Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Mahajanga 0 6537 1147414 1119359 2026-07-10T08:44:08Z Lalinah 34462 /* Kolontsaina */ 1147414 wikitext text/x-wiki {{coord|15|43|S|46|19|E}} {{infobox tanàna |anarana=Mahajanga |faritany= [[Faritanin' i Mahajanga|Mahajanga]] |velarantany= 51.05 |isam-ponina=246022 |firenena={{Madagasikara}} |faritra = [[Faritra Boeny]] |sary =Belle_vue_sur_la_mer_de_Mahajanga_Madagascar.jpg|thumb|100px|<nowiki>Mahajanga]]</nowiki> }} I '''Mahajanga''' na '''Majunga''', dia [[tanàna]] misy seranan-tsambo any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], eo amin' ny vavaranon' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] ny misy azy. Izy no renivohitry [[Faritra Boeny]] sy ny [[Faritanin' i Mahajanga]]. 550 km any avaratra-andrefan' [[Antananarivo]] no misy azy. Mahajanga dia nisy mponina 246&nbsp;022 tamin' ny taona 2018 ary tanàna fahefatra lehibe indrindra eto Madagasikara, aorian' [[Antananarivo]] sy [[Toamasina]] ary [[Antsirabe]]<ref><small>"[https://www.instat.mg/autres/rgph-3 Troisième Recensement Général de la Population et de l’Habitation (RGPH-3)]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.instat.mg%2Fautres%2Frgph-3 Arsiva]], Institut National de la Statistique Madagascar.</small></ref>. Renivohitry ny [[Sakalava]]<nowiki/>n' i Boeny ny tanànan' i Mahajanga. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka sakalava farany talohan' ny natongavan-d[[Radama Voalohany|Radama I]] mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]]. == Ny anaran' i Mahajanga == [[Sary:Mahajanga l'hôtel de ville.jpg|vignette|Lapan' ny tananan' i Mahajanga]] I Mahajanga dia antsoina hoe ''Mojanga'' na ''Majunga'' koa. Ny anarana hoe ''Mahajanga'' dia midika hoe "mahasitrana", araka ny lovantsofina. Nisy mpanjaka nitady fanafody hanasitranana ny zanany ka nitety ny Nosy, ary rehefa tonga tany Mijangaïa ("Tanànan' ny Voninkazo", ny anarany taloha) izy, dia nilaza hoe: ''Mahajanga ity tananà ity'', ary dia raikitra ilay anarana. Misy koa ny milaza fa ny anaran' ilay tanàna dia avy amin' ny anarana voninkazo iray, antsoina hoe ''angaya'', nentin' ny Arabo tamin' ny taonjato faha-15<ref name=":0"><small>"[https://www.cocolodgemajunga-madagascar.com/majunga-histoire-traditions-by-hotel-restaurant-coco-lodge-majunga/ Majunga : histoire et traditions]", Hôtel Restaurant Coco Lodge Majunga</small></ref>. == Tantara == === Tamin' ny andro fahagola === Azo inoana fa efa nisy mponina ny faritra amisy an' i Mahajanga tamin' ny andro fahagola, talohan' ny vanimpotoan' ny tantara. Tao amin' ny lava-bato lehibe ao Anjohibe any amin' ny 30 km avaratra-atsinanan' i Mahajanga, manakaiky an' i [[Mahajamba]], dia nahitana taolan' ny karazana <u>[[lalomena]] zeny</u> (''Hippopotamus lemerlei'') izay efa tsy misy intsony ankehitriny. Nanambara ny fanomezana daty amin' ny alalan' ny radiôkarbônina fa taolam-biby niaina tany amin' ny taona 2000 tal JK any ho any ireo taolana ireo. Izany fahitana izany dia namindra ny daty heverina fa nahatongavan' ny mponina voalohany teto Madagasikara izay niseho tamin' ny 1&nbsp;500 taona any aloha kokoa. Ny [[helodrano]] roa mifanila amin' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] sy amin' i Mahajamba dia eo amin' ny fihaonan' ny lalana roa mety ho nonenan' ny olombelona, ​​ny iray mandalo an' i [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] ho an' ny fiaviana afrikana, ny iray hafa miampita ny Nosy avy any avaratra-atsinanana avy any Antongila ho an' ny fiaviana aziatika<ref name=":0" />. === Vanim-potoana faha foko sy faha mpanjaka === [[Sary:Baobab bord de la mer.jpg|vignette|241x241px|Ny renialan' i Mahajanga]] Toa tamin' ny taonjato faha-14 na faha-15 no nanorenan' ny [[Antalaotra]] na Antalaotse, izay tantsambo mpisava lalana sy mpanjono arabo mifangaro afrikana, ny tanànan' i Mahajanga, izay tonga tamin' ny lakana lava avy any amin' ny [[Hoalan' i Ômana]] nandalo tao [[Zanzibar]] sy [[Kômôro]], araka ny fitsokan' ny rivotra moussons isan-taona ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]]<ref name=":0" />. Renivohitry ny [[Fanjakan' i Boina|Fanjakana Sakalavan' i Boina]] i Mahajanga taorian' ny fikambanan' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] any amin' ny morontsiraka andrefana ho fanjakà-mpanjaka. Nisy firoboroboana ity tanàna ity tamin' ny taonjato faha-18 amin' ny maha tobim-panangonana harena avy any amin' ny morontsirak' i [[Afrika]] natokana halefa an' i [[Zana-Kôntinenta Indiana|India]]. Tamin' io fotoana io no niforonan' ny vondrom-piarahamonina indiana lehibe (fianakaviana 6&nbsp;000 araka ny voalazan' i Dumaine tany Mouzangaïe tamin' ny taona 1792)<ref name=":0" />. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka farany talohan' ny fandresena sy ny fakan-tany nataon-d[[Radama Voalohany|Radama I]], mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]], sy taorian' ny nananganana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] tamin' ny taona 1823<ref name=":0" />. Nanamarika ny fahatapahan' ny fifandraisana tamin' ny tapany avaratry ny Nosy ny fandresen' ny mpanjaka merina ilay fanjakana sakalava tamin' ny taona 1824, nefa tsy nisakana ny firoboroboan' ny tanàna izany; nanokatra tobim-barotra tao ny Amerikanina tamin' ny tana 1830<ref name=":0" />. === Vanim-potoan' ny fanjanahantany === Ny fisokafan' i Mahajanga amin' ny lalam-pifandraisana an-dranomasina, sy ny fiantsoana ao aminy izay nety tsara amin' ny sambo lehibe tamin' izany fotoana izany, ary ny fifampikasohana tamin' ny sivilizasiôn' ny vahoaka manodidina no nahatonga an' io tanàna io hahaliana ny mpanjanatany: tao Mahajanga tokoa no nigadona ny tafika frantsay taty, tamin' ny taona 1882-1883 aloha, avy eo tamin' ny taona 1895-1896, niisa 15&nbsp;000 ny mpiady niondrana an-tsambo miisa 23, nandray anjara tamin' ny ady sy ny fakana an' i [[Madagasikara]]. Ny isan' ny mponina dia 7&nbsp;908 tamin' ny taona 1903 (anisan' izany ny [[Indiana (vahoaka)|Indiana]] miisa 646)<ref name=":0" />. Nandroso haingana ilay tanàna taorian' ny fanombohan' ny fibodoana nataon' ny Frantsay, nandritra ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahantany]], betsaka ny zava-bita (toy ny quais izay fantatra amin' ny anarana hoe ''Barriquand'' ao amin' ny seranan-tsambo ho an' ny raharaham-barotra, ny lalana azo andehanana fiarakodia mihazo an' [[Antananarivo]], ny hôpitalin' Androva, sns.) Ho takalon' izany dia notrandrahin' ny mpanjanatany fatratra ny ny loharanon-karena teto an-toerana, indrindra ny vokatry ny fambolena. Nanomboka tamin' ny [[Ady Lehibe Voalohany]] dia nampiasaina hamatsiana omby, avy any amin' ny faritra andrefana, ho an' ny tafika frantsay, ny orinasa misy fampangatsiahana ao Boanamary, anirà any amin' ny [[Helodranon' i Bombetoka]]. Nanaraka an' izany ny fiharian-karena miankina amin' ny fambolena midadasika izay nanomezana tany ny orinasa vaventy mpikarakara fambolena [[Paraky (zavamaniry)|paraky]] sy [[landihazo]] ary [[vary]] nety tsara any ambanivohitra noho ny tetikasa fitarihan-drano hanondrahana tany midadasika ([[Marovoay]], [[Ambatoboeny]]) izay namelona an' i Mahajanga sy ny seranan-tsambony hatramin' ny taona 1970<ref name=":0" />. === Taorian' ny nahazoana ny fahaleovantena === Tamin' ny Desambra 1976 dia nitranga ny [[Famonoana Kômôriana tao Mahajanga|Rotaka]] (na ''Kafa la Mjangaya'' amin' ny [[Fiteny kômôriana|teny kômôriana]]), izay fandripahana ny Kômôriana tao anatin' ny telo andro tao an-tanànan' i Mahajanga, izay tsy nosakanan' ny mpitondra fanjakana, ka nahafaty olona maherin' ny 500 any ho any sy nahatonga ny fiaingan' ny Kômôriana maherin' ny 15&nbsp;000 handao ilay tanàna<ref name=":0" />. Mijanona ho toerana fampifandraisana manan-danja amin' ny fanaraha-maso ny [[Lakandranon' i Môzambika]] i Mahajanga: ao Belobaka, 20 km miala ny tanàna, no misy ny onjam-peon' ny [[Etazonia|governemanta amerikana]]<ref name=":0" />. Tanàna mpanitara ny olana mitranga i Mahajanga: fandrobana ny tranombarotry ny [[Karàna]] (taona 2002 sy 2009) sy ny an' ny ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] heverina ho akaiky ny fitondrana (fandorana ny orinasa Tiko)<ref name=":0" />. == Kolontsaina == ==== Fomba amam-panao Malagasy ==== Betsaka ireo foko izay mitady vola ao Mahajanga, fa ny foko tena tompon-tanzna dia ny Foko Sakalava ary izay no asongandin'izy ireo amin'ny alalan'ny fankalazana ireo fombafomba Sakalava isan-karzany toy: * '''Fanompoambe''' * '''Kipa''' * '''Toamainty''' * '''Morengy''' * '''Fitampoha''' === Fivavahana === [[File:Mahajanga cathedrale.jpg|thumb|Ny Katedraly katôlika Coeur Immaculé de Marie.]]I Mahajanga no foiben' ny [[Diôsezin' i Mahajanga|evese katôlika]] iray. Ahitana fiangonana ôrtôdôksa, [[Fiangonana nohavaozina|nohavaozna]] ([[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]]), [[Loteranisma|loterana]] ([[Fiangonana Loterana Malagasy]]), ny [[Evanjelisma eto Madagasikara|evanjelika]] ary ny [[Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito|advantista]] koa ny ao. [[Sary:Mosquée Majunga-Madagascar.jpg|ankavia|vignette|Môskea lehiben' i Mahajanga ]] Ny fisian' ny [[Silamo eto Madagasikara|Mozilmana]] dia hita amin' ny fisian' ny [[môskea]] sy ny madrasa, indraindray tena tranainy, manaraka fombam-pivavahana [[Siisman' ny roa ambin' ny folo|siitan' ny roa ambin' ny folo]], agakanista ([[nizarita]]), [[bôrà]] sy [[Kôjà|kôja]] ao Mahajanga Be, sy ny [[Sonisma|Sonita]] nandray ny fomban' ny silamo kômôriana (indrindra fa ny môske lehibe ao Mahabibo). Misy tempoly [[Hindoisma eto Madagasikara|hindo]] koa ao Mahajanga Be. Ho an' ny Sakalavan' i Boina mpandala ny fomban-drazana dia i Mahajanga no toeram-pandevenana ny mpanjaka ary toerana fanaovana lanonana ara-poko sy ara-pivavahana, ny [[Fanompoambe]] (na Fanampoana) ao amin' ny Doany Miarinarivo ao Tsararano, izay ivorian' ny mponina avy amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara. I Andrianirina Désiré no ampanjakabe ankehitriny. == Jereo koa == * [[Oniversiten' i Mahajanga]] *[[Helodranon' i Bombetoka]] *[[Diôsezin' i Mahajanga]] *[[Distrikan'i Mahajanga II]] '''Renivohi-paritany eto Madagasikara''' * [[Antananarivo]] - [[Antsiranana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Mahajanga]] - [[Toamasina]] - [[Toliara]] '''Renivohi-paritra eto Madagasikara''' * [[Ambatondrazaka]] - [[Ambositra]] - [[Ambovombe]] - [[Antananarivo]] - [[Antsirabe]] - [[Antsiranana]] - [[Antsohihy]] - [[Farafangana]] - [[Fenoarivo Atsinanana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Ihosy]] - [[T|Maevatanana]] - [[Mahajanga]] - [[Maintirano]] - [[Manakara]] - [[Mananjary]] - [[Miarinarivo]] - [[Morondava]] - [[Sambava]] - [[Toamasina]] - [[Tôlanaro]] - [[Toliara]] - [[Tsiroanomandidy]] == Loharano sy fanamarihana == {{reflist}} {{Boeny}} [[Sokajy:Mahajanga]] [[sokajy:Kaominina any Faritra Boeny]] [[Sokajy:Tanàna ao Faritra Boeny]] 9tihw3kacdski1tmr4atlr4fve0uf5j 1147415 1147414 2026-07-10T08:50:47Z Lalinah 34462 /* Kolontsaina */ 1147415 wikitext text/x-wiki {{coord|15|43|S|46|19|E}} {{infobox tanàna |anarana=Mahajanga |faritany= [[Faritanin' i Mahajanga|Mahajanga]] |velarantany= 51.05 |isam-ponina=246022 |firenena={{Madagasikara}} |faritra = [[Faritra Boeny]] |sary =Belle_vue_sur_la_mer_de_Mahajanga_Madagascar.jpg|thumb|100px|<nowiki>Mahajanga]]</nowiki> }} I '''Mahajanga''' na '''Majunga''', dia [[tanàna]] misy seranan-tsambo any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], eo amin' ny vavaranon' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] ny misy azy. Izy no renivohitry [[Faritra Boeny]] sy ny [[Faritanin' i Mahajanga]]. 550 km any avaratra-andrefan' [[Antananarivo]] no misy azy. Mahajanga dia nisy mponina 246&nbsp;022 tamin' ny taona 2018 ary tanàna fahefatra lehibe indrindra eto Madagasikara, aorian' [[Antananarivo]] sy [[Toamasina]] ary [[Antsirabe]]<ref><small>"[https://www.instat.mg/autres/rgph-3 Troisième Recensement Général de la Population et de l’Habitation (RGPH-3)]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.instat.mg%2Fautres%2Frgph-3 Arsiva]], Institut National de la Statistique Madagascar.</small></ref>. Renivohitry ny [[Sakalava]]<nowiki/>n' i Boeny ny tanànan' i Mahajanga. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka sakalava farany talohan' ny natongavan-d[[Radama Voalohany|Radama I]] mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]]. == Ny anaran' i Mahajanga == [[Sary:Mahajanga l'hôtel de ville.jpg|vignette|Lapan' ny tananan' i Mahajanga]] I Mahajanga dia antsoina hoe ''Mojanga'' na ''Majunga'' koa. Ny anarana hoe ''Mahajanga'' dia midika hoe "mahasitrana", araka ny lovantsofina. Nisy mpanjaka nitady fanafody hanasitranana ny zanany ka nitety ny Nosy, ary rehefa tonga tany Mijangaïa ("Tanànan' ny Voninkazo", ny anarany taloha) izy, dia nilaza hoe: ''Mahajanga ity tananà ity'', ary dia raikitra ilay anarana. Misy koa ny milaza fa ny anaran' ilay tanàna dia avy amin' ny anarana voninkazo iray, antsoina hoe ''angaya'', nentin' ny Arabo tamin' ny taonjato faha-15<ref name=":0"><small>"[https://www.cocolodgemajunga-madagascar.com/majunga-histoire-traditions-by-hotel-restaurant-coco-lodge-majunga/ Majunga : histoire et traditions]", Hôtel Restaurant Coco Lodge Majunga</small></ref>. == Tantara == === Tamin' ny andro fahagola === Azo inoana fa efa nisy mponina ny faritra amisy an' i Mahajanga tamin' ny andro fahagola, talohan' ny vanimpotoan' ny tantara. Tao amin' ny lava-bato lehibe ao Anjohibe any amin' ny 30 km avaratra-atsinanan' i Mahajanga, manakaiky an' i [[Mahajamba]], dia nahitana taolan' ny karazana <u>[[lalomena]] zeny</u> (''Hippopotamus lemerlei'') izay efa tsy misy intsony ankehitriny. Nanambara ny fanomezana daty amin' ny alalan' ny radiôkarbônina fa taolam-biby niaina tany amin' ny taona 2000 tal JK any ho any ireo taolana ireo. Izany fahitana izany dia namindra ny daty heverina fa nahatongavan' ny mponina voalohany teto Madagasikara izay niseho tamin' ny 1&nbsp;500 taona any aloha kokoa. Ny [[helodrano]] roa mifanila amin' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] sy amin' i Mahajamba dia eo amin' ny fihaonan' ny lalana roa mety ho nonenan' ny olombelona, ​​ny iray mandalo an' i [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] ho an' ny fiaviana afrikana, ny iray hafa miampita ny Nosy avy any avaratra-atsinanana avy any Antongila ho an' ny fiaviana aziatika<ref name=":0" />. === Vanim-potoana faha foko sy faha mpanjaka === [[Sary:Baobab bord de la mer.jpg|vignette|241x241px|Ny renialan' i Mahajanga]] Toa tamin' ny taonjato faha-14 na faha-15 no nanorenan' ny [[Antalaotra]] na Antalaotse, izay tantsambo mpisava lalana sy mpanjono arabo mifangaro afrikana, ny tanànan' i Mahajanga, izay tonga tamin' ny lakana lava avy any amin' ny [[Hoalan' i Ômana]] nandalo tao [[Zanzibar]] sy [[Kômôro]], araka ny fitsokan' ny rivotra moussons isan-taona ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]]<ref name=":0" />. Renivohitry ny [[Fanjakan' i Boina|Fanjakana Sakalavan' i Boina]] i Mahajanga taorian' ny fikambanan' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] any amin' ny morontsiraka andrefana ho fanjakà-mpanjaka. Nisy firoboroboana ity tanàna ity tamin' ny taonjato faha-18 amin' ny maha tobim-panangonana harena avy any amin' ny morontsirak' i [[Afrika]] natokana halefa an' i [[Zana-Kôntinenta Indiana|India]]. Tamin' io fotoana io no niforonan' ny vondrom-piarahamonina indiana lehibe (fianakaviana 6&nbsp;000 araka ny voalazan' i Dumaine tany Mouzangaïe tamin' ny taona 1792)<ref name=":0" />. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka farany talohan' ny fandresena sy ny fakan-tany nataon-d[[Radama Voalohany|Radama I]], mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]], sy taorian' ny nananganana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] tamin' ny taona 1823<ref name=":0" />. Nanamarika ny fahatapahan' ny fifandraisana tamin' ny tapany avaratry ny Nosy ny fandresen' ny mpanjaka merina ilay fanjakana sakalava tamin' ny taona 1824, nefa tsy nisakana ny firoboroboan' ny tanàna izany; nanokatra tobim-barotra tao ny Amerikanina tamin' ny tana 1830<ref name=":0" />. === Vanim-potoan' ny fanjanahantany === Ny fisokafan' i Mahajanga amin' ny lalam-pifandraisana an-dranomasina, sy ny fiantsoana ao aminy izay nety tsara amin' ny sambo lehibe tamin' izany fotoana izany, ary ny fifampikasohana tamin' ny sivilizasiôn' ny vahoaka manodidina no nahatonga an' io tanàna io hahaliana ny mpanjanatany: tao Mahajanga tokoa no nigadona ny tafika frantsay taty, tamin' ny taona 1882-1883 aloha, avy eo tamin' ny taona 1895-1896, niisa 15&nbsp;000 ny mpiady niondrana an-tsambo miisa 23, nandray anjara tamin' ny ady sy ny fakana an' i [[Madagasikara]]. Ny isan' ny mponina dia 7&nbsp;908 tamin' ny taona 1903 (anisan' izany ny [[Indiana (vahoaka)|Indiana]] miisa 646)<ref name=":0" />. Nandroso haingana ilay tanàna taorian' ny fanombohan' ny fibodoana nataon' ny Frantsay, nandritra ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahantany]], betsaka ny zava-bita (toy ny quais izay fantatra amin' ny anarana hoe ''Barriquand'' ao amin' ny seranan-tsambo ho an' ny raharaham-barotra, ny lalana azo andehanana fiarakodia mihazo an' [[Antananarivo]], ny hôpitalin' Androva, sns.) Ho takalon' izany dia notrandrahin' ny mpanjanatany fatratra ny ny loharanon-karena teto an-toerana, indrindra ny vokatry ny fambolena. Nanomboka tamin' ny [[Ady Lehibe Voalohany]] dia nampiasaina hamatsiana omby, avy any amin' ny faritra andrefana, ho an' ny tafika frantsay, ny orinasa misy fampangatsiahana ao Boanamary, anirà any amin' ny [[Helodranon' i Bombetoka]]. Nanaraka an' izany ny fiharian-karena miankina amin' ny fambolena midadasika izay nanomezana tany ny orinasa vaventy mpikarakara fambolena [[Paraky (zavamaniry)|paraky]] sy [[landihazo]] ary [[vary]] nety tsara any ambanivohitra noho ny tetikasa fitarihan-drano hanondrahana tany midadasika ([[Marovoay]], [[Ambatoboeny]]) izay namelona an' i Mahajanga sy ny seranan-tsambony hatramin' ny taona 1970<ref name=":0" />. === Taorian' ny nahazoana ny fahaleovantena === Tamin' ny Desambra 1976 dia nitranga ny [[Famonoana Kômôriana tao Mahajanga|Rotaka]] (na ''Kafa la Mjangaya'' amin' ny [[Fiteny kômôriana|teny kômôriana]]), izay fandripahana ny Kômôriana tao anatin' ny telo andro tao an-tanànan' i Mahajanga, izay tsy nosakanan' ny mpitondra fanjakana, ka nahafaty olona maherin' ny 500 any ho any sy nahatonga ny fiaingan' ny Kômôriana maherin' ny 15&nbsp;000 handao ilay tanàna<ref name=":0" />. Mijanona ho toerana fampifandraisana manan-danja amin' ny fanaraha-maso ny [[Lakandranon' i Môzambika]] i Mahajanga: ao Belobaka, 20 km miala ny tanàna, no misy ny onjam-peon' ny [[Etazonia|governemanta amerikana]]<ref name=":0" />. Tanàna mpanitara ny olana mitranga i Mahajanga: fandrobana ny tranombarotry ny [[Karàna]] (taona 2002 sy 2009) sy ny an' ny ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] heverina ho akaiky ny fitondrana (fandorana ny orinasa Tiko)<ref name=":0" />. == Kolontsaina == ==== Fomba amam-panao Malagasy ==== Betsaka ireo foko izay mitady vola ao Mahajanga, fa ny foko tena tompon-tanzna dia ny Foko Sakalava ary izay no asongandin'izy ireo amin'ny alalan'ny fankalazana ireo fombafomba Sakalava isan-karzany toy: * '''Fanompoambe''' * [[Sary:Déguisement Sakalava Boeny.jpg|vignette|Fanompoa ]] * '''Kipa''' * [[Sary:La coiffure Sakalava 03.jpg|vignette]] * '''Toamainty''' * '''Morengy''' * '''Fitampoha''' === Fivavahana === [[File:Mahajanga cathedrale.jpg|thumb|Ny Katedraly katôlika Coeur Immaculé de Marie.]]I Mahajanga no foiben' ny [[Diôsezin' i Mahajanga|evese katôlika]] iray. Ahitana fiangonana ôrtôdôksa, [[Fiangonana nohavaozina|nohavaozna]] ([[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]]), [[Loteranisma|loterana]] ([[Fiangonana Loterana Malagasy]]), ny [[Evanjelisma eto Madagasikara|evanjelika]] ary ny [[Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito|advantista]] koa ny ao. [[Sary:Mosquée Majunga-Madagascar.jpg|ankavia|vignette|Môskea lehiben' i Mahajanga ]] Ny fisian' ny [[Silamo eto Madagasikara|Mozilmana]] dia hita amin' ny fisian' ny [[môskea]] sy ny madrasa, indraindray tena tranainy, manaraka fombam-pivavahana [[Siisman' ny roa ambin' ny folo|siitan' ny roa ambin' ny folo]], agakanista ([[nizarita]]), [[bôrà]] sy [[Kôjà|kôja]] ao Mahajanga Be, sy ny [[Sonisma|Sonita]] nandray ny fomban' ny silamo kômôriana (indrindra fa ny môske lehibe ao Mahabibo). Misy tempoly [[Hindoisma eto Madagasikara|hindo]] koa ao Mahajanga Be. Ho an' ny Sakalavan' i Boina mpandala ny fomban-drazana dia i Mahajanga no toeram-pandevenana ny mpanjaka ary toerana fanaovana lanonana ara-poko sy ara-pivavahana, ny [[Fanompoambe]] (na Fanampoana) ao amin' ny Doany Miarinarivo ao Tsararano, izay ivorian' ny mponina avy amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara. I Andrianirina Désiré no ampanjakabe ankehitriny. = Toeram-pitsangantsanganana = == Jereo koa == * [[Oniversiten' i Mahajanga]] *[[Helodranon' i Bombetoka]] *[[Diôsezin' i Mahajanga]] *[[Distrikan'i Mahajanga II]] '''Renivohi-paritany eto Madagasikara''' * [[Antananarivo]] - [[Antsiranana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Mahajanga]] - [[Toamasina]] - [[Toliara]] '''Renivohi-paritra eto Madagasikara''' * [[Ambatondrazaka]] - [[Ambositra]] - [[Ambovombe]] - [[Antananarivo]] - [[Antsirabe]] - [[Antsiranana]] - [[Antsohihy]] - [[Farafangana]] - [[Fenoarivo Atsinanana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Ihosy]] - [[T|Maevatanana]] - [[Mahajanga]] - [[Maintirano]] - [[Manakara]] - [[Mananjary]] - [[Miarinarivo]] - [[Morondava]] - [[Sambava]] - [[Toamasina]] - [[Tôlanaro]] - [[Toliara]] - [[Tsiroanomandidy]] == Loharano sy fanamarihana == {{reflist}} {{Boeny}} [[Sokajy:Mahajanga]] [[sokajy:Kaominina any Faritra Boeny]] [[Sokajy:Tanàna ao Faritra Boeny]] bv1jml3qlgx1uq01y0qokkr9voxg49m 1147416 1147415 2026-07-10T08:53:24Z Lalinah 34462 /* Toeram-pitsangantsanganana */ 1147416 wikitext text/x-wiki {{coord|15|43|S|46|19|E}} {{infobox tanàna |anarana=Mahajanga |faritany= [[Faritanin' i Mahajanga|Mahajanga]] |velarantany= 51.05 |isam-ponina=246022 |firenena={{Madagasikara}} |faritra = [[Faritra Boeny]] |sary =Belle_vue_sur_la_mer_de_Mahajanga_Madagascar.jpg|thumb|100px|<nowiki>Mahajanga]]</nowiki> }} I '''Mahajanga''' na '''Majunga''', dia [[tanàna]] misy seranan-tsambo any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], eo amin' ny vavaranon' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] ny misy azy. Izy no renivohitry [[Faritra Boeny]] sy ny [[Faritanin' i Mahajanga]]. 550 km any avaratra-andrefan' [[Antananarivo]] no misy azy. Mahajanga dia nisy mponina 246&nbsp;022 tamin' ny taona 2018 ary tanàna fahefatra lehibe indrindra eto Madagasikara, aorian' [[Antananarivo]] sy [[Toamasina]] ary [[Antsirabe]]<ref><small>"[https://www.instat.mg/autres/rgph-3 Troisième Recensement Général de la Population et de l’Habitation (RGPH-3)]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.instat.mg%2Fautres%2Frgph-3 Arsiva]], Institut National de la Statistique Madagascar.</small></ref>. Renivohitry ny [[Sakalava]]<nowiki/>n' i Boeny ny tanànan' i Mahajanga. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka sakalava farany talohan' ny natongavan-d[[Radama Voalohany|Radama I]] mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]]. == Ny anaran' i Mahajanga == [[Sary:Mahajanga l'hôtel de ville.jpg|vignette|Lapan' ny tananan' i Mahajanga]] I Mahajanga dia antsoina hoe ''Mojanga'' na ''Majunga'' koa. Ny anarana hoe ''Mahajanga'' dia midika hoe "mahasitrana", araka ny lovantsofina. Nisy mpanjaka nitady fanafody hanasitranana ny zanany ka nitety ny Nosy, ary rehefa tonga tany Mijangaïa ("Tanànan' ny Voninkazo", ny anarany taloha) izy, dia nilaza hoe: ''Mahajanga ity tananà ity'', ary dia raikitra ilay anarana. Misy koa ny milaza fa ny anaran' ilay tanàna dia avy amin' ny anarana voninkazo iray, antsoina hoe ''angaya'', nentin' ny Arabo tamin' ny taonjato faha-15<ref name=":0"><small>"[https://www.cocolodgemajunga-madagascar.com/majunga-histoire-traditions-by-hotel-restaurant-coco-lodge-majunga/ Majunga : histoire et traditions]", Hôtel Restaurant Coco Lodge Majunga</small></ref>. == Tantara == === Tamin' ny andro fahagola === Azo inoana fa efa nisy mponina ny faritra amisy an' i Mahajanga tamin' ny andro fahagola, talohan' ny vanimpotoan' ny tantara. Tao amin' ny lava-bato lehibe ao Anjohibe any amin' ny 30 km avaratra-atsinanan' i Mahajanga, manakaiky an' i [[Mahajamba]], dia nahitana taolan' ny karazana <u>[[lalomena]] zeny</u> (''Hippopotamus lemerlei'') izay efa tsy misy intsony ankehitriny. Nanambara ny fanomezana daty amin' ny alalan' ny radiôkarbônina fa taolam-biby niaina tany amin' ny taona 2000 tal JK any ho any ireo taolana ireo. Izany fahitana izany dia namindra ny daty heverina fa nahatongavan' ny mponina voalohany teto Madagasikara izay niseho tamin' ny 1&nbsp;500 taona any aloha kokoa. Ny [[helodrano]] roa mifanila amin' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] sy amin' i Mahajamba dia eo amin' ny fihaonan' ny lalana roa mety ho nonenan' ny olombelona, ​​ny iray mandalo an' i [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] ho an' ny fiaviana afrikana, ny iray hafa miampita ny Nosy avy any avaratra-atsinanana avy any Antongila ho an' ny fiaviana aziatika<ref name=":0" />. === Vanim-potoana faha foko sy faha mpanjaka === [[Sary:Baobab bord de la mer.jpg|vignette|241x241px|Ny renialan' i Mahajanga]] Toa tamin' ny taonjato faha-14 na faha-15 no nanorenan' ny [[Antalaotra]] na Antalaotse, izay tantsambo mpisava lalana sy mpanjono arabo mifangaro afrikana, ny tanànan' i Mahajanga, izay tonga tamin' ny lakana lava avy any amin' ny [[Hoalan' i Ômana]] nandalo tao [[Zanzibar]] sy [[Kômôro]], araka ny fitsokan' ny rivotra moussons isan-taona ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]]<ref name=":0" />. Renivohitry ny [[Fanjakan' i Boina|Fanjakana Sakalavan' i Boina]] i Mahajanga taorian' ny fikambanan' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] any amin' ny morontsiraka andrefana ho fanjakà-mpanjaka. Nisy firoboroboana ity tanàna ity tamin' ny taonjato faha-18 amin' ny maha tobim-panangonana harena avy any amin' ny morontsirak' i [[Afrika]] natokana halefa an' i [[Zana-Kôntinenta Indiana|India]]. Tamin' io fotoana io no niforonan' ny vondrom-piarahamonina indiana lehibe (fianakaviana 6&nbsp;000 araka ny voalazan' i Dumaine tany Mouzangaïe tamin' ny taona 1792)<ref name=":0" />. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka farany talohan' ny fandresena sy ny fakan-tany nataon-d[[Radama Voalohany|Radama I]], mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]], sy taorian' ny nananganana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] tamin' ny taona 1823<ref name=":0" />. Nanamarika ny fahatapahan' ny fifandraisana tamin' ny tapany avaratry ny Nosy ny fandresen' ny mpanjaka merina ilay fanjakana sakalava tamin' ny taona 1824, nefa tsy nisakana ny firoboroboan' ny tanàna izany; nanokatra tobim-barotra tao ny Amerikanina tamin' ny tana 1830<ref name=":0" />. === Vanim-potoan' ny fanjanahantany === Ny fisokafan' i Mahajanga amin' ny lalam-pifandraisana an-dranomasina, sy ny fiantsoana ao aminy izay nety tsara amin' ny sambo lehibe tamin' izany fotoana izany, ary ny fifampikasohana tamin' ny sivilizasiôn' ny vahoaka manodidina no nahatonga an' io tanàna io hahaliana ny mpanjanatany: tao Mahajanga tokoa no nigadona ny tafika frantsay taty, tamin' ny taona 1882-1883 aloha, avy eo tamin' ny taona 1895-1896, niisa 15&nbsp;000 ny mpiady niondrana an-tsambo miisa 23, nandray anjara tamin' ny ady sy ny fakana an' i [[Madagasikara]]. Ny isan' ny mponina dia 7&nbsp;908 tamin' ny taona 1903 (anisan' izany ny [[Indiana (vahoaka)|Indiana]] miisa 646)<ref name=":0" />. Nandroso haingana ilay tanàna taorian' ny fanombohan' ny fibodoana nataon' ny Frantsay, nandritra ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahantany]], betsaka ny zava-bita (toy ny quais izay fantatra amin' ny anarana hoe ''Barriquand'' ao amin' ny seranan-tsambo ho an' ny raharaham-barotra, ny lalana azo andehanana fiarakodia mihazo an' [[Antananarivo]], ny hôpitalin' Androva, sns.) Ho takalon' izany dia notrandrahin' ny mpanjanatany fatratra ny ny loharanon-karena teto an-toerana, indrindra ny vokatry ny fambolena. Nanomboka tamin' ny [[Ady Lehibe Voalohany]] dia nampiasaina hamatsiana omby, avy any amin' ny faritra andrefana, ho an' ny tafika frantsay, ny orinasa misy fampangatsiahana ao Boanamary, anirà any amin' ny [[Helodranon' i Bombetoka]]. Nanaraka an' izany ny fiharian-karena miankina amin' ny fambolena midadasika izay nanomezana tany ny orinasa vaventy mpikarakara fambolena [[Paraky (zavamaniry)|paraky]] sy [[landihazo]] ary [[vary]] nety tsara any ambanivohitra noho ny tetikasa fitarihan-drano hanondrahana tany midadasika ([[Marovoay]], [[Ambatoboeny]]) izay namelona an' i Mahajanga sy ny seranan-tsambony hatramin' ny taona 1970<ref name=":0" />. === Taorian' ny nahazoana ny fahaleovantena === Tamin' ny Desambra 1976 dia nitranga ny [[Famonoana Kômôriana tao Mahajanga|Rotaka]] (na ''Kafa la Mjangaya'' amin' ny [[Fiteny kômôriana|teny kômôriana]]), izay fandripahana ny Kômôriana tao anatin' ny telo andro tao an-tanànan' i Mahajanga, izay tsy nosakanan' ny mpitondra fanjakana, ka nahafaty olona maherin' ny 500 any ho any sy nahatonga ny fiaingan' ny Kômôriana maherin' ny 15&nbsp;000 handao ilay tanàna<ref name=":0" />. Mijanona ho toerana fampifandraisana manan-danja amin' ny fanaraha-maso ny [[Lakandranon' i Môzambika]] i Mahajanga: ao Belobaka, 20 km miala ny tanàna, no misy ny onjam-peon' ny [[Etazonia|governemanta amerikana]]<ref name=":0" />. Tanàna mpanitara ny olana mitranga i Mahajanga: fandrobana ny tranombarotry ny [[Karàna]] (taona 2002 sy 2009) sy ny an' ny ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] heverina ho akaiky ny fitondrana (fandorana ny orinasa Tiko)<ref name=":0" />. == Kolontsaina == ==== Fomba amam-panao Malagasy ==== Betsaka ireo foko izay mitady vola ao Mahajanga, fa ny foko tena tompon-tanzna dia ny Foko Sakalava ary izay no asongandin'izy ireo amin'ny alalan'ny fankalazana ireo fombafomba Sakalava isan-karzany toy: * '''Fanompoambe''' * [[Sary:Déguisement Sakalava Boeny.jpg|vignette|Fanompoa ]] * '''Kipa''' * [[Sary:La coiffure Sakalava 03.jpg|vignette]] * '''Toamainty''' * '''Morengy''' * '''Fitampoha''' === Fivavahana === [[File:Mahajanga cathedrale.jpg|thumb|Ny Katedraly katôlika Coeur Immaculé de Marie.]]I Mahajanga no foiben' ny [[Diôsezin' i Mahajanga|evese katôlika]] iray. Ahitana fiangonana ôrtôdôksa, [[Fiangonana nohavaozina|nohavaozna]] ([[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]]), [[Loteranisma|loterana]] ([[Fiangonana Loterana Malagasy]]), ny [[Evanjelisma eto Madagasikara|evanjelika]] ary ny [[Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito|advantista]] koa ny ao. [[Sary:Mosquée Majunga-Madagascar.jpg|ankavia|vignette|Môskea lehiben' i Mahajanga ]] Ny fisian' ny [[Silamo eto Madagasikara|Mozilmana]] dia hita amin' ny fisian' ny [[môskea]] sy ny madrasa, indraindray tena tranainy, manaraka fombam-pivavahana [[Siisman' ny roa ambin' ny folo|siitan' ny roa ambin' ny folo]], agakanista ([[nizarita]]), [[bôrà]] sy [[Kôjà|kôja]] ao Mahajanga Be, sy ny [[Sonisma|Sonita]] nandray ny fomban' ny silamo kômôriana (indrindra fa ny môske lehibe ao Mahabibo). Misy tempoly [[Hindoisma eto Madagasikara|hindo]] koa ao Mahajanga Be. Ho an' ny Sakalavan' i Boina mpandala ny fomban-drazana dia i Mahajanga no toeram-pandevenana ny mpanjaka ary toerana fanaovana lanonana ara-poko sy ara-pivavahana, ny [[Fanompoambe]] (na Fanampoana) ao amin' ny Doany Miarinarivo ao Tsararano, izay ivorian' ny mponina avy amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara. I Andrianirina Désiré no ampanjakabe ankehitriny. = Toeram-pitsangantsanganana = Bord de la mer Torapasika Petite plage Grand pavois Village Touristique == Jereo koa == * [[Oniversiten' i Mahajanga]] *[[Helodranon' i Bombetoka]] *[[Diôsezin' i Mahajanga]] *[[Distrikan'i Mahajanga II]] '''Renivohi-paritany eto Madagasikara''' * [[Antananarivo]] - [[Antsiranana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Mahajanga]] - [[Toamasina]] - [[Toliara]] '''Renivohi-paritra eto Madagasikara''' * [[Ambatondrazaka]] - [[Ambositra]] - [[Ambovombe]] - [[Antananarivo]] - [[Antsirabe]] - [[Antsiranana]] - [[Antsohihy]] - [[Farafangana]] - [[Fenoarivo Atsinanana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Ihosy]] - [[T|Maevatanana]] - [[Mahajanga]] - [[Maintirano]] - [[Manakara]] - [[Mananjary]] - [[Miarinarivo]] - [[Morondava]] - [[Sambava]] - [[Toamasina]] - [[Tôlanaro]] - [[Toliara]] - [[Tsiroanomandidy]] == Loharano sy fanamarihana == {{reflist}} {{Boeny}} [[Sokajy:Mahajanga]] [[sokajy:Kaominina any Faritra Boeny]] [[Sokajy:Tanàna ao Faritra Boeny]] ghjuz9yi9yyxeknuig9tbsk9q6mji73 1147417 1147416 2026-07-10T08:54:42Z Lalinah 34462 /* Jereo koa */ 1147417 wikitext text/x-wiki {{coord|15|43|S|46|19|E}} {{infobox tanàna |anarana=Mahajanga |faritany= [[Faritanin' i Mahajanga|Mahajanga]] |velarantany= 51.05 |isam-ponina=246022 |firenena={{Madagasikara}} |faritra = [[Faritra Boeny]] |sary =Belle_vue_sur_la_mer_de_Mahajanga_Madagascar.jpg|thumb|100px|<nowiki>Mahajanga]]</nowiki> }} I '''Mahajanga''' na '''Majunga''', dia [[tanàna]] misy seranan-tsambo any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], eo amin' ny vavaranon' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] ny misy azy. Izy no renivohitry [[Faritra Boeny]] sy ny [[Faritanin' i Mahajanga]]. 