रस गणराज्य]] (अंतर्राष्ट्रीय स्तर पर मान्यता प्राप्त),
*{{flagicon|North Cyprus}} [[उत्तरी साइप्रस]] (केवल द्वारा मान्यता प्राप्त [[तुर्की]])}}
| subdivision_type1 = • [[साइप्रस के जिला|जिला]]
| subdivision_name1 = [[निकोसिया जिला]]
| subdivision_type2 = Administered by
| subdivision_name2 = {{flag|Northern Cyprus}}<ref>{{Northern Cyprus-note}}</ref>
| subdivision_type3 = • [[उत्तरी साइप्रस के जिला|जिला]]
| subdivision_name3 = [[निकोसिया जिला]]
| government_footnotes =
| government_type =
| leader_title = मेयर
| leader_name = [[मेहमेत हरमंसी]] ([[साम्प्रदायिक लोकतंत्र पार्टी|टीडीपी]])
| established_title =
| established_date =
| area_magnitude =
| unit_pref = मीट्रिक
| area_footnotes = <ref name=spd1/>
| area_total_km2 = 92.8
| area_land_km2 =
| area_metro_km2 = 165.2
| population_as_of = 2011
| population_total = 61378
| population_demonym = उत्तर निकोसियन| population_footnotes = <ref>{{citation |url=http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20ikinci_.pdf |title=KKTC 2011 Nüfus ve Konut Sayımı |trans-title=TRNC 2011 Population and Housing Census |publisher=TRNC State Planning Organization |date=6 August 2013 |page=16 |access-date=1 March 2014 |archive-date=6 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106001538/http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20ikinci_.pdf |url-status=dead}}</ref>
| population_density_km2 = auto
| population_metro = 82539
| timezone = [[Eastern European Time|EET]]
| utc_offset = +2
| timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]]
| utc_offset_DST = +3
| coordinates = {{Coord|35|11|24|N|33|21|49|E|region:CY_type:city|display=inline,title}}
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| elevation_ft =
| postal_code_type =
| postal_code =
| area_code =
| blank_name =
| blank_info =
| blank1_name =
| blank1_info =
| timezone1 = [[Eastern European Time|EET]]
| utc_offset1 = +2
| timezone1_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]]
| utc_offset1_DST = +3
| website = [http://www.lefkosaturkbelediyesi.org Nicosia Turkish Municipality]
}}
'''उत्तरी निकोसिया''' या '''उत्तरी निकोसिया''' ({{lang-tr|Kuzey Lefkoşa}} {{IPA-tr|kuˈzej lefˈkoʃa|}}; {{lang-el|Βόρεια Λευκωσία}} ) [[उत्तरी साइप्रस]] केरऽ ''[[de facto]]'' राज्य केरऽ राजधानी आरू सबसें बड़ऽ शहर छेकै । ई [[निकोसिया]] केरऽ विभाजित शहर केरऽ उत्तरी भाग छेकै, आरू एकरऽ शासन [[निकोसिया तुर्की नगरपालिका]] द्वारा करलऽ जाय छै । {{|२०११ के अनुसार}}, उत्तरी निकोसिया के जनसंख्या ६१,३७८ आ एकटा महानगरीय क्षेत्र के जनसंख्या ८२,५३९ छल ।
ई शहर उत्तरी साइप्रस केरऽ आर्थिक, राजनीतिक आरू सांस्कृतिक केंद्र छेकै, जेकरा म॑ बहुत दुकान, रेस्टोरेंट आरू शॉपिंग मॉल छै । ई एक ऐतिहासिक देवाल वाला शहर के घर छै, जे [[सरयोनु स्क्वायर]] पर केंद्रित छै, आरू एक आधुनिक महानगरीय क्षेत्र छै, जेकरऽ व्यापार आरू मनोरंजन के केंद्र [[डेरेबोयु एवेन्यू|डेरेबोयु]] क्षेत्र छै । उच्च स्तर केरऽ कल्याण वाला शहर के रूप म॑ वर्णित ई शहर म॑ 21वीं सदी म॑ बहुत शहरी विकास आरू विकास देखलऽ गेलऽ छै, जेकरा म॑ नया राजमार्ग आरू उच्च-उच्च-उच्चऽ के निर्माण भी शामिल छै । एकरऽ आयोजन म॑ काफी संख्या म॑ पर्यटक आरू विभिन्न तरह के सांस्कृतिक गतिविधि के आयोजन करलऽ जाय छै, जेकरा म॑ एकरऽ अंतर्राष्ट्रीय रंगमंच आरू संगीत महोत्सव भी शामिल छै । ३४,००० स॑ भी अधिक छात्रऽ के आबादी वाला नॉर्थ निकोसिया शिक्षा आरू शोध केरऽ एगो महत्वपूर्ण केंद्र छेकै आरू एकरा म॑ चार विश्वविद्यालय छै, जेकरा म॑ [[निकट पूर्व विश्वविद्यालय]] सबस॑ बड़ऽ छै ।
1960 के दशक के [[साइप्रस अंतरसाम्प्रदायिक हिंसा|अंतरसाम्प्रदायिक हिंसा]] के बाद, साइप्रस गणराज्य के राजधानी 1963 में क्रमशः दक्षिण आरू उत्तर में द्वीप के [[ग्रीक साइप्रस]] आरू [[तुर्की साइप्रस]] समुदाय के बीच बंटलऽ छेलै । <ref>{{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+cy0023%29 |शीर्षक=साइप्रस |प्रकाशक=Lcweb2.loc .gov |date=1967-11-20 |access-date=2013-03-26 |archive-date=2013-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130312020133/http://http/ |url-status=लाइव |title=Archive copy |dead-url=no }}</ref><ref>इंडले, दान। [https://books.google.com/books?id=cKm7VWIbkwsC&pg=PA87 सूचना के साथ शांति के बढ़ावा देना: सुरक्षा शासन के एक उपकरण के रूप में पारदर्शिता] (2007) प्रिंसटन यूनिवर्सिटी प्रेस, पृष्ठ 87</ref> एक [[1974 साइप्रस coup d'état|coup]] द्वारा ग्रीक सैन्य जुंटा द्वारा 1974 में [[Enosis|द्वीप के ग्रीस के साथ एकीकरण]] के प्रयास में [[साइप्रस पर तुर्की आक्रमण]] के कारण बनल, आ अंतर्राष्ट्रीय समुदाय उत्तरी निकोसिया के मानैत अछि जे तहिया स तुर्की क कब्जा मे अछि।
==इतिहास==
{{Main|Nicosia#History{{!}}निकोसिया § इतिहास|उत्तरी साइप्रस{{!}}Northern Cyprus § History}}
[[File:Sarayönü old North Nicosia.jpg|thumb|left|[[Atatürk Square|सरयोनु]], १९६९]]
[[1963-64 केरऽ साइप्रस संकट]] के दौरान, [[ग्रीक साइप्रस]] द्वारा एकतरफा संवैधानिक परिवर्तन के बाद, अंतर-साम्प्रदायिक हिंसा शुरू होय गेलै । निकोसिया क॑ ग्रीक आरू तुर्की साइप्रस क्वार्टर म॑ [[ग्रीन लाइन (साइप्रस)|ग्रीन लाइन]] द्वारा विभाजित करलऽ गेलऽ छेलै, जेकरऽ नामकरण [[संयुक्त राष्ट्र]] अधिकारी द्वारा करलऽ गेलऽ कलम के रंग के नाम प॑ करलऽ गेलऽ छेलै जेकरऽ उपयोग [[संयुक्त राष्ट्र]] अधिकारी न॑ के नक्शा प॑ रेखा खींचै लेली करलकै शहर।<ref>{{cite web |url=http://www.nicosia.org.cy/english/lefkosia_istoria_lefkosia1963.shtm |title=निकोसिया नगरपालिका |प्रकाशक=निकोसिया.org.cy |access-date=2012-03 -10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130417135112/http://www.nicosia.org.cy/english/lefkosia_istoria_lefkosia1963.shtm |संग्रह-तिथि=17 अप्रैल 2013 |url-स्थिति =dead}}</ref> एकरऽ परिणामस्वरूप सरकार म॑ तुर्की साइप्रस केरऽ भागीदारी बंद होय गेलै, आरू १९६४ म॑ अधिक अंतरसाम्प्रदायिक हिंसा के बाद, तुर्की साइप्रस केरऽ एगो संख्या निकोसिया केरऽ तुर्की क्वार्टर म॑ आबी गेलै, जेकरा स॑ गंभीर भीड़भाड़ पैदा होय गेलै ।<ref>{ {cite web |first=एरिक |last=सोलस्टेन |url=http://countrystudies.us/cyprus/13.htm |title=अंतरसाम्प्रदायिक हिंसा |प्रकाशक=अमेरिकी लाइब्रेरी ऑफ कांग्रेस |access-date=2012-06-18 | archive-date=24 अगस्त 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130824000149/http://countrystudies.us/cyprus/13.htm |url-status=live }}</ref >
१५ जुलाई १९७४ क॑ [[१९७४ साइप्रस केरऽ तख्तापलट|एक तख्तापलट केरऽ प्रयास]] [[१९६७–१९७४ केरऽ ग्रीक सैन्य जुंटा|ग्रीक सैन्य जुंटा]] केरऽ नेतृत्व म॑ ई द्वीप क॑ [[ग्रीस ]]। तख्तापलट न॑ [[आर्कबिशप]] [[मकारिओस तृतीय]] क॑ [[साइप्रस केरऽ राष्ट्रपति]] के रूप म॑ सत्ता स॑ बेदखल करी देलकै, जेकरा म॑ हुनकऽ जगह प॑ समर्थक-''[[एनोसिस]]'' राष्ट्रवादी [[निकोस सैम्पसन]] ।<ref name=" TIME">{{Cite magazine |title=CYPRUS: एक छोटे द्वीप पर बड़ी परेशानी |date=29 जुलाई 1974 |magazine=[[TIME]] |url=http://www.time.com/time/magazine/article%20/0%2C9171%2C911440%2C00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307152514/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,911440 |url-status=dead |archive-date=2008-03-07 |access-date=2023-11-15 |dead-url=no }}</ref> ''एनोसिस'' के संभावना के जवाब में, 20 जुलाई 1974 को [[तुर्की सेना]] [[ साइप्रस पर तुर्की आक्रमण|आक्रमण]] द्वीप पर, आ तहिया सँ साइप्रस गणराज्यक उत्तरी भागक ३७% पर कब्जा कए लेलक।<ref>{{cite book |last1=केर-लिंडसे |first1=जेम्स |title=साइप्रस समस्या: सबके जानना चाही |date=2011 |publisher=ऑक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस |page=44}}</ref><ref>{{cite book |last1=Athanasopulos |first1=Haralambos |title=ग्रीस, तुर्की और... एजियन सागर: अंतर्राष्ट्रीय कानून में एक केस स्टडी |date=2001 |publisher=McFarland |page=15 |isbn=9780786450039 |url=https://books.google.com/books?id=QnlyjuKJa8YC&pg=PA15 |access-date= 25 सितम्बर 2020 |archive-date=21 अप्रैल 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421055051/https://books.google.com/books?id=QnlyjuKJa8YC&pg=PA15 |url- status=live }}</ref><ref>अल्फोर्ड, जोनाथन। ''एडेल्फी पेपर्स, अंक 149-164'' (1979), इंटरनेशनल इंस्टीट्यूट फॉर स्ट्रैटेजिक स्टडीज, [https://books.google.com/books?id=79AdAAAAMAAJ&q=%22prelude+to+Enosis,+invaded+the+ द्वीप+में%22 पृष्ठ। 18] {{वेबरकाइव|url=https://web.archive.org/web/20230421055052/https://books.google.com/books?id=79AdAAAAMAAJ&q=%22एनोसिस+क+प्रस्तावना,+आक्रमण+क+ल गेल+ island+in%22 |date=21 अप्रैल 2023 }}.</ref> आक्रमणमे दू चरण शामिल छल. दोसरऽ चरण १४ अगस्त १९७४ क॑ करलऽ गेलै, जहां तुर्की सेना न॑ अपनऽ ठिकाना आगू बढ़ैलकै, अंततः साइप्रस केरऽ कुल ३७% इलाका प॑ कब्जा करी लेलकै, जेकरा म॑ निकोसिया केरऽ उत्तरी भाग आरू [[काइरेनिया]] आरू [[फामागुस्ता]] शहर शामिल छेलै ।
२३ अप्रैल २००३ क॑ ग्रीन लाइन के माध्यम स॑ [[लेड्रा पैलेस]] क्रॉसिंग खोललऽ गेलै, जे १९७४ के बाद पहलऽ बार क्रॉसिंग के अनुमति मिललै ।<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/ europe/2969089.stm साइप्रस सीमा खुलला के साथ भावना] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304065858/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2969089 |date=2016-03-04 }} {{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2969089 |title=Archive copy |access-date=2023-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304065858/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2969089 |archive-date=2016-03-04 |dead-url=}} (BBC News) अभिगमन तिथि 2012-06-18.</ref> एकर बाद 9 मई 2003 कए [[Ayios Dometios]] क्रॉसिंग प्वाइंट क उद्घाटन भेल।<ref>{ {उद्धरण वेब |url=https://docs.google.com/दर्शक?a=v&q=कैश:2LSheATdp40J:www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/सब/669FE6D32B5DEEC5C2256DC3002DE05A/%24फाइल/27 %2520मई%25202003.doc%3FOpenElement+10+मई+2003+साइप्रस+ayios+dometios&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESgbI-U9uhq1bVhGCx5BFUodre7oF3QwDE4rsMeeqL649lLXb28-a00aVD7gys3GDlE3W WZLQxke9bWGMANnv9_-6fqYkKb63ExxQit6UOC274BNZV5EZ-qRxlfpbS3IthcdMkv&sig=AHIEtbRoF8A2rV3CkgSAlD2q9y0lvFX4Pw |title=संयुक्त राष्ट्र संचालन पर महासचिव की रिपोर्ट साइप्रस मे |access-date=18 जून 2012 |archive-date=16 मई 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140516102314/https://docs.google.com/viewer?a =v&q=कैश:2LSheATdp40J:www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/सब/669FE6D32B5DEEC5C2256DC3002DE05A/%24फाइल/27%2520मई%25202003.doc%3FOpenElement+10+May+2003+cyprus+ayios + dometios&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESgbI-U9uhq1bVhGCx5BFUodre7oF3QwDE4rsMeeqL649lLXb28-a00aVDd7gys3GDlE3WWZLQxke9bWGMANnv9_-6fqYkKb63ExxQit6UOC274BNZV5EZ-q RxlfpbS3IthcdMkv&sig=AHIEtbRoF8A2rV3CkgSAlD2q9y0lvFX4Pw |url-status=live }}</ref> ३ अप्रैल २००८ क॑ [[लेड्रा स्ट्रीट]] क्रॉसिंग क॑ भी फेर स॑ खोललऽ गेलै ।<ref>[ http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7327866.stm प्रतीकात्मक साइप्रस क्रासिंग पुनः खुलल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120703063033/http:// news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7327866.stm |date=3 जुलाई 2012 }} (बीबीसी न्यूज) अभिगमन तिथि 2012-06-18.</ref>
==प्रशासन==
[[File:Lefkoşa Türk Belediyesi.JPG|thumb|left|उत्तरी निकोसिया के सिटी हॉल, अगस्त २००९]]
राजधानी के रूप में उत्तरी निकोसिया उत्तरी साइप्रस के राजनीतिक, आर्थिक आ सांस्कृतिक केंद्र अछि । उत्तरी निकोसिया उत्तरी साइप्रस केरऽ मंत्रालयऽ के मेजबानी करै छै । ई शहर केरऽ शासन [[निकोसिया तुर्की नगरपालिका]] द्वारा करलऽ जाय छै, जेकरा साइप्रस गणराज्य केरऽ संविधान द्वारा मान्यता देलऽ गेलऽ छै ।<ref>{{Cite web |url=http://www.cyprus.gov.cy/portal/ portal.nsf/0/f7eb7480579b1a50c2256fdb0040a003?OpenDocument&ExpandSection=5#_Section5 |title=संविधान – परिशिष्ट डी: भाग 12 – विविध प्रावधान |access-date=31 दिसम्बर 2010 |archive-date=5 अगस्त 2012 |archive-url=http स: १. //archive.today/20120805123156/www.cyprus.gov.cy/portal/portal.nsf/0/f7eb7480579b1a50c2256fdb0040a003?दस्तावेज खोलू&खंड विस्तार करू=5#_Section5 |url-status=dead}}</ref>
निकोसिया तुर्की नगरपालिका के नेतृत्व मेयर, [[Mehmet Harmancı]] [[साम्प्रदायिक लोकतंत्र पार्टी]] (टीडीपी) से।<ref>{{cite web |title=Belediye Başkanı |url=http://www. lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/kurumsal/baskan |publisher=निकोसिया तुर्की नगरपालिका |access-date=7 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/ 20150103071610/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/kurumsal/baskan |archive-date=3 जनवरी 2015 |df=dmy-all}}</ref> ओ 1990 मे स्थानीय चुनाव मे सत्ता मे आयल छलाह २०१४ म॑ ३८% लोकप्रिय वोट स॑ दू प्रमुख दलऽ के उम्मीदवार क॑ हराबै के कोशिश करलऽ गेलै जेकरा तुर्की साइप्रस केरऽ मीडिया न॑ सबसें जादा मौका वाला उम्मीदवार मानलऽ जाय छेलै, जेकरा एगो बड़ऽ आश्चर्यजनक जीत के रूप म॑ देखलऽ गेलै ।<ref>{{cite web |title=लेफकोशा'दा सोल इटिफक: बु दहा बशलांगिच! |url=http://www.birgun.net/news/view/lefkosada-sol-ittifak-bu-daha-baslangic/1317 |प्रकाशक=बिर्गुन |पहुंच-तिथि=7 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150107031741/http://www.birgun.net/news/view/lefkosada-sol-ittifak-bu-daha-baslangic/1317 |archive-date=2015-01-07 |url-स्थिति=dead |access-date=2023-11-14 |dead-url=yes }}</ref> नगरपालिका के संगठन में 22 सदस्यीय सिटी काउंसिल के विशेषता छै, जेकरा में [[रिपब्लिकन तुर्की पार्टी]] (CTP) के 8 पार्षद, [[राष्ट्रीय एकता पार्टी (उत्तरी साइप्रस) के 6 |राष्ट्रीय एकता पार्टी]] (यूबीपी), साम्प्रदायिक लोकतंत्र पार्टी स॑ ६, [[डेमोक्रेटिक पार्टी (उत्तरी साइप्रस)|डेमोक्रेटिक पार्टी]] (डीपी-यूजी) स॑ १ आरू [[न्यू साइप्रस पार्टी]] स॑ १ ( YKP).<ref>{{cite web |title=Belediye Meclisi |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/kurumsal/belediye-meclisi |publisher=निकोसिया तुर्की नगरपालिका |पहुंच-तिथि= 7 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103075856/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/kurumsal/belediye-meclisi |archive-date=3 जनवरी 2015 |url-status=मृत}}</ref>
===निकोसिया तुर्की नगरपालिका के मेयर===
नीचाँ 1958 मे निकोसिया तुर्की नगरपालिकाक स्थापनाक बाद सँ मेयरक सूची देल गेल अछि:<ref>{{cite web |title=Belediyemizin Tarihçesi |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/kurumsal/%20tarihce |publisher=निकोसिया तुर्की नगरपालिका |access-date=6 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103075942/http://www.lefkosabelediyesi.org/ |archive-date=2015-01-03 |df=dmy-all |dead-url=yes }}</ref>
*[[तहसीन गोजमेन]]: 1958-1962
*[[सेवडेट मिराता]]: 1962-1962
*[[Fuat Celalettin]]: 1962-1968
*[[जिवर केमल]]: 1969-1976
*[[मुस्तफा अकिंसी]]: 1976-1990
*[[बुर्हान एटकिन]]: 1990-1994
*[[शेमी बोरा]]: 1994-2002
*[[कुटले एर्क]]: 2002-2006
*[[सेमल मेटिन Bulutoğluları]]: 2006-2013
*[[कादरी फेलाहोग्लू]]: २०१३-२०१४
*[[Mehmet Harmancı]]: 2014–वर्तमान
=== क्वार्टर ===
निकोसिया क॑ कई प्रशासनिक विभाजन म॑ विभाजित करलऽ गेलऽ छै जेकरा ''[[महल्लाह|महल्लेर]]'' (एकवचन: ''महल्ले'') या क्वार्टर के नाम स॑ जानलऽ जाय छै । एहि मे सँ प्रत्येक क्वार्टरक नेतृत्व एकटा ''[[मुहतर (शीर्षक)|मुहतार]]'' होइत अछि, जे स्थानीय चुनाव मे निवासी द्वारा चुनल जाइत अछि | निकोसिया तुर्की नगरपालिका के अधिकार क्षेत्र में २५ क्वार्टर छै, जेकरा में से १२ देवाल वाला शहर में आरू १३ बाहर छै,<ref>{{cite web |last1=Bağışkan |first1=Tuncer |title=Lefkoşa'nın Mahalleleri |date =20 जनवरी 2014 |url=http://www.yeniduzen.com/Ekler/adres-kibris/141/lefkosa-mahalleleri/1069 |publisher=येनी दुज़ेन |पहुंच-तिथि=6 जनवरी 2015 |archive-date=6 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106162808/http://www.yeniduzen.com/एकलर/एड्रेस-किब्रिस/141/lefkosa-mahalleleri/1069 |url-status=live } }</ref> आरू नीचे २०११ के जनगणना के अनुसार जनसंख्या के अनुसार क्रमबद्ध करलऽ गेलऽ ओकरऽ सूची छै:<ref>{{cite web |title=Tablo 3. İlçe, Bucak, Belediye, Mahalle ve Cinsiyete göre sürekli ikamet eden nüfus, 2011 |url=http://www.devplan.org/Frame-tr.html |publisher=TRNC राज्य योजना संगठन |access-date=6 जनवरी 2015 |archive-date=2020-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726005331/http://www.devplan.org/Frame-tr.html |url-स्थिति=मृत |dead-url=yes }}</ref>
[[File:Samanbahçe in North Nicosia.jpg|thumb|right|इब्राहिम्पशाक्वार्टर में ऐतिहासिक समानबाहचे पड़ोस]]
[[File:Night at Yenişehir, Nicosia.jpg|thumb|right|से एक दृश्य [[नया शहर, निकोसिया|येनिसेहिर]] quarter]]
{| class="wikitable sortable"
|-
! चौथाई!! आबादी
|-
| [[ओमोर्फिटा|छोटका मलाईदार]] || १०,५७२ के
|-
| [[ओर्टा केउय|ओर्टकोय]] || ८,८६८ के
|-
| [[मैंड्रेस, साइप्रस|हमितकोय]] || ५,३३८ के
|-
| [[मिया मिलिया|हसपोलाट]] || ४,२०४ के
|-
| [[तास्किनकोय]] || ३,८४७ के
|-
| [[येनिशेहिर, निकोसिया|येनिशेहिर]] || ३,७१५ के
|-
| [[ट्राचोनास|लाल अर्धचंद्र]] || ३,५३५ के
|-
| [[मरमारा, निकोसिया|मरमारा]] || ३,०८१ के
|-
| [[गोचमेन्कोय]] || ३,००३ के
|-
| [[Köşklüçiftlik]] || २,९३९ के
|-
| [[अयदेमेट]] || २,३१४ के
|-
| [[समुद्र तट]] || १,८५५ के
|-
| [[येनी जामी, निकोसिया|येनिकामी]] || १,६६३ के
|-
| [[झरना, निकोसिया|झरना]] || १,३०७ के
|-
| [[सेलिमीये, निकोसिया|सेलिमीये]] || ८७८ के
|-
| [[अक कावुक, निकोसिया|अक्कावुक]] || ७९३ के
|-
| अबदी सार्जेंट || ५६८के
|-
| [[इब्राहिम्पशा]] || ५६६के
|-
| [[अरब अहमद, निकोसिया|अरबहमेत]] || ५६१ के
|-
| [[अयियोस लौकास, निकोसिया|आयलुका]] || ४८९के अनुसार
|-
| [[करमनजादे]] || ३५१ के अनुसार
|-
| [[महमुतपाशा, निकोसिया|महमुतपाशा]] || ३१४ के
|-
| [[अयियोस कसियानोस, निकोसिया|पिंजरा में]] || २३३ के अनुसार
|-
| [[इप्लिक बाजार–कोर्कुट एफेंडी|इप्लिकपाजारी]] || २२९ के अनुसार
|-
| [[हैदार पाशा, निकोसिया|हयदरपाशा]] || १५५ के अनुसार
|}
==शहर के दृश्य==
=== देवाल वाला शहर ===
[[File:Nicosia 01-2017 img32 AtatuerkSquare.jpg|thumb|right|सरयोनु]]
[[File:Großer Khan Nikosia.JPG|thumb|right|महान खान]]
देवाल वाला शहर निकोसिया इतिहास, संस्कृति आ वास्तुकला स बहुत समृद्ध अछि । उत्तरी भाग ऐतिहासिक भवन आरू सांस्कृतिक कृति स॑ अधिक समृद्ध छै, जेकरऽ [[सेलिमीये, निकोसिया|सेलिमीये]] क्वार्टर अपनऽ पूरा ऐतिहासिक चरित्र आरू वातावरण क॑ बरकरार रखै छै ।<ref>{{cite web |title=6.12: Kentsel Koruma |url=http ://www.spd.gov.ct.tr/Portals/103/6.12%20Kentsel%20Koruma%20PDF.pdf |publisher=TRNC शहर नियोजन विभाग |access-date=12 अगस्त 2015 |language=tr |archive-url =https://web.archive.org/web/20150924104316/http://www.spd.gov.ct.tr/Potals/103/6.12%20केन्टसेल%20कोरुमा%20PDF.pdf |संग्रह-तिथि=24 सितम्बर 2015 |url-status=dead}}</ref> देवाल वाला शहर क॑ समग्र रूप स॑ तुर्की साइप्रस केरऽ प्राचीन वस्तु विभाग द्वारा संरक्षित क्षेत्र घोषित करलऽ गेलऽ छै, आरू एकरा म॑ ऐतिहासिक मूल्य केरऽ ६७२ भवन आरू स्थान पंजीकृत करलऽ गेलऽ छै ।<ref>{{cite web |title=लेफकोशा केंटसेल सिट अलानी |url=http://spd.gov.ct.tr/Portals/103/%C4%B0LANED%C4%B0LM%C4%B0%C5%9E%20ESK%C4%B0% 20ESER%20ALANLARI/LEFKO%C5%9EA%20KENTSEL%20S%C4%B0T%20ALANI.pdf |publisher=TRNC शहर नियोजन विभाग |access-date=12 अगस्त 2015 |language=tr |archive-url=https:// web.archive.org/web/20160307000232/http://spd.gov.ct.tr/Portals/103/%C4%B0LANED%C4%B0LM%C4%B0%C5%9E%20ESK%C4%B0%20ESER %20ALANLARI/LEFKO%C5%9EA%20KENTSEL%20S%C4%B0T%20ALANI.pdf |archive-date=7 मार्च 2016 |url-स्थिति=मृत}}</ref>
देबाल वाला शहर के बीचोबीच [[अतातुर्क स्क्वायर]] छै, जेकरा व्यापक रूप स॑ सरयोनु के नाम स॑ जानलऽ जाय छै । ई चौक क॑ “निकोसिया केरऽ दिल” के नाम स॑ कहलऽ गेलऽ छै आरू ऐतिहासिक रूप स॑ ई तुर्की साइप्रस समुदाय केरऽ सांस्कृतिक केंद्र रहलऽ छै, जेकरा म॑ आगंतुक तुर्की केरऽ प्रधानमंत्री न॑ साइप्रस म॑ संघर्ष स॑ पहल॑ आरू संघर्ष के दौरान भाषण देल॑ छै । ई अखनी भी राजनीतिक अभियान के दौरान जन रैली आरू [[राष्ट्रीय एकता पार्टी (उत्तरी साइप्रस)|राष्ट्रीय एकता पार्टी]] के मुख्यालय के आयोजन करै छै.<ref name=sarac>{{cite web |title=İki paradan bir milyona... Saraçoğlu 'ndan Ecevit'e... |url=http://www.kibris.net/basin/yazarlarimiz/serbest/hasanhasturer/arsiv/2004/kasim_2004/14_kasim_2004.htm |प्रकाशक=किब्रिस.नेट |पहुंच-तिथि=3 जनवरी २०१५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304034324/http://www.kibris.net/basin/yazarlarimiz/serbest/hasanhasturer/arsiv/2004/kasim_2004/14_kasim_2004.htm |संग्रह -date=4 मार्च 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=यूबीपी सरयोनु जेनेल मर्केज़ बिनासिन्दा हेयेकैनली बेक्लेयिश sürüyor |url=http://www.kibrispostasi.com/index%20.php/cat/35/news/111216 |प्रकाशक=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=3 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023911/http://www.kibrispostasi./ |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead |access-date=15 November 2023 |dead-url=no }}</ref> चौक के बीचोबीच वेनिसियन स्तम्भ खड़ा छै, जेकरा बस "द ओबेलिस्क" के नाम स॑ जानलऽ जाय छै " ("Dikiltaş") स्थानीय लोगऽ क॑ आरू देश केरऽ सरकार केरऽ प्रतीकात्मक ।<ref name=sarac/> ई स्तंभ क॑ प्राचीन शहर [[सलामिस, साइप्रस|सलामिस]] स॑ वेनिस केरऽ लोगऽ द्वारा १५५० म॑ लानलऽ गेलऽ छेलै । के कोट छह इटली के कुलीन परिवार के बांह एखनो स्तंभ के निचला भाग में अछि, भले ओहि पर शेर के मूर्ति के जगह तांबा के गोला लगा देल गेल अछि.<ref>{{cite web |title=Venedik Sütunu |url=http:/ /www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/58-venediksutunu |publisher=निकोसिया तुर्की नगरपालिका |पहुंच-तिथि=3 जनवरी 2015 |url-status=मृत |archive-url=https ://web.archive.org/web/20150103051925/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/58-venediksutunu |संग्रह-तिथि=3 जनवरी 2015 |df =dmy-all}}</ref> ई चौक पहिने एकटा लुसिग्नन महल के सीट छल, जकर स्थान पर ब्रिटिश सरकार वर्तमान कानून न्यायालय के लेल गेल छल.<ref>{{cite web |last1=Dizdarlı |first1=Bülent |title=ओर्टा çağ taş müzesi वे बीर तुरिस्टिन düşündürdükleri... |तिथि=23 मई 2012 |url=http://haberkibris.com/orta-cag--tas-muzesi-ve-bir-turistin-dusundurdukleri-2012- 05-23.html |publisher=Haber Kıbrıs |access-date=3 जनवरी 2015 |archive-date=3 जनवरी 2015 |archive-
url=https://web.archive.org/web/20150103043026/http://haberkibris.com/orta-cag--तास-मुजेसी-वे-बिर-तुरिस्टिन-दुसुन्दुर्दुक्लेरी-2012-05-23.html |url -स्थिति=जीवित }}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
गिर्ने एवेन्यू सारायोनु कए [[काइरेनिया गेट]] आ ओकर सामने इनोनु स्क्वायर सं जोड़ैत अछि. एहि एवेन्यू कें "दीवारबला शहरक प्रतीक" कहल गेल अछि, आ अनेक दोकान आ रेस्टोरेंट सं भरल अछि.<ref>{{cite web |title=Girne Caddesi'nin dokusu değişecek |url=http://www.kibrispostasi .com/index.php/cat/87/news/139612/PageName/LEFKOSA |publisher=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=3 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304050823/ http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/87/news/139612/PageName/LEFKOSA |archive-date=4 मार्च 2016 |url-status=dead}}</ref> एकटा परियोजना चलि रहल अछि { {अइसन|2015|lc=y}} एक बेहतर बुनियादी ढाँचा, दृश्य गुणवत्ता और सुलभता के साथ क्षेत्र को फिर से डिजाइन करने के लिए।<ref>{{cite web |title=Başkent Lefkoşa'ya yeni çehre |url=http://www. kibrisgenctv.com/k%C4%B1br%C4%B1s/baskent-lefkosa-ya-yeni-cehre.html |publisher=Genç TV |access-date=3 जनवरी 2015 |archive-date=2 जनवरी 2015 |archive-url =https://web.archive.org/web/20150102105951/http://www.kibrisgenctv.com/k%C4%B1br%C4%B1s/बास्केंट-लेफकोसा-या-येनी-सेहरे.html |url-स्थिति =जीवित }}</ref>
देबालबला शहरक प्रवेश द्वारक समीप, गिर्ने एवेन्यूक पश्चिममें, समनबाहचे मोहल्ला अछि, जे 19म शताब्दीमें सरकार द्वारा निर्मित छल, जकरा एहि द्वीपमें सामाजिक आवासक पहिल उदाहरण मानल जाइत अछि. घर सब एक समान आ सटल अछि, आ मोहल्लाक बीचोबीच एकटा ऐतिहासिक फव्वारा अछि. एखनो आवासीय क्षेत्र, ई मोहल्ला साइप्रस संस्कृतिक सर्वश्रेष्ठ प्रतिनिधित्व में सं एक मानल जाइत अछि.<ref>{{cite web |title=Samanbahçe Evleri |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index. php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/54-samanbahceevleri |publisher=निकोसिया तुर्की नगरपालिका |access-date=4 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/ 20150104051014/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/54-samanbahceevleri |संग्रह-तिथि=4 जनवरी 2015 |df=dmy-all}}</ref>
आगू दक्षिण [[लेड्रा स्ट्रीट]] नाकाक बगलमें अरास्ता इलाका छैक. ई क्षेत्र क॑ २०१३ म॑ पैदल चलै वाला लेली बनालऽ गेलऽ छेलै आरू ऐतिहासिक खरीदारी सड़कऽ के नेटवर्क के घर छै, जे भोजन आरू पारंपरिक वस्तु के साथ पूर्वी खरीदारी परंपरा क॑ दर्शाबै छै । एहि इलाका मे पर्यटक अबैत छथि.<ref>{{cite web |title=Arasta |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/44-arasta |प्रकाशक=LTB |access-date=4 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104050409/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php |archive-date=2015-01-04 |df=dmy-all |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=अस्मालटी वे अरस्ता'या Çöp Bidonları |url=http://www.kibristime.com/kibris/asmaalti-ve-arastaya-cop-bidonlari-h37078.html |publisher=Kıbrıs समय |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |संग्रह-तिथि=4 जनवरी 2015 |संग्रह - ८.
url=https://web.archive.org/web/20150104035552/http://www.kibristime.com/kibris/अस्माअल्टी-वे-अरास्ताया-सिपाही-बिदोनलारी-h37078.html |url-status=live |access-date=2023-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104035552/http://www.kibristime.com/kibris/asmaalti-ve-arastaya-cop-bidonlari-h37078.html |archive-date=2015-01-04 |dead-url=yes }}< /ref>
पास में [[Büyük Han]], द्वीप केरऽ सबस॑ बड़ऽ कारवांसेराई आरू साइप्रस केरऽ बेहतरीन भवनऽ में स॑ एक मानलऽ जाय वाला, १५७२ में [[उस्मानी साम्राज्य|उस्मान]] द्वारा बनालऽ गेलऽ छेलै । ई भवन म॑ ६८ कमरा आरू बीच म॑ एगो छोटऽ मस्जिद छै, आरू वर्तमान म॑ पर्यटकऽ के बार-बार आबै वाला सांस्कृतिक केंद्र के रूप म॑ काम करै छै, जेकरा म॑ स्मारिका आरू हस्तशिल्प के दुकान, पारंपरिक भोजन के साथ कैफे आरू छोटऽ पैमाना प॑ ओपेरा संगीत कार्यक्रम जैसनऽ सांस्कृतिक गतिविधि छै ।<ref>{{ cite web |title=अरस्ता boş, Büyük हान kayıyor! |url=http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/131989/PageName/KIBRIS_HABERLERI |publisher=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |archive-url=https:// web.archive.org/web/20160304045857/http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/131989/PageName/KIBRIS_HABERLERI |संग्रह-तिथि=4 मार्च 2016 |url-स्थिति=मृत} }</ref><ref>{{cite web |title=Büyük Han |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/57-%E0%A4%AC%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A8 |प्रकाशक=LTB |access-date=4 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104050529/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/ |archive-date=2015-01-04 |df=dmy-all |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=ब्यूक हान'दा ओपेरा sürprizi |url=http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/143053/PageName/KIBRIS_HABERLERI |प्रकाशक=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160919142813/http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/143053/PageName/KIBRIS_HABERLERI |संग्रह-तिथि=4 मार्च 2016 |url-स्थिति=मृत |access-date=2023-11-14 |archive-date=2016-09-19 |dead-url= }}</ ref> सड़क के ठीक सामने [[Kumarcılar Hanı]] (जौआरी के सराय) छै, जे 17वीं सदी में उस्मानी व्यापारिक सराय के विशिष्ट उदाहरण के रूप में बनलऽ छेलै.<ref>{{cite web |title=Kumarcılar Hanı |url= http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/60-kumarcilarhani {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150104050421/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/60-kumarcilarhani |date=2015-01-04 }} |प्रकाशक=एलटीबी |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |archive-url=https://web. archive.org/web/20150104050421/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/60-kumarcilarhani {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150104050421/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/60-kumarcilarhani |date=2015-01-04 }} |संग्रह-तिथि=4 जनवरी 2015 |url-status=dead} }</ref> के अनुसार
देबाल वाला शहर केरऽ एगो आरू केंद्रीय बिंदु छै [[सेलिमी मस्जिद, निकोसिया|सेलिमीये मस्जिद]], जे मूल रूप स॑ सेंट सोफिया कैथेड्रल के रूप म॑ बनलऽ छेलै । ई मस्जिद उत्तरी साइप्रस केरऽ मुख्य धार्मिक केंद्र छेकै । एकरऽ निर्माण १२०९ आरू १२२८ के बीच साइप्रस केरऽ लैटिन चर्च द्वारा करलऽ गेलऽ छेलै, जे फ्रांसीसी कैथेड्रल स॑ मिलै वाला गॉथिक शैली म॑ छेलै । एकरऽ स्तंभ पुरानऽ छै, रोमन युग केरऽ, जे एकरऽ निर्माण स॑ पहल॑ बीजान्टिन चर्च केरऽ संभावित उपस्थिति के संकेत दै छै । पहिने ई लुसिग्नन राजा लोकनिक राज्याभिषेकक स्थान छल, आ १५७१ मे उस्मानी लोकनि द्वारा द्वीपक सबसँ पैघ मस्जिद मे परिवर्तित कयल गेल छल ।ई शहरक मुख्य स्थलक रूप मे एखनो अछि । मस्जिद के बगल में [[बेडेस्टन, निकोसिया|बेडेस्टन]], बीजान्टिन आ गॉथिक शैली के एकटा पैघ यूनानी चर्च अछि, जे 6 आ 14 शताब्दी में बनल छल. उस्मानी युग मे एकर उपयोग बाजारक रूप मे होइत छल । आइ एकर उपयोग सांस्कृतिक केंद्र के रूप में कयल जाइत अछि जतय विभिन्न सांस्कृतिक गतिविधि जेना संगीत कार्यक्रम आ उत्सव होइत अछि |<ref>{{cite web |title=Selimiye Cami |url=http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index. php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/48-sekimiyecami |publisher=LTB |access-date=4 जनवरी 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104051005/ http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/48-sekimiyecami |archive-date=4 जनवरी 2015 |df=dmy-all}}</ref><ref> {{cite web |title=त्रिकोण अरियन ओडा मुज़िगी कंसरलर दिजिसी यारिन बाश्लीयोर |url=http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/news/134861/PageName/KIBRIS_HABERLERI |प्रकाशक=Kıbrıs Postası |पहुँच -date=4 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725014926/http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/35/समाचार/134861/पृष्ठनाम/किब्रिस_हाबरलेरी |archive-date=25 जुलाई 2015 |url-status=dead}}</ref><ref name=stwingcity>{{cite web |last1=ड्रेघोर्न |first1=विलियम |title=तुर्की निकोसिया के प्राचीन वस्तुएँ |url=http ://www.stwing.upenn.edu/~durduran/drnic1.html#selim |publisher=stwing.upenn.edu |access-date=4 जनवरी 2015 |archive-date=23 नवम्बर 2013 |archive-url=https: //web.archive.org/web/20131123164505/http://www.stwing.upenn.edu/~durduran/drnic1.html#selim |url-status=live }}</ref> दुनू भवन एकटा चौकोर देखबा मे अबैत अछि , जेकरऽ नाम सेलिमिये स्क्वायर रखलऽ गेलऽ छै, जेकरा म॑ सांस्कृतिक गतिविधि आरू बीच-बीच म॑ नृत्य शो भी होय छै ।<ref name=earthdance>{{cite web |title=पृथ्वी नृत्य Nicosia'da dans ve müzik barış için buluştu |url=http://www.kibrispostasi. com/index.php/cat/49/news/39466/PageName/KULTUR_SANAT |publisher=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |संग्रह-
url=https://web.archive.org/web/20150725014141/http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/49/news/39466/पृष्ठनाम/KULTUR_SANAT |archive-date=25 जुलाई 2015 |url-status=dead }}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=folkfest>{{cite web |title=त्योहार coşkusu sürüyor |url=http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/49/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B0/%2029116/%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE/KULTUR_SANAT |प्रकाशक=Kıbrıs Postası |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725013424/http://www.kibrispostasi.com/index.php |archive-date=2015-07-25 |url-status=dead |access-date=2023-11-15 |dead-url=no }}</ref> सुल्तान के पुस्तकालय [[महमूद द्वितीय]], जो तुर्की, अरबी में पाण्डुलिपिओं की मेजबानी करता है आरू फारसी जे ५०० साल स॑ भी अधिक पुरानऽ छै आरू सुलेख केरऽ बढ़िया उदाहरण मानलऽ जाय छै,<ref name=stwingcity/> भी सेलिमीये चौक म॑ स्थित छै ।<ref>{{cite web |title=सुल्तान २.महमुत कुतुफाने |url=http: //www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/55-sultankutuphanesi |प्रकाशक=एलटीबी |पहुंच-तिथि=4 जनवरी 2015 |archive-url=https://web.archive. org/web/20150104050725/http://www.lefkosabelediyesi.org/tr/index.php/lefkosa/turistikyerler/10-genel/55-sultankutuphanesi |संग्रह-तिथि=4 जनवरी 2015 |url-स्थिति=मृत}}< /ref>
पुरान शहरक क्वार्टर मे [[येनी जामी, निकोसिया|येनिकामी]] आ [[अरब अहमद, निकोसिया|अरबहमेत]] अछि । येनिकामी में हैदर पाशा मस्जिद छै जे उस्मानी द्वारा धर्मांतरण सं पहिने शहरक दोसर सब सं पैघ चर्च छल, आ गॉथिक वास्तुकला सं एहि ठाम भरपूर नक्काशीदार दरवाजा सब अछि. अरबाहमेट मोहल्ला में [[अरबहमेत मस्जिद]] अछि, जे 1845 में बनल छल.<ref name=stwingcity/>
[[File:Kyrenia Gate Inonu Square panorama North Nicosia.jpg|thumb|centre|590px|द [[काइरेनिया गेट]] आ द इनोनु चौक, देबालबला शहरक प्रवेश द्वार पर]]
sth6582uq8x9iqys8s0qjva3y5x6kba
दक्षिण ओसेटिया
0
44659
282083
265756
2026-11-08T03:13:24Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282083
wikitext
text/x-wiki
{{लघु विवरण|दक्षिण काकेशस में आंशिक रूप से मान्यता प्राप्त राज्य}}
{{दक्षिण काकेशस में आंशिक रूप से मान्यता प्राप्त राज्य के बारे में|नृवंशभाषिक क्षेत्र|ओसेसिया|जॉर्जियाई इकाई|दक्षिण ओसेशिया के अस्थायी प्रशासन}}
{{Pp-move}}
{{EngvarB|date=September 2022}}
{{Use dmy dates|date=October 2019}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = दक्षिण ओसेशिया गणराज्य<br>अलन्या राज्य<br>{{nobold|(आधिकारिक नाम बराबर अछि)}}<ref name="Constitution of the RSO">{{Cite web|url=https://rsogov.org/republic/constitution|title=Constitution|publisher=The official website of the [[Government of South Ossetia]]|access-date=2023-11-03}}</ref>
| native_name = {{unbulleted list|item_style=font-size:88%;
| <hr/>{{native name|os|Республикӕ Хуссар Ирыстон<br>Паддзахад Алани|italic=no}}<br/>{{resize|95%|{{nobold|{{transliteration|os|Respublikæ Xussar Iryston<br>Paddzaxad Alani}}}}}}
| <hr/>{{native name|ka|სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა<br>ალანეთის სახელმწიფო|italic=no}}<br/>{{resize|95%|{{nobold|{{transliteration|ka|samkhret osetis respʼublika<br>alanetis sakhelmtsʼipo}}}}}}
| <hr/>{{native name|ru|Республика Южная Осетия<br>Государство Алания|italic=no}}<br/>{{resize|95%|{{nobold|{{transliteration|ru|Respublika Yuzhnaya Osetiya<br>Gosudarstvo Alaniya}}}}}}
}}
| common_name = South Ossetia
| image_map = South Ossetia in its region (non-independent).svg
| map_caption = South Ossetia (red) within Georgia (yellow)
| image_flag = Flag of South Ossetia.svg
| flag_width =
| image_coat = Coat of arms of South Ossetia.svg
| symbol_width =
| symbol_type = Emblem
| national_motto =
| national_anthem = <br />{{native name|os|Республикӕ Хуссар Ирыстоны Паддзахадон гимн|italics=no|nolink=yes}}<br />[[दक्षिण ओसेशिया गणराज्य के राज्य गान]]{{parabr}}{{center|[[File:Anthem_of_South_Ossetia_(short_vocal).ogg]]}}
| official_languages = {{hlist |[[Ossetian language|Ossetian]] |[[Russian language|Russian]]<ref name="official_languages">{{cite journal |last = Wojtasiewicz |first = Wojciech |translator-last = Bieroń |translator-first = Tomasz |date = 2011-12-01 |title = Presidential Elections in South Ossetia – Plan B |journal = [[New Eastern Europe]] |url = http://www.neweasterneurope.eu/node/117 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130509075727/http://www.neweasterneurope.eu/node/117 |archive-date = 2013-05-09 |url-status = dead |quote = The first round of voting was accompanied by a referendum in which the Ossetians were to decide whether Russian should become the second official language of South Ossetia. Nearly 85 per cent of the voters supported the referendum.}}</ref>}}
| status = [[International recognition of Abkhazia and South Ossetia|Recognised by 5 UN member states]]<ref name="conv">{{cite web |last1=Foltz |first1=Richard |title=South Ossetia: The case for international recognition |url=https://theconversation.com/south-ossetia-the-case-for-international-recognition-118299 |website=The Conversation |date=9 June 2019 |access-date=11 May 2023 |language=en}}</ref>
| capital = [[Tskhinvali]]
| largest_city = capital
| coordinates = {{Coord|42|13|30|N|43|58|12|E|type:city|display=inline}}
| government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[semi-presidential republic]]
| leader_title1 = [[President of South Ossetia|President]]
| leader_name1 = [[Alan Gagloev]]
| leader_title2 = [[Prime Minister of South Ossetia|Prime Minister]]
| leader_name2 = [[Konstantin Dzhussoev]]
| legislature = [[Parliament of South Ossetia|Parliament]]
| sovereignty_type = Independence {{nobold|from [[Georgia (country)|Georgia]]}}
| established_event1 = As the South Ossetian Soviet Democratic Republic
| established_date1 = 20 September 1990
| established_event2 = As the Republic of South Ossetia
| established_date2 = 29 May 1992
| area_km2 = 3,900
| area_sq_mi = 1,506
| percent_water = negligible
| population_estimate = 56,520{{refn|name=2021pop}}
| population_estimate_year = 2022
| population_estimate_rank =
| population_census = 53,532
| population_census_year = 2015
| population_census_rank = 212th
| population_density_km2 = 13.7
| GDP_nominal = [[US$]]100{{nbsp}}million<ref name="investrso.su">{{Cite web |url= http://investrso.su/ekonomika/valovoj-vnutrennij-produkt |title= Валовой внутренний продукт |access-date=12 April 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180413124653/http://investrso.su/ekonomika/valovoj-vnutrennij-produkt |archive-date=13 April 2018 |url-status=live}}</ref>
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_year = 2017
| GDP_nominal_per_capita = [[US$]]2,000
| calling_code = +995 34
| currency = [[Russian ruble]]
| currency_code = RUB
| time_zone = [[Moscow Time|MSK]]
| utc_offset = +03:00
| drives_on = right
}}
'''दक्षिण ओसेटिया'''{{refn|group=n|{{बुलेट सूची|{{lang-os|बड़ी-भाषा|Xussar Iryston}}|{{lang-ru|दक्षिण ossetia|Yuzhnaya Osetiya}}| {{small|[[जॉर्जियाई का रोमनीकरण|रोमनाइज्ड:]]}} {{transl|ka|ओसेटियन}}}}}} ({{IPAc-en|audio=ओसेटियन उच्चारण .mp3|ɒ|ˈ|s|e |t|i|ə}} {{respell|o|SET|हाँ|ə}}, {{छोटा|कम आम:}} {{IPAc-en|audio=ओसेटिया वैकल्पिक उच्चारण।mp3|ɒ|ˈ|s |iː|ʃ|ə}} {{respell|o|SEE|shə}}),<ref>[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/ossetia "ओसेटिया"] {{वेबरकाइव |url= https://web.archive.org/web/20181023120304/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/ossetia |तिथि=23 अक्टूबर 2018}}। ''[[कोलिन्स अंग्रेजी शब्दकोश]]''.</ref> आधिकारिक तौर पर दक्षिण ओसेसिया गणराज्य या अलानिया राज्य<ref>{{Cite news |last1=Fuller |first1=Liz |date=9 February 2017 |title =नाम परिवर्तन पर दक्षिण ओसेशिया जनमत संग्रह थॉर्नियर एकीकरण के मुद्दा स साफ भ गेल |language=en |newspaper=रेडियो फ्री यूरोप/रेडियो लिबर्टी |url=https://www.rferl.org /a/caucasus-report-south-ossetia-referendum -name-change/28298590.html |url-status=live |access-date=23 जुलाई 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web /20170914173029/https://www.rferl.org /a/caucasus-report-south-ossetia-referendum-name-change/28298590.html |archive-date=14 सितम्बर 2017}}</ref><ref>{ {वेब के उद्धरण |तिथि=7 फरवरी 2017 |title= दक्षिण ओसेशिया के नाम बदलै के जनमत संग्रह 'अलानिया' अप्रैल के लेल तय अछि |for-April/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180724032235/http://oc-media.org /referendum-to-rename-south-ossetia-alania -set-for-april/ |archive-date=24 जुलाई 2018 |access-date=23 जुलाई 2018 |वेबसाइट=[[ओसी मीडिया]] |language=US}} </ref> एक [[अबखाज़िया आरू दक्षिण ओसेसिया केरऽ अंतर्राष्ट्रीय मान्यता|आंशिक रूप स॑ मान्यता प्राप्त]]<ref>{{वेबसाइट |date=8 मार्च २०२३ |title=दक्षिण ओसेसिया प्रोफाइल |url=https://www.bbc.com /news/world-europe-18269210 | access-date=31 मई 2023 |website=BBC}}</ref> [[दक्षिण काकेशस]].<ref>{{cite book |last=फोल्ट्ज|first=रिचर्ड |शीर्षक =ओसेटीज : काकेशस के सिथियन। |url=https://books.google.com/books?id=YZswEAAAQBAJ |वर्ष=2022 |स्थान=लंदन |प्रकाशक=ब्लूम्सबरी |isbn=9780755618453|लेखक-लिंक=रिचर्ड फोल्ट्ज |पृष्ठ=123–144 }}< /ref> [[Tskhinvali]] के जनसंख्या 33,000 अनुमानित अछि, जकर क्षेत्रफल 3,900 वर्गकिमी अछि ।
२०२३ के अनुसार संयुक्त राष्ट्र (UN) केरऽ मात्र पाँच सदस्यऽ म॑ रूस, वेनेजुएला, निकारागुआ, नाउरू, आरू रूस शामिल छै ।सीरिया]]{{snd}}दक्षिण ओसेसिया क॑ एक संप्रभु राज्य के रूप म॑ मान्यता दै छै ।<ref name="recognitions"> {{cite web |date=2018-05-29 |title=सीरिया अबखाज़िया, दक्षिण ओसेसिया के मान्यता देलक |url=https: //civil.ge/archives/242795 |accessdate=2022-03-26 |work=सिविल जॉर्जिया}} </ref> [[जॉर्जिया सरकार (देश)|जॉर्जिया सरकार]] आरू संयुक्त राष्ट्र केरऽ अन्य सब सदस्य देश दक्षिण ओसेसिया क॑ जॉर्जिया केरऽ [[संप्रभु क्षेत्र]] मान॑ छै [[जॉर्जिया म॑ रूस केरऽ कब्जा वाला क्षेत्र|रूस द्वारा कब्जा करलऽ गेलऽ]] । .<ref>{{cite news |last1=रॉबिन्सन |first1=मैट |last2=Mchedlishvili |first2=निको |date =24 अक्टूबर 2008 |title=जॉर्जिया रूस समर्थित क्षेत्रों को अलग करने की कोशिश करता है |language=a |work=रायटर | url=https://www.reuters.com/article/idUSLO408907}}</ref>
दक्षिण ओसेशिया केरऽ राजनीतिक स्थिति [[जॉर्जिया-ओसेशिया संघर्ष]] आरू [[जॉर्जिया-रूस संबंध]] केरऽ एगो केंद्रीय मुद्दा छेकै । जॉर्जियाई संविधान ई क्षेत्र क॑ "दक्षिण ओसेसिया केरऽ पूर्व स्वायत्त जिला" के रूप म॑ नामित करै छै, जेकरऽ संदर्भ म॑ [[दक्षिण ओसेशिया स्वायत्त ओब्लास्ट]] १९९० म॑ भंग होय गेलऽ छेलै ।<ref>{{Cite web |title=जॉर्जिया केरऽ कब्जा करलऽ गेलऽ क्षेत्र । त्स्खिनवाली क्षेत्र |url=http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=222 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823071936/http://http/ |archive-date=23 August 2017 |access-date=23 अगस्त 2017 |dead-url=no }}</ref> द [[जॉर्जिया सरकार (देश)|जॉर्जिया सरकार]] अनौपचारिक रूप सँ क्षेत्र केँ '''त्स्खिनवाली क्षेत्र'''{{refn|group=n|{{बुलेट सूची|{{lang-ka|ცხინვალის რეგიონი}}, {{small|romanised:}} {{अनुवाद |ka|Tsxinvalis regioni}}|{{lang-ru|Цхинвальский регион|Tskhinvalskiy region}}}}}} आ एकरा जॉर्जिया के [[शिदा कार्टली]] क्षेत्र के हिस्सा मानैत अछि । इलाका पर प्रभावी नियंत्रण के कमी के कारण जॉर्जिया एकटा प्रशासनिक निकाय के कायम रखैत अछि जेकरा [[दक्षिण ओसेसिया के अस्थायी प्रशासन]] कहल जाइत अछि |
दक्षिण ओसेशिया के स्वायत्त ओब्लास्ट, जेकरऽ स्थापना सोवियत अधिकारियऽ द्वारा १९२२ म॑ करलऽ गेलऽ छेलै, [[आजादी के घोषणा|स्वतंत्रता घोषित]] स॑ १९९१ म॑ [[जॉर्जिया सोवियत समाजवादी गणराज्य]] स॑ ।जॉर्जिया सरकार न॑ एकरऽ जवाब म॑ दक्षिण ओसेशिया केरऽ स्वायत्तता क॑ समाप्त करी क॑ पुनः जबरन क्षेत्र पर अपनऽ नियंत्रण स्थापित करै छै ।<ref name="icg-avoidwar" /> बढ़तऽ संकट के कारण [[1991–1992 दक्षिण ओसेसिया युद्ध]].<ref>{{cite book |author= रॉबर्ट एच. डोनाल्डसन |author2= जोसेफ एल नोगी |title= रूस की विदेश नीति: बदलती प्रणाली, स्थायी रुचि |year=2005 |publisher=M.E. Sharpe |isbn= 9780765615688 |page=199}}</ref> जॉर्जियाई न॑ दक्षिण ओसेशियाई लोगऽ के खिलाफ दू अन्य अवसर प॑ लड़लऽ छै: [[जॉर्जियन–ओसेशियाई संघर्ष#द २००४ केरऽ फ्लेयर-अप|२००४]] म॑ आरू [[जॉर्जियन–ओसेशियाई] म॑ conflict#Events in 2008|2008]].<ref name="king_fivedaywar">{{Cite journal |author=चार्ल्स किंग |url=http://faculty.georgetown.edu/kingch/King_Five_Day_War.pdf |title=द फाइव -दिन युद्ध: जॉर्जिया संकट के बाद मास्को के प्रबंधन |publisher=जॉर्जटाउन विश्वविद्यालय |journal=विदेश मामलों |issue=नवंबर/दिसम्बर |date=2008 |access-date=22 जून 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102230100/https://faculty.georgetown.edu/kingch/King_Five_Day_War.pdf |archive-date=2 November 2023 |url-status=live |dead-url= }}</ref> बाद के संघर्ष के कारण [[ रूस-जॉर्जियन युद्ध]] अगस्त २००८ केरऽ, जेकरा दौरान ओसेशियाई आरू रूसी सेना न॑ पूर्व दक्षिण ओसेशियाई स्वायत्त ओब्लास्ट केरऽ इलाका प॑ पूरा ''वास्तविक'' नियंत्रण प्राप्त करलकै । २००८ केरऽ युद्ध के बाद स॑ जॉर्जिया आरू [[अंतर्राष्ट्रीय समुदाय]] केरऽ एगो महत्वपूर्ण हिस्सा न॑ दक्षिण ओसेसिया क॑ [[जॉर्जिया केरऽ कब्जा करलऽ गेलऽ इलाका|रूसी सेना द्वारा कब्जा करलऽ गेलऽ]] के रूप म॑ मानलकै ।
दक्षिण ओसेशिया रूस केरऽ सैन्य, राजनीतिक, आरू आर्थिक सहायता प॑ बहुत निर्भर छै ।<ref name="Economy_Army">{{cite news |url= http://www.themoscowtimes.com/opinion/article/south-ossetia-looking- much-like-a-failed-state/408685.html |title=दक्षिण ओसेशिया बहुत असफल राज्य के तरह देख रहे |agency=एसोसिएटेड प्रेस |access-date=12 जुलाई 2010 |archive-url= https://web.archive. org/web/20100708042330/http://www.themoscowtimes.com/opinion/article/दक्षिण-ओसेटिया-बहुत-एक-विफल-राज्य/408685.html |archive-date=8 जुलाई 2010 |url- status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2013/oct/08/जॉर्जिया-रूस-सीमा-द्वंद्व-दक्षिण-ओसेशिया |अखबार =[[द गार्जियन]] |first=Piotr |last=Smolar |title=जॉर्जिया रूसी अतिक्रमण से सावधान |date=8 अक्टूबर 2013 |access-date=16 दिसम्बर 2016 |archive-url=https://web.archive. org/web/20170306141601/https://www.theguardian.com/world/2013/oct/08/जॉर्जिया-रूस-सीमा-संघर्ष-दक्षिण-ओसेटिया |archive-date=6 मार्च 2017 |url-status=live | df=dmy-all}}</ref> २००८ स॑ दक्षिण ओसेशिया सरकार न॑ [[दक्षिण ओसेसिया केरऽ प्रस्तावित रूसी विलय|रूसी संघ म॑ शामिल होय के अपनऽ इरादा]]; जँ सफल भ' जायत त' एहि सं ओकर घोषित स्वतंत्रता समाप्त भ' जायत. घरेलू राजनीति मे एहि मामला पर जनमत संग्रह क संभावना कई बेर उठल अछि, मुदा कोनो नहि भेल अछि।
== History ==
{{देखें भी|ओसेटिया का इतिहास}}
===मध्यकालीन एवं प्रारम्भिक आधुनिक काल===
[[File:Colton, G.W. Turkey In Asia And The Caucasian Provinces Of Russia. 1856 (BB).jpg|thumb|left|Fragment of 1856 map by [[J. H. Colton]] depicting [[Caucasus]] region. Modern South Ossetia is located below the green "Ossia", which approximately corresponds to modern North Ossetia.]]
[[ओसेटियन]] केरऽ उत्पत्ति [[एलन]], एक खानाबदोश [[ईरानी लोग|ईरानी]] जनजाति स॑ मानलऽ जाय छै ।<ref>[[डेविड मार्शल लैंग]], द जॉर्जियन, न्यूयॉर्क, पृ. 239</ref> 8म शताब्दी मे उत्तरी काकेशस पर्वत मे एकटा समेकित एलन राज्य, जकरा ओहि कालखंडक स्रोत मे [[अलानिया]] कहल जाइत अछि, उभरल । लगभग 1239–1277 अलनिया [[मंगोल साम्राज्य|मंगोल]] के हाथ में आ बाद में [[तिमुर]] के सेना के हाथ में आ गेल, जे अलनिया के बहुत रास आबादी के नरसंहार क देलक। एलन केरऽ बीच बची गेलऽ लोगऽ न॑ मध्य काकेशस केरऽ पहाड़ऽ में पीछे हटी गेलै आरू धीरे-धीरे दक्षिण तरफ, काकेशस पर्वत पार करी क॑ [[जॉर्जिया केरऽ राज्य]] में प्रवास करना शुरू करी देलकै ।
<ref name=toal>{{cite book |last=Toal |first=जेरार्ड |year=2017 |title=विदेश के पास – पुतिन, पश्चिम, और यूक्रेन और काकेशस पर प्रतियोगिता |edition=1st |publisher=ऑक्सफोर्ड विश्वविद्यालय प्रेस |स्थान=[[न्यूयॉर्क शहर|न्यूयॉर्क]] |पृष्ठ=129–131 |भाषा=hi |isbn=978-0-19-025330-1 | access-date=2022-02-06 |url=https://oxford.universitypressscholarship.com/view/10.1093/oso/9780190253301.001.0001/isbn-9780190253301 }}</ref>{{refn|कोन, पृष्ठ 151 < ref name=coene>{{cite book |last=कोएन |first=फ्रेडरिक |वर्ष=2010 |title=काकेशस, एक परिचय |edition=1st |publisher=रूटलेज |स्थान=[[लंदन]] |language=en |isbn=978-0-415-66683-1 |पहुँच-तिथि=2022-02-06 |url=https://www.routledge.com/द-काकेशस---एक-परिचय/कोएन/p/book/9780415666831 }}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}}
[[File:Map Caucasus War (1809-1817) by Anosov.jpg|thumb|left|Historical Russian map of the Caucasus region at the beginning of the 19th century]]
17वीं शताब्दी में [[कबर्डियन|कबर्डियन]] राजकुमारों के दबाव से ओसेटियन ने [[उत्तर काकेशस]] से [[कार्टली के राज्य]] में प्रवास की दूसरी लहर शुरू की।<ref>{{cite book | url=http://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/8477/1/Etnosebi_Saqartveloshi.pdf |लेखक=मेरब बसिलिया|स्क्रिप्ट-शीर्षक=का:ეთნოსები საქაროველო ში|trans-title=जॉर्जिया में जातीय समूह |भाषा =ka |date=2008 |isbn=978-9941-0-0901-3 |pages=9, 63 |publisher=Sak'art'velos Saxalxo Damc'veli |access-date=3 अगस्त 2014 |archive-url=https ://web.archive.org/web/20140808045349/http://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/8477/1/एत्नोसेबी_सकर्तवेलोशी.pdf |archive-date=8 अगस्त 2014 |url-status=live }}</ref> ओसेशियाई किसान, जे [[दक्षिण काकेशस]] के पहाड़ी क्षेत्र में प्रवास कर रहे थे, अक्सर जॉर्जियाई सामंतों के भूमि में बसते थे।{{sfn|ओसेटियन प्रश्न|1994|p=38}} द [[कार्टली केरऽ राज्य]] केरऽ जॉर्जियाई राजा न॑ ओसेशियाई लोगऽ क॑ आप्रवास करै के अनुमति देलकै ।{{sfn|ओसेटियन प्रश्न|१९९४|p=३९}} जॉर्जिया म॑ रूस केरऽ राजदूत [[मिखाइल तातिश्चेव]] के अनुसार, १७वीं शताब्दी केरऽ शुरुआत म॑ [[ग्रेटर लिआखवी नदी]] केरऽ हेडवाटर के पास पहिने स॑ ही ओसेटियन केरऽ एगो छोटऽ समूह रह॑ छेलै ।{{sfn|ओसेटियन प्रश्न|1994|p=39}}<ref>{{in lang|ru}} С. А। Белокуров के लिये। Сношения России с Кавказом, Москва, 1889, с. 508</ref> 1770 के दशक में [[Kingdom of Kartli (1484–1762)|Kartli]] में पहिने स बेसी ओसेटियन रहय वाला छल।
[[File:Ossetian expansion.svg|thumb|Ossetian migration over time]]
ई कालखंड केरऽ दस्तावेजीकरण [[जोहान एंटोन गुल्डनस्टैड]] केरऽ यात्रा डायरी में करलऽ गेलऽ छै जे १७७२ में जॉर्जिया के दौरा करलकै ।बाल्टिक जर्मन अन्वेषक आधुनिक [[उत्तर ओसेसिया]] क॑ खाली ओसेसिया कहै छेलै, जबकि वू लिखलकै कि कार्टली (आधुनिक समय केरऽ क्षेत्र दक्षिण ओसेसिया) में जॉर्जियाई आ पहाड़ी क्षेत्र में जॉर्जियाई आ ओसेशिया दुनु के आबादी छल.{{sfn|ओसेशियाई प्रश्न|1994|p=40}} गुल्डनस्टैड इहो लिखने छथि जे कार्टली के सब सं उत्तरी सीमा [[ग्रेटर काकेशस|मेजर काकेशस रिज]].{{sfn|ओसेटियन प्रश्न|1994|p=37}}<ref>{{in lang|ru}} Гюльденштедт. Путешествие в Грузию, Тбилиси, 1962</ref><ref>{{in lang|ru}} Гильденштедт И. А। Путешествие по Кавказу в 1770-1773 гг. – СПб.: Петербургское Востоковедение, 2002.</ref> 18वीं सदी के अंत तक, आधुनिक दक्षिण ओसेशिया के क्षेत्र पर ओसेशियाई बस्ती के अंतिम स्थल कुडारो ([[जेजोरा]] नदी के मुहाना), [[Greater Liakhvi नदी|बड़का लिआखवी]] गॉर्ज, [[लिटिल लियाखवी]], [[क्सानी]] नदी गॉर्ज, गुडा ([[अरगवी नदी|तेत्री अरगवी]] मुहाना) आ ट्रूसो ([[तेरेक नदी|तेरेक]] के गॉर्ज। मुहाना).<ref name="ऐतिहासिक समीक्षा">{{cite web |author=Roland Topchishvili |year=2009 |title=जॉर्जियन-ओसेटियन नृवंश-ऐतिहासिक समीक्षा |url=http://press.tsu.edu.ge/%20data/file_db/nashromebi/inglisuri%20osebis%20texti.pdf |स्थान=टिबिलिसी |प्रकाशक=टिबिलिसी राज्य विश्वविद्यालय |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224094409/http://press.tsu./ |संग्रह-तिथि=24 दिसम्बर 2013 |access-date=16 November 2023 |archive-date=24 December 2013 |dead-url=yes }}</ref>
जॉर्जियाई [[कार्टली-कखेती के राज्य]], आधुनिक दक्षिण ओसेसिया के क्षेत्र सहित, [[रूसी साम्राज्य]] द्वारा 1801 में विलय करलऽ गेलऽ छेलै । , [[उत्तर काकेशस]] केरऽ पहिलऽ क्षेत्रऽ म॑ स॑ एक छेलै जे रूसी वर्चस्व के अधीन आबी गेलऽ छेलै, जे १७७४ स॑ शुरू होय गेलऽ छेलै ।{{refn|Coene, पृष्ठ १२२–१२५ <ref name=coene />}} राजधानी, [[Vladikavkaz] । ], एहि क्षेत्र मे पहिल रूसी सैन्य चौकी छल।<ref>{{cite book |last=Foltz |first=Richard |title=द ओसेटेस: काकेशस के आधुनिक-दिन सिथियन. |url=https://books.google.com/books?id=YZswEAAAQBAJ |वर्ष=2022 |स्थान=लंदन |प्रकाशक=ब्लूम्सबरी |isbn=9780755618453 |लेखक-लिंक=रिचर्ड फोल्ट्ज |पृष्ठ=82–83 }}< /ref> 1806 तक ओसेसिया पूर्ण रूप स रूसी नियंत्रण मे आबि गेल छल । जॉर्जियाई क्षेत्र में ओसेशियाई पलायन १९वीं आरू २०वीं सदी में जारी रहल, जबे [[रूसी साम्राज्य के भीतर जॉर्जिया|जॉर्जिया रूसी साम्राज्य के हिस्सा छेलै]] आरू ओसेशियाई बस्ती के उदय [[Trialeti]], [[Borjomi Municipality|Borjomi]] में भेलै । , [[बकुरियानी]] आ [[कखेती]] सेहो।<ref name="ऐतिहासिक समीक्षा"/>
१८५० म॑ जब॑ जॉर्जिया रूसी साम्राज्य केरऽ पूरा नियंत्रण म॑ छेलै, त॑ जॉर्जिया केरऽ शक्तिशाली परिवार [[मचाबेली]] न॑ रूसी अधिकारियऽ स॑ शिकायत करलकै कि वू पहाड़ी गॉर्ज प॑ नियंत्रण नै हासिल करी सकै छै, जहां ओसेशियाई आबादी रहै छेलै ।{{विवादित inline|date=फरवरी २०२२ |for=दावा देलऽ गेलऽ संदर्भ म॑ नै मिल॑ सकै छै}} यहाँ रूसी अधिकारी, कॉलेजिएट आकलनकर्ता यानोव्स्की आरू कोजाचकोव्स्की न॑ 1831 म॑ जॉर्जियाई सामंत आरू पहाड़ी गॉर्ज केरऽ ओसेशियाई आबादी के बीच संबंध के बारे म॑ अपनऽ “Notes on Ossetian gorges appropriated by राजकुमार एरिस्टोव-क्सानी”: “...{{nbsp}}अधिक दूर के गॉर्ज में, जेना: मैग्रांडोलेत्स्की, त्लियस्की, चिप्रान्स्की, ग्विडिस्क, नोगस्की आ अन्य, जकरा लेल [[एरिस्तावी]] के दावा के घोषणा करैत अछि, हुनका लोकनिक नियंत्रणक कोनो निशान नहि अछि। हमरऽ सैनिकऽ द्वारा जीतलऽ जाय स॑ पहल॑ ई गॉर्जऽ म॑ रह॑ वाला ओसेटियन आदिम लोगऽ के मॉडल छेलै । गाम-गाम आ गॉर्ज मे एकदम कोनो व्यवस्था आ आज्ञाकारिता नहि छल । जे कियो हथियार लऽ कऽ चलय मे सक्षम छल, अपना केँ पूर्णतः स्वतंत्र बुझैत छल । एरिस्तावी के उदाहरण मचाबेली के राजकुमार सब के जन्म देलकै कि बोलशाया लिआख्वा के किनारे, रोक्स्की, जोमाक्स्की, उर्शुआर्स्की के गॉर्ज में रहय वाला नवविजयी ओसेटियन के अपना लेलकै, जे कहियो आज्ञा नै मानलकै आ ओकर नै छल।"<ref>{{cite web |url=http://osinform.org/6192-genocid-1920-g-tradicii-nacizma-v-gruzii.html |title=नरसंहार 1920: जॉर्जिया में नाजीवाद की परंपराएँ |work=Alania Inform |date=2008 -06-20 |पहुंच-तिथि=2022-02-07 |भाषा=रू |access-date=14 November 2023 |archive-date=7 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207140029/http://osinform.org/6192-genocid-1920-g-tradicii-nacizma-v-gruzii.html |url-status=dead }}</ref>
9os1u8bbbf186mrswy7ybgm1j19roq9
ड्रैगन बोट महोत्सव
0
44666
282077
280432
2026-11-08T02:48:12Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282077
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
|holiday_name = ड्रैगन बोट महोत्सव|type = Asian
|image = Qing Dynasty Dragon Boat Festival.jpg
|imagesize =
|caption = ''Dragon Boat Festival'' (18th century)
|official_name =
|observedby = Chinese
|litcolor =
|longtype = Cultural
|significance =
|date = Fifth day of the fifth lunar month
| date{{LASTYEAR}} = {{Calendar date/infobox|year=last|cite=no}}
| date{{CURRENTYEAR}} = {{Calendar date/infobox|year=current|cite=no}}
| date{{NEXTYEAR}} = {{Calendar date/infobox|year=next|cite=no}}
| date{{NEXTYEAR|2}} = {{Calendar date/infobox|year=next2|cite=no}}
|frequency=Annual
|duration=1 day
|celebrations =
|observances = Dragon boat racing, [[Resource consumption|consumption]] of [[realgar wine]] and ''[[zongzi]]''
|relatedto = [[Tango no sekku]], [[Dano (Korean festival)|Dano]], [[Tết Đoan Ngọ]], [[Yukka Nu Hii]]
}}
{{Infobox Chinese
|title = <!-- Box title (Default is the article title) -->
|collapse =
|pic = <!-- pic -->
|piccap = <!-- piccap -->
|picsize = <!-- 200px (Default is 260px) -->
|pictooltip = <!-- image 1 tooltip (use for [[WP:ALT|alt text]]) -->
|pic2 = <!-- addition pic -->
|piccap2 = <!-- additional pic caption -->
|picsize2 = <!-- 200px (Default is 260px) -->
|pic2tooltip = <!-- image 2 tooltip -->
|t = 端午節 |s = 端午节
|l = "The very mid point of the year Festival"
|p = Duānwǔ jié
|w = Tuan<sup>1</sup>-wu<sup>3</sup> chieh<sup>2</sup>
|lmz = Toe<sup>1</sup> ng<sup>3</sup> jiq<sup>4</sup>
|mi = {{IPAc-cmn|d|uan|1|.|wu|3|-|j|ie|2}}
|psp = <!-- Chinese postal map -->
|myale = <!-- Mandarin Yale -->
|gr = <!-- Gwoyeu Romatzyh -->
|bpmf = <!-- Bopomofo -->
|mps = <!-- Mandarin Phonetic Symbols 2 -->
|xej = <!-- Xiao'erjing -->
|zh-dungan = <!-- Mandarin Cyrillic -->
|sic = <!-- Sichuanese Mandarin -->
|j = Dyun<sup>1</sup> Ng<sup>5</sup> Zit<sup>3</sup>
|y = Tuen<sup>1</sup> Ng<sup>5</sup> Jit<sup>3</sup> (HK)<br>Tun(g)<sup>1</sup> Ng<sup>5</sup> Jit<sup>3</sup> (MO)
|ci = {{IPAc-yue|d|yun|1|.|ng|5|-|z|it|3}}
|toi = <!-- Taishanese -->
|gan = <!-- Gan romanization -->
|hsn = <!-- Xiang romanization -->
|h = <!-- Hakka -->
|poj = Toan-ngó͘-cheh<br />Toan-ngó͘-choeh<br />Toan-ngó͘-chiat
|tl = <!-- Tâi-Lô -->
|buc = <!-- Min Dong BUC -->
|teo = <!-- Teochew -->
|mc = <!-- Middle Chinese (reconstruction) -->
|emc = <!-- Early Middle Chinese (reconstruction) -->
|lmc = <!-- Late Middle Chinese (reconstruction) -->
<!-- First alternative name -->
|altname = Dragon Boat Festival
|t2 = 龍船節 / 龍舟節
|s2 = 龙船节 / 龙舟节
|p2 = Lóngchuánjié / Lóngzhōujié
|w2 = Lung<sup>2</sup>-chʻuan<sup>2</sup>-chieh<sup>2</sup> / Lung<sup>2</sup>-chou<sup>1</sup>-chieh<sup>2</sup>
|mi2 = {{IPAc-cmn|l|ong|2|.|ch|uan|2|.|j|ie|2}} / {{IPAc-cmn|l|ong|2|.|zh|ou|1|.|j|ie|2}}
|psp2 = <!-- Chinese postal map2 -->
|my2 = <!-- Mandarin Yale2 -->
|gr2 = <!-- Gwoyeu Romatzyh2 -->
|mps2 = <!-- Mandarin Phonetic Symbols 2 -->
|bpmf2 = <!--Bopomofo2 -->
|xej2 = <!--Xiao'erjing2 -->
|zh-dungan2 = <!--Mandarin Cyrillic2 -->
|sic2 = <!--Sichuanese Mandarin2 -->
|j2 = <!--Cantonese Jyutping2 -->
|ci2 = <!--Cantonese IPA2 -->
|toi2 = <!--Taishanese2 -->
|gan2 = <!--Gan romanization2 -->
|wuu2 = <!--Wu romanization2 -->
|hsn2 = <!--Xiang romanization2 -->
|y2 = <!--Cantonese Yale2 -->
|h2 = <!--Hakka2 -->
|poj2 = <!--Taiwanese POJ 2 -->
|buc2 = <!--Min Dong BUC 2 -->
|lmz2 = <!--Latin Phonetic Shanghainese2 -->
|teo2 = <!--Teochew2 -->
<!-- Second alternative name -->
|altname3 = Double Fifth Festival<br>Fifth Month Festival<br>Fifth Day Festival
|t3 = {{lang|zh|重五節}} / {{lang|zh|雙五節}}<br>{{lang|zh|五月節}}<br>{{lang|zh|五日節}}
|s3 = {{lang|zh|重五节}} / {{lang|zh|双五节}}<br>{{lang|zh|五月节}}<br>{{lang|zh|五日节}}
|l3 = <!--Literal Meaning3 -->
|tp3 = <!--Tongyong pinyin3 -->
|p3 = <!--Mandarin Hanyu Pinyin3 -->
|w3 = <!--Wade Giles3 -->
|mi3 = <!--Mandarin IPA3 -->
|j3 = <!--Cantonese Jyutping3 -->
|ci3 = <!--Cantonese IPA3 -->
|toi3 = <!--Taishanese3 -->
|gan3 = <!--Gan romanization3 -->
|wuu3 = <!--Wu romanization3 -->
|hsn3 = <!--Xiang romanization3 -->
|y3 = <!--Cantonese Yale3 -->
|h3 = <!--Hakka3 -->
|poj3 = Gō͘-go̍eh-cheh / Gō͘-ge̍h-choeh<br>Gō͘-ji̍t-cheh / Gō͘-li̍t-choeh
|buc3 = <!--Min Dong BUC 3 -->
|lmz3 = <!--Latin Phonetic Shanghainese3 -->
|teo3 = <!--Teochew3 -->
<!-- Third alternative name -->
|altname4 = Dumpling Festival
|t4 = 肉糭節
|s4 = 肉粽节
|l4 = Meat [[Zongzi]] Festival
|poj4 = Bah-chàng-cheh / Bah-chàng-choeh
|por = Festividade do Barco-Dragão
|rus = <!--Russian language in Cyrillic alphabet -->
|rusr = <!--Russian language in Latin alphabet -->
|tam = <!--Tamil language -->
|tha = <!--Thai language -->
|rtgs = <!--Royal Thai General System of Transcription -->
|tib = <!--Tibetan language -->
|wylie = <!--Wylie transliteration of Tibetan -->
|thdl = <!--THDL Simplified Phonetic Transcription of Tibetan -->
|zwpy = <!--Zangwen Pinyin (PRC's official Tibetan transliteration) -->
|lhasa = <!--Lhasa dialect of Tibetan in IPA -->
|uig = <!--Uyghur language (Arabic script) -->
|uly = <!--Uyghur Latin script (Uyghur Latin Yëziqi) -->
|uyy = <!--Uyghur New script (Yengi Yeziⱪ) -->
|sgs = <!--PRC's official Uyghur transliteration -->
|usy = <!--Uyghur Cyrillic alphabet (Uyghur Siril Yëziqi) -->
|uipa = <!--Uyghur in IPA -->
|vie = <!--Vietnamese language (generic) -->
|qn = <!--Vietnamese in Quoc Ngu script -->
|chuhan = <!--Chu Han (Chinese characters used in Vietnam) -->
|chunom = <!--Vietnamese Chu Nom -->
|lqn = <!--Literal meaning in Vietnamese -->
|zha = <!--Zhuang language -->
|dungan = <!--Dungan language -->
|dungan-xej = <!--Dungan Xiao'erjing -->
|dungan-han = <!--Dungan Hanzi -->
|dungan-latin = <!--Dungan Romanization -->
|my = <!--Burmese language -->
|bi = <!--Burmese IPA -->
|phagspa = <!--'Phags-pa script -->
|phagspa-latin = <!--Romanization of 'Phags-pa name -->
|lang1_content = <!--Contents of lang1 -->
|lang1 = <!--Additional language1 -->
|lang2_content = <!--Contents of lang2 -->
|lang2 = <!--Additional language2 -->
|lang3 = <!--Additional language3 -->
|lang3_content = <!--Contents of lang3 (you can go in order until lang11) -->
|order = st
}}
'''ड्रैगन बोट महोत्सव''' ({{lang-zh|s=端午节|t=端午節|first=t|p=Duānwǔ Jié}}) एक पारंपरिक चीनी छुट्टी छी जे 1990 के पाँचम दिन होइत अछि | [[चीनी कैलेंडर]] केरऽ पाँचवाँ महीना, जे [[ग्रेगोरियन कैलेंडर]] केरऽ मई या जून केरऽ अंत स॑ मेल खाबै छै ।
प्राचीन कवि [[क्यू युआन]] केरऽ स्मरण में ई छुट्टी [[ड्रैगन बोट रेस]] आयोजित करी क॑ आरू चिपचिपा चावल केरऽ पकौड़ी खाय क॑ मनाबै छै जेकरा [[जोंगजी]] कहलऽ जाय छै । ड्रैगन बोट महोत्सव देवता आरू पूर्वज के पूजा, शुभकामना के प्रार्थना आरू दुष्टात्मा के भगाबै, उत्सव मनाबै, मनोरंजन आरू भोजन करै के एक लोक उत्सव छेकै ।
सितम्बर २००९ म॑ [[यूनेस्को]] न॑ आधिकारिक तौर प॑ एकरा [[यूनेस्को अमूर्त सांस्कृतिक धरोहर सूची|मानवता केरऽ अमूर्त सांस्कृतिक धरोहर केरऽ प्रतिनिधि सूची]] म॑ शामिल करै के मंजूरी द॑ देलकै, जेकरा स॑ पहलऽ चीनी छुट्टी बनलै जेकरऽ चयन करलऽ गेलऽ छेलै ।<ref>{{Cite web|url=https://ich.unesco.org/hi/RL/dragon-boat-festival-00225|title=ड्रैगन बोट महोत्सव - यूनेस्को अमूर्त सांस्कृतिक धरोहर|publisher=UNESCO|date=सितम्बर २००९|access-date=22 जून 2023}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{उद्धरण वेब |title=端午节:中国首个入选世界非遗的节日 |url=http://mp.weixin.qq.com/s?__biz= MzI5OTQ5NDQyNg==&mid=2247534262&idx=1&sn=96fbfdffe59d4c4312814ec8fc9064a7&chksm=ec97bbc3dbe032d55be18bc3b0a5a6cf37a32e51a4a3345a7c2997 6673587b2dabd700379353#rd |access-date=2023-06-22 |website=वेक्सिन आधिकारिक लेखा मंच}}</ref>
==नाम==
छुट्टी के अंग्रेजी भाषा के नाम '''ड्रैगन बोट फेस्टिवल''' छै,{{sfnp|Chittick|2011|p=1}}<!--UNSOURCED: संभवतः छुट्टी के लेल दू वैकल्पिक चीनी नाम में अनुवादित होय छै, {{ lang|zh-hant|龍船節}} (''Lóngchuánjié'') आरू {{lang|zh-hant|龍舟節}} (''Lóngzhōujié'').--> छुट्टी केरऽ आधिकारिक अंग्रेजी अनुवाद के रूप म॑ प्रयोग करलऽ जाय छै चीन केरऽ जनगणराज्य द्वारा ।<ref name=prc/> एकरा कुछ अंग्रेजी स्रोतऽ म॑ '''डबल फिफ्थ फेस्टिवल''' के रूप म॑ भी संदर्भित करलऽ गेलऽ छै जे चीनी कैलेंडर के अनुसार ई महोत्सव केरऽ दिन के संकेत दै छै .<ref>"[http://tour.tncg.gov.tw/English/culture/ct01.asp?type=12 डबल फिफ्थ (ड्रैगन बोट) महोत्सव] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506213724/http://tour.tncg.gov.tw/English/culture/ct01.asp?type=12 |date=2008-05-06 }}".</ref>
===क्षेत्र के अनुसार चीनी नाम===
पाबनि के चीनी नाम (सरलीकृत चीनी: 端午节; पारंपरिक चीनी: 端午節) के उच्चारण अलग-अलग [[चीनी भाषा]] में अलग-अलग होइत अछि |
[[मुख्य भूमि चीन]] आरू [[ताइवान]] म॑ प्रयुक्त मंदारिन चीनी उच्चारण क॑ [[पिनयिन]] म॑ Duānwǔjié (Wade–Giles: Tuan<sup>1</sup>-wu<sup>3</ ) के रूप म॑ प्रस्तुत करलऽ गेलऽ छै । sup>-chieh<sup>2</sup>).<ref name=पीआरसी-राज्य-परिषद/><ref नाम=तैवान-विदेश-मंत्रालय1/><ref नाम=तैवान-विदेश-मंत्रालय2/>
''दुआनवु'' ({{zh|s=端午|t=端午|p=duānwǔ|w=tuan2-wu3|first=t}}) के शाब्दिक अर्थ अछि "शुरुआत/खोजब घोड़ा", अर्थात् पहिल "घोड़ाक दिन।" " ([[चीनी राशि]]/[[चीनी कैलेंडर]] प्रणाली के अनुसार) महिना में घटित होने के लिए;<ref name=heibonsha-tango/>{{Refn|group="lower-alpha"|से भी सुझाव दिया गया।" मतलब "दुपहर के शुरुआत",{{sfnp|Lowe|1983|p=141}} या "उच्च दुपहर महोत्सव",<ref name=taiwan-foreign-ministry1/> कियाक त "घोड़ा" सेहो 11:00– 13:00 प्रत्येक दिन।}} तथापि, शाब्दिक अर्थ ''[[पृथ्वी शाखा|wǔ]]'', "पशु चक्र मे घोड़ाक [दिन" हेबाक बादो, ई पात्र ' 'wǔ'' ({{zh|s=五|t=五|p=wǔ|w=wu3|first=t}}) अर्थात "पाँच", वर्णों के प्रायः एक ही उच्चारण के कारण | अतएव ''दुआनवु'', "पाँचम मासक पाँचम दिन" पर्व।<ref name=chen2016/>
[[कैंटोनीज़ भाषा|कैंटोनीज़]] में, ई [[कैंटोनीज़ के रोमनीकरण|रोमनाइज्ड]] छै जेना कि ''तुएन<sup>1</sup> एनजी<sup>5</sup> जित<sup>3</sup >'' हांगकांग मे आ ''तुंग<sup>1</sup> एनजी<sup>5</sup> जित<sup>3</sup>'' मकाऊ मे। अतः हांगकांग में "तुएन एनजी महोत्सव",<ref name=hk>GovHK. " .