550 km any avaratra-andrefan' [[Antananarivo]] no misy azy. Mahajanga dia nisy mponina 246&nbsp;022 tamin' ny taona 2018 ary tanàna fahefatra lehibe indrindra eto Madagasikara, aorian' [[Antananarivo]] sy [[Toamasina]] ary [[Antsirabe]]<ref><small>"[https://www.instat.mg/autres/rgph-3 Troisième Recensement Général de la Population et de l’Habitation (RGPH-3)]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.instat.mg%2Fautres%2Frgph-3 Arsiva]], Institut National de la Statistique Madagascar.</small></ref>. Renivohitry ny [[Sakalava]]<nowiki/>n' i Boeny ny tanànan' i Mahajanga. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka sakalava farany talohan' ny natongavan-d[[Radama Voalohany|Radama I]] mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]]. == Ny anaran' i Mahajanga == [[Sary:Mahajanga l'hôtel de ville.jpg|vignette|Lapan' ny tananan' i Mahajanga]] I Mahajanga dia antsoina hoe ''Mojanga'' na ''Majunga'' koa. Ny anarana hoe ''Mahajanga'' dia midika hoe "mahasitrana", araka ny lovantsofina. Nisy mpanjaka nitady fanafody hanasitranana ny zanany ka nitety ny Nosy, ary rehefa tonga tany Mijangaïa ("Tanànan' ny Voninkazo", ny anarany taloha) izy, dia nilaza hoe: ''Mahajanga ity tananà ity'', ary dia raikitra ilay anarana. Misy koa ny milaza fa ny anaran' ilay tanàna dia avy amin' ny anarana voninkazo iray, antsoina hoe ''angaya'', nentin' ny Arabo tamin' ny taonjato faha-15<ref name=":0"><small>"[https://www.cocolodgemajunga-madagascar.com/majunga-histoire-traditions-by-hotel-restaurant-coco-lodge-majunga/ Majunga : histoire et traditions]", Hôtel Restaurant Coco Lodge Majunga</small></ref>. == Tantara == === Tamin' ny andro fahagola === Azo inoana fa efa nisy mponina ny faritra amisy an' i Mahajanga tamin' ny andro fahagola, talohan' ny vanimpotoan' ny tantara. Tao amin' ny lava-bato lehibe ao Anjohibe any amin' ny 30 km avaratra-atsinanan' i Mahajanga, manakaiky an' i [[Mahajamba]], dia nahitana taolan' ny karazana <u>[[lalomena]] zeny</u> (''Hippopotamus lemerlei'') izay efa tsy misy intsony ankehitriny. Nanambara ny fanomezana daty amin' ny alalan' ny radiôkarbônina fa taolam-biby niaina tany amin' ny taona 2000 tal JK any ho any ireo taolana ireo. Izany fahitana izany dia namindra ny daty heverina fa nahatongavan' ny mponina voalohany teto Madagasikara izay niseho tamin' ny 1&nbsp;500 taona any aloha kokoa. Ny [[helodrano]] roa mifanila amin' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] sy amin' i Mahajamba dia eo amin' ny fihaonan' ny lalana roa mety ho nonenan' ny olombelona, ​​ny iray mandalo an' i [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] ho an' ny fiaviana afrikana, ny iray hafa miampita ny Nosy avy any avaratra-atsinanana avy any Antongila ho an' ny fiaviana aziatika<ref name=":0" />. === Vanim-potoana faha foko sy faha mpanjaka === [[Sary:Baobab bord de la mer.jpg|vignette|241x241px|Ny renialan' i Mahajanga]] Toa tamin' ny taonjato faha-14 na faha-15 no nanorenan' ny [[Antalaotra]] na Antalaotse, izay tantsambo mpisava lalana sy mpanjono arabo mifangaro afrikana, ny tanànan' i Mahajanga, izay tonga tamin' ny lakana lava avy any amin' ny [[Hoalan' i Ômana]] nandalo tao [[Zanzibar]] sy [[Kômôro]], araka ny fitsokan' ny rivotra moussons isan-taona ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]]<ref name=":0" />. Renivohitry ny [[Fanjakan' i Boina|Fanjakana Sakalavan' i Boina]] i Mahajanga taorian' ny fikambanan' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] any amin' ny morontsiraka andrefana ho fanjakà-mpanjaka. Nisy firoboroboana ity tanàna ity tamin' ny taonjato faha-18 amin' ny maha tobim-panangonana harena avy any amin' ny morontsirak' i [[Afrika]] natokana halefa an' i [[Zana-Kôntinenta Indiana|India]]. Tamin' io fotoana io no niforonan' ny vondrom-piarahamonina indiana lehibe (fianakaviana 6&nbsp;000 araka ny voalazan' i Dumaine tany Mouzangaïe tamin' ny taona 1792)<ref name=":0" />. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka farany talohan' ny fandresena sy ny fakan-tany nataon-d[[Radama Voalohany|Radama I]], mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]], sy taorian' ny nananganana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] tamin' ny taona 1823<ref name=":0" />. Nanamarika ny fahatapahan' ny fifandraisana tamin' ny tapany avaratry ny Nosy ny fandresen' ny mpanjaka merina ilay fanjakana sakalava tamin' ny taona 1824, nefa tsy nisakana ny firoboroboan' ny tanàna izany; nanokatra tobim-barotra tao ny Amerikanina tamin' ny tana 1830<ref name=":0" />. === Vanim-potoan' ny fanjanahantany === Ny fisokafan' i Mahajanga amin' ny lalam-pifandraisana an-dranomasina, sy ny fiantsoana ao aminy izay nety tsara amin' ny sambo lehibe tamin' izany fotoana izany, ary ny fifampikasohana tamin' ny sivilizasiôn' ny vahoaka manodidina no nahatonga an' io tanàna io hahaliana ny mpanjanatany: tao Mahajanga tokoa no nigadona ny tafika frantsay taty, tamin' ny taona 1882-1883 aloha, avy eo tamin' ny taona 1895-1896, niisa 15&nbsp;000 ny mpiady niondrana an-tsambo miisa 23, nandray anjara tamin' ny ady sy ny fakana an' i [[Madagasikara]]. Ny isan' ny mponina dia 7&nbsp;908 tamin' ny taona 1903 (anisan' izany ny [[Indiana (vahoaka)|Indiana]] miisa 646)<ref name=":0" />. Nandroso haingana ilay tanàna taorian' ny fanombohan' ny fibodoana nataon' ny Frantsay, nandritra ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahantany]], betsaka ny zava-bita (toy ny quais izay fantatra amin' ny anarana hoe ''Barriquand'' ao amin' ny seranan-tsambo ho an' ny raharaham-barotra, ny lalana azo andehanana fiarakodia mihazo an' [[Antananarivo]], ny hôpitalin' Androva, sns.) Ho takalon' izany dia notrandrahin' ny mpanjanatany fatratra ny ny loharanon-karena teto an-toerana, indrindra ny vokatry ny fambolena. Nanomboka tamin' ny [[Ady Lehibe Voalohany]] dia nampiasaina hamatsiana omby, avy any amin' ny faritra andrefana, ho an' ny tafika frantsay, ny orinasa misy fampangatsiahana ao Boanamary, anirà any amin' ny [[Helodranon' i Bombetoka]]. Nanaraka an' izany ny fiharian-karena miankina amin' ny fambolena midadasika izay nanomezana tany ny orinasa vaventy mpikarakara fambolena [[Paraky (zavamaniry)|paraky]] sy [[landihazo]] ary [[vary]] nety tsara any ambanivohitra noho ny tetikasa fitarihan-drano hanondrahana tany midadasika ([[Marovoay]], [[Ambatoboeny]]) izay namelona an' i Mahajanga sy ny seranan-tsambony hatramin' ny taona 1970<ref name=":0" />. === Taorian' ny nahazoana ny fahaleovantena === Tamin' ny Desambra 1976 dia nitranga ny [[Famonoana Kômôriana tao Mahajanga|Rotaka]] (na ''Kafa la Mjangaya'' amin' ny [[Fiteny kômôriana|teny kômôriana]]), izay fandripahana ny Kômôriana tao anatin' ny telo andro tao an-tanànan' i Mahajanga, izay tsy nosakanan' ny mpitondra fanjakana, ka nahafaty olona maherin' ny 500 any ho any sy nahatonga ny fiaingan' ny Kômôriana maherin' ny 15&nbsp;000 handao ilay tanàna<ref name=":0" />. Mijanona ho toerana fampifandraisana manan-danja amin' ny fanaraha-maso ny [[Lakandranon' i Môzambika]] i Mahajanga: ao Belobaka, 20 km miala ny tanàna, no misy ny onjam-peon' ny [[Etazonia|governemanta amerikana]]<ref name=":0" />. Tanàna mpanitara ny olana mitranga i Mahajanga: fandrobana ny tranombarotry ny [[Karàna]] (taona 2002 sy 2009) sy ny an' ny ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] heverina ho akaiky ny fitondrana (fandorana ny orinasa Tiko)<ref name=":0" />. == Kolontsaina == ==== Fomba amam-panao Malagasy ==== Betsaka ireo foko izay mitady vola ao Mahajanga, fa ny foko tena tompon-tanzna dia ny Foko Sakalava ary izay no asongandin'izy ireo amin'ny alalan'ny fankalazana ireo fombafomba Sakalava isan-karzany toy: * '''Fanompoambe''' * [[Sary:Déguisement Sakalava Boeny.jpg|vignette|Fanompoa ]] * '''Kipa''' * [[Sary:La coiffure Sakalava 03.jpg|vignette]] * '''Toamainty''' * '''Morengy''' * '''Fitampoha''' === Fivavahana === [[File:Mahajanga cathedrale.jpg|thumb|Ny Katedraly katôlika Coeur Immaculé de Marie.]]I Mahajanga no foiben' ny [[Diôsezin' i Mahajanga|evese katôlika]] iray. Ahitana fiangonana ôrtôdôksa, [[Fiangonana nohavaozina|nohavaozna]] ([[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]]), [[Loteranisma|loterana]] ([[Fiangonana Loterana Malagasy]]), ny [[Evanjelisma eto Madagasikara|evanjelika]] ary ny [[Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito|advantista]] koa ny ao. [[Sary:Mosquée Majunga-Madagascar.jpg|ankavia|vignette|Môskea lehiben' i Mahajanga ]] Ny fisian' ny [[Silamo eto Madagasikara|Mozilmana]] dia hita amin' ny fisian' ny [[môskea]] sy ny madrasa, indraindray tena tranainy, manaraka fombam-pivavahana [[Siisman' ny roa ambin' ny folo|siitan' ny roa ambin' ny folo]], agakanista ([[nizarita]]), [[bôrà]] sy [[Kôjà|kôja]] ao Mahajanga Be, sy ny [[Sonisma|Sonita]] nandray ny fomban' ny silamo kômôriana (indrindra fa ny môske lehibe ao Mahabibo). Misy tempoly [[Hindoisma eto Madagasikara|hindo]] koa ao Mahajanga Be. Ho an' ny Sakalavan' i Boina mpandala ny fomban-drazana dia i Mahajanga no toeram-pandevenana ny mpanjaka ary toerana fanaovana lanonana ara-poko sy ara-pivavahana, ny [[Fanompoambe]] (na Fanampoana) ao amin' ny Doany Miarinarivo ao Tsararano, izay ivorian' ny mponina avy amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara. I Andrianirina Désiré no ampanjakabe ankehitriny. = Toeram-pitsangantsanganana = Bord de la mer Torapasika Petite plage Grand pavois Village Touristique = Ireo biraom-panjakana = == Jereo koa == * [[Oniversiten' i Mahajanga]] *[[Helodranon' i Bombetoka]] *[[Diôsezin' i Mahajanga]] *[[Distrikan'i Mahajanga II]] '''Renivohi-paritany eto Madagasikara''' * [[Antananarivo]] - [[Antsiranana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Mahajanga]] - [[Toamasina]] - [[Toliara]] '''Renivohi-paritra eto Madagasikara''' * [[Ambatondrazaka]] - [[Ambositra]] - [[Ambovombe]] - [[Antananarivo]] - [[Antsirabe]] - [[Antsiranana]] - [[Antsohihy]] - [[Farafangana]] - [[Fenoarivo Atsinanana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Ihosy]] - [[T|Maevatanana]] - [[Mahajanga]] - [[Maintirano]] - [[Manakara]] - [[Mananjary]] - [[Miarinarivo]] - [[Morondava]] - [[Sambava]] - [[Toamasina]] - [[Tôlanaro]] - [[Toliara]] - [[Tsiroanomandidy]] == Loharano sy fanamarihana == {{reflist}} {{Boeny}} [[Sokajy:Mahajanga]] [[sokajy:Kaominina any Faritra Boeny]] [[Sokajy:Tanàna ao Faritra Boeny]] rl7hvvsfcgbs10mzggd57fm9aoxanhk 1147420 1147417 2026-07-10T09:07:27Z Lalinah 34462 /* Ireo biraom-panjakana */ 1147420 wikitext text/x-wiki {{coord|15|43|S|46|19|E}} {{infobox tanàna |anarana=Mahajanga |faritany= [[Faritanin' i Mahajanga|Mahajanga]] |velarantany= 51.05 |isam-ponina=246022 |firenena={{Madagasikara}} |faritra = [[Faritra Boeny]] |sary =Belle_vue_sur_la_mer_de_Mahajanga_Madagascar.jpg|thumb|100px|<nowiki>Mahajanga]]</nowiki> }} I '''Mahajanga''' na '''Majunga''', dia [[tanàna]] misy seranan-tsambo any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], eo amin' ny vavaranon' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] ny misy azy. Izy no renivohitry [[Faritra Boeny]] sy ny [[Faritanin' i Mahajanga]]. 550 km any avaratra-andrefan' [[Antananarivo]] no misy azy. Mahajanga dia nisy mponina 246&nbsp;022 tamin' ny taona 2018 ary tanàna fahefatra lehibe indrindra eto Madagasikara, aorian' [[Antananarivo]] sy [[Toamasina]] ary [[Antsirabe]]<ref><small>"[https://www.instat.mg/autres/rgph-3 Troisième Recensement Général de la Population et de l’Habitation (RGPH-3)]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.instat.mg%2Fautres%2Frgph-3 Arsiva]], Institut National de la Statistique Madagascar.</small></ref>. Renivohitry ny [[Sakalava]]<nowiki/>n' i Boeny ny tanànan' i Mahajanga. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka sakalava farany talohan' ny natongavan-d[[Radama Voalohany|Radama I]] mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]]. == Ny anaran' i Mahajanga == [[Sary:Mahajanga l'hôtel de ville.jpg|vignette|Lapan' ny tananan' i Mahajanga]] I Mahajanga dia antsoina hoe ''Mojanga'' na ''Majunga'' koa. Ny anarana hoe ''Mahajanga'' dia midika hoe "mahasitrana", araka ny lovantsofina. Nisy mpanjaka nitady fanafody hanasitranana ny zanany ka nitety ny Nosy, ary rehefa tonga tany Mijangaïa ("Tanànan' ny Voninkazo", ny anarany taloha) izy, dia nilaza hoe: ''Mahajanga ity tananà ity'', ary dia raikitra ilay anarana. Misy koa ny milaza fa ny anaran' ilay tanàna dia avy amin' ny anarana voninkazo iray, antsoina hoe ''angaya'', nentin' ny Arabo tamin' ny taonjato faha-15<ref name=":0"><small>"[https://www.cocolodgemajunga-madagascar.com/majunga-histoire-traditions-by-hotel-restaurant-coco-lodge-majunga/ Majunga : histoire et traditions]", Hôtel Restaurant Coco Lodge Majunga</small></ref>. == Tantara == === Tamin' ny andro fahagola === Azo inoana fa efa nisy mponina ny faritra amisy an' i Mahajanga tamin' ny andro fahagola, talohan' ny vanimpotoan' ny tantara. Tao amin' ny lava-bato lehibe ao Anjohibe any amin' ny 30 km avaratra-atsinanan' i Mahajanga, manakaiky an' i [[Mahajamba]], dia nahitana taolan' ny karazana <u>[[lalomena]] zeny</u> (''Hippopotamus lemerlei'') izay efa tsy misy intsony ankehitriny. Nanambara ny fanomezana daty amin' ny alalan' ny radiôkarbônina fa taolam-biby niaina tany amin' ny taona 2000 tal JK any ho any ireo taolana ireo. Izany fahitana izany dia namindra ny daty heverina fa nahatongavan' ny mponina voalohany teto Madagasikara izay niseho tamin' ny 1&nbsp;500 taona any aloha kokoa. Ny [[helodrano]] roa mifanila amin' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] sy amin' i Mahajamba dia eo amin' ny fihaonan' ny lalana roa mety ho nonenan' ny olombelona, ​​ny iray mandalo an' i [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] ho an' ny fiaviana afrikana, ny iray hafa miampita ny Nosy avy any avaratra-atsinanana avy any Antongila ho an' ny fiaviana aziatika<ref name=":0" />. === Vanim-potoana faha foko sy faha mpanjaka === [[Sary:Baobab bord de la mer.jpg|vignette|241x241px|Ny renialan' i Mahajanga]] Toa tamin' ny taonjato faha-14 na faha-15 no nanorenan' ny [[Antalaotra]] na Antalaotse, izay tantsambo mpisava lalana sy mpanjono arabo mifangaro afrikana, ny tanànan' i Mahajanga, izay tonga tamin' ny lakana lava avy any amin' ny [[Hoalan' i Ômana]] nandalo tao [[Zanzibar]] sy [[Kômôro]], araka ny fitsokan' ny rivotra moussons isan-taona ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]]<ref name=":0" />. Renivohitry ny [[Fanjakan' i Boina|Fanjakana Sakalavan' i Boina]] i Mahajanga taorian' ny fikambanan' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] any amin' ny morontsiraka andrefana ho fanjakà-mpanjaka. Nisy firoboroboana ity tanàna ity tamin' ny taonjato faha-18 amin' ny maha tobim-panangonana harena avy any amin' ny morontsirak' i [[Afrika]] natokana halefa an' i [[Zana-Kôntinenta Indiana|India]]. Tamin' io fotoana io no niforonan' ny vondrom-piarahamonina indiana lehibe (fianakaviana 6&nbsp;000 araka ny voalazan' i Dumaine tany Mouzangaïe tamin' ny taona 1792)<ref name=":0" />. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka farany talohan' ny fandresena sy ny fakan-tany nataon-d[[Radama Voalohany|Radama I]], mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]], sy taorian' ny nananganana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] tamin' ny taona 1823<ref name=":0" />. Nanamarika ny fahatapahan' ny fifandraisana tamin' ny tapany avaratry ny Nosy ny fandresen' ny mpanjaka merina ilay fanjakana sakalava tamin' ny taona 1824, nefa tsy nisakana ny firoboroboan' ny tanàna izany; nanokatra tobim-barotra tao ny Amerikanina tamin' ny tana 1830<ref name=":0" />. === Vanim-potoan' ny fanjanahantany === Ny fisokafan' i Mahajanga amin' ny lalam-pifandraisana an-dranomasina, sy ny fiantsoana ao aminy izay nety tsara amin' ny sambo lehibe tamin' izany fotoana izany, ary ny fifampikasohana tamin' ny sivilizasiôn' ny vahoaka manodidina no nahatonga an' io tanàna io hahaliana ny mpanjanatany: tao Mahajanga tokoa no nigadona ny tafika frantsay taty, tamin' ny taona 1882-1883 aloha, avy eo tamin' ny taona 1895-1896, niisa 15&nbsp;000 ny mpiady niondrana an-tsambo miisa 23, nandray anjara tamin' ny ady sy ny fakana an' i [[Madagasikara]]. Ny isan' ny mponina dia 7&nbsp;908 tamin' ny taona 1903 (anisan' izany ny [[Indiana (vahoaka)|Indiana]] miisa 646)<ref name=":0" />. Nandroso haingana ilay tanàna taorian' ny fanombohan' ny fibodoana nataon' ny Frantsay, nandritra ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahantany]], betsaka ny zava-bita (toy ny quais izay fantatra amin' ny anarana hoe ''Barriquand'' ao amin' ny seranan-tsambo ho an' ny raharaham-barotra, ny lalana azo andehanana fiarakodia mihazo an' [[Antananarivo]], ny hôpitalin' Androva, sns.) Ho takalon' izany dia notrandrahin' ny mpanjanatany fatratra ny ny loharanon-karena teto an-toerana, indrindra ny vokatry ny fambolena. Nanomboka tamin' ny [[Ady Lehibe Voalohany]] dia nampiasaina hamatsiana omby, avy any amin' ny faritra andrefana, ho an' ny tafika frantsay, ny orinasa misy fampangatsiahana ao Boanamary, anirà any amin' ny [[Helodranon' i Bombetoka]]. Nanaraka an' izany ny fiharian-karena miankina amin' ny fambolena midadasika izay nanomezana tany ny orinasa vaventy mpikarakara fambolena [[Paraky (zavamaniry)|paraky]] sy [[landihazo]] ary [[vary]] nety tsara any ambanivohitra noho ny tetikasa fitarihan-drano hanondrahana tany midadasika ([[Marovoay]], [[Ambatoboeny]]) izay namelona an' i Mahajanga sy ny seranan-tsambony hatramin' ny taona 1970<ref name=":0" />. === Taorian' ny nahazoana ny fahaleovantena === Tamin' ny Desambra 1976 dia nitranga ny [[Famonoana Kômôriana tao Mahajanga|Rotaka]] (na ''Kafa la Mjangaya'' amin' ny [[Fiteny kômôriana|teny kômôriana]]), izay fandripahana ny Kômôriana tao anatin' ny telo andro tao an-tanànan' i Mahajanga, izay tsy nosakanan' ny mpitondra fanjakana, ka nahafaty olona maherin' ny 500 any ho any sy nahatonga ny fiaingan' ny Kômôriana maherin' ny 15&nbsp;000 handao ilay tanàna<ref name=":0" />. Mijanona ho toerana fampifandraisana manan-danja amin' ny fanaraha-maso ny [[Lakandranon' i Môzambika]] i Mahajanga: ao Belobaka, 20 km miala ny tanàna, no misy ny onjam-peon' ny [[Etazonia|governemanta amerikana]]<ref name=":0" />. Tanàna mpanitara ny olana mitranga i Mahajanga: fandrobana ny tranombarotry ny [[Karàna]] (taona 2002 sy 2009) sy ny an' ny ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] heverina ho akaiky ny fitondrana (fandorana ny orinasa Tiko)<ref name=":0" />. == Kolontsaina == ==== Fomba amam-panao Malagasy ==== Betsaka ireo foko izay mitady vola ao Mahajanga, fa ny foko tena tompon-tanzna dia ny Foko Sakalava ary izay no asongandin'izy ireo amin'ny alalan'ny fankalazana ireo fombafomba Sakalava isan-karzany toy: * '''Fanompoambe''' * [[Sary:Déguisement Sakalava Boeny.jpg|vignette|Fanompoa ]] * '''Kipa''' * [[Sary:La coiffure Sakalava 03.jpg|vignette]] * '''Toamainty''' * '''Morengy''' * '''Fitampoha''' === Fivavahana === [[File:Mahajanga cathedrale.jpg|thumb|Ny Katedraly katôlika Coeur Immaculé de Marie.]]I Mahajanga no foiben' ny [[Diôsezin' i Mahajanga|evese katôlika]] iray. Ahitana fiangonana ôrtôdôksa, [[Fiangonana nohavaozina|nohavaozna]] ([[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]]), [[Loteranisma|loterana]] ([[Fiangonana Loterana Malagasy]]), ny [[Evanjelisma eto Madagasikara|evanjelika]] ary ny [[Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito|advantista]] koa ny ao. [[Sary:Mosquée Majunga-Madagascar.jpg|ankavia|vignette|Môskea lehiben' i Mahajanga ]] Ny fisian' ny [[Silamo eto Madagasikara|Mozilmana]] dia hita amin' ny fisian' ny [[môskea]] sy ny madrasa, indraindray tena tranainy, manaraka fombam-pivavahana [[Siisman' ny roa ambin' ny folo|siitan' ny roa ambin' ny folo]], agakanista ([[nizarita]]), [[bôrà]] sy [[Kôjà|kôja]] ao Mahajanga Be, sy ny [[Sonisma|Sonita]] nandray ny fomban' ny silamo kômôriana (indrindra fa ny môske lehibe ao Mahabibo). Misy tempoly [[Hindoisma eto Madagasikara|hindo]] koa ao Mahajanga Be. Ho an' ny Sakalavan' i Boina mpandala ny fomban-drazana dia i Mahajanga no toeram-pandevenana ny mpanjaka ary toerana fanaovana lanonana ara-poko sy ara-pivavahana, ny [[Fanompoambe]] (na Fanampoana) ao amin' ny Doany Miarinarivo ao Tsararano, izay ivorian' ny mponina avy amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara. I Andrianirina Désiré no ampanjakabe ankehitriny. = Toeram-pitsangantsanganana = Bord de la mer Torapasika Petite plage Grand pavois Village Touristique = Ireo biraom-panjakana = Ny Fitantanana ny Faritra sy ny Tanàna == Jereo koa == * [[Oniversiten' i Mahajanga]] *[[Helodranon' i Bombetoka]] *[[Diôsezin' i Mahajanga]] *[[Distrikan'i Mahajanga II]] '''Renivohi-paritany eto Madagasikara''' * [[Antananarivo]] - [[Antsiranana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Mahajanga]] - [[Toamasina]] - [[Toliara]] '''Renivohi-paritra eto Madagasikara''' * [[Ambatondrazaka]] - [[Ambositra]] - [[Ambovombe]] - [[Antananarivo]] - [[Antsirabe]] - [[Antsiranana]] - [[Antsohihy]] - [[Farafangana]] - [[Fenoarivo Atsinanana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Ihosy]] - [[T|Maevatanana]] - [[Mahajanga]] - [[Maintirano]] - [[Manakara]] - [[Mananjary]] - [[Miarinarivo]] - [[Morondava]] - [[Sambava]] - [[Toamasina]] - [[Tôlanaro]] - [[Toliara]] - [[Tsiroanomandidy]] == Loharano sy fanamarihana == {{reflist}} {{Boeny}} [[Sokajy:Mahajanga]] [[sokajy:Kaominina any Faritra Boeny]] [[Sokajy:Tanàna ao Faritra Boeny]] 0qmowvsttllvuaz8f4grg6756lp1fao 1147422 1147420 2026-07-10T09:11:33Z Lalinah 34462 /* Ireo biraom-panjakana */ 1147422 wikitext text/x-wiki {{coord|15|43|S|46|19|E}} {{infobox tanàna |anarana=Mahajanga |faritany= [[Faritanin' i Mahajanga|Mahajanga]] |velarantany= 51.05 |isam-ponina=246022 |firenena={{Madagasikara}} |faritra = [[Faritra Boeny]] |sary =Belle_vue_sur_la_mer_de_Mahajanga_Madagascar.jpg|thumb|100px|<nowiki>Mahajanga]]</nowiki> }} I '''Mahajanga''' na '''Majunga''', dia [[tanàna]] misy seranan-tsambo any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], eo amin' ny vavaranon' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] ny misy azy. Izy no renivohitry [[Faritra Boeny]] sy ny [[Faritanin' i Mahajanga]]. 550 km any avaratra-andrefan' [[Antananarivo]] no misy azy. Mahajanga dia nisy mponina 246&nbsp;022 tamin' ny taona 2018 ary tanàna fahefatra lehibe indrindra eto Madagasikara, aorian' [[Antananarivo]] sy [[Toamasina]] ary [[Antsirabe]]<ref><small>"[https://www.instat.mg/autres/rgph-3 Troisième Recensement Général de la Population et de l’Habitation (RGPH-3)]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.instat.mg%2Fautres%2Frgph-3 Arsiva]], Institut National de la Statistique Madagascar.</small></ref>. Renivohitry ny [[Sakalava]]<nowiki/>n' i Boeny ny tanànan' i Mahajanga. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka sakalava farany talohan' ny natongavan-d[[Radama Voalohany|Radama I]] mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]]. == Ny anaran' i Mahajanga == [[Sary:Mahajanga l'hôtel de ville.jpg|vignette|Lapan' ny tananan' i Mahajanga]] I Mahajanga dia antsoina hoe ''Mojanga'' na ''Majunga'' koa. Ny anarana hoe ''Mahajanga'' dia midika hoe "mahasitrana", araka ny lovantsofina. Nisy mpanjaka nitady fanafody hanasitranana ny zanany ka nitety ny Nosy, ary rehefa tonga tany Mijangaïa ("Tanànan' ny Voninkazo", ny anarany taloha) izy, dia nilaza hoe: ''Mahajanga ity tananà ity'', ary dia raikitra ilay anarana. Misy koa ny milaza fa ny anaran' ilay tanàna dia avy amin' ny anarana voninkazo iray, antsoina hoe ''angaya'', nentin' ny Arabo tamin' ny taonjato faha-15<ref name=":0"><small>"[https://www.cocolodgemajunga-madagascar.com/majunga-histoire-traditions-by-hotel-restaurant-coco-lodge-majunga/ Majunga : histoire et traditions]", Hôtel Restaurant Coco Lodge Majunga</small></ref>. == Tantara == === Tamin' ny andro fahagola === Azo inoana fa efa nisy mponina ny faritra amisy an' i Mahajanga tamin' ny andro fahagola, talohan' ny vanimpotoan' ny tantara. Tao amin' ny lava-bato lehibe ao Anjohibe any amin' ny 30 km avaratra-atsinanan' i Mahajanga, manakaiky an' i [[Mahajamba]], dia nahitana taolan' ny karazana <u>[[lalomena]] zeny</u> (''Hippopotamus lemerlei'') izay efa tsy misy intsony ankehitriny. Nanambara ny fanomezana daty amin' ny alalan' ny radiôkarbônina fa taolam-biby niaina tany amin' ny taona 2000 tal JK any ho any ireo taolana ireo. Izany fahitana izany dia namindra ny daty heverina fa nahatongavan' ny mponina voalohany teto Madagasikara izay niseho tamin' ny 1&nbsp;500 taona any aloha kokoa. Ny [[helodrano]] roa mifanila amin' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] sy amin' i Mahajamba dia eo amin' ny fihaonan' ny lalana roa mety ho nonenan' ny olombelona, ​​ny iray mandalo an' i [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] ho an' ny fiaviana afrikana, ny iray hafa miampita ny Nosy avy any avaratra-atsinanana avy any Antongila ho an' ny fiaviana aziatika<ref name=":0" />. === Vanim-potoana faha foko sy faha mpanjaka === [[Sary:Baobab bord de la mer.jpg|vignette|241x241px|Ny renialan' i Mahajanga]] Toa tamin' ny taonjato faha-14 na faha-15 no nanorenan' ny [[Antalaotra]] na Antalaotse, izay tantsambo mpisava lalana sy mpanjono arabo mifangaro afrikana, ny tanànan' i Mahajanga, izay tonga tamin' ny lakana lava avy any amin' ny [[Hoalan' i Ômana]] nandalo tao [[Zanzibar]] sy [[Kômôro]], araka ny fitsokan' ny rivotra moussons isan-taona ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]]<ref name=":0" />. Renivohitry ny [[Fanjakan' i Boina|Fanjakana Sakalavan' i Boina]] i Mahajanga taorian' ny fikambanan' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] any amin' ny morontsiraka andrefana ho fanjakà-mpanjaka. Nisy firoboroboana ity tanàna ity tamin' ny taonjato faha-18 amin' ny maha tobim-panangonana harena avy any amin' ny morontsirak' i [[Afrika]] natokana halefa an' i [[Zana-Kôntinenta Indiana|India]]. Tamin' io fotoana io no niforonan' ny vondrom-piarahamonina indiana lehibe (fianakaviana 6&nbsp;000 araka ny voalazan' i Dumaine tany Mouzangaïe tamin' ny taona 1792)<ref name=":0" />. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka farany talohan' ny fandresena sy ny fakan-tany nataon-d[[Radama Voalohany|Radama I]], mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]], sy taorian' ny nananganana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] tamin' ny taona 1823<ref name=":0" />. Nanamarika ny fahatapahan' ny fifandraisana tamin' ny tapany avaratry ny Nosy ny fandresen' ny mpanjaka merina ilay fanjakana sakalava tamin' ny taona 1824, nefa tsy nisakana ny firoboroboan' ny tanàna izany; nanokatra tobim-barotra tao ny Amerikanina tamin' ny tana 1830<ref name=":0" />. === Vanim-potoan' ny fanjanahantany === Ny fisokafan' i Mahajanga amin' ny lalam-pifandraisana an-dranomasina, sy ny fiantsoana ao aminy izay nety tsara amin' ny sambo lehibe tamin' izany fotoana izany, ary ny fifampikasohana tamin' ny sivilizasiôn' ny vahoaka manodidina no nahatonga an' io tanàna io hahaliana ny mpanjanatany: tao Mahajanga tokoa no nigadona ny tafika frantsay taty, tamin' ny taona 1882-1883 aloha, avy eo tamin' ny taona 1895-1896, niisa 15&nbsp;000 ny mpiady niondrana an-tsambo miisa 23, nandray anjara tamin' ny ady sy ny fakana an' i [[Madagasikara]]. Ny isan' ny mponina dia 7&nbsp;908 tamin' ny taona 1903 (anisan' izany ny [[Indiana (vahoaka)|Indiana]] miisa 646)<ref name=":0" />. Nandroso haingana ilay tanàna taorian' ny fanombohan' ny fibodoana nataon' ny Frantsay, nandritra ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahantany]], betsaka ny zava-bita (toy ny quais izay fantatra amin' ny anarana hoe ''Barriquand'' ao amin' ny seranan-tsambo ho an' ny raharaham-barotra, ny lalana azo andehanana fiarakodia mihazo an' [[Antananarivo]], ny hôpitalin' Androva, sns.) Ho takalon' izany dia notrandrahin' ny mpanjanatany fatratra ny ny loharanon-karena teto an-toerana, indrindra ny vokatry ny fambolena. Nanomboka tamin' ny [[Ady Lehibe Voalohany]] dia nampiasaina hamatsiana omby, avy any amin' ny faritra andrefana, ho an' ny tafika frantsay, ny orinasa misy fampangatsiahana ao Boanamary, anirà any amin' ny [[Helodranon' i Bombetoka]]. Nanaraka an' izany ny fiharian-karena miankina amin' ny fambolena midadasika izay nanomezana tany ny orinasa vaventy mpikarakara fambolena [[Paraky (zavamaniry)|paraky]] sy [[landihazo]] ary [[vary]] nety tsara any ambanivohitra noho ny tetikasa fitarihan-drano hanondrahana tany midadasika ([[Marovoay]], [[Ambatoboeny]]) izay namelona an' i Mahajanga sy ny seranan-tsambony hatramin' ny taona 1970<ref name=":0" />. === Taorian' ny nahazoana ny fahaleovantena === Tamin' ny Desambra 1976 dia nitranga ny [[Famonoana Kômôriana tao Mahajanga|Rotaka]] (na ''Kafa la Mjangaya'' amin' ny [[Fiteny kômôriana|teny kômôriana]]), izay fandripahana ny Kômôriana tao anatin' ny telo andro tao an-tanànan' i Mahajanga, izay tsy nosakanan' ny mpitondra fanjakana, ka nahafaty olona maherin' ny 500 any ho any sy nahatonga ny fiaingan' ny Kômôriana maherin' ny 15&nbsp;000 handao ilay tanàna<ref name=":0" />. Mijanona ho toerana fampifandraisana manan-danja amin' ny fanaraha-maso ny [[Lakandranon' i Môzambika]] i Mahajanga: ao Belobaka, 20 km miala ny tanàna, no misy ny onjam-peon' ny [[Etazonia|governemanta amerikana]]<ref name=":0" />. Tanàna mpanitara ny olana mitranga i Mahajanga: fandrobana ny tranombarotry ny [[Karàna]] (taona 2002 sy 2009) sy ny an' ny ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] heverina ho akaiky ny fitondrana (fandorana ny orinasa Tiko)<ref name=":0" />. == Kolontsaina == ==== Fomba amam-panao Malagasy ==== Betsaka ireo foko izay mitady vola ao Mahajanga, fa ny foko tena tompon-tanzna dia ny Foko Sakalava ary izay no asongandin'izy ireo amin'ny alalan'ny fankalazana ireo fombafomba Sakalava isan-karzany toy: * '''Fanompoambe''' * [[Sary:Déguisement Sakalava Boeny.jpg|vignette|Fanompoa ]] * '''Kipa''' * [[Sary:La coiffure Sakalava 03.jpg|vignette]] * '''Toamainty''' * '''Morengy''' * '''Fitampoha''' === Fivavahana === [[File:Mahajanga cathedrale.jpg|thumb|Ny Katedraly katôlika Coeur Immaculé de Marie.]]I Mahajanga no foiben' ny [[Diôsezin' i Mahajanga|evese katôlika]] iray. Ahitana fiangonana ôrtôdôksa, [[Fiangonana nohavaozina|nohavaozna]] ([[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]]), [[Loteranisma|loterana]] ([[Fiangonana Loterana Malagasy]]), ny [[Evanjelisma eto Madagasikara|evanjelika]] ary ny [[Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito|advantista]] koa ny ao. [[Sary:Mosquée Majunga-Madagascar.jpg|ankavia|vignette|Môskea lehiben' i Mahajanga ]] Ny fisian' ny [[Silamo eto Madagasikara|Mozilmana]] dia hita amin' ny fisian' ny [[môskea]] sy ny madrasa, indraindray tena tranainy, manaraka fombam-pivavahana [[Siisman' ny roa ambin' ny folo|siitan' ny roa ambin' ny folo]], agakanista ([[nizarita]]), [[bôrà]] sy [[Kôjà|kôja]] ao Mahajanga Be, sy ny [[Sonisma|Sonita]] nandray ny fomban' ny silamo kômôriana (indrindra fa ny môske lehibe ao Mahabibo). Misy tempoly [[Hindoisma eto Madagasikara|hindo]] koa ao Mahajanga Be. Ho an' ny Sakalavan' i Boina mpandala ny fomban-drazana dia i Mahajanga no toeram-pandevenana ny mpanjaka ary toerana fanaovana lanonana ara-poko sy ara-pivavahana, ny [[Fanompoambe]] (na Fanampoana) ao amin' ny Doany Miarinarivo ao Tsararano, izay ivorian' ny mponina avy amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara. I Andrianirina Désiré no ampanjakabe ankehitriny. = Toeram-pitsangantsanganana = Bord de la mer Torapasika Petite plage Grand pavois Village Touristique = Ireo biraom-panjakana = === Ny Fitantanana ny Faritra sy ny Tanàna === * '''Ny Kaominina Ambonivohitra Mahajanga''' * '''Ny Prefektioran'i Mahajanga''' * '''Ny Faritra Boeny''' == Jereo koa == * [[Oniversiten' i Mahajanga]] *[[Helodranon' i Bombetoka]] *[[Diôsezin' i Mahajanga]] *[[Distrikan'i Mahajanga II]] '''Renivohi-paritany eto Madagasikara''' * [[Antananarivo]] - [[Antsiranana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Mahajanga]] - [[Toamasina]] - [[Toliara]] '''Renivohi-paritra eto Madagasikara''' * [[Ambatondrazaka]] - [[Ambositra]] - [[Ambovombe]] - [[Antananarivo]] - [[Antsirabe]] - [[Antsiranana]] - [[Antsohihy]] - [[Farafangana]] - [[Fenoarivo Atsinanana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Ihosy]] - [[T|Maevatanana]] - [[Mahajanga]] - [[Maintirano]] - [[Manakara]] - [[Mananjary]] - [[Miarinarivo]] - [[Morondava]] - [[Sambava]] - [[Toamasina]] - [[Tôlanaro]] - [[Toliara]] - [[Tsiroanomandidy]] == Loharano sy fanamarihana == {{reflist}} {{Boeny}} [[Sokajy:Mahajanga]] [[sokajy:Kaominina any Faritra Boeny]] [[Sokajy:Tanàna ao Faritra Boeny]] quw3g4e1pv43stjs0apua3df27m5759 1147424 1147422 2026-07-10T09:12:53Z Lalinah 34462 /* Ny Fitantanana ny Faritra sy ny Tanàna */ 1147424 wikitext text/x-wiki {{coord|15|43|S|46|19|E}} {{infobox tanàna |anarana=Mahajanga |faritany= [[Faritanin' i Mahajanga|Mahajanga]] |velarantany= 51.05 |isam-ponina=246022 |firenena={{Madagasikara}} |faritra = [[Faritra Boeny]] |sary =Belle_vue_sur_la_mer_de_Mahajanga_Madagascar.jpg|thumb|100px|<nowiki>Mahajanga]]</nowiki> }} I '''Mahajanga''' na '''Majunga''', dia [[tanàna]] misy seranan-tsambo any amin' ny morontsiraka avaratra-andrefan' i [[Madagasikara]], eo amin' ny vavaranon' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] ny misy azy. Izy no renivohitry [[Faritra Boeny]] sy ny [[Faritanin' i Mahajanga]]. 