[http://www.gov.hk/en/about/abouthk/holiday/index.htm 2014 के लेल सामान्य छुट्टी]". 2013. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2013.</ref> आ ''Tun Ng'' ('' Festividade do Barco-Dragão'' पुर्तगाली में) मकाओ में.<ref name=mac>मकाऊ सरकारी पर्यटन कार्यालय. "[http://www.macautourism.gov.mo/events/calendar.php घटनाक्रम के कैलेंडर]". 2013 .3 नवम्बर 2013 को अभिगमन तिथि।</ref><ref>मकाओ के विशेष प्रशासनिक क्षेत्र।मुख्य कार्यकारी के कार्यालय। "[http://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60.asp Ordem Executiva n.o 60/2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303165448/http://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60.asp |date=2016-03-03 }}". 3 अक्टूबर 2000. अभिगमन तिथि 3 नवम्बर 2013. {{in lang|pt}}</ref><ref>मकाओ के विशेष प्रशासनिक क्षेत्र. मुख्य कार्यकारी के कार्यालय. 《[http ://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60_cn.asp#60 {{Cite web |url=http://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60_cn.asp |title=Archive copy |access-date=2023-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905190653/http://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60_cn.asp |archive-date=2014-09-05 |dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60_cn.asp |title=Archive copy |access-date=2023-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905190653/http://bo.io.gov.mo/bo/i/2000/40/ordem60_cn.asp |archive-date=2014-09-05 |dead-url=yes}} 第60/2000號行政命令]》.3 अक्टूबर 2000. अभिगमन तिथि 3 नवम्बर 2013. {{in lang|zh} }</ref> के अनुसार
==इतिहास==
===उत्पत्ति===
पाँचम चंद्र मास के अभागल आ जहरीला महीना मानल जाइत अछि, आ पाँचम मास के पांचम दिन खास क'.<ref name="वेई चाइनीज फेस्टिवल ड्रैगन बोट फेस्टिवल"/><ref name="स्टेपंचुक मूनकेक्स आ हंगरी भूत ड्रैगन बोट फेस्टिवल "/> दुर्भाग्य सँ मुक्ति लेल लोक पाँचम मासक पाँचम दिन दरबज्जाक ऊपर [[Acorus calamus|calamus]], [[Artemisia (plant)|Artemisia]], आ लहसुन लगा दैत छल |<ref name." ="वेई चीनी महोत्सव ड्रैगन बोट महोत्सव"/><ref name="स्टेपंचुक मूनकेक आ भूखल भूत ड्रैगन बोट महोत्सव"/> मानल जाइत छल जे ई सब अपन मजबूत गंध आ अपन आकार (उदाहरण लेल, कैलमस के पात के आकार के होइत अछि) के कारण बुराई के दूर करय में मदद करैत अछि | तलवार के तरह).<ref name="स्टेपंचुक मूनकेक आ भूखल भूत ड्रैगन नाव महोत्सव"/>
कहल जाइत छल जे पाँचम मासक पाँचम दिनसँ विषैला जानवर देखबामे अबैत छल, जेना साँप, सेंटीपीड, आ बिच्छू; लोक सेहो कथित तौर पर एहि दिनक बाद आसानी सं बीमार भ' जाइत छथि.<ref name="स्टेपंचुक मूनकेक्स आ भूखल भूत ड्रैगन बोट महोत्सव"/> तें ड्रैगन बोट महोत्सवक दौरान लोक एहि दुर्भाग्य सं बचबाक प्रयास करैत छथि.<ref name="Stepanchuk Mooncakes and भूखल भूत ड्रैगन नाव महोत्सव"/> उदाहरण के लेल, लोक पांच जहरीला जीव (सांप, सेंटीपीड, बिच्छू, छिपकली, टोड, आ कखनो काल मकड़ी<ref name="स्टेपंचुक मूनकेक्स आ भूखल भूत ड्रैगन बोट महोत्सव"/> के चित्र लगा सकैत अछि | ) देबाल पर आ ओहि मे सुई चिपका दियौक। लोक पाँच जीव के कागज के कटआउट सेहो बना सकैत अछि आ ओकरा अपन बच्चा के कलाई में लपेटि सकैत अछि.<ref>{{Cite book|title='Beijing Review' Color Photographs|last=Liu|first=L.|year=2011| स्थान = खंड। 54, अंक 23|pages=42–43}}</ref> बहुत क्षेत्रऽ म॑ ई प्रथा स॑ बड़ऽ-बड़ऽ समारोह आरू प्रदर्शन के विकास होय गेलै, जेकरा स॑ ड्रैगन बोट महोत्सव बीमारी आरू दुर्भाग्य स॑ छुटकारा पाबै के दिन बनी गेलै ।[[File:Qu Yuan Chen Hongshou 2.jpg|left|thumb|175px|17th century depiction of [[Qu Yuan]]]]
===क्यू युआन===
{{मुख्य|क्वा युआन}}
आधुनिक चीन में सबसे प्रसिद्ध कहानी के मानना छै कि ई पर्व [[राज्य (चीनी)| के कवि आरू मंत्री [[क्यू युआन]] ({{circa|lk=no|340}}–278 ईसा पूर्व) के निधन के याद में मनाबै छै प्राचीन राज्य]] के [[चू (राज्य)|चू]] के दौरान [[युद्धरत राज्य काल]] के [[झोउ राजवंश]].<ref name=scmp1>[http://www.scmp.com/ portal/site/SCMP/menuitem.2af62ecb329d3d7733492d9253a0a0a0/?vgnextoid=f1a731616886a110VgnVCM100000360a0a0aRCRD&ss=चीन&s=समाचार SCMP]." ''भूकंप आ बाढ़ म्यूट उत्सव के लेल बनाबैत अछि.'' Re 9 जून 2008 कए प्रयास कएल गेल।{{webarchive |url=https:/ /web.archive.org/web/20120625104853/http://www.scmp.com/portal/site/SCMP/menuitem.2af62ecb329d3d7733492d9253a0a0a0/?vgnextoid=f1a731616886a110VgnVCM100000360a0a0 aRCRD&ss=चीन&s=समाचार |तिथि=25 जून 2012 }}</ref > [[मी (उपनाम)|चू शाही घर]] के कैडेट सदस्य, क्यू उच्च पदों में सेवारत रहे |हालांकि जब राजा ने बढ़ते हुए शक्तिशाली राज्य [[किन (राज्य)|किन]] के साथ गठजोड़ करने का निर्णय किया, गठबंधन के विरोध करला के कारण क्यू के देशद्रोह के आरोप तक भगा देल गेलै।<ref name="scmp1" /> निर्वासन के दौरान क्यू युआन न॑ बहुत सारा [[चीनी कविता|कविता]] लिखलकै । अंततः किन [[यिंग (चू)|यिंग]], चू राजधानी पर कब्जा क लेलक। निराशा में क्यू युआन ने [[मिलुओ नदी]] में खुद को डूबकर आत्महत्या कर ली।<ref name="वेई चीनी त्योहार ड्रैगन बोट महोत्सव">{{cite book |last1=वेई |first1=Liming |title=चीनी त्योहार: परंपराएँ, रीति रिवाज एवं संस्कार |date=2010 |location=बीजिंग |isbn=9787508516936 |pages=36–43 |edition=Second}}</ref>
कहल जाइत अछि जे स्थानीय लोक, जे हुनकर प्रशंसा करैत छल, हुनका बचाबय लेल, वा कम सं कम हुनकर लाश के वापस लेबय लेल अपन नाव पर दौड़ल निकलल छल.<ref name="वेई चाइनीज फेस्टिवल ड्रैगन बोट फेस्टिवल"/><ref name="स्टेपंचुक मूनकेक्स आ भूखल भूत ड्रैगन नाव महोत्सव">{{cite book |last1=Stepanchuk |first1=कैरोल |title=मूनकेक और भूखल भूत: चीन के त्योहार |date=1991 |publisher=चीन पुस्तकें और पत्रिकाएँ |location=सैन फ्रांसिस्को |isbn=0 -8351-2481-9 |pages=41–50}}</ref> कहलऽ जाय छै कि ई [[ड्रैगन बोट रेस]] केरऽ उत्पत्ति छेलै ।<ref name="स्टेपंचुक मूनकेक्स आरू हंगरी भूत ड्रैगन बोट फेस्टिवल" । /> जखन ओकर लाश नहि भेटलैक तखन ओ सभ [[चिपचिपा चाउर]]क गोला नदी मे खसा देलक जाहि सँ क्यू युआनक लाशक बदला माछ खा जाय । कहल जाइत अछि जे ई ''[[zongzi]]'' क उत्पत्ति अछि।<ref name="scmp1" />
बीसम शताब्दीक दौरान क्यू युआन देशभक्त कवि आ जनताक प्रतीक मानल गेल । हुनका 1949 के बाद चीन के जनगणराज्य में लोक नायक आ [[चीनी राष्ट्रवाद]] के प्रतीक के रूप में पदोन्नति भेटल छल [[चीनी साम्यवादी क्रांति|चीनी गृहयुद्ध में साम्यवादी जीत]] । इतिहासकार आ लेखक [[गुओ मोरुओ]] क्यू के एहि दृष्टिकोण के आकार देबय में प्रभावशाली छलाह.<ref>{{cite journal |last1=Zikpi |first1=Monica E M |title=गुओ मोरुओ के क्यू युआन के प्रतिनिधित्व में क्रांति आ निरंतरता |journal =चीनी साहित्य: निबंध, लेख, समीक्षा (CLEAR) |date=2014 |volume=36 |pages=175–200 |jstor=43490204 |url=https://www.jstor.org/stable/43490204 |access-date =11 मार्च 2023 |issn=0161-9705}}</ref>
===वु ज़िक्सू===
{{मुख्य|वु ज़िक्सू}}
एकटा आओर उत्पत्ति कथा कहैत अछि जे ई महोत्सव [[वू ज़िक्सू]] (मृत्यु ४८४ ईसा पूर्व), [[वू (राज्य)|वू के राज्य]] के एकटा राज्यकर्त्ता के याद करैत अछि।<ref name="वेई चीनी महोत्सव ड्रैगन बोट महोत्सव"/ > [[Xi शी]], [[यू (राज्य)|यूए राज्य]] के राजा [[गौजियन]] द्वारा भेजल गेल एकटा सुन्दर महिला, वू के राजा [[फुचाई]] द्वारा बहुत प्रिय छल | गौजियन के खतरनाक साजिश देखि वू ज़िक्सू फुचाई के चेता देलक, जे एहि टिप्पणी पर तमसा गेल। वू ज़िक्सू क॑ फुचाई न॑ आत्महत्या करै लेली मजबूर करी देलकै, जेकरऽ शव क॑ पाँचमऽ महीना के पांचवा दिन नदी म॑ फेंकलऽ गेलै । हुनकऽ मृत्यु के बाद [[सूझोउ]] जैसनऽ जगहऽ प॑ वू ज़िक्सू क॑ ड्रैगन बोट महोत्सव के दौरान याद करलऽ जाय छै ।
===वाह ई===
{{मुख्य|काओ ई}}
[[File:Cao E Temple.JPG|thumb|The front of the Cao E Temple, facing east, toward [[Cao'e River]], in [[Shangyu]], Zhejiang, China.]]
<ref name=""></ref>
acxcwn5z20lipxxm9x3kq1dtkti12uo
किम्ची
0
44689
282051
280493
2026-11-08T00:40:45Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282051
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox food
| name = किम्ची
| image = Various kimchi.jpg
| caption = ऊपर-बाँया से घड़ी की दिशा में: [[ककदुगी]], [[पा-किमची]], [[येओलमु-किमची]], [[डोंगचिमी]], [[नबक-किमची]], मत-किमची
| country = [[कोरिया]]
| national_cuisine = [[कोरियन व्यंजन|कोरियाई व्यंजन]]
| creator =
| year =
| mintime =
| maxtime =
| type =
| course = ''[[ख एक चान]]''
| served =
| main_ingredient = [[नापा गोभी]] आ [[कोरियाई मूली]] सहित विभिन्न तरकारी।
| minor_ingredient =
| variations = ''[[बएचु-किमची]]'', ''[[बैक-किमची]]'', ''[[डोंगचिमी]]'', ''[[ककदुगी]]'', ''[[नबक- किमची]]'', ''[[पा-किमची]]'', ''[[येओलमु-किमची]]'', ''[[मोरकोवचा]]''
}}
{{Infobox Korean name
| title = कोरियाई नाम
| hangul = {{lang|ko|김치}}
| hanja = कोनो नहि
| rr = गिमचि
| mr = किमच'इ
| koreanipa = {{IPA-ko|kim.tɕʰi|}}
}}
'''किमची''' ({{IPAc-en|ˈ|k|ɪ|m|tʃ|iː}}; {{लंग-को|김치|गिमची}}, {{IPA-ko|kim.tɕʰi| IPA}}), एक पारंपरिक कोरियाई ''[[banchan]]'' छै जे नमकीन आरू [[खाद्य प्रसंस्करण में किण्वन|किण्वित]] सब्जी स॑ मिलै छै, जेकरा म॑ सबसें जादा [[नापा गोभी]] या [[कोरियाई मूली]] के प्रयोग करलऽ जाय छै । . मसाला केरऽ विस्तृत चयन के प्रयोग करलऽ जाय छै, जेकरा म॑ ''[[गोचुगारू]]'' (कोरियाई मिर्च पाउडर), [[वसंत प्याज]], [[लहसुन]], [[अदरक]], आरू ''[[जेओटगल] शामिल छै ]]'' (नमकीन समुद्री भोजन), आदि<ref name="Britannica">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/kimchi|title=Kimchi|date=1 अक्टूबर 2008| website=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=23 मार्च 2017}}</ref><ref name="Chin">{{समाचार उद्धृत करू|url=http://www.saveur.com/article/रसोई /किमची-की-कला|title=किमची की कला|last=चिन|first=मेई |author-link=मेई चिन |date=14 अक्टूबर 2009|work=[[Saveur]]|access-date=9 अगस्त २०१०}}</ref> किमची के प्रयोग विभिन्न प्रकार के सूप आ स्टू में सेहो होइत अछि | किमची [[कोरियाई व्यंजन]] में एक [[मुख्य भोजन]] छै आरू लगभग हर कोरियाई भोजन के साथ साइड डिश के रूप में खालऽ जाय छै ।<ref name=":5">{{Cite journal|last1=Hongu|first1=नोबुको |last2=किम|first2=एंजेला एस|last3=सुजुकी|first3=आसुका|last4=विल्सन|first4=आशा|last5=त्सुई|first5=कैरन सी.|last6=पार्क|first6=सुनमिन|तिथि=सितम्बर 2017| title=कोरियाई किमची : सांस्कृतिक परंपरा के माध्यम से स्वस्थ भोजन को बढ़ावा देना |journal=जर्नल ऑफ एथनिक फूड्स|volume=4|issue=3|pages=172–180|doi=10.1016/j.jef.2017.08.005|issn=2352-6181 |doi-access=मुफ्त}}</ref>
सैकड़ों अलग-अलग प्रकार के किमची छै जे अलग-अलग तरकारी के मुख्य सामग्री के रूप में बनलऽ जाय छै.<ref name="चिन" /> परंपरागत रूप स॑ जाड़ा के किमची, जेकरा [[गिमजंग|किमजंग]] कहलऽ जाय छै, क॑ बड़ऽ-बड़ऽ माटी के किण्वन बर्तनऽ म॑ संग्रहित करलऽ जाय छेलै, जेकरा ' '[[onggi]]'', जमीन में जाड़ा के महीना में जमना रोकय लेल आ गर्मी के महीना में किण्वन प्रक्रिया के धीमा करय लेल एतेक ठंडा राखय लेल.<ref name=":6">{{Cite journal|last1 =जंग|पहिल1=दाई-जा|अंतिम2=चुंग|पहिल2=क्यूंग रान|अंतिम3=यांग|पहिल3=ह्ये जेओंग|अंतिम4=किम|पहिल4=कांग-गाना|अंतिम5=क्वोन|पहिल5=दाए यंग|तिथि=सितम्बर 2015 |title=कोरियाई अद्वितीय किण्वित सब्जियों के प्रतिनिधि किमची की उत्पत्ति पर चर्चा |journal=जर्नल ऑफ एथनिक फूड्स|volume=2|issue=3|pages=126–136|doi=10.1016/j.jef.2015.08.005| issn=2352-6181|doi-access=free}}</ref> जहाज क॑ बाहर भी विशेष छत प॑ रखलऽ जाय छै जेकरा [[jangdokdae]] कहलऽ जाय छै । समकालीन समय में घरेलू [[किमची फ्रिज|किमची फ्रिज]] के प्रयोग बेसी होइत अछि।<ref name="Chin" />
== व्युत्पत्ति विज्ञान ==
=== ''जी'' ===
''जी'' ({{lang|ko|지}}) शब्द, जेकरऽ उत्पत्ति पुरातन कोरियाई ''दिही'' ({{lang|ko|디히}}) में छै, किमची के संदर्भ में प्रयोग करलऽ गेलऽ छै प्राचीन काल से।<ref name="Lee">{{Cite news|url=http://www.hani.co.kr/arti/opinion/column/125949.html|title=[고장말탐험] '김치 '와 '지'|last=이|first=태영|date=23 मई 2006|work=[[द हंक्योरेह]]|access-date=27 मार्च 2017|भाषा=ई}}</ref> द [[ध्वनि परिवर्तन]] के मोटा-मोटी वर्णन इस प्रकार किया जा सकता है:<ref name="Hong_G">{{cite journal |doi=10.19069/kordialect.2016.24.061 |title=गिमची से संबंधित शब्दकोश पर अध्ययन -में जातीय जीवित शब्दों के सर्वेक्षण के आधार पर 2008- |journal=कोरियाई बोली विज्ञान के जर्नल |issue=24 |pages=61–99 |year=2016 |last1=हांग |first1=Giok }}</ref>
* ''दिही'' ({{लंग|को|पकवान}}) > ''दी'' ({{लंग|को|पकवान}}) > ''जी'' ({{लंग|को|지}} ) .
[[मध्य कोरियाई]] रूप ''दिही'' ''[[जोसेन]]'' (1392–1897) के कई पुस्तकों में पाया जाता है।दु गोंगबू सी ईओनहाए|वर्ष=1632|अंतिम संपादक=उइचिम|संस्करण= reprint|volume=3|location=जोसेन कोरिया|script-title= -title=[[दु फू]] द्वारा कविताएँ, कोरियाई अनुवाद|quote={{स्क्रिप्ट/कोरियाई|[[दु फू]] द्वारा कविताएँ, कोरियाई अनुवाद| quote|orig-date=1481|last-editor=जो|संपादक -first2=वाई|संपादक-लोड3=आप|संपादक-पहिल3=युंग्योम|संपादक-लोड4=आप|संपादक-पहिल4=ह्युबोक|प्रदर्शन-संपादक=बहुत} }</ref><ref name="Sin">{{ Cite book|title=Garye Eonhae|वर्ष=1632|खंड=10|स्थान=जोसेन कोरिया|अनुवादक-अंतिम=पाप|अनुवादक-पहिल=सिक|लिपि- title=ko:가례언해(家禮諺解)|trans- title=चिया-ली के लोकभाषा संस्करण|quote={{स्क्रिप्ट/कोरियाई|अंग्रेजी वर्नाकुलर संस्करण}}}} (मूल ''जिआलǐ'' से { {lang|zh-Hant|english} } by [[Zhu Xi]])</ref> [[कोरियाई भाषा|आधुनिक कोरियाई]] में, कोरियाई भाषा में ''-जी'' शब्द का प्रयोग किया जाता है।as in ''[[jjanji]]'', ''seokbak-ji''), <ref name="SKLD_jjan">{{वेबसाइट|url=http://stdweb2.korean.go.kr/search/ View.jsp ?idx=486741|title=jjanji|website=[[मानक कोरियाई भाषा शब्दकोश]]|publisher=[[कोरियाई भाषा के राष्ट्रीय संस्थान]]|language=ko|script-title=ko:짠지|access-date =27 मार्च 2017}}{{मृत लिंक|तिथि=मार्च 2023 |bot=इंटरनेट संग्रहबॉट |fix-attempt=हाँ }}</ref><ref name="SKLD_seokbak">{{Cite web|url=http:// stdweb2. korean.go.en/search/View.jsp?idx=184895|title=seokbak-ji|website=[[मानक कोरियाई भाषा शब्दकोश]]|प्रकाशक=[[कोरियाई भाषा के राष्ट्रीय संस्थान]]|language=ko |script -title=ko:섞박지|access-date=27 मार्च 2017}}{{Dead link|date=मार्च 2023 |bot=इंटरनेट ArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> आ प्रत्यय के रूप मे ''- [ Ref name="SKLD_ji">{{उद्धरण वेब|url=http://www.kurdipedia.org/wiki/Jeolla_ji stdweb2.korean.go.en/search/View.jsp?idx=314429|title=ji|वेबसाइट =[[मानक कोरियाई भाषा शब्दकोश]]|publisher=[[कोरियाई भाषा के राष्ट्रीय संस्थान]]|language=ko|script -title=ko:지|access-date=27 मार्च 2017|archive-date=29 सितम्बर 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20180929075140/http://stdweb2.korean.go .en/search/View.jsp?idx=314429|url-स्थिति=मृत}}</ref > अरुग्ण रूप ''दी'' [[प्योंगन बोली|P'yŏngan बोली]] मे संरक्षित अछि।<ref name ="SKLD_di">{{Cite web|url=http://stdweb2.korean.go.en /search/View.jsp?idx=180741|title=seobeok-di|website=[[मानक कोरियाई भाषा शब्दकोश]|publisher=[[कोरियाई भाषा के राष्ट्रीय संस्थान]]|language=ko|script-title=ko:서벅 디|पहुंच-तिथि=27 मार्च 2017|संग्रह-तिथि=5 मई 2018|संग्रह-url=https:// web.archive.org/web/20180505070707/http://stdweb2.korean.go.en/search/ View.jsp?idx=180741|url-स्थिति=मृत}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== ''किम्ची'' ===
''किमची'' ({{lang|ko|김치}}) किमची में सबसे अधिक प्रयुक्त शब्द है | शब्द के पूर्व रूप में ''timchɑi'' ({{script/कोरियाई|{{lang|ko|팀ᄎᆡ}}}}), [[मध्य कोरियाई]] शब्दावली के एक [[मध्य कोरियाई]] प्रतिलेखन शामिल छै | चीन-कोरियाई]] शब्द {{lang|ko-Hant|[[कमजोर:沈|沈]][[कमजोर:菜|菜]]}} (शाब्दिक अर्थ में "डूबल सब्जी")। ''Timchɑi'' ''Sohak Eonhae'' मे प्रकट होइत अछि,<ref name="Jeong_G">{{cite wikisource|title=Confederate|last1=Jeong|last2=अज्ञात|first1=Gu|year=1586|plaintitle= Sohak Eonhae ''[[:s:ko:english|english(english)]]''|wslanguage=ko|trans-title=प्राथमिक सीखने के लोकभाषा प्रस्तुति|स्थान=जोसेन कोरिया|भाषा=okm| display-authors=1 }}</ref> चीनी पुस्तक, ''Xiaoxue'' के 16 वीं शताब्दी के कोरियाई प्रस्तुति Liú|first1=Xǐ|first2=Qīngzhī|author-link1=Zhu Xi|plaintitle=Xiǎoxué गीत चीन|language=lzh}}< /ref> मध्य कोरियाई सँ आधुनिक कोरियाई मे ध्वनि परिवर्तन नीचाँ देल गेल अछि .go.en/search/View.jsp?idx=52827|title=Kimchi|website=[[मानक कोरियाई भाषा शब्दकोश]]|publisher=[[राष्ट्रीय कोरियाई भाषा के संस्थान]]|language=ko|script-title= ko:김치|trans-title=kimchi|access-date=24 मार्च 2017|archive-date=29 सितम्बर 2018|archive-url=https://web .archive.org/web/20180929073148/http://stdweb2{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} korean.go.en/search/View.jsp?idx=52827|url-स्थिति=मृत}}</ref>
* ''timchɑi'' ({{लिपि/कोरियाई|{{भाषा|सह|राजा}}}}; {{भाषा|सह-हंट|भाषा}}) > ''dimchɑi'' ({{लिपि/ कोरियाई| {{भाषा|भाषा|भाषा}}}}) > ''jimchɑi'' ({{स्क्रिप्ट/कोरियाई|भाषा|भाषा|भाषा}}}}) > ''jimchui'' ( {{भाषा|रंग|जीवन} }) > ''गिमची'' ({{भाषा|जीवन|जीवन}})
''तिमचए'' के [[आस्पिरेटेड व्यंजन|आस्पिरेट]] प्रथम व्यंजन ''डिमचए'' में अआस्पिरेट हो गया, फिर ''जिमचए'' में [[तालुकरण (ध्वनि परिवर्तन)|तालुकरण]] हुआ | शब्द तखन कोरियाई भाषा मे ''ɑ'' ({{script/कोरियन|{{lang|ko|ㆍ}}}}) स्वर के नुकसान के संग ''जिमचुई'' भ गेल, तखन ''किमची'', वितालित शब्द-प्रारंभिक व्यंजन के साथ। आधुनिक कोरियाई में {{lang|ko-Hant|沈菜}} वर्ण के उच्चारण ''चिमचाए'' ({{lang|ko|침채}}) होय छै, आरू एकरऽ प्रयोग किमची, या कोनो अन्य चीज के संदर्भ में नै करलऽ जाय छै । ''किमची'' शब्द क॑ [[चीन-कोरियाई शब्दावली|चीन-कोरियाई शब्द]] नै मानलऽ जाय छै ।<ref name=SKLD /><!-- --> शब्द केरऽ पुरानऽ रूप बहुत सारा म॑ बरकरार छै क्षेत्रीय बोली: ''jimchae'' (जेओला, [[Hamgyŏng बोली]]s),<ref name="SKLD_jimchae">{{उद्धरण वेब|url=http:/ /stdweb2.korean.go.en/search/View .jsp?idx=317715|title=jimchae|website=[[मानक कोरियाई भाषा शब्दकोश]]|publisher=[[कोरियाई भाषा के राष्ट्रीय संस्थान]]|language=ko| script-title=ko:짐채|access-date= 27 मार्च 2017|archive-date=27 मार्च 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327171443/http://stdweb2.korean.go.kr/search/View.jsp?idx= 317715|url-status=dead}}</ref> ''जिमची'' ([[चुंगचेओंग बोली|चुंगचेओंग]], [[गंगवॉन बोली|गंगवॉन]], [Ref name="SKLD_jimchi">{{वेबसाइट|url =http://stdweb2.korean.go.kr/search/View.jsp?idx).=317716|title=jimchi|website=[[मानक कोरियाई भाषा शब्दकोश]]|प्रकाशक=[[कोरियाई भाषा के राष्ट्रीय संस्थान] ]|language=ko|script-title=ko:짐치|access-date=27 मार्च 2017| संग्रह-तिथि=27 मार्च 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327171812/http: //stdweb2.korean.go.kr/search/View.jsp?idx=317716|url- status=dead}}</ref> आओर ''डिमची'' (प्योंगन बोली).<ref name="SKLD_dimchi"> {{वेबसाइट|url=http://stdweb2.korean.go.eng/search /View.jsp?idx=96720|title=dimchi|website=[[मानक कोरियाई भाषा शब्दकोश]]|प्रकाशक=[[राष्ट्रीय संस्थान के कोरियाई भाषा]]|language=ko|script-title=ko:딤치|access- date=27 मार्च 2017|archive-date=28 मार्च 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170328015621 /http://stdweb2.korean.go.kr/search/View.jsp?idx=96720|url-स्थिति=मृत}}</ref>
अंग्रेजी शब्द "किमची" संभवतः ''किमची'', कोरियाई शब्द ''किमची'' ({{lang|ko|김치}}) केरऽ [[McCune–Reischauer]] प्रतिलेखन स॑ बनलऽ छै ।
== इतिहास ==
=== प्रारम्भिक इतिहास ===
''[[समगुक सागी]]'', [[कोरिया के तीन राज्य]] के ऐतिहासिक अभिलेख, में [[ओंगगी|अचार जार]] के उल्लेख छै जे सब्जी के किण्वन के लेलऽ प्रयोग करलऽ जाय छेलै, जे ई दर्शाबै छै कि किण्वित सब्जी आमतौर पर ई दौरान खालऽ जाय छेलै period hour.<ref name="Hui">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dVpQVJ46C5gC&pg=PA190|title=सब्जी संरक्षण एवं प्रसंस्करण की हैंडबुक|प्रकाशक=[[मार्सल डेकर ]]|वर्ष=2004|isbn=978-0824743017|अंतिम संपादक=हुई|पहिल संपादक=वाई. एच.|स्थान=न्यूयॉर्क|पृष्ठ=190–191|अंतिम-संपादक2=गजाला|पहिल-संपादक2=मुकदमा|अंतिम-संपादक3=ग्राहम|पहिल-संपादक3=डी एम.|अंतिम-संपादक4=मुरेल|पहिल-संपादक4= के. D.|editor-last5=Nip|editor-first5=वाई-किट}}</ref><ref name="Gim">{{cite wikisource |title=जॉर्जिया|first=Kim|last=Bu-sik|लेखक -link=किम बु-सिक|वर्ष=1145|plaintitle=समगुक सागी ''[[:s:ko:जॉर्ज|जॉर्ज(अंग्रेजी)]]''|wslanguage=ko|trans-title=तीन राज्यों का इतिहास | location=Goryeo Korea|language=lzh}}</ref> सबसँ पहिने के किमची के कारण [[Goguryeo]] लोक किण्वन में निपुण छल आ व्यापक रूप स किण्वित भोजन के सेवन करैत छल।<ref>{{cite book |last1=Park | first1 =Kun-Young |last2=Cheigh |first2=Hong-Sik |title=सब्जी संरक्षण एवं प्रसंस्करण की हैंडबुक |date=2003 |publisher=CRC Press |page=190 |chapters=Kimchi}}</ref> के दौरान [ दौरान [सिल्ला]] राजवंश (57 ईसा पूर्व – ई. 935), किमची प्रचलित भ गेल जेना [[बौद्ध धर्म]] पूरा राष्ट्र में पकड़ि लेलक आ शाकाहारी जीवनशैली के पोषण केलक Logarta |first=Margie T. |date=September 2013 |title=In A अचार |journal=व्यापार यात्री (एशिया-प्रशांत संस्करण) |पृष्ठ=70–73 |url=http://www.pressreader.com/australia/ business-traveller-asia-pacific/20130901/281505043889849}}</ref>
सब्जी के अचार बनाना एकटा आदर्श तरीका छल, फ्रिज सं पहिने, जे खाद्य पदार्थ के जीवन काल के संरक्षित करय में मदद करैत छल. कोरिया में किमची जाड़ा में सब्जी के किण्वन क, आ ओकरा जमीन में पारंपरिक भूरा रंग के सिरेमिक बर्तन में गाड़ल जाइत अछि जेकरा ''[[ओंगी] कहल जाइत अछि | <ref name="btpickle-201309"/> 13वीं सदी के एक लेखक यी ग्युबो द्वारा लिखित [[कोरियाई मूली]] पर एक कविता से पता चलै छै कि मूली किमची [[गोर्यो]] (918-1392) में एक आम बात छेलै। <ref name="अवधि">{{Cite book|last=Period|first=माइकल जे|url=https://books.google.com/books?id =wzJ7_WcLJSwC&pg=PA47|title=कोरियाई व्यंजन: एक सचित्र इतिहास|प्रकाशक=[[प्रतिक्रिया पुस्तकें]]|वर्ष=2008|isbn=978-1-86189-348-2|स्थान=लंदन|पृष्ठ=47–51}} </ref><ref name="Yi_G"> {{Cite book|title=[[DonggukIsanggukjip]]|last=Yi|first=Gyubo|वर्ष=1241|स्थान=गोर्यो कोरिया|भाषा=lzh|स्क्रिप्ट-शीर्षक= ko:Gapoyugyeong (संयुक्त राज्य अमेरिका)|trans-title= पूर्वी देश के मंत्री यी के संग्रहीत कृतियाँ|chapter=Gapoyugyeong|script-chapter=ko:Gapoyugyeong(अंग्रेजी भाषा)|chapter-url=http:/ /db.itkc.or.kr/itkcdb/text/nodeViewIframe.jsp? bizName=MM&seojiId=kc_mm_a004&gunchaId=bv004&muncheId=01&finId=036|via=[[कोरियाई क्लासिक्स के डीबी]] ITKC द्वारा]]}}{{मृत लिंक|तिथि=अप्रैल 2018 |bot=इंटरनेटआर्काइवबॉट |फिक्स-प्रयास=हाँ }}< /ref><ref name="Extended">{{Cite book|title=खाद्य सूक्ष्मजीव विज्ञान: मौलिकता आ सीमा|last1=ब्रेडट|first1=फ्रेड|last2=मैकफीटर्स|first2=रोजर एफ|last3=पेरेज-डायज|first3 =Ilenys|last4=ली|first4=चेरल-हो|प्रकाशक=[[अमेरिकन सोसाइटी फॉर माइक्रोबायोलॉजी] |वर्ष=2013|isbn=9781555816261|अंतिम संपादक=डॉयल|पहिल संपादक=माइकल पी.|संस्करण=4th|स्थान=वाशिंगटन , D.C.|pages=841|chapters=किण्वित सब्जियां|doi=10.1128/9781555818463.ch33|अंतिम-संपादक2=बुकानन|पहिल-संपादक2=रॉबर्ट एल|अध्याय-url=https://fbns.ncsu.edu/USDAARS/ एक्रोबैटपब्स/पी376-400/पृष्ठ 380.pdf}}</ref>
{{Quote|text=अचार वाला मूली के स्लाइस गर्मी के नीक साइड-डिश बनबैत अछि,<br />अचार वाला मूली के स्लाइस शुरू स अंत तक गर्मी के नीक साइड-डिश बनबैत अछि।<br />Sign=Yi Gyubo|source=' '[[Donggukisanggukjip]]'' (माइकल जे पेटिड द्वारा अनुवादित, ''कोरियाई व्यंजन : एक सचित्र इतिहास'' में)}}
कोरियाई संस्कृति में किमची एकटा मुख्य भोजन अछि, मुदा ऐतिहासिक संस्करण मसालेदार व्यंजन नहिं छल.<ref>किमची. (2016)। फंक एवं वैगनाल्स न्यू वर्ल्ड विश्वकोश, 1p. 1.</ref> किमची के प्रारंभिक अभिलेख में लहसुन या [[मिर्च]] के जिक्र नै छै।<ref name="KCIS">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id =NoxoBgAAQBAJ&pg=PA133|title=कोरियाई संस्कृति के लिए गाइड: कोरिया की सांस्कृतिक विरासत|publisher=[[संस्कृति, खेल और पर्यटन मंत्रालय]], [[संस्कृति, खेल और पर्यटन मंत्रालय]]|year=2015|isbn=9788973755714| edition= 2015|location=Seoul|pages=131–133|orig-date=1995}}</ref> मिर्च मिर्च, जे आब किमची मे एकटा मानक घटक अछि, कोरिया मे सत्रहवीं शताब्दीक प्रारंभ धरि अज्ञात छल, कारण एकर एकटा [[ New World]] crop.<ref>{{cite web |last=ली |first=Dahyeon |date=8 जनवरी, 2008 |title=लाल मिर्च , देश , गरम चटनी... "मसालेदार।" स्वाद संस्कृति") | shindonga.donga.com |प्रकाशक=[[द डोंग के इलbo]] |language=ko}}</ref> मिर्च मिर्च, मूल रूप स अमेरिका के मूल निवासी, पूर्वी एशिया में पुर्तगाली व्यापारी द्वारा पेश कयल गेल छल।<ref name="KCIS" /><ref name="Park">{{Cite news|url=https://cpi.nmsu.edu/wp-content/uploads/sites/60/2016/06/99-spring.pdf|title=कोरिया मे लाल मिर्च आ किची|अंतिम=पार्क|पहिल=जे बोक|तिथि=वसंत 1999|काम=[[चिली मिर्च संस्थान]] समाचार पत्र|access-date=20 मार्च 2017|अंक=1|खंड=8|पृष्ठ=3|archive-date=2018-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20181007210343/https://cpi.nmsu.edu/wp-content/uploads/sites/60/2016/06/99-spring.pdf|dead-url=yes}}</ref><ref name="Marianski." ">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=anbDBazwLmsC&pg=PA45|title=सॉरक्राउट, किमची, अचार एवं रिलेश|अंतिम1=मैरियनस्की|पहिले1=स्टैनली|अंतिम2=मैरियनस्की|पहिले2 =Adam|publisher=Bookmagic|year=2012|isbn=9780983697329|location=Seminole, FL|pages=45}}</ref> मिर्च मिर्च के पहिल उल्लेख ''[[Jibong yuseol]]'', 1614 में प्रकाशित एक विश्वकोश।<ref name="हुई" /><ref name="Yi_S">{{cite wikisource |title=지봉유설|first=सुग्वांग|last=Yi|plaintitle=जिबोंग युसेओल ''[[: s:ko:지봉유설|지봉유설(芝峯類說)]]''|wslanguage=ko|trans-title=जिबोंग के सामयिक प्रवचन|स्थान=जोसियन कोरिया|भाषा=lzh}}</ref> ''[ [Sallim gyeongje]]'', खेत प्रबंधन पर 17‒18वीं सदी के पुस्तक, मिर्च मिर्च के साथ किमची पर लिखने छल।<ref name="Hui" /><ref name="Hong_M">{{Cite book|url=http://db.itkc.or.kr/index.jsp?bizName=KO&url=%2Fitkcdb%2Ftext%2FbookListIframe.jsp%3FbizName%3DKO&seojiId=kc_ko_g003&gunchaId=&NodeId=&setid=389232|आर्काइव-url=https://web. archive.org/web/20170328021323/http://db.itkc.or.kr/index.jsp?bizName=KO&url=%2Fitkcdb%2Ftext%2FbookListIframe.jsp%3FbizName%3DKO&seojiId=kc_ko_g003&gunchaId=&NodeId=&id=3 89232|संग्रहालय -date=28 मार्च 2017|title=Sallimongje|last=हांग|पहिल=Manseon|स्थान=जोसेन कोरिया|भाषा=lzh|script-title=zh:산림경제(山林經濟)|trans-title=खेत प्रबंधन|वाया=[[कोरियाई क्लासिक्स के डीबी]] द्वारा [[कोरियाई क्लासिक्स के अनुवाद के लिए संस्थान|ITKC]]|access-date=17 फरवरी 2020|url-status=dead|archivedate=2017-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170328021323/http://db.itkc.or.kr/index.jsp?bizName=KO&url=%2Fitkcdb%2Ftext%2FbookListIframe.jsp%3FbizName%3DKO&seojiId=kc_ko_g003&gunchaId=&NodeId=&setid=389232}}</ref> तथापि, ई तब तक नै छेलै जब तक कि... 19 वीं शताब्दी कि किमची में मिर्च मिर्च का प्रयोग व्यापक था।<ref name="Cho">{{Cite journal|last=Cho|first=Hong Sik|year=2006|title=खाद्य और राष्ट्रवाद: किमची और कोरियाई राष्ट्रीय पहचान |journal=अंतर्राष्ट्रीय अध्ययन के कोरियन जर्नल|volume=4|issue=1|pages=207–229|doi=10.14731/kjis.2006.12.46.5.207|doi-access=free}}</ref> से नुस्खे 19 वीं शताब्दी के प्रारंभ आज के किमची से बहुत मिलते हैं।<ref name="Jeong_H">{{Cite book|title=Nongga wollyeongga|last=Jeong|first=Hakyu|script-title=ko:농가월령가(農家月令歌)|अनुवाद -title=खेत परिवारों के मासिक घटनाओं के गीत|chapter=Siwol|script-chapter=ko:시월(十月)|trans-chapter=दसवाँ महीना|chapter-url=http://www.culturecontent.com/content /contentView.do?search_div_id=CP_THE011&cp_code=cp0612&index_id=cp06120139&content_id=cp061201390001}}</ref><ref name="Hong_S">{{उद्धृत पुस्तक|शीर्षक=[[डोंगगुकसेसिगि]]|अंतिम=हॉन्ग|पहिल सेकमो| स्थान =जोसेन कोरिया|script-title=ko:동국세시기(東國歲時記)|trans-title=पूर्वी राज्य के मौसमी रीति रिवाज का एक अभिलेख}}</ref>
१७६६ केरऽ एगो पुस्तक, ''[[Jeungbo sallim gyeongje]]'', असंख्य सामग्री स॑ बनलऽ किमची किस्मऽ के रिपोर्ट करै छै, जेकरा म॑ ''चोंगगक-किमची'' ([[चोंगक मूली]] स॑ बनलऽ किमची), ''ओई-सोबागी'' शामिल छै । ' (खीरा के साथ), ''सेकबक-जी'' (''[[जोगी-जेओत]]'' के साथ), और ''[[डोंगचिमी]]''।<ref name="हुई" /><ref name="Yu">{{Cite book|title=Jeungbo sallim gyeongje|अंतिम1=यू|पहिल1=जंगरिम|अंतिम2=हांग|पहिल2=मानसेओन|वर्ष=1766|स्थान=जोसेन कोरिया|स्क्रिप्ट-शीर्षक=को:증보산림 경제(增補山林經濟)|trans-title=संशोधित आ संवर्धित खेत प्रबंधन}}</ref> तथापि, [[नापा गोभी]] कोरिया मे 19वीं शताब्दीक अंत मे मात्र प्रवेश कयल गेल छल,<ref name="Cho" / > आरू एकरऽ वर्तमान रूप स॑ मिलै वाला साबुत गोभी के किमची के वर्णन ''[[Siuijeonseo]]'' म॑ करलऽ गेलऽ छै, जे एक पाक पुस्तक छेकै जे लगभग वू समय म॑ प्रकाशित छेलै ।<ref name="Sim">{{Cite book|title=Siuijeonseo|title- link=Siuijeonseo|last=अज्ञात|others=सिम ह्वान्जिन द्वारा पाण्डुलिपि|वर्ष=1919|स्थान=संगजू, कोरिया|भाषा=ko|orig-date=19 वीं शताब्दी के अंत}} {{cite web |url=http://archive .hansik.org/contents_list/oldbook/item/contents_oldbook/42/23206 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312200136/http://archive.hansik.org/%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A5%80/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8 |archive-date=2017-03-12 |script-title=ko:시의전서 是議全書 |वेबसाइट=हंसिक संग्रह |भाषा=को |access-date=2023-11-15 |dead-url=no }}</ref>
=== आधुनिक इतिहास ===
[[वियतनाम युद्ध#दक्षिण कोरिया|वियतनाम युद्ध में दक्षिण कोरिया के संलग्नता]] के दौरान किमची उत्पादन के औद्योगीकरण आरू व्यावसायिकरण के महत्व बढ़ी गेलै, कैन्हेंकि कोरिया सरकार अपनऽ सैनिकऽ लेली राशन उपलब्ध करैना चाहै छेलै । कोरिया सरकार न॑ ई सुनिश्चित करै लेली अमेरिकी मदद के आग्रह करलकै कि दक्षिण कोरियाई सैनिक, जेकरा बारे म॑ कहलऽ जाय छै कि ई भोजन लेली “हताश” छै, ओकरा मैदान म॑ मिल॑ सक॑ ।<ref name="Choe">{{Cite news|url=https://www.nytimes/|title=स्टारशिप किमची: एकटा बोल्ड स्वाद ओतय जाइत अछि जतय पहिने कहियो नहि गेल छल|last=Sang-hun|first=Choe|date=24 February 2008|work=[[द न्यूयॉर्क टाइम्स]]|access-date=27 अगस्त 2012|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025020156/https://www.nytimes/|dead-url=yes}}</ref><ref name=":8">{{उद्धरण|last=राजा|first=मिशेल|title=परिचय: पाक राष्ट्रवाद एशिया में|date=2019|url=http://dx.doi.org/10.5040/9781350078703.0008|work=एशिया में पाक राष्ट्रवाद|पृष्ठ=1–20|प्रकाशक=ब्लूम्सबरी पब्लिशिंग पीएलसी|doi=10.5040/9781350078703.0008|isbn= 978-1-350-07870-3|s2cid=201328713|पहुंच-तिथि=2021-08-04}}</ref>
२००८ म॑ दक्षिण कोरियाई वैज्ञानिक न॑ अंतरिक्ष म॑ जाय वाला पहलऽ कोरियाई अंतरिक्ष यात्री [[यी सो-यॉन]] लेली एगो विशेष कम कैलोरी वाला, विटामिन स॑ भरपूर "अंतरिक्ष किमची" के निर्माण करलकै । ई बैक्टीरिया मुक्त छेलै, जे सामान्य किमची के विपरीत छेलै, जेकरा म॑ किण्वन लेली बैक्टीरिया बहुत जरूरी होय छै । आशंका छल जे ब्रह्माण्डीय किरण बैक्टीरिया के उत्परिवर्तन क सकैत अछि.<ref name="कोरियाई आत्मा भोजन किमची के इतिहास. किमची मजेदार तथ्य हम BAECHU के नहिं जनैत छलहुं.">{{cite web|title=कोरियाई किमची के इतिहास आत्मा भोजन। किमची मजेदार तथ्य हम BAECHU के पता नै छल|url=https://hyphe-nated.com/history-of-kimchi-the-korean-soul-food-kimchi-and-coreans-go-waaaaaay-back-kimchi-%20fun-facts-we-baechu-didnt-know/|access-date=9 सितम्बर 2021|प्रकाशक=हाइफ-नेटेड|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909034338/https://hyphe/|आर्काइव-तिथि=९ सितम्बर २०२१|archive-date=2021-09-09|dead-url=yes}}</ref>
दक्षिण कोरिया न॑ वयस्क [[दक्षिण कोरियाई बच्चाक कें अंतर्राष्ट्रीय गोद लेनाय|कोरियाई गोद लेनाय]] कें लेल दक्षिण कोरिया वापस आ कोरियाई होनाय कें मतलब की छै, इ जानय कें लेल कार्यक्रम तैयार करलकय. एहि मे सँ एकटा कार्यक्रम छल किमची बनेनाइ सीखब।<ref>{{Cite AV media
|title=दत्तक एवं अपनेपन की राजनीति
| वर्ष= 2013
| प्रकाशक= द कोरिया सोसाइटी
| via= यूट्यूब
| समय= 26:56-28:09
| last= किम | प्रथम= एलेना जे।
|url=https://www.youtube.com/watch?v=Irn1yXF_1H4|भाषा=हि|पहुंच-तिथि=2023-01-02
| quote = कोरियाई गोद लेला के अनुभव के एकटा आओर पहलू जे हम अपन किताब में खोजैत छी ओ अछि दक्षिण कोरिया सं हुनकर संबंध, आ दक्षिण कोरियाई राज्य आ एकटा एहन बात जे दक्षिण कोरिया सरकार, एक तरह सं, मजबूर छल, करय लेल, में 1990 के दशक के अंत में गोद लेनिहार, विदेश में गोद लेनिहार के कोरियाई के रूप में कोनो तरहे मान्यता देबय के छल. अस्तु, 1998 धरि, कोरिया में रहनिहार वयस्क कोरियाई गोद लेनिहार लोकनि दक्षिण कोरियाई राज्य सं याचिका केलनि जे हुनका विदेशी कोरियाई, ''[[कोरियाई प्रवासी|Hanguggye dongpo]]'' के रूप में मान्यता देल जाय, जाहि सं एकर मतलब छल जे ओ विशेष वीजाक पात्र भ' जेताह दर्जा जे ओकरा विस्तारित समय कें लेल दक्षिण कोरिया वापस आवय कें अनुमति देयत, आ, एकर अनुरूप, इ विदेशी गोद लेनाय कें लेल प्रवासी कोरियाई फाउंडेशन कें ग्रीष्मकालीन सांस्कृतिक कार्यक्रम सं एकटा छवि छै, आ अइ प्रकार, ओ वयस्क गोद लेनाय कें मदद कें लेल इ कार्यक्रमक कें विकास करलकय कोरिया वापस आऊ आ कोरियाई होय के की मतलब छै ताहि पर किछु जानू। त॑ ई कार्यक्रम आम तौर प॑ पारंपरिक कोरियाई संस्कृति केरऽ गोद लेन॑ वाला [[हनबोक]] म॑ सज-धज क॑ किमची बनाबै के तरीका सीखै प॑ केंद्रित छै, जेना कि यहाँ के ई छवि ।
}}</ref>
==== जापान के साथ 1996 किमची मानक विवाद ====
१९९६ म॑ कोरिया न॑ किमची केरऽ जापानी व्यावसायिक उत्पादन के खिलाफ विरोध करलकै आरू ई तर्क देलकै कि जापानी-उत्पादित उत्पाद (''[[wikt:kimuchi|kimuchi]]'', {{lang|ja|[[wikt:キムチ|キムチ]]}} ) किमचीसँ भिन्न छल। विशेष रूप सं जापानी किमची किण्वित नहिं छल आ [[asazuke]] सं बेसी मिलैत जुलैत छल. कोरिया न॑ [[Codex Alimentarius]] स॑ एगो अंतर्राष्ट्रीय मानक के पैरवी करलकै, जे विश्व स्वास्थ्य संगठन स॑ जुड़लऽ एगो संगठन छै जे अंतर्राष्ट्रीय व्यापार के उद्देश्य स॑ खाद्य तैयारी लेली स्वैच्छिक मानक परिभाषित करै छै.<ref name="LAT" /><ref name="NYT ">{{Cite news|last=Sims|first=केल्विन|date=2000-02-05|title=गोभी गोभी अछि? किमची प्रेमी लोकनि केँ नहि; कोरियाई जापान में बनल अपन राष्ट्रीय व्यंजन के प्रस्तुति के संग मुद्दा उठबैत छथि|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2000/02/05/business/cabbage-cabbage -not-kimchi-lovers-koreans-take-issue-with-rendition-their.html|access-date=2023-01-02|issn=0362-4331}}</ref> 2001 म॑ कोडेक्स एलिमेंटेरियस न॑ एक स्वैच्छिक मानक जे किमची क॑ "एक किण्वित भोजन के रूप म॑ परिभाषित करै छै जे नमकीन नापा गोभी के उपयोग अपनऽ मुख्य घटक के रूप म॑ मसाला के साथ मिलाबै छै, आरू कम तापमान प॑ लैक्टिक एसिड उत्पादन प्रक्रिया स॑ गुजरै छै", लेकिन जेकरा म॑ न त॑ किण्वन के न्यूनतम मात्रा निर्दिष्ट करलऽ गेलऽ छेलै आरू नै ही एकरऽ उपयोग प॑ रोक लगाय देलऽ गेलऽ छेलै कोनो एडिटिव्स.<ref>{{cite web|title=किमची के लेल कोडेक्स मानक|url=http://www.codexalimentarius.net/download/standards/365/CXS_223e.pdf|url-status=dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20051212095607/http://www.codexalimentarius.net/download/standards/365/CXS_223e.pdf|archive-date=2005-12-12|प्रकाशक=द कोडेक्स एलिमेंटेरियस कमीशन }}</ref> किमची मानक के शामिल करला के बाद कोरिया में किमची के निर्यात में जरूर वृद्धि भेल, मुदा चीन में किमची के उत्पादन आ कोरिया में चीनी किमची के आयात सेहो बढ़ल.<ref name=":8" />
==== 2010 किमची सामग्री मूल्य संकट ====
2010 मे भारी वर्षा के कारण किमची के लेल कोबी आ अन्य मुख्य सामग्री के कटाई के समय कम भेला के कारण किमची के सामग्री आ खुद किमची के दाम में बहुत बढ़ोतरी भेल। कोरियाई आरू अंतर्राष्ट्रीय अखबारऽ न॑ दामऽ म॑ बढ़ोत्तरी क॑ राष्ट्रीय संकट बतैलकै ।<ref>{{Cite news|title=Of cabbages and Kims|newspaper=The Economist|url=http://www.economist.com/node/17204655| access-date=28 June 2016|issn=0013-0613}}</ref> किछु रेस्टोरेंट मे किमची के मुफ्त साइड डिश के रूप में देबय बंद क देल गेल, जकर तुलना ''द न्यूयॉर्क टाइम्स'' के तुलना में एकटा अमेरिकी हैम्बर्गर रेस्टोरेंट के तुलना में जे आब मुफ्त में नहिं देल जाइत अछि [ [ketchup]].<ref name="nyt2010">{{cite news|author=McDonald, Mark|date=14 अक्टूबर 2010|title=किमची अलार्म कोरियाई के बढ़त लागत|work=[[द न्यूयॉर्क टाइम्स]]| url=https://www.nytimes.com/2010/10/15/world/asia/15kimchi.html?_r=2&src=me&ref=general|access-date=16 अक्टूबर 2010}}</ref> के जवाब में किमची केरऽ दाम संकट के कारण दक्षिण कोरिया सरकार न॑ [[gimjang|kimjang]] मौसम के साथ मेल खाबै लेली आयातित गोभी प॑ टैरिफ म॑ अस्थायी कमी के घोषणा करलकै ।<ref name="EconomistOct72010">{{cite news|date=7 अक्टूबर 2010| title=दक्षिण कोरिया के किमची संकट|newspaper=[[द इकोनॉमिस्ट]]|url=http://www.economist.com/node/17204655?story_id=17204655|access-date=}}</ref>
==== मानवता की अमूर्त सांस्कृतिक धरोहर ====
किमची स॑ संबंधित वस्तु क॑ [[यूनेस्को]] केरऽ [[मानवता केरऽ अमूर्त सांस्कृतिक विरासत केरऽ प्रतिनिधि सूची]] प॑ दक्षिण आरू उत्तर कोरिया दोनों द्वारा अंकित करलऽ गेलऽ छै । एहि सँ किमची दोसर अमूर्त धरोहर बनि गेल अछि जे दू देश द्वारा प्रस्तुत कयल गेल छल, दोसर लोकगीत "[[Arirang]]" जे दुनू कोरिया द्वारा सेहो प्रस्तुत कयल गेल छल ।<ref name="worl_UNES">{{Cite web|date=3 दिसम्बर 2015|title=यूनेस्को न॑ एन कोरिया केरऽ किमची-मेकिंग क॑ सांस्कृतिक धरोहर सूची म॑ जोड़लकै|url=http://world.kbs.co.kr/english/news/news_In_detail.htm?No=115259|access-date=३ दिसम्बर २०१५|प्रकाशक=केबीएस|आर्काइव-तिथि=१४ अप्रैल २०२१|आर्काइव-url=https://web.archive.org/web/20210414141221/http://world.kbs.co.kr/english/news /news_In_detail.htm?No=115259|url-status=dead|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414141221/http://world.kbs.co.kr/english/news/news_In_detail.htm?No=115259|dead-url=yes}}</ref> "किमजंग के संस्कृति" अमूर्त सांस्कृतिक धरोहर के विषय छल. ध्यान रहे किमची अपने आप पंजीकृत नहीं है |
===== दक्षिण कोरिया द्वारा प्रस्तुत (अभिलेखित 2013) =====
[[gimjang|Kimjang]], किमची बनाबै आरू साझा करै के परंपरा जे आमतौर पर शरद ऋतु के अंत में होय छै, क॑ "गिमजांग, कोरिया गणराज्य म॑ किमची बनाबै आरू साझा करै के" के रूप म॑ जोड़लऽ गेलै । गिमजांग केरऽ प्रथा कोरियाई पहचान क॑ दोबारा पुष्टि करै छै आरू पारिवारिक सहयोग क॑ मजबूत करै छै । गिमजांग बहुत कोरियाई लोगऽ लेली एगो महत्वपूर्ण याद दिलाबै वाला भी छै कि मानव समुदाय क॑ प्रकृति के साथ सामंजस्य म॑ रहना जरूरी छै ।<ref>{{cite web|title=2003 Convention|url=http://www.unesco.org/culture/ich/en /RL/kimjang-making-and-sharing-kimchi-in-the-republic-of-corea-00881|publisher=यूनेस्को - अमूर्त धरोहर अनुभाग}}</ref>
===== उत्तर कोरिया द्वारा प्रस्तुत (अभिलेखित 2015) =====
उत्तर कोरियाई किमची-निर्माण क॑ दिसंबर २०१५ म॑ ई सूची म॑ दर्ज करलऽ गेलऽ छेलै<ref name="worl_UNES" /> क॑ "कोरिया केरऽ लोकतांत्रिक जनगणराज्य म॑ किमची बनाबै के परंपरा" के रूप म॑ दर्ज करलऽ गेलऽ छेलै ।<ref name="unes_Trad">{{Cite web |title=कोरिया के लोकतांत्रिक जनगणराज्य में किमची-निर्माण की परंपरा|url=http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/tradition-of-kimchi-making-in-the-democratic- people-s-republic-of-korea-01063|access-date=3 December 2015|publisher=संस्कृति क्षेत्र - यूनेस्को}}</ref> उत्तर कोरियाई किमची दक्षिण कोरियाई किमची के तुलना में कम मसालेदार आ लाल होय के प्रवृत्ति रखै छै.<ref name ="yout_Nort">{{Cite video|url=https://www.youtube.com/watch?v=7uPJB__JuF0|title=उत्तर कोरियावासी अपन किमची भिन्नता के लेल यूनेस्को के मान्यता चाहैत छथि|date=2 December 2015|publisher=[[ Voice of America]]|time=1:10|access-date=3 December 2015|work=YouTube}}</ref> समुद्री भोजन केरऽ प्रयोग कम होय छै आरू नमक कम डाललऽ जाय छै । अतिरिक्त चीनी केरऽ उपयोग ठंडा जलवायु म॑ किण्वन म॑ मदद करै लेली करलऽ जाय छै ।<ref>{{cite web|last1=Jeong|first1=Sophie|title=उत्तर कोरिया केरऽ नवीनतम शांति प्रसाद: किमची|url=https://edition.cnn.com /travel/article/north-korea-kimchi-festival/index.html|website=CNN|तिथि=2 नवम्बर 2018 |भाषा=hi}}</ref>
====किमची दिवस====
[[File:Kimchi Day Proclamation Maryland (2022-11-21).jpg|thumb|Proclamation signed by [[Governor of Maryland]] [[Larry Hogan]] declaring November 22 as 'Kimchi Day' (2022)]]
[[संयुक्त राज्य अमेरिका]] मे, राज्य [[कैलिफोर्निया]], [[वर्जीनिया]], [[मैरीलैंड]] आ [[न्यूयॉर्क (राज्य)|न्यूयॉर्क]], आ राजधानी शहर [[वाशिंगटन डी.सी.]]। कोरियाई संस्कृति के हिस्सा के रूप में एहि व्यंजन के महत्व के स्वीकार करय लेल 22 नवंबर के 'किमची दिवस' घोषित करय के घोषणा जारी केलक अछि.<ref>{{cite web|url=https://www.cbsnews.com/baltimore/news/nov- 22-marks-kimchi-day-maryland/|title=मसालेदार उत्सव: 22 नवम्बर के मैरीलैंड में किमची दिवस|newspaper=CBS News|date=2022-11-22|access-date=2022-11-23}}< /ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/service/news_view.htm?lang=e&Seq_Code=173962|title=मैरीलैंड के गवर्नर न॑ 22 नवंबर क॑ ‘किमची दिवस’ के रूप म॑ नामित करलकै । |newspaper=केबीएस वर्ल्ड|तिथि=2022-11-22|पहुंच-तिथि=2022-11-23}}</ref>
==== कोरियाई किमची आयात पर चीन द्वारा 2012 प्रभावी प्रतिबंध ==== |
2012 स॑ चीन सरकार न॑ सरकारी नियमऽ के माध्यम स॑ कोरियाई किमची के आयात प॑ प्रभावी ढंग स॑ रोक लगाय देल॑ छै । कोडेक्स एलिमेंटेरियस द्वारा रेखांकित किमची के मानक के अनदेखी करी क॑ चीन न॑ किमची क॑ अपनऽ एक व्यंजन के व्युत्पन्न के रूप म॑ परिभाषित करलकै, जेकरा [[pao cai]] कहलऽ जाय छै ।<ref name="seoul.co.kr">{{cite web|title =對중국 수출 '0'... 한국 김치가 운다| date=20 जुलाई 2013 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=20130720011020|publisher=seoul.co.kr}}</ref> तथापि, काफी भिन्न तैयारी के कारण तकनीक पाओ कै स॑, किमची म॑ अपनऽ किण्वन प्रक्रिया के माध्यम स॑ काफी अधिक लैक्टिक एसिड बैक्टीरिया छै, जे चीन केरऽ नियमऽ स॑ अधिक छै ।<ref>{{cite web|date=15 जनवरी 2014|title=수입만 하고 수출 못하는 韓·中 '김치무역' 바꿀 것|url=http://www.hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2014011481381|आर्काइव-url=https://web.archive.org/web/20150924115104/http://www .hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2014011481381|archive-date=2015-09-24|publisher=Hankyung.com|access-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924115104/http://www.hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2014011481381|dead-url=yes}}</ref> 2012 स॑ चीन म॑ कोरियाई किमची केरऽ व्यावसायिक निर्यात शून्य होय गेलऽ छै; कोरियाई किमची केरऽ लेखा-जोखा निर्यात केरऽ एकमात्र छोटऽ मात्रा चीन म॑ आयोजित प्रदर्शनी आयोजन छै.<ref name="seoul.co.kr" />
==== चीन मे बहिष्कार ====
''[[द न्यूयॉर्क टाइम्स]]'' म॑ २०१७ केरऽ एगो लेख म॑ कहलऽ गेलऽ छै कि [[चीन म॑ कोरियाई विरोधी भावना]] दक्षिण कोरिया न॑ [[टर्मिनल हाई अल्टीच्यूड एरिया डिफेंस|THAAD]] केरऽ तैनाती क॑ स्वीकार करला के बाद बढ़ी गेलऽ छै दक्षिण कोरिया,<!--ई जानकारी ओहि पैराग्राफ में अछि जे "दक्षिण कोरिया विरोधी के लहर" स शुरू होइत अछि | ओहि पैराग्राफ में "दक्षिण के आलिंगन" वाक्यांश न्यूयॉर्क टाइम्स के एकटा आओर लेख के लिंक अछि. न्यूयॉर्क टाइम्स केरऽ दोसरऽ लेख म॑ कहलऽ गेलऽ छेलै कि दक्षिण कोरिया अमेरिका क॑ दक्षिण कोरिया म॑ जमीन के इस्तेमाल करै के अनुमति द॑ रहलऽ छै ताकि वू लिंक-टू लेख केरऽ पैराग्राफ म॑ THAAD डाललऽ जाय सक॑ जे "अपनऽ सौदा के तहत" स॑ शुरू होय छै आरू ओकरा बाद के पैराग्राफ म॑ ।- -> सरकार द्वारा संचालित चीनी समाचार मीडिया दक्षिण कोरिया के सामान के बहिष्कार के प्रोत्साहित केलक अछि,<!--ई ओहि पैराग्राफ में अछि जे "सरकार नियंत्रित" स शुरू होइत अछि | "सरकार द्वारा संचालित" वाक्यांश स्रोत पाठ केरऽ वाक्यांश "सरकारी-नियंत्रित" केरऽ पुनर्शब्दीकरण छेकै । "प्रोत्साहित" शब्द स्रोत पाठ के शब्द "आग्रहित" के पुनर्शब्दीकरण अछि | "दक्षिण कोरियाई माल" वाक्यांश स्रोत पाठ के वाक्यांश "दक्षिण कोरियाई उत्पाद" के पुनर्शब्दीकरण छै.--> आ चीनी राष्ट्रवादी सब किमची नै खाय के प्रण लेलक अछि<!--ई जानकारी ओहि पैराग्राफ में अछि जे "Frustrated Nationalists" स शुरू होइत अछि। .-->.<ref>{{समाचार का हवाला |last1=हरनान्डेज |first1=जेवियर सी |last2=गुओ |first2=ओवेन |last3=मैकमारो |first3=रयान |तिथि=2017-03-09 |title=दक्षिण कोरियाई स्टोर चीन केरऽ कोप महसूस करी रहलऽ छै, कैन्हेंकि अमेरिकी मिसाइल सिस्टम तैनात होय गेलऽ छै |language=en-US |work=द न्यूयॉर्क टाइम्स |url=https://www.nytimes.com/2017/03/09/world/asia/china-lotte -thaad-south-korea.html |url-status=लाइव |url-access=सीमित |पहुंच-तिथि=2023-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220527032634/https ://www.nytimes.com/2017/03/09/world/asia/चीन-लोट्टे-थाड-दक्षिण-कोरिया.html |archive-date=27 मई 2022 |issn=0362-4331}}</ref> ई कदम के आलोचना चीनी अन्य राष्ट्रवादी सिनी न॑ करलकै, जेकरा न॑ नोट करलकै कि चीन न॑ आधिकारिक तौर प॑ कोरियाई लोगऽ क॑ बहुराष्ट्रीय राज्य केरऽ अभिन्न जातीय समूह मानलकै, आरू किमची [[यांबियन कोरियाई स्वायत्त प्रांत]] म॑ कोरियाई लोगऽ के मूल निवासी भी छै ।<ref name=" kimchi-yanbian">{{Cite web |last=Lankov |first=आंद्रेई निकोलाएविच |date=3 जून 2013 |title=पतन में 'तीसरा कोरिया' यानबियन |url=http://www.theasian.asia/archives/ 75217 |access-date=2021-10-03 |वेबसाइट=एशियाई }}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==== चीन के साथ 2020 किमची आईएसओ मानक विवाद ====
नवम्बर २०२० म॑ [[मानकीकरण लेली अंतर्राष्ट्रीय संगठन]] (ISO) न॑ ISO 24220:2020, [[pao cai]] केरऽ निर्माण लेली नया नियम पोस्ट करलकै ।<ref>{{Cite web|url=https://www .iso.org/standard/78112.html|title=ISO 24220:2020|website=ISO}}</ref> ओही महीना [[बीबीसी न्यूज]] न॑ खबर देलकै कि चीनी समाचार संगठन ''[[ग्लोबल टाइम्स]] । '' न॑ दावा करलकै कि नयका आईएसओ मानक "चीन केरऽ नेतृत्व वाला किमची उद्योग लेली एगो अंतर्राष्ट्रीय मानक" छै, बावजूद एकरऽ मानक म॑ स्पष्ट रूप स॑ कहलऽ गेलऽ छै कि "ई दस्तावेज किमची प॑ लागू नै होय छै".<ref name="BBC2020-11-30">{{cite news|date=30 November 2020|title=किमची दक्षिण कोरिया आ चीन के बीच सांस्कृतिक झगड़ा के किण्वन|language=en|website=[[The BBC]]|url=https://www.bbc.co.uk/news/world -asia-55129805|access-date=20 January 2021}}</ref> एहि स दक्षिण कोरियाई मीडिया आ लोक स प्रबल आक्रोश भ गेल,<ref>{{cite news|date=30 नवम्बर 2020|title=दक्षिण कोरिया चीन क दावा क खंडन करैत अछि किमची के लिये औद्योगिक मानक पर|language=en|website=[[द कोरिया टाइम्स]]|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/culture/2020/11/135_300132.html|access-date= 23 जनवरी 2021}}</ref><ref>{{cite news|date=2 दिसम्बर 2020|title=किमची विवाद: चीन के सांस्कृतिक उकसावे|language=hi|website=[[द कोरिया टाइम्स]]|url=http: //www.koreatimes.co.kr/www/culture/2020/12/135_300227.html|access-date=23 जनवरी 2021}}</ref><ref>{{cite news|date=20 जनवरी 2021|शीर्षक=किमची युद्ध: दक्षिण कोरियाई शिक्षाविद न्यूयॉर्क टाइम्स में तीखा विज्ञापन के साथ चीन के साथ थूक क॑ नया स्तर प॑ पहुँचाय देलकै|language=en|website=[[South China Morning Post]]|url=https://www.scmp.com/week -asia/lifestyle-culture/article/3118544/kimchi-wars-south-korean-academic-takes-spat-china-new|access-date=20 जनवरी 2021}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{समाचार के उद्धरण| date=20 जनवरी 2021|title=शैक्षणिक कार्यकर्ता ने एनवाईटी में किमची के विज्ञापन डाल|language=en|website=[[द कोरिया टाइम्स]]|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/culture/2021/ 01/141_302729.html|access-date=21 जनवरी 2021}}</ref><ref>{{cite news|date=20 जनवरी 2021|title=कोरियाई चीन के खिलाफ किमची, ssam के बचाव|language=en|website=[ [द कोरिया हेराल्ड]]|url=https://technology.inquirer.net/107347/koreans-defend-kimchi-ssam-against-china|access-date=21 जनवरी 2021}}</ref><ref>{ {cite news|date=1 December 2020|title=की चीन सेहो किमची पर दावा क रहल अछि? किछु दक्षिण कोरियाई सोचैत छथि|language=en|website=[[द न्यूयॉर्क टाइम्स]]|url=https://www.nytimes.com/2020/12/01/world/asia/south-korea-china-kimchi -paocai.html|access-date=21 जनवरी 2021}}</ref><ref>{{cite news|date=3 दिसम्बर 2020|title=किमची: चीनी अधिग्रहण के प्रयास पर कोरियाई लोग नाराज|language=en|website=[ [ड्यूश वेले]]|url=https://www.dw.com/hi/दक्षिण-कोरिया-चीन-पंक्ति-ओवर-किमची/a-55808530|पहुंच-तिथि=21 जनवरी 2021}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> के रूप में साथ ही कुछ चीनी लोगऽ के प्रतिक्रिया भी जेकरऽ तर्क छेलै कि चीन के पास किमची क॑ अपनऽ दावा करै के अधिकार छै ।<ref>{{cite news|date=1 December 2020|title='हमरऽ संस्कृति क॑ चोरी करना': चीन न॑ किमची के दावा के बाद परेशान दक्षिण कोरियाई लोग के रूप में अपने|भाषा=hi|वेबसाइट=[[द गार्जियन]]|url=https://www.theguardian.com/world/2020/dec/01/चोरी-हमार-संस्कृति-दक्षिण-कोरियाई-उपस्थित-बाद -china-claims-kimchi-as-its-own|access-date=20 जनवरी 2021}}</ref>
तथापि दुनू देशक स्पष्टीकरण, बाद मे पता चलल जे चीनी शब्द "पाओ कै" केर अनुवादक गलतफहमी सँ विवाद शुरू भेल छल।<ref>{{Cite web |date=2020-12-08 |title=Translation Matters! चीन आ दक्षिण कोरिया के बीच 'किमिची' आ 'पाओ कै' के ल क सांस्कृतिक युद्ध गलतफहमी निकलल {{!}} 🍔 LatestLY |url=https://www.latestly.com/lifestyle/food/translation-matters-cultural -किमिची-और-पाओ-कै-के-बीच-चाइना-और-दक्षिण-कोरिया-के-2188096.html |access-date=2023-07-08 |website=LatestLY |language=hi }}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> विवाद सामने ऐला के बाद ग्लोबल टाइम्स न॑ बतैलकै कि ई खाली "अनुवाद म॑ गलतफहमी" छेकै, जहां ओकरऽ मतलब चीनी "पाओ कै" के संदर्भ देना छेलै, आरू ओकरऽ चीनी भाषा के लेख म॑ ई शब्द के प्रयोग करलऽ गेलऽ छेलै के "पाओ कै", लेकिन हुनकऽ अंग्रेजी भाषा संस्करण न॑ "गलती स॑" एकरऽ अनुवाद "किमची" के रूप म॑ करलकै, आरू ई कि ई विवाद निर्दोष रूप स॑ "अनुवाद म॑ खो गेलऽ" स॑ पैदा होय गेलऽ छेलै ।<ref>{{Cite web |title=किमची आरू पाओकै छै दू अलग-अलग खाद्य पदार्थ,' चीनी सरकारी मीडिया कहैत अछि |url=https://www.donga.com/en/article/all/20201210/2269204/1 |access-date=2023-07-08 |website=동아일보 |भाषा =hi}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-30 |title=चीन दक्षिण कोरिया के साथ 'किमची युद्ध' स कोना बचि सकैत छल |url=https://www.scmp. com/magazines/post-magazine/short-reads/article/3179460/how-kimchi-war-between-चीन-एण्ड-दक्षिण-कोरिया |access-date=2023-07-08 |website=दक्षिण चीन मॉर्निंग पोस्ट |भाषा=en }}{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ओ सब स्वीकार केलक जे किमची आ पाओ कै दू अलग-अलग खाद्य पदार्थ अछि, जतय "किमची एक तरहक किण्वित गोभी के व्यंजन के संदर्भित करैत अछि जे कोरियाई भोजन में अभिन्न भूमिका निभाबैत अछि, जखन कि ''pàocài'', या सिचुआन '." 'pàocài'', अचार वाला सब्जी क॑ संदर्भित करै छै जे मूल रूप स॑ दक्षिण-पश्चिम चीन केरऽ सिचुआन प्रांत म॑ लोकप्रिय छै, लेकिन अब॑ उत्तरी चीन केरऽ अधिकांश भाग म॑."<ref name=":7">{{cite news|date=10 December 2020|title=किमची आरू पाओकै दू अलग-अलग खाद्य पदार्थ छै,' चीनी सरकारी मीडिया के कहना छै|language=en|website=[[The Dong-a Ilbo]]|url=https://www.donga.com/en/article/all/20201210 /2269204/1/किमची-आ-पाओकै-दू-अलग-फूड-चीनी-राज्य-मीडिया-कहै छै|access-date=8 अक्टूबर 2021}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ग्लोबल टाइम्स न॑ ई भी खबर देलकै कि [[बैडू बैके] ], चीनी ऑनलाइन विश्वकोश, अनुरोध के बाद विवादित वाक्यांश "कोरियाई किमची के उत्पत्ति चीन स भेल" के हटा देलक।<ref name=":7" />
[[मध्य लंकाशायर विश्वविद्यालय]] केरऽ कोरियाई अध्ययन संस्थान केरऽ सह-निर्देशक डॉ. सोजिन लिम के अनुसार चीन म॑ कोरियाई किमची क॑ अक्सर "पाओ कै" कहलऽ जाय छै, लेकिन चीन केरऽ अपनऽ [[सिचुआन व्यंजन|सिचुआनीज़ ]] किण्वित सब्जी पकवान जकरा ई "पाओ कै" सेहो कहैत अछि।<ref>{{Cite web |last=Travel |first=B. बी.सी -07-08 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref> 2021 म॑ दक्षिण कोरियाई [[संस्कृति, खेल आरू पर्यटन मंत्रालय]] न॑ एकरऽ बाद "xīnqí ( 辛奇)" किमची के नया उचित चीनी अनुवाद के रूप में, जबकि "pàocài" अब॑ स्वीकार्य अनुवाद नै छेलै ।<ref>{{cite news|date=23 जुलाई 2021|title=संस्कृति मंत्रालय न॑ किमची|भाषा= के लेलऽ अनुवाद दिशा-निर्देशऽ म॑ संशोधन करलकै en|website=[[द कोरिया हेराल्ड]]|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210723000677|access-date=8 अक्टूबर 2021}}</ref> हालांकि सीएनएन न॑ रिपोर्ट करलकै कि... किमची केरऽ नया चीनी अनुवाद चीनी आरू कोरियाई दोनों नेटिजनऽ के बीच लोकप्रिय नै छेलै । आरू कि कुछ चीनी लोगऽ के शिकायत छेलै कि वू व्यंजनऽ के अंतर क॑ जरूर पहचानै छै, लेकिन चीनी म॑ किमची के अनुवाद केना करलऽ जाय छै, ई कहलऽ जाय क॑ अच्छा नै लगै छै, जबकि कोरियाई लोगऽ के बीच ई भी शिकायत छै कि कोरिया चीनी लोगऽ लेली अपनऽ पारंपरिक संस्कृति क॑ अपनाबै छै, द्वारा किमची केरऽ चीनी शब्द क॑ बढ़ावा दै के कोशिश करी रहलऽ छै जेकरा म॑ प्रामाणिक कोरियाई ध्वनि नै छै ।<ref>{{Cite web |last=Wong |first=Maggie Hiufu |date=2021-08-20 |title=किमची केरऽ नया चीनी नाम म॑ छै एक सांस्कृतिक युद्ध के केन्द्र बन ... फिर से |url=https://www.cnn.com/travel/article/xinqi-kimchi-new-chinese-name-cmd/index.html |access-date=2023- 07-08 |वेबसाइट=सीएनएन |भाषा=hi}}</ref>
<ref name=""></ref>
4f9a6hobz2af878ixh4wzg91oz4pkw2
नवरात्रि
0
44728
282087
273176
2026-11-08T03:31:08Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282087
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
| holiday_name = नवरात्रि
| type = Hindu
| image = File:Shardiya Navratri Festival in Pune 2020.jpg
| caption = [[मूर्ति]] कि दुर्गा अपनाना कि बाघ नवरात्रि के दौरान, पुणे
| nickname = {{hlist|नवरात्रि|नौराथ|नौरात्रि|नवराथ्री|नवरात्र|नरते|नवरतन|हँस|हँस|[[दुर्गा पूजा]]|शरद उत्सव}}
| observedby = [[हिन्दू]]
| date = multi-day
| begins = {{Hindu festival date}}
| ends = {{Hindu festival date|end}}
| frequency = वार्षिक
| celebrations = १० दिन (९ रात्रि)
| observances = *सामाजिक-सांस्कृतिक कार्यक्रम
*प्रार्थना
*व्रत
*पूजा
*पंडाल घुमैत
*मूर्ति विसर्जन
*देवी दुर्गा आ पार्वती के अलाव के प्रार्थना कयल जाइत अछि |
| relatedto = [[विजयदशमी]], [[दशैन]]
| duration = 10 days
| date2020 = 17 Oct (Sat) – 25 Oct (Sun)<ref>{{cite web|author=Drik Panchag|title=Navratri 2020 detailed calendar|url=http://www.drikpanchang.com/navratri/ashwin-shardiya-navratri-dates.html?year=2020|access-date=13 October 2020|archive-date=17 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017095856/https://www.drikpanchang.com/navratri/ashwin-shardiya-navratri-dates.html?year=2020|url-status=live}}</ref>
| date2021 = 7 Oct (Thu) – 15 Oct (Fri)
| date2023 = १५ अक्टूबर (रवि) – २३ अक्टूबर (सोम)
| date2024 = ३ अक्टूबर (गुरु) – १२ अक्टूबर (शनि)
}}
{{Hindu festival date info}}
{{Saktism}}
{{Hinduism}}
'''नवरात्रि'''{{efn|' 'नरते''}} एक वार्षिक [[हिन्दू पर्व|हिन्दू पर्व]] है जो देवी [[दुर्गा]] के सम्मान में मनाया जाता है, जो परम देवी [[आदि परशक्ति]] के एक पहलू है | ई नौ राति (आ दस दिन) मे पसरल अछि, पहिने [[चैत्र]] मास मे ([[ग्रेगोरियन कैलेंडर]] केर मार्च/अप्रैल), आ पुनः [[अश्विन (मास)|अश्विन] मास मे। ]. [[भारतीय सांस्कृतिक क्षेत्र]].{{sfn | विश्वकोश ब्रिटैनिका | 2015}}<ref name="Fuller2004p108">{{cite book |author=Fuller |first=क्रिस्टोफर जॉन |url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC&pg=PA108 |title=कपूर के लौ : भारत में लोकप्रिय हिन्दू धर्म एवं समाज |publisher=प्रिंसटन यूनिवर्सिटी प्रेस |year=2004 |isbn=978-0-69112-04-85 |pages=108–109 |author-link=क्रिस फुलर (शैक्षणिक) |access-date= 22 फरवरी 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222124149/https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC&pg=PA108 |archive-date=22 फरवरी 2017 |url- status=live}}</ref> सैद्धांतिक रूपसँ, चारिटा मौसमी ''नवरात्रि'' अछि । ओना व्यवहार मे ई मानसूनक बादक शरद ऋतुक पावनि थिक जकरा शारदा नवरात्रि कहल जाइत छैक |
Shardiya Navratri 2025: “27 साल बाद 10 दिन की नवरात्रि: हाथी पर आईं मां दुर्गा, हर दिन एक चमत्कार!”<ref>Shardiya Navratri 2025: “27 साल बाद 10 दिन की नवरात्रि: हाथी पर आईं मां दुर्गा, हर दिन एक चमत्कार!”