550 km any avaratra-andrefan' [[Antananarivo]] no misy azy. Mahajanga dia nisy mponina 246&nbsp;022 tamin' ny taona 2018 ary tanàna fahefatra lehibe indrindra eto Madagasikara, aorian' [[Antananarivo]] sy [[Toamasina]] ary [[Antsirabe]]<ref><small>"[https://www.instat.mg/autres/rgph-3 Troisième Recensement Général de la Population et de l’Habitation (RGPH-3)]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.instat.mg%2Fautres%2Frgph-3 Arsiva]], Institut National de la Statistique Madagascar.</small></ref>. Renivohitry ny [[Sakalava]]<nowiki/>n' i Boeny ny tanànan' i Mahajanga. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka sakalava farany talohan' ny natongavan-d[[Radama Voalohany|Radama I]] mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]]. == Ny anaran' i Mahajanga == [[Sary:Mahajanga l'hôtel de ville.jpg|vignette|Lapan' ny tananan' i Mahajanga]] I Mahajanga dia antsoina hoe ''Mojanga'' na ''Majunga'' koa. Ny anarana hoe ''Mahajanga'' dia midika hoe "mahasitrana", araka ny lovantsofina. Nisy mpanjaka nitady fanafody hanasitranana ny zanany ka nitety ny Nosy, ary rehefa tonga tany Mijangaïa ("Tanànan' ny Voninkazo", ny anarany taloha) izy, dia nilaza hoe: ''Mahajanga ity tananà ity'', ary dia raikitra ilay anarana. Misy koa ny milaza fa ny anaran' ilay tanàna dia avy amin' ny anarana voninkazo iray, antsoina hoe ''angaya'', nentin' ny Arabo tamin' ny taonjato faha-15<ref name=":0"><small>"[https://www.cocolodgemajunga-madagascar.com/majunga-histoire-traditions-by-hotel-restaurant-coco-lodge-majunga/ Majunga : histoire et traditions]", Hôtel Restaurant Coco Lodge Majunga</small></ref>. == Tantara == === Tamin' ny andro fahagola === Azo inoana fa efa nisy mponina ny faritra amisy an' i Mahajanga tamin' ny andro fahagola, talohan' ny vanimpotoan' ny tantara. Tao amin' ny lava-bato lehibe ao Anjohibe any amin' ny 30 km avaratra-atsinanan' i Mahajanga, manakaiky an' i [[Mahajamba]], dia nahitana taolan' ny karazana <u>[[lalomena]] zeny</u> (''Hippopotamus lemerlei'') izay efa tsy misy intsony ankehitriny. Nanambara ny fanomezana daty amin' ny alalan' ny radiôkarbônina fa taolam-biby niaina tany amin' ny taona 2000 tal JK any ho any ireo taolana ireo. Izany fahitana izany dia namindra ny daty heverina fa nahatongavan' ny mponina voalohany teto Madagasikara izay niseho tamin' ny 1&nbsp;500 taona any aloha kokoa. Ny [[helodrano]] roa mifanila amin' i [[Betsiboka (ony)|Betsiboka]] sy amin' i Mahajamba dia eo amin' ny fihaonan' ny lalana roa mety ho nonenan' ny olombelona, ​​ny iray mandalo an' i [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] ho an' ny fiaviana afrikana, ny iray hafa miampita ny Nosy avy any avaratra-atsinanana avy any Antongila ho an' ny fiaviana aziatika<ref name=":0" />. === Vanim-potoana faha foko sy faha mpanjaka === [[Sary:Baobab bord de la mer.jpg|vignette|241x241px|Ny renialan' i Mahajanga]] Toa tamin' ny taonjato faha-14 na faha-15 no nanorenan' ny [[Antalaotra]] na Antalaotse, izay tantsambo mpisava lalana sy mpanjono arabo mifangaro afrikana, ny tanànan' i Mahajanga, izay tonga tamin' ny lakana lava avy any amin' ny [[Hoalan' i Ômana]] nandalo tao [[Zanzibar]] sy [[Kômôro]], araka ny fitsokan' ny rivotra moussons isan-taona ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]]<ref name=":0" />. Renivohitry ny [[Fanjakan' i Boina|Fanjakana Sakalavan' i Boina]] i Mahajanga taorian' ny fikambanan' ny [[Foko eto Madagasikara|foko malagasy]] any amin' ny morontsiraka andrefana ho fanjakà-mpanjaka. Nisy firoboroboana ity tanàna ity tamin' ny taonjato faha-18 amin' ny maha tobim-panangonana harena avy any amin' ny morontsirak' i [[Afrika]] natokana halefa an' i [[Zana-Kôntinenta Indiana|India]]. Tamin' io fotoana io no niforonan' ny vondrom-piarahamonina indiana lehibe (fianakaviana 6&nbsp;000 araka ny voalazan' i Dumaine tany Mouzangaïe tamin' ny taona 1792)<ref name=":0" />. Ny mpanjaka [[Andriamisara|Andriamisara Efadahy]] no mpanjaka farany talohan' ny fandresena sy ny fakan-tany nataon-d[[Radama Voalohany|Radama I]], mpanjakan' [[Fanjakan' Imerina|Imerina]], sy taorian' ny nananganana ny [[Fanjakan' Imerina|Fanjakan' i Madagasikara]] tamin' ny taona 1823<ref name=":0" />. Nanamarika ny fahatapahan' ny fifandraisana tamin' ny tapany avaratry ny Nosy ny fandresen' ny mpanjaka merina ilay fanjakana sakalava tamin' ny taona 1824, nefa tsy nisakana ny firoboroboan' ny tanàna izany; nanokatra tobim-barotra tao ny Amerikanina tamin' ny tana 1830<ref name=":0" />. === Vanim-potoan' ny fanjanahantany === Ny fisokafan' i Mahajanga amin' ny lalam-pifandraisana an-dranomasina, sy ny fiantsoana ao aminy izay nety tsara amin' ny sambo lehibe tamin' izany fotoana izany, ary ny fifampikasohana tamin' ny sivilizasiôn' ny vahoaka manodidina no nahatonga an' io tanàna io hahaliana ny mpanjanatany: tao Mahajanga tokoa no nigadona ny tafika frantsay taty, tamin' ny taona 1882-1883 aloha, avy eo tamin' ny taona 1895-1896, niisa 15&nbsp;000 ny mpiady niondrana an-tsambo miisa 23, nandray anjara tamin' ny ady sy ny fakana an' i [[Madagasikara]]. Ny isan' ny mponina dia 7&nbsp;908 tamin' ny taona 1903 (anisan' izany ny [[Indiana (vahoaka)|Indiana]] miisa 646)<ref name=":0" />. Nandroso haingana ilay tanàna taorian' ny fanombohan' ny fibodoana nataon' ny Frantsay, nandritra ny [[Zanatanin' i Madagasikara sy ny tany miankina|fanjanahantany]], betsaka ny zava-bita (toy ny quais izay fantatra amin' ny anarana hoe ''Barriquand'' ao amin' ny seranan-tsambo ho an' ny raharaham-barotra, ny lalana azo andehanana fiarakodia mihazo an' [[Antananarivo]], ny hôpitalin' Androva, sns.) Ho takalon' izany dia notrandrahin' ny mpanjanatany fatratra ny ny loharanon-karena teto an-toerana, indrindra ny vokatry ny fambolena. Nanomboka tamin' ny [[Ady Lehibe Voalohany]] dia nampiasaina hamatsiana omby, avy any amin' ny faritra andrefana, ho an' ny tafika frantsay, ny orinasa misy fampangatsiahana ao Boanamary, anirà any amin' ny [[Helodranon' i Bombetoka]]. Nanaraka an' izany ny fiharian-karena miankina amin' ny fambolena midadasika izay nanomezana tany ny orinasa vaventy mpikarakara fambolena [[Paraky (zavamaniry)|paraky]] sy [[landihazo]] ary [[vary]] nety tsara any ambanivohitra noho ny tetikasa fitarihan-drano hanondrahana tany midadasika ([[Marovoay]], [[Ambatoboeny]]) izay namelona an' i Mahajanga sy ny seranan-tsambony hatramin' ny taona 1970<ref name=":0" />. === Taorian' ny nahazoana ny fahaleovantena === Tamin' ny Desambra 1976 dia nitranga ny [[Famonoana Kômôriana tao Mahajanga|Rotaka]] (na ''Kafa la Mjangaya'' amin' ny [[Fiteny kômôriana|teny kômôriana]]), izay fandripahana ny Kômôriana tao anatin' ny telo andro tao an-tanànan' i Mahajanga, izay tsy nosakanan' ny mpitondra fanjakana, ka nahafaty olona maherin' ny 500 any ho any sy nahatonga ny fiaingan' ny Kômôriana maherin' ny 15&nbsp;000 handao ilay tanàna<ref name=":0" />. Mijanona ho toerana fampifandraisana manan-danja amin' ny fanaraha-maso ny [[Lakandranon' i Môzambika]] i Mahajanga: ao Belobaka, 20 km miala ny tanàna, no misy ny onjam-peon' ny [[Etazonia|governemanta amerikana]]<ref name=":0" />. Tanàna mpanitara ny olana mitranga i Mahajanga: fandrobana ny tranombarotry ny [[Karàna]] (taona 2002 sy 2009) sy ny an' ny ireo [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] heverina ho akaiky ny fitondrana (fandorana ny orinasa Tiko)<ref name=":0" />. == Kolontsaina == ==== Fomba amam-panao Malagasy ==== Betsaka ireo foko izay mitady vola ao Mahajanga, fa ny foko tena tompon-tanzna dia ny Foko Sakalava ary izay no asongandin'izy ireo amin'ny alalan'ny fankalazana ireo fombafomba Sakalava isan-karzany toy: * '''Fanompoambe''' * [[Sary:Déguisement Sakalava Boeny.jpg|vignette|Fanompoa ]] * '''Kipa''' * [[Sary:La coiffure Sakalava 03.jpg|vignette]] * '''Toamainty''' * '''Morengy''' * '''Fitampoha''' === Fivavahana === [[File:Mahajanga cathedrale.jpg|thumb|Ny Katedraly katôlika Coeur Immaculé de Marie.]]I Mahajanga no foiben' ny [[Diôsezin' i Mahajanga|evese katôlika]] iray. Ahitana fiangonana ôrtôdôksa, [[Fiangonana nohavaozina|nohavaozna]] ([[Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara]]), [[Loteranisma|loterana]] ([[Fiangonana Loterana Malagasy]]), ny [[Evanjelisma eto Madagasikara|evanjelika]] ary ny [[Fiangonana Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito|advantista]] koa ny ao. [[Sary:Mosquée Majunga-Madagascar.jpg|ankavia|vignette|Môskea lehiben' i Mahajanga ]] Ny fisian' ny [[Silamo eto Madagasikara|Mozilmana]] dia hita amin' ny fisian' ny [[môskea]] sy ny madrasa, indraindray tena tranainy, manaraka fombam-pivavahana [[Siisman' ny roa ambin' ny folo|siitan' ny roa ambin' ny folo]], agakanista ([[nizarita]]), [[bôrà]] sy [[Kôjà|kôja]] ao Mahajanga Be, sy ny [[Sonisma|Sonita]] nandray ny fomban' ny silamo kômôriana (indrindra fa ny môske lehibe ao Mahabibo). Misy tempoly [[Hindoisma eto Madagasikara|hindo]] koa ao Mahajanga Be. Ho an' ny Sakalavan' i Boina mpandala ny fomban-drazana dia i Mahajanga no toeram-pandevenana ny mpanjaka ary toerana fanaovana lanonana ara-poko sy ara-pivavahana, ny [[Fanompoambe]] (na Fanampoana) ao amin' ny Doany Miarinarivo ao Tsararano, izay ivorian' ny mponina avy amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara. I Andrianirina Désiré no ampanjakabe ankehitriny. = Toeram-pitsangantsanganana = Bord de la mer Torapasika Petite plage Grand pavois Village Touristique = Ireo biraom-panjakana = === Ny Fitantanana ny Faritra sy ny Tanàna === * Ny Kaominina Ambonivohitra Mahajanga * Ny Prefektioran'i Mahajanga * Ny Faritra Boeny == Jereo koa == * [[Oniversiten' i Mahajanga]] *[[Helodranon' i Bombetoka]] *[[Diôsezin' i Mahajanga]] *[[Distrikan'i Mahajanga II]] '''Renivohi-paritany eto Madagasikara''' * [[Antananarivo]] - [[Antsiranana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Mahajanga]] - [[Toamasina]] - [[Toliara]] '''Renivohi-paritra eto Madagasikara''' * [[Ambatondrazaka]] - [[Ambositra]] - [[Ambovombe]] - [[Antananarivo]] - [[Antsirabe]] - [[Antsiranana]] - [[Antsohihy]] - [[Farafangana]] - [[Fenoarivo Atsinanana]] - [[Fianarantsoa]] - [[Ihosy]] - [[T|Maevatanana]] - [[Mahajanga]] - [[Maintirano]] - [[Manakara]] - [[Mananjary]] - [[Miarinarivo]] - [[Morondava]] - [[Sambava]] - [[Toamasina]] - [[Tôlanaro]] - [[Toliara]] - [[Tsiroanomandidy]] == Loharano sy fanamarihana == {{reflist}} {{Boeny}} [[Sokajy:Mahajanga]] [[sokajy:Kaominina any Faritra Boeny]] [[Sokajy:Tanàna ao Faritra Boeny]] 6bd21ml43izep2foobwhetdty83w9c7 Belobaka (Tsiroanomandidy) 0 45735 1147285 1147265 2026-07-09T12:15:10Z Hariniaina14 34924 /* Toe-karena */ nanampy fitenenana 1147285 wikitext text/x-wiki I '''Belobaka (Tsiroanomandidy)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Tsiroanomandidy|Tsiroanomandidy]]. Ny tantaran'ny kaominina ambanivohitr'i Belobaka, izay miorina ao amin'ny distrikan'i Tsiroanomandidy (Faritra Bongolava), dia mifamatotra tanteraka amin'ny fanitarana ny sisin-tanin'ny Fanjakana Merina sy ny fifindran'ny mponina nentina nampandrosoana ny fambolena ary ny fiompiana omby any amin'ny faritra andrefana.[https://culturetsiromandidy] == Ny Avy Amin'ny Anarany sy ny Fiaviany: == Ny dikan'ny anarana: Ny teny hoe "Belobaka" dia avy amin'ny teny malagasy roa: "Be" (maro) sy "Lobaka" (akanjo fitondra miasa na lobaka tantsaha). Maneho ny maha tany be tantsaha mampiasa hery sy tany midadasika lonaka ho an'ny fambolena azy ity faritra ity.[https://www.cycloneoi.com] Ny fiandohany: Ny faritr'i Tsiroanomandidy sy ny manodidina azy toa an'i Belobaka dia nanomboka nisy olona niorim-ponenana nifanesy tamin'ny taona 1822, fony ny Mpanjaka Radama I nampiditra ny fahefany tany andrefana sy nanao fifanarahana tamin'ny Sakalava no comment® - Culture - Tsiroanomandidy, ville bicentenaire (1822-2022). Toeram-piandrasana omby sy fihaonan'ireo mpifindra monina avy amin'ny faritra samihafa izy tany am-boalohany. == Tantara: == Ny lalam-pirenena: Lasa manan-danja i Belobaka satria izy no farany mampitohy ny Lalam-pirenena voalohany (RN1) avy any Antananarivo sy Tsiroanomandidy.[https://archives&#x20;des&#x20;belobaka&#x20;tsiromandidy] Io toerana misy azy io no vavahady mankany amin'ny faritra mbola sarotra aleha any andrefana (Melaky). Fandrosoana ara-panjakana: Taty aoriana, rehefa nitsangana ny rafitra repoblikana, dia nekena ho kaominina ambanivohitra mahaleo tena ao anatin'ny distrikan'i Tsiroanomandidy i Belobaka Belobaka (Tsiroanomandidy) {{...}} == Jeografia == Ny jeografian'i Belobaka dia voafaritry ny tany havoana sy lempeha midadasika mampiavaka ny faritra Bongolava.Ny Toerana sy ny Altitude: Miorina amin'ny haavo antonony eo amin'ny 806 ka hatramin'ny 811 metatra ambonin'ny ranomasina i Belobaka. Eo amin'ny lafiny fandriana, ny faritra misy azy dia voafaritry ny tany lemaka midadasika misy havoana kely (croupes) sy lohasaha maro tsara ho an'ny fambolena. Ny Famaritana ara-tsarintany: Any amin'ny sarintany, ny kaominina dia hita eo amin'ny laharam-pehintany 18° 59′ 00″ Atsimo ary laharan-jarahasina 45° 41′ 00″ Atsinanana. Ny tontolo iainana: Betsaka ny tany feno bozaka na "savane" midadasika mety tsara amin'ny fiompiana omby sy fambolena katsaka na mangahazo. Hita ao an-toerana koa ny fiforonan'ny "lavaka" vokatry ny fikororohan'ny tany amin'ny rano manorana.[https://www.pseau.org] {{...}} == Toe-tany == Manana toetany tanimando mafana amin'ny fahavaratra ary maina amin'ny ririnina i Belobaka, izay sokajiana ho toetany Cwa na Cwb (Climat subtropical humide / tempéré chaud) araka ny fitsinjovana an'i Köppen-Geiger.[https://planificateur.a-contresens.net] Ny Maripana (Température): Ny maripana antonony mandritra ny taona ao Belobaka dia manodidina ny 18.5°C ka hatramin'ny 18.7°C. Mandritra ny vanim-potoana mafana sy manorana, afaka miakatra ambony kokoa ny hafanana nefa milatsaka izany mandritra ny ririnina (mai ka hatramin'ny aogositra).[http://fr.weatherspark.com] Ny Roandrano (Précipitations): Ny latsak'orana amin'ny taona dia eo amin'ny 563 mm ka hatramin'ny 1 295 mm eo ho eo. Mizara roa mazava tsara ny taona any an-toerana: ny fotoana fiavian'ny orana mivatravatra (novambra ka hatramin'ny aprily) izay miteraka tondra-drano na dorehitra indraindray, ary ny fotoana main-tany tanteraka mandritra ny ririnina.[https://fr.weatherspark.com]{{...}} == Toe-karena == Toekarena mifototra amin'ny tany: Ny tantaran'i Belobaka dia tantaran'ny tantsaha mpamokatra katsaka, vary, ary voanjo. Mbola mamatsy ny tsenan'omby lehibe ao Tsiroanomandidy koa ny mpiompy ao an-toerana.[https://Culture&#x20;-&#x20;Tsiroanomandidy,&#x20;ce&#x20;Far&#x20;West&#x20;Malgache&#x20;-&#x20;no&#x20;comment&#x20;®&#x20;madagascar.] Fiompiana omby: Ity sehatra ity no tena mampiavaka ny distrikan'i Tsiroanomandidy, ary misy fiantraikany mivantana amin'ny toekaren'i Belobaka .Fambolena: Ny fambolena vary, katsaka, sy ny voly fihinana no tena sahanin'ny tantsaha any an-toerana. Varotra: Ny tsena eo an-toerana dia iankinan'ny fiharian-karena, indrindra amin'ny fanakalozana ny vokatry ny fambolena sy ny fiompiana.{{...}} == Jereo koa == * [[Madagasikara]] ** [[Kaominina any Madagasikara]] *** Belobaka (Tsiroanomandidy) == Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] 9bet860k5tbiunzgjyagneqgz8h5gkq 1147363 1147285 2026-07-09T19:43:04Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147363 wikitext text/x-wiki I '''Belobaka (Tsiroanomandidy)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Tsiroanomandidy|Tsiroanomandidy]]. Ny tantaran'ny kaominina ambanivohitr'i Belobaka, izay miorina ao amin'ny distrikan'i Tsiroanomandidy (Faritra Bongolava), dia mifamatotra tanteraka amin'ny fanitarana ny sisin-tanin'ny Fanjakana Merina sy ny fifindran'ny mponina nentina nampandrosoana ny fambolena ary ny fiompiana omby any amin'ny faritra andrefana.[https://culturetsiromandidy] == Ny Avy Amin'ny Anarany sy ny Fiaviany: == Ny dikan'ny anarana: Ny teny hoe "Belobaka" dia avy amin'ny teny malagasy roa: "Be" (maro) sy "Lobaka" (akanjo fitondra miasa na lobaka tantsaha). Maneho ny maha tany be tantsaha mampiasa hery sy tany midadasika lonaka ho an'ny fambolena azy ity faritra ity.[https://www.cycloneoi.com] Ny fiandohany: Ny faritr'i Tsiroanomandidy sy ny manodidina azy toa an'i Belobaka dia nanomboka nisy olona niorim-ponenana nifanesy tamin'ny taona 1822, fony ny Mpanjaka Radama I nampiditra ny fahefany tany andrefana sy nanao fifanarahana tamin'ny Sakalava no comment® - Culture - Tsiroanomandidy, ville bicentenaire (1822-2022). Toeram-piandrasana omby sy fihaonan'ireo mpifindra monina avy amin'ny faritra samihafa izy tany am-boalohany. == Tantara: == Ny lalam-pirenena: Lasa manan-danja i Belobaka satria izy no farany mampitohy ny Lalam-pirenena voalohany (RN1) avy any Antananarivo sy Tsiroanomandidy.[https://archives&#x20;des&#x20;belobaka&#x20;tsiromandidy] {{Wayback|url=https://archives/ |date=20130713053138 }} Io toerana misy azy io no vavahady mankany amin'ny faritra mbola sarotra aleha any andrefana (Melaky). Fandrosoana ara-panjakana: Taty aoriana, rehefa nitsangana ny rafitra repoblikana, dia nekena ho kaominina ambanivohitra mahaleo tena ao anatin'ny distrikan'i Tsiroanomandidy i Belobaka Belobaka (Tsiroanomandidy) {{...}} == Jeografia == Ny jeografian'i Belobaka dia voafaritry ny tany havoana sy lempeha midadasika mampiavaka ny faritra Bongolava.Ny Toerana sy ny Altitude: Miorina amin'ny haavo antonony eo amin'ny 806 ka hatramin'ny 811 metatra ambonin'ny ranomasina i Belobaka. Eo amin'ny lafiny fandriana, ny faritra misy azy dia voafaritry ny tany lemaka midadasika misy havoana kely (croupes) sy lohasaha maro tsara ho an'ny fambolena. Ny Famaritana ara-tsarintany: Any amin'ny sarintany, ny kaominina dia hita eo amin'ny laharam-pehintany 18° 59′ 00″ Atsimo ary laharan-jarahasina 45° 41′ 00″ Atsinanana. Ny tontolo iainana: Betsaka ny tany feno bozaka na "savane" midadasika mety tsara amin'ny fiompiana omby sy fambolena katsaka na mangahazo. Hita ao an-toerana koa ny fiforonan'ny "lavaka" vokatry ny fikororohan'ny tany amin'ny rano manorana.[https://www.pseau.org] {{...}} == Toe-tany == Manana toetany tanimando mafana amin'ny fahavaratra ary maina amin'ny ririnina i Belobaka, izay sokajiana ho toetany Cwa na Cwb (Climat subtropical humide / tempéré chaud) araka ny fitsinjovana an'i Köppen-Geiger.[https://planificateur.a-contresens.net] Ny Maripana (Température): Ny maripana antonony mandritra ny taona ao Belobaka dia manodidina ny 18.5°C ka hatramin'ny 18.7°C. Mandritra ny vanim-potoana mafana sy manorana, afaka miakatra ambony kokoa ny hafanana nefa milatsaka izany mandritra ny ririnina (mai ka hatramin'ny aogositra).[http://fr.weatherspark.com] Ny Roandrano (Précipitations): Ny latsak'orana amin'ny taona dia eo amin'ny 563 mm ka hatramin'ny 1 295 mm eo ho eo. Mizara roa mazava tsara ny taona any an-toerana: ny fotoana fiavian'ny orana mivatravatra (novambra ka hatramin'ny aprily) izay miteraka tondra-drano na dorehitra indraindray, ary ny fotoana main-tany tanteraka mandritra ny ririnina.[https://fr.weatherspark.com]{{...}} == Toe-karena == Toekarena mifototra amin'ny tany: Ny tantaran'i Belobaka dia tantaran'ny tantsaha mpamokatra katsaka, vary, ary voanjo. Mbola mamatsy ny tsenan'omby lehibe ao Tsiroanomandidy koa ny mpiompy ao an-toerana.[https://Culture&#x20;-&#x20;Tsiroanomandidy,&#x20;ce&#x20;Far&#x20;West&#x20;Malgache&#x20;-&#x20;no&#x20;comment&#x20;®&#x20;madagascar.] Fiompiana omby: Ity sehatra ity no tena mampiavaka ny distrikan'i Tsiroanomandidy, ary misy fiantraikany mivantana amin'ny toekaren'i Belobaka .Fambolena: Ny fambolena vary, katsaka, sy ny voly fihinana no tena sahanin'ny tantsaha any an-toerana. Varotra: Ny tsena eo an-toerana dia iankinan'ny fiharian-karena, indrindra amin'ny fanakalozana ny vokatry ny fambolena sy ny fiompiana.{{...}} == Jereo koa == * [[Madagasikara]] ** [[Kaominina any Madagasikara]] *** Belobaka (Tsiroanomandidy) == Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] esoq1vak93b08o9r0ggq0ypzkp8hn9j Masindray (Soavinandriana) 0 46340 1147388 676559 2026-07-10T04:19:12Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147388 wikitext text/x-wiki I '''Masindray (Soavinandriana)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Soavinandriana|Soavinandriana]]. ==Tantara== Ny niandohany: Sahala amin'ireo tanàna tranainy any amin'ny faritry ny tany avo (Hauts-Plateaux), i Masindray dia niforona avy amin'ny fifindran-monin'ireo foko Merina nifandray tamin'ny fanitaram-panjakana sy ny fitadiavana tany lonaka.[https://wikiedia.mg]{{...}} ==Jeografia== {{...}} ==Toe-tany== {{...}} ==Toe-karena== {{...}} ==Jereo koa== *[[Madagasikara]] **[[Kaominina any Madagasikara]] ***Masindray (Soavinandriana) ==Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] 3vdh1tlg4vof1ez0fmcbvfjrubm92e7 1147389 1147388 2026-07-10T04:20:34Z Hariniaina14 34924 /* Tantara */ nanampy fitenenana sy rohy 1147389 wikitext text/x-wiki I '''Masindray (Soavinandriana)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Soavinandriana|Soavinandriana]]. ==Tantara== Ny niandohany: Sahala amin'ireo tanàna tranainy any amin'ny faritry ny tany avo (Hauts-Plateaux), i Masindray dia niforona avy amin'ny fifindran-monin'ireo foko Merina nifandray tamin'ny fanitaram-panjakana sy ny fitadiavana tany lonaka.[https://wikiedia.mg] Anarana: Ny anarana hoe "Masindray" dia matetika mifandray amin'ny fomban-drazana sy ny fitsofan-drano mampiavaka ny fiarahamonina malagasy teo aloha (masina ny ray aman-dreny).[https://www.moov.mg]{{...}} ==Jeografia== {{...}} ==Toe-tany== {{...}} ==Toe-karena== {{...}} ==Jereo koa== *[[Madagasikara]] **[[Kaominina any Madagasikara]] ***Masindray (Soavinandriana) ==Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] c47y9enrzsfxzewqih8bnpld37fldrz 1147390 1147389 2026-07-10T04:22:02Z Hariniaina14 34924 /* Tantara */ nanampy fitenenana sy rohy 1147390 wikitext text/x-wiki I '''Masindray (Soavinandriana)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Soavinandriana|Soavinandriana]]. ==Tantara== Ny niandohany: Sahala amin'ireo tanàna tranainy any amin'ny faritry ny tany avo (Hauts-Plateaux), i Masindray dia niforona avy amin'ny fifindran-monin'ireo foko Merina nifandray tamin'ny fanitaram-panjakana sy ny fitadiavana tany lonaka.[https://wikiedia.mg] Anarana: Ny anarana hoe "Masindray" dia matetika mifandray amin'ny fomban-drazana sy ny fitsofan-drano mampiavaka ny fiarahamonina malagasy teo aloha (masina ny ray aman-dreny).[https://www.moov.mg] Fanamarihana: Tsy tokony hifangaro amin'i Masindray Avaradrano (izay any akaikin'Antananarivo) ity kaominina ity.[https://fr.wipedia.org]{{...}} ==Jeografia== {{...}} ==Toe-tany== {{...}} ==Toe-karena== {{...}} ==Jereo koa== *[[Madagasikara]] **[[Kaominina any Madagasikara]] ***Masindray (Soavinandriana) ==Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] nq6x2u6dowtmfkvs2b8s91dfd7hkyca 1147391 1147390 2026-07-10T04:23:29Z Hariniaina14 34924 /* Jeografia */ nanampy fitenenana sy rohy 1147391 wikitext text/x-wiki I '''Masindray (Soavinandriana)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Soavinandriana|Soavinandriana]]. ==Tantara== Ny niandohany: Sahala amin'ireo tanàna tranainy any amin'ny faritry ny tany avo (Hauts-Plateaux), i Masindray dia niforona avy amin'ny fifindran-monin'ireo foko Merina nifandray tamin'ny fanitaram-panjakana sy ny fitadiavana tany lonaka.[https://wikiedia.mg] Anarana: Ny anarana hoe "Masindray" dia matetika mifandray amin'ny fomban-drazana sy ny fitsofan-drano mampiavaka ny fiarahamonina malagasy teo aloha (masina ny ray aman-dreny).[https://www.moov.mg] Fanamarihana: Tsy tokony hifangaro amin'i Masindray Avaradrano (izay any akaikin'Antananarivo) ity kaominina ity.[https://fr.wipedia.org]{{...}} ==Jeografia== Toerana misy azy: Ao amin'ny faritra afovoan'i Madagasikara, andrefan'Antananarivo no misy azy. Manana haavo tokony ho 1 335 ka hatramin'ny 1 377 metatra ambonin'ny ranomasina izy.[https://fr.wikipedia.org]{{...}} ==Toe-tany== {{...}} ==Toe-karena== {{...}} ==Jereo koa== *[[Madagasikara]] **[[Kaominina any Madagasikara]] ***Masindray (Soavinandriana) ==Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] b1jf19b4bzqjwk61lmryqyse5adfm14 1147392 1147391 2026-07-10T04:25:12Z Hariniaina14 34924 /* Jeografia */ nanampy fitenenana sy rohy 1147392 wikitext text/x-wiki I '''Masindray (Soavinandriana)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Soavinandriana|Soavinandriana]]. ==Tantara== Ny niandohany: Sahala amin'ireo tanàna tranainy any amin'ny faritry ny tany avo (Hauts-Plateaux), i Masindray dia niforona avy amin'ny fifindran-monin'ireo foko Merina nifandray tamin'ny fanitaram-panjakana sy ny fitadiavana tany lonaka.[https://wikiedia.mg] Anarana: Ny anarana hoe "Masindray" dia matetika mifandray amin'ny fomban-drazana sy ny fitsofan-drano mampiavaka ny fiarahamonina malagasy teo aloha (masina ny ray aman-dreny).[https://www.moov.mg] Fanamarihana: Tsy tokony hifangaro amin'i Masindray Avaradrano (izay any akaikin'Antananarivo) ity kaominina ity.[https://fr.wipedia.org]{{...}} ==Jeografia== Toerana misy azy: Ao amin'ny faritra afovoan'i Madagasikara, andrefan'Antananarivo no misy azy. Manana haavo tokony ho 1 335 ka hatramin'ny 1 377 metatra ambonin'ny ranomasina izy.[https://fr.wikipedia.org] Rafi-tany: Ny tany ao an-toerana dia tany feno havoana sy lohasaha lonaka vokatry ny fipoahan'ny volkano fahiny (Massif volcanique de l'Itasy).[https://fr.scribd.com]{{...}} ==Toe-tany== {{...}} ==Toe-karena== {{...}} ==Jereo koa== *[[Madagasikara]] **[[Kaominina any Madagasikara]] ***Masindray (Soavinandriana) ==Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] liwgclgy23888rz65jawdwe2vrr5sdb 1147393 1147392 2026-07-10T04:29:25Z Hariniaina14 34924 /* Toe-tany */ nanampy fitenenana sy rohy 1147393 wikitext text/x-wiki I '''Masindray (Soavinandriana)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Soavinandriana|Soavinandriana]]. ==Tantara== Ny niandohany: Sahala amin'ireo tanàna tranainy any amin'ny faritry ny tany avo (Hauts-Plateaux), i Masindray dia niforona avy amin'ny fifindran-monin'ireo foko Merina nifandray tamin'ny fanitaram-panjakana sy ny fitadiavana tany lonaka.[https://wikiedia.mg] Anarana: Ny anarana hoe "Masindray" dia matetika mifandray amin'ny fomban-drazana sy ny fitsofan-drano mampiavaka ny fiarahamonina malagasy teo aloha (masina ny ray aman-dreny).[https://www.moov.mg] Fanamarihana: Tsy tokony hifangaro amin'i Masindray Avaradrano (izay any akaikin'Antananarivo) ity kaominina ity.[https://fr.wipedia.org]{{...}} ==Jeografia== Toerana misy azy: Ao amin'ny faritra afovoan'i Madagasikara, andrefan'Antananarivo no misy azy. Manana haavo tokony ho 1 335 ka hatramin'ny 1 377 metatra ambonin'ny ranomasina izy.[https://fr.wikipedia.org] Rafi-tany: Ny tany ao an-toerana dia tany feno havoana sy lohasaha lonaka vokatry ny fipoahan'ny volkano fahiny (Massif volcanique de l'Itasy).[https://fr.scribd.com]{{...}} ==Toe-tany:== Rano sy tany: Manankarena rano sy riaka ny distrika misy azy. Ny tany dia tany vokatry ny lavenon-javatra mandrehitra fahiny (sol volcanique) ho an'ny faritry ny Itasy, izay tany tena lonaka sy tsara ho an'ny fambolena. Toetany: Toetany vokatry ny havoana (climat d'altitude) izay manome hatsiaka amin'ny ririnina ary hafana antonony miaraka amin'ny orana amin'ny fahavaratra.[https://mg&#x20;wikipedia.org]{{...}} ==Toe-karena== {{...}} ==Jereo koa== *[[Madagasikara]] **[[Kaominina any Madagasikara]] ***Masindray (Soavinandriana) ==Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] fa5wdyd4k4q4i88fvv28mc3gq6j1ypi 1147394 1147393 2026-07-10T04:31:33Z Hariniaina14 34924 /* Toe-karena */ nanampy fitenenana sy rohy 1147394 wikitext text/x-wiki I '''Masindray (Soavinandriana)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Soavinandriana|Soavinandriana]]. ==Tantara== Ny niandohany: Sahala amin'ireo tanàna tranainy any amin'ny faritry ny tany avo (Hauts-Plateaux), i Masindray dia niforona avy amin'ny fifindran-monin'ireo foko Merina nifandray tamin'ny fanitaram-panjakana sy ny fitadiavana tany lonaka.[https://wikiedia.mg] Anarana: Ny anarana hoe "Masindray" dia matetika mifandray amin'ny fomban-drazana sy ny fitsofan-drano mampiavaka ny fiarahamonina malagasy teo aloha (masina ny ray aman-dreny).[https://www.moov.mg] Fanamarihana: Tsy tokony hifangaro amin'i Masindray Avaradrano (izay any akaikin'Antananarivo) ity kaominina ity.[https://fr.wipedia.org]{{...}} ==Jeografia== Toerana misy azy: Ao amin'ny faritra afovoan'i Madagasikara, andrefan'Antananarivo no misy azy. Manana haavo tokony ho 1 335 ka hatramin'ny 1 377 metatra ambonin'ny ranomasina izy.[https://fr.wikipedia.org] Rafi-tany: Ny tany ao an-toerana dia tany feno havoana sy lohasaha lonaka vokatry ny fipoahan'ny volkano fahiny (Massif volcanique de l'Itasy).[https://fr.scribd.com]{{...}} ==Toe-tany:== Rano sy tany: Manankarena rano sy riaka ny distrika misy azy. Ny tany dia tany vokatry ny lavenon-javatra mandrehitra fahiny (sol volcanique) ho an'ny faritry ny Itasy, izay tany tena lonaka sy tsara ho an'ny fambolena. Toetany: Toetany vokatry ny havoana (climat d'altitude) izay manome hatsiaka amin'ny ririnina ary hafana antonony miaraka amin'ny orana amin'ny fahavaratra.[https://mg&#x20;wikipedia.org]{{...}} ==Toe-karena== Ny fambolena sy ny fiompiana no herin'ny toekarena ao Masindray. Ny Fambolena: Izy io no loharanom-bola voalohany ho an'ny mponina. Ny tena volena any dia:Vary, katsaka, sy mangahazo. Ny Paraky: Ity no vokatra mampiavaka sy manan-danja indrindra amin'ny toekarena ao amin'ny Distrikan'i Soavinandriana.Legioma sy Voankazo: Voly mampiditra vola haingana toy ny tongolo, voanjo, ary tsaramaso.[https://en&#x20;wikipedia&#x20;org]{{...}} ==Jereo koa== *[[Madagasikara]] **[[Kaominina any Madagasikara]] ***Masindray (Soavinandriana) ==Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] 0bxvo2zyh1au44v9gxu9u5o5y9v3vl7 1147395 1147394 2026-07-10T04:32:42Z Hariniaina14 34924 /* Toe-karena */ nanampy fitenenana sy rohy 1147395 wikitext text/x-wiki I '''Masindray (Soavinandriana)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Soavinandriana|Soavinandriana]]. ==Tantara== Ny niandohany: Sahala amin'ireo tanàna tranainy any amin'ny faritry ny tany avo (Hauts-Plateaux), i Masindray dia niforona avy amin'ny fifindran-monin'ireo foko Merina nifandray tamin'ny fanitaram-panjakana sy ny fitadiavana tany lonaka.