<nowiki>https://uksamachar.com/astrology/navratri-2025-unveils-rare-cosmic-alignment-each-day-a-goddess-each-night-a-miracle</nowiki></ref>
<nowiki>https://uksamachar.com/astrology/navratri-2025-unveils-rare-cosmic-alignment-each-day-a-goddess-each-night-a-miracle</nowiki>
==व्युत्पत्ति एवं नामकरण==
''नवरात्रि'' शब्द के अर्थ [[संस्कृत]] में "नौ रात", ''नव'' के अर्थ "नौ" और ''रात्रि'' के अर्थ "रात्रि"।{{sfn|जेम्स जी लोचटेफेल्ड|2002| पीपी = 468-469}}।
==तिथि आ उत्सव==
[[भारत]] के पूर्वी एवं पूर्वोत्तर राज्यों में [[दुर्गा पूजा]]<ref>उत्सव: https://www.bhaktibharat.com/en/festival/durga-puja {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026223424/https://www.bhaktibharat.com/en/festival/durga-puja |date=2023-10-26 }}</ref> ''नवरात्रि'' के पर्यायवाची अछि, जहाँ देवी दुर्गा भैंस राक्षस [[महिषासुर]] पर लड़ते हुए विजयी होकर उभरते हैं ताकि ''[[धर्म]]'' को पुनर्स्थापित करने में मदद मिलती है।<ref name="Fuller2004p108" /> दक्षिणी राज्यों में दुर्गा या [[काली ]] मनाओल जाइत अछि। पश्चिमी राज्य [[गुजरात]] में नवरात्रि उत्सव के गठन [[आर्टी (हिन्दू धर्म)|''आर्टि'']], के बाद [[गरबा (नृत्य)|''गरबा'']] द्वारा किया जाता है | सब मामला में साझा विषय छै ''[[देवी महात्म्य]]'' जैसनऽ क्षेत्रीय प्रसिद्ध महाकाव्य या किंवदंती के आधार पर अच्छाई के लड़ाई आरू बुराई पर जीत।{{sfn|Encyclopedia Britannica|2015}}{{{{{sfn|Encyclopedia Britannica|2015}}{{{ sfn|जेम्स जी लोचटेफेल्ड|2002|pp=468–469}}
===उत्सव===
उत्सव में नौ दिन में नौ देवी के पूजा, मंच के सजावट, किंवदंती के पाठ, कहानी के अभिनय, आ [[हिन्दू धर्म]] के [[धार्मिक ग्रंथ|शास्त्र]] के जप शामिल अछि | नौ दिन फसल केरऽ मौसम केरऽ एगो प्रमुख सांस्कृतिक आयोजन भी छै, जेना कि ''[[पंडाल]] केरऽ प्रतिस्पर्धी डिजाइन आरू मंचन, ई ''पंडाल'' केरऽ पारिवारिक भ्रमण, आरू [[Dance in.'' केरऽ सार्वजनिक उत्सव भारत|शास्त्रीय एवं लोक नृत्य]] हिन्दू संस्कृति के।<ref name="rinehart147">{{cite book |author=Rinehart |first=Robin |url=https://books.google.com/books?id=hMPYnfS_R90C&pg =PA147 |title=समकालीन हिन्दू धर्म: संस्कार, संस्कृति, एवं अभ्यास |publisher=ABC-CLIO |year=2004 |isbn=978-1-57607-905-8 |pages=147–148 |access-date=24 फरवरी 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224223713/https://books.google.com/books?id=hMPYnfS_R90C&pg=PA147 |संग्रह-तिथि=24 फरवरी 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |लेखक=पेनी |पहिल=मुकदमा |url=https://books.google.com/books?id=ETUlVS-xs_YC&pg=PA30 |title=हिन्दू धर्म |प्रकाशक= हेनमैन |वर्ष=2008 |isbn=978-1-4329-0314-5 |पृष्ठ=30–31 |पहुंच-तिथि=24 फरवरी 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224220327/ https://books.google.com/books?id=ETUlVS-xs_YC&pg=PA30 |archive-date=24 फरवरी 2017 |url-status=live}}</ref><ref>{{पुस्तक के उद्धरण |लेखक=कोस्कोफ |first=एलेन |url=https://books.google.com/books?id=73MO0eiQD_EC |title=विश्व संगीत के संक्षिप्त माला विश्वकोश: मध्य पूर्व, दक्षिण एशिया, पूर्वी एशिया, दक्षिण पूर्व एशिया |publisher=Routledge | year=2008 |isbn=978-0-415-99404-0 |पृष्ठ=992, 1015–1016 |access-date=24 फरवरी 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224223826/ https://books.google.com/books?id=73MO0eiQD_EC |archive-date=24 February 2017 |url-status=live}}</ref> हिन्दू भक्त अक्सर उपवास करके नवरात्रि मनाते हैं। अंतिम दिन, जेकरा [[विजयदशमी]] कहलऽ जाय छै, मूर्ति सब क॑ या त॑ नदी या समुद्र जैसनऽ जल निकाय म॑ डूबी जाय छै, या बुराई के प्रतीक मूर्ति क॑ आतिशबाजी स॑ जरालऽ जाय छै, जेकरा स॑ बुराई के विनाश के निशान होय छै । एहि समय मे [[दीपावली|दीपावली]] (प्रकाशक पर्व) केर तैयारी सेहो होइत अछि जे [[विजयदशमी]] केर बीस दिन बाद मनाओल जाइत अछि।<ref name="Fuller2004p108" /><ref>{{cite book | last1=Gall |first1=सुसान बी |url=https://books.google.com/books?id=sEYUAQAAIAAJ |title=एशियाई-अमेरिकी पंचांग |last2=नाटिविडाड |first2=आयरीन |प्रकाशक=गेल रिसर्च |वर्ष =1995 |isbn=978-0-8103-9193-2 |page=24 |access-date=22 फरवरी 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222131645/https://books .google.com/books?id=sEYUAQAAIAAJ |archive-date=22 फरवरी 2017 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |लेखक=सिंह |पहिल=रीना |url=https: //books.google.com/books?id=iSGTDAAAQBAJ&pg=PA17 |title=दीपावली |प्रकाशक=ओर्का |वर्ष=2016 |isbn=978-1-4598-1008-2 |पृष्ठ=17–18 |पहुँच-तिथि= 22 फरवरी 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222122353/https://books.google.com/books?id=iSGTDAAAQBAJ&pg=PA17 |archive-date=22 फरवरी 2017 |url- स्थिति=जीवित}}</ref>
===तिथिएँ===
किछु [[हिन्दू ग्रंथ]] जेना शाक्त आ वैष्णव पुराण के अनुसार नवरात्रि सैद्धांतिक रूप स एक साल में दू या चारि बेर गिरैत अछि | इनमें से [[सितम्बर विषुव]] के पास शारदा नवरात्रि (सितम्बर–अक्टूबर में शरद ऋतु विषुव) सबसे अधिक मनाया जाता है और [[मार्च विषुव]] के पास वसंत नवरात्रि (मार्च–अप्रैल में वसन्त विषुव) के... अगिला भारतीय उपमहाद्वीप के संस्कृति के लेल सबसँ महत्वपूर्ण | सब मामला में नवरात्रि [[हिन्दू कैलेंडर|हिन्दू लूनिसोलर मास]] के उज्ज्वल आधा ([[चंद्र चरण|मोमबत्ती चरण]]) में आबै छै। उत्सव क्षेत्र के अनुसार भिन्न-भिन्न होय छै, जेकरा चलतें बहुत कुछ हिन्दू के रचनात्मकता आरू पसंद पर छोड़ी जाय छै।{{sfn|James G. Lochtefeld|2002|pp=468–469}}<ref name="Fuller2004p108f">{{cite book|author=क्रिस्टोफर जॉन फुलर|title=मैसूर रॉयल दसारा|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC&pg=PA108|year=2004|publisher=प्रिंसटन यूनिवर्सिटी प्रेस|isbn=978 -0-69112-04-85|पृष्ठ=21–22|पहुंच-तिथि=24 फरवरी 2017|संग्रह-तिथि=24 फरवरी 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170222124149/https|=https://books.google.com/books?id=DVkyFvZL_qMC&pg=PA21|प्रकाशक=अभिनव प्रकाशन|वर्ष=1995|संग्रह- url=https://web.archive.org/web/20170224220622/https://books.google.com/books?id=DVkyFvZL_qMC&pg=PA21|url-status=live}}< /ref>
==== शरदा नवरात्रि ====
शारदा नवरात्रि चारि नवरात्रि मे सबसँ बेसी प्रसिद्ध अछि, जकर नाम ''शरदा'' केर नाम पर राखल गेल अछि जकर अर्थ होइत अछि शरद ऋतु | ई [[अश्विनी]] के चन्द्रमास के उज्ज्वल पखवाड़े के प्रथम दिन (''प्रतिपाद'') से शुरू होता है।<nowiki><ref></nowiki>{{Cite web|url=https://english.jagran.com/lifestyle/navratri-2020-check-history-significance-schedule-and-shubh-muhurat-of-the-nineday-festival-10017950|title=शरद नवरात्रि 2020: इतिहास, महत्व, शुभ मुहुरात और सब की आवश्यकता टीo देवी दुर्गा के नौ अवतार के बारे में जानना|last=Sensharma|first=Aalok|date=2020-10- 09|website=Jagran English|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028211102/https://english.jagran.com/lifestyle/navratri-2020-%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5-%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%9A-%E0%A4%94%E0%A4%B0|archive-date=2020-10-28|dead-url=no|access-date=2020-10-25|url-status=live}}</ref> ई महोत्सव नौ राति धरि मनाओल जाइत अछि हर साल एक बेर एहि महीना के दौरान, जे आमतौर पर सितम्बर आ अक्टूबर के ग्रेगोरियन महीना में पड़ैत अछि | हिन्दू लुनिसोलर कैलेंडर के अनुसार पाबनि के सटीक तिथि निर्धारित कयल जाइत अछि, आ कखनो काल सूर्य आ चन्द्रमा के गति आ अधिबरिस के समायोजन के आधार पर एक दिन कम या एक दिन कम भ सकैत अछि |{{sfn|विश्वकोश ब्रिटैनिका |2015}}<ref name="rinehart147" /><ref name="Fuller2004p108f" /> बहुतो क्षेत्र मे, पाबनि शरद ऋतुक फसलक बाद पड़ैत अछि, आ अन्य क्षेत्र मे, फसल कटाईक दौरान।<ref>{{Cite web|title =नवरात्रि 2018: शरद नवरात्रि एवं विशेष उपवास खाद्य पदार्थों का तिथि, दिन-वार महत्व|url=https://www.ndtv.com/food/navratri-2018-10-october-day-wise-significance-of-sharad- navratri-and-special-fasting-foods-1919567|access-date=2020-10-09|website=NDTV.com|archive-date=30 नवम्बर 2020|archive-url=https://web.archive.org/ web/20201130073807/https://www.ndtv.com/food/navratri-2018-10-अक्टूबर-दिन-वार-शराद-नवरात्रि-और-विशेष-उपवास-खाद्य-1919567|url-status= लाइव}}</ref>
उत्सव देवी दुर्गा आ विभिन्न अन्य देवी जेना [[सरस्वती]] आ [[लक्ष्मी]] सँ आगू बढ़ि जाइत अछि | [[गणेश]], [[कार्तिकेय]], [[शिव]], आ [[पार्वती]] आदि देवता क्षेत्रीय रूपसँ पूज्य छथि | जेना नवरात्रि के समय में एकटा उल्लेखनीय पैन हिन्दू परंपरा अछि जे ज्ञान, विद्या, संगीत, आ कला के हिन्दू देवी सरस्वती के [[आयुधा पूजा]] के माध्यम स आराधना कयल जाइत अछि।<ref name="nilima111" /> एहि दिन | , जे आम तौर पर नवरात्रि के नवम दिन पड़ैत अछि, शांति आ ज्ञान के उत्सव मनाओल जाइत अछि | योद्धा सब अपन शस्त्र के धन्यवाद दैत छथि, सजाबैत छथि, आ पूजा करैत छथि, सरस्वती के प्रार्थना करैत छथि।<ref>{{cite book |author=Dirks |first=Nicholas B. |url=https://books.google.com/books?id=cegr6zH9PFEC&pg =PA39 |title=खोखला ताज: एक भारतीय राज्य का नृवंश इतिहास |प्रकाशक=मिशिगन विश्वविद्यालय प्रेस |वर्ष=1993 |isbn=0-472-08187-X |पृष्ठ=39–40 |access-date=25 फरवरी 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226050245/https://books.google.com/books?id=cegr6zH9PFEC&pg=PA39 |archive-date=26 फरवरी 2017 |url-status=live} }</ref> संगीतकार अपन वाद्ययंत्रक रखरखाव, बजाबैत, आ प्रार्थना करैत छथि । किसान, बढ़ई, लोहार, माटिक बर्तन बनेनिहार, दोकानदार, आ तरह-तरह के व्यापारी सेहो एहिना अपन उपकरण, मशीनरी, आ व्यापारक औजार के सजाबैत आ पूजा करैत छथि | विद्यार्थी अपन शिक्षक के पास जाइत छथि, सम्मान व्यक्त करैत छथि, आ हुनकर आशीर्वाद लैत छथि।<ref name="nilima111" /><ref name="Jagannathan2005p115">{{cite book |author=जगन्नाथन |first=मैथिली |url=https://books .google.com/books?id=xcIrkKUJH9QC&pg=PA115 |title=दक्षिण भारतीय हिन्दू पर्व एवं परम्परा |publisher=अभिनव प्रकाशन |वर्ष=2005 |isbn=978-81-7017-415-8 |पृष्ठ=115–117 |पहुंच -date=25 फरवरी 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170226052437/https://books.google.com/books?id=xcIrkKUJH9QC&pg=PA115 |archive-date=26 फरवरी 2017 |url-status=live}}</ref> दक्षिण भारत मे ई परंपरा विशेष रूप सँ मजबूत अछि, मुदा अन्यत्र सेहो देखल जाइत अछि ।<ref name="Jagannathan2005p115" /><ref>{{Cite web|title=नवरात्रि २०२०: तिथि , दिन-वार नवरात्रि कहानी मनाओ|url=https://www.motivationlifechangingstories.in/2020/10/celebrate-happy-navratri-story-in-hindi-पूर्ण-लघुकथा-की-माँ-दुर्गा-में- hindi-Navratri-2020.html|access-date=2020-11-04|website=motivationlifechangingstories.in/|date=20 अक्टूबर 2020 |archive-date=26 अक्टूबर 2020|archive-url=https://web.archive .org/web/20201026183707/https://www.motivationlifelifechangingstories.in/2020/10/celebrate-happy-नवरात्रि-कहाया-में-हिन्दी-पूर्ण-शॉर्ट-इन-नवरात्री-नवरात्री-नवरात्री-नवरात्री-नवरात्री-नवरात्री-नवरात्री-नवरात्री-नवरात्री-नवरात्री-नवरात्री-नवरात्रि-नवरात्रि -2020.html|url-status=जीवित}}</ref>
====चैत्र नवरात्रि====
{{further|भारतीय नव वर्ष के दिन|मेशा संक्रांति}}
''चैत्र नवरात्रि'', जकरा ''वसन्त नवरात्रि'' सेहो कहल जाइत अछि, दोसर सबसँ बेसी प्रसिद्ध नवरात्रि अछि, जकर नाम ''वसन्त''क नाम पर राखल गेल अछि जकर अर्थ होइत अछि वसंत | ई [[चैत्र]] (मार्च–अप्रैल) के चन्द्रमास में मनाबै छै । ई पावनि देवी [[दुर्गा]] के समर्पित छै, जेकरऽ नौ रूप के पूजा नौ दिन में करलऽ जाय छै । अंतिम दिन सेहो [[राम नवमी]] अछि, [[राम]] के जन्मदिन अछि | एहि कारणेँ एकरा किछु लोक ''राम नवरात्रि'' सेहो कहैत छथि ।<ref name=":1" /><ref name=":2" />
बहुतो क्षेत्र मे ई पावनि वसंत ऋतुक फसलक बाद पड़ैत अछि, आ किछु क्षेत्र मे फसल काटबाक समय मे । ई हिन्दू लुनिसोलर कैलेंडर केरऽ भी पहिलऽ दिन छेकै, जेकरा हिन्दू चंद्र नववर्ष भी कहलऽ जाय छै, [[विक्रम संवत]] कैलेंडर के अनुसार ।<ref name=":1">{{cite news |work=[[[[[[] द हिन्दुस्तान टाइम्स]] |url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/chaitra-navratri-2020-नौ-दिवसीय-उत्सव-के-पाछे-महत्व-इतिहास-और-कैसे-करत- be-different-this-year/story-QhzJsRqlahKGlp9gAbWe8M.html |title=चैत्र नवरात्रि 2020: महत्व, नौ दिवसीय महोत्सव के पाछु के इतिहास आ एहि साल ई कोना अलग होयत |date=2020-03-30 |access-date=२०२१-०२-१२ |आर्काइव-तिथि=२२ जून २०२० |आर्काइव-url=https://web.archive.org/web/20200622144627/https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/chaitra-navratri- 2020-नौ-दिवस-त्योहार-के-पाछे-महत्व-इतिहास-और-ई-साल-कहेन-अलग-होग/कहानी-QhzJsRqlahKGlp9gAbWe8M.html |url-status=live }}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>< ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=2015-03-21 |title=वसन्त एवं शरद नवरात्रि के बीच अंतर - इंडिया टीवी |url=https://www.indiatvnews.com /जीवनशैली/समाचार/नवरात्रि-वसन्त-शरद-अंतर-4812.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108104453/https://www.indiatvnews.com /lifestyle/news/navaratri-vasanta-sharad-difference-4812.html |archive-date=8 नवम्बर 2020 |access-date=2020-10-11 |वेबसाइट=indiatvnews.com}}</ref>
====माघा नवरात्रि====
माघ नवरात्रि [[माघा (मास)|माघा]] (जनवरी–फरवरी) के चन्द्रमाह में मनाया जाता है | ई नवरात्रि गुप्त (गुप्त) नवरात्रि के नाम सँ सेहो जानल जाइत अछि | एहि पावनि के पांचम दिन प्रायः स्वतंत्र रूप स ''[[वसंत पंचमी]]'' या ''बसंत पंचमी'' के रूप में मनाओल जाइत अछि, जे हिन्दू परंपरा में वसंत के आधिकारिक शुरुआत अछि, जतय देवी में [[सरस्वती]] के माध्यम स पूजल जाइत अछि | कला, संगीत, लेखन, आ पतंग उड़ब। कुछ क्षेत्रों में हिन्दू प्रेम के देवता, ''[[कामा]]'' के पूज्य हैं।{{sfn|जेम्स जी लोचटेफेल्ड|2002|pp=741–742}}<ref>{{cite book |author= लाल |पहिल=आर. मनोहर |url=https://books.google.com/books?id=YlqH4Q_gqCQC&pg=PA27 |title=हिन्दूओं के बीच: हिन्दू त्यौहारों का एक अध्ययन |publisher=एशियाई शैक्षणिक सेवाएँ |वर्ष=1933 |isbn=978-81- 206-1822-0 |पृष्ठ=27–33 |पहुंच-तिथि=24 फरवरी 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224223852/https://books.google.com/books? id=YlqH4Q_gqCQC&pg=PA27 |archive-date=24 फरवरी 2017 |url-status=live}}</ref> ''माघा नवरात्रि'' क्षेत्रीय रूप स या व्यक्ति द्वारा देखल जाइत अछि।<ref name=":0" />
====आषादा नवरात्रि====
आषाद नवरात्रि, जेकरा गुप्त नवरात्रि के नाम से भी जाना जाय छै, [[आषाढ़]] (जून–जुलाई) के चंद्रमास के दौरान, मानसून के मौसम के प्रारंभ के दौरान मनाबै छै ।<ref>{{Cite web |author=Lnka |first=Venu |date=23 जून, 2020 |title=कनक दुर्गा मंदिर में आषाद नवरात्रि शुरू |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/ashada-navaratri-begins-at-kanaka-durga-temple/articleshow/%2076516681.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209181229/https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/ashada-navaratri-begins-at- |archive-date=2020-12-09 |access-date=2020-10-20 |website=भारत के समय |language=hi |dead-url=no }}</ref> ''आषादा नवरात्रि '' क्षेत्रीय रूप सँ अथवा व्यक्ति द्वारा देखल जाइत अछि.<ref name=":0" />
==दुर्गा के नौ रूप==
ई पावनि दुर्गा आ राक्षस [[महिषासुर]] के बीच भलाई के अधलाह पर विजय के उत्सव मनाबय लेल भेल प्रमुख युद्ध स जुड़ल अछि।<ref name="auto">{{cite news |title=Navratri 2017: Why Navratri ९ दिन धरि मनाओल जाइत अछि |work=द टाइम्स ऑफ इंडिया |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/events/navratri-2017-why-navratri-is-celebrated-for-9-days/articleshow%20/60856537.cms |url-status=live |access-date=2018-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107141011/https://timesofindia.indiatimes.com/life |archive-date=2018-01-07 |dead-url=no }}</ref> ई नौ दिन केवल दुर्गा के समर्पित अछि | आ हुनक नौ अवतार – द [[नवदुर्गा]].<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/food/navratri-2017-significance-of-sharad-navratri-date-pooja-%20prasad-and-celebrations-1749811|title=नवरात्रि 2017: शरद नवरात्रि, तिथि, पूजा, प्रसाद एवं उत्सव का महत्व|work=NDTV.com|access-date=2018-01-06|archive-date=2018-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180107174956/https://www.ndtv.com/food/navratri-2017-%E0%A4%B6%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A6-%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF-%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%A5%E0%A4%BF-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6-%E0%A4%94%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5-|url-status=live|dead-url=no}}</ref>नवदुर्गा के विशिष्ट रूप ''देविकावाच'' से निकाला गया है, जो ''देवीपुराण'' ग्रन्थ के एक उपखंड और के जीवन में एक प्रमुख पहलू का प्रतिनिधि... देवी, पार्वती।<ref name=":5">{{Cite journal |last=रोड्रिग्स |पहिल=हिलेरी |तिथि=2018 |title=दुर्गा |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/brill -s-encyclopedia-of-hinduism/*-COM_1030180 |journal=ब्रिल केरऽ हिन्दू धर्म केरऽ विश्वकोश ऑनलाइन }}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":4" /> हर दिन देवी केरऽ एक अवतार स॑ जुड़लऽ छै:<ref name ="auto"/><ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/religion/%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%8C-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A8-%E0%A4%AA%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A4-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87-%E0%A4%A8%E0%A5%8C-%E0%A4%85%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%20of-navratri-4849996/|title=नवरात्रि २०१७: ९ दिन मे देवी दुर्गा के ९ अवतार पूजित|date=2017-09-22|work=The Indian Express|access-date=2018-01-06|language=en|archive-date=2018-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180107061247/http://indianexpress.com/article/religion/%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80|url-status=live|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 सितम्बर, 2017 |title=नवरात्रि क्या है? एहि नौ दिनक उत्सवक की अर्थ? |work=भारत आज |url=http://indiatoday.intoday.in/story/%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF-%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B5-%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%82%20%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE-%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%82-%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%81-%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AF-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%20%E0%A4%B9%E0%A5%88/1/1052623.html |url-status=live |access-date=2018-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171220062521/http://indiatoday.intoday.in/story/what-is- |archive-date=2017-12-20 |dead-url=no }}</ref><ref>{{Cite web|url=http ://www.newsonair.nic.in/Navratri-Festival.asp|title=नवरात्रि महोत्सव,नवरात्रि महोत्सव भारत,भारत मे नवरात्रि उत्सव,दुर्गा नवरात्रि,देवी दुर्गा महोत्सव|website=www.newsonair.nic.in|access- date=2018-01-06|archive-date=2018-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180107061546/http://www.newsonair.nic.in/%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A5%8B%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B5%E0%A5%A4|url-स्थिति=जीवित|access-date=2023-11-18|dead-url=yes}}</ref>
===प्रथम दिन – शैलपुत्री===
प्रतिपदा, जेकरा प्रथम दिन भी कहलऽ जाय छै, [[शैलपुत्री]] ("पर्वत केरऽ बेटी") रूप स॑ जुड़लऽ छै, जे [[पार्वती]] केरऽ अवतार छेकै ।<ref name=":4">{{Cite book | last=तिवारी |first=शिव कुमार |url=https://books.google.com/books?id=n0gwfmPFTLgC&q=sailaputri |title=हिन्दू धर्म की आदिवासी जड़ |date=2002 |publisher=सरूप एवं पुत्र |isbn=978- 81-7625-299-7 |pages=130 |language=en}}</ref> एही रूप में दुर्गा के हिमवन (हिमालय के रक्षक देवता) के बेटी के रूप में पूजल जाइत अछि | हुनका बैल पर सवार, [[नंदी (बैल)|नंदी]], दहिना हाथ मे ''[[त्रिशूल]]'' आ बामा हाथ मे [[कमल फूल|कमल]] फूलक चित्रण कयल गेल अछि | शैलपुत्री [[महाकाली]] के प्रत्यक्ष अवतार मानल गेल अछि | दिनक रंग [[पीला]] अछि, जाहि मे कर्म आ जोशक चित्रण अछि।<ref>{{Cite web|date=2016-10-01|title=9 days, 9 avatars: देवी शैलपुत्री हमरा सब के कोना धैर्य आ बल सिखाबैत छथि|url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/the-photo-blog/9-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%A8-9-%E0%A4%85%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%B6%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%B9%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A4%BE-%E0%A4%A7%E0%A5%88%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%86-%E0%A4%B6%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%A4%20%E0%A4%9B%E0%A4%A5%E0%A4%BF/|पहुंच-तिथि=2020-10-20|website=Times of India Blog|language=hi-US|archive-date=2019-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722174214/https://timesofindia/|url-status=live|access-date=2023-11-19|dead-url=no}}</ref> ओ [[सती (हिन्दू देवी)|सती]] (शिव के प्रथम पत्नी, जे तखन पार्वती के रूप में पुनर्जन्म लैत छथि) के पुनर्जन्म सेहो मानल जाइत अछि आ हेमावती के नाम सँ सेहो जानल जाइत अछि |<ref>{{Cite web |last=Vij |first =रोहिणी |date=2020-10-20 |title=नवरात्रि कथाएँ: नवरात्रि की 9 देवी |url=https://nutspace.in/navratri-stories-9-deveses-of-navratri/ |url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20210830175152/https://nutspace.in/navratri-stories-9-desses-of-navratri/ |archive-date=30 अगस्त 2021 |पहुंच-तिथि =30 अगस्त 2021 |website=NutSpace}}</ref>
===द्वितीय दिन – ब्रह्मचारिणी===
द्वितीया (द्वितीय दिन) पर देवी [[ब्रह्मचारिणी]] ("अविवाहित"),<ref name=":4" /> पार्वती के एकटा आओर अवतार, के पूजा कयल जाइत अछि | एहि रूप मे पार्वती अपन अविवाहित आत्म योगिनी बनि गेलीह | ब्रह्मचारिणी के पूजा मुक्ति या मोक्ष आ शांति आ समृद्धि के दान के लेल कयल जाइत अछि | नंगटे पैर चलैत आ हाथ मे ''जपमाला'' (माला) आ ''कमंडला'' (घड़ा) ल' क' चित्रित ई आनन्द आ शान्तक प्रतीक छथि । हरियर रंग एहि दिनक रंग कोड अछि। नारंगी रंग जे शांति के चित्रण करै छै, ओकरऽ प्रयोग कखनी-कखनी करलऽ जाय छै ताकि सब जगह मजबूत ऊर्जा के प्रवाह होय जाय ।{{Citation needed|date=December 2021}}
===तृतीय दिन – चन्द्रघंटा===
तृतीया (तीसरा दिन) [[चन्द्रघंटा]] के पूजा के स्मरण करैत अछि – ई नाम एहि तथ्य स बनल अछि जे शिव के विवाह के बाद पार्वती अपन कपार पर ''अर्द्धचंद्र'' (शाब्दिक अर्थ अर्धचंद्र) स शोभित केने छलीह | ओ सौन्दर्यक मूर्त रूप छथि आ बहादुरीक प्रतीक सेहो छथि । ग्रे तेसर दिनक रंग अछि, जे एकटा जीवंत रंग अछि आ सभक मनोदशा केँ उत्साहित क' सकैत अछि.{{Citation needed|date=December 2021}}
===चतुर्थ दिन – कुशमाण्डा===
चतुर्थी (चतुर्थ दिन) के देवी [[कुशमांडा]] के पूजा होइत अछि | ब्रह्माण्ड केरऽ सृजनात्मक शक्ति मानलऽ जाय वाला कुशमांडा पृथ्वी पर वनस्पति केरऽ संपदा स॑ जुड़लऽ छै, आरू यही वजह स॑, दिन केरऽ रंग नारंगी होय छै । हुनका आठ हाथ आ बाघ पर बैसल चित्रित कयल गेल अछि ।{{Citation needed|date=December 2021}}
===पंचम दिन – स्कन्दमाता===
[[स्कंदमाता]], पंचमी (पांचमी दिन) के पूजित देवी, स्कंद (या [[कार्टिकेय]]) के माता छै।<ref name=":4" /> उज्जर रंग के परिवर्तनकारी शक्ति के प्रतीक छै एकटा मां जखन ओकर बच्चा कें खतरा कें सामना करएय पड़एयत छै. हुनका एकटा उग्र [[शेर]] पर सवार, चारि हाथ, आ अपन बच्चा के पकड़ने चित्रित कयल गेल अछि।{{Citation needed|date=December 2021}}
===षष्ठ दिन – कात्यायनी===
ऋषि [[कात्यायनी|कात्यायन]] सँ जन्मल ओ दुर्गाक अवतार छथि जे भैंस-दानव, [[महिषासुर|महिसा]]<ref name=":4" /><ref name=":5" / > आ साहस के प्रदर्शन करय लेल देखाओल गेल अछि जकर प्रतीक लाल रंग अछि | योद्धा देवी के नाम सँ जानल जाय वाला ई देवी के सबसे हिंसक रूप में से एक मानल जाय छै । एहि अवतार मे कात्यायनी सिंह पर सवार छथि आ हुनकर चारि हाथ छनि | षष्ठी (छठम दिन) के मनाओल जाइत अछि | पूर्वी भारत मे एहि दिन आ शारदीय दुर्गा पूजाक प्रारंभ मे महा षष्ठी मनाओल जाइत अछि।{{Citation needed|date=December 2021}}
===दिवस 7 – कालरात्रि===
देवी दुर्गा के सबसे उग्र रूप मानल जाय वाला [[कलारात्रि]] सप्तमी के दिन पूजित छैथ | मान्यता अछि जे पार्वती राक्षस [[सुम्भा आ निसुम्भ]] केँ मारबाक लेल अपन पीयर त्वचा हटा देलनि | दिनक रंग शाही नील रंगक होइत अछि । देवी लाल रंगक परिधान वा बाघक चमड़ा मे आगि सन आँखि मे बहुत रास क्रोधक संग प्रकट होइत छथि, त्वचा कारी भ' जाइत छथि । लाल रंग प्रार्थना के चित्रण करैत अछि आ भक्त के आश्वासन दैत अछि जे देवी हुनका नुकसान स बचा लेतीह | सप्तमी (सातम दिन) के मनाओल जाइत अछि | पूर्वी भारत मे एहि दिन महा सप्तमी आ शारदीय दुर्गा पूजाक बोधोन मनाओल जाइत अछि।{{Citation needed|date=December 2021}}
===अष्टम दिन – महागौरी===
[[महागौरी]] बुद्धि आ शांति के प्रतीक अछि | मानल जाइत अछि जे जखन कालरात्रि [[गंगा]] नदी मे स्नान केलनि तखन हुनकर रंग गरम भेलनि | एहि दिन स जुड़ल रंग गुलाबी अछि जे आशावाद क चित्रण करैत अछि । अष्टमी (आठम दिन) के मनाओल जाइत अछि | पूर्वी भारत मे एहि दिन महा अस्तमी मनाओल जाइत अछि आ शुरू होइत अछि [[पुष्पंजलि]], कुमारी पूजा आदि सँ ई बहुत महत्वपूर्ण तिथि थिक आ [[चंडी]]क महिषासुर मर्दिनी रूपक जन्मदिन मानल जाइत अछि।{{Citation needed |तिथि=दिसम्बर २०२१}}
===नवम दिन – सिद्धिदात्री===
नवमी (नवम दिन) के नाम सँ सेहो जानल जाय वाला पावनि के अंतिम दिन लोक [[सिद्धिधात्री]] ("सिद्धि के दाता") के प्रार्थना करैत छथि |<ref name=":4" /> कमल पर बैसल हुनका विश्वास कयल जाइत अछि | सब प्रकार के सिद्धि के धारण करना एवं दान करना | एतय हुनकर चारि हाथ छनि। महालक्ष्मी के नाम स॑ भी जानलऽ जाय वाला, दिन केरऽ बैंगनी रंग प्रकृति केरऽ सौन्दर्य के प्रति एक प्रशंसा के चित्रण करै छै । सिद्धिदात्री [[पार्वती]], भगवान् [[शिव]] की पत्नी हैं | सिद्धिधात्री शिव आ शक्ति के [[अर्द्धनारीश्वर]] रूप के रूप में सेहो देखल जाइत अछि | मानल जाइत अछि जे भगवान शिव के शरीर के एक पक्ष देवी सिद्धिदात्री के अछि | अतः हुनका [[अर्द्धनारीश्वर]] नाम सँ सेहो जानल जाइत छथि | वैदिक शास्त्रों के अनुसार भगवान शिव ने इस देवी की पूजा करके सभी सिद्धि प्राप्त की।{{Citation needed|date=September 2022}}
भारत केरऽ अधिकांश भाग म॑ औजार आरू हथियार केरऽ पूजा [[आयुध पूजा]] नाम केरऽ संस्कार म॑ करलऽ जाय छै । बहुतो व्यवसाय सेहो एहि दिन अपन कर्मचारी केँ छुट्टी दैत अछि।<ref>{{cite journal |title=he पवित्र आ अपवित्र: एनिमिस्ट अभ्यास मे उपभोक्ता प्रौद्योगिकी |journal=एनिमिस्ट अभ्यास मे उपभोक्ता प्रौद्योगिकी |last1=मूसगार्ड |first1=पीटर |तिथि=2019 |खंड=8 |संख्या=1 |पृष्ठ=147–154 |url=https://www.academia.edu/72584180 |via=[[Academia.edu]] |पहुंच-तिथि=6 सितम्बर 2022 |archive-date=1 अक्टूबर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001132313/https://www.academia.edu/72584180/Sacred_and_impure_consumer_technology_in_animist_practice |url-status=live }}</ ref><ref>{{Book citation | title=South Indian Hindu festivals and traditions |publisher=Abhinav Prakashan |last1=Jagannathan |first1=Maithili |year=2005 |page=114–116 |isbn=9788170174158 |url=https://books.google.com/books? id =xcIrkKUJH9QC |access-date=6 September 2022 |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001132319/https://www.google.com/books/ edition /South_Indian_Hindu_festivals_and_traditions/xcIrkKUJH9QC |url-status=live }}</ref>
1hypbe918avl8rvfquuo381mjkb21ux
स्मृति दिवस
0
44739
282154
260219
2026-11-08T08:03:27Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282154
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday
| holiday_name = स्मृति दिवस
| type = [[संयुक्त राज्य अमेरिका में संघीय छुट्टियाँ|संघीय]]
| long type =
| image = Graves at Arlington on Memorial Day.JPG
| caption = [[आर्लिंगटन राष्ट्रीय कब्रिस्तान]] मेमोरियल डे सप्ताहांत के दौरान झंडा स सजाओल गेल कब्र
| observedby = संयुक्त राज्य अमेरिका
| begins =
| ends =
| scheduling = nth महीना के सप्ताह के दिन
| duration = 1 day
| frequency = वार्षिक
| week_ordinal = अंतिम
| weekday = सोमदिन
| month = सकत
| date2022 =
| date2024 =
| date2025 =
| observances = [[सजावट दिवस (परम्परा)|सैन्य कब्र के सजावट]] के साथ [[अमेरिकन झंडे]]
| significance = {{ubl|सम्मान [[अमेरिकी। military]] कर्मी जे सेवा में मरि गेल|गर्मी के अनौपचारिक शुरुआत}}
| date =
| firsttime = ३० मई, १८६८
}}
'''स्मृति दिवस''' (मूलतः '''सजाव दिवस'''' के नाम से जाना जाता है<ref>{{cite web |title=स्मृति दिवस |url=https://www.history.com/topics/holidays/memorial -day-history |website=History.com |date=24 मई, 2023 }}</ref>) एक [[अमेरिका में संघीय छुट्टी]] अमेरिकी सैन्य कर्मी के सम्मान आरू शोक के लेलऽ छै जे सेवा करतें समय मरी गेलऽ छेलै [[संयुक्त राज्य अमेरिका सशस्त्र बल]].<ref name="vamd">{{cite web |url=http://www1.va.gov/opa/speceven/memday/ |title=स्मृति दिवस |publisher=संयुक्त राज्य अमेरिका दिग्गज मामलों विभाग |access-date=28 मई, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527171249/http://www1.va.gov/opa/speceven/memday/ |archive -date=27 मई 2010 }}</ref> 1868 सँ 1970 धरि ई 30 मई केँ देखल गेल।<ref>{{UnitedStatesCode|36|116}}</ref> 1971 सँ ई [[ वर्दी सोमवार अवकाश अधिनियम|अंतिम सोमवार]] मई के।
मेमोरियल डे पर बहुत लोक कब्रिस्तान आ स्मारक पर जाइत छथि आ अमेरिकी सेना में सेवारत समय मरि गेल लोक के सम्मान आ शोक मनाबैत छथि. बहुतो स्वयंसेवक [[संयुक्त राज्य अमेरिका के राष्ट्रीय कब्रिस्तान|राष्ट्रीय कब्रिस्तान]] में सैन्य कर्मी के कब्र पर [[अमेरिकन झंडा]] रखैत छथि | स्मृति दिवस क॑ [[गर्मी]] केरऽ अनौपचारिक शुरुआत भी मानलऽ जाय छै ।<ref name="Yan">{{cite web |last=Yan |first=Holly |title=स्मृति दिवस २०१६: की जानना जरूरी छै |url=http://www.cnn.com/2016/05/26/us/memorial-day-roundup/index.html |website=CNN |date=26 मई, 2016 |access-date=31 मई, 2016 }}< /ref>
स्मृति दिवस केरऽ पहिलऽ राष्ट्रीय उत्सव ३० मई १८६८ क॑ भेलऽ छेलै ।<ref name="Today in History - May 30">{{Cite web |title=Today in History - May 30 |url=https://www.loc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221212160636/https://loc/ |date=2022-12-12 }} .gov/item/today-in-history/may-30/ |access-date=30 मई, 2022 |website=लाइब्रेरी ऑफ कांग्रेस, वाशिंगटन, डी.सी घोषित करलऽ गेलऽ छेलै [[जॉन ए लोगान]] केरऽ [[गणतंत्र केरऽ भव्य सेना]] द्वारा [[संघ (अमेरिकन गृहयुद्ध)|संघ]] सैनिकऽ के सम्मानित करै लेली जे [[अमेरिकन नागरिक युद्ध|नागरिक युद्ध]].<ref>{{Cite web |title=स्मृति दिवस आदेश |publisher=राष्ट्रीय कब्रिस्तान प्रशासन |url=https://www.cem.va.gov/history/memdayorder.asp |access-date =30 मई, 2022 |website=Cem.va.gov }}</ref> ई राष्ट्रीय पालन स॑ पहल॑ गृहयुद्ध केरऽ अंत आरू लोगान केरऽ घोषणा के बीच बहुत स्थानीय पालन करलऽ गेलऽ छेलै । बहुतो शहर आ लोक सबस पहिने एकर अवलोकन करबाक दावा केने छथि। लेकिन, [[संयुक्त राज्य अमेरिका केरऽ राष्ट्रीय कब्रिस्तान प्रणाली|राष्ट्रीय कब्रिस्तान प्रशासन]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका केरऽ भूतपूर्व सैनिक मामलऽ के विभाग|दिग्गज मामलऽ के विभाग]] केरऽ एगो प्रभाग, [[मैरी ऐन विलियम्स]] क॑ "विचार" केरऽ उत्पत्ति के श्रेय दै छै गृहयुद्ध के सैनिकों की कब्र बिखेरने के—संघ एवं संघीय" फूलों के साथ।<ref name=":0">{{Cite web |date=29 मई, 2023 |title=स्मृति दिवस इतिहास |url=https://www .cem.va.gov/history/Memorial-Day-History.asp |access-date=29 मई, 2023 |वेबसाइट=[[राष्ट्रीय कब्रिस्तान प्रशासन]] के [[अमेरिकी. भूतपूर्व सैनिक मामलों विभाग]]}}</ref>
छुट्टी के रूप में आधिकारिक मान्यता राज्य सब में पसरल, जेकर शुरुआत 1873 में न्यूयॉर्क सं भेल.<ref name=":0" /> 1890 तक हर संघ राज्य एकरा अपना लेने छल. [[विश्वयुद्ध]] के कारण एकरा अमेरिकी सेना के सब सदस्य के लेल स्मरण के दिन में बदलि देलक जे सेवा में लड़ल आ मरि गेल छल. 1971 में कांग्रेस एहि छुट्टी के "मेमोरियल डे" के रूप में मानकीकृत केलक आ एकर पालन बदलि क मई के अंतिम सोमदिन क देलक।
दू दिन आरू वू लोगऽ क॑ मनाबै छै जे अमेरिकी सेना म॑ सेवा देल॑ छै या सेवा करी रहलऽ छै: [[सशस्त्र बल दिवस#संयुक्त राज्य अमेरिका|सशस्त्र बल दिवस]] (जे मई म॑ पहल॑ छै), जे वर्तमान म॑ सशस्त्र सेना म॑ सेवारत लोगऽ क॑ सम्मानित करै लेली एगो अनौपचारिक अमेरिकी छुट्टी छै बल, आरू [[दिग्गज दिवस]] (11 नवम्बर क॑), जेकरा म॑ वू सब लोगऽ क॑ सम्मानित करलऽ जाय छै जे संयुक्त राज्य अमेरिका केरऽ सशस्त्र सेना म॑ सेवा देल॑ छै ।<ref>{{cite news |last=Kickler |first=Sarah |date=May 28, 2016 । 2012 |title=स्मृति दिवस बनाम दिग्गज दिवस |url=http://www.baltimoresun.com/features/parenting/homefront/bal-memorial-day-vs-veterans-day-20120528%2C0%2C1402423.%E0%A4%95%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%80 |अखबार=बाल्टीमोर सन |access-date=7 अप्रैल, 2014 |archive-date=October 21, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021211411/http://www.baltimoresun.com/ |url-status=dead |dead-url=yes }}</ref>
== दावा मूल ==
[[File:Tomb of the Unknowns.jpg|thumb|[[Tomb of the Unknown Soldier (Arlington)|अज्ञात सिपाही के कब्र]]]]
विभिन्न प्रकार के शहर आरू लोगऽ न॑ स्मृति दिवस केरऽ उत्पत्ति के दावा करल॑ छै ।<ref name="आइ इतिहास म॑ - ३० मई" /><ref>{{Cite web |url=https://www.cem.va.gov/history /Memorial-Day-History.asp |title=स्मृति दिवस इतिहास |website=अमेरिका। दिग्गज मामलों विभाग |access-date=30 अक्टूबर, 2019 }}</ref><ref>{{Cite web |last=क्लेन |first=क्रिस्टोफर |title=स्मृति दिवस कहाँ से उत्पन्न हुआ? |url=https://www.history.com/news/स्मृति-दिवस-कहाँ-उत्पत्ति |पहुंच-तिथि=30 मई, 2022 |वेबसाइट=इतिहास.कॉम }}</ref><ref>{{ Cite web |title=गृहयुद्ध अनुसंधान के केंद्र |url=https://www.civilwarcenter.olemiss.edu/memorial_day.shtml |access-date=30 मई, 2022 |website=www.civilwarcenter.olemiss.edu}} </ref> ऐन्हऽ कुछ मामला म॑ दावा दस्तावेजबद्ध घटना स॑ संबंधित छै, जे गृहयुद्ध स॑ पहल॑ या बाद म॑ घटित होय छै । दोसरऽ के उपज सैनिकऽ के कब्र क॑ फूलऽ स॑ सजाबै के सामान्य परंपरा स॑ पैदा होय सकै छै, नै कि राष्ट्रीय घोषणा के तरफ ले जाय वाला विशिष्ट घटना स॑ ।<ref>{{cite web |first=Mary |last=L'Hommedieu Gardiner |url=https://books .google.com/books?id=UwJaAAAAMAAJ&pg=PA296 |title=द लेडीज गारलैंड |पृष्ठ=296 |खंड=6 |प्रकाशक=जे. लिब्बी |date=1842 |access-date=31 मई, 2014 |via=[[Google Books]] }}</ref> सैनिकऽ के कब्र क॑ यू.एस फिलाडेल्फिया केरऽ ''[[एनालेक्टिक मैगजीन]]'' न॑ देशभक्त केरऽ कब्र के सजावट के आग्रह करलकै । ई. जे., "द सोल्जर के कब्र", ''द एनालेक्टिक मैगजीन'' (1817), खंड 1 में। 10, 264.</ref> आ [[अमेरिकन गृहयुद्ध]] के दौरान। अन्य दावा कम सम्मानजनक भ सकैत अछि, किछु शोधकर्ता के बिना सबूत के श्रेय लेबय वाला बुझाइत अछि, जखन कि बेहतर प्रमाणित घटना या कनेक्शन के मेटा देल गेल अछि.<ref name="The Origins of Memorial Day">[https://www.snopes.com/fact -check/memorial-day/ "स्मृति दिवस के उत्पत्ति"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102165020/https://www.snopes.com/fact/ |date=2022-11-02 }} स्नोप्स डॉट कॉम, २५ मई २०१८</ref><ref name=":0" />
== दक्षिण में मिसाल ==
=== वर्जीनिया ===
[[File:Hollywood Cemetery, Richmond, Virginia - Decorating the graves of the Rebel soldiers, May 31, 1867 (16682540833).jpg|thumb|1867 सजावट दिवस में [[रिचमंड, वर्जीनिया]] के [[हॉलीवुड कब्रिस्तान (रिचमंड, वर्जीनिया)|हॉलीवुड कब्रिस्तान]]]]
३ जून १८६१ क [[वारेंटन, वर्जीनिया]] पहिल [[नागरिक युद्ध|नागरिक युद्ध]] सैनिक क कब्र क स्थान छल जेकरा सजाओल गेल छल, ''[[रिचमंड टाइम्स-डिस्पैच]] मे प्रकाशित एकटा लेख क अनुसार । '' 1906 मे।<ref>{{cite web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=पर्सियस%3Atext%3A2001.05.0293%3Achapter%3D1.73 |title=समय -Dispatch|publisher=Perseus.tufts.edu |date=15 जुलाई, 1906 |access-date=7 अप्रैल, 2014}}</ref> ई सजावट गृहयुद्ध के दौरान मारल गेल पहिल सैनिक के अंतिम संस्कार के लेल छल, [[ जॉन क्विंसी मार]], जेकरऽ मृत्यु १ जून, १८६१ क॑ वर्जीनिया म॑ [[फेयरफैक्स कोर्ट हाउस केरऽ लड़ाई (जून १८६१)|फेयरफैक्स कोर्टहाउस केरऽ लड़ाई]] म॑ झड़प के दौरान होय गेलऽ छेलै ।<ref>पोलैंड जूनियर, चार्ल्स पी. ''युद्ध के महिमा: 1861 के छोट-छोट लड़ाई आ प्रारंभिक हीरो।'' ब्लूमिंगटन, आईएन (2006), 42.</ref>
=== जैक्सन, मिसिसिपी ===
26 अप्रैल, 1865 क॑ [[जैक्सन, मिसिसिपी]] म॑ [[स्यू लैंडन वॉन]] न॑ अपनऽ विवरण के अनुसार संघीय आरू संघ केरऽ सैनिकऽ के कब्र क॑ सजाय देलकै । एहि घटनाक पहिल संदर्भ तथापि कतेको वर्षक बाद धरि नहि आयल।<ref name="Bellware 2014">{{Cite book |last=Bellware |first=Daniel |date=2014 |title=स्मृति दिवसक छुट्टीक उत्पत्ति अमेरिका में |isbn=9780692292259 |oclc=898066352 }}</ref> जैक्सन में [[संघीय स्मारक (जैक्सन, मिसिसिपी)|संघीय स्मारक]] के दक्षिण-पूर्व पैनल पर पालन के उल्लेख अंकित है, जो 1891 में बनाया गया है.< ref>{{Cite web |url=https://www.waymarking.com/waymarks/WMWD72_Mississippi_Confederate_Monument_Jackson_MS |title=मिसिसिपी संघीय स्मारक – जैक्सन, एमएस |website=WayMarking.com |access-date=30 अक्टूबर, 2019 }}< /ref> वॉन के विवरण समकालीन स्रोत द्वारा विरोधाभास अछि.<ref name="auto" />
=== चार्ल्सटन, दक्षिण कैरोलिना ===
1 मई, 1865 क॑ [[चार्ल्सटन, दक्षिण कैरोलिना]] म॑ हाल ही म॑ मुक्त करलऽ गेलऽ अश्वेत आबादी न॑ 257 मृत संघ केरऽ सैनिकऽ के सम्मान म॑ 10,000 लोगऽ के परेड आयोजित करलकै । सैनिक सब क॑ वाशिंगटन रेस कोर्स केरऽ एगो सामूहिक कब्र म॑ दफनालऽ गेलऽ छेलै, जेकरऽ मौत वहाँ स्थित संघीय जेल शिविर म॑ होय गेलऽ छेलै । शहर के खसला के बाद मुक्त अश्वेत आबादी सैनिक सब के खोद क ठीक स गाड़ि देलक, ओकर कब्र पर फूल राखि देलक। ई घटना केरऽ रिपोर्ट समकालीन रूप स॑ ''[[चार्ल्सटन डेली कूरियर]]'' आरू ''[[न्यू-यॉर्क ट्रिब्यून]] म॑ करलऽ गेलऽ छेलै ।''<ref>{{Cite web |last=Roos |first=Dave |title =सबसे पहले स्मृति दिवस समारोहों में से एक मुक्त अफ्रीकी अमेरिकी द्वारा आयोजित किया गया |url=https://www.history.com/news/memorial-day-civil-war-slavery-charleston |access-date=30 मई, 2022 | website=History.com}}</ref> इतिहासकार [[डेविड ब्लाइट]] न॑ ई स्मरण क॑ पहिलऽ स्मृति दिवस कहल॑ छै । लेकिन, ई आयोजन आरू जनरल [[जॉन ए. लोगान|जॉन लोगान]] केरऽ १८६८ केरऽ राष्ट्रीय छुट्टी केरऽ घोषणा के बीच कोनो सीधा संबंध नै स्थापित करलऽ गेलऽ छै ।<ref>{{cite web |url=http://oyc.yale .edu/history/hist-119/lecture-19 |last=Blight |first=डेविड डब्ल्यू |title=व्याख्यान: एप्पोमैटॉक्स आ ओकरा परे: युद्धक अंत आ अर्थक खोज, अवलोकन |website=Oyc.Yale .edu |quote=प्रोफेसर ब्लाइट अपन व्याख्यान के समापन पहिल स्मृति दिवस के वर्णन के साथ करैत छथि, जे अफ्रीकी अमेरिकी द्वारा चार्ल्सटन, एससी 1865 में मनाओल गेल छल |access-date=31 मई, 2014 }}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https: //www.nytimes.com/2012/05/27/us/many-claim-to-be-memorial-day-birthplace.html कैम्पबेल रॉबर्टसन द्वारा उद्धृत डेविड ब्लाइट, "मेमोरियल डे के जन्मस्थान? जे निर्भर करैत अछि जे अहाँ कतय'. re From", ''द न्यूयॉर्क टाइम्स'', 28 मई, 2012] – 2nd वेब पेज स॑ ब्लाइट उद्धरण: "हुनी ओकरा पहिलऽ मेमोरियल डे कहल॑ छै, कैन्हेंकि ई अन्य अधिकांश दावेदारऽ स॑ पहल॑ के छेलै, हालांकि हुनी कहलकै कि हुनी कहलकै कोनो प्रमाण नै छै कि एकरा स॑ जनरल लोगान न॑ राष्ट्रीय छुट्टी के आह्वान करलकै।"</ref><ref name="स्मृति दिवस केरऽ उत्पत्ति" />
=== कोलंबस, जॉर्जिया ===
{{उद्धरण बॉक्स
|उद्धरण = . . . [हम] समर्पित क' क' जे ऋण अछि, ओकरा जीवित राखि सकैत छी
साल मे कम स कम एक दिन, अपन विनम्र कब्र कए अलंकृत क
फूल, तें हम प्रेस आ लेडीज के सहयोग के भीख मांगैत छी
पूरा दक्षिण में एकटा निश्चित दिन के अलग करय के प्रयास में हमरा सब के मदद करय लेल
देखल जाय, [[पोटोमैक नदी|पोटोमैक]] स [[रियो ग्रांडे]] तक आ हाथ मे देल जाय
देश के धार्मिक प्रथा के रूप में समय के माध्यम से नीचे, माला पहिरने के लिये |
फूलक संग हमर शहीद मृतकक कब्र। . . सिपाहीक कब्र, .
ओहि दिन लेल कम सँ कम दक्षिणी [[मक्का]] हो, जकर तीर्थ पर ओ
शोक संतप्त महिला, तीर्थयात्री जकाँ, सालाना अपन कृतज्ञ आनि सकैत छथि |
हृदय आ पुष्प प्रसाद। . .
|लेखक = —[[मैरी एन विलियम्स]]
|source = 11 मार्च, 1866<ref name="ऑटो" />
|चौड़ाई = 33%
|align = सही
}} .
[[संयुक्त राज्य अमेरिका के राष्ट्रीय कब्रिस्तान प्रणाली|राष्ट्रीय कब्रिस्तान प्रशासन]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका के भूतपूर्व सैनिक मामलों विभाग|दिग्गज मामलों विभाग]] के एक प्रभाग,<ref name=":0" /> आरू विद्वानऽ न॑ एकरऽ शुरुआत के श्रेय दै छै [[दक्षिणी संयुक्त राज्य अमेरिका|दक्षिण]] में एक स्मृति दिवस अभ्यास के [[कोलंबस, जॉर्जिया]] के महिलाओं के एक समूह को।<ref name="बेलवेयर 2014" /><ref>{{Cite book |url =https://books.google.com/books?id=CVXUcyJlgLkC&pg=PA190 |title=खोए हुए कारण के मिथक और गृहयुद्ध के इतिहास |first1=गैरी डब्ल्यू |last1=गैलाघेर |first2=एलन टी |last2= नोलन |date=2000 |publisher=इंडियाना विश्वविद्यालय प्रेस |isbn=9780253109026 |access-date=25 मई, 2020 |via=गूगल बुक्स }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books .google.com/books?id=P9t-CQAAQBAJ&pg=PT26|title=भूमि के कोई पवित्र स्थान: दक्षिण कैरोलिना के संघीय स्मारक एवं कब्रिस्तान|पहले=क्रिस्टीना डन|अंतिम=जॉनसन|तिथि=2009|प्रकाशक=आर्केडिया प्रकाशन|isbn =9781614232827|access-date=25 मई, 2020 |via=गूगल बुक्स }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CyQF6pKZ61YC&pg=PA103| title=स्मृति के रहस्यवादी तार: अमेरिकी संस्कृति में परंपरा का परिवर्तन|first=माइकल|अंतिम=कम्मेन|date= 2011|publisher=Knopf डबलडे प्रकाशन समूह|isbn=9780307761408|access-date=25 मई, 2020|via=Google पुस्तकें}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://thesouthern.com/news/local/एक-जटिल-यात्रा-लोगन-और-स्मृति-दिवस-की-कहानी/लेख_57e2de05 -b9b1-5237-b933-0d43fb8492d7.html |title=एकटा 'जटिल' यात्रा: लोगान और स्मृति दिवस की कहानी |first=टॉम |अंतिम=अंग्रेजी |website=दक्षिणी |date=22 मई, 2015 |access-date=25 मई, 2020 }}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=hUEOAAAAIAAJ&pg=PA246 |title=श्रीमती। लोगान के संस्मरण |page=246 |via=Google Books |access-date=7 अप्रैल, 2014 |date=1913 |last=लोगन|first=श्रीमती. जॉन ए }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/05/27/us/बहुत-स्मारक-दिवस-जन्म-स्थान-होबाक-दावा .html |title=स्मृति दिवस के जन्मस्थान? जे निर्भर करैत अछि जे अहाँ कतय सँ छी |date=27 मई, 2012 |newspaper=[[द न्यूयॉर्क टाइम्स]] }}</ref> महिला सब कोलंबस के [[लेडीज मेमोरियल एसोसिएशन|लेडीज मेमोरियल एसोसिएशन]] छलीह. हुनकऽ प्रतिनिधित्व [[मैरी एन विलियम्स]] (श्रीमती चार्ल्स जे विलियम्स) न॑ करलकै जे एसोसिएशन सचिव के रूप म॑ 11 मार्च, 1866 क॑ प्रेस क॑ एगो [[खुला पत्र]] लिखलकै<ref name="auto" /> मँगलकै पूरा दक्षिण में सैनिकों के कब्र सजाने के लिए एक वार्षिक छुट्टी स्थापित करने में सहायता।<ref name="जोन्स 2015">{{cite news |last=जोन्स |first=माइकल |title=स्मारक दिवस की जड़ों जॉर्जिया तक पता लगाया |url=http | > पत्र के पुनर्मुद्रण दक्षिण के कई राज्य में भेल आ योजना के [[उत्तर संयुक्त राज्य अमेरिका|उत्तर]] के अखबार में नोट कयल गेल। 26 अप्रैल के तारीख चुनल गेल, जे जनरल [[जोसेफ ई. जॉनसन|जॉनस्टन]] आ [[विलियम टेकमसे शेरमेन|शेरमेन]] के बीच [[बेनेट प्लेस|समर्पण समझौता]] के संग युद्ध के अंतिम तिथि के संग मेल खाइत छल. 1865 में.<ref name="auto" /> ई छुट्टी अटलांटा, अगस्ता, मेकन, कोलंबस आ जॉर्जिया में अन्यत्रक संग-संग मॉन्टगोमरी, अलबामा में सेहो मनाओल गेल छल; मेम्फिस, टेनेसी, आर। लुइसविले, केंटकी, आर। न्यू ऑरलियन्स, लुइसियाना, आर। जैक्सन, मिसिसिपी, आरू दक्षिण भर म॑.<ref name="Bellware 2014" /> कुछ शहरऽ म॑, अधिकतर वर्जीनिया म॑, मई आरू जून केरऽ अन्य तिथि देखलऽ गेलऽ छेलै । जनरल जॉन लोगान न॑ ४ जुलाई १८६६ क॑ दिग्गज सिनी क॑ देलऽ गेलऽ भाषण म॑ [[सेलम, इलिनोइस]] म॑ ई पालन प॑ टिप्पणी करलकै ।<ref>{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/history/2019 /05/26/contested-confederate-roots-memorial-day/ |title=स्मृति दिवस के संघीय जड़: वास्तव में छुट्टी के आविष्कार के केलक? |last=ब्रोकेल |first=गिलियन |date=27 मई, 2019 |newspaper=[[द वाशिंगटन पोस्ट]] |access-date=9 अक्टूबर, 2019 }}</ref> जनरल लोगान के सामान्य आदेश सं [[गणतंत्र केरऽ भव्य सेना]] क॑ ३० मई १८६८ क॑ मनाबै लेली ई छुट्टी केरऽ पूर्व संस्करण क॑ [[संघीय स्मृति दिवस]] कहलऽ जाय लगलै ।<ref name="बेलवेयर २०१४" />
=== कोलंबस, मिसिसिपी ===
मैरी विलियम केरऽ सहायता केरऽ आह्वान के बाद,<ref name=":0" /> 25 अप्रैल, 1866 क॑ एक दिन पहलें [[कोलंबस, मिसिसिपी]] केरऽ चार महिला, [[फ्रेंडशिप कब्रिस्तान]] म॑ एक साथ जमा होय क॑ के कब्र सजाबै लेली तैयार होय गेलै संघीय सैनिक सब। ओतय दफन संघ के सैनिक के सम्मान देबय लेल सेहो, आ अपन परिवार के दुख के नोट करय लेल सेहो प्रेरित महसूस केलनि, अपन कब्र के सेहो सजा क. हुनकऽ मानवता आरू मेल-मिलाप के इशारा के कहानी क॑ कुछ लेखकऽ द्वारा मूल स्मृति दिवस के प्रेरणा के रूप म॑ ग्रहण करलऽ गेलऽ छै ।<ref>{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/national/archive/2014/05 /a-real-story-of-memorial-day/371497/|title=स्मृति दिवस की एक असली कहानी|last=पती|first=डेबोरा|date=23 मई, 2014|website=The Atlantic|access-date=जनवरी 21, 2020}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://relicrecord.com/blog/decoration-day-origins-memorial-day/|title=सजावट दिवस एवं स्मृति दिवस के उत्पत्ति |last=एडम्स|first=विल|तिथि=25 मई, 2017|वेबसाइट=RelicRecord |access-date=21 जनवरी, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www. hmdb.org/m.asp?m=8552 |title=संघीय सजावट दिवस ऐतिहासिक चिह्न |website=Hmdb.org |access-date=21 जनवरी, 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.clarionledger.com/story/news/2018/05/28/graves-union-soldiers-buried-unmarked-graves-columbus/646666002/|title=एमएसयू पुस्तकालय, ओले मिस मानवशास्त्री, स्थानीय इतिहासकार खोज के लिए Union graves|website=द क्लैरियन लेजर |access-date=21 जनवरी, 2020 }}</ref>
=== अन्य दक्षिणी मिसाल ===
[[यूनाइटेड स्टेट्स लाइब्रेरी ऑफ कांग्रेस]] के अनुसार, "दक्षिणी महिला गृहयुद्ध के अंत स॑ पहल॑ भी सैनिकऽ के कब्र क॑ सजाबै छेली । रिकॉर्ड स॑ पता चलै छै कि १८६५ तलक मिसिसिपी, वर्जीनिया आरू दक्षिण कैरोलिना सब के पास मेमोरियल डे के मिसाल छेलै।"< ref>{{cite web |title=इतिहास में आज – 30 मई – स्मृति दिवस |url=https://www.loc.gov/item/today-in-history/may-30/ |publisher=संयुक्त राज्य अमेरिका पुस्तकालय के... कांग्रेस |पहुंच-तिथि=28 मई, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525183156/https://www.loc.gov/item/today-in-history/may-30 / |archive-date=25 मई, 2019}}</ref> दक्षिणी स्मृति दिवस केरऽ सबसें शुरुआती उत्सव दिग्गज आरू हुनकऽ परिवार लेली मृतकऽ के सम्मान करै आरू स्थानीय कब्रिस्तानऽ के देखभाल करै के सरल, गंभीर अवसर छेलै ।<ref name="Center(Firm )2000">{{cite book|title=अमेरिका, इतिहास और जीवन|publisher=क्लिओ प्रेस|date=2000|page=190|author1=मिशिगन विश्वविद्यालय|author2=EBSCO प्रकाशन (फर्म)}}</ref> में बाद के वर्षो में, लेडीज मेमोरियल एसोसिएशन आरू अन्य समूह न॑ संघीय संस्कृति आरू [[संघीयता केरऽ खो गेलऽ कारण]] कथ्य के संरक्षण प॑ संस्कारऽ प॑ तेजी स॑ ध्यान केंद्रित करलकै ।<ref name="auto1">{{cite book|author=Karen L. Cox |title=डिक्सी की बेटियों: संघ की संयुक्त बेटियों और संघीय संस्कृति के संरक्षण|url=https://books.google.com/books?id=U_jpxKJDleQC&pg=PA11 |date=2003 |publisher=Universbuttse स्मृति दिवस |isbn =978-0813031330 }}</ref>
== उत्तर में मिसाल ==
[[File:John A. Logan (general).jpg|thumb|upright|जनरल [[जॉन ए लोगान]], जे 1868 मे एकटा घोषणा जारी केलनि जाहि मे राष्ट्रीय "सजावट दिवस" के आह्वान कयल गेल छल]]।
=== गेटीसबर्ग, पेंसिल्वेनिया ===
1863 में [[गेटिसबर्ग, पेंसिल्वेनिया]] में कब्रिस्तान समर्पण में, मृत सैनिक के कब्र पर स्मरण समारोह शामिल छल. अतः किछु गोटेक दावा छनि जे राष्ट्रपति [[अब्राहम लिंकन]] मेमोरियल डेक संस्थापक छलाह.<ref>"लिंकन केर संदेश आइ धरि", ट्रेंटन (एनजे) ''इवनिंग टाइम्स'', ३० मई १९१३.</ref> तथापि , शिकागो के पत्रकार लॉयड लुईस न॑ ई केस बनाबै के कोशिश करलकै कि ई लिंकन केरऽ अंतिम संस्कार छेलै जेकरा स॑ सैनिकऽ के कब्र सजाबै के प्रेरणा मिललै जे ओकरऽ बाद भेलै ।<ref>{{Cite book |title=लिंकन के बाद मिथक |last=लॉयड |first=लुईस |publisher=Press पाठक क्लब के |तिथि=1941 |स्थान=न्यूयॉर्क |पृष्ठ=309–310 |isbn=}}{{ISBN गायब}}</ref>
=== बोअल्सबर्ग, पेंसिल्वेनिया ===
4 जुलाई, 1864 क॑ [[बोल्सबर्ग, पेंसिल्वेनिया]] म॑ स्थानीय इतिहासकारऽ के अनुसार महिला सिनी न॑ सैनिकऽ के कब्र क॑ सजा देलकै ।<ref>{{cite web|url=http://www.civilwarcenter.olemiss.edu/memorial_day.shtml | title=सोफी केलर हॉल, हमारी रेजिमेंट की कहानी में: 148 वीं पेंसिल्वेनिया Vols., सं. जे डब्ल्यू। मफ्ली (डेस मोइन: द केनियन प्रिंटिंग एंड एमएफजी. कंपनी, 1904), संपादक के नोट में उद्धृत, पृष्ठ 10। 45 |publisher=Civilwarcenter.olemiss.edu |access-date=28 मई, 2012}}</ref> बोअल्सबर्ग अपना के मेमोरियल डे के जन्मस्थान के रूप में प्रचारित करैत अछि।<ref>{{cite web|url=http://www. boalsburg.com/ |title=Boalsburg, PA, memorial Day केरऽ जन्मस्थान|website=Boalsburg.com |date=March 26, 1997}}</ref> तथापि, केरऽ छपाई स॑ पहल॑ ई घटना केरऽ कोय प्रकाशित संदर्भ नै मिललऽ छै 1904 में 148 वीं पेंसिल्वेनिया स्वयंसेवकों का इतिहास.<ref>{{Cite book|title=हमर रेजिमेंट की कहानी : 148 वीं पेंसिल्वेनिया Vols.|last=Mffly, J. W. (Joseph Wendel)|date=1904|page =45|publisher=बटरनट आरू ब्लू|isbn=0935523391|oclc=33463683}}</ref> अपनऽ भाई के बारे म॑ एगो कहानी के पादटिप्पणी म॑ श्रीमती सोफी (केलर) हॉल न॑ वर्णन करलकै कि कोना हुनी आरू एम्मा हंटर न॑ एम्मा केरऽ कब्र क॑ सजाबै छेलै पिता, रूबेन हंटर, आ फेर श्मशान घाट मे सब सैनिकक कब्र। मूल कहानी में रूबेन हंटर के मृत्यु के हिसाब नै देल गेल छल जे दू महीना बाद 19 सितंबर, 1864 के भेल छल.एहि में श्रीमती एलिजाबेथ मायर्स के सेहो मूल प्रतिभागी में सं एक के रूप में उल्लेख नै छल. मुदा, रूबेन हंटरक कब्र दिस तकैत तीनू महिलाक कांस्य मूर्ति आब बोल्सबर्ग कब्रिस्तानक प्रवेश द्वार लग ठाढ़ अछि. यद्यपि 4 जुलाई 1864 सोमदिन छल, मुदा आब एहि शहरक दावा अछि जे मूल सजावट अक्टूबर 1864 केर एकटा रवि दिन छल।<ref>{{Cite web |url=https://pabook.libraries.psu.edu/ literary-cultural-heritage-map-pa/feature-articles/boalsburg-and-origin-memorial-day |title=बोल्सबर्ग और स्मृति दिवस की उत्पत्ति |अंतिम=फ्लिन |पहले=माइकल |तिथि=2010 |वेबसाइट=पेंसिल्वेनिया केंद्र पुस्तक के लिये |access-date=30 अक्टूबर, 2019 }}</ref>
=== राष्ट्रीय सजावट दिवस ===
{{उद्धरण बॉक्स
|quote = ... तखन हुनका लोकनिक पवित्र अवशेषक चारूकात जमा भ' हुनका लोकनिक ऊपरक भावहीन टीला सभ केँ वसंत ऋतुक सबसँ नीक फूल सँ माला बनाबी; आउ, हुनका लोकनिक ऊपर ओहि प्रिय [[संयुक्त राज्य अमेरिकाक झंडा|पुरान झंडा]] केँ ऊपर उठाबी जे ओ लोकनि बेइज्जती सँ बचा लेलनि; आउ, हम सभ एहि गंभीर उपस्थिति मे अपन प्रतिज्ञा केँ नवीनीकरण करी जे जिनका ओ सभ हमरा सभक बीच कोनो राष्ट्रक कृतज्ञता पर पवित्र आरोपक रूप मे छोड़ि गेल छथि-सैनिक आ नाविकक विधवा आ अनाथ |
|लेखक = —[[जॉन ए लोगान]]।
|source = 5 मई, 1868<ref>{{Cite book |last=वुडमैन |first=Wlliam |url=https://books.google.com/books?id=jgACAAAAAYAAJ&pg=PA346 |title=सामान्य स्कूल शिक्षा एवं शिक्षक विश्व |तिथि=1891 |publisher=बेमिस पब्लिशिंग कंपनी |pages=346 |language=hi |chapter=सजावट दिवस अभ्यास}}</ref>
|चौड़ाई = 33%
|align = सही
}} .