[https://wikiedia.mg] Anarana: Ny anarana hoe "Masindray" dia matetika mifandray amin'ny fomban-drazana sy ny fitsofan-drano mampiavaka ny fiarahamonina malagasy teo aloha (masina ny ray aman-dreny).[https://www.moov.mg] Fanamarihana: Tsy tokony hifangaro amin'i Masindray Avaradrano (izay any akaikin'Antananarivo) ity kaominina ity.[https://fr.wipedia.org]{{...}} ==Jeografia== Toerana misy azy: Ao amin'ny faritra afovoan'i Madagasikara, andrefan'Antananarivo no misy azy. Manana haavo tokony ho 1 335 ka hatramin'ny 1 377 metatra ambonin'ny ranomasina izy.[https://fr.wikipedia.org] Rafi-tany: Ny tany ao an-toerana dia tany feno havoana sy lohasaha lonaka vokatry ny fipoahan'ny volkano fahiny (Massif volcanique de l'Itasy).[https://fr.scribd.com]{{...}} ==Toe-tany:== Rano sy tany: Manankarena rano sy riaka ny distrika misy azy. Ny tany dia tany vokatry ny lavenon-javatra mandrehitra fahiny (sol volcanique) ho an'ny faritry ny Itasy, izay tany tena lonaka sy tsara ho an'ny fambolena. Toetany: Toetany vokatry ny havoana (climat d'altitude) izay manome hatsiaka amin'ny ririnina ary hafana antonony miaraka amin'ny orana amin'ny fahavaratra.[https://mg&#x20;wikipedia.org]{{...}} ==Toe-karena== Ny fambolena sy ny fiompiana no herin'ny toekarena ao Masindray. Ny Fambolena: Izy io no loharanom-bola voalohany ho an'ny mponina. Ny tena volena any dia:Vary, katsaka, sy mangahazo. Ny Paraky: Ity no vokatra mampiavaka sy manan-danja indrindra amin'ny toekarena ao amin'ny Distrikan'i Soavinandriana.Legioma sy Voankazo: Voly mampiditra vola haingana toy ny tongolo, voanjo, ary tsaramaso.[https://en&#x20;wikipedia&#x20;org] Ny Fiompiana: Miompana amin'ny fiompiana omby (indrindra ny omby vavy be ronono amin'ny faritry ny Itasy) sy ny fiompiana kely (kisoa, akoho amam-borona).[https://midi-madagasikara.mg]{{...}} ==Jereo koa== *[[Madagasikara]] **[[Kaominina any Madagasikara]] ***Masindray (Soavinandriana) ==Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] qv3anj16ij0312tyiu2oddg8c1z7zac 1147396 1147395 2026-07-10T04:33:59Z Hariniaina14 34924 /* Toe-karena */ nanampy fitenenana sy rohy 1147396 wikitext text/x-wiki I '''Masindray (Soavinandriana)''' dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i [[Distrikan'i Soavinandriana|Soavinandriana]]. ==Tantara== Ny niandohany: Sahala amin'ireo tanàna tranainy any amin'ny faritry ny tany avo (Hauts-Plateaux), i Masindray dia niforona avy amin'ny fifindran-monin'ireo foko Merina nifandray tamin'ny fanitaram-panjakana sy ny fitadiavana tany lonaka.[https://wikiedia.mg] Anarana: Ny anarana hoe "Masindray" dia matetika mifandray amin'ny fomban-drazana sy ny fitsofan-drano mampiavaka ny fiarahamonina malagasy teo aloha (masina ny ray aman-dreny).[https://www.moov.mg] Fanamarihana: Tsy tokony hifangaro amin'i Masindray Avaradrano (izay any akaikin'Antananarivo) ity kaominina ity.[https://fr.wipedia.org]{{...}} ==Jeografia== Toerana misy azy: Ao amin'ny faritra afovoan'i Madagasikara, andrefan'Antananarivo no misy azy. Manana haavo tokony ho 1 335 ka hatramin'ny 1 377 metatra ambonin'ny ranomasina izy.[https://fr.wikipedia.org] Rafi-tany: Ny tany ao an-toerana dia tany feno havoana sy lohasaha lonaka vokatry ny fipoahan'ny volkano fahiny (Massif volcanique de l'Itasy).[https://fr.scribd.com]{{...}} ==Toe-tany:== Rano sy tany: Manankarena rano sy riaka ny distrika misy azy. Ny tany dia tany vokatry ny lavenon-javatra mandrehitra fahiny (sol volcanique) ho an'ny faritry ny Itasy, izay tany tena lonaka sy tsara ho an'ny fambolena. Toetany: Toetany vokatry ny havoana (climat d'altitude) izay manome hatsiaka amin'ny ririnina ary hafana antonony miaraka amin'ny orana amin'ny fahavaratra.[https://mg&#x20;wikipedia.org]{{...}} ==Toe-karena== Ny fambolena sy ny fiompiana no herin'ny toekarena ao Masindray. Ny Fambolena: Izy io no loharanom-bola voalohany ho an'ny mponina. Ny tena volena any dia:Vary, katsaka, sy mangahazo. Ny Paraky: Ity no vokatra mampiavaka sy manan-danja indrindra amin'ny toekarena ao amin'ny Distrikan'i Soavinandriana.Legioma sy Voankazo: Voly mampiditra vola haingana toy ny tongolo, voanjo, ary tsaramaso.[https://en&#x20;wikipedia&#x20;org] Ny Fiompiana: Miompana amin'ny fiompiana omby (indrindra ny omby vavy be ronono amin'ny faritry ny Itasy) sy ny fiompiana kely (kisoa, akoho amam-borona).[https://midi-madagasikara.mg] Ny Varotra: Ny fifanakalozana ara-barotra dia mifandray mivantana amin'ny tsenan'i Soavinandriana sy ny lalam-pirenena faha-43 (RN 43) izay mampitohy amin'i Analavory sy Antananarivo.{{...}} ==Jereo koa== *[[Madagasikara]] **[[Kaominina any Madagasikara]] ***Masindray (Soavinandriana) ==Rohy ivelany == {{vangovango|Madagasikara}}  [[sokajy:Kaominina any Madagasikara]] [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] o3yh0w8x43o65izuzyvcaxkos1csieq Lake Worth, Florida 0 187261 1147372 951186 2026-07-09T22:09:54Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147372 wikitext text/x-wiki {{Coord|26.6197222222|-80.0586111111}} {{infobox tanàna |tanàna=Lake Worth, Florida |firenena={{Etazonia}} |faritany=Florida |velarantany=16.7 |isam-ponina=34910 |ben'ny tanàna=[[Michael Bornstein]] }} '''Lake Worth, Florida''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Florida]], ao [[Etazonia]]. [[Zip Code 33460|33460]]. == Jeografia == Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 26.6197222222 ary -80.0586111111. Ny faritr'ora dia GMT -5. == Jereo koa == * [[Florida]] * [[Etazonia]] == Rohy ivelany == * http://www.lakeworth.org/ {{Wayback|url=http://www.lakeworth.org/ |date=19990424122938 }} {{vangovango}} [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Florida]] 7nx6pj5qiqrfb0xy0oyjpo47fd0ok2k Minor Hill, Tennessee 0 188729 1147375 949405 2026-07-09T22:49:55Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147375 wikitext text/x-wiki {{Coord|35.0383333333|-87.1711111111}} {{infobox tanàna |tanàna=Minor Hill, Tennessee |firenena={{Etazonia}} |faritany=Tennessee |velarantany=4.1 |isam-ponina=537 |ben'ny tanàna=Larry Johnson }} '''Minor Hill, Tennessee''' dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i [[Tennessee]], ao [[Etazonia]]. Ny kaodim-paositra dia 38473.. == Jeografia == Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 35.0383333333 ary -87.1711111111. Ny faritr'ora dia GMT -6. == Jereo koa == * [[Etazonia]] ** [[Tennessee]] === Rohy ivelany === * http://www.minorhilltn.com/ {{Wayback|url=http://www.minorhilltn.com/ |date=20170424063644 }} [[sokajy:Tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Tennessee]] 3ytpsk2ezwzvfxhb2yyuc27js41arst Oniversiten' i Mahajanga 0 225111 1147408 1076838 2026-07-10T08:27:15Z Lalinah 34462 /* Tantara */ 1147408 wikitext text/x-wiki {{Infobox Oniversite |anarana = Oniversite Mahajanga |sary = Umg.jpg|Logo de l'Université de Mahajanga]] |teny filamatra = "Discipline - Cohésion - Excellence" |niorina = [[1977]] |mpanorina = [[Fanjakana Malagasy]] |karazany = [[Fanjakana]] |vola = |firenena = {{Madagascar}} |toerana = [[Mahajanga]] |faritra = [[Faritra Boeny]] |toby = Ambondrona |filoha = [[Emmanuel Andrianony Rakotoarivony]] |isan'ny mpiasa = |isan'ny mpanabe = |isan'ny mpianatra = 5000 |diplôma = LMD |tranokala = http://www.univ-mahajanga.edu.mg }} Ny '''Oniversite Mahajanga''' dia sekolim-panjakana ambaratonga ambony, miorina ao [[Mahajanga]] renivohitra faritra [[Boeny]] any amin'ny faritra [[avaratra]] andrefan'i [[Madagasikara]] no misy azy. == Tantara == Naorina tamin'ny taona [[1977]], ny sekoly mianatra momba ny fahasalaman'ny [[nify]] na ''l'École supérieure de chirurgie dentaire (ESCD)'' no nisokatra voalohany tamin'izany. Ny Profesora [[George Rahoelina Rakotoarivelo]] no filoha nitantana ny Oniversite Mahajanga voalohany. Ny taona [[1982]] teo no nisokatra ireo sampana hafa toy ny sokajy fianarana momban'ny [[fahasalamana]] ankapobeny na ''médecine générale'' sy ny [[siansa]] [[natoraly]] ka ireo sampana roa ireo no nosokafana tamin'ny fomba ofisialy ny taona [[1983]] tao Mahajanga ihany. == Sampam-piofanana == === Miankina === Ny Oniversite Mahajanga <ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.refer.mg/edu/minesup/mahajang/iostm/histo.htm |access-date=2015-04-24 |archive-date=2013-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131025202607/http://www.refer.mg/edu/minesup/mahajang/iostm/histo.htm |url-status=dead }}</ref> dia ahitana sokajy roa miankina : * Fianarana Fitsabona na "Faculté de médecine" * Siansa Natoraly (Biolojia, tontolo iaina, fambolena, fiompina, ...) na "Faculté des sciences" === Tsy miankina === Betsaka ny sokajim-piofanana izay andoava-mbola hita ao amin'ny Oniversite Mahajanga<ref>{{Lien web|url= http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom=|titre= Fiche de l'université de Mahajanga sur le site web de l'AUF|auteur= Agence universitaire de la Francophonie (AUF)|année= |éditeur= auf.org|consulté le= 9 janvier 2013}} {{Wayback|url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |date=20150518101510 }} {{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }} {{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}</ref> : * Institut Universitaire de Gestion et de Management (IUGM) * Institut Biologie Appliquée (IBA) * École de Droit et Science Politique (EDSP) * École de Tourisme (ET) * École de Langue et de Civilisation (ELC) * ISSTM * EATP * Institut d'odontostomatologie tropicale de Madagascar == Krizy == === Taona 2009 - 2010=== Ny taona [[2009]], nisy ny fitokonan'ireo mpianatra nitaky vatsim-pianarana, tamin'ny taona 2010, dia natao ny fifidianana filoha vaovao dia ny Profesora [[Rabesa Zafera Antoine]]<ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.madagate.com/reportages/manifestation/2170-andry-rajoelina-inaugure-la-nouvelle-universite-de-mahajanga.html |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2012-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203012551/http://www.madagate.com/reportages/manifestation/2170-andry-rajoelina-inaugure-la-nouvelle-universite-de-mahajanga.html }}</ref> no lany hitondra ny Oniversite Mahajanga. === Taona 2014 === Nanomboka ny taona [[2010]] no nitondran'ny Profesora [[Rabesa Zafera Antoine]], niroborobo ny fandrosoan'ny Oniversite Mahajanga, nitombo ny sampam-pianarana. Taty amin'ny taona [[2014]] dia ravana avokoa ireo foto-drafitr'asa natao ary tapaka ny famatsiam-bola avy any ivelany. Akehitriny dia anatin'ny krizy sady fitondrana tetezamita tanteraka ny Oniversite Mahajanga. == Lisitra sampam-piofanana == {| class="wikitable" |- ! Miankina amin'ny fanjakana !! Tsy Miankina amin'ny fanjakana |- | Faculté des médecines|| Institut Universitaire de Gestion et de Management (IUGM) |- | Faculté des sciences || Institut Biologie Appliquée (IBA) |- | || École de Droit et Science Politique (EDSP) |- | || École de Tourisme (ET) |- | || École de Langue et de Civilisation (ELC) |- | || ISSTM |- | || EATP |- | ||Institut d'odontostomatologie tropicale de Madagascar |} = Ireo Mozea = == Rohy ivelany == * {{fr}} [http://www.univ-mahajanga.edu.mg/ Trano kala] == Jereo koa == {{Univ-malagasy}} == Tsiahy == {{ref}} [[Sokajy:Oniversiten'i Madagasikara]] [[Sokajy:Mahajanga]] rrsaaawqad23ix9i0t519hnojvp7wxs 1147409 1147408 2026-07-10T08:29:11Z Lalinah 34462 /* Ireo Mozea */ 1147409 wikitext text/x-wiki {{Infobox Oniversite |anarana = Oniversite Mahajanga |sary = Umg.jpg|Logo de l'Université de Mahajanga]] |teny filamatra = "Discipline - Cohésion - Excellence" |niorina = [[1977]] |mpanorina = [[Fanjakana Malagasy]] |karazany = [[Fanjakana]] |vola = |firenena = {{Madagascar}} |toerana = [[Mahajanga]] |faritra = [[Faritra Boeny]] |toby = Ambondrona |filoha = [[Emmanuel Andrianony Rakotoarivony]] |isan'ny mpiasa = |isan'ny mpanabe = |isan'ny mpianatra = 5000 |diplôma = LMD |tranokala = http://www.univ-mahajanga.edu.mg }} Ny '''Oniversite Mahajanga''' dia sekolim-panjakana ambaratonga ambony, miorina ao [[Mahajanga]] renivohitra faritra [[Boeny]] any amin'ny faritra [[avaratra]] andrefan'i [[Madagasikara]] no misy azy. == Tantara == Naorina tamin'ny taona [[1977]], ny sekoly mianatra momba ny fahasalaman'ny [[nify]] na ''l'École supérieure de chirurgie dentaire (ESCD)'' no nisokatra voalohany tamin'izany. Ny Profesora [[George Rahoelina Rakotoarivelo]] no filoha nitantana ny Oniversite Mahajanga voalohany. Ny taona [[1982]] teo no nisokatra ireo sampana hafa toy ny sokajy fianarana momban'ny [[fahasalamana]] ankapobeny na ''médecine générale'' sy ny [[siansa]] [[natoraly]] ka ireo sampana roa ireo no nosokafana tamin'ny fomba ofisialy ny taona [[1983]] tao Mahajanga ihany. == Sampam-piofanana == === Miankina === Ny Oniversite Mahajanga <ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.refer.mg/edu/minesup/mahajang/iostm/histo.htm |access-date=2015-04-24 |archive-date=2013-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131025202607/http://www.refer.mg/edu/minesup/mahajang/iostm/histo.htm |url-status=dead }}</ref> dia ahitana sokajy roa miankina : * Fianarana Fitsabona na "Faculté de médecine" * Siansa Natoraly (Biolojia, tontolo iaina, fambolena, fiompina, ...) na "Faculté des sciences" === Tsy miankina === Betsaka ny sokajim-piofanana izay andoava-mbola hita ao amin'ny Oniversite Mahajanga<ref>{{Lien web|url= http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom=|titre= Fiche de l'université de Mahajanga sur le site web de l'AUF|auteur= Agence universitaire de la Francophonie (AUF)|année= |éditeur= auf.org|consulté le= 9 janvier 2013}} {{Wayback|url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |date=20150518101510 }} {{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }} {{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}</ref> : * Institut Universitaire de Gestion et de Management (IUGM) * Institut Biologie Appliquée (IBA) * École de Droit et Science Politique (EDSP) * École de Tourisme (ET) * École de Langue et de Civilisation (ELC) * ISSTM * EATP * Institut d'odontostomatologie tropicale de Madagascar == Krizy == === Taona 2009 - 2010=== Ny taona [[2009]], nisy ny fitokonan'ireo mpianatra nitaky vatsim-pianarana, tamin'ny taona 2010, dia natao ny fifidianana filoha vaovao dia ny Profesora [[Rabesa Zafera Antoine]]<ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.madagate.com/reportages/manifestation/2170-andry-rajoelina-inaugure-la-nouvelle-universite-de-mahajanga.html |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2012-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203012551/http://www.madagate.com/reportages/manifestation/2170-andry-rajoelina-inaugure-la-nouvelle-universite-de-mahajanga.html }}</ref> no lany hitondra ny Oniversite Mahajanga. === Taona 2014 === Nanomboka ny taona [[2010]] no nitondran'ny Profesora [[Rabesa Zafera Antoine]], niroborobo ny fandrosoan'ny Oniversite Mahajanga, nitombo ny sampam-pianarana. Taty amin'ny taona [[2014]] dia ravana avokoa ireo foto-drafitr'asa natao ary tapaka ny famatsiam-bola avy any ivelany. Akehitriny dia anatin'ny krizy sady fitondrana tetezamita tanteraka ny Oniversite Mahajanga. == Lisitra sampam-piofanana == {| class="wikitable" |- ! Miankina amin'ny fanjakana !! Tsy Miankina amin'ny fanjakana |- | Faculté des médecines|| Institut Universitaire de Gestion et de Management (IUGM) |- | Faculté des sciences || Institut Biologie Appliquée (IBA) |- | || École de Droit et Science Politique (EDSP) |- | || École de Tourisme (ET) |- | || École de Langue et de Civilisation (ELC) |- | || ISSTM |- | || EATP |- | ||Institut d'odontostomatologie tropicale de Madagascar |} = Ireo Mozea = ===== Mozea AKIBA ===== ===== Mozea an'i Ranomasina "''Musée de la me''r" ===== == Rohy ivelany == * {{fr}} [http://www.univ-mahajanga.edu.mg/ Trano kala] == Jereo koa == {{Univ-malagasy}} == Tsiahy == {{ref}} [[Sokajy:Oniversiten'i Madagasikara]] [[Sokajy:Mahajanga]] eyworhuc3xhhguh4c7phpb0tggd2ix6 1147410 1147409 2026-07-10T08:34:44Z Lalinah 34462 /* Mozea AKIBA */ 1147410 wikitext text/x-wiki {{Infobox Oniversite |anarana = Oniversite Mahajanga |sary = Umg.jpg|Logo de l'Université de Mahajanga]] |teny filamatra = "Discipline - Cohésion - Excellence" |niorina = [[1977]] |mpanorina = [[Fanjakana Malagasy]] |karazany = [[Fanjakana]] |vola = |firenena = {{Madagascar}} |toerana = [[Mahajanga]] |faritra = [[Faritra Boeny]] |toby = Ambondrona |filoha = [[Emmanuel Andrianony Rakotoarivony]] |isan'ny mpiasa = |isan'ny mpanabe = |isan'ny mpianatra = 5000 |diplôma = LMD |tranokala = http://www.univ-mahajanga.edu.mg }} Ny '''Oniversite Mahajanga''' dia sekolim-panjakana ambaratonga ambony, miorina ao [[Mahajanga]] renivohitra faritra [[Boeny]] any amin'ny faritra [[avaratra]] andrefan'i [[Madagasikara]] no misy azy. == Tantara == Naorina tamin'ny taona [[1977]], ny sekoly mianatra momba ny fahasalaman'ny [[nify]] na ''l'École supérieure de chirurgie dentaire (ESCD)'' no nisokatra voalohany tamin'izany. Ny Profesora [[George Rahoelina Rakotoarivelo]] no filoha nitantana ny Oniversite Mahajanga voalohany. Ny taona [[1982]] teo no nisokatra ireo sampana hafa toy ny sokajy fianarana momban'ny [[fahasalamana]] ankapobeny na ''médecine générale'' sy ny [[siansa]] [[natoraly]] ka ireo sampana roa ireo no nosokafana tamin'ny fomba ofisialy ny taona [[1983]] tao Mahajanga ihany. == Sampam-piofanana == === Miankina === Ny Oniversite Mahajanga <ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.refer.mg/edu/minesup/mahajang/iostm/histo.htm |access-date=2015-04-24 |archive-date=2013-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131025202607/http://www.refer.mg/edu/minesup/mahajang/iostm/histo.htm |url-status=dead }}</ref> dia ahitana sokajy roa miankina : * Fianarana Fitsabona na "Faculté de médecine" * Siansa Natoraly (Biolojia, tontolo iaina, fambolena, fiompina, ...) na "Faculté des sciences" === Tsy miankina === Betsaka ny sokajim-piofanana izay andoava-mbola hita ao amin'ny Oniversite Mahajanga<ref>{{Lien web|url= http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom=|titre= Fiche de l'université de Mahajanga sur le site web de l'AUF|auteur= Agence universitaire de la Francophonie (AUF)|année= |éditeur= auf.org|consulté le= 9 janvier 2013}} {{Wayback|url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |date=20150518101510 }} {{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }} {{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518101510/http://www.auf.org/membres/?page=2&pays=124&region=&statut=&nom= }}</ref> : * Institut Universitaire de Gestion et de Management (IUGM) * Institut Biologie Appliquée (IBA) * École de Droit et Science Politique (EDSP) * École de Tourisme (ET) * École de Langue et de Civilisation (ELC) * ISSTM * EATP * Institut d'odontostomatologie tropicale de Madagascar == Krizy == === Taona 2009 - 2010=== Ny taona [[2009]], nisy ny fitokonan'ireo mpianatra nitaky vatsim-pianarana, tamin'ny taona 2010, dia natao ny fifidianana filoha vaovao dia ny Profesora [[Rabesa Zafera Antoine]]<ref>{{Cite web |title=kopian'ny arisiva |url=http://www.madagate.com/reportages/manifestation/2170-andry-rajoelina-inaugure-la-nouvelle-universite-de-mahajanga.html |accessdate=2015-04-24 |archivedate=2012-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203012551/http://www.madagate.com/reportages/manifestation/2170-andry-rajoelina-inaugure-la-nouvelle-universite-de-mahajanga.html }}</ref> no lany hitondra ny Oniversite Mahajanga. === Taona 2014 === Nanomboka ny taona [[2010]] no nitondran'ny Profesora [[Rabesa Zafera Antoine]], niroborobo ny fandrosoan'ny Oniversite Mahajanga, nitombo ny sampam-pianarana. Taty amin'ny taona [[2014]] dia ravana avokoa ireo foto-drafitr'asa natao ary tapaka ny famatsiam-bola avy any ivelany. Akehitriny dia anatin'ny krizy sady fitondrana tetezamita tanteraka ny Oniversite Mahajanga. == Lisitra sampam-piofanana == {| class="wikitable" |- ! Miankina amin'ny fanjakana !! Tsy Miankina amin'ny fanjakana |- | Faculté des médecines|| Institut Universitaire de Gestion et de Management (IUGM) |- | Faculté des sciences || Institut Biologie Appliquée (IBA) |- | || École de Droit et Science Politique (EDSP) |- | || École de Tourisme (ET) |- | || École de Langue et de Civilisation (ELC) |- | || ISSTM |- | || EATP |- | ||Institut d'odontostomatologie tropicale de Madagascar |} = Ireo Mozea = ===== Mozea AKIBA ===== [[Sary:Musée Akiba Mahajanga 05.jpg|vignette|Mozea anaty Oniversite Mahajanga]] ===== Mozea an'i Ranomasina "''Musée de la me''r" ===== [[Sary:Musée de la mer Mahajanga.jpg|vignette]] == Rohy ivelany == * {{fr}} [http://www.univ-mahajanga.edu.mg/ Trano kala] == Jereo koa == {{Univ-malagasy}} == Tsiahy == {{ref}} [[Sokajy:Oniversiten'i Madagasikara]] [[Sokajy:Mahajanga]] qpketi2ryzd1ixjrbi1jlt05wqbvfvt Anjeva Gara 0 229977 1147286 1111272 2026-07-09T12:19:43Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana 1147286 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. == Fotodrafitrasa == Ahitana EPP sy CEG ny ao Anjeva Gara. == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] p0qysnnaxdjtoze1eurzs908yev5x8w 1147288 1147286 2026-07-09T12:21:36Z Hariniaina14 34924 /* Ny fiainan'ny mponina : */ nanampy fitenenana 1147288 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. == Fotodrafitrasa == Ahitana EPP sy CEG ny ao Anjeva Gara. == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] 5w8oceud740v2l4boqir9cl8w00cgqx 1147289 1147288 2026-07-09T12:23:57Z Hariniaina14 34924 /* Ny fiainan'ny mponina : */ nanampy fitenenana sy rohy 1147289 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] == Fotodrafitrasa == Ahitana EPP sy CEG ny ao Anjeva Gara. == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] 37e9jrz80828bgx3gybrfdvwpol05o3 1147290 1147289 2026-07-09T12:26:07Z Hariniaina14 34924 /* Ny fiainan'ny mponina : */ nanampy fitenenana sy rohy 1147290 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ahitana EPP sy CEG ny ao Anjeva Gara. == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] f3pkdyp54lmkrqmgrv4znmzphmvy2pi 1147291 1147290 2026-07-09T12:29:46Z Hariniaina14 34924 /* Fitantanana */ nanampy fitenenana sy rohy 1147291 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ny fotodrafitrasa ao Anjeva Gara dia mifantoka indrindra amin'ny fitaterana, ny angovo, ny fanabeazana, ary ny fampiroboroboana ny toekarena eny ifotony. Rehefa atambatra ireo antontan-kevitra isan-karazany, dia toy izao ny toe-javatra misy any an-toerana:[https://mg.wikipedia.org] == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] aln5smol15csvqb6z7khrid1tzscktb 1147292 1147291 2026-07-09T12:32:23Z Hariniaina14 34924 /* Fotodrafitrasa */ nanampy fitenenana 1147292 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ny fotodrafitrasa ao Anjeva Gara dia mifantoka indrindra amin'ny fitaterana, ny angovo, ny fanabeazana, ary ny fampiroboroboana ny toekarena eny ifotony. Rehefa atambatra ireo antontan-kevitra isan-karazany, dia toy izao ny toe-javatra misy any an-toerana:[https://mg.wikipedia.org] Ny Fitaterana: Ny Lalamby sy ny LalanaNy lamasinina (Gara): Ny fotodrafitrasa manan-tantara indrindra ao dia ny fisian'ny Gara (tobin-damasinina), izay nampitondra ny anarany ny tanàna. Ity lalamby ity dia ao anatin'ny zotran-dalamby mampitohy an'i Antananarivo-Côte Est na TCE izay mbola hita mivantana ny toerana misy azy ao amin'ny Mapcarta Anjeva Gare ary manana anjara toerana lehibe eo amin'ny harem-bakoka ara-pifandraisana. Ny Lalana: Misy ny ezaka eo an-toerana amin'ny fanamboarana sy fanarenana ny fotodrafitrasa mampitohy ireo fokontany isan-karazany, araka ny serasera navoakan'ny Pejy Orange momba ny Lalana ao Anjeva Gare izay nanamarika ny asa fanamboarana ny lalana mifandray. Ny Angovo sy ny IndostriaNy Tobim-pamokarana Herinaratra: Ny fotodrafitrasa lehibe indrindra mampalaza ny faritra dia ny Toby Antelomita izay miantoka famatsiana herinaratra manana tanjaka 8,4 MW avy amin'ny rano. == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] ovvnxtip9iaeqgoqugnaj57fih1bhoi 1147293 1147292 2026-07-09T12:35:44Z Hariniaina14 34924 /* Fotodrafitrasa */ nanampy fitenenana sy rohy 1147293 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ny fotodrafitrasa ao Anjeva Gara dia mifantoka indrindra amin'ny fitaterana, ny angovo, ny fanabeazana, ary ny fampiroboroboana ny toekarena eny ifotony. Rehefa atambatra ireo antontan-kevitra isan-karazany, dia toy izao ny toe-javatra misy any an-toerana:[https://mg.wikipedia.org] Ny Fitaterana: Ny Lalamby sy ny LalanaNy lamasinina (Gara): Ny fotodrafitrasa manan-tantara indrindra ao dia ny fisian'ny Gara (tobin-damasinina), izay nampitondra ny anarany ny tanàna. Ity lalamby ity dia ao anatin'ny zotran-dalamby mampitohy an'i Antananarivo-Côte Est na TCE izay mbola hita mivantana ny toerana misy azy ao amin'ny Mapcarta Anjeva Gare ary manana anjara toerana lehibe eo amin'ny harem-bakoka ara-pifandraisana. Ny Lalana: Misy ny ezaka eo an-toerana amin'ny fanamboarana sy fanarenana ny fotodrafitrasa mampitohy ireo fokontany isan-karazany, araka ny serasera navoakan'ny Pejy Orange momba ny Lalana ao Anjeva Gare izay nanamarika ny asa fanamboarana ny lalana mifandray. Ny Angovo sy ny IndostriaNy Tobim-pamokarana Herinaratra: Ny fotodrafitrasa lehibe indrindra mampalaza ny faritra dia ny Toby Antelomita izay miantoka famatsiana herinaratra manana tanjaka 8,4 MW avy amin'ny rano. Ny Indostria: Ahitana orinasa mpanodina hoditra ihany koa any an-toerana (OIM na Tannerie d'Anjeva).[https://www.unicef.org] == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] judcwz0gvt2j9xhscnxyinvymv6e70c 1147294 1147293 2026-07-09T12:40:05Z Hariniaina14 34924 /* Fotodrafitrasa */ nanampy fitenenana sy rohy 1147294 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ny fotodrafitrasa ao Anjeva Gara dia mifantoka indrindra amin'ny fitaterana, ny angovo, ny fanabeazana, ary ny fampiroboroboana ny toekarena eny ifotony. Rehefa atambatra ireo antontan-kevitra isan-karazany, dia toy izao ny toe-javatra misy any an-toerana:[https://mg.wikipedia.org] Ny Fitaterana: Ny Lalamby sy ny LalanaNy lamasinina (Gara): Ny fotodrafitrasa manan-tantara indrindra ao dia ny fisian'ny Gara (tobin-damasinina), izay nampitondra ny anarany ny tanàna. Ity lalamby ity dia ao anatin'ny zotran-dalamby mampitohy an'i Antananarivo-Côte Est na TCE izay mbola hita mivantana ny toerana misy azy ao amin'ny Mapcarta Anjeva Gare ary manana anjara toerana lehibe eo amin'ny harem-bakoka ara-pifandraisana. Ny Lalana: Misy ny ezaka eo an-toerana amin'ny fanamboarana sy fanarenana ny fotodrafitrasa mampitohy ireo fokontany isan-karazany, araka ny serasera navoakan'ny Pejy Orange momba ny Lalana ao Anjeva Gare izay nanamarika ny asa fanamboarana ny lalana mifandray. Ny Angovo sy ny IndostriaNy Tobim-pamokarana Herinaratra: Ny fotodrafitrasa lehibe indrindra mampalaza ny faritra dia ny Toby Antelomita izay miantoka famatsiana herinaratra manana tanjaka 8,4 MW avy amin'ny rano. Ny Indostria: Ahitana orinasa mpanodina hoditra ihany koa any an-toerana (OIM na Tannerie d'Anjeva).[https://www.unicef.org] == Ny Fanabeazana sy ny Tsena: == Ny Sekoly: Ny kaominina dia manana fotodrafitrasa fototra momba ny fanabeazana toy ny EPP (Sekoly ambaratonga voalohany) sy ny CEG (Sekoly ambaratonga faharoa) mba handraisana ireo tanora sy ankizy mpianatra. Sekoly Ambaratonga Fototra (EPP): Ahitana EPP maromaro mampianatra ny ankizy madinika ao an-toerana.[https://midi-madagasikara.mg] Kolejy Ambaratonga Faharoa (CEG): Misongadina ao an-toerana ny CEG Anjeva Gara izay mandray ireo mpianatra nahavita ny ambaratonga fototra. Sehatra ara-barotra: Eo amin'ny lafiny toekarena, ny tanàna dia mampiasa ny fotodrafitrasa misy aminy handraisana hetsika goavana toy ny foara ara-toekarena "Ranty Vokatra" karakarain'ny CCIA, izay manasongadina ny maha famatsiana legioma sy anana an'ity tanàna ity, araka ny tatitry ny Minisiteran'ny Fambolena (MINAE). == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] ln7omw4n39gnawz1a5l6yoepjhe9nk0 1147295 1147294 2026-07-09T12:41:52Z Hariniaina14 34924 /* Ny Fanabeazana sy ny Tsena: */ nanampy fitenenana sy rohy 1147295 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ny fotodrafitrasa ao Anjeva Gara dia mifantoka indrindra amin'ny fitaterana, ny angovo, ny fanabeazana, ary ny fampiroboroboana ny toekarena eny ifotony. Rehefa atambatra ireo antontan-kevitra isan-karazany, dia toy izao ny toe-javatra misy any an-toerana:[https://mg.wikipedia.org] Ny Fitaterana: Ny Lalamby sy ny LalanaNy lamasinina (Gara): Ny fotodrafitrasa manan-tantara indrindra ao dia ny fisian'ny Gara (tobin-damasinina), izay nampitondra ny anarany ny tanàna. Ity lalamby ity dia ao anatin'ny zotran-dalamby mampitohy an'i Antananarivo-Côte Est na TCE izay mbola hita mivantana ny toerana misy azy ao amin'ny Mapcarta Anjeva Gare ary manana anjara toerana lehibe eo amin'ny harem-bakoka ara-pifandraisana. Ny Lalana: Misy ny ezaka eo an-toerana amin'ny fanamboarana sy fanarenana ny fotodrafitrasa mampitohy ireo fokontany isan-karazany, araka ny serasera navoakan'ny Pejy Orange momba ny Lalana ao Anjeva Gare izay nanamarika ny asa fanamboarana ny lalana mifandray. Ny Angovo sy ny IndostriaNy Tobim-pamokarana Herinaratra: Ny fotodrafitrasa lehibe indrindra mampalaza ny faritra dia ny Toby Antelomita izay miantoka famatsiana herinaratra manana tanjaka 8,4 MW avy amin'ny rano. Ny Indostria: Ahitana orinasa mpanodina hoditra ihany koa any an-toerana (OIM na Tannerie d'Anjeva).[https://www.unicef.org] == Ny Fanabeazana sy ny Tsena: == Ny Sekoly: Ny kaominina dia manana fotodrafitrasa fototra momba ny fanabeazana toy ny EPP (Sekoly ambaratonga voalohany) sy ny CEG (Sekoly ambaratonga faharoa) mba handraisana ireo tanora sy ankizy mpianatra. Sekoly Ambaratonga Fototra (EPP): Ahitana EPP maromaro mampianatra ny ankizy madinika ao an-toerana.[https://midi-madagasikara.mg] Kolejy Ambaratonga Faharoa (CEG): Misongadina ao an-toerana ny CEG Anjeva Gara izay mandray ireo mpianatra nahavita ny ambaratonga fototra.[https://wikipedia.mg] Tohana ara-tsosialy: Matetika misy fizarana fitaovam-pianarana ho an'ireo mpianatra sahirana mba hamporisihana ny fampianarana eny ifotony.[https://midi-madagasikara] Sehatra ara-barotra: Eo amin'ny lafiny toekarena, ny tanàna dia mampiasa ny fotodrafitrasa misy aminy handraisana hetsika goavana toy ny foara ara-toekarena "Ranty Vokatra" karakarain'ny CCIA, izay manasongadina ny maha famatsiana legioma sy anana an'ity tanàna ity, araka ny tatitry ny Minisiteran'ny Fambolena (MINAE). == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] myheb8i1oi6y8ivlw6138pr5200ntm1 1147296 1147295 2026-07-09T12:43:47Z Hariniaina14 34924 /* Ny Fanabeazana sy ny Tsena: */ nanampy fitenenana sy rohy 1147296 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ny fotodrafitrasa ao Anjeva Gara dia mifantoka indrindra amin'ny fitaterana, ny angovo, ny fanabeazana, ary ny fampiroboroboana ny toekarena eny ifotony. Rehefa atambatra ireo antontan-kevitra isan-karazany, dia toy izao ny toe-javatra misy any an-toerana:[https://mg.wikipedia.org] Ny Fitaterana: Ny Lalamby sy ny LalanaNy lamasinina (Gara): Ny fotodrafitrasa manan-tantara indrindra ao dia ny fisian'ny Gara (tobin-damasinina), izay nampitondra ny anarany ny tanàna. Ity lalamby ity dia ao anatin'ny zotran-dalamby mampitohy an'i Antananarivo-Côte Est na TCE izay mbola hita mivantana ny toerana misy azy ao amin'ny Mapcarta Anjeva Gare ary manana anjara toerana lehibe eo amin'ny harem-bakoka ara-pifandraisana. Ny Lalana: Misy ny ezaka eo an-toerana amin'ny fanamboarana sy fanarenana ny fotodrafitrasa mampitohy ireo fokontany isan-karazany, araka ny serasera navoakan'ny Pejy Orange momba ny Lalana ao Anjeva Gare izay nanamarika ny asa fanamboarana ny lalana mifandray. Ny Angovo sy ny IndostriaNy Tobim-pamokarana Herinaratra: Ny fotodrafitrasa lehibe indrindra mampalaza ny faritra dia ny Toby Antelomita izay miantoka famatsiana herinaratra manana tanjaka 8,4 MW avy amin'ny rano. Ny Indostria: Ahitana orinasa mpanodina hoditra ihany koa any an-toerana (OIM na Tannerie d'Anjeva).[https://www.unicef.org] == Ny Fanabeazana sy ny Tsena: == Ny Sekoly: Ny kaominina dia manana fotodrafitrasa fototra momba ny fanabeazana toy ny EPP (Sekoly ambaratonga voalohany) sy ny CEG (Sekoly ambaratonga faharoa) mba handraisana ireo tanora sy ankizy mpianatra. Sekoly Ambaratonga Fototra (EPP): Ahitana EPP maromaro mampianatra ny ankizy madinika ao an-toerana.[https://midi-madagasikara.mg] Kolejy Ambaratonga Faharoa (CEG): Misongadina ao an-toerana ny CEG Anjeva Gara izay mandray ireo mpianatra nahavita ny ambaratonga fototra.[https://wikipedia.mg] Tohana ara-tsosialy: Matetika misy fizarana fitaovam-pianarana ho an'ireo mpianatra sahirana mba hamporisihana ny fampianarana eny ifotony.[https://midi-madagasikara] Sehatra ara-barotra: Eo amin'ny lafiny toekarena, ny tanàna dia mampiasa ny fotodrafitrasa misy aminy handraisana hetsika goavana toy ny foara ara-toekarena "Ranty Vokatra" karakarain'ny CCIA, izay manasongadina ny maha famatsiana legioma sy anana an'ity tanàna ity, araka ny tatitry ny Minisiteran'ny Fambolena (MINAE). Famokarana: Mahatratra eo amin'ny 12 ka hatramin'ny 15 taonina isan'andro ny vokatra mivoaka ao an-toerana mandritra ny vanim-potoana famokarana.[https://www&#x20;moov.mg] == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] kkiz02h3ft5lphiidgoxon3r6icelg3 1147297 1147296 2026-07-09T12:46:13Z Hariniaina14 34924 /* Ny Fanabeazana sy ny Tsena: */ nanampy fitenenana sy rohy 1147297 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ny fotodrafitrasa ao Anjeva Gara dia mifantoka indrindra amin'ny fitaterana, ny angovo, ny fanabeazana, ary ny fampiroboroboana ny toekarena eny ifotony. Rehefa atambatra ireo antontan-kevitra isan-karazany, dia toy izao ny toe-javatra misy any an-toerana:[https://mg.wikipedia.org] Ny Fitaterana: Ny Lalamby sy ny LalanaNy lamasinina (Gara): Ny fotodrafitrasa manan-tantara indrindra ao dia ny fisian'ny Gara (tobin-damasinina), izay nampitondra ny anarany ny tanàna. Ity lalamby ity dia ao anatin'ny zotran-dalamby mampitohy an'i Antananarivo-Côte Est na TCE izay mbola hita mivantana ny toerana misy azy ao amin'ny Mapcarta Anjeva Gare ary manana anjara toerana lehibe eo amin'ny harem-bakoka ara-pifandraisana. Ny Lalana: Misy ny ezaka eo an-toerana amin'ny fanamboarana sy fanarenana ny fotodrafitrasa mampitohy ireo fokontany isan-karazany, araka ny serasera navoakan'ny Pejy Orange momba ny Lalana ao Anjeva Gare izay nanamarika ny asa fanamboarana ny lalana mifandray. Ny Angovo sy ny IndostriaNy Tobim-pamokarana Herinaratra: Ny fotodrafitrasa lehibe indrindra mampalaza ny faritra dia ny Toby Antelomita izay miantoka famatsiana herinaratra manana tanjaka 8,4 MW avy amin'ny rano. Ny Indostria: Ahitana orinasa mpanodina hoditra ihany koa any an-toerana (OIM na Tannerie d'Anjeva).[https://www.unicef.org] == Ny Fanabeazana sy ny Tsena: == Ny Sekoly: Ny kaominina dia manana fotodrafitrasa fototra momba ny fanabeazana toy ny EPP (Sekoly ambaratonga voalohany) sy ny CEG (Sekoly ambaratonga faharoa) mba handraisana ireo tanora sy ankizy mpianatra. Sekoly Ambaratonga Fototra (EPP): Ahitana EPP maromaro mampianatra ny ankizy madinika ao an-toerana.[https://midi-madagasikara.mg] Kolejy Ambaratonga Faharoa (CEG): Misongadina ao an-toerana ny CEG Anjeva Gara izay mandray ireo mpianatra nahavita ny ambaratonga fototra.[https://wikipedia.mg] Tohana ara-tsosialy: Matetika misy fizarana fitaovam-pianarana ho an'ireo mpianatra sahirana mba hamporisihana ny fampianarana eny ifotony.[https://midi-madagasikara] Sehatra ara-barotra: Eo amin'ny lafiny toekarena, ny tanàna dia mampiasa ny fotodrafitrasa misy aminy handraisana hetsika goavana toy ny foara ara-toekarena "Ranty Vokatra" karakarain'ny CCIA, izay manasongadina ny maha famatsiana legioma sy anana an'ity tanàna ity, araka ny tatitry ny Minisiteran'ny Fambolena (MINAE). Famokarana: Mahatratra eo amin'ny 12 ka hatramin'ny 15 taonina isan'andro ny vokatra mivoaka ao an-toerana mandritra ny vanim-potoana famokarana.[https://www&#x20;moov.mg] Hetsika ara-barotra: Hetsika lehibe mampisongadina ny tsenan'ity kaominina ity ny Foara Ranty Vokatra tao amin'ny Moov, izay mikendry ny hampifandraisana mivantana ny tantsaha mpamokatra sy ny mpividy ary ny kaoperativa.[https://www.moov.mg] == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] rjni1l6ediiymxordnc7ce1uve4sfsh 1147298 1147297 2026-07-09T12:47:28Z Hariniaina14 34924 /* Ny Fanabeazana sy ny Tsena: */ nanampy fitenenana sy rohy 1147298 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ny fotodrafitrasa ao Anjeva Gara dia mifantoka indrindra amin'ny fitaterana, ny angovo, ny fanabeazana, ary ny fampiroboroboana ny toekarena eny ifotony. Rehefa atambatra ireo antontan-kevitra isan-karazany, dia toy izao ny toe-javatra misy any an-toerana:[https://mg.wikipedia.org] Ny Fitaterana: Ny Lalamby sy ny LalanaNy lamasinina (Gara): Ny fotodrafitrasa manan-tantara indrindra ao dia ny fisian'ny Gara (tobin-damasinina), izay nampitondra ny anarany ny tanàna. Ity lalamby ity dia ao anatin'ny zotran-dalamby mampitohy an'i Antananarivo-Côte Est na TCE izay mbola hita mivantana ny toerana misy azy ao amin'ny Mapcarta Anjeva Gare ary manana anjara toerana lehibe eo amin'ny harem-bakoka ara-pifandraisana. Ny Lalana: Misy ny ezaka eo an-toerana amin'ny fanamboarana sy fanarenana ny fotodrafitrasa mampitohy ireo fokontany isan-karazany, araka ny serasera navoakan'ny Pejy Orange momba ny Lalana ao Anjeva Gare izay nanamarika ny asa fanamboarana ny lalana mifandray. Ny Angovo sy ny IndostriaNy Tobim-pamokarana Herinaratra: Ny fotodrafitrasa lehibe indrindra mampalaza ny faritra dia ny Toby Antelomita izay miantoka famatsiana herinaratra manana tanjaka 8,4 MW avy amin'ny rano. Ny Indostria: Ahitana orinasa mpanodina hoditra ihany koa any an-toerana (OIM na Tannerie d'Anjeva).[https://www.unicef.org] == Ny Fanabeazana sy ny Tsena: == Ny Sekoly: Ny kaominina dia manana fotodrafitrasa fototra momba ny fanabeazana toy ny EPP (Sekoly ambaratonga voalohany) sy ny CEG (Sekoly ambaratonga faharoa) mba handraisana ireo tanora sy ankizy mpianatra. Sekoly Ambaratonga Fototra (EPP): Ahitana EPP maromaro mampianatra ny ankizy madinika ao an-toerana.[https://midi-madagasikara.mg] Kolejy Ambaratonga Faharoa (CEG): Misongadina ao an-toerana ny CEG Anjeva Gara izay mandray ireo mpianatra nahavita ny ambaratonga fototra.[https://wikipedia.mg] Tohana ara-tsosialy: Matetika misy fizarana fitaovam-pianarana ho an'ireo mpianatra sahirana mba hamporisihana ny fampianarana eny ifotony.[https://midi-madagasikara] Sehatra ara-barotra: Eo amin'ny lafiny toekarena, ny tanàna dia mampiasa ny fotodrafitrasa misy aminy handraisana hetsika goavana toy ny foara ara-toekarena "Ranty Vokatra" karakarain'ny CCIA, izay manasongadina ny maha famatsiana legioma sy anana an'ity tanàna ity, araka ny tatitry ny Minisiteran'ny Fambolena (MINAE). Famokarana: Mahatratra eo amin'ny 12 ka hatramin'ny 15 taonina isan'andro ny vokatra mivoaka ao an-toerana mandritra ny vanim-potoana famokarana.[https://www&#x20;moov.mg] Hetsika ara-barotra: Hetsika lehibe mampisongadina ny tsenan'ity kaominina ity ny Foara Ranty Vokatra tao amin'ny Moov, izay mikendry ny hampifandraisana mivantana ny tantsaha mpamokatra sy ny mpividy ary ny kaoperativa.[https://www.moov.mg] Sehatra lalam-barotra: Ny tsena eo an-toerana dia miompana betsaka amin'ny varotra legioma, ny tantsaha no miantoka ny famatsiana ny tsena anatiny.[https://www.moov.mg] == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] kkpue2ycuv9lrq6rfipksj8cu4wsy2r 1147299 1147298 2026-07-09T12:51:05Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147299 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ny fotodrafitrasa ao Anjeva Gara dia mifantoka indrindra amin'ny fitaterana, ny angovo, ny fanabeazana, ary ny fampiroboroboana ny toekarena eny ifotony. Rehefa atambatra ireo antontan-kevitra isan-karazany, dia toy izao ny toe-javatra misy any an-toerana:[https://mg.wikipedia.org] Ny Fitaterana: Ny Lalamby sy ny LalanaNy lamasinina (Gara): Ny fotodrafitrasa manan-tantara indrindra ao dia ny fisian'ny Gara (tobin-damasinina), izay nampitondra ny anarany ny tanàna. Ity lalamby ity dia ao anatin'ny zotran-dalamby mampitohy an'i Antananarivo-Côte Est na TCE izay mbola hita mivantana ny toerana misy azy ao amin'ny Mapcarta Anjeva Gare ary manana anjara toerana lehibe eo amin'ny harem-bakoka ara-pifandraisana. Ny Lalana: Misy ny ezaka eo an-toerana amin'ny fanamboarana sy fanarenana ny fotodrafitrasa mampitohy ireo fokontany isan-karazany, araka ny serasera navoakan'ny Pejy Orange momba ny Lalana ao Anjeva Gare izay nanamarika ny asa fanamboarana ny lalana mifandray. Ny Angovo sy ny IndostriaNy Tobim-pamokarana Herinaratra: Ny fotodrafitrasa lehibe indrindra mampalaza ny faritra dia ny Toby Antelomita izay miantoka famatsiana herinaratra manana tanjaka 8,4 MW avy amin'ny rano. Ny Indostria: Ahitana orinasa mpanodina hoditra ihany koa any an-toerana (OIM na Tannerie d'Anjeva).[https://www.unicef.org] == Ny Fanabeazana sy ny Tsena: == Ny Sekoly: Ny kaominina dia manana fotodrafitrasa fototra momba ny fanabeazana toy ny EPP (Sekoly ambaratonga voalohany) sy ny CEG (Sekoly ambaratonga faharoa) mba handraisana ireo tanora sy ankizy mpianatra. Sekoly Ambaratonga Fototra (EPP): Ahitana EPP maromaro mampianatra ny ankizy madinika ao an-toerana.[https://midi-madagasikara.mg] Kolejy Ambaratonga Faharoa (CEG): Misongadina ao an-toerana ny CEG Anjeva Gara izay mandray ireo mpianatra nahavita ny ambaratonga fototra.[https://wikipedia.mg] Tohana ara-tsosialy: Matetika misy fizarana fitaovam-pianarana ho an'ireo mpianatra sahirana mba hamporisihana ny fampianarana eny ifotony.[https://midi-madagasikara] Sehatra ara-barotra: Eo amin'ny lafiny toekarena, ny tanàna dia mampiasa ny fotodrafitrasa misy aminy handraisana hetsika goavana toy ny foara ara-toekarena "Ranty Vokatra" karakarain'ny CCIA, izay manasongadina ny maha famatsiana legioma sy anana an'ity tanàna ity, araka ny tatitry ny Minisiteran'ny Fambolena (MINAE). Famokarana: Mahatratra eo amin'ny 12 ka hatramin'ny 15 taonina isan'andro ny vokatra mivoaka ao an-toerana mandritra ny vanim-potoana famokarana.[https://www&#x20;moov.mg] Hetsika ara-barotra: Hetsika lehibe mampisongadina ny tsenan'ity kaominina ity ny Foara Ranty Vokatra tao amin'ny Moov, izay mikendry ny hampifandraisana mivantana ny tantsaha mpamokatra sy ny mpividy ary ny kaoperativa.[https://www.moov.mg] Sehatra lalam-barotra: Ny tsena eo an-toerana dia miompana betsaka amin'ny varotra legioma, ny tantsaha no miantoka ny famatsiana ny tsena anatiny.[https://www.moov.mg] == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Ny foto-drafitrasa hifotony: == Ny fitantanana dia miantoka ny fitsinjarana mitovy ny fotodrafitrasa fototra amin'ireo fokontany, toy ny rano fisotro madio sy ny jiro:[https://facebook.com] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] 49h52pxkj33jh1j5epr6jl2x94algze 1147300 1147299 2026-07-09T12:52:58Z Hariniaina14 34924 /* Ny foto-drafitrasa hifotony: */ nanampy fitenenana sy rohy 1147300 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana= Anjeva Gara |faritany=[[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |faritra = [[Faritra Analamanga|Analamanga]] |isam-ponina=8279 |velarantany=NC |firenena={{Madagasikara}} |sary =Anjeva.jpg |tanàna=NC|saina=Malagasy|tanàn-dehibe=NC|fanjakana=NC}} I '''Anjeva Gara''' dia firaisam-pokotany [[Kaominina eto Madagasikara|malagasy]] ao amin' ny fivondronan'[[Antananarivo Avaradrano]], faritra [[Analamanga]]. Ny isan' ny mponina ao dia 8&nbsp;279 tamin' ny taona 2018. == Tantara == {{...}} == Jeôgrafia == Eo amin' ny 25 km miantsinanana raha miala an' Antananarivo renivohitra no misy ny kaominina Anjeva Gara. Lalan-tany no mihazo azy raha avy ao [[Ambohimanambola]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo [[Ambohijatovo]] ( Antananarivo Renivohitra). Ary lalana godorao raha avy any [[Ambohimalaza]], misy taksiborosy mandeha amin' izany miainga avy eo Mahazo (Antananarivo Renivohitra). == Toekarena == Lalovan' ny zotran-dalamby [[Zotra Antananarivo-Côte Est|Antananarivo-Côte Est]] ny kaominina Anjeva Gara. Ary ny fisian' ny gara ao no nahatonga ny anarana hoe Anjeva Gara. Ahitana ny OIM na Tannerie d'Anjeva izay orinasa mpanodina hoditra. Ny [[fambolena]] no iveloman' ny ankamaroan' ny olona ao Anjeva. Anisan' ny mamatsy [[anana]] sy [[legioma]] ny [[Faritra Atsinanana]] ity kaolinina ity. 10 km atsinanan' Anjeva Gara eo amin' ny reniranon' [[Ikopa]] no misy ny [[Tobim-pamokarana herinaratra Antelomita|toby famokarana herinaratra]] amin' ny rano ao Antelomita izay manana tanjaka 8,4 MW. == Ny fiainan'ny mponina : == Ny fiainan'ny mponina ao Anjeva Gara dia mifamatotra akaiky amin'ny fambolena, ny fitaterana, ary ny fidirana amin'ny fotodrafitrasa an-drenivohitra, satria ao anatin'ny distrikan'i Antananarivo Avaradrano, faritra Analamanga no misy azy. Misy lafin-javatra lehibe 3 mampiavaka sy mampalaza ity kaominina ity: Ny Fivelomana: Satria tany ambanivohitra akaiky an'ity fivondronana ity i Anjeva Gara, ny fambolena (indrindra ny vary sy ny legioma) no fiveloman'ny maro. Manodidina ny 8 279 ny isan'ny mponina tao an-toerana araka ny antontan'isa ofisialy farany. Ny Rano Fisotro Madio: Vaovao lehibe ho an'ny fiainan'ny mponina ny fahavitan'ny fotodrafitrasa goavana momba ny rano fisotro madio (AEPG) izay natolotry ny Minisiteran'ny Rano. Ny fitaomam-bahoaka sy ny kolontsainaMampalaza an'i Anjeva Gara koa ny maha toerana fanaovana fampisehoana sy fety azy amin'ny vanim-potoana fialantsasatra na fetim-pirenena. Ohatra amin'izany ny hetsika ara-kolontsaina lehibe karakarain'ireo mpanakanto malaza izay mahasarika olona maro, toy ny hita amin'ny firaketana momba ny lanonana.[https://facebook.com] Ny Angovo: Ny Tobim-pametrahana rano ho herinaratra (Antelomita)Ny tena mampalaza an'i Anjeva Gara eo amin'ny sehatra nasionaly dia ny fisian'ny Tobim-pamokarana herinaratra avy amin'ny rano ao Antelomita (Antelomita Hydroelectric Power Station) izay miorina eo amin'ny Reniranon'i Ikopa, tokony ho 10 km any atsinanan'ny tanàna. Manana tanjaka 8.4 MW ity toby ity ary mandray anjara lehibe amin'ny famatsiana herinaratra ny tambajotra iraisan'Antananarivo (RIA), araka ny voasoratra ao amin'ny Anjeva Gara.[https://en.wikipedia.org] == Fotodrafitrasa == Ny fotodrafitrasa ao Anjeva Gara dia mifantoka indrindra amin'ny fitaterana, ny angovo, ny fanabeazana, ary ny fampiroboroboana ny toekarena eny ifotony. Rehefa atambatra ireo antontan-kevitra isan-karazany, dia toy izao ny toe-javatra misy any an-toerana:[https://mg.wikipedia.org] Ny Fitaterana: Ny Lalamby sy ny LalanaNy lamasinina (Gara): Ny fotodrafitrasa manan-tantara indrindra ao dia ny fisian'ny Gara (tobin-damasinina), izay nampitondra ny anarany ny tanàna. Ity lalamby ity dia ao anatin'ny zotran-dalamby mampitohy an'i Antananarivo-Côte Est na TCE izay mbola hita mivantana ny toerana misy azy ao amin'ny Mapcarta Anjeva Gare ary manana anjara toerana lehibe eo amin'ny harem-bakoka ara-pifandraisana. Ny Lalana: Misy ny ezaka eo an-toerana amin'ny fanamboarana sy fanarenana ny fotodrafitrasa mampitohy ireo fokontany isan-karazany, araka ny serasera navoakan'ny Pejy Orange momba ny Lalana ao Anjeva Gare izay nanamarika ny asa fanamboarana ny lalana mifandray. Ny Angovo sy ny IndostriaNy Tobim-pamokarana Herinaratra: Ny fotodrafitrasa lehibe indrindra mampalaza ny faritra dia ny Toby Antelomita izay miantoka famatsiana herinaratra manana tanjaka 8,4 MW avy amin'ny rano. Ny Indostria: Ahitana orinasa mpanodina hoditra ihany koa any an-toerana (OIM na Tannerie d'Anjeva).[https://www.unicef.org] == Ny Fanabeazana sy ny Tsena: == Ny Sekoly: Ny kaominina dia manana fotodrafitrasa fototra momba ny fanabeazana toy ny EPP (Sekoly ambaratonga voalohany) sy ny CEG (Sekoly ambaratonga faharoa) mba handraisana ireo tanora sy ankizy mpianatra. Sekoly Ambaratonga Fototra (EPP): Ahitana EPP maromaro mampianatra ny ankizy madinika ao an-toerana.[https://midi-madagasikara.mg] Kolejy Ambaratonga Faharoa (CEG): Misongadina ao an-toerana ny CEG Anjeva Gara izay mandray ireo mpianatra nahavita ny ambaratonga fototra.[https://wikipedia.mg] Tohana ara-tsosialy: Matetika misy fizarana fitaovam-pianarana ho an'ireo mpianatra sahirana mba hamporisihana ny fampianarana eny ifotony.[https://midi-madagasikara] Sehatra ara-barotra: Eo amin'ny lafiny toekarena, ny tanàna dia mampiasa ny fotodrafitrasa misy aminy handraisana hetsika goavana toy ny foara ara-toekarena "Ranty Vokatra" karakarain'ny CCIA, izay manasongadina ny maha famatsiana legioma sy anana an'ity tanàna ity, araka ny tatitry ny Minisiteran'ny Fambolena (MINAE). Famokarana: Mahatratra eo amin'ny 12 ka hatramin'ny 15 taonina isan'andro ny vokatra mivoaka ao an-toerana mandritra ny vanim-potoana famokarana.[https://www&#x20;moov.mg] Hetsika ara-barotra: Hetsika lehibe mampisongadina ny tsenan'ity kaominina ity ny Foara Ranty Vokatra tao amin'ny Moov, izay mikendry ny hampifandraisana mivantana ny tantsaha mpamokatra sy ny mpividy ary ny kaoperativa.[https://www.moov.mg] Sehatra lalam-barotra: Ny tsena eo an-toerana dia miompana betsaka amin'ny varotra legioma, ny tantsaha no miantoka ny famatsiana ny tsena anatiny.[https://www.moov.mg] == Fitantanana == Ahitana ny [[fokontany]] folo ny ao amin' ny kaominina Anjeva Gara, dia: #[[Ambatofolaka]] #[[Ambohidrazana]] #[[Ampahimasina]] #[[Anjeva Gara (fokontany)|Anjeva Gara]] #[[Anjeva Tanana]] #[[Ankadiefajoro Anjeva | Ankadiefajoro]] #[[Imaola]] #[[Imerinkasinina]] #[[Manohisoa (Anjeva Gara)|Manohisoa]] #[[Morarano faliary]] == Ny foto-drafitrasa hifotony: == Ny fitantanana dia miantoka ny fitsinjarana mitovy ny fotodrafitrasa fototra amin'ireo fokontany, toy ny rano fisotro madio sy ny jiro:[https://facebook.com] Lalana: Natao laharam-pahamehana ny fanarenana ny lalana mampifandray ny fokontany toy ny miala avy ao Morarano mankany Faliary, ary Ambohidrazana, Imaola hatrany Ambatofolaka. Jiro sy rano: Tsy mitovy ny fiparitahan'ny fotodrafitrasa. Fokontany 4 ihany (Anjeva Gara, Ankadiefajoro, Imerinkasinina, Manohisoa) no manana rano fisotro madio. Fokontany 7 kosa no efa misitraka ny fampidirana jiro ambanivohitra.[https:///www.scribd.com] == Jereo koa == *[http://myanjeva.blogspot.de/p/anjeva.html Blaogy momba an'Anjeva] {{commonscat}} {{reflist}} {{Kaominina faritra Analamanga}} [[Sokajy:Tanàna ao Madagasikara]] [[Sokajy:Kaominina any Faritra Analamanga]] [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] fdj86k40z6leidwwcs1escpth98ifht Ambohitseheno 0 230892 1147301 1111552 2026-07-09T12:57:48Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147301 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.783330|47.800000}} {{infobox tanàna |anarana=Ambohitseheno |faritany=Antananarivo |isam-ponina=6020 |firenena={{Madagasikara}} |velarantany=NC|saina=Malagasy|fanjakana=NC|tanàna=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}} '''Ambohitseheno''' dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan[[distrikan'i Manjakandriana|'i Manjakandriana]], [[Faritanin'i Antananarivo]]. Ny isam-poniny dia 6020 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 10627 ary ny kaodim-pivondronana dia 106. == Ny Toerana sy ny Fomba Fahatongavana any: == Ny lalana: Miainga avy eo an-drenivohitra amin'ny alalan'ny RN3 (lalana mankany Talata Volonondry). Rehefa tonga eo Andriampamaky dia mivilana miankavanana amin'ny lalana rarivato mirefy 7 km eo ho eo. Azo aleha tsara na amin'ny fiara madinika aza mandritra ny taona.[https://blogderasamy.com] == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia patate douce. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia taro. Ny isan'omby dia 878. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce. Ny entana lafo vidy indrindra dia haricot. 60 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 10 ny mponina no manao asa tanana. 80 ny mponina no miasa tany. 10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 73 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao. Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 2 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 2 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 4000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 4000 Fmg. == Fahasoavana == 30 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 40 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 2 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 28 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] ffrg5i9x1rwll027pjtabaz41h6rgrk 1147302 1147301 2026-07-09T12:59:28Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147302 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.783330|47.800000}} {{infobox tanàna |anarana=Ambohitseheno |faritany=Antananarivo |isam-ponina=6020 |firenena={{Madagasikara}} |velarantany=NC|saina=Malagasy|fanjakana=NC|tanàna=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}} '''Ambohitseheno''' dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan[[distrikan'i Manjakandriana|'i Manjakandriana]], [[Faritanin'i Antananarivo]]. Ny isam-poniny dia 6020 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 10627 ary ny kaodim-pivondronana dia 106. == Ny Toerana sy ny Fomba Fahatongavana any: == Ny lalana: Miainga avy eo an-drenivohitra amin'ny alalan'ny RN3 (lalana mankany Talata Volonondry). Rehefa tonga eo Andriampamaky dia mivilana miankavanana amin'ny lalana rarivato mirefy 7 km eo ho eo. Azo aleha tsara na amin'ny fiara madinika aza mandritra ny taona.[https://blogderasamy.com] == Jeografia : == Araka ny sary ao amin'ny Mapcarta Ambohitseheno, tanàna voahodidin'ny havoana maintso sy dindon'ny trano gasy nentin-paharazana izy.[https://fr.wikivoyage&#x20;.org] == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia patate douce. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia taro. Ny isan'omby dia 878. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce. Ny entana lafo vidy indrindra dia haricot. 60 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 10 ny mponina no manao asa tanana. 80 ny mponina no miasa tany. 10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 73 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ahitana fikambanan-tantsaha ao. Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 2 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 2 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 4000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 4000 Fmg. == Fahasoavana == 30 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 40 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 2 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 28 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] bqh167ksn05pl0njqqx44iboztt9iou 1147303 1147302 2026-07-09T13:01:07Z Hariniaina14 34924 /* Ara-tsosialy */ nanampy fitenenana 1147303 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.783330|47.800000}} {{infobox tanàna |anarana=Ambohitseheno |faritany=Antananarivo |isam-ponina=6020 |firenena={{Madagasikara}} |velarantany=NC|saina=Malagasy|fanjakana=NC|tanàna=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}} '''Ambohitseheno''' dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan[[distrikan'i Manjakandriana|'i Manjakandriana]], [[Faritanin'i Antananarivo]]. Ny isam-poniny dia 6020 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 10627 ary ny kaodim-pivondronana dia 106. == Ny Toerana sy ny Fomba Fahatongavana any: == Ny lalana: Miainga avy eo an-drenivohitra amin'ny alalan'ny RN3 (lalana mankany Talata Volonondry). Rehefa tonga eo Andriampamaky dia mivilana miankavanana amin'ny lalana rarivato mirefy 7 km eo ho eo. Azo aleha tsara na amin'ny fiara madinika aza mandritra ny taona.[https://blogderasamy.com] == Jeografia : == Araka ny sary ao amin'ny Mapcarta Ambohitseheno, tanàna voahodidin'ny havoana maintso sy dindon'ny trano gasy nentin-paharazana izy.[https://fr.wikivoyage&#x20;.org] == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia patate douce. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia taro. Ny isan'omby dia 878. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce. Ny entana lafo vidy indrindra dia haricot. 60 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 10 ny mponina no manao asa tanana. 80 ny mponina no miasa tany. 10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 73 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ny lafiny ara-tsosialy ao amin'ny Kaominina Ambohitseheno dia miavaka amin'ny fiarahamonina ambanivohitra miray hina, saingy mbola miatrika fanamby amin'ny fotodrafitrasa: == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 2 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 2 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 4000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 4000 Fmg. == Fahasoavana == 30 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 40 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 2 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 28 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] 2157vatilvanzw7bobyo2refk6li2lj 1147304 1147303 2026-07-09T13:02:12Z Hariniaina14 34924 /* Ara-tsosialy */ nanampy fitenenana 1147304 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.783330|47.800000}} {{infobox tanàna |anarana=Ambohitseheno |faritany=Antananarivo |isam-ponina=6020 |firenena={{Madagasikara}} |velarantany=NC|saina=Malagasy|fanjakana=NC|tanàna=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}} '''Ambohitseheno''' dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan[[distrikan'i Manjakandriana|'i Manjakandriana]], [[Faritanin'i Antananarivo]]. Ny isam-poniny dia 6020 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 10627 ary ny kaodim-pivondronana dia 106. == Ny Toerana sy ny Fomba Fahatongavana any: == Ny lalana: Miainga avy eo an-drenivohitra amin'ny alalan'ny RN3 (lalana mankany Talata Volonondry). Rehefa tonga eo Andriampamaky dia mivilana miankavanana amin'ny lalana rarivato mirefy 7 km eo ho eo. Azo aleha tsara na amin'ny fiara madinika aza mandritra ny taona.[https://blogderasamy.com] == Jeografia : == Araka ny sary ao amin'ny Mapcarta Ambohitseheno, tanàna voahodidin'ny havoana maintso sy dindon'ny trano gasy nentin-paharazana izy.[https://fr.wikivoyage&#x20;.org] == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia patate douce. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia taro. Ny isan'omby dia 878. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce. Ny entana lafo vidy indrindra dia haricot. 60 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 10 ny mponina no manao asa tanana. 80 ny mponina no miasa tany. 10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 73 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ny lafiny ara-tsosialy ao amin'ny Kaominina Ambohitseheno dia miavaka amin'ny fiarahamonina ambanivohitra miray hina, saingy mbola miatrika fanamby amin'ny fotodrafitrasa: Ny Fahasalamana: Ahitana tobim-pahasalamana fototra (CSB II) ny tanàna izay miantoka ny fitsaboana voalohany ny mponina. Ny Fanabeazana: Misy sekoly ambaratonga fototra (EPP) sy sekoly ambaratonga faharoa (CEG) ho an'ny fampianarana ny tanora ao an-toerana. Ny Fiarahamonina: Mifamatotra mafy ny fihavanana ary mbola manaja ny fomba amam-panao nentin-paharazana ny mponina. Ny Rano sy Jiro: Mbola ambany ny tahan'ny fahazoana rano fisotro madio sy herinaratra manara-penitra manerana ireo fokontany. Ny Fiarovana: Tsara ny fandriampahalemana amin'ny ankapobeny noho ny fiaraha-mientan'ny fokonolona amin'ny alalan'ny kalony na ny fitsamovam-bahoaka. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 2 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 2 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 4000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 4000 Fmg. == Fahasoavana == 30 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 40 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 2 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 28 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] jgyuz4d5mv4auetjxnmnm0rv85hfb9q 1147305 1147304 2026-07-09T13:03:10Z Hariniaina14 34924 /* Ara-tsosialy */ nanampy rohy 1147305 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.783330|47.800000}} {{infobox tanàna |anarana=Ambohitseheno |faritany=Antananarivo |isam-ponina=6020 |firenena={{Madagasikara}} |velarantany=NC|saina=Malagasy|fanjakana=NC|tanàna=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}} '''Ambohitseheno''' dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan[[distrikan'i Manjakandriana|'i Manjakandriana]], [[Faritanin'i Antananarivo]]. Ny isam-poniny dia 6020 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 10627 ary ny kaodim-pivondronana dia 106. == Ny Toerana sy ny Fomba Fahatongavana any: == Ny lalana: Miainga avy eo an-drenivohitra amin'ny alalan'ny RN3 (lalana mankany Talata Volonondry). Rehefa tonga eo Andriampamaky dia mivilana miankavanana amin'ny lalana rarivato mirefy 7 km eo ho eo. Azo aleha tsara na amin'ny fiara madinika aza mandritra ny taona.[https://blogderasamy.com] == Jeografia : == Araka ny sary ao amin'ny Mapcarta Ambohitseheno, tanàna voahodidin'ny havoana maintso sy dindon'ny trano gasy nentin-paharazana izy.[https://fr.wikivoyage&#x20;.org] == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia patate douce. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia taro. Ny isan'omby dia 878. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce. Ny entana lafo vidy indrindra dia haricot. 60 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 10 ny mponina no manao asa tanana. 80 ny mponina no miasa tany. 10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 73 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ny lafiny ara-tsosialy ao amin'ny Kaominina Ambohitseheno dia miavaka amin'ny fiarahamonina ambanivohitra miray hina, saingy mbola miatrika fanamby amin'ny fotodrafitrasa:[https://www.moov.org] Ny Fahasalamana: Ahitana tobim-pahasalamana fototra (CSB II) ny tanàna izay miantoka ny fitsaboana voalohany ny mponina. Ny Fanabeazana: Misy sekoly ambaratonga fototra (EPP) sy sekoly ambaratonga faharoa (CEG) ho an'ny fampianarana ny tanora ao an-toerana. Ny Fiarahamonina: Mifamatotra mafy ny fihavanana ary mbola manaja ny fomba amam-panao nentin-paharazana ny mponina. Ny Rano sy Jiro: Mbola ambany ny tahan'ny fahazoana rano fisotro madio sy herinaratra manara-penitra manerana ireo fokontany. Ny Fiarovana: Tsara ny fandriampahalemana amin'ny ankapobeny noho ny fiaraha-mientan'ny fokonolona amin'ny alalan'ny kalony na ny fitsamovam-bahoaka. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 2 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 2 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 4000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 4000 Fmg. == Fahasoavana == 30 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 40 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 2 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 28 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana == == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] nugqtez01kr8t7etht1bzd2g7hfpk5n 1147307 1147305 2026-07-09T13:08:03Z Hariniaina14 34924 /* Olana */ nanampy fitenenana sy rohy 1147307 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.783330|47.800000}} {{infobox tanàna |anarana=Ambohitseheno |faritany=Antananarivo |isam-ponina=6020 |firenena={{Madagasikara}} |velarantany=NC|saina=Malagasy|fanjakana=NC|tanàna=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}} '''Ambohitseheno''' dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan[[distrikan'i Manjakandriana|'i Manjakandriana]], [[Faritanin'i Antananarivo]]. Ny isam-poniny dia 6020 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 10627 ary ny kaodim-pivondronana dia 106. == Ny Toerana sy ny Fomba Fahatongavana any: == Ny lalana: Miainga avy eo an-drenivohitra amin'ny alalan'ny RN3 (lalana mankany Talata Volonondry). Rehefa tonga eo Andriampamaky dia mivilana miankavanana amin'ny lalana rarivato mirefy 7 km eo ho eo. Azo aleha tsara na amin'ny fiara madinika aza mandritra ny taona.[https://blogderasamy.com] == Jeografia : == Araka ny sary ao amin'ny Mapcarta Ambohitseheno, tanàna voahodidin'ny havoana maintso sy dindon'ny trano gasy nentin-paharazana izy.[https://fr.wikivoyage&#x20;.org] == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia patate douce. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia taro. Ny isan'omby dia 878. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce. Ny entana lafo vidy indrindra dia haricot. 60 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 10 ny mponina no manao asa tanana. 