5 मई, 1868 क जनरल [[जॉन ए. लोगान]] एकटा घोषणा जारी केलनि जे "सजावट दिवस" सालाना आ देश भरि में मनाओल जाय ; ओ [[गणराज्य केरऽ भव्य सेना]] (GAR) केरऽ मुख्य सेनापति छेलै, जे संघ गृहयुद्ध केरऽ दिग्गजऽ के आरू ओकरा लेली एगो संगठन छेलै जेकरऽ स्थापना [[डेकाटर, इलिनोइस]] म॑ करलऽ गेलऽ छेलै ।<ref name="JabbourJabbour2010">{{ref name="JabbourJabbour2010">{ {cite book |first1=एलन |last1=जब्बूर |first2=कैरन सिंगर |last2=जब्बूर |title=पहाड़ों में सजावट दिवस: दक्षिणी एप्लाचियन में कब्रिस्तान सजावट की परंपराएँ |url=https://books.google.com/ books?id=zoiJU8N_M8UC&pg=PA125 |access-date=28 मई, 2012 |date=2010 |publisher=नॉर्थ कैरोलिना प्रेस के विश्वविद्यालय |isbn=978-0-8078-3397-1 |page=125 }}</ref> अपनऽ घोषणा के साथ लोगान न॑ मेमोरियल डे केरऽ प्रथा क॑ अपनालकै जे दक्षिणी राज्यऽ म॑ दू साल पहलें शुरू होय गेलऽ छेलै ।<ref name="बेलवेयर २०१४" /><ref name="जोन्स २०१५" /><ref name="auto">{ {साइट जर्नल |last1=गार्डिनर |first1=रिचर्ड |last2=जोन्स |first2=पी. माइकल |last3=बेलवेयर |first3=डैनियल |url=https://csuepress.columbusstate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3685&context=bibliography_faculty |title=स्मृति दिवस के उदय और विकास |journal=जर्नल ऑफ अमेरिका के सैन्य अतीत |खंड=43–2 |issue=137 |date=वसंत–ग्रीष्मकालीन 2018 |पृष्ठ=19–37 |access-date=25 मई, 2020 }}</ref><ref>{{cite book |url=https ://books.google.com/books?id=hUEOAAAAIAAJ&q=%22राष्ट्र के+संघ+पुरुष के लेल+दक्षिण के+जनता के+उदाहरण+क+पालन करय लेल% 22&pg=PA246 |title=सामान्य जोhn लोगान, उद्धृत उनकी पत्नी |via=Google Books |access-date=7 अप्रैल, 2014 |date=1913 |last=लोगन |first=श्रीमती. जॉन ए }}</ref><ref>[http://thesouthern.com/news/local/एक-जटिल-यात्रा-लोगन-और-स्मृति-दिवस-की-कहानी/लेख_57e2de05-b9b1-5237 -b933-0d43fb8492d7.html "एक जटिल यात्रा: लोगान और स्मृति दिवस की कहानी"]{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} टॉम इंग्लिश, ''द दक्षिणी इलिनोइसन'', 22 मई, 2015</ref><ref>{{cite news |last=Halstead |first=Marilyn |url=http://thesouthern.com/news/local/did-logan-start-memorial-day-logan-museum-director-invites-visitors/article_4a737820-3cfe-57b8-bafd-02c2d127d0f8.html |title=क्या लोगान स्मृति दिवस शुरू केलक? लोगान संग्रहालय के निदेशक आगंतुक सब के निर्णय लेबय लेल आमंत्रित केलनि |website=TheSouthern.com }}</ref><ref>{{cite web |url=http://wtop.com/holidays/2018/05/the-forgotten-history-of -memorial-day/ |title=स्मृति दिवस के बिसरल इतिहास |date=25 मई, 2018 |website=WTOP.com }}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उत्तरी राज्य सब जल्दीए ई छुट्टी अपना लेलक। १८६८ मे २७ राज्यक १८३ कब्रिस्तान मे, आ १८६९ मे ३३६ कब्रिस्तान मे स्मारक आयोजन भेल ।<ref name="Blight 2001">{{cite book |last=Blight |first=David W. |date=2001 |title=Race और पुनर्मिलन: अमेरिकी स्मृति में गृहयुद्ध |url=https://books.google.com/books?id=3R-yvmpYaqAC |publisher=हार्वर्ड यू.पी. |isbn=978-0674022096 }}</ref>{{Rp|99–100}} एक लेखक के दावा छै कि ई तारीख चुनलऽ गेलऽ छेलै, कैन्हेंकि ई कोनो खास लड़ाई के सालगिरह नै छेलै।<ref>{{cite book |first1= हेनिग |last1=कोहेन |first2=त्रिस्ट्रम पॉटर |last2=ताबूत |title=अमेरिकी छुट्टियों के लोककथा |url=https://books.google.com/books?id=rhzXAAAAMAAJ |date=1991 |via=गेल रिसर्च | page=215 |isbn=978-0810376021 }}</ref> लोगान केरऽ पत्नी न॑ नोट करलकै कि ई तारीख क॑ ऐसनऽ वजह स॑ चुनलऽ गेलऽ छेलै कि ई उत्तर म॑ फूलऽ के खिलै के इष्टतम तिथि छेलै ।<ref name="auto" /><ref >{{cite web |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/photos-and-video/video/weekly-address-honoring-fallen#transcript |title=बराक ओबामा, साप्ताहिक पता |format=प्रतिलेख |तिथि= २९ मई २०१० |via=[[[NARA|राष्ट्रीय अभिलेखागार]] |website=[[Whitehouse.gov]] |access-date=७ अप्रैल २०१४ }}</ref>
2wstrx92mxt4uk6al2bo5mumchumj5u
मोहो-हो पावनि
0
44889
282124
271709
2026-11-08T05:55:31Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282124
wikitext
text/x-wiki
'''मोहो-हो''' ({{Lang-en|Mohoho}}) या '''मच्छर पीछा करय वाला महोत्सव''' दक्षिण असम में आमतौर पर मनाओल जाय वाला पाबनि अछि। "मोह" शब्द असमिया शब्द "मोह" आ ''बोरो'' शब्द "हो" के मिश्रण अछि।<ref name="মণিকূট" /> ई दक्षिण असम में, खास करी क॑ कामरूप, गोअलपारा, नलबारी, बारपेटा, [[दारांग जिला|दरंग]], आरू [[बक्सा जिला|बक्सा]] जिला में पाबै जाय छै मोहो-हो के गोलपारा जिला के किछ हिस्सा में ''यूरी'' या ''ओरी मागा'' के नाम सं सेहो जानल जाइत अछि। दरंग मे एकरा ''मोहौ खुंडा'' या ''मोईह खेड़ा'' या ''मोहखेड़ा'' या ''मोहौ'' महोत्सव के नाम स जानल जाइत अछि। कामरूप में ''मोहौ-हौ'', नलबारी में ''भलोक दिया या भाल-भौलका'', बरपेटा में ''भाओल दिया या भाओ ललिया'', तमुलपुर में रव (टोतला राव) द्वारा ''बांबोलपिता'' आ बजली में बक्सा आ ''महोहो'' या ''मोहहो'' या ''मोहहो दिया'' कहल जाइत अछि। शरणिया कचारी एकरा ''भालू नचुआ'' आ उत्तर गोलपारा के बोरो एकरा ''चेनाई-हुनई'' कहैत छथि। हजोंग लोकनि एकरा ''मचमाओ खेड़ा'' वा ''मच्छर पीछा करय बला गीत'' कहैत छथि। मुसलमान एकरा ''मागन गीत'' कहैत छथि। सोनाराय पूजा गोअलपारा जिला में मनाओल जाय वाला धार्मिक पर्व अछि।<ref name="মণিকূট">{{cite web|url=http://monikut.com/2019/12/%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A7%B0-%E0%A6%87%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%A4-%E0%A6%AC%E0%A6%9C%E0%A6%BE/|title=লোকসংস্কৃতিৰ ইতিহাসত বজালীৰ লোক উৎসৱ মোহোহো|accessdate=29 September 2020|author=ৰয়, দিলীপ কুমাৰ|archive-url=https://web.archive.org/web/20250126175639/http://monikut.com/2019/12/%E0%A6%B2%E0%A7%8B%E0%A6%95%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A7%B0-%E0%A6%87%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%A4-%E0%A6%AC%E0%A6%9C%E0%A6%BE/|archive-date=26 January 2025|dead-url=yes}}</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
[[श्रेणी:संस्कृति]]
3zlfudx7vkt9izegcgiz4fj4jyujwpk
गणिनाथ
0
45069
282058
269127
2026-11-08T01:28:36Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282058
wikitext
text/x-wiki
'''<big>ग</big>णिनाथ'''कें बाबा गणिनाथ सेहो कहल जाईत अछि आ बाबा गणिनाथ जी महाराज एक गोटे हिन्दू सन्त आ कुलदेवता छल, जिनका [[भारत]]<nowiki/>मे हलुवाई आ कानू समुदाय के कुलदेवता (सामुदायिक देवता) या कुलगुरु केर रूपमें पूजल जाईत अछि।<ref>{{cite book|author1=Pandit Ganesh Chaubey|author2=Sankar Sen Gupta|title=Bihar in Folklore Study|date=1971|publisher=Indian Publications|page=126|url=https://books.google.com/books?id=SBzaAAAAMAAJ&q=Ganinath}}</ref><ref>Journal, India, Anthropological Society of Bombay, 1932. pg.491</ref>हिनक उपासक हिनका [[शिव|भगवान शिव]]<nowiki/>कें अवतार मनैत अछि।<ref>{{cite news|title=धर्म की रक्षा को हुआ था बाबा गणिनाथ का अवतार|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/ballia-14666026.html|publisher=[[Dainik Jagran]]|date=September 9, 2016|location=Belthara Road, Ballia|language=Hindi}}</ref><ref>{{cite news|title=वैश्य समाज के कुलदेवता हैं बाबा गणिनाथ, शिव के अंश से हुए प्रकट|url=https://www.bhaskar.com/news/baba-ganinath-the-totems-of-vaishya-samaj-are-manifested-from-the-part-of-shiva-023526-2658210.html|publisher=[[Daily Bhaskar]]|date=September 7, 2018|location=Bhagalpur, Bihar|language=Hindi}}</ref>[[भारत सरकार]]<nowiki/>कें डाक विभागद्वारा सन् २०१८ मे हिनक स्मृतिमे एकटा डाक टिकट जारी कएल गेल छल।<ref name="Jagran">{{cite news|last1=Mishra|first1=Nawal|title=मोनू कुमार ने जारी किया मद्धेशिया समाज के संत गणिनाथ पर डाक टिकट|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/jaunpur-postage-stamp-on-saint-ganinath-18459312.html|publisher=[[Dainik Jagran]]|date=September 23, 2018|language=Hindi}}</ref>
== जीवनी ==
{{Infobox deity
| type = हिन्दु
| name = गणिनाथ
| deity_of = <!-- or god_of / Alusi_of -->
| member_of =
| image = Sant-Ganinath.jpg
| alt = <!-- for alternate text of the title image per [[WP:ALT]] -->
| caption = [[भारत सरकार]]क इण्डिया पोस्टद्वारा सन्त गणिनाथ केर एकटा स्मारक स्वरूप जारी कएल गेल डाक टिकट
| other_names = बाबा गणिनाथ<br>बाबा गणिनाथ जी महाराज
| affiliation = [[नाथ]]
| cult_center = <!-- or | cult_centre = -->
| abode = <!-- or | abodes = -->
| planet = <!-- or | world = -->
| Devanagari = {{lang|sa|गणिनाथ}}
|birth_place = [[मनहार]], एखन [[वैशाली जिला]], [[बिहार]], [[भारत]]
| parents = मानशरम (पिता)
| consort = खेमा
| gender =
| region = भारत
| festivals = गणिनाथ जयन्ती, गणिनाथ मेला
}}बाबा गणिनाथ केर जन्म महनार (एखन [[बिहार]]<nowiki/>क वैशाली जिलामे) मे [[गङ्गा नदी]]<nowiki/>कें तट पर रहबला मंसारामक एतय भेल छल। किंवदन्तीकें अनुसार, ओ बचपनेसँ ही चमत्कार देखेनाए शुरू करि देने छल। हिनक चमत्कारसभक देखीं लोकसभ [[शिव]]<nowiki/>कें स्तुति केलक आ हिनक नाम "गणिनाथ" रखल गेल। सम्वत १०२४ में, ओ विक्रमशिला विश्वविद्यालयमें भर्ना भेल छल आ तपस्या आ [[योग]] केर सँग ही आठटा सिद्धिसभ आ नौ 'निधिसभ' में महारथ हासिल केलक। हिनक विवाह चन्देल राजा राजा धङ्ग कें पुत्री खेमासँ भेल छल। गणिनाथकें ५ टा सन्तानसभ क्रमशः रायचन्द्र, श्रीधर, गोविन्द, सोनमती आ शीलमती छल।<ref name="istamp">{{cite news|title=Sant Ganinath|url=https://www.istampgallery.com/sant-ganinath/|work=Istampgallery.com|date=November 28, 2019|access-date=December 24, 2023|archive-date=December 24, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231224114451/https://www.istampgallery.com/sant-ganinath/|dead-url=yes}}</ref>
विक्रम संवत १०६० में राजा बनि गेलाक बाद गणिनाथ अपन पूर्वज राजासभद्वारा जीत गेल राज्यसभकें एक करि ओहिमें स्वशासन आ व्यवस्था स्थापित केलक। ओ प्रेम, सह-अस्तित्व आ करुणासँ सभ राज्यसभकें एकेटा राज्यमें एकीकृत केलक।<ref name="istamp2">{{cite news|title=Sant Ganinath|url=https://www.istampgallery.com/sant-ganinath/|work=Istampgallery.com|date=November 28, 2019|access-date=December 24, 2023|archive-date=December 24, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231224114451/https://www.istampgallery.com/sant-ganinath/|dead-url=yes}}</ref>
समाज केर यवनसभसँ मुक्त करावे केर लेल ओ एकटा सेनाकें गठन केलक, जेकर नेतृत्व हिनक पुत्र रायचन्द्र आ श्रीधर केलक। भीषण युद्धमें यवनसभ केर पराजय भेल। यवनसभ केर नेता सरदार लाल खान, बाबा गणिनाथसँ प्रभावित भ हिनक शिष्य बनि गेल आ जीवन भरि हिनक सेवा केलक। बाबा गणिनाथ महाराज आ माता खेमा, [[हाजीपुर]] कें पलवैया धाम (पलवैया धाम केर सभ हलवाई, कानू आ मधेशिया समुदायक लेल पूजाकें केन्द्र छी) में एक साथ समाधि लेलक।<ref name="istamp3">{{cite news|title=Sant Ganinath|url=https://www.istampgallery.com/sant-ganinath/|work=Istampgallery.com|date=November 28, 2019|access-date=December 24, 2023|archive-date=December 24, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231224114451/https://www.istampgallery.com/sant-ganinath/|dead-url=yes}}</ref>
== उत्सव आ मेला ==
गणिनाथ मेला (गणिनाथ जी केर मेला) प्रतिवर्ष आयोजित कएल जाईत अछि आ एकर स्थापना लगभग ८५ साल पहिने मधेसिया वैश्य महासभाद्वारा कएल गेल छल। पूर्वमें ई मेला [[बिहार]] केर वैशाली जिला केर महनारमें आयोजित कएल जाइत छल, जतय गणिनाथ मन्दिर आ देवता [[गङ्गा नदी|गङ्गा]]<nowiki/>में समा गेल छल। एखन, मेला वैशाली जिला कें [[हाजीपुर]] केर लग में बिद्दूपुरमें कृष्ण जन्माष्टमी (अगस्त महिनामें) केर ठिक बाद अगला शनिदिनकें मनाओल जाईत अछि।<ref>{{cite book|editor1-last=Bhatt|editor1-first=S. C.|title=Land and People of Indian States and Union Territories|date=2005|publisher=Kalpaz Publications|page=358, In 36 Volumes. Bihar · Volume 5|url=https://books.google.com/books?id=X9agErBFpGQC&dq=Ganinath&pg=PA358}}</ref><ref>{{cite book|title=Census of India, 1961: Bihar|date=1962|publisher=India. Office of the Registrar General|page=XLVIII|url=https://books.google.com/books?id=bv4cAQAAMAAJ&q=Ganinath}}</ref>
गणिनाथ जयन्ती हलुवाई, मधेसिया आ कानू समुदायद्वारा मनाओल जाईत अछि।<ref>{{cite news|title=बाबा गणिनाथ गोविंद की आस्था के साथ मनी जयंती|url=https://www.livehindustan.com/bihar/muzaffarpur/story-money-jubilee-with-the-faith-of-baba-ganinath-govind-3422821.html|work=Live Hindustan|date=August 16, 2020|language=Hindi}}</ref>बिहार सरकार बाबा गणिनाथ जी केर मन्दिरकें विकासक लेल ७ करोड रुपियाँ स्वीकृत केने अछि। ७ सितम्बर कें पलवैया, महनार, हाजीपुरमें शिलान्यास कएल गेल। कार्यक्रममें उपमुख्यमन्त्री श्री सुशील के. मोदी, क्याबिनेट मन्त्री श्री रामविलास पासवान, बिहार केर पर्यटन मन्त्री श्री प्रमोद कुमार, चन्द्रमुखी देवी आ अन्य विधायक उपस्थित छल।[https://www.youtube.com/watch?v=m99wSJWyU-4]
== स्मरण उत्सव ==
२३ सितम्बर २०१८ में, भारत सरकार, सन्त गणिनाथ केर सम्मानमें एकटा स्मारक डाक टिकट जारी केलक। जारी कर के पहिल दिन इण्डिया पोस्टद्वारा सेहो जारी कएल गेल छल। ई डाक टिकट २३ सितम्बर २०१८ कें सञ्चार राज्यमन्त्री आ रेल राज्यमन्त्री मनोज सिन्हाद्वारा जारी कएल गेल छल।<ref name="Jagran2">{{cite news|last1=Mishra|first1=Nawal|title=मोनू कुमार ने जारी किया मद्धेशिया समाज के संत गणिनाथ पर डाक टिकट|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/jaunpur-postage-stamp-on-saint-ganinath-18459312.html|publisher=[[Dainik Jagran]]|date=September 23, 2018|language=Hindi}}</ref>
== सन्दर्भ सामग्रीसभ ==
<references />
== बाह्य जडिसभ ==
== एहोसभ देखीं ==
567cjtm801sa1mnlim99s7xpr8tum14
खेसारी
0
45134
282057
261211
2026-11-08T01:19:49Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282057
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox
|name = खेसारी<br>Lathyrus Sativus
|image = Lathyrus sativus flowers Bangladesh cropped.JPG
|image_caption =
|genus = Lathyrus
|species = sativus
|authority = [[कार्ल लिनियस|लिनियस]]
|synonyms = {{collapsible list |
*''Cicercula alata'' <small>Moench</small>
*''Cicercula alba'' <small>Medik.</small>
*''Cicercula caerulea'' <small>Medik.</small>
*''Cicercula sativa'' <small>([[Carl Linnaeus|L.]]) Medik.</small>
*''Lathyrus asiaticus'' <small>(Zalkind) Kudrj.</small>
*''Lathyrus azureus'' <small>Dean</small>
*''Lathyrus sativus'' subsp. ''albus'' <small>Smekalova</small>
*''Lathyrus sativus'' f. ''chlorospermus'' <small>Smekalova</small>
*''Lathyrus sativus'' var. ''comitans'' <small>Smekalova</small>
*''Lathyrus sativus'' var. ''depressus'' <small>Smekalova</small>
*''Lathyrus sativus'' var. ''orbiculatus'' <small>Smekalova</small>
*''Lathyrus sativus'' var. ''parviflorus'' <small>Smekalova</small>
*''Lathyrus sativus'' var. ''pisiformis'' <small>Smekalova</small>
*''Lathyrus sativus'' var. ''platyspermus'' <small>Smekalova</small>
*''Lathyrus sativus'' var. ''pulchrus'' <small>Smekalova</small>
*''Lathyrus sativus'' var. ''variegatus'' <small>Smekalova</small>
*''Lathyrus sativus'' var. ''violascens'' <small>Smekalova</small>
*''Orobus bimarginatus'' <small>Stokes</small>
*''Pisum lathyrus'' <small>E.H.L.Krause</small>
}}
|synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:501990-1#synonyms |title=''Lathyrus sativus'' L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=20 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720081455/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:501990-1#synonyms |archive-date=20 July 2020 |dead-url=yes }}</ref>
}}
'''खेसारी''' ([[वानस्पतिक नाम]]: '''Lathyrus sativus''') एक वनस्पति छी जहि सँ [[दालि]] प्राप्त होइत अछि। खेसारी [[शरद ऋतु]]मे भारतीय उपमहाद्वीपक तराई क्षेत्रमे लहरमे फूलाए वला दलिहन छी। एकर दालि सभ दालिसभ सँ बेसी पौष्टिक, सुरक्षित आ कम दाममे पाओल जाइत अछि। संसारक अनेक राष्ट्रसभमे एकर खेती आ एकर उपयोग प्राचीनकालसँ कएल जाइत रहल अछि। खेसारी दालिक वनस्पति शास्त्रक नाम 'लेथाइरस सेटाइवस' आ एकरा अङ्ग्रेजीमे 'ग्रास पी', 'सिसेर्चिया', 'ब्ल्यु स्विट पी', 'चिक्लिङ पी', 'इन्डियन पी' आ 'ह्वाइट पी' कहल जाइत अछि तँ [[मराठी भाषा|मराठी]]मे एकरा लाख-लाखोड़ी, [[हिन्दी]], असामी आ [[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]मे एकरा 'खेसारी-खेसाड़ा' या 'तिवरा-तिवरी' सेहो कहल जाइत अछि। [[नेपाली भाषा]]मे एकरा 'खेसरी' कहल जाइत अछि तँ भारतक पूर्वी [[उत्तर प्रदेश]]मे एकरा 'लतरी' सेहो कहल जाइत अछि।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:नेपालक वनस्पतिसभ]]
[[श्रेणी:भारतक वनस्पतिसभ]]
[[श्रेणी:फूलदार वनस्पतिसभ]]
[[श्रेणी:खाद्य पदार्थ]]
md4ih91psgegk91ot5owt1yph5vwirv
भेखबहादुर थापा
0
45222
282112
268930
2026-11-08T04:56:19Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282112
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific-prefix = डा.
| name = भेख/भेषबहादुर थापा
| native_name = Bhekh Bahadur Thapa
| image = File:JCI Nepal Founder.jpg
| caption =
| birth_date = {{Birth date and age|1937|03|04}}
| birth_place = [[तनहुँ जिला]], [[नेपाल]]
| office = [[विदेशमन्त्री (नेपाल)|विदेशमन्त्री]]
| term_start = ५ मार्च २००४
| term_end = ५ जुलाई २००५
| monarch = [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम]]
| primeminister = [[सुर्य बहादुर थापा]]
| predecessor = [[सुर्य बहादुर थापा]]
| successor = डा. [[प्रकाश शरण महत]]<ref name="mofa" />
| office2 = [[नेपालक कुटनीति मिशनसभक सूची|भारतक लेल नेपाली राजदूत]]<ref name="myrepublica" />
| term_start2 = १९९७
| term_end2 = २००३
| monarch2 = [[विरेन्द्र वीर विक्रम शाह देव]]
| office3 = [[नेपालक कुटनीति मिशनसभक सूची|अमेरिकाके लेल नेपाली राजदूत]]
| term_start3 = १९९६
| term_end3 = १९९७
| monarch3 = [[विरेन्द्र वीर विक्रम शाह देव]]
| term_start4 = १९८०
| term_end4 = १९८५
| monarch4 = [[विरेन्द्र वीर विक्रम शाह देव]]
| office5 = [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|नेपालक अर्थमन्त्री]]
| term_start5 = १९७६
| term_end5 = १९७८
| monarch5 = [[विरेन्द्र वीर विक्रम शाह देव]]
| predecessor5 = [[किर्ति निधि विष्ट]]
| successor5 = [[राम प्रसाद राजबहक]]
| office6 = [[नेपाल राष्ट्र बैंक]] कें चारिम गभर्नर
| term_start6 = १४ अगस्त १९६६
| term_end6 = २६ जुलाई १९६७
| monarch6 = [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह देव]]
| predecessor6 = प्रद्युमन लाल राजभण्डारी
| successor6 = [[यादव पन्त]]<ref name="nrb" />
| alma_mater = [[क्लेरीमोन्ट युनिभर्सिटी]]
| spouse = डा. रिता थापा
| relations = [[भाष्कर थापा]] (बेटा)
[[मञ्जुश्री थापा]] (बेटी)
[[तेजश्री थापा]] (बेटी)
[[माया थापा]] (पोती)
[[वरुण थापा]] (पोता)
[[रिता थापा]] (पत्नी)
| signature = Bhekh Bahadur Thapa signature.jpg
}}भेख बहादुर थापा (अंग्रेजी: भेख बहादुर थापा जेकरा भेष बहादुर थापा सेहो कहल जाईत अछी) एकटा विदेशी मामिला कें विशेषज्ञ आ कुटनीतिज्ञ छी। ओ नेपालक पूर्व विदेश मन्त्री छी।<ref name="thehimalayantimes">{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/bhekh-bahadur-thapa-warns-portraying-pms-india-visit-negative-light/|title=You are being redirected...|website=thehimalayantimes.com|accessdate=7 May 2017}}</ref><ref name="myrepublica">{{cite web|url=http://admin.myrepublica.com/interview/story/29038/there-has-been-no-effort-to-reach-out-to-outside-world.html|title=My Republica – There has been no effort to reach out to outside world|last=Republica|first=|website=myrepublica.com|accessdate=7 May 2017|archive-date=13 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180413125033/http://admin.myrepublica.com/interview/story/29038/there-has-been-no-effort-to-reach-out-to-outside-world.html|url-status=dead}}</ref> ओ १४ अगस्त १९६६ सँ २६ जुलाई १९६७ धरि नेपाल राष्ट्र बैंक केर चारिम गभर्नर छल।<ref name="mofa">{{cite web|url=https://www.mofa.gov.np/former-minister-list/|title=Former Minister List|website=mofa.gov.np|accessdate=7 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706060413/https://www.mofa.gov.np/former-minister-list/|archive-date=6 July 2017|dead-url=yes}}</ref> ओ अर्थ मन्त्री आ अर्थ मन्त्रालय कें सचिवक रूपमें काज केलाक पश्चात सन् १९७६ आ १९७८ के बीचमे अर्थ मन्त्री छल। ओ दुई बेरी (सन् १९८०-१९८५ आ १९९६ में) संयुक्त राज्य अमेरिकामें राजदूतक रूपमें काज केने अछि । ओ सन् १९९७ सँ २००३ धरि भारतमें पूर्व नेपाली राजदूतक रूपमें काज केने अछि।<ref name="myrepublica3">{{cite web|url=http://admin.myrepublica.com/interview/story/29038/there-has-been-no-effort-to-reach-out-to-outside-world.html|title=My Republica – There has been no effort to reach out to outside world|last=Republica|first=|website=myrepublica.com|accessdate=7 May 2017|archive-date=13 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180413125033/http://admin.myrepublica.com/interview/story/29038/there-has-been-no-effort-to-reach-out-to-outside-world.html|url-status=dead}}</ref> ओ नवम्बर २०१४ में काठमाण्डौमें आयोजित १८हम् सार्क शिखर सम्मेलनक लेल राष्ट्रिय सलाहकार समितिकें सेहो नेतृत्व केलक।<ref>{{cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2014-10-27/periodic-conflicts-between-india-pakistan-have-not-helped-saarc.html|title=Periodic conflicts between India, Pakistan have not helped Saarc|website=ekantipur.com|accessdate=7 May 2017}}</ref> वर्तमानमें, ओ भारत आ नेपालक बीच द्विपक्षीय सन्धीसभक समीक्षा पर नेपालक प्रतिनिधित्व करबला ईपीजी (प्रख्यात व्यक्ति समूह) समन्वयक केर रूपमें काज करि रहल अछि।<ref name="thehimalayantimes2">{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/bhekh-bahadur-thapa-warns-portraying-pms-india-visit-negative-light/|title=You are being redirected...|website=thehimalayantimes.com|accessdate=7 May 2017}}</ref>
== व्यक्तिगत जीवन ==
हिनक विवाह सार्वजनिक स्वास्थ्य विशेषज्ञ डा. रिता थापासँ भेल अछि।<ref>{{cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-06-18/book-compiles-late-thapas-works-on-tunnel-engineering.html|title=Book compiles late Thapa’s works on tunnel engineering|website=ekantipur.com|accessdate=7 May 2017}}</ref> हिनका एकटा बेटा आ दुईटा बेटी अछि। हिनक बेटा भाष्कर थापा, एकटा टनल इन्जीनियर, केल्डेकट टनल फोर्थ बोरकें प्रमुख डिजाइनर छल। हिनकर बड़की बेटी तेजश्री थापा, एकटा मानवाधिकार वकिल, मार्च, सन् २०१९ में ५२ वर्षक आयुमें निधनसँ पहिने नेदरल्याण्डमें रहैत छल।<ref>{{cite web|url=https://www.nepalitimes.com/latest/tejshree-thapa-fierce-advocate-for-justice/|title=Tejshree Thapa: fierce advocate for justice|last=Lak|first=Daniel|publisher=}}</ref> हिनकर पुतौह सुमीरा थापाक माध्यमसँ हिनकर दुईटा पोता बरुण आ सिद्धान्त अछि, ओहीना एकटा १९ वरिषक पोती तेजश्री सेहो अछि।<ref name="nepalitimes">{{cite web|url=http://www.nepalitimes.com/blogs/thebrief/2013/06/23/bhaskar-thapa-49/|title=Nepali Times – The Brief » Blog Archive » Bhaskar Thapa, 49|website=www.nepalitimes.com|accessdate=7 May 2017}}</ref> हिनकर सभसँ छोटकी बेटी मञ्जुश्री थापा एकटा अंग्रेजी भाषाक लेखिका छी।<ref>{{cite web|url=https://thehimalayantimes.com/people/the-life-that-you-write/|title=You are being redirected...|website=thehimalayantimes.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091305/https://thehimalayantimes.com/people/the-life-that-you-write/|archive-date=27 March 2019|accessdate=7 May 2017|url-status=dead}}</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
==बाह्य जडीसभ==
==एहो सभ देखी==
[[श्रेणी:सन् १९३७ मे जन्म]]
84f53ra8oo5d27s98h7cc6bmcb97wn1
पूरबी मैथिली
0
46650
282093
278008
2026-11-08T04:05:37Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282093
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language|name=पूरबी मैथिली|familycolor=Indo-European|fam1=[[भारोपेली भाषा परिवार|भारोपेली भाषा]]|nativename=𑒣𑒴𑒩𑒥𑒲 𑒧𑒻𑒟𑒱𑒪𑒲 • पूरबी मैथिली|states=[[भारत]]|region=[[मिथिला]]|ethnicity=[[मैथिल]]|speakers={{sigfig|11,116|3}}|date=२०११|fam2=[[इन्डो-इरानी भाषा परिवार|इन्डो-इरानी]]|fam3=[[इन्डो-आर्यन भाषा परिवार|इन्डो-आर्यन]]|fam4=पूर्वी इन्डो-आर्यन|fam5=[[मैथिली भाषा|मैथिली]]|iso3=mai|altname=Eastern Maithili<br>Purbi Maithili|script=[[तिरहुता]] आ [[देवनागरी]]|image={{Photomontage|position=center
| photo1a = Purbi Maithili written in Tirhuta script.png
| size = 250
| spacing = 2
| color =
| Bold = 100
| border = 3
| foot_montage = }}|imagecaption=पूरबी मैथिली [[तिरहुता]] लिपि मे लिखल गेल अछि}}
'''पूर्वी मैथिली''' वा '''पूर्वी मैथिली''' [[मैथिली भाषा]] एकटा बोली थिक जे मुख्य रूपसँ [[भारत]] [[मिथिला]] क्षेत्रमे बाजल जाइत अछि। ई मुख्य रूपसँ [[भारत]] [[बिहार]] पूर्णिया विभागमे बाजल जाइत अछि।<ref>{{Cite web|last=George Abraham|first=Grierson|date=1909|title=An introduction to Maithili language|url=https://archive.org/details/introductiontoma00grierich/page/n17/mode/2up?view=theater}}</ref><ref>{{Cite web|title=Language-Maithili-Eastern|url=https://globalrecordings.net/en/language/13320|website=GlobalRecordings.net|access-date=2024-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219135953/https://globalrecordings.net/en/language/13320|archive-date=2024-12-19|dead-url=yes}}</ref> भारतक 2011क जनगणनाक अनुसार एहिमे लगभग 11,116 वक्ता छथि।<ref>{{Cite web|title=Language census of India 2011|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42458/download/46089/C-16_25062018.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|title=Maithili {{!}} Ethnologue Free|url=https://www.ethnologue.com/language/mai/|website=Ethnologue (Free All)|access-date=2024-12-18|language=en}}</ref> ई [[मैथिली भाषा|मैथिली]] केरऽ [[अंगिका भाषा|अंगिका]] बोली सँ बहुत मिलता जुलैत छै, जे [[भागलपुर प्रमण्डल|भागलपुर]] आ [[दुमका जिला|दुमका]] क्षेत्र मे बाजल जाय छैक। अपन पड़ोसी बंगाली जकाँ, एकर ध्वन्यात्मक विशेषता एकटा गोल 'ए' ध्वनि ('ए' आ 'ओ' के बीच आधा मार्ग, किछु शब्दक अन्तमे बंगाली नाम 'सुब्रतो' में 'ओ' जकाँ) अछि।<ref>{{Cite web|title=Maithili Variations|url=http://lisindia.ciil.org/Maithili/Maith_vari.html|website=lisindia.ciil.org|access-date=2024-12-17|archive-date=2024-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215121231/http://lisindia.ciil.org/Maithili/Maith_vari.html|dead-url=yes}}</ref>
== सेहो देखू ==
* [[मैथिली भाषा]]
* [[मिथिला|मिथिला क्षेत्र]]
* [[पूर्णिया प्रमण्डल|पूर्णिया प्रभाग]]
== सन्दर्भ ==
[[श्रेणी:भारतक भाषासभ]]
ixn5bc409l3b3mkhelf5qpxcfv3hcws
मनिष कुमार सुमन
0
46743
282114
269396
2026-11-08T05:12:32Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282114
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = मनिष कुमार सुमन<br>Manish Kumar Suman
| image = Manish Kumar Suman (cropped).jpg
| caption =
| birth_date = {{Birth date and age|df=y|1976|8|25}}
| birth_place = [[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]], [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]], [[मधेश प्रदेश]]
| residence = राजविराज, नेपाल
| alma_mater =
| death_date =
| death_place =
| constituency = [[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २ (ख)]]
| occupation = राजनीतिज्ञ
| profession =
| nationality = नेपाली
| party = [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
| spouse =
| children =
| parents =
| signature =
| Awards =
| website =
| footnotes =
| source = <!--- Position held --->
| office1 = [[मधेश प्रदेश]]सभा सदस्य
| term1 =
| predecessor1 =
| successor1 =
| office2 =
| term_start2 = १५ फरवरी २०१९<ref>{{Cite web |url=https://www.kantipurdaily.com/pradesh-2/2019/02/16/155028877902451323.html |title=लेखा सभापतिमा नेकपाकै बागी |website=कान्तिपुर दैनिक |language=ne |access-date=22 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190222152148/https://www.kantipurdaily.com/pradesh-2/2019/02/16/155028877902451323.html |archive-date=22 February 2019 |dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.janatasamachar.com/2019/02/95634 |title=प्रदेश २ काे पाँच समितिमा अध्यक्ष निर्विरोध |date=14 February 2019 |website=जनता समाचार |language=ne |access-date=22 February 2019 |archive-date=22 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190222204449/https://www.janatasamachar.com/2019/02/95634 |url-status=dead }}</ref>
| term_end2 =
| predecessor2 =
| successor2 =
}}
'''मनीष कुमार सुमन''' (जन्म २५ अगस्त १९७६) एक नेपाली राजनीतिज्ञ छी। ओ नेपालक मधेश प्रेदेश प्रेदेशसभाक सदस्य छी आ वर्तमानमें सप्तरी २ निर्वाचन क्षेत्रक प्रतिनिधित्व करैत अछि।<ref>{{Cite web |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/rjp-candidate-suman-wins-saptari-2-kha/ |title=RJP-N candidate Suman wins in Saptari-2 'Kha' |date=10 December 2017 |website=The Himalayan Times |access-date=22 February 2019}}</ref> हिनका द्वारा [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]]कें परित्याग करि सन् २०२० में [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]में प्रेवेश कएल गेल अछि।<ref>{{Cite web|date=1 December 2017|title=Leftist's two-third win in polls, just daydream: RJPN general secretary|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/leftists-two-third-win-polls-just-daydream-rjpn-general-secretary/|access-date=22 February 2019|website=The Himalayan Times}}</ref>
== व्यक्तिगत जीवन ==
== राजनीतिक करियर ==
== बाह्य जडीसभ ==
== एहो सभ देखीम् ==
== सन्दर्भ सामग्रीसभ ==
{{सन्दर्भसूची}}
[[श्रेणी:नेपालक राजनीतिज्ञसभ]]
[[श्रेणी:सन् १९७६ मे जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
h95qztvbbceqttvz8w73ihzan49gvn5
हसिमा खातुन
0
47134
282155
277300
2026-11-08T08:08:07Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282155
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = हसिमा खातुन
| native_name = Hasima Khatun
| native_name_lang = ne
| honorific-suffix =
| image = Hasima Khatun (3).jpg
| imagesize =
| smallimage = <!--If this is specified, "image" should not be.-->
| alt =
| caption = सन् २०१९ मे खातुनक चित्र
| order =
| office = मधेश प्रदेशक प्रदेशसभा सदस्य
| term_start = २०१७
| term_end =
| alongside = <!--For two or more people serving in the same position from the same district. (e.g. United States Senators.)-->
| vicepresident =
| viceprimeminister =
| deputy =
| lieutenant =
| monarch =
| president =
| primeminister =
| taoiseach =
| chancellor =
| governor =
| governor-general =
| governor_general =
| constituency = समानुपातिक
| majority =
| succeeding = <!--For President-elect or equivalent-->
| predecessor =
| successor =
| prior_term =
| order2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| office2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| term_start2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| term_end2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| alongside2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| vicepresident2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| viceprimeminister2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| deputy2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| lieutenant2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| monarch2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| president2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| primeminister2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| governor2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| succeeding2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| predecessor2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| successor2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| constituency2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| majority2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| birth_date =