80 ny mponina no miasa tany. 10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 73 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ny lafiny ara-tsosialy ao amin'ny Kaominina Ambohitseheno dia miavaka amin'ny fiarahamonina ambanivohitra miray hina, saingy mbola miatrika fanamby amin'ny fotodrafitrasa:[https://www.moov.org] Ny Fahasalamana: Ahitana tobim-pahasalamana fototra (CSB II) ny tanàna izay miantoka ny fitsaboana voalohany ny mponina. Ny Fanabeazana: Misy sekoly ambaratonga fototra (EPP) sy sekoly ambaratonga faharoa (CEG) ho an'ny fampianarana ny tanora ao an-toerana. Ny Fiarahamonina: Mifamatotra mafy ny fihavanana ary mbola manaja ny fomba amam-panao nentin-paharazana ny mponina. Ny Rano sy Jiro: Mbola ambany ny tahan'ny fahazoana rano fisotro madio sy herinaratra manara-penitra manerana ireo fokontany. Ny Fiarovana: Tsara ny fandriampahalemana amin'ny ankapobeny noho ny fiaraha-mientan'ny fokonolona amin'ny alalan'ny kalony na ny fitsamovam-bahoaka. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 2 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 2 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 4000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 4000 Fmg. == Fahasoavana == 30 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 40 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 2 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 28 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana: == Ny olana lehibe indrindra mihatra amin'ny Kaominina Ambohitseheno dia ny fahasarotana ara-potodrafitrasa sy ny loza voajanahary mianjady amin'ny tontolo ambanivohitra:[https://mg.wikipedia.org] == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] 05fwiadzdxoqqi0e5xu7r1hybui5t1u 1147308 1147307 2026-07-09T13:11:22Z Hariniaina14 34924 /* Olana: */ nanampy fitenenana sy rohy 1147308 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.783330|47.800000}} {{infobox tanàna |anarana=Ambohitseheno |faritany=Antananarivo |isam-ponina=6020 |firenena={{Madagasikara}} |velarantany=NC|saina=Malagasy|fanjakana=NC|tanàna=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}} '''Ambohitseheno''' dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan[[distrikan'i Manjakandriana|'i Manjakandriana]], [[Faritanin'i Antananarivo]]. Ny isam-poniny dia 6020 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 10627 ary ny kaodim-pivondronana dia 106. == Ny Toerana sy ny Fomba Fahatongavana any: == Ny lalana: Miainga avy eo an-drenivohitra amin'ny alalan'ny RN3 (lalana mankany Talata Volonondry). Rehefa tonga eo Andriampamaky dia mivilana miankavanana amin'ny lalana rarivato mirefy 7 km eo ho eo. Azo aleha tsara na amin'ny fiara madinika aza mandritra ny taona.[https://blogderasamy.com] == Jeografia : == Araka ny sary ao amin'ny Mapcarta Ambohitseheno, tanàna voahodidin'ny havoana maintso sy dindon'ny trano gasy nentin-paharazana izy.[https://fr.wikivoyage&#x20;.org] == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia patate douce. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia taro. Ny isan'omby dia 878. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce. Ny entana lafo vidy indrindra dia haricot. 60 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 10 ny mponina no manao asa tanana. 80 ny mponina no miasa tany. 10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 73 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ny lafiny ara-tsosialy ao amin'ny Kaominina Ambohitseheno dia miavaka amin'ny fiarahamonina ambanivohitra miray hina, saingy mbola miatrika fanamby amin'ny fotodrafitrasa:[https://www.moov.org] Ny Fahasalamana: Ahitana tobim-pahasalamana fototra (CSB II) ny tanàna izay miantoka ny fitsaboana voalohany ny mponina. Ny Fanabeazana: Misy sekoly ambaratonga fototra (EPP) sy sekoly ambaratonga faharoa (CEG) ho an'ny fampianarana ny tanora ao an-toerana. Ny Fiarahamonina: Mifamatotra mafy ny fihavanana ary mbola manaja ny fomba amam-panao nentin-paharazana ny mponina. Ny Rano sy Jiro: Mbola ambany ny tahan'ny fahazoana rano fisotro madio sy herinaratra manara-penitra manerana ireo fokontany. Ny Fiarovana: Tsara ny fandriampahalemana amin'ny ankapobeny noho ny fiaraha-mientan'ny fokonolona amin'ny alalan'ny kalony na ny fitsamovam-bahoaka. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 2 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 2 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 4000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 4000 Fmg. == Fahasoavana == 30 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 40 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 2 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 28 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana: == Ny olana lehibe indrindra mihatra amin'ny Kaominina Ambohitseheno dia ny fahasarotana ara-potodrafitrasa sy ny loza voajanahary mianjady amin'ny tontolo ambanivohitra:[https://mg.wikipedia.org] Raha ny vaovao ofisialy farany sy ny tatitry ny mpitandro filaminana no jerena, tsy misy krizy lehibe na olana goavana mampihorohoro ny fiarahamonina ao Ambohitseheno amin'izao fotoana izao. Ny tanàna dia fantatra ho faritra milamina, saingy misy tranga roa niseho tamin'ity taona 2026 ity izay azo sokajiana ho olana na vaovao niavaka:[https://www.aty-aminay.com] == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] 33wtxd2u4ax1feuqxd5ntfg346xgyfx 1147309 1147308 2026-07-09T13:12:47Z Hariniaina14 34924 /* Olana: */ nanampy fitenenana sy rohy 1147309 wikitext text/x-wiki {{coord|-18.783330|47.800000}} {{infobox tanàna |anarana=Ambohitseheno |faritany=Antananarivo |isam-ponina=6020 |firenena={{Madagasikara}} |velarantany=NC|saina=Malagasy|fanjakana=NC|tanàna=NC|ben'ny tanàna=NC|tanàn-dehibe=NC}} '''Ambohitseheno''' dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan[[distrikan'i Manjakandriana|'i Manjakandriana]], [[Faritanin'i Antananarivo]]. Ny isam-poniny dia 6020 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 10627 ary ny kaodim-pivondronana dia 106. == Ny Toerana sy ny Fomba Fahatongavana any: == Ny lalana: Miainga avy eo an-drenivohitra amin'ny alalan'ny RN3 (lalana mankany Talata Volonondry). Rehefa tonga eo Andriampamaky dia mivilana miankavanana amin'ny lalana rarivato mirefy 7 km eo ho eo. Azo aleha tsara na amin'ny fiara madinika aza mandritra ny taona.[https://blogderasamy.com] == Jeografia : == Araka ny sary ao amin'ny Mapcarta Ambohitseheno, tanàna voahodidin'ny havoana maintso sy dindon'ny trano gasy nentin-paharazana izy.[https://fr.wikivoyage&#x20;.org] == Vokatry ny fambolena == Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia patate douce. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia taro. Ny isan'omby dia 878. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce. Ny entana lafo vidy indrindra dia haricot. 60 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy. 10 ny mponina no manao asa tanana. 80 ny mponina no miasa tany. 10 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 73 no isan'ny kisoa. == Ara-tsosialy == Ny lafiny ara-tsosialy ao amin'ny Kaominina Ambohitseheno dia miavaka amin'ny fiarahamonina ambanivohitra miray hina, saingy mbola miatrika fanamby amin'ny fotodrafitrasa:[https://www.moov.org] Ny Fahasalamana: Ahitana tobim-pahasalamana fototra (CSB II) ny tanàna izay miantoka ny fitsaboana voalohany ny mponina. Ny Fanabeazana: Misy sekoly ambaratonga fototra (EPP) sy sekoly ambaratonga faharoa (CEG) ho an'ny fampianarana ny tanora ao an-toerana. Ny Fiarahamonina: Mifamatotra mafy ny fihavanana ary mbola manaja ny fomba amam-panao nentin-paharazana ny mponina. Ny Rano sy Jiro: Mbola ambany ny tahan'ny fahazoana rano fisotro madio sy herinaratra manara-penitra manerana ireo fokontany. Ny Fiarovana: Tsara ny fandriampahalemana amin'ny ankapobeny noho ny fiaraha-mientan'ny fokonolona amin'ny alalan'ny kalony na ny fitsamovam-bahoaka. == Fotodrafitrasa == Tongavan'ny lalam-paritra ilay tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna. Tsy ny JIRAMA no manome ny rano. Misy biraom-paositra ao. == Fitaterana == Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 2 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 2 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 4000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 4000 Fmg. == Fahasoavana == 30 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 40 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 2 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 28 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony. == Endri-javatra == Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana. == Olana: == Ny olana lehibe indrindra mihatra amin'ny Kaominina Ambohitseheno dia ny fahasarotana ara-potodrafitrasa sy ny loza voajanahary mianjady amin'ny tontolo ambanivohitra:[https://mg.wikipedia.org] Raha ny vaovao ofisialy farany sy ny tatitry ny mpitandro filaminana no jerena, tsy misy krizy lehibe na olana goavana mampihorohoro ny fiarahamonina ao Ambohitseheno amin'izao fotoana izao. Ny tanàna dia fantatra ho faritra milamina, saingy misy tranga roa niseho tamin'ity taona 2026 ity izay azo sokajiana ho olana na vaovao niavaka:[https://www.aty-aminay.com] Tranga tsy fahasalamana ara-tsaina na vokatry ny toaka (Famonoan-tena): Tamin'ny volana Mey 2026, nisy tranga nampalahelo niseho tao amin'ny Fokontany Tsifenonkova, Kaominina Ambohitseheno, ahitana lehilahy iray 53 taona hita faty nahantona tamin'ny tady tao an-tranony, araka ny fanadihadiana navoakan'ny Midi Madagasikara. Voalaza fa tsy nanana olana manokana izy saingy nisotro toaka tafahoatra tato ho ato.[https://www.facebook.com] == Rohy ivelany == * [http://www.ilo.cornell.edu/ilo/census.xls ilo.cornell.edu] - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity. [[Sokajy:Kaominina any Madagasikara]] rb7vykhwx4hh616pvwwdps913ei6o8m Fady (malagasy) 0 261970 1147405 1142844 2026-07-10T07:11:56Z Mihaino 35843 Nanampy lahatsoratra 1147405 wikitext text/x-wiki Firenena manana ny fototra ijoroany i Madagasikara eo amin'ny Kolontsaina ananany. Iray amin'ireny ny fady izay mbola hajaina sy kajiana fatratra tokoa noho izy ireny sokajiana ho manan-kasina. Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. == Teny fampidirana == Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny fasana, ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maitsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina, na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny kolontsaina malagasy ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == 5kw67kwj5lsd92ff1u8andz168zq02z 1147406 1147405 2026-07-10T07:35:37Z Mihaino 35843 1147406 wikitext text/x-wiki Firenena manana ny fototra ijoroany i Madagasikara eo amin'ny Kolontsaina ananany. Iray amin'ireny ny fady izay mbola hajaina sy kajiana fatratra tokoa noho izy ireny sokajiana ho manan-kasina. Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. == Teny fampidirana == Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny fasana, ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maitsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina, na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny kolontsaina malagasy ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Ny niavian'ny finoana ny fady == Finoana nentim-paharazana efa raiki-tapisaka hatramin'ny ela teo amin'ny fiainan'ny zanak'olombelona ny fady. Araka ny fiheveran'i Sigmund Freud dia avy any amin'ny faritr'i Azia Atsimo Atsinanana iny no niaingan'ny fady, izany hoe avy any amin'ny faritry Polinezia sy Indonezia ary Aostralia iny. Na ny voambola ilazan'ny ankamaroan'ny Eoropeanina ny fady aza dia avy amin'ny teny Polinezianina hoe: "tapu". Araka ny nambara y ihany ao amin'ny bokiny "Totem et tabou" dia ny fisian'ny lalantsaina "totémisme" no loharano lehibe niteraka ny fady. Nisy ny rafitra nifampifehezan'ireo olona tao anaty vondrona manana " totem" iraisana ka ny lehibe amin'izany dia ny tsy fahazoan'ny mpiray "totem " mivady sy miray ara-nofo na ny antsoina hoe: lalàna momba ny " exogamie". Isan'ny fady voalohany teo amin'ny olombelona izany. Raha ifotorana ny tantara dia hita fa misy ifandraisany amin'ny kolontsaina Aostrônezianina izay kolontsaina niandohan'ny kolontsaina malagasy ny finoany ny fady. Azo heverina fa nolovaina avy amin'ireo razambeny tany aloha ny fady izany hoe avy amin'ny Pôlinezianina, ny Malay, ny Indonezianina , ny Afrikanina. Manamafy izany i Van Gennep (1904: 4) tamin'ny fandinihana nataony mahakasika ny fady teto Madagasikara. Ambarany fa misy ifandraisany akaiky amin'ny finoana sy ny kolontsaina Polinezianina sy Arabo ny an'ny Malagasy, indrindra fa ny finoana ny fady. Hita soritra tokoa izany eo amin'ny fomba fiheveran'ny Malagasy sy ny fifandraisany amin'ny tontolo manodidina sy amin'ny natiora izay miteraka ireny fady marobe hajainy ireny. Niresaka mikasika izany koa Randriamamonjy Frédéric raha nikaroka ny momba ny tantaran'i Madagasikara sy ny fiavian'ny Malagasy. Voambarany fa avy any Indonezia sy ireo Saikinosy manodidina azy no niavian'ny fomba sy ny finoana malagasy satria misy itoviany amin'ny amin'ny finoana misy ao amin'ireo Nosy ireo sy ny finoana malagasy. Hoy indrindra ny voalaza: "Fa ny zava-dehibe itoviany amin'ny Malagasy dia ny finoana sy ny fomba momba ny olona na ny maty na ny velona". ( Randriamamonjy, 2006: 17). == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == 7uwef997r349kmrb4y3omla5kxk26b6 1147407 1147406 2026-07-10T08:09:26Z Mihaino 35843 1147407 wikitext text/x-wiki Firenena manana ny fototra ijoroany i Madagasikara eo amin'ny Kolontsaina ananany. Iray amin'ireny ny fady izay mbola hajaina sy kajiana fatratra tokoa noho izy ireny sokajiana ho manan-kasina. Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. == Teny fampidirana == Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny fasana, ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maitsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina, na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny kolontsaina malagasy ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Ny niavian'ny finoana ny fady == [[Finoana]] nentim-paha[[razana]] efa raiki-tapisaka hatramin'ny ela teo amin'ny fiainan'ny [[Olombelona|zanak'olombelona]] ny '''fady'''. Araka ny fiheveran'i [[Sigmund Freud]] dia avy any amin'ny faritr'i [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] iny no niaingan'ny fady, izany hoe avy any amin'ny faritry [[Pôlinezia|Polinezia]] sy [[Indônezia|Indonezia]] ary [[Aostralia]] iny. Na ny voambolana ilazan'ny ankamaroan'ny [[Eorôpeana (vahoaka)|Eoropeanina]] ny '''fady''' aza dia avy amin'ny teny [[Pôlineziana|Polinezianina]] hoe: "tapu". Araka ny nambara y ihany ao amin'ny bokiny "[[Totem et tabou]]" dia ny fisian'ny lalantsaina "totémisme" no loharano lehibe niteraka ny fady. Nisy ny rafitra nifampifehezan'ireo [[Olombelona|olona]] tao anaty vondrona manana " totem" iraisana ka ny lehibe amin'izany dia ny tsy fahazoan'ny mpiray "totem " mivady sy miray ara-nofo na ny antsoina hoe: [[lalàna]] momba ny " exogamie". Isan'ny '''fady''' voalohany teo amin'ny [[olombelona]] izany. Raha ifotorana ny [[tantara]] dia hita fa misy ifandraisany amin'ny [[kolontsaina]] [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrônezianina]] izay kolontsaina niandohan'ny [[kolontsaina malagasy]] ny finoany ny '''fady'''. Azo heverina fa nolovaina avy amin'ireo [[Razana|razambeny]] tany aloha ny '''fady''' izany hoe avy amin'ny [[Pôlineziana|Pôlinezianina]], ny [[Malay, Saône-et-Loire|Malay]], ny [[Indôneziana (vahoaka)|Indonezianina]] , ny [[Afrikanera (vahoaka)|Afrikanina]]. Manamafy izany i [[Van Gennep]] (1904: 4) tamin'ny fandinihana nataony mahakasika ny fady teto [[Madagasikara]]. Ambarany fa misy ifandraisany akaiky amin'ny [[finoana]] sy ny [[kolontsaina Polinezianina]] sy [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] ny an'ny Malagasy, indrindra fa ny finoana ny fady. Hita soritra tokoa izany eo amin'ny fomba fiheveran'ny Malagasy sy ny fifandraisany amin'ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo]] manodidina sy amin'ny [[Zavaboary|natiora]] izay miteraka ireny fady marobe hajainy ireny. Niresaka mikasika izany koa [[Randriamamonjy Frédéric]] raha nikaroka ny momba ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran'i Madagasikara]] sy ny fiavian'ny Malagasy. Voambarany fa avy any [[Indônezia|Indonezia]] sy ireo [[Saikanosy|Saikinosy]] manodidina azy no niavian'ny fomba sy ny finoana malagasy satria misy itoviany amin'ny amin'ny [[finoana]] misy ao amin'ireo [[Nosy]] ireo sy ny [[finoana malagasy]]. Hoy indrindra ny voalaza: "Fa ny zava-dehibe itoviany amin'ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] dia ny finoana sy ny fomba momba ny olona na ny [[Fahafatesana|maty]] na ny velona". ( Randriamamonjy, 2006: 17). == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == gwdj3c25829xgnbaebf732tie68xvaj 1147411 1147407 2026-07-10T08:35:04Z Mihaino 35843 Nanampy lahatsoratra 1147411 wikitext text/x-wiki Firenena manana ny fototra ijoroany i Madagasikara eo amin'ny Kolontsaina ananany. Iray amin'ireny ny fady izay mbola hajaina sy kajiana fatratra tokoa noho izy ireny sokajiana ho manan-kasina. Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. == Teny fampidirana == Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny fasana, ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maitsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina, na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny kolontsaina malagasy ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Ny niavian'ny finoana ny fady == [[Finoana]] nentim-paha[[razana]] efa raiki-tapisaka hatramin'ny ela teo amin'ny fiainan'ny [[Olombelona|zanak'olombelona]] ny '''fady'''. Araka ny fiheveran'i [[Sigmund Freud]] dia avy any amin'ny faritr'i [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] iny no niaingan'ny fady, izany hoe avy any amin'ny faritry [[Pôlinezia|Polinezia]] sy [[Indônezia|Indonezia]] ary [[Aostralia]] iny. Na ny voambolana ilazan'ny ankamaroan'ny [[Eorôpeana (vahoaka)|Eoropeanina]] ny '''fady''' aza dia avy amin'ny teny [[Pôlineziana|Polinezianina]] hoe: "tapu". Araka ny nambara y ihany ao amin'ny bokiny "[[Totem et tabou]]" dia ny fisian'ny lalantsaina "totémisme" no loharano lehibe niteraka ny fady. Nisy ny rafitra nifampifehezan'ireo [[Olombelona|olona]] tao anaty vondrona manana " totem" iraisana ka ny lehibe amin'izany dia ny tsy fahazoan'ny mpiray "totem " mivady sy miray ara-nofo na ny antsoina hoe: [[lalàna]] momba ny " exogamie". Isan'ny '''fady''' voalohany teo amin'ny [[olombelona]] izany. Raha ifotorana ny [[tantara]] dia hita fa misy ifandraisany amin'ny [[kolontsaina]] [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrônezianina]] izay kolontsaina niandohan'ny [[kolontsaina malagasy]] ny finoany ny '''fady'''. Azo heverina fa nolovaina avy amin'ireo [[Razana|razambeny]] tany aloha ny '''fady''' izany hoe avy amin'ny [[Pôlineziana|Pôlinezianina]], ny [[Malay, Saône-et-Loire|Malay]], ny [[Indôneziana (vahoaka)|Indonezianina]] , ny [[Afrikanera (vahoaka)|Afrikanina]]. Manamafy izany i [[Van Gennep]] (1904: 4) tamin'ny fandinihana nataony mahakasika ny fady teto [[Madagasikara]]. Ambarany fa misy ifandraisany akaiky amin'ny [[finoana]] sy ny [[kolontsaina Polinezianina]] sy [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] ny an'ny Malagasy, indrindra fa ny finoana ny fady. Hita soritra tokoa izany eo amin'ny fomba fiheveran'ny Malagasy sy ny fifandraisany amin'ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo]] manodidina sy amin'ny [[Zavaboary|natiora]] izay miteraka ireny fady marobe hajainy ireny. Niresaka mikasika izany koa [[Randriamamonjy Frédéric]] raha nikaroka ny momba ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran'i Madagasikara]] sy ny fiavian'ny Malagasy. Voambarany fa avy any [[Indônezia|Indonezia]] sy ireo [[Saikanosy|Saikinosy]] manodidina azy no niavian'ny fomba sy ny finoana malagasy satria misy itoviany amin'ny amin'ny [[finoana]] misy ao amin'ireo [[Nosy]] ireo sy ny [[finoana malagasy]]. Hoy indrindra ny voalaza: "Fa ny zava-dehibe itoviany amin'ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] dia ny finoana sy ny fomba momba ny olona na ny [[Fahafatesana|maty]] na ny velona". ( Randriamamonjy, 2006: 17). == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Ny akony eo amin'ny fiarahamonina == Finoana mbola hita taratra hatrany eo amin'ny andavanandron'ny Malagasy ny fady. Mivelatra amina lafin-javatra maro izany ary ny ankamaroan'ny fanao dia isehoan'ny finoana ny fady avokoa. Tsy finoanoanm-poana araka ny fiheveran'ny maro azy anefa ny fady fa misy ireo antony nametrahan'ny Ntaolo azy ireny. Azo itarafana ny fahendrena sy ny fahaizana nananany izany. Amin'ny ankapobeny dia miteraka loza ny vokatry ny tsy fanajana ny fady ary saina mitovy avokoa ny fiantraikan'izy ireny manerana ny lafy valon'ny nosy. Niezaka fatratra ho azy ireo teo amin'ny fiainany izany. Fanabeazana ny fiarahamonina Antom-pisian'ny fady ny fanabeazana ny olona hahay hiaina sy hahay hitondra tena satria tsy vitsy ny fady no mifono soatoavina maro. Tafiditra ao anatin'ireo fitsipi-piarahamonina ny fady. Misy fihetsika maromaro tokony tandreman'ny olona ao anatin'izany fitsipika izany. Ireto avy izany fihetsika izany: ny fihetsika filamatra, ny fihetsika azo leferina, ny fihetsika voarara. Ny fihetsika voarara no mifanandrify indrindra amin'ny fady. Mba hahafantarana misimisy kokoa ny amin'izany. Fady ny mandaka rindrina fa mahafaty ray aman-dreny: rehefa zohina dia tsy ny fiantsoana loza ho an'ny loharano nipoitana akory no ny tanjon'ny Ntaolo raha nametraka io fady io fa fampitandremana ny amin'ny hanajana ny fahadiovana. Ny fampitahorana amin'ny alalan'ny fady no fomba mahomby hampitana fahendrena amin'ny taranaka. Tsy azon'ny ankizy atao ny misotro rano alohan'ny zoky sy ny ray aman-dreny fa mahafolaka an-datony. Fanabeazana ny ankizy mba hahay hanaja ny ray aman-dreny sy ny zoky no anton'izany. Koa ilaina hatrany ny fametrahana ny hajan'ny ray aman-dreny izay nahitana masoandro. Tsapa tamin'ireo voalaza ireo fa mifono soatoavina maro ny fady. Azo lazaina ho sekolyy am-bavan'ny Ntaolo sy ny fiarahamonina taloha izy ireny, eny fa na ny an'ny fiarahamonina sasany . Ankehitriny aza dia mbola mipetraka ho fitaovam-panabeazana hatrany izany. Fitandroana zava-masina sy fiarovana tontolo iainana: Nana anjara toerana == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == lkno5zd50oja6qcfwptwj5qx164qmb2 1147412 1147411 2026-07-10T08:36:29Z Mihaino 35843 1147412 wikitext text/x-wiki Firenena manana ny fototra ijoroany i Madagasikara eo amin'ny Kolontsaina ananany. Iray amin'ireny ny fady izay mbola hajaina sy kajiana fatratra tokoa noho izy ireny sokajiana ho manan-kasina. Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. == Teny fampidirana == Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny fasana, ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maitsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina, na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny kolontsaina malagasy ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Ny niavian'ny finoana ny fady == [[Finoana]] nentim-paha[[razana]] efa raiki-tapisaka hatramin'ny ela teo amin'ny fiainan'ny [[Olombelona|zanak'olombelona]] ny '''fady'''. Araka ny fiheveran'i [[Sigmund Freud]] dia avy any amin'ny faritr'i [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] iny no niaingan'ny fady, izany hoe avy any amin'ny faritry [[Pôlinezia|Polinezia]] sy [[Indônezia|Indonezia]] ary [[Aostralia]] iny. Na ny voambolana ilazan'ny ankamaroan'ny [[Eorôpeana (vahoaka)|Eoropeanina]] ny '''fady''' aza dia avy amin'ny teny [[Pôlineziana|Polinezianina]] hoe: "tapu". Araka ny nambara y ihany ao amin'ny bokiny "[[Totem et tabou]]" dia ny fisian'ny lalantsaina "totémisme" no loharano lehibe niteraka ny fady. Nisy ny rafitra nifampifehezan'ireo [[Olombelona|olona]] tao anaty vondrona manana " totem" iraisana ka ny lehibe amin'izany dia ny tsy fahazoan'ny mpiray "totem " mivady sy miray ara-nofo na ny antsoina hoe: [[lalàna]] momba ny " exogamie". Isan'ny '''fady''' voalohany teo amin'ny [[olombelona]] izany. Raha ifotorana ny [[tantara]] dia hita fa misy ifandraisany amin'ny [[kolontsaina]] [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrônezianina]] izay kolontsaina niandohan'ny [[kolontsaina malagasy]] ny finoany ny '''fady'''. Azo heverina fa nolovaina avy amin'ireo [[Razana|razambeny]] tany aloha ny '''fady''' izany hoe avy amin'ny [[Pôlineziana|Pôlinezianina]], ny [[Malay, Saône-et-Loire|Malay]], ny [[Indôneziana (vahoaka)|Indonezianina]] , ny [[Afrikanera (vahoaka)|Afrikanina]]. Manamafy izany i [[Van Gennep]] (1904: 4) tamin'ny fandinihana nataony mahakasika ny fady teto [[Madagasikara]]. Ambarany fa misy ifandraisany akaiky amin'ny [[finoana]] sy ny [[kolontsaina Polinezianina]] sy [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] ny an'ny Malagasy, indrindra fa ny finoana ny fady. Hita soritra tokoa izany eo amin'ny fomba fiheveran'ny Malagasy sy ny fifandraisany amin'ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo]] manodidina sy amin'ny [[Zavaboary|natiora]] izay miteraka ireny fady marobe hajainy ireny. Niresaka mikasika izany koa [[Randriamamonjy Frédéric]] raha nikaroka ny momba ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran'i Madagasikara]] sy ny fiavian'ny Malagasy. Voambarany fa avy any [[Indônezia|Indonezia]] sy ireo [[Saikanosy|Saikinosy]] manodidina azy no niavian'ny fomba sy ny finoana malagasy satria misy itoviany amin'ny amin'ny [[finoana]] misy ao amin'ireo [[Nosy]] ireo sy ny [[finoana malagasy]]. Hoy indrindra ny voalaza: "Fa ny zava-dehibe itoviany amin'ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] dia ny finoana sy ny fomba momba ny olona na ny [[Fahafatesana|maty]] na ny velona". ( Randriamamonjy, 2006: 17). == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Ny akony eo amin'ny fiarahamonina == Finoana mbola hita taratra hatrany eo amin'ny andavanandron'ny Malagasy ny fady. Mivelatra amina lafin-javatra maro izany ary ny ankamaroan'ny fanao dia isehoan'ny finoana ny fady avokoa. Tsy finoanoanm-poana araka ny fiheveran'ny maro azy anefa ny fady fa misy ireo antony nametrahan'ny Ntaolo azy ireny. Azo itarafana ny fahendrena sy ny fahaizana nananany izany. Amin'ny ankapobeny dia miteraka loza ny vokatry ny tsy fanajana ny fady ary saina mitovy avokoa ny fiantraikan'izy ireny manerana ny lafy valon'ny nosy. Niezaka fatratra ho azy ireo teo amin'ny fiainany izany. === Fanabeazana ny fiarahamonina : === Antom-pisian'ny fady ny fanabeazana ny olona hahay hiaina sy hahay hitondra tena satria tsy vitsy ny fady no mifono soatoavina maro. Tafiditra ao anatin'ireo fitsipi-piarahamonina ny fady. Misy fihetsika maromaro tokony tandreman'ny olona ao anatin'izany fitsipika izany. Ireto avy izany fihetsika izany: ny fihetsika filamatra, ny fihetsika azo leferina, ny fihetsika voarara. Ny fihetsika voarara no mifanandrify indrindra amin'ny fady. Mba hahafantarana misimisy kokoa ny amin'izany. Fady ny mandaka rindrina fa mahafaty ray aman-dreny: rehefa zohina dia tsy ny fiantsoana loza ho an'ny loharano nipoitana akory no ny tanjon'ny Ntaolo raha nametraka io fady io fa fampitandremana ny amin'ny hanajana ny fahadiovana. Ny fampitahorana amin'ny alalan'ny fady no fomba mahomby hampitana fahendrena amin'ny taranaka. Tsy azon'ny ankizy atao ny misotro rano alohan'ny zoky sy ny ray aman-dreny fa mahafolaka an-datony. Fanabeazana ny ankizy mba hahay hanaja ny ray aman-dreny sy ny zoky no anton'izany. Koa ilaina hatrany ny fametrahana ny hajan'ny ray aman-dreny izay nahitana masoandro. Tsapa tamin'ireo voalaza ireo fa mifono soatoavina maro ny fady. Azo lazaina ho sekolyy am-bavan'ny Ntaolo sy ny fiarahamonina taloha izy ireny, eny fa na ny an'ny fiarahamonina sasany . Ankehitriny aza dia mbola mipetraka ho fitaovam-panabeazana hatrany izany. === Fitandroana zava-masina sy fiarovana tontolo iainana: === Nana anjara toerana == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == bo3wgq1zhmd1zj8ionor2xf0fx10v1s 1147413 1147412 2026-07-10T08:43:33Z Mihaino 35843 Nanampy lahatsoratra 1147413 wikitext text/x-wiki Firenena manana ny fototra ijoroany i Madagasikara eo amin'ny Kolontsaina ananany. Iray amin'ireny ny fady izay mbola hajaina sy kajiana fatratra tokoa noho izy ireny sokajiana ho manan-kasina. Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. == Teny fampidirana == Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny fasana, ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maitsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina, na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny kolontsaina malagasy ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Ny niavian'ny finoana ny fady == [[Finoana]] nentim-paha[[razana]] efa raiki-tapisaka hatramin'ny ela teo amin'ny fiainan'ny [[Olombelona|zanak'olombelona]] ny '''fady'''. Araka ny fiheveran'i [[Sigmund Freud]] dia avy any amin'ny faritr'i [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] iny no niaingan'ny fady, izany hoe avy any amin'ny faritry [[Pôlinezia|Polinezia]] sy [[Indônezia|Indonezia]] ary [[Aostralia]] iny. Na ny voambolana ilazan'ny ankamaroan'ny [[Eorôpeana (vahoaka)|Eoropeanina]] ny '''fady''' aza dia avy amin'ny teny [[Pôlineziana|Polinezianina]] hoe: "tapu". Araka ny nambara y ihany ao amin'ny bokiny "[[Totem et tabou]]" dia ny fisian'ny lalantsaina "totémisme" no loharano lehibe niteraka ny fady. Nisy ny rafitra nifampifehezan'ireo [[Olombelona|olona]] tao anaty vondrona manana " totem" iraisana ka ny lehibe amin'izany dia ny tsy fahazoan'ny mpiray "totem " mivady sy miray ara-nofo na ny antsoina hoe: [[lalàna]] momba ny " exogamie". Isan'ny '''fady''' voalohany teo amin'ny [[olombelona]] izany. Raha ifotorana ny [[tantara]] dia hita fa misy ifandraisany amin'ny [[kolontsaina]] [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrônezianina]] izay kolontsaina niandohan'ny [[kolontsaina malagasy]] ny finoany ny '''fady'''. Azo heverina fa nolovaina avy amin'ireo [[Razana|razambeny]] tany aloha ny '''fady''' izany hoe avy amin'ny [[Pôlineziana|Pôlinezianina]], ny [[Malay, Saône-et-Loire|Malay]], ny [[Indôneziana (vahoaka)|Indonezianina]] , ny [[Afrikanera (vahoaka)|Afrikanina]]. Manamafy izany i [[Van Gennep]] (1904: 4) tamin'ny fandinihana nataony mahakasika ny fady teto [[Madagasikara]]. Ambarany fa misy ifandraisany akaiky amin'ny [[finoana]] sy ny [[kolontsaina Polinezianina]] sy [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] ny an'ny Malagasy, indrindra fa ny finoana ny fady. Hita soritra tokoa izany eo amin'ny fomba fiheveran'ny Malagasy sy ny fifandraisany amin'ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo]] manodidina sy amin'ny [[Zavaboary|natiora]] izay miteraka ireny fady marobe hajainy ireny. Niresaka mikasika izany koa [[Randriamamonjy Frédéric]] raha nikaroka ny momba ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran'i Madagasikara]] sy ny fiavian'ny Malagasy. Voambarany fa avy any [[Indônezia|Indonezia]] sy ireo [[Saikanosy|Saikinosy]] manodidina azy no niavian'ny fomba sy ny finoana malagasy satria misy itoviany amin'ny amin'ny [[finoana]] misy ao amin'ireo [[Nosy]] ireo sy ny [[finoana malagasy]]. Hoy indrindra ny voalaza: "Fa ny zava-dehibe itoviany amin'ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] dia ny finoana sy ny fomba momba ny olona na ny [[Fahafatesana|maty]] na ny velona". ( Randriamamonjy, 2006: 17). == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Ny akony eo amin'ny fiarahamonina == Finoana mbola hita taratra hatrany eo amin'ny andavanandron'ny Malagasy ny fady. Mivelatra amina lafin-javatra maro izany ary ny ankamaroan'ny fanao dia isehoan'ny finoana ny fady avokoa. Tsy finoanoanm-poana araka ny fiheveran'ny maro azy anefa ny fady fa misy ireo antony nametrahan'ny Ntaolo azy ireny. Azo itarafana ny fahendrena sy ny fahaizana nananany izany. Amin'ny ankapobeny dia miteraka loza ny vokatry ny tsy fanajana ny fady ary saina mitovy avokoa ny fiantraikan'izy ireny manerana ny lafy valon'ny nosy. Niezaka fatratra ho azy ireo teo amin'ny fiainany izany. === Fanabeazana ny fiarahamonina : === Antom-pisian'ny fady ny fanabeazana ny olona hahay hiaina sy hahay hitondra tena satria tsy vitsy ny fady no mifono soatoavina maro. Tafiditra ao anatin'ireo fitsipi-piarahamonina ny fady. Misy fihetsika maromaro tokony tandreman'ny olona ao anatin'izany fitsipika izany. Ireto avy izany fihetsika izany: ny fihetsika filamatra, ny fihetsika azo leferina, ny fihetsika voarara. Ny fihetsika voarara no mifanandrify indrindra amin'ny fady. Mba hahafantarana misimisy kokoa ny amin'izany. Fady ny mandaka rindrina fa mahafaty ray aman-dreny: rehefa zohina dia tsy ny fiantsoana loza ho an'ny loharano nipoitana akory no ny tanjon'ny Ntaolo raha nametraka io fady io fa fampitandremana ny amin'ny hanajana ny fahadiovana. Ny fampitahorana amin'ny alalan'ny fady no fomba mahomby hampitana fahendrena amin'ny taranaka. Tsy azon'ny ankizy atao ny misotro rano alohan'ny zoky sy ny ray aman-dreny fa mahafolaka an-datony. Fanabeazana ny ankizy mba hahay hanaja ny ray aman-dreny sy ny zoky no anton'izany. Koa ilaina hatrany ny fametrahana ny hajan'ny ray aman-dreny izay nahitana masoandro. Tsapa tamin'ireo voalaza ireo fa mifono soatoavina maro ny fady. Azo lazaina ho sekolyy am-bavan'ny Ntaolo sy ny fiarahamonina taloha izy ireny, eny fa na ny an'ny fiarahamonina sasany . Ankehitriny aza dia mbola mipetraka ho fitaovam-panabeazana hatrany izany. === Fitandroana zava-masina sy fiarovana tontolo iainana: === Nana anjara toerana teo amin'ny fafiny tontolo iainana ihany koa ny fady satria nanjary voahaja ireo zava-mananan'aina isan-karazany izay hita na an-tsaha na an-tanàna sy ireo toerana nanan-tantara. Niteraka fifampifehezana ho an'ny mpiara-belona ihany koa izany. Azo ambara avy amin'izany fa singa iray miaro ny tontolo iainana tsy ho simba ny fanajana ny fady. Eto am-pamaranana dia tsapa fa samy manana ny fomba entiny mikajy ny Kolontsainy ny faritra tsirairay eto Madagasikara. Iray ihany anefa ny tanjona dia ny hanindrahindra ilay Kolontsaina izay tena mampiavaka ny Malagasy ary tsy azo zimbazimbaina satria voafehy ao anatin'ireo karazana fady maro misy isam-paritra. Miteraka vokatsoa maro ho an'ny fiaraha-monina ny fisiany. Azo heverina araka izany ny mbola hitazonana azy ireny ary hamadihana azy ireny ho lasa fitsipi-pifehezana eo amin'ny samy Malagasy mba hampandrosoana ny firenena. De == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == q930t6od6vhdr5vzg8dmbquoibysr7n 1147418 1147413 2026-07-10T08:59:28Z Mihaino 35843 Nanampy lahatsoratra 1147418 wikitext text/x-wiki Firenena manana ny fototra ijoroany i Madagasikara eo amin'ny Kolontsaina ananany. Iray amin'ireny ny fady izay mbola hajaina sy kajiana fatratra tokoa noho izy ireny sokajiana ho manan-kasina. Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. == Teny fampidirana == Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny fasana, ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maitsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina, na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny kolontsaina malagasy ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Ny niavian'ny finoana ny fady == [[Finoana]] nentim-paha[[razana]] efa raiki-tapisaka hatramin'ny ela teo amin'ny fiainan'ny [[Olombelona|zanak'olombelona]] ny '''fady'''. Araka ny fiheveran'i [[Sigmund Freud]] dia avy any amin'ny faritr'i [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] iny no niaingan'ny fady, izany hoe avy any amin'ny faritry [[Pôlinezia|Polinezia]] sy [[Indônezia|Indonezia]] ary [[Aostralia]] iny. Na ny voambolana ilazan'ny ankamaroan'ny [[Eorôpeana (vahoaka)|Eoropeanina]] ny '''fady''' aza dia avy amin'ny teny [[Pôlineziana|Polinezianina]] hoe: "tapu". Araka ny nambara y ihany ao amin'ny bokiny "[[Totem et tabou]]" dia ny fisian'ny lalantsaina "totémisme" no loharano lehibe niteraka ny fady. Nisy ny rafitra nifampifehezan'ireo [[Olombelona|olona]] tao anaty vondrona manana " totem" iraisana ka ny lehibe amin'izany dia ny tsy fahazoan'ny mpiray "totem " mivady sy miray ara-nofo na ny antsoina hoe: [[lalàna]] momba ny " exogamie". Isan'ny '''fady''' voalohany teo amin'ny [[olombelona]] izany. Raha ifotorana ny [[tantara]] dia hita fa misy ifandraisany amin'ny [[kolontsaina]] [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrônezianina]] izay kolontsaina niandohan'ny [[kolontsaina malagasy]] ny finoany ny '''fady'''. Azo heverina fa nolovaina avy amin'ireo [[Razana|razambeny]] tany aloha ny '''fady''' izany hoe avy amin'ny [[Pôlineziana|Pôlinezianina]], ny [[Malay, Saône-et-Loire|Malay]], ny [[Indôneziana (vahoaka)|Indonezianina]] , ny [[Afrikanera (vahoaka)|Afrikanina]]. Manamafy izany i [[Van Gennep]] (1904: 4) tamin'ny fandinihana nataony mahakasika ny fady teto [[Madagasikara]]. Ambarany fa misy ifandraisany akaiky amin'ny [[finoana]] sy ny [[kolontsaina Polinezianina]] sy [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] ny an'ny Malagasy, indrindra fa ny finoana ny fady. Hita soritra tokoa izany eo amin'ny fomba fiheveran'ny Malagasy sy ny fifandraisany amin'ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo]] manodidina sy amin'ny [[Zavaboary|natiora]] izay miteraka ireny fady marobe hajainy ireny. Niresaka mikasika izany koa [[Randriamamonjy Frédéric]] raha nikaroka ny momba ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran'i Madagasikara]] sy ny fiavian'ny Malagasy. Voambarany fa avy any [[Indônezia|Indonezia]] sy ireo [[Saikanosy|Saikinosy]] manodidina azy no niavian'ny fomba sy ny finoana malagasy satria misy itoviany amin'ny amin'ny [[finoana]] misy ao amin'ireo [[Nosy]] ireo sy ny [[finoana malagasy]]. Hoy indrindra ny voalaza: "Fa ny zava-dehibe itoviany amin'ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] dia ny finoana sy ny fomba momba ny olona na ny [[Fahafatesana|maty]] na ny velona". ( Randriamamonjy, 2006: 17). == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Ny akony eo amin'ny fiarahamonina == Finoana mbola hita taratra hatrany eo amin'ny andavanandron'ny Malagasy ny fady. Mivelatra amina lafin-javatra maro izany ary ny ankamaroan'ny fanao dia isehoan'ny finoana ny fady avokoa. Tsy finoanoanm-poana araka ny fiheveran'ny maro azy anefa ny fady fa misy ireo antony nametrahan'ny Ntaolo azy ireny. Azo itarafana ny fahendrena sy ny fahaizana nananany izany. Amin'ny ankapobeny dia miteraka loza ny vokatry ny tsy fanajana ny fady ary saina mitovy avokoa ny fiantraikan'izy ireny manerana ny lafy valon'ny nosy. Niezaka fatratra ho azy ireo teo amin'ny fiainany izany. === Fanabeazana ny fiarahamonina : === Antom-pisian'ny fady ny fanabeazana ny olona hahay hiaina sy hahay hitondra tena satria tsy vitsy ny fady no mifono soatoavina maro. Tafiditra ao anatin'ireo fitsipi-piarahamonina ny fady. Misy fihetsika maromaro tokony tandreman'ny olona ao anatin'izany fitsipika izany. Ireto avy izany fihetsika izany: ny fihetsika filamatra, ny fihetsika azo leferina, ny fihetsika voarara. Ny fihetsika voarara no mifanandrify indrindra amin'ny fady. Mba hahafantarana misimisy kokoa ny amin'izany. Fady ny mandaka rindrina fa mahafaty ray aman-dreny: rehefa zohina dia tsy ny fiantsoana loza ho an'ny loharano nipoitana akory no ny tanjon'ny Ntaolo raha nametraka io fady io fa fampitandremana ny amin'ny hanajana ny fahadiovana. Ny fampitahorana amin'ny alalan'ny fady no fomba mahomby hampitana fahendrena amin'ny taranaka. Tsy azon'ny ankizy atao ny misotro rano alohan'ny zoky sy ny ray aman-dreny fa mahafolaka an-datony. Fanabeazana ny ankizy mba hahay hanaja ny ray aman-dreny sy ny zoky no anton'izany. Koa ilaina hatrany ny fametrahana ny hajan'ny ray aman-dreny izay nahitana masoandro. Tsapa tamin'ireo voalaza ireo fa mifono soatoavina maro ny fady. Azo lazaina ho sekolyy am-bavan'ny Ntaolo sy ny fiarahamonina taloha izy ireny, eny fa na ny an'ny fiarahamonina sasany . Ankehitriny aza dia mbola mipetraka ho fitaovam-panabeazana hatrany izany. === Fitandroana zava-masina sy fiarovana tontolo iainana: === Nana anjara toerana teo amin'ny fafiny tontolo iainana ihany koa ny fady satria nanjary voahaja ireo zava-mananan'aina isan-karazany izay hita na an-tsaha na an-tanàna sy ireo toerana nanan-tantara. Niteraka fifampifehezana ho an'ny mpiara-belona ihany koa izany. Azo ambara avy amin'izany fa singa iray miaro ny tontolo iainana tsy ho simba ny fanajana ny fady. Eto am-pamaranana dia tsapa fa samy manana ny fomba entiny mikajy ny Kolontsainy ny faritra tsirairay eto Madagasikara. Iray ihany anefa ny tanjona dia ny hanindrahindra ilay Kolontsaina izay tena mampiavaka ny Malagasy ary tsy azo zimbazimbaina satria voafehy ao anatin'ireo karazana fady maro misy isam-paritra. Miteraka vokatsoa maro ho an'ny fiaraha-monina ny fisiany. Azo heverina araka izany ny mbola hitazonana azy ireny ary hamadihana azy ireny ho lasa fitsipi-pifehezana eo amin'ny samy Malagasy mba hampandrosoana ny firenena. == Ireo voambolana ahitana ny teny hoe "fady" == Aza fady: teny entina manala-tsiny ny tena mialoha na aorian'ny anaovan-javatra heverina ho fanomezan-kaja ny hafa, atao hiangaviana olona ihany koa. Fialan-tsiny noho ny fanaovana hadisoana toy ny yeny amam-pihetsika mifanohitra amin'ny fitsipiky ny fiarahamonina fanaovan-javatra nanafintohana ny hafa. Fady fotsy na fady mantsasaka: Enti-maneso sy manebaka ny olona milaza ho fady zavatra iray nefa mampiasa na mihinana ny ampahany na ny vokatra azo avy amin'ilay tondroiny ho fady azy, motovy amin'ny hoe mifady ny ventiny fa misotro ny rony sy ny hoe mifady vary mohaka fa manao sosa be rano. Andro fady: Andro voatondron'ny ombiasy ho andro manana hasina manokana miohatra amin'ny andro hafa ka tandremana tsy iasana sy anaovan-draharaha. Ala fady: Vola omena ny mpandevina Fadin-dambo amin'amboa: Tsy fanao ary tsy azo dikaina mihitsy na amin'ny toerana aiza na amin'ny toerana aiza na amin'ny foroana inona na amin'ny fotoana inona Fady izany! : Sanatria izany! Ilay fady: ilay ratsy; ilay tsy valahara Mamoa fady: Enti-milaza zavatra mahamenatra loatra Mandry fady: Olona mamoheha-doza satria miara-matory amin'ny olom-pady Manota fady: Mandika na tsy manaraka izay tsy azo atao Olom-pady: Olona tsy azo alaina ho vady fa havana akaiky. == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == kb2qwmmxlkz4b7032gjg61l5ein9zea 1147419 1147418 2026-07-10T09:03:48Z Mihaino 35843 1147419 wikitext text/x-wiki Firenena manana ny fototra ijoroany i Madagasikara eo amin'ny Kolontsaina ananany. Iray amin'ireny ny fady izay mbola hajaina sy kajiana fatratra tokoa noho izy ireny sokajiana ho manan-kasina. Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. == Teny fampidirana == Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny fasana, ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maitsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina, na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny kolontsaina malagasy ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Ny niavian'ny finoana ny fady == [[Finoana]] nentim-paha[[razana]] efa raiki-tapisaka hatramin'ny ela teo amin'ny fiainan'ny [[Olombelona|zanak'olombelona]] ny '''fady'''. Araka ny fiheveran'i [[Sigmund Freud]] dia avy any amin'ny faritr'i [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] iny no niaingan'ny fady, izany hoe avy any amin'ny faritry [[Pôlinezia|Polinezia]] sy [[Indônezia|Indonezia]] ary [[Aostralia]] iny. Na ny voambolana ilazan'ny ankamaroan'ny [[Eorôpeana (vahoaka)|Eoropeanina]] ny '''fady''' aza dia avy amin'ny teny [[Pôlineziana|Polinezianina]] hoe: "tapu". Araka ny nambara y ihany ao amin'ny bokiny "[[Totem et tabou]]" dia ny fisian'ny lalantsaina "totémisme" no loharano lehibe niteraka ny fady. Nisy ny rafitra nifampifehezan'ireo [[Olombelona|olona]] tao anaty vondrona manana " totem" iraisana ka ny lehibe amin'izany dia ny tsy fahazoan'ny mpiray "totem " mivady sy miray ara-nofo na ny antsoina hoe: [[lalàna]] momba ny " exogamie". Isan'ny '''fady''' voalohany teo amin'ny [[olombelona]] izany. Raha ifotorana ny [[tantara]] dia hita fa misy ifandraisany amin'ny [[kolontsaina]] [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrônezianina]] izay kolontsaina niandohan'ny [[kolontsaina malagasy]] ny finoany ny '''fady'''. Azo heverina fa nolovaina avy amin'ireo [[Razana|razambeny]] tany aloha ny '''fady''' izany hoe avy amin'ny [[Pôlineziana|Pôlinezianina]], ny [[Malay, Saône-et-Loire|Malay]], ny [[Indôneziana (vahoaka)|Indonezianina]] , ny [[Afrikanera (vahoaka)|Afrikanina]]. Manamafy izany i [[Van Gennep]] (1904: 4) tamin'ny fandinihana nataony mahakasika ny fady teto [[Madagasikara]]. Ambarany fa misy ifandraisany akaiky amin'ny [[finoana]] sy ny [[kolontsaina Polinezianina]] sy [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] ny an'ny Malagasy, indrindra fa ny finoana ny fady. Hita soritra tokoa izany eo amin'ny fomba fiheveran'ny Malagasy sy ny fifandraisany amin'ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo]] manodidina sy amin'ny [[Zavaboary|natiora]] izay miteraka ireny fady marobe hajainy ireny. Niresaka mikasika izany koa [[Randriamamonjy Frédéric]] raha nikaroka ny momba ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran'i Madagasikara]] sy ny fiavian'ny Malagasy. Voambarany fa avy any [[Indônezia|Indonezia]] sy ireo [[Saikanosy|Saikinosy]] manodidina azy no niavian'ny fomba sy ny finoana malagasy satria misy itoviany amin'ny amin'ny [[finoana]] misy ao amin'ireo [[Nosy]] ireo sy ny [[finoana malagasy]]. Hoy indrindra ny voalaza: "Fa ny zava-dehibe itoviany amin'ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] dia ny finoana sy ny fomba momba ny olona na ny [[Fahafatesana|maty]] na ny velona". ( Randriamamonjy, 2006: 17). == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Ny akony eo amin'ny fiarahamonina == Finoana mbola hita taratra hatrany eo amin'ny andavanandron'ny Malagasy ny fady. Mivelatra amina lafin-javatra maro izany ary ny ankamaroan'ny fanao dia isehoan'ny finoana ny fady avokoa. Tsy finoanoanm-poana araka ny fiheveran'ny maro azy anefa ny fady fa misy ireo antony nametrahan'ny Ntaolo azy ireny. Azo itarafana ny fahendrena sy ny fahaizana nananany izany. Amin'ny ankapobeny dia miteraka loza ny vokatry ny tsy fanajana ny fady ary saina mitovy avokoa ny fiantraikan'izy ireny manerana ny lafy valon'ny nosy. Niezaka fatratra ho azy ireo teo amin'ny fiainany izany. === Fanabeazana ny fiarahamonina : === Antom-pisian'ny fady ny fanabeazana ny olona hahay hiaina sy hahay hitondra tena satria tsy vitsy ny fady no mifono soatoavina maro. Tafiditra ao anatin'ireo fitsipi-piarahamonina ny fady. Misy fihetsika maromaro tokony tandreman'ny olona ao anatin'izany fitsipika izany. Ireto avy izany fihetsika izany: ny fihetsika filamatra, ny fihetsika azo leferina, ny fihetsika voarara. Ny fihetsika voarara no mifanandrify indrindra amin'ny fady. Mba hahafantarana misimisy kokoa ny amin'izany. Fady ny mandaka rindrina fa mahafaty ray aman-dreny: rehefa zohina dia tsy ny fiantsoana loza ho an'ny loharano nipoitana akory no ny tanjon'ny Ntaolo raha nametraka io fady io fa fampitandremana ny amin'ny hanajana ny fahadiovana. Ny fampitahorana amin'ny alalan'ny fady no fomba mahomby hampitana fahendrena amin'ny taranaka. Tsy azon'ny ankizy atao ny misotro rano alohan'ny zoky sy ny ray aman-dreny fa mahafolaka an-datony. Fanabeazana ny ankizy mba hahay hanaja ny ray aman-dreny sy ny zoky no anton'izany. Koa ilaina hatrany ny fametrahana ny hajan'ny ray aman-dreny izay nahitana masoandro. Tsapa tamin'ireo voalaza ireo fa mifono soatoavina maro ny fady. Azo lazaina ho sekolyy am-bavan'ny Ntaolo sy ny fiarahamonina taloha izy ireny, eny fa na ny an'ny fiarahamonina sasany . Ankehitriny aza dia mbola mipetraka ho fitaovam-panabeazana hatrany izany. === Fitandroana zava-masina sy fiarovana tontolo iainana: === Nana anjara toerana teo amin'ny fafiny tontolo iainana ihany koa ny fady satria nanjary voahaja ireo zava-mananan'aina isan-karazany izay hita na an-tsaha na an-tanàna sy ireo toerana nanan-tantara. Niteraka fifampifehezana ho an'ny mpiara-belona ihany koa izany. Azo ambara avy amin'izany fa singa iray miaro ny tontolo iainana tsy ho simba ny fanajana ny fady. Eto am-pamaranana dia tsapa fa samy manana ny fomba entiny mikajy ny Kolontsainy ny faritra tsirairay eto Madagasikara. Iray ihany anefa ny tanjona dia ny hanindrahindra ilay Kolontsaina izay tena mampiavaka ny Malagasy ary tsy azo zimbazimbaina satria voafehy ao anatin'ireo karazana fady maro misy isam-paritra. Miteraka vokatsoa maro ho an'ny fiaraha-monina ny fisiany. Azo heverina araka izany ny mbola hitazonana azy ireny ary hamadihana azy ireny ho lasa fitsipi-pifehezana eo amin'ny samy Malagasy mba hampandrosoana ny firenena. == Ireo voambolana ahitana ny teny hoe "fady" == '''Aza fady:''' teny entina manala-tsiny ny tena mialoha na aorian'ny anaovan-javatra heverina ho fanomezan-kaja ny hafa, atao hiangaviana olona ihany koa. Fialan-tsiny noho ny fanaovana hadisoana toy ny yeny amam-pihetsika mifanohitra amin'ny fitsipiky ny fiarahamonina fanaovan-javatra nanafintohana ny hafa. '''Fady fotsy na fady mantsasaka:''' Enti-maneso sy manebaka ny olona milaza ho fady zavatra iray nefa mampiasa na mihinana ny ampahany na ny vokatra azo avy amin'ilay tondroiny ho fady azy, motovy amin'ny hoe mifady ny ventiny fa misotro ny rony sy ny hoe mifady vary mohaka fa manao sosa be rano. '''Andro fady:''' Andro voatondron'ny ombiasy ho andro manana hasina manokana miohatra amin'ny andro hafa ka tandremana tsy iasana sy anaovan-draharaha. '''Ala fady:''' Vola omena ny mpandevina '''Fadin-dambo amin'amboa:''' Tsy fanao ary tsy azo dikaina mihitsy na amin'ny toerana aiza na amin'ny toerana aiza na amin'ny foroana inona na amin'ny fotoana inona '''Fady izany! :''' Sanatria izany! '''Ilay fady:''' ilay ratsy; ilay tsy valahara '''Mamoa fady:''' Enti-milaza zavatra mahamenatra loatra '''Mandry fady:''' Olona mamoheha-doza satria miara-matory amin'ny olom-pady '''Manota fady:''' Mandika na tsy manaraka izay tsy azo atao '''Olom-pady:''' Olona tsy azo alaina ho vady fa havana akaiky. == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == dfz1znp3y1wzypjwbbfhz5baemmasjf 1147421 1147419 2026-07-10T09:09:43Z Mihaino 35843 1147421 wikitext text/x-wiki Firenena manana ny fototra ijoroany i Madagasikara eo amin'ny Kolontsaina ananany. Iray amin'ireny ny fady izay mbola hajaina sy kajiana fatratra tokoa noho izy ireny sokajiana ho manan-kasina. Samy manana ny fady misy eo amininy ny faritra tsirairay eto Madagasikara ary mbola manaja izany amin'izao vanim-potoana izao. Miseho amin'ny endriny maro samihafa izany izay hita amin'ny alalan'ny fiteny, fihetsika ary ny fomba fanao. == Teny fampidirana == Ny '''fady''' na '''faly''', eo amin' ny [[kolontsaina malagasy]], dia ireo zavatra raràna tsy azo tanterahina araka ny fepetra napetraky ny fomba amam-panao<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., p. 64.</small></ref>. Mety hisy fady momba azy ny olona na ny toerana na ny asa atao na ny zavatra iray, ka miovaova isaky ny faritra eto [[Madagasikara]] izany<ref><small>Dahl, Øyvind (1999). ''Meanings in Madagascar: Cases of Intercultural Communication'' (1st ed.). Westport: Bergin & Garvey.<nowiki>ISBN 9780897896429</nowiki>., pp. 64-5.</small></ref>. Araka ny finoana dia vokatry ny hery tsy hita maso sady mifandray amin' ny [[fivavahana amin' ny razana]] ny fady. Na dia misy ny fady iraisan' ny Malagasy rehetra dia misy ny fady tsy mahakasika afa-tsy faritra na tanàna na fianakaviana sasany ihany<ref name=":0"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery'' in a Lost World (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., p. 40.</small></ref>. Anisan' ny maha malagasy ny Malagasy ny fananana fady sady mandray anjara amin' ny fiforonan' ny fiarahamonina sy ny maha izy ny tena<ref name=":0" />. Ny fady fahita matetika dia momba ny fonondroana amin' ny fanondro ny fasana, ny fihinanan' ny vehivavy bevohoka [[amalona]]<ref name=":0" />. Misy fady mipoitra hatrany hatrany. Rehefa misy zavatra vaovao atomboka dia tsy maitsy manao [[joro]] (fanatitra) mba hanalana ny fady<ref name=":1"><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>. p. 65.</small></ref>. Izay manota fady dia heverina ho maloto<ref name=":0" /> sy manohintohina ny filaminana ara-panahin' ny fiarahamonina, na tanteraka ny fanotam-pady na tsy tanteraka<ref name=":1" />. Ny vahiny avy any ivelan' i Madagasikara dia asaina koa mba hanaja ny fady isan-toerana sady hanova ny fitondrany ny fiainany hifanaraka amin' izany<ref><small>"Foreign Travel Advice: Madagascar, safety and security". ''Gov.uk. Foreign and Commonwealth Office''. Notsidihina 17/16/2014.</small></ref>. Hita taratra amin' ny lafin-javatra momba ny kolontsaina malagasy ny fady. Izany no andrenasana ny Malagasy manao hoe "aza fady"<ref name=":0" />. Ny mpanoratra sasany milaza fa ny fady dia mitovy amin' ny zavatra andraràna nefa tsy voasoratra ao amin' ny kolontsaina tandrefana, izay miteraka tsy firaharahan' ny fiarahamonina ilay mpandika lalàna<ref><small>Tyson, Peter (2013). ''Madagascar, the Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World'' (Rev. ed.). Chalfont St. Peter: Bradt. <nowiki>ISBN 978-1-84162-441-9</nowiki>., pp. 40-1.</small></ref>. == Fiforonan-teny == Ny teny hoe ''fady'' na ''faly'' dia avy amin' ny [[Fiteny daiàka|teny daiàka]] ([[fiteny aostroneziana]]) hoe ''pali''. == Ny niavian'ny finoana ny fady == [[Finoana]] nentim-paha[[razana]] efa raiki-tapisaka hatramin'ny ela teo amin'ny fiainan'ny [[Olombelona|zanak'olombelona]] ny '''fady'''. Araka ny fiheveran'i [[Sigmund Freud]] dia avy any amin'ny faritr'i [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] iny no niaingan'ny fady, izany hoe avy any amin'ny faritry [[Pôlinezia|Polinezia]] sy [[Indônezia|Indonezia]] ary [[Aostralia]] iny. Na ny voambolana ilazan'ny ankamaroan'ny [[Eorôpeana (vahoaka)|Eoropeanina]] ny '''fady''' aza dia avy amin'ny teny [[Pôlineziana|Polinezianina]] hoe: "tapu". Araka ny nambara y ihany ao amin'ny bokiny "[[Totem et tabou]]" dia ny fisian'ny lalantsaina "totémisme" no loharano lehibe niteraka ny fady. Nisy ny rafitra nifampifehezan'ireo [[Olombelona|olona]] tao anaty vondrona manana " totem" iraisana ka ny lehibe amin'izany dia ny tsy fahazoan'ny mpiray "totem " mivady sy miray ara-nofo na ny antsoina hoe: [[lalàna]] momba ny " exogamie". Isan'ny '''fady''' voalohany teo amin'ny [[olombelona]] izany. Raha ifotorana ny [[tantara]] dia hita fa misy ifandraisany amin'ny [[kolontsaina]] [[Aostrôneziana (vahoaka)|Aostrônezianina]] izay kolontsaina niandohan'ny [[kolontsaina malagasy]] ny finoany ny '''fady'''. Azo heverina fa nolovaina avy amin'ireo [[Razana|razambeny]] tany aloha ny '''fady''' izany hoe avy amin'ny [[Pôlineziana|Pôlinezianina]], ny [[Malay, Saône-et-Loire|Malay]], ny [[Indôneziana (vahoaka)|Indonezianina]] , ny [[Afrikanera (vahoaka)|Afrikanina]]. Manamafy izany i [[Van Gennep]] (1904: 4) tamin'ny fandinihana nataony mahakasika ny fady teto [[Madagasikara]]. Ambarany fa misy ifandraisany akaiky amin'ny [[finoana]] sy ny [[kolontsaina Polinezianina]] sy [[Arabo (vahoaka)|Arabo]] ny an'ny Malagasy, indrindra fa ny finoana ny fady. Hita soritra tokoa izany eo amin'ny fomba fiheveran'ny Malagasy sy ny fifandraisany amin'ny [[Tontolo iainana eto Madagasikara|tontolo]] manodidina sy amin'ny [[Zavaboary|natiora]] izay miteraka ireny fady marobe hajainy ireny. Niresaka mikasika izany koa [[Randriamamonjy Frédéric]] raha nikaroka ny momba ny [[Tantaran' i Madagasikara|tantaran'i Madagasikara]] sy ny fiavian'ny Malagasy. Voambarany fa avy any [[Indônezia|Indonezia]] sy ireo [[Saikanosy|Saikinosy]] manodidina azy no niavian'ny fomba sy ny finoana malagasy satria misy itoviany amin'ny amin'ny [[finoana]] misy ao amin'ireo [[Nosy]] ireo sy ny [[finoana malagasy]]. Hoy indrindra ny voalaza: "Fa ny zava-dehibe itoviany amin'ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] dia ny finoana sy ny fomba momba ny olona na ny [[Fahafatesana|maty]] na ny velona". ( Randriamamonjy, 2006: 17). == Karazana fady == * Fady momba ny fifandraisan' ny olona samy olona * Fady momba ny sakafo * Fady momba ny fotoana * Fady momba ny toerana * Fady momba ny fiharian-karena * Fady arakaraka ny sokajin' olona == Fady isam-poko == === Fady eo amin' ny Antambahoaka === Amin' ny [[Antambahoaka]] dia fady ny mitaiza [[zaza kambana]], indrindra ao [[Mananjary]] sy ny manodidina. Inoan' izy ireo fa mitondra [[Vintana (finoan-drazana malagasy)|vintana]] ratsy ho an' ny fianakaviana mitaiza azy sy ny fiarahamonina ny zaza kambana. Noho izany, raha miteraka zaza kambana ny vehivavy iray, dia tokony handao azy ireo any an-tany tsy misy na inona na inona. === Fady eo amin' ny Antemoro === Fady ho an' ny [[Antemoro]] ny miompy sy ny mikasika [[alika]] izay heveriny ho biby maloto, toy izany koa ny fihinanana henan-[[kisoa]]. === Fady eo amin' ny Tanala === Eo amin' ny [[Tanala]] dia rarana tsy hitondra ny zanany lahy handeha an-tongotra, na hihinana eo am-pandriany na miafina, na hihinana [[kitoza]] amin' ny henan' inona na inona, na ny henan' ny [[omby]] novonoina ny renin' ny zaza hoforaina. Amin' ny Tanala sasany dia tsy azo vonoina na hanina ny [[babakoto]], ary raha voafandrika dia tsy maintsy afahana; raha maty na voavono tsy nahy, dia tsy maintsy alevina toy ny olona. Tsy mahazo mikasika kisoa ny Tanala. === Fady eo amin' ny Antesaka === Eo amin' ny [[Antesaka]] mandala ny fomban-drazana dia fady ny mitaiza [[Kambana|zaza kambana]], ary araka fomba taloha dia novonoina rehefa teraka na navela tany anaty ala mba ho faty. Tsy azo alevina miaraka amin' ny fianakaviany ny kambana<ref name=":2"><small>Bradt & Austin 2007, p. 14.</small></ref>. === Fady eo amin' ny Antankarana === Maro ny fady miaro ny tany tsy falehan' ny olona, indrindra fa ny [[tangorom-bohitra]] Ankarana. Fady ny mihaza [[Akiho|antsantsa]] sy [[Fay (hazandrano)|fay]] [[voay]]. Fady ho an' ny zazavavy ny manasa ny fitafian' ny anadahiny. === Fady eo amin' ny Betsimisaraka === Amin' ny [[Betsimisaraka]] sasany dia fady ny amin' ny mpianadahy sy mpianabavy ny mifampikasika tanana. Fady amin' ny tovolahy ny manao [[kapa]] raha mbola velona ny rainy. Fady ny mikasika sy ny manjono ary ny mihinana [[amalona]]. === Fady eo amin' ny Bezanozano === Any amin' ny [[Bezanozano]] sasany dia fady ny fihinanana henan-[[kisoa]]. Fady ny tanàna bezanozano maro ny mamono na mihinana [[babakoto]]. Tsy maintsy afahana ireo biby ireo raha voafandrika, ary tsy maintsy alevina araka ny fombafomba mitovy amin' ny an' ny olona. === Fady eo amin' ny Sihanaka === Ny fady tsy azo leferina sy toa hajain' ny [[Sihanaka]] rehetra dia ny fiasana tanimbary amin' ny andro [[Talata]]. Fady iray hafa mahazatra ny tsy fahazoana mijery ny fiposahan' ny [[masoandro]] na ny filentehany, ny fibanjinana zavatra mena, na ny torimaso amin' ny filentehan' ny masoandro. Ny [[haihay]] dia misy fady sy angano maro momba azy eo amin' ny Sihanaka. Toy izany koa, ny [[babakoto]] dia heverina ho masina ary tsy azo hazaina, na vonoina na hanina. === Fady eo amin' ny Antandroy === Manaja karazana fady maro napetraky ny razana ny [[Antandroy]]. Anisan' izany ny tsy fahazoan' ny vehivavy mitery [[ronono]]<nowiki/>n' omby. Fadin' ny Antandroy rehetra ny famonoana sy fihinanana === Fady eo amin' ny Mahafaly === Hatry ny ela no nitana anjara toerana lehibe teo amin' ny kolontsain' ny [[Mahafaly]] ny fady. Tsy azon' ny vehivavy atao ny misotro amin' ny [[zinga]] iray amin' ny vadiny, ny mipetraka amin' ny tsihy miaraka amin' ny vadiny. Tsy azon' ny [[olona fotsy hoditra]] atao ny miditra amin' ny faritra misy ny Mahafaly. Fadin' ny Mahafaly ny mamono sy mihinana [[sokatra]]. === Fady eo amin' ny Vezo === Fady ny lehilahy [[vezo]] ny mihinana zavatra azon' ny olom-pady tamin' ny lehilahy nandry aminy nefa tsy vadiny, raha tsy mitandrina izany izy dia hivozihi-kibo, izany no atao hoe ''hanimboky,'' Fady amin' ny Vezo koa ny fandatsahana ny ran' ny [[sokatra]] amin' ny tany. === Fady eo amin' ny Bara === Miovaova arakaraka ny saranga, ny tanàna, na ny fianakaviana ny fady eo amin' ny [[Bara]]. Any amin' ny tanàna bara sasany dia fady ny mitondra entana irery. Fady koa ny mandingana olona mipetraka na mandry amin' ny tany, manainga na mitondra entana eo ambonin' ny lohan' ny sasany na ny vatan' ny sasany, mirakotra ny olon-kafa amin' ny [[Lambamena|lamba]]<nowiki/>n' ny tena, na mipetraka na miankina amin' ny fandrian' ny hafa. == Ny akony eo amin'ny fiarahamonina == [[Finoana]] mbola hita taratra hatrany eo amin'ny andavanandron'ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ny '''fady'''. Mivelatra amina lafin-javatra maro izany ary ny ankamaroan'ny fanao dia isehoan'ny finoana ny fady avokoa. Tsy finoanoanm-poana araka ny fiheveran'ny maro azy anefa ny fady fa misy ireo antony nametrahan'ny [[Ntaolo malagasy|Ntaolo]] azy ireny. Azo itarafana ny fahendrena sy ny fahaizana nananany izany. Amin'ny ankapobeny dia miteraka loza ny vokatry ny tsy fanajana ny fady ary saina mitovy avokoa ny fiantraikan'izy ireny manerana ny lafy valon'ny nosy. Niezaka fatratra ho azy ireo teo amin'ny fiainany izany. === Fanabeazana ny fiarahamonina : === Antom-pisian'ny fady ny [[fanabeazana]] ny olona hahay hiaina sy hahay hitondra tena satria tsy vitsy ny fady no mifono [[soatoavina]] maro. Tafiditra ao anatin'ireo fitsipi-piarahamonina ny fady. Misy fihetsika maromaro tokony tandreman'ny olona ao anatin'izany fitsipika izany. Ireto avy izany fihetsika izany: ny fihetsika filamatra, ny fihetsika azo leferina, ny fihetsika voarara. Ny fihetsika voarara no mifanandrify indrindra amin'ny fady. Mba hahafantarana misimisy kokoa ny amin'izany. Fady ny mandaka rindrina fa mahafaty [[ray aman-dreny]]: rehefa zohina dia tsy ny fiantsoana loza ho an'ny [[loharano]] nipoitana akory no ny tanjon'ny Ntaolo raha nametraka io fady io fa fampitandremana ny amin'ny hanajana ny fahadiovana. Ny fampitahorana amin'ny alalan'ny fady no fomba mahomby hampitana [[fahendrena]] amin'ny taranaka. Tsy azon'ny [[ankizy]] atao ny misotro [[rano]] alohan'ny [[zoky]] sy ny [[ray aman-dreny]] fa mahafolaka an-datony. Fanabeazana ny ankizy mba hahay hanaja ny ray aman-dreny sy ny zoky no anton'izany. Koa ilaina hatrany ny fametrahana ny hajan'ny ray aman-dreny izay nahitana masoandro. Tsapa tamin'ireo voalaza ireo fa mifono soatoavina maro ny fady. Azo lazaina ho sekolyy am-bavan'ny Ntaolo sy ny fiarahamonina taloha izy ireny, eny fa na ny an'ny fiarahamonina sasany . Ankehitriny aza dia mbola mipetraka ho fitaovam-panabeazana hatrany izany. === Fitandroana zava-masina sy fiarovana tontolo iainana: === Nanana anjara toerana teo amin'ny fafiny [[tontolo iainana]] ihany koa ny fady satria nanjary voahaja ireo zava-mananan'aina isan-karazany izay hita na an-tsaha na an-tanàna sy ireo toerana nanan-tantara. Niteraka fifampifehezana ho an'ny mpiara-belona ihany koa izany. Azo ambara avy amin'izany fa singa iray miaro ny tontolo iainana tsy ho simba ny fanajana ny fady. Eto am-pamaranana dia tsapa fa samy manana ny fomba entiny mikajy ny Kolontsainy ny faritra tsirairay eto Madagasikara. Iray ihany anefa ny tanjona dia ny hanindrahindra ilay [[Kolontsaina]] izay tena mampiavaka ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] ary tsy azo zimbazimbaina satria voafehy ao anatin'ireo karazana fady maro misy isam-paritra. Miteraka vokatsoa maro ho an'ny fiaraha-monina ny fisiany. Azo heverina araka izany ny mbola hitazonana azy ireny ary hamadihana azy ireny ho lasa fitsipi-pifehezana eo amin'ny samy Malagasy mba hampandrosoana ny [[firenena]]. == Ireo voambolana ahitana ny teny hoe "fady" == '''Aza fady:''' teny entina manala-tsiny ny tena mialoha na aorian'ny anaovan-javatra heverina ho fanomezan-kaja ny hafa, atao hiangaviana olona ihany koa. Fialan-tsiny noho ny fanaovana hadisoana toy ny yeny amam-pihetsika mifanohitra amin'ny fitsipiky ny fiarahamonina fanaovan-javatra nanafintohana ny hafa. '''Fady fotsy na fady mantsasaka:''' Enti-maneso sy manebaka ny olona milaza ho fady zavatra iray nefa mampiasa na mihinana ny ampahany na ny vokatra azo avy amin'ilay tondroiny ho fady azy, motovy amin'ny hoe mifady ny ventiny fa misotro ny rony sy ny hoe mifady vary mohaka fa manao sosa be rano. '''Andro fady:''' Andro voatondron'ny ombiasy ho andro manana hasina manokana miohatra amin'ny andro hafa ka tandremana tsy iasana sy anaovan-draharaha. '''Ala fady:''' Vola omena ny mpandevina '''Fadin-dambo amin'amboa:''' Tsy fanao ary tsy azo dikaina mihitsy na amin'ny toerana aiza na amin'ny toerana aiza na amin'ny foroana inona na amin'ny fotoana inona '''Fady izany! :''' Sanatria izany! '''Ilay fady:''' ilay ratsy; ilay tsy valahara '''Mamoa fady:''' Enti-milaza zavatra mahamenatra loatra '''Mandry