| birth_place =
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->
| death_place =
| restingplace =
| restingplacecoordinates =
| birthname =
| citizenship =
| nationality = [[नेपाली]]
| party = [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
| otherparty = <!--For additional political affiliations-->
| spouse =
| partner = <!--For those with a domestic partner and not married-->
| relations =
| children =
| parents =
| residence = वृन्दावन , [[रौतहट जिला|रौतहट]]
| alma_mater =
| occupation = राजनीतिज्ञ
| profession =
| cabinet =
| committees =
| portfolio =
| religion =
| signature =
| signature_alt =
| website =
| footnotes =
}}
'''हसिमा खातुन''' <ref>{{cite web |title=नामावली - प्रदेश सभा सचिवालय, प्रदेश नं.२, जनकपुरधाम |url=https://provincialassembly.p2.gov.np/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%A8%E0%A4%BE/ |website=provincialassembly.p2.gov.np |access-date=2025-03-18 |archive-date=2021-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204323/https://provincialassembly.p2.gov.np/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%A8%E0%A4%BE/ |dead-url=yes }}</ref> एक नेपाली राजनीतिज्ञ छी जे [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] पार्टीसँ समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीद्वारा निर्वाचित भेल प्रदेशसभा सदस्य छी। खातुन रौतहटक वृन्दावनक रह्निहार छी। <ref>{{cite web |title=प्रदेश २ मा एमालेका ११ सांसदले रोजे एकीकृत समाजवादी |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/70034/2021-09-02 |website=Naya Patrika |language=en |access-date=2025-03-18 |archive-date=2025-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411031019/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/70034/2021-09-02 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=प्रदेश २ मा ११ सांसदले रोजे एकीकृत समाजवादी |url=https://www.himalkhabar.com/news/125697 |website=Himal Khabar |access-date=2025-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222085316/https://www.himalkhabar.com/news/125697 |archive-date=2025-02-22 |dead-url=yes}}</ref>
== राजनीतिक जीवन ==
==बाह्य जडीसभ==
*{{Commons category-inline}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Khatun, Hasima}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञसभ]]
g2di60jgaon52ulr7ijwcgl4w7ue2wf
मिथिला शैलीक मधुबनी चित्र
0
47525
282119
271453
2026-11-08T05:40:12Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282119
wikitext
text/x-wiki
== परिचय ==
<div style="background:#f0f8ff; border-left:4px solid blue; padding-left:10px;"> '''[[मधुबनी चित्रकला]]''', जेकरा '''मिथिला चित्रकला''' वा '''मिथिला शैलीक चित्र''' सेहो कहल जाइत अछि, भारतक उत्तर–पूर्वी भागमे स्थित '''मिथिला क्षेत्र''' (मुख्यतः बिहारक [[दरभंगा]], [[मधुबनी]], [[समस्तीपुर]], [[सीतामढ़ी]], [[सहरसा]], [[सुपौल]], [[पूर्णिया]]आदि जिलासभ) सँ उत्पन्न एक पारंपरिक आ विशिष्ट लोकचित्र शैली छी।
ई चित्रकला प्राचीन काल सँ मिथिला क्षेत्रक महिला कलाकारसभ द्वारा अपन घरक भित्ति, दरबज्जा, आँगन आ कोहबर कोठरी (विवाह समय) पर बनाओल जाइत छल। मूलतः ई '''कला नारी-सृजनात्मकता, धार्मिक आ सांस्कृतिक मान्यता''', आ '''प्राकृतिक संग संबंध''' केँ उजागर करैत अछि।
मधुबनी '''चित्र रंग, रेखा, ज्यामितीय डिजाइन, प्रतीकात्मकता, धार्मिकता''' आ '''लोक–विश्वास''' सँ भरल रहैत अछि। ई चित्रमें भगवान–भगवती ([[राम]], [[सीता]], [[कृष्ण]], [[राधा]], लक्ष्मी, [[शिव]], [[दुर्गा]] आदि), प्रकृति (सूर्य, चंद्रमा, वृक्ष, फूल–पात, जल–जीव), लोक जीवन, सामाजिक आयोजन (विवाह, अनुष्ठान), आ पशु–पक्षी मुख्य विषय रूपेण चित्रित होइत अछि।
मधुबनी चित्रकला में प्रयोग होयवाला रंगसभ प्राकृतिक होइत अछि — जइमे हल्दी सँ पील, पलाश सँ लाल, नीम वा पानक पात सँ हरियर, काजर सँ काल्हा, आ धानक माटि सँ धूसर रंग बनाओल जाइत अछि। चित्र बनाबय लेल बाँसक कलम, कपड़ा, रूई या उंगलीक प्रयोग होइत अछि।
एहि चित्रकला केँ अपन विशेष शैली, प्रतीक आ परंपरा हेतु 2006 ईस्वी में भारत सरकार द्वारा '''GI (Geographical Indication) टैग''' देल गेल अछि, जे एहि कला केँ वैश्विक मंच पर विशिष्टता प्रदान करैत अछि।
वर्तमान समय में ई चित्र केवल दीवार नहि, बल्कि कागज, कापड़, हैंडबैग, साड़ी, टी-शर्ट, ग्रीटिंग कार्ड, होम डेकोर आइटम पर सेहो बनाओल जाइत अछि। मिथिलाक ई '''अद्भुत कला नारी स्वावलंबन, ग्रामीण रोजगार, आ भारतीय सांस्कृतिक निर्यात''' केर महत्वपूर्ण साधन बनि गेल अछि।
</div><br>
{{Quote box
| quote = "मधुबनी चित्र एक मात्र कला नहिं, ई मिथिलाक आत्मा छी।"
| author = – पं. लक्ष्मीनाथ झा
| width = 80%
| align = center
| bgcolor = #f3f3f3
| border = 1px solid #00B98E
}}
<br>
== इतिहास ==
[[मधुबनी]] चित्रकला के इतिहास अत्यंत प्राचीन आ गौरवशाली रहल अछि। एहि चित्रकला केर उद्भव भारतक मिथिला क्षेत्र मे भेल, जे आजुक समय मे [[बिहार]] राज्यक [[दरभंगा]], [[मधुबनी]], [[समस्तीपुर]], [[सीतामढ़ी]], सुपौल, आ नेपालक तराई क्षेत्र मे स्थित अछि। ई चित्रकला एक सांस्कृतिक धरोहर मानल जाइत अछि आ ऐतिहासिक, धार्मिक आ सामाजिक दृष्टिकोण सँ महत्वपूर्ण अछि।
===प्राचीन उत्पत्ति===
लोकक कथन अनुसार, जब राजा जनक अपन पुत्री सीता के विवाह भगवान राम संग तय केलनि, तऽ ओ दरभंगाक राजमहल के दीवार सभ के सजाबय लेल मिथिला क्षेत्रक महिला कलाकार सभ केँ आदेश देलनि। ओहि समय महिला सभ अपन घरक दीवाल पर भगवान-भगवती, विवाहक दृश्य, पशु-पक्षी, आ लोकक कथाक चित्र बनौलक। एही दैनंदिन परंपरा सँ [[मधुबनी चित्रकला]] जन्म ल' लेलक।
===धार्मिक पृष्ठभूमि===
मिथिला क्षेत्र सदैव सँ [[हिंदू धर्म]], तांत्रिक परंपरा, आ वैदिक संस्कृति केर गढ़ रहल अछि। एकर प्रभाव [[मधुबनी चित्र]] मे स्पष्ट देखल जाइत अछि – काली, दुर्गा, लक्ष्मी, सरस्वती, एवं शिव-पार्वती, राम-सीता, [[राधा-कृष्ण]] केर चित्रण अत्यधिक प्रचलित अछि। बहुत चित्र तांत्रिक यंत्र, रेखा आ रंगक प्रयोग सँ विशेष प्रभाव उत्पन्न करैत अछि।
===लोक जीवनक प्रतिबिंब===
[[मधुबनी चित्रकला]] केवल धार्मिक नहि, बल्कि ग्राम्य जीवन, सामाजिक घटनाक्रम, मौसम, आ जीवन-चक्र के प्रतीक रूप मे सेहो विकसित भेल। एकर विषय मे विवाह, कोहबर, माटि पूजा, हरतालिका तीज, खेती-बारी, मछली, हाथी, सूरज, चंद्रमा, तुलसी वृक्ष आदि देखल जाइत अछि।
===पत्थर युग सँ कागज तक===
प्रारंभ मे ई चित्र माटिक दीवाल, गोबर लेप, आ कच्चा घरक भीतरी भाग पर बनाओल जाइत छल। लेकिन कालांतर मे, विशेषतः 1960 क दशक मे, जब बिहार मे भयंकर भूकंप (1934) आयल आ एक ब्रिटिश ऑफिसर विएटन द्वारा दीवाल पर ई अद्भुत चित्र देखल गेल, तऽ ओहि सँ प्रेरणा ल’ कलाकार सभ केँ कागज आ हैंडमेड पेपर पर चित्र बनाबय लेल प्रेरित कएल गेल।
===आधुनिक यात्रा===
1970 क दशक मे भारत सरकार, मिथिला लोक कलाकार सभ के पहचान देलनि। प्रसिद्ध कलाकार सीता देवी, गोदावरी दत्त, बौआ देवी, आदि केँ राष्ट्रीय पुरस्कार आ पद्मश्री सम्मान भेटल। कालांतर मे एहि चित्रकला केँ "Geographical Indication" (GI Tag) 2006 मे भेटल।
आज मधुबनी चित्र भारत आ विश्व मे लोककला, नारी सशक्तिकरण, आ मूल्य आधारित परंपरा केर प्रतीक बनि चुकल अछि। एकर व्यापार जापान, फ्रांस, अमेरिका, जर्मनी आदि देश मे खूब फैलल अछि।
== प्रमुख विशेषता ==
'''[[मधुबनी चित्रकला]]''' या मिथिला शैलीक चित्र अपन विशिष्ट रंग, विषयवस्तु आ शैलीक कारण सँ लोकमानस मे विशेष स्थान प्राप्त केने अछि। एहि चित्रकला मेँ जे प्रमुख विशेषता सभ देखल जाइत अछि, ओ निचाँ दऽ रहल छी:
* '''प्राकृतिक रंगक उपयोग''' – ई चित्रक विशेषता अछि जे एहि मे कवनो केमिकल या कृत्रिम रंगक प्रयोग नै होइत अछि।
''रंग बनबय लेल हल्दी (पियहर रंग), नील (नील रंग), लाल माटि (गेरुआ), पलाश फूल (लाल रंग), कोयला सँ काजर (काली रेखा) उपयोग होइत अछि।''
''रंग सुरक्षित बने रहय लेल गोंद, नीमक पातक रस आ गायिक गोबर सेहो उपयोग होइत अछि।''
* '''चित्र बनाबय के उपकरण''' –
''परंपरागत रूप सऽ बाँसक सींक केँ काटि के ब्रश बनाओल जाइत अछि।''
''कपड़ा, रूई, तुलिका, काठी आदि सस्ता आ सुलभ उपकरण उपयोग कएल जाइत अछि।''
''कोनोकाति कलम जैसन औजार प्रयोग नै होइत अछि – सब किछ अपन लोक साधन स।''
* '''विषय-वस्तु (थीम)''' –
'''धार्मिक चित्र''' – राम, सीता, कृष्ण, राधा, शिव-पार्वती आदि।
'''सौर मंडल आ प्रकृति''' – सूर्य, चंद्रमा, वर्षा, वृक्ष, जल स्रोत।
'''सामाजिक चित्रण''' – विवाह, लोकनृत्य, स्त्री जीवन, पशु-पक्षी, मछरी, हाथी, मोर।
'''समकालीन विषय''' – पर्यावरण, महिला सशक्तिकरण, कोविड-19 जेकाँ आधुनिक थीम सेहो चित्र मे देखल गेल अछि।
* '''चित्र शैली''' – नीचे दी जा रहल तालिका मेँ विभिन्न शैलीक तुलना कएल गेल अछि:
{| class="wikitable" style="width:100%; border: 2px solid #00B98E; background:#fefefe;"
|+ style="background:#00B98E; color:#fff; font-weight:bold;"| '''शैलीक तुलना तालिका'''
! शैली !! चित्र वर्णन !! उपयोग
|-
| '''भरनी''' || रंग भरल चित्र, सामान्यतः देवी-देवताक आकर || धार्मिक चित्रण आ पूजा स्थान पर सजावट
|-
| '''कचनी''' || केवल रेखा सँ बनाओल चित्र, ज्यादातर काजर आ नील उपयोग || दार्शनिक आ सूक्ष्म चित्र
|-
| '''गोदना''' || गोदना (टैटू) शैलीक चित्र, काजर आधारित || ग्रामीण शरीर सौंदर्य आ पौराणिक कथा
|-
| '''कोहबर''' || नवदम्पतीक शयन कक्ष मे बनाओल गेल चित्र || विवाह, प्रेम, उर्वरता, मंगलक प्रतीक
|}
== चित्रदीर्घा ==
<gallery mode="packed" widths="180px" heights="180px">
File:Sita in Ashoka Vatika.jpg|सीता-हनुमान मिलन
File:Madhubani Painting of Ram - Sita Vivah.jpg|सीता-राम विवाह
File:Mithila-Madhubani Painting.jpg|मिथिला शैलीक मधुबनी चित्रकला
</gallery>
== प्रमुख कलाकार ==
* [[सीता देवी]] (मधुबनी चित्रकार)
* [[गोदावरी दत्त]]
* बौआ देवी
* भूमिका देवी
== वैश्विक मान्यता ==
* भारत सरकार द्वारा '''2006 में GI टैग प्राप्त'''
* युनेस्को द्वारा प्रदर्शनी समर्थन
* जापान, अमेरिका, फ्रांस में उच्च मांग
== संरक्षण प्रयास ==
* [[Crafts Council of India]] द्वारा प्रशिक्षण
* [[मिथिला आर्ट इंस्टिट्यूट]] द्वारा डिजिटलीकरण
== संदर्भ ==
# सिंह, डॉ. रामबाबू (2010). ''मिथिला चित्रकला – एक परंपरा''. पटना विश्वविद्यालय: मिथिला शोध संस्थान. एहि पुस्तक में मधुबनी चित्रक ऐतिहासिक विकास, शैली आ स्त्री शिल्पकारक योगदान पर विशेष अध्याय अछि।
# कुमारी, रंजना (2015). ''भारतीय लोककला में मिथिला चित्रकला''. नई दिल्ली: नेशनल पब्लिकेशन. लेखक चित्रकला के प्रतीक, रंग शैली, धार्मिक स्वरूप, आदि पर विस्तार स वर्णन करैत छथि।
# Sharma, A. & Verma, S. (2018). "Madhubani Art: Tradition, Market and Women Empowerment". *Journal of Indian Culture and Heritage Studies*, Volume 4, Issue 2, pp. 45–59. – ई शोधपत्र महिला सशक्तिकरण में मधुबनी चित्रक भूमिका पर केन्द्रित अछि।
# Ministry of Textiles, Government of India (2006). *Geographical Indications (GI) Registry Report*. New Delhi. – एहि रिपोर्ट में मधुबनी चित्रकला केँ GI टैग भेटलाक आधिकारिक विवरण उपलब्ध अछि।
# मधुबनी चित्रकला पोर्टल – [https://web.archive.org/web/20240809050424/https://www.madhubanipainting.org/](https://www.madhubanipainting.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240809050424/https://www.madhubanipainting.org/ |date=2024-08-09 }}) – मिथिला चित्रकला सँ जुड़ल कलाकार, डिजाइन, प्रशिक्षण केन्द्र, तथा उत्पाद विवरण लेल एक प्रमाणिक स्रोत।
# दत्ता, गोदावरी (2003). ''रंग–रेखा–मिथिला''. दरभंगा: महिला चित्रकार संघ। – लेखक स्वयं प्रख्यात चित्रकार छथि जे अपन अनुभव द्वारा चित्रक विभिन्न शैली सभकेँ समेटल छथि।
# UNESCO (2012). *Folk Arts of South Asia – Cultural Report*. Paris: UNESCO Publishing. – ई रिपोर्ट में मधुबनी चित्रकला केँ विश्व सांस्कृतिक धरोहरक हिस्सा मानल गेल अछि।
# Crafts Council of India (CCI). *Annual Craft Report – Bihar Region*, 2020. Chennai. – ई रिपोर्ट चित्रकला के प्रशिक्षण, बाज़ारिकरण, आ राज्य सरकारक योजनाक समीक्षा करैत अछि।
# मणिकांत झा (2022). ''मिथिलाक चित्र संस्कृतिक विश्व में पहचान''. *मिथिला समीक्षा पत्रिका*, अंक – 18. – एहि लेख में चित्रकला केँ वैश्विक मंच पर पहुँचबाक यात्रा वर्णित अछि।
# राष्ट्रीय हस्तशिल्प विकास निगम – [https://www.handicrafts.nic.in](https://www.handicrafts.nic.in) – भारत सरकारक आधिकारिक वेबसाइट जाहिसँ मधुबनी चित्र आ अन्य लोककलाक बाज़ार नीति बुझा सकैत छी।
== बाहीरी कड़ी ==
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Madhubani_art '''English Wikipedia – Madhubani Art''']
* [https://www.craftscouncilofindia.in/ '''Crafts Council of India''']
* [https://handicrafts.nic.in/ '''Ministry of Handicrafts, India''']
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Madhubani_art '''English Wikipedia – Madhubani Art'''] – मधुबनी चित्रकला पर अंग्रेजी विकिपीडिया पृष्ठ।
* [https://www.craftscouncilofindia.in/ '''Crafts Council of India'''] – भारतक हस्तशिल्प सभक संरक्षण हेतु राष्ट्रस्तरीय परिषद।
* [https://handicrafts.nic.in/ '''Ministry of Handicrafts, India'''] – भारत सरकारक वस्त्र एवं हस्तशिल्प मंत्रालय।
* [https://ignca.gov.in/divisionss/kala-nidhi/folk-and-tribal-art/madhubani-painting/ '''IGNCA - Madhubani Painting'''] – इंदिरा गांधी राष्ट्रीय कला केंद्र द्वारा मधुबनी चित्रकला पर दस्तावेजी विवरण।
* [https://www.mithilapainting.org/ '''Mithila Painting Official Portal'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604090457/http://www.mithilapainting.org/ |date=2023-06-04 }} – मधुबनी चित्रक प्रमाणीकरण, प्रशिक्षण आ विक्री हेतु समर्पित पोर्टल।
* [https://indianfolkart.org/madhubani/ '''Indian Folk Art – Madhubani'''] – भारतक प्रमुख लोक कलाक श्रेणी में मधुबनी पर विस्तृत सामग्री।
* [https://www.sahapedia.org/madhubani-art-tradition-bihar '''Sahapedia - Madhubani Art Tradition of Bihar''']{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – सहपीडिया द्वारा बिहारक मधुबनी चित्र पर लेख आ इंटरव्यू।
* [https://www.youtube.com/watch?v=QyWiUg1PG50 '''Documentary – Colors of Mithila'''] – मिथिला चित्रकला पर एक सुंदर डॉक्युमेंट्री (YouTube, IGNCA)।
* [https://www.dsource.in/resource/madhubani-painting/overview '''D'Source – IIT Bombay'''] – IIT बॉम्बे द्वारा बनाओल गेल ई-लर्निंग पोर्टल पर मधुबनी चित्र पर अध्ययन सामग्री।
* [https://www.indiaart.com/Indian-Art/Madhubani-Paintings.asp '''IndiaArt Gallery – Madhubani Paintings''']{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – मधुबनी चित्रकला बिक्री एवं कलाकार प्रोफ़ाइल।
* [https://www.kalanjali.com/collections/madhubani-art '''Kalanjali – Handicrafts & Madhubani'''] – कलांजली पोर्टल पर प्रामाणिक मधुबनी उत्पाद।
* [https://www.ethnicpaintings.com/madhubani-paintings.html '''EthnicPaintings.com''']{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – पारंपरिक मधुबनी चित्रक जानकारी एवं कलाकृति प्रदर्शन।
[[श्रेणी:मिथिला चित्रकला]]
[[श्रेणी:मैथिली संस्कृति]]
[[श्रेणी:लोक चित्रकला]]
[[श्रेणी:भारतीय चित्रकला]]
5ck3de1nwwcqp9w31h8yd9u75d35dvl
विद्या बीर सिंह कंसाकर
0
47634
282139
278409
2026-11-08T06:57:22Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282139
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Vidya Bir Singh Kansakar
| image = File:Vidya Bir Singh Kansakar.png
| native_name = विद्यावीर सिंह कंसकार
| native_name_lang = ne
| birth_date = c. 1948
| birth_place = Kathmandu, Nepal
| nationality = Nepali
| occupation = Academic, Geographer, Writer
| known_for = Research on migration, remittances, and urban poverty
| children = Dr. [[Prasan Bir Singh Kansakar]]
}}
'''विद्या बीर सिंह कंसाकर''' (नेपालीः विद्यावीर सिंह कंसकार) एक नेपाली भूगोलवेत्ता, शिक्षाविद् आ शोधकर्ता छी। ओ पलायन, ग्रामीण विकास, शहरी गरीबी, आ कालापानी सीमा विवाद सहित सीमा पार के मुद्दा पर अपन व्यापक काज लेल जानल जाइत छथि। कंसकर प्रोफेसर आ केन्द्रीय भूगोल विभाग, [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]], नेपालक पूर्व प्रमुखक रूपमे काज कयलनि।<ref name="populationplan">{{Cite web|url=https://docs.censusnepal.cbs.gov.np/Documents/64f47315-d1d0-4c31-b92d-2deaf8088823.pdf|title=Nepal Population Perspective Plan (2001–2031)|publisher=Central Bureau of Statistics|access-date=16 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240611162038/http://docs.censusnepal.cbs.gov.np/Documents/64f47315-d1d0-4c31-b92d-2deaf8088823.pdf|archive-date=11 June 2024|dead-url=yes}}</ref>
== प्रारम्भिक जीवन आ शिक्षा ==
कंसकरक जन्म काठमाण्डूमे नेवार परिवारमे भेल छल। ओ भूगोलमे डिग्री प्राप्त कयलनि आ बादमे [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] भूगोल विभागमे संकाय सदस्यक रूपमे सम्मिलित भऽ गेलाह।<ref name="geodept">{{Cite web|url=http://cdgtu.edu.np/faculty/|title=Central Department of Geography, Tribhuvan University|website=cdgtu.edu.np|access-date=16 July 2025}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== सेहो देखू ==
* [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]
* नेपाल मे प्रवास
== सन्दर्भ ==
{{Reflist}}
== बाहरी लिंक ==
* [[openlibrary:authors/OL822591A/Vidya_Bir_Singh_Kansakar|ओपन लाइब्रेरीः विद्या बीर सिंह कंसाकर]]
* [https://books.google.com/books/about/Migration_and_employment_in_the_tea_esta.html?id=L_g7AAAAMAAJ गूगल बुक्सः नेपाल के चाय एस्टेट में प्रवास आ रोजगार]
* [https://docs.censusnepal.cbs.gov.np/Documents/64f47315-d1d0-4c31-b92d-2deaf8088823.pdf नेपाल जनसंख्या परिप्रेक्ष्य योजना 2001-2031] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240611162038/http://docs.censusnepal.cbs.gov.np/Documents/64f47315-d1d0-4c31-b92d-2deaf8088823.pdf |date=2024-06-11 }}
[[श्रेणी:जीवित लोक]]
[[श्रेणी:काठमाडौँक लोकसभ]]
9nf4i9cg3k9eery94240md54063kwlq
बौलाघमने
0
48835
282107
278009
2026-11-08T04:45:52Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282107
wikitext
text/x-wiki
'''बौलाघमाने''' ( अरबी : بلغمان ; हस्सानिया : دگيگالمگلي , रोमनीकरण : dgig lmegli ) एकटा मॉरिटानियाई आ पश्चिमी सहारा भोजनक व्यंजन थिक जाहि में टोस्टेड जौक आटा आ चीनी होइत अछि, जकरा या त स्पष्ट मक्खन, स्पष्ट ऊंट कूबड़ वसा, वा एकटा [[वनस्पति]] तेल, पानि के संग बान्हल जाइत अछि ; अंतिम पकवान या त पेस्ट के रूप में परोसल जाइत अछि, या गोला बनाओल जाइत अछि | एक अखमीरी आरू बिना पकाय वाला व्यंजन, ई पश्चिमी सहारा आरू पश्चिमी मॉरिटानिया केरऽ रेगिस्तानी खानाबदोशऽ लेली पारंपरिक जीवन निर्वाह के भोजन छै, साथ ही साथ रमजान के दिन सुहूर लेली आम नाश्ता के भोजन भी छै ।<ref>https://m.youm7.com/story/2019/5/24/%D8%B3%D8%AD%D9%88%D8%B1%D9%83-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%BA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%AC%D8%A8%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%89-%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B7%D8%B4-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AD%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%86/4256119</ref>
==तैयारी आ उपभोग==
[[File:الكدحة و الطبل (cropped to الكدحة).jpg|thumb|एक ''केद्दाह'' ({{langx|mey|الكدحة}}), कटोरा जे आमतौर पर ''बौलाघमाने'' बनेबाक लेल प्रयोग होइत अछि]]
बौलाघमाने के आधार एक टोस्टेड जौ के आटा (हस्सानिया: المكلى/أمكلى, रोमन: amgli/amagla) छै. टोस्टेड आटा के केद्दाह (الكدحة) मे राखि चीनी आ नमक मे मिलाओल जाइत अछि, फेर पानि आ एकटा तेल मिला कए बान्हि देल जाइत अछि; प्रयोग करलऽ जाय वाला तेलऽ म॑ पारंपरिक क्लियर करलऽ गेलऽ ऊंट केरऽ कूबड़ केरऽ वसा (वडक), क्लियर करलऽ गेलऽ मक्खन (दाह), आरू जैतून के तेल शामिल छै । पेस्ट इच्छा के रूप में गोला बनि सकैत अछि, या पेस्ट के रूप में छोड़ि देल जा सकैत अछि।<ref>https://www.unhcr.org/news/stories/back-basics-cookery-show-helps-refugees-algeria-amid-food-crisis</ref>
सहरावी शरणार्थी शिविरऽ म॑ बौलाघमाने जैसनऽ व्यंजन बनैलऽ जाय छै जेकरा ज़मीत कहलऽ जाय छै । एहि व्यंजन मे नून छोड़ल गेल अछि। ई पश्चिमी सहारा युद्ध स॑ पहल॑ बनलऽ छेलै, लेकिन हाल के सालऽ म॑ शरणार्थी शिविरऽ म॑ बढ़तऽ खाद्य संकट के बीच एकरऽ पुनरुत्थान देखलऽ गेलऽ छै, जेकरा स॑ ऐन्हऽ गुजारा भोजन क॑ प्रोत्साहित करलऽ गेलऽ छै । सामग्री केरऽ वही संयोजन के उपयोग लैबसिस बनाबै लेली करलऽ जाब॑ सकै छै, जे एक अलग स्थिरता केरऽ एगो आरू बौलाघमेने वेरिएंट छै ; लैबसिस आमतौर पर नाश्ता मे खाएल जाइत अछि।<ref>{{Cite web |url=https://tindouf.mta.gov.dz/%D9%81%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%87%D9%8A/ |title=Archive copy |access-date=2025-09-12 |archive-date=2025-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912013230/https://tindouf.mta.gov.dz/%D9%81%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%87%D9%8A/ |dead-url=no }}</ref>
बौलाघमाने आ जम्मिट दुनू कें प्राइम ट्रैवलरक भोजन मानल जाइत छैक, कारण, ई जल्दी तैयार होइत छैक, नीक सं रहैत छैक आ प्यास कम होइत छैक ; इ पेट कें चर्बी कम करय कें लेल आहार पर रहय वाला लोगक कें लेल सेहो बनायल गेल छै. बौलाघमाने आ ज़मीत बेसी काल सुहूर, रमजान के दैनिक व्रत सं पहिने के भोजन के लेल खाएल जाइत अछि, संगहि मगरेबी पुदीना के चाय आ ज़्रिग सेहो. बौलाघमेन कें दूध आ फल कें साथ मिला क सुहूर कें लेल सेहो पेय बनायल जा सकय छै।<ref>http://www.sahara-culture.com/Default.aspx?tabid=387</ref><ref>{{Cite web |url=https://saharabalahafool.com/?p=10891 |title=Archive copy |access-date=2026-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261004171712/https://saharabalahafool.com/?p=10891 |archive-date=2026-10-04 |dead-url=yes}}</ref>
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:मॉरिटानियाई व्यंजन]]
[[श्रेणी:जौ आधारित व्यंजन]]
[[श्रेणी:रमजान]]
[[श्रेणी:इस्लामिक व्यंजन]]
l94jlsutudeo7kvtrxie48wmssk10ct
रोल किए हुए आटे का दलिया
0
48836
282135
278284
2026-11-08T06:27:13Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282135
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|अफ्रीकी दलिया का एक प्रकार}}
'''रोल किए हुए आटे के दलिया''' (बम्बरा: fini môni; गिनी में, yefouré, m'boyri) पश्चिम अफ्रीकी व्यंजन आ दक्षिण सूडानी व्यंजन में दलिया के एक परिवार छै जे लुढ़कल आटा के उबाल क बनायल जाय छै - जेकर तुलना कूस्कस के साथ - उबला आटा के दाना के साथ स्टार्च वाला दलिया के उत्पादन करै छै. ऐतिहासिक रूप स॑ ज्वार के आटा या बाजरा के आटा स॑ बनलऽ समकालीन रोल्ड आटा के दलिया म॑ मक्का के आटा आरू गहूम के आटा शामिल छै ।<ref>https://agritrop.cirad.fr/519087/</ref>
==तैयारी==
{{multiple image
|direction=vertical
|image1=Soungouf - millet flour to arraw pellets basic steps.jpg
|caption1=बाजरे का आटा बेलने की प्रक्रिया
|image2=Lakh - araw millet porridge basic steps.jpg
|caption2=लाख सौंफ बनाने की विधि, ऊपर से बाएं से दाएं: बाजरे का आटा छानना; पिसे हुए आटे को उबालना; लाख सौंफ को प्लेट में डालना; सौंफ (क्रीम) मिलाना।
}}
गुड़कल आटा (arraw) के उत्पादन के लेल आटा के छलनी कयल जाइत अछि आ फेर आटा में पानि ड्रिबल कयल जाइत अछि | तखन भीजल झुरमुट कें छोट-छोट गोला मे काज कैल जायत छै, जेकरा सं धीरे-धीरे अर्ध-एकरूप दाना बनय छै. तखन लुढ़कल आटा के उबालि क' छोट-छोट लुढ़कल आटा के टुकड़ा के संग एकटा पातर, स्टार्च वाला दलिया बनैत अछि।<ref>https://www.my-gambia.com/mymagazine/recipe-lakh-njineh-jobe/</ref>
==किस्म के==
[[file:Bouillie de mil et galettes.jpg|thumb|रोल्ड बाजरे के आटे का दलिया, जिसमें पफ-पफ गैलेट (आइवरी कोस्ट का व्यंजन) होते हैं]]
लुढ़कल बाजरा के दलिया (बम्बरा: मोनी कुरु; फ्रेंच: Bouillie de mil; sanglé) पूरा पश्चिम अफ्रीकी भोजन में खायल जाइत अछि । एक मुख्य भोजन, एकरऽ उपयोग इस्लामी रोजा आरू ईसाई रोजा दोनों के लेलऽ रोजा तोड़ै लेली भी करलऽ जाय छै ।<ref>{{Cite web |url=https://afriquefemme.com/fr/cuisine/l-equilibre-dans-mon-assiette/26822-la-bouillie-de-mil-un-choix-nutritif-et-doux-pour-rompre-le-jeune-en-toute-serenite |title=Archive copy |access-date=2026-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312014714/https://www.afriquefemme.com/fr/cuisine/l-equilibre-dans-mon-assiette/26822-la-bouillie-de-mil-un-choix-nutritif-et-doux-pour-rompre-le-jeune-en-toute-serenite |archive-date=2026-03-12 |dead-url=yes}}</ref>
==अकलुई==
टोगो के भोजन में अक्लुई (Gen: aklui zogbon, Gun: aklui coco) एक लुढ़कल किण्वित मक्का के आटा के दलिया छै । अकलुई एकटा मुख्य भोजन आ आम नाश्ताक वस्तु अछि । एकरा प्रायः मूंगफली सं ऊपर सं लगाओल जाइत छैक आ बोटोकोइन, एक तरहक डोनट सं परेड कयल जाइत छैक ; एकरा लेमनग्रास के साथ सुगंधित करलऽ जाय सकै छै।<ref>https://saveurstogo.com/recette/aklui-zogbon-la-bouillie-qui-te-reveille-le-gout-du-togo/</ref>
==लाख==
लाख अरव (वोलोफ/फुला) सेनेगल आरू गैम्बिया केरऽ व्यंजनऽ म॑ चीनी आरू खट्टा दूध के साथ रोल्ड बाजरा दलिया छेकै । पकवान के लाख बोना कहल जाइत अछि जखन ऊपर स मलाई देल जाइत अछि । एकरऽ आरू रूप छै ंगालख, एक लाख जेकरा ऊपर न्जिनेह जोबे, बाओबाब फल (बौए; फ्रेंच: पेन डी सिंगे, लिट. 'बंदर रोटी'), मूंगफली के पेस्ट, वेनिला आरू संतरा के फूल स॑ बनलऽ चटनी डाललऽ जाय छै । विशेष रूप सं न्गालख विशेष अवसर पर खायल जाइत अछि : ई नामकरण समारोह आ विवाहक एकटा आम स्थिरता थिक ; सेनेगल के मुसलमान रमजान में इफ्तार आ ईद अल-फितर में एकरा खाइत छथि ; आरू सेनेगल केरऽ कैथोलिकऽ के पास गुड फ्राइडे लेली शुक्रवार के उपवास तोड़ै लेली ंगालख छै, आरू ईस्टर के माध्यम स॑ एकरऽ आरू आनंद लेबै लेली छै ।<ref>https://www.npr.org/sections/thesalt/2017/04/14/523957657/ngalakh-senegal-s-good-friday-tradition</ref>
==चावल के पप==
राइस पैप सिएरा लियोन केरऽ रोलड चावल केरऽ आटा केरऽ दलिया छेकै । एकरा आमतौर पर नाश्ता मे खाएल जायत छै।<ref>https://roadsandkingdoms.com/2018/rice-akara-in-freetown/</ref>
==वालवाल==
वालवाल (Nuer; abyei) दक्षिण सूडानी भोजन स॑ मिलै वाला एक लुढ़कलऽ बाजरा या ज्वार के आटा के दलिया छेकै । दिनक सब भोजनक ई एकटा मुख्य भोजन थिक; अपनहि भाप मे पकाओल गुड़कल आटा केँ अकोफ कहल जाइत छैक, जे कूसकूस थिक। वालवाल म॑ जोड़लऽ जाय वाला चीजऽ म॑ लालब केरऽ कड़वा फल, स्पष्ट मक्खन, आरू दूध शामिल छै ।<ref>https://web.archive.org/web/20190818084614/https://www.jesuitmissions.ie/news/625-counselling-is-a-tool-for-survival</ref>
== छवि ==
{{gallery
|File:Bouillie sèche.jpg
|बाजार में पिसे हुए आटे की बोतलें
|File:Calabash_bowls_-_6_hand_processing_millet_flour,_millet_pellets_vs_millet_flour.jpg
| लौकी के कटोरे में आटा; दाईं ओर कच्चा आटा, बाईं ओर बेला हुआ आटा
}}
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:इफ्तार खाद्य पदार्थ]]
[[श्रेणी:लेंटेन खाद्य पदार्थ]]
[[श्रेणी:ईस्टर भोजन]]
[[श्रेणी:बाजरा व्यंजन]]
[[श्रेणी:चावल के व्यंजन]]
mdtmjao43lr0rogp9f041b2wugha6wu
थरावथ अम्मालु अम्मा
0
48857
282082
277317
2026-11-08T03:05:22Z
InternetArchiveBot
10060
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
282082
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|भारतीय लेखक और अनुवादक}}
{{Infobox writer
| name = थारवथ अम्मालु अम्मा
| image =File:Tharavath Ammaluamma.jpg
| imagesize =
| caption = अम्मालू अम्मा
| birth_name =
| birth_date = {{birth date|1873|4|26|df=yes}}
| birth_place = [[ब्रिटिश भारत]]
| nationality =
| death_place = {{death date and age|df=yes|1936|6|6|1873|4|26}}
| death_date =
| alma_mater =
| occupation = अनुवादक, उपन्यासकार
| movement =
| notableworks =
| spouse =
| children =
| parents =
| awards =
| influences =
| signature =
}}
'''थरावथ अम्मालु अम्मा''' मलयालम भाषा के साहित्यकार आरू अनुवादक छेलै जेकरऽ जन्म [[चेन्नई|मद्रास प्रेसिडेंसी]], ब्रिटिश भारत (वर्तमान [[केरल]], [[भारत]]) म॑ भेलऽ छेलै । संस्कृत आ तमिल सँ मलयालम मे अनेक रचनाक अनुवाद केलनि ।
अम्मालू अम्मा केरऽ १९१४ केरऽ उपन्यास कमलभाई अथवा लक्ष्मीविलासथिले कोलापथकम (कमलाभाई या लक्ष्मीविलासम केरऽ हत्या) मलयालम में एक महिला द्वारा लिखलऽ गेलऽ पहिलऽ जासूसी उपन्यास छेलै । ओ एकमात्र एहन लेखिका छलीह जिनका तत्कालीन कोचीन राज्यक सर्वोच्च साहित्यिक पुरस्कार "साहित्य सखी" सँ मना कयल गेल छल।
==जीवनी सभ ==
अम्मालु अम्मा केरऽ जन्म २६ अप्रैल १८७३ क॑ वर्तमान [[पलाक्कड जिला]], केरल केरऽ थरावठ परिवार म॑ थरावठ कुम्मिनिअम्मा आरू चिंचमवीतिल शंकरन नायर केरऽ घरऽ म॑ भेलऽ छेलै जे तहसीलदार छेलै । थरावथ अम्मालु अम्मा के पूर्वज टीपू सुल्तान के आक्रमण के दौरान मालाबार स पलक्काड पराली आयल छलाह। हुनकर एकटा भाइ छलनि, डाक्टर टी. एम. नायर।<ref name=":0">{{Cite web |url=https://anweshanam.com/682622/digambara-memoirs-ammalu-amma-refuses-to-buy-sahityasakhi/ |title=Archive copy |access-date=2026-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260421153722/https://anweshanam.com/682622/digambara-memoirs-ammalu-amma-refuses-to-buy-sahityasakhi/ |archive-date=2026-04-21 |dead-url=yes}}</ref> हुनका पत्र आ प्राथमिक पाठ एकटा देशी शिक्षक द्वारा पढ़ाओल जाइत छलनि । एकरऽ साथ-साथ घरऽ में संस्कृत आरू संगीत केरऽ पढ़ाई भी करलकै । एकरऽ बाद वू हुनकऽ पिता स॑ गणित आरू बाद म॑ तमिल भाषा सीखै लगलै ।<ref name=":1">https://www.mathrubhumi.com/literature/features/tharavath-ammalu-amma-death-anniversary-660323b0</ref>
मलयालम, संस्कृत आ तमिल भाषा मे नीक जकाँ पारंगत छलीह। कोचीन के महाराजा हुनका "साहित्य सखी" पुरस्कार देबय लेल तैयार छलाह, मुदा ओ एकरा खारिज क देलखिन्ह. ओ एकमात्र लेखिका छलीह जिनका तत्कालीन कोचीन राज्यक सबसँ बेसी साहित्यिक पुरस्कार "साहित्य सखी" सँ मना कयल गेल छलनि।<ref name=":2">"തരവത്ത് അമ്മാളുവമ്മ"</ref>
हुनकर मृत्यु ६ जून १९३६ मे भेलनि।
===व्यक्तिगत जीवन===
अम्मालु अम्मा तीन बेर विवाह केलनि। हुनकऽ शादी सबसें पहलऽ १५ साल के उम्र में भेलऽ छेलै। हुनकरऽ पहिलऽ पति जे पुन्नाथुर कोविलकम के स्वामी छेलै, दू बच्चा के जन्म के बाद हुनका छोड़ी गेलऽ छेलै । मायक जिदक कारणेँ दोसर बेर वैद्य रहनिहार रामपुरमक कृष्ण वर्यारसँ विवाह केलनि ।<ref name=":2" /> तीन बेटी केरऽ कुछ देर बाद वारियर केरऽ मौत होय गेलै । पहिल दू विवाहक बहुत रास बच्चा विभिन्न समय मे मरि गेल छल, जाहि सँ मात्र दू टा बेटी रहि गेल छल। तेसर विवाह वडक्कुमतर वर्यथ के उन्नीकृष्ण वरयार सँ भेल छल।<ref name=":1" />
==साहित्यिक कैरियर सभ==
अम्मालू अम्मा केरऽ १९१४ केरऽ उपन्यास कमलभाई अथवा लक्ष्मीविलासथिले कोलापथकम (कमलाभाई या लक्ष्मीविलासम केरऽ हत्या) मलयालम में एक महिला द्वारा लिखलऽ गेलऽ पहिलऽ जासूसी उपन्यास छेलै ।<ref name=":0" /> अम्मालू अम्मा केरऽ यात्रा-वृत्तांत ओरु तीर्थ यात्रा, जे १९२५ म॑ कोझीकोड केरऽ नॉर्मन प्रिंटिंग प्रेस द्वारा प्रकाशित एगो कृति छेकै, जेकरा म॑ १९२१ म॑ अपनऽ भाई टी. एम. नायर केरऽ नश्वर अवशेष के साथ वाराणसी गेलऽ छेलै त॑ हुनकऽ घूमलऽ पवित्र मंदिर आरू स्थानऽ के विवरण छै ।<ref>https://keralaliterature.com/books/ammalu-amma-%E0%B4%92%E0%B4%B0%E0%B5%81-%E0%B4%A4%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A5%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0/</ref> अन्य मौलिक कृति चन्द्रिका, बालाबोधिनी, कृष्ण भक्ति, कोमलवल्ली (2 खंड), भक्तमलायिले चेउकथाकल (भक्तमाला के लघुकथा) आदि। एहि मे सँ किछु पूर्व मे पाठ्यपुस्तक रहल अछि।<ref name=":1" />
अनुवादक के रूप में ओ संस्कृत, तमिल आ अंग्रेजी भाषा के बहुत रास कृति के मलयालम में परिचय करौलनि । ओ बौद्ध भक्त छलीह, आ बुद्धक जीवनी, द लाइट ऑफ एशिया केँ हुनका द्वारा मलयालम मे बुद्ध गाथाक रूप मे अनुवाद कयल गेल छल । ओ सर्ववेदांत सिद्धान्त सारा संग्रह आ शिव भक्त विलासम सन संस्कृत ग्रन्थक सेहो मलयालम मे अनुवाद केलनि । १९१२ मे प्रकाशित कृष्ण भक्ति चन्द्रिका संस्कृत लघु नाटकक अनुवाद अछि । 1907 में प्रकाशित भक्तमाला (3 खण्ड) संस्कृत कृति का अनुवाद इसी नाम से है। श्री शंकराविजयम एक तमिल ग्रन्थ छल जेकरऽ अनुवाद १९२८ म॑ कुम्बकोणम शंकराचार्यस्वामी केरऽ शिष्यऽ के आग्रह प॑ मलयालम म॑ करलऽ गेलऽ छेलै । १९११ मे प्रकाशित लीला तमिल उपन्यासक अनुवाद अछि ।<ref>https://english.mathrubhumi.com/features/specials/international-women-s-day-reminiscing-first-gen-feminist-writers-from-kerala-44f17aae</ref>
अम्मालू अम्मा न॑ १९२९ आरू १९३० म॑ राज्य स्तरीय साहित्यिक संगठन साहित्य परिषद केरऽ बैठकऽ के अध्यक्षता करलकै ।
==सन्दर्भ सामग्रीसभ==
{{reflist}}
[[श्रेणी:पलक्काड से लेखक]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला उपन्यासकार]]।
[[श्रेणी:मलयालम-भाषा के उपन्यासकार]]
98muz2r8yydal99ljobylgu52u2o9uu