fady:''' Olona mamoheha-doza satria miara-matory amin'ny olom-pady '''Manota fady:''' Mandika na tsy manaraka izay tsy azo atao '''Olom-pady:''' Olona tsy azo alaina ho vady fa havana akaiky. == Jereo koa == * [[Anjara (finoana)|Anjara]] * [[Lahatra]] * [[Sampy (malagasy)|Sampy]] * [[Zanahary]] == Loharano == ka5wqkmllfdbxlfrv9vax6nrk91okp2 Distrikan' i Soavinandriana 0 278599 1147387 1135572 2026-07-10T04:15:41Z Hariniaina14 34924 /* Renirano */ nanampy fitenenana 1147387 wikitext text/x-wiki {{infobox tanàna |anarana=Distrikan' i Soavinandriana |faritany= [[Faritanin'i Antananarivo|Antananarivo]] |velarantany= 1970 |isam-ponina=250 095 |firenena={{Madagasikara}} |faritra = [[Faritra Itasy]] |sary =Analavory geyser near hot springs at Ampefy in Itasy - Madagascar.jpg }} Ny '''Distrikan' i Soavinandriana''' dia distrika eto [[Madagasikara]], ao amin' ny tapany atsinanan' ny [[Faritanin' Antananarivo]], ao amin' ny [[Faritra Itasy]]. Lafin-javatra manan-danja amin' ny toekarena eo an-toerana ny [[paraky]]. Eo amin’ ny [[lalam-pirenena faha-43]] no misy azy, eo amin’ ny 40 km miala an’ [[Analavory]] ary 140 km miala an’ [[Antananarivo]]. Renirano 17 sy riaka 20 no hita ao amin’ io distrika io, ahitana an' i Kelimahery, i Mangadona ary ny reniranon’ i Lily izay mandrafitra ny riandranon’ i Lily akaikin’ [[Ampefy]] ihany koa. Ankoatra izay dia manamorona ny [[farihin' Itasy]] any avaratra izy. == Kaominina == Ireto ny kaominina ao amin' ny Distrikan' i Soavinandriana: * [[Ambatoasana Centre]] * [[Amberomanga]] * [[Ambohidanerana]] * [[Amparaky]] * [[Ampary]] * [[Ampefy]] * [[Ankaranana]] * [[Ankisabe]] * [[Antanetibe (Soavinandriana)|Antanetibe]] * [[Dondona]] * [[Mahavelona (Soavinandriana)|Mahavelona]] * [[Mananasy (kaominina)|Mananasy]] * [[Masindray (Soavinandriana)|Masindray]] * '''[[Soavinandriana (Itasy)]]''' * [[Tamponala]] ==Renirano== [[Kitsamy]] sy [[Sakay (renirano)]] Renirano sy Riaka Malaza: Reniranon' i Lily: Ity no renirano tena malaza indrindra satria izy no mamorona ilay riandranon' i Lily (Chutes de la Lily) fantatry ny maro akaikin'Ampefy. Kelimahery: Renirano manan-danja amin'ny fampondrehana ny tany fambolena ao an-toerana. Mangadona: Iray amin'ireo renirano lehibe mamakivaky ny distrika ihany koa. Toerana misy azy sy ny Manodidina Farihin' Itasy: Manamorona ny distrika any amin'ny tapany avaratra ny farihin' Itasy, izay mifandray mivantana amin'ny rafi-drano sy ny renirano ao an-toerana. Toekarena: Ny rano avy amin'ireo renirano ireo dia miantoka ny fambolena mampiavaka ny faritra, toy ny paraky sy ny fambolena hafa. == Jereo koa == Ny distrika telo ao amin' ny Faritra Itasy: * [[Distrikan' i Arivonimamo]] * [[Distrikan' i Miarinarivo]] * [[Distrikan' i Soavinandriana]] == Rohy ivelany == {{reflist}} {{reflist}} {{commonscat|Soavinandriana}} {{Itasy}} [[Sokajy:Distrika any Faritra Itasy]] [[Sokajy:Distrika ao Madagasikara]] s6zkowzkq9cxgv148yzt7otr4i8danh Mimosa 0 280049 1147367 1145449 2026-07-09T20:24:28Z Thelezifor 15140 Karazana misy eto Madagasikara 1147367 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mimosa pudica in September month.jpg|vignette|419x419px|''[[Mimosa pudica]]'']] Ny '''''Mimosa''''' dia antokon-javamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana ''[[Mimosaceae]]'' araka ny [[fanasokajian' i Cronquist]] (1981) na ao amin' ny fianakaviana lehibe ''[[Fabaceae]]'' sy ny zana-pianakaviana ''Mimosoideae'' araka ny [[fanasokajiana filôjenetika]]. Ahitana karazana hazo sy hazobotry efa ho 400 eo ho eo izy io. Ny zavamaniry ataon' ny Malagasy hoe [[mimôzà]] dia tsy tafiditra ao anatin' ity vondron-karazana ity fa ao amin' ny ''[[Acacia]]''. == Karazana == Misy fisafotofotoana eo amin' ny anaran' ny antoko telo: ''[[Acacia]]'' sy ''[[Robinia]]'' ary ''Mimosa''. Nandritra ny tantaran' ny bôtanika koa dia niovaova be ihany ny famaritana ny antoko ''Mimosa'', hany ka maro ny karazana voalaza ao amin' io vondrona io no nafindra ho any amin' ny antoko hafa (oh: ''Acacia'' na ''[[Albizia]]''). Ankehitriny dia ahitana karazana [[Hazo (zavamaniry)|hazo]] sy [[hazobotry]] efa ho 400 eo ho eo ny ''Mimosa'', ka indreto ny sasany amin' izany: * ''Mimosa aculeaticarpa'' Ortega * ''Mimosa arenosa'' (Willd.) Poir. * ''[[Mimosa asperata]]'' L. -- hery, riotra, roitra * ''Mimosa borealis'' Gray * ''Mimosa casta'' L. * ''Mimosa caesalpiniaefolia'' Benth. * ''Mimosa ceratonia'' L. * ''Mimosa diplotricha'' C.Wright ex Sauvalle * ''Mimosa dysocarpa'' Benth. * ''Mimosa dysocarpa var. dysocarpa'' Benth. * ''Mimosa emoryana'' Benth. * ''Mimosa grahamii'' Gray * ''Mimosa grahamii var. grahamii'' Gray * ''Mimosa hystricina'' (Small ex Britt. et Rose) B.L.Turner * ''Mimosa latidens'' (Small) B.L. Turner * ''Mimosa laxiflora'' Benth. * ''Mimosa malacophylla'' Gray * ''Mimosa microphylla'' Dry. * ''Mimosa nuttallii'' (DC.) B.L. Turner * ''Mimosa pellita'' Kunth ex Willd. * ''Mimosa pigra'' L. * ''Mimosa pigra var. pigra'' L. * ''[[Mimosa pudica]]'' L. -- amboafotsikely, amboafotsitenda, anakoay, anakoe, anankoay, kelimanjakalanitra, matirorona, matirosana, ramirena, ramiria, ramorena * ''Mimosa quadrivalvis'' L. * ''Mimosa quadrivalvis var. hystricina'' (Small) Barneby * ''Mimosa roemeriana'' Scheele * ''Mimosa rupertiana'' B.L. Turner * ''Mimosa schomburgkii'' Benth. * ''Mimosa spegazzinii'' Pirotta * ''Mimosa strigillosa'' Torr. et Gray * ''Mimosa tenuiflora'' (Willd.) Poir. (''Mimosa hostilis'') * ''Mimosa texana'' (Gray) Small * ''Mimosa turneri'' Barneby * ''Mimosa verrucosa'' === Karazana misy eto Madagasikara === * ''[[Mimosa asperata]]'' L. -- hery, riotra, roitra * ''Mimosa andringitrensis'' <small>R. Vig.</small> * ''Mimosa capuronii'' <small>Villiers</small> * ''[[Mimosa dasyphylla]]'' <small>Baker</small> -- rohitra, roinamalona, roitra. * ''[[Mimosa delicatula]]'' <small>Baill. ex Drake</small> -- fatipatika, kirava, patipatike * ''Mimosa diplotricha'' <small>C. Wright ex Sauvalle</small> (← ''Mimosa invisa'') * ''Mimosa dumetaria'' <small>Villiers</small> * ''[[Mimosa dupuyana]]'' <small>M.H.Perret</small> (↔ ''Mimosa dupuyana'' <small>M.Morales & Fortunato</small>) * ''Mimosa grandidieri'' Baill. – roipitiky, roy * ''Mimosa haavoa'' <small>Villiers</small> * ''Mimosa ibityensis'' <small>M.M.Hanes & Callm.</small> * ''Mimosa kitrokala'' <small>Villiers</small> * ''[[Mimosa latispinosa]]'' <small>Lam.</small> -- ahibelona, anakoaimatahepatsa, anakoe matahipantsika, anankoaimatahepatsa, finakanajaza, komemy, roimemy, romemy, romena * ''Mimosa lingvatouana'' <small>Baill</small>. (← ''Mimosa lingvatouana'' <small>(Baill.) Villiers</small> ← ''Acacia lingvatouana'') * ''[[Mimosa menabeensis]]'' <small>R.Vig.</small> -- roihafotse * ''[[Mimosa myriacantha]]'' <small>Baker</small> -- roimaintina * ''[[Mimosa nossibiensis]]'' <small>Benth.</small> (↔ ''Mimosa nossibiensis'' Villiers) -- roitramena. * ''Mimosa onilahensis'' <small>R. Vig.</small> * ''[[Mimosa pigra]]'' <small>L.</small> -- roimena, roy, roitra * ''Mimosa psoralea'' <small>(DC.) Benth.</small> * ''[[Mimosa pudica]]'' <small>L.</small> -- amboafotsikely, amboafotsitenda, anakoay, anakoe, anankoay, kelimanjakalanitra, matirorona, matirosana, ramihorona, ramiregna, ramirena, ramiria, ramorena * ''Mimosa rokatavensis'' <small>Villiers</small> * ''Mimosa volubilis'' <small>Villiers</small> == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Mimosa|Lisitry ny karazana ''Mimosa'']] * ''[[Acacia]]'' * ''[[Albizia]]'' * ''[[Robinia]]'' * ''[[Parkia]]'' * ''[[Vachellia]]'' * [[Mimôzà|Mimôza]] * [[Akasià]] inar62vi0b4l3zb0b99j69ps5xhalvp Cucurbitaceae 0 290984 1147397 1130429 2026-07-10T05:41:43Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1147397 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cucurbitaceae 2.jpg|vignette|371x371px|''Cucurbitaceae'' samihafa]] Ny '''''Cucurbitaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] sy [[Roa ravin-tsimoka|dikôtiledôna]] ao amin' ny filaharana [[Cucurbitales]], ny ankamaroan' ny karazana ao aminy dia teratany any amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] sy amin' ny faritra manana [[toetany antonony]], izay ahitana karazana 800 hatramin' ny 965 mitsinjara amin' ny antokon-javamaniry 101 hatramin' ny 180. [[Zavamaniry ahitra]] izy ireo amin' ny ankapobeny, maniry isan-taona na maniry maharitra, mandady na [[Zavamaniry mianika|mianika]], manana taho misy [[tangolika]], ary mahalana kokoa ny endrika [[hazobotry]]. Tsy mahazaka fanala ireo zavamaniry ireo. Lahy na vavy ny voniny, izay indraindray entin' ny zavamaniry tokana (mônôika) na entin' ny zavamaniry samy hafa (diôika). Mahalana kokoa ny hahitana voany maina. [[Sary:PumpkinsatBrixtonMarket.jpg|vignette|''[[Cucurbita maxima]]''|291x291px]] Karazany maro no ambolena hahazoana voany hohanina ([[voatavo]], [[korzety]], [[kôkômbra]], [[voatango]], [[voajabo]], sns) ary indraindray hahazoana [[Vihim-boa|vihiny]] (voatavo fanamboara-menaka, pistasy afrikana). Efa tamin' ny andro taloha ela be ny nambolen' ny olona azy ireo voalohany, an' arivo taona maro, na tany amin' ny [[Tontolo Vaovao]] (''[[Cucurbita]]'', ''[[Sechium]]'') na tao amin' ny [[Tontolo Tranainy]] (''[[Citrullus]]'', ''[[Cucumis]]'', ''[[Lagenaria]]'', ''[[Luffa]]'', ''[[Albanus]], [[Quenetus]]''). Indreto ny manan-danja indrindra ara-pambolena, ara-barotra na ara-tsakafo ho an' ny olombelona: ny ''[[Cucurbita]]'', ny ''[[Lagenaria]]'', ny ''[[Citrullus]], ny'' ''[[Cucumis]], ny [[Momordica]]'', ny ''[[Luffa]]'', ny ''[[Cyclanthera]]'', ny ''[[Gerrardanthus]]'', ary ny ''[[Xerosicyos]]''. == Fanasokajiana == === Fanasokajiana ara-poko === [[Sary:Momordica_charantia_dsc07812.jpg|vignette|229x229px|[[Margôzy]] (''Momordica charantia''),]] [[Sary:Luffa acutangula1.jpg|vignette|234x234px|Papangay (''[[Luffa acutangula]]'')]] [[Sary:Xerosicyos danguyi 2017-05-05 9432.jpg|vignette|235x235px|''[[Xerosicyos danguyi]]'']] Ny fanasokajiana farany indrindra ny ''Cucurbitaceae'' dia mamaritra foko miisa 15: * '''''Gomphogyneae'' <small>Benth. & Hook.f.</small>''' ** ''Alsomitra'' <small>(Blume) Spach</small> (1 sp.) ** ''Bayabusua'' (1 sp.) ** ''Gomphogyne'' <small>Griff.</small> (2 spp.) ** ''Gynostemma'' <small>Blume</small> (10 spp.) ** ''Hemsleya'' <small>Cogn. ex F.B.Forbes & Hemsl.</small> (30 spp.) ** ''Neoalsomitra'' <small>Hutch.</small> (12 spp.) * '''''Triceratieae'' <small>A.Rich.</small>''' ** ''Cyclantheropsis'' <small>Harms</small> (3 spp.) ** ''Fevillea'' <small>L.</small> (8 spp.) ** ''Pteropepon'' <small>(Cogn.) Cogn.</small> (5 spp.) ** ''Sicydium'' <small>Schltdl.</small> (9 spp.) * '''''Zanonieae'' <small>Benth. & Hook.f.</small>''' ** ''Gerrardanthus'' <small>Harvey in Hook.f.</small> (3–5 spp.) ** ''Siolmatra'' <small>Baill.</small> (1 sp.) ** ''[[Xerosicyos]]'' <small>Humbert</small> (6 spp.) ** ''Zanonia'' <small>L.</small> (1 sp.) * '''''Actinostemmateae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Actinostemma'' <small>Griff.</small> (3 spp.) ** ''Bolbostemma'' Franquet (2 spp.) * '''''Indofevilleeae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Indofevillea'' <small>Chatterjee</small> (2 sp.) * '''''Thladiantheae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Baijiania'' <small>A.M.Lu & J.Q.Li</small> (30 spp.) ** ''Sinobaijiania'' C.Jeffrey & W.J.de Wilde (5 spp.) ** ''Thladiantha'' <small>Bunge 1833</small> (5 spp.) * '''''Siraitieae'' <small>H. Schaef. & S.S. Renner</small>''' ** ''Siraitia'' <small>Merr.</small> (3–4 spp.) * '''''Momordiceae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''[[Momordica]]'' <small>L.</small> (60 spp.) * '''''Joliffieae'' <small>Schrad.</small>''' ** ''Ampelosicyos'' <small>Thouars</small> (5 spp.) ** ''Cogniauxia'' <small>Baill.</small> (2 spp.) ** ''Telfairia'' <small>Hook.</small> (3 spp.) * '''''Bryonieae'' <small>Dumort.</small>''' ** ''Austrobryonia'' <small>H.Schaef.</small> (4 spp.) ** ''Bryonia'' <small>L.</small> (10 spp.) ** ''Ecballium'' <small>A.Rich.</small> (1 sp.) * '''''Schizopeponeae'' <small>C.Jeffrey</small>''' ** ''Herpetospermum'' <small>Wall. ex Hook.f.</small> (3 spp.) ** ''Schizopepon'' <small>Maxim.</small> (6–8 spp.) * '''''Sicyoeae'' <small>Schrad.</small>''' ** ''Brandegea'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Cyclanthera'' <small>Schrad.</small> (40 spp.) ** ''Echinocystis'' <small>Torr. & A.Gray</small> (1 sp.) ** ''Echinopepon'' <small>Naudin</small> (19 spp.) ** ''Hanburia'' <small>Seem.</small> (7 spp.) ** ''Hodgsonia'' <small>Hook.f. & Thomson</small> (2 spp.) ** ''Linnaeosicyos'' <small>H.Schaef. & Kocyan</small> (1 sp.) ** ''[[Luffa]]'' <small>Mill.</small> (5–7 spp.) ** ''Marah'' <small>Kellogg</small> (7 spp.) ** ''Microsechium'' Naudin (4 spp.) ** ''Nothoalsomitra'' <small>Hutch.</small> (1 sp.) ** ''Parasicyos'' Dieterle (2 sp.) ** ''Sechiopsis'' Naudin (5 spp.) ** ''Sicyocaulis'' Wiggins (1 sp.) ** ''Sicyos'' <small>L.</small> (64 spp., anisany ny ''[[Frantzia]]'' <small>Pittier</small> sy ny ''Sechium'' <small>P.Browne</small>) ** ''Sicyosperma'' A.Gray (1 sp.) ** ''Trichosanthes'' <small>L.</small> (≤100 spp.) * '''''Coniandreae'' <small>Endl.</small>''' ** ''Apodanthera'' <small>Arn.</small> (16 spp.) ** ''Bambekea'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Ceratosanthes'' <small>Adans.</small> (4 spp.) ** ''Corallocarpus'' <small>Welw. ex Benth. & Hook.f.</small> (17 spp.) ** ''Cucurbitella'' <small>Walp.</small> (1 sp.) ** ''Dendrosicyos'' <small>Balf.f.</small> (1 sp.) ** ''Doyerea'' <small>Grosourdy</small> (1 sp.) ** ''Eureiandra'' <small>Hook.f.</small> (8 spp.) ** ''Gurania'' <small>(Schltdl.) Cogn.</small> (37 spp.) ** ''Halosicyos'' <small>Mart.Crov</small> (1 sp.) ** ''Helmontia'' <small>Cogn.</small> (2–4 spp.) ** ''Ibervillea'' <small>Greene</small> (8 spp.) ** ''Kedrostis'' <small>Medik.</small> (28 spp.) ** ''Psiguria'' <small>Neck. ex Arn.</small> (6–12 spp.) ** ''Seyrigia'' <small>Keraudren</small> (6 spp.) ** ''Trochomeriopsis'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Wilbrandia'' <small>Silva Manso</small> (5 spp.) * '''''Benincaseae'' <small>Ser.</small>''' ** ''Acanthosicyos'' <small>Welw. ex Hook.f.</small> (1 sp.) ** ''Benincasa'' <small>Savi</small> (2 spp., anisany ny ''Praecitrullus'' <small>Pangalo</small>) ** ''Blastania'' Kotschy & Peyr. (3 spp., anisany ny ''Ctenolepis'' <small>Hook.f.</small>) ** ''Borneosicyos'' (1–2 spp.) ** ''Cephalopentandra'' <small>Chiov.</small> (1 sp.) ** ''[[Citrullus]]'' <small>Schrad.</small> (4 spp.) ** ''[[Coccinia]]'' <small>Wight & Arn.</small> (30 spp.) ** ''[[Cucumis]]'' <small>L.</small> (65 spp.) ** ''Dactyliandra'' <small>Hook.f.</small> (2 spp.) ** ''Diplocyclos'' <small>(Endl.) T.Post & Kuntze</small> (4 spp.) ** ''Indomelothria'' (2 spp.) ** ''Khmeriosicyos'' (1 sp.) ** ''[[Lagenaria]]'' <small>Ser.</small> (6 spp.) ** ''Lemurosicyos'' <small>Keraudren</small> (1 sp.) ** ''Melothria'' <small>L.</small> (12 spp., anisany ny ''M. scabra'') ** ''Muellerargia'' <small>Cogn.</small> (2 sp.) ** ''[[Oreosyce]]'' Hook.f. (1 sp.) ** ''Papuasicyos'' (8 spp.) ** ''[[Peponium]]'' <small>Engl.</small> (20 spp.) ** ''Raphidiocystis'' <small>Hook.f.</small> (5 spp.) ** ''Ruthalicia'' <small>C.Jeffrey</small> (2 spp.) ** ''Scopellaria'' <small>W.J.de Wilde & Duyfjes</small> (2 spp.) ** ''Solena'' <small>Lour.</small> (3 spp.) ** ''Trochomeria'' <small>Hook.f.</small> (8 spp.) ** ''Zehneria'' <small>Endl.</small> (''ca.'' 60 spp.) * '''''Cucurbiteae'' <small>Ser.</small>''' ** ''Abobra'' <small>Naudin</small> (1 sp.) ** ''Calycophysum'' <small>H.Karst. & Triana</small> (5 spp.) ** ''Cayaponia'' <small>Silva Manso</small> (74 spp.) ** ''Cionosicys'' <small>Griseb.</small> (4–5 spp.) ** ''[[Cucurbita]]'' <small>L.</small> (15 spp.) ** ''Penelopeia'' <small>Urb.</small> (2 spp.) ** ''Peponopsis'' <small>Naudin</small> (1 sp.) ** ''Polyclathra'' <small>Bertol.</small> (6 spp.) ** ''Schizocarpum'' <small>Schrad.</small> (11 spp.) ** ''Selysia'' <small>Cogn.</small> (4 spp.) ** ''Sicana'' <small>Naudin</small> (4 spp.) ** ''Tecunumania'' <small>Standl. & Steyerm.</small> (1 sp.) === Ny ''Cucurbitaceae'' eto Madagasikara === Indreto, ohatra, ny vondron-karazana sy ny karazana sasany hita eto [[Madagasikara]]: ==== ''Cucurbita'' ==== * [[Cucurbita maxima|''Cucurbita'' ''maxima'']] (izay atao amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe: atondra, betsetsa, fongy, kirio, pongy, [[taboara]], taboary, trisebiky, voatavohoko, sns; * [[Cucurbita pepo|''Cucurbita'' ''pepo'']] (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: baby, [[voatavohova]], voatavombazaha); ** [[Cucurbita pepo var. italica|''Cucurbita'' ''pepo'' ''var. italica'']] (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: [[voatavolahy]]); ** [[Cucurbita pepo var. ovifera|''Cucurbita'' ''pepo'' ''var. ovifera'']] (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: [[voatavombazaha]]). ==== ''Lagenaria'' ==== * [[Lagenaria siceraria|''Lagenaria'' ''siceraria'']] (izay atao amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe: arivolahy, giga, kasingy, kelimasesy, kelimatoa, kibota, monta, okotsotro, seka, terifanga, voatavoarivolahy, voatavobe, voatavobozaka, voatavofotsy, voatavogiga, voatavohaolo, voatavokarandoha, voatavomangidy, voatavomonta, voatavosatria, voatavovaza, sns); * [[Lagenaria sphaerica|''Lagenaria'' ''sphaerica'']] (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: tabotaboke, tapotako, voambahavana, sns) * [[Lagenaria vulgaris|''Lagenaria'' ''vulgaris'']] (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: andrivolahy, finga) ==== ''Citrullus'' ==== * [[Citrullus colocynthis|''Citrullus'' ''colocynthis'']] (izay atao amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe: [[felitsikiry]], voandrafy) * ''[[Citrullus lanatus]]'' (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: hetsihetsy, makatendry, voaketrihetry, voanketsihetsy, voantsikiry, voasavy) * ''[[Citrullus vulgaris]]'' (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: tsikiry, voanketsihetsy, voantango) ==== ''Cucumis'' ==== * [[Voahondro|''Cucumis'' ''hirsutus'']] (izay atao amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] hoe: [[voahondro]]) * ''[[Cucumis melo]]'' (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: [[voatango]]) * ''[[Kôkômbra|Cucumis sativus]]'' (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: [[kôkômbra]], voatangombazaha, voatsaky) ==== ''Momordica'' ==== * [[Momordica harantia|''Momordica'' ''harantia'']] (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: [[mafaibe]], [[margaoza]], [[margôzy]]) ==== ''Luffa'' ==== * [[Luffa acutangula|''Luffa'' ''acutangula'']] (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: [[papangay]], [[parapangay]], [[pipangay]]) * ''[[Luffa cylindrica]]'' (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: [[fanasandovia]]) ==== ''Xerosicyos'' ==== * [[Xerosicyos danguyi]] (izay atao amin' ny teny malagasy hoe: kitsakitsakoba, takisakisaka, [[tapisaka]], taposaka). * ''[[Xerosicyos perrieri]]'' * ''[[Xerosicyos pubescens]]'' ==== ''Seyrigia'' ==== * ''[[Seyrigia gracilis]]'' (bambola) ==== ''Peponium'' ==== *''[[Peponium perrieri]]'' (takotakokely, voantangondolo) **''Peponium perrieri var. glabrescens'' (voantangondolo) ==== ''Ampelosicyos'' ==== * ''Ampelosicyos bosseri'' * ''Ampelosicyos humblotii'' * ''Ampelosicyos leandrii'' * ''Ampelosicyos major'' * ''Ampelosicyos meridionalis'' * ''Ampelosicyos scandens'' == Jereo koa == '''Fianakavian-javamaniry hafa:''' * ''[[Acanthaceae]]'' * ''[[Aizoaceae]]'' * ''[[Annonaceae]]'' * ''[[Apocynaceae]]'' * ''[[Araceae]]'' * ''[[Arecaceae]]'' * ''[[Asparagaceae]]'' * ''[[Asteraceae]],'' * ''[[Brassicaceae]]'' * ''[[Cannabaceae]]'' * ''[[Celastraceae]]'' * ''[[Compositae]] na [[Compositaceae]]'' * ''[[Convolvulaceae]]'' * ''[[Cucurbitaceae]]'' * ''[[Cyperaceae]]'' * ''[[Didiereaceae]]'' * ''[[Dioscoreaceae]]'' * ''[[Euphorbiaceae]]'' * ''[[Fabaceae]]'' * ''[[Juncaceae]]'' * ''[[Malvaceae]],'' * ''[[Mimosaceae]]'' * ''[[Moraceae]],'' * ''[[Nympheaceae]]'' * ''[[Orchidaceae]]'' * ''[[Pedaliaceae]]'' * ''[[Poaceae]] na [[Poaceae|Gramineae]]'' * ''[[Rhamnaceae]]'' * ''[[Rosaceae]]'' * ''[[Rutaceae]]'' * ''[[Sapotaceae]]'' * ''[[Solanaceae]],'' * ''[[Typhaceae]]'' * ''[[Ulmaceae]]'' a1gohd2z02tpwtput0bgdkjnvb06p3s 1147423 1147397 2026-07-10T09:11:57Z Thelezifor 15140 Antoko misy eto Madagasikara 1147423 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cucurbitaceae 2.jpg|vignette|371x371px|''Cucurbitaceae'' samihafa]] Ny '''''Cucurbitaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] sy [[Roa ravin-tsimoka|dikôtiledôna]] ao amin' ny filaharana [[Cucurbitales]], ny ankamaroan' ny karazana ao aminy dia teratany any amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] sy amin' ny faritra manana [[toetany antonony]], izay ahitana karazana 800 hatramin' ny 965 mitsinjara amin' ny antokon-javamaniry 101 hatramin' ny 180. [[Zavamaniry ahitra]] izy ireo amin' ny ankapobeny, maniry isan-taona na maniry maharitra, mandady na [[Zavamaniry mianika|mianika]], manana taho misy [[tangolika]], ary mahalana kokoa ny endrika [[hazobotry]]. Tsy mahazaka fanala ireo zavamaniry ireo. Lahy na vavy ny voniny, izay indraindray entin' ny zavamaniry tokana (mônôika) na entin' ny zavamaniry samy hafa (diôika). Mahalana kokoa ny hahitana voany maina. [[Sary:PumpkinsatBrixtonMarket.jpg|vignette|''[[Cucurbita maxima]]''|291x291px]] Karazany maro no ambolena hahazoana voany hohanina ([[voatavo]], [[korzety]], [[kôkômbra]], [[voatango]], [[voajabo]], sns) ary indraindray hahazoana [[Vihim-boa|vihiny]] (voatavo fanamboara-menaka, pistasy afrikana). Efa tamin' ny andro taloha ela be ny nambolen' ny olona azy ireo voalohany, an' arivo taona maro, na tany amin' ny [[Tontolo Vaovao]] (''[[Cucurbita]]'', ''[[Sechium]]'') na tao amin' ny [[Tontolo Tranainy]] (''[[Citrullus]]'', ''[[Cucumis]]'', ''[[Lagenaria]]'', ''[[Luffa]]'', ''[[Albanus]], [[Quenetus]]''). Indreto ny manan-danja indrindra ara-pambolena, ara-barotra na ara-tsakafo ho an' ny olombelona: ny ''[[Cucurbita]]'', ny ''[[Lagenaria]]'', ny ''[[Citrullus]], ny'' ''[[Cucumis]], ny [[Momordica]]'', ny ''[[Luffa]]'', ny ''[[Cyclanthera]]'', ny ''[[Gerrardanthus]]'', ary ny ''[[Xerosicyos]]''. == Fanasokajiana == === Fanasokajiana ara-poko === [[Sary:Momordica_charantia_dsc07812.jpg|vignette|229x229px|[[Margôzy]] (''Momordica charantia''),]] [[Sary:Luffa acutangula1.jpg|vignette|234x234px|Papangay (''[[Luffa acutangula]]'')]] [[Sary:Xerosicyos danguyi 2017-05-05 9432.jpg|vignette|235x235px|''[[Xerosicyos danguyi]]'']] Ny fanasokajiana farany indrindra ny ''Cucurbitaceae'' dia mamaritra foko miisa 15: * '''''Gomphogyneae'' <small>Benth. & Hook.f.</small>''' ** ''Alsomitra'' <small>(Blume) Spach</small> (1 sp.) ** ''Bayabusua'' (1 sp.) ** ''Gomphogyne'' <small>Griff.</small> (2 spp.) ** ''Gynostemma'' <small>Blume</small> (10 spp.) ** ''Hemsleya'' <small>Cogn. ex F.B.Forbes & Hemsl.</small> (30 spp.) ** ''Neoalsomitra'' <small>Hutch.</small> (12 spp.) * '''''Triceratieae'' <small>A.Rich.</small>''' ** ''Cyclantheropsis'' <small>Harms</small> (3 spp.) ** ''Fevillea'' <small>L.</small> (8 spp.) ** ''Pteropepon'' <small>(Cogn.) Cogn.</small> (5 spp.) ** ''Sicydium'' <small>Schltdl.</small> (9 spp.) * '''''Zanonieae'' <small>Benth. & Hook.f.</small>''' ** ''Gerrardanthus'' <small>Harvey in Hook.f.</small> (3–5 spp.) ** ''Siolmatra'' <small>Baill.</small> (1 sp.) ** ''[[Xerosicyos]]'' <small>Humbert</small> (6 spp.) ** ''Zanonia'' <small>L.</small> (1 sp.) * '''''Actinostemmateae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Actinostemma'' <small>Griff.</small> (3 spp.) ** ''Bolbostemma'' Franquet (2 spp.) * '''''Indofevilleeae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Indofevillea'' <small>Chatterjee</small> (2 sp.) * '''''Thladiantheae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Baijiania'' <small>A.M.Lu & J.Q.Li</small> (30 spp.) ** ''Sinobaijiania'' C.Jeffrey & W.J.de Wilde (5 spp.) ** ''Thladiantha'' <small>Bunge 1833</small> (5 spp.) * '''''Siraitieae'' <small>H. Schaef. & S.S. Renner</small>''' ** ''Siraitia'' <small>Merr.</small> (3–4 spp.) * '''''Momordiceae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''[[Momordica]]'' <small>L.</small> (60 spp.) * '''''Joliffieae'' <small>Schrad.</small>''' ** ''Ampelosicyos'' <small>Thouars</small> (5 spp.) ** ''Cogniauxia'' <small>Baill.</small> (2 spp.) ** ''Telfairia'' <small>Hook.</small> (3 spp.) * '''''Bryonieae'' <small>Dumort.</small>''' ** ''Austrobryonia'' <small>H.Schaef.</small> (4 spp.) ** ''Bryonia'' <small>L.</small> (10 spp.) ** ''Ecballium'' <small>A.Rich.</small> (1 sp.) * '''''Schizopeponeae'' <small>C.Jeffrey</small>''' ** ''Herpetospermum'' <small>Wall. ex Hook.f.</small> (3 spp.) ** ''Schizopepon'' <small>Maxim.</small> (6–8 spp.) * '''''Sicyoeae'' <small>Schrad.</small>''' ** ''Brandegea'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Cyclanthera'' <small>Schrad.</small> (40 spp.) ** ''Echinocystis'' <small>Torr. & A.Gray</small> (1 sp.) ** ''Echinopepon'' <small>Naudin</small> (19 spp.) ** ''Hanburia'' <small>Seem.</small> (7 spp.) ** ''Hodgsonia'' <small>Hook.f. & Thomson</small> (2 spp.) ** ''Linnaeosicyos'' <small>H.Schaef. & Kocyan</small> (1 sp.) ** ''[[Luffa]]'' <small>Mill.</small> (5–7 spp.) ** ''Marah'' <small>Kellogg</small> (7 spp.) ** ''Microsechium'' Naudin (4 spp.) ** ''Nothoalsomitra'' <small>Hutch.</small> (1 sp.) ** ''Parasicyos'' Dieterle (2 sp.) ** ''Sechiopsis'' Naudin (5 spp.) ** ''Sicyocaulis'' Wiggins (1 sp.) ** ''Sicyos'' <small>L.</small> (64 spp., anisany ny ''[[Frantzia]]'' <small>Pittier</small> sy ny ''Sechium'' <small>P.Browne</small>) ** ''Sicyosperma'' A.Gray (1 sp.) ** ''Trichosanthes'' <small>L.</small> (≤100 spp.) * '''''Coniandreae'' <small>Endl.</small>''' ** ''Apodanthera'' <small>Arn.</small> (16 spp.) ** ''Bambekea'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Ceratosanthes'' <small>Adans.</small> (4 spp.) ** ''Corallocarpus'' <small>Welw. ex Benth. & Hook.f.</small> (17 spp.) ** ''Cucurbitella'' <small>Walp.</small> (1 sp.) ** ''Dendrosicyos'' <small>Balf.f.</small> (1 sp.) ** ''Doyerea'' <small>Grosourdy</small> (1 sp.) ** ''Eureiandra'' <small>Hook.f.</small> (8 spp.) ** ''Gurania'' <small>(Schltdl.) Cogn.</small> (37 spp.) ** ''Halosicyos'' <small>Mart.Crov</small> (1 sp.) ** ''Helmontia'' <small>Cogn.</small> (2–4 spp.) ** ''Ibervillea'' <small>Greene</small> (8 spp.) ** ''Kedrostis'' <small>Medik.</small> (28 spp.) ** ''Psiguria'' <small>Neck. ex Arn.</small> (6–12 spp.) ** ''Seyrigia'' <small>Keraudren</small> (6 spp.) ** ''Trochomeriopsis'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Wilbrandia'' <small>Silva Manso</small> (5 spp.) * '''''Benincaseae'' <small>Ser.</small>''' ** ''Acanthosicyos'' <small>Welw. ex Hook.f.</small> (1 sp.) ** ''Benincasa'' <small>Savi</small> (2 spp., anisany ny ''Praecitrullus'' <small>Pangalo</small>) ** ''Blastania'' Kotschy & Peyr. (3 spp., anisany ny ''Ctenolepis'' <small>Hook.f.</small>) ** ''Borneosicyos'' (1–2 spp.) ** ''Cephalopentandra'' <small>Chiov.</small> (1 sp.) ** ''[[Citrullus]]'' <small>Schrad.</small> (4 spp.) ** ''[[Coccinia]]'' <small>Wight & Arn.</small> (30 spp.) ** ''[[Cucumis]]'' <small>L.</small> (65 spp.) ** ''Dactyliandra'' <small>Hook.f.</small> (2 spp.) ** ''Diplocyclos'' <small>(Endl.) T.Post & Kuntze</small> (4 spp.) ** ''Indomelothria'' (2 spp.) ** ''Khmeriosicyos'' (1 sp.) ** ''[[Lagenaria]]'' <small>Ser.</small> (6 spp.) ** ''Lemurosicyos'' <small>Keraudren</small> (1 sp.) ** ''Melothria'' <small>L.</small> (12 spp., anisany ny ''M. scabra'') ** ''Muellerargia'' <small>Cogn.</small> (2 sp.) ** ''[[Oreosyce]]'' Hook.f. (1 sp.) ** ''Papuasicyos'' (8 spp.) ** ''[[Peponium]]'' <small>Engl.</small> (20 spp.) ** ''Raphidiocystis'' <small>Hook.f.</small> (5 spp.) ** ''Ruthalicia'' <small>C.Jeffrey</small> (2 spp.) ** ''Scopellaria'' <small>W.J.de Wilde & Duyfjes</small> (2 spp.) ** ''Solena'' <small>Lour.</small> (3 spp.) ** ''Trochomeria'' <small>Hook.f.</small> (8 spp.) ** ''Zehneria'' <small>Endl.</small> (''ca.'' 60 spp.) * '''''Cucurbiteae'' <small>Ser.</small>''' ** ''Abobra'' <small>Naudin</small> (1 sp.) ** ''Calycophysum'' <small>H.Karst. & Triana</small> (5 spp.) ** ''Cayaponia'' <small>Silva Manso</small> (74 spp.) ** ''Cionosicys'' <small>Griseb.</small> (4–5 spp.) ** ''[[Cucurbita]]'' <small>L.</small> (15 spp.) ** ''Penelopeia'' <small>Urb.</small> (2 spp.) ** ''Peponopsis'' <small>Naudin</small> (1 sp.) ** ''Polyclathra'' <small>Bertol.</small> (6 spp.) ** ''Schizocarpum'' <small>Schrad.</small> (11 spp.) ** ''Selysia'' <small>Cogn.</small> (4 spp.) ** ''Sicana'' <small>Naudin</small> (4 spp.) ** ''Tecunumania'' <small>Standl. & Steyerm.</small> (1 sp.) === Lisitry ny antokon-javamaniry === * ''Abobra'' Naudin (1 sp.) * ''Acanthosicyos'' Welw. ex Hook.f. (1 sp.) * ''Actinostemma'' Griff. (3 spp.) * ''Alsomitra'' (Blume) Spach (1 sp.) * ''[[Ampelosicyos]]'' <small>Thouars</small> (5 spp.) * ''Apodanthera'' Arn. (16 spp.) * ''Austrobryonia'' H.Schaef. (4 spp.) * ''Baijiania'' A.M.Lu & J.Q.Li (30 spp.) * ''Bambekea'' Cogn. (1 sp.) * ''Bayabusua'' (1 sp.) * ''Benincasa'' Savi (2 spp., anisany ny ''Praecitrullus'' Pangalo) * ''Blastania'' Kotschy & Peyr. (3 spp., anisany ny ''Ctenolepis'' Hook.f.) * ''Bolbostemma'' Franquet (2 spp.) * ''Borneosicyos'' (1–2 spp.) * ''Brandegea'' Cogn. (1 sp.) * ''Bryonia'' L. (10 spp.) * ''Calycophysum'' H.Karst. & Triana (5 spp.) * ''Cayaponia'' Silva Manso (74 spp.) * ''Cephalopentandra'' Chiov. (1 sp.) * ''Ceratosanthes'' Adans. (4 spp.) * ''Cionosicys'' Griseb. (4–5 spp.) * ''[[Citrullus]]'' Schrad. (4 spp.) * ''[[Coccinia]]'' Wight & Arn. (30 spp.) * ''Cogniauxia'' Baill. (2 spp.) * ''Corallocarpus'' Welw. ex Benth. & Hook.f. (17 spp.) * ''[[Cucumis]]'' L. (65 spp.) * ''[[Cucurbita]]'' L. (15 spp.) * ''Cucurbitella'' Walp. (1 sp.) * ''Cyclanthera'' Schrad. (40 spp.) * ''Cyclantheropsis'' Harms (3 spp.) * ''Dactyliandra'' Hook.f. (2 spp.) * ''Dendrosicyos'' Balf.f. (1 sp.) * ''Diplocyclos'' (Endl.) T.Post & Kuntze (4 spp.) * ''Doyerea'' Grosourdy (1 sp.) * ''Ecballium'' A.Rich. (1 sp.) * ''Echinocystis'' Torr. & A.Gray (1 sp.) * ''Echinopepon'' Naudin (19 spp.) * ''Eureiandra'' Hook.f. (8 spp.) * ''Fevillea'' L. (8 spp.) * ''Gerrardanthus'' Harvey in Hook.f. (3–5 spp.) * ''Gomphogyne'' Griff. (2 spp.) * ''Gurania'' (Schltdl.) Cogn. (37 spp.) * ''Gynostemma'' Blume (10 spp.) * ''Halosicyos'' Mart.Crov (1 sp.) * ''Hanburia'' Seem. (7 spp.) * ''Helmontia'' Cogn. (2–4 spp.) * ''Hemsleya'' Cogn. ex F.B.Forbes & Hemsl. (30 spp.) * ''Herpetospermum'' Wall. ex Hook.f. (3 spp.) * ''Hodgsonia'' Hook.f. & Thomson (2 spp.) * ''Ibervillea'' Greene (8 spp.) * ''Indofevillea'' Chatterjee (2 sp.) * ''Indomelothria'' (2 spp.) * ''Kedrostis'' Medik. (28 spp.) * ''Khmeriosicyos'' (1 sp.) * ''[[Lagenaria]]'' Ser. (6 spp.) * ''Lemurosicyos'' Keraudren (1 sp.) * ''Linnaeosicyos'' H.Schaef. & Kocyan (1 sp.) * ''[[Luffa]]'' Mill. (5–7 spp.) * ''Marah'' Kellogg (7 spp.) * ''Melothria'' L. (12 spp., anisany ny ''M. scabra'') * ''Microsechium'' Naudin (4 spp.) * ''[[Momordica]]'' L. (60 spp.) * ''Muellerargia'' Cogn. (2 sp.) * ''Neoalsomitra'' Hutch. (12 spp.) * ''Nothoalsomitra'' Hutch. (1 sp.) * ''Oreosyce'' Hook.f. (1 sp.) * ''Papuasicyos'' (8 spp.) * ''Parasicyos'' Dieterle (2 sp.) * ''Penelopeia'' Urb. (2 spp.) * ''[[Peponium]]'' Engl. (20 spp.) * ''Peponopsis'' Naudin (1 sp.) * ''Polyclathra'' Bertol. (6 spp.) * ''Psiguria'' Neck. ex Arn. (6–12 spp.) * ''Pteropepon'' (Cogn.) Cogn. (5 spp.) * ''Raphidiocystis'' Hook.f. (5 spp.) * ''Ruthalicia'' C.Jeffrey (2 spp.) * ''Schizocarpum'' Schrad. (11 spp.) * ''Schizopepon'' Maxim. (6–8 spp.) * ''Scopellaria'' W.J.de Wilde & Duyfjes (2 spp.) * ''Sechiopsis'' Naudin (5 spp.) * ''Selysia'' Cogn. (4 spp.) * ''[[Seyrigia]]'' Keraudren (6 spp.) * ''Sicana'' Naudin (4 spp.) * ''Sicydium'' Schltdl. (9 spp.) * ''Sicyocaulis'' Wiggins (1 sp.) * ''[[Sicyos]]'' L. (64 spp., anisany ny ''Frantzia'' <small>Pittier</small> sy ny ''Sechium'' <small>P.Browne</small>) * ''Sicyosperma'' A.Gray (1 sp.) * ''Sinobaijiania'' C.Jeffrey & W.J.de Wilde (5 spp.) * ''Siolmatra'' Baill. (1 sp.) * ''Siraitia'' Merr. (3–4 spp.) * ''Solena'' Lour. (3 spp.) * ''Tecunumania'' Standl. & Steyerm. (1 sp.) * ''Telfairia'' Hook. (3 spp.) * ''Thladiantha'' Bunge 1833 (5 spp.) * ''Trichosanthes'' L. (≤100 spp.) * ''Trochomeria'' Hook.f. (8 spp.) * ''Trochomeriopsis'' Cogn. (1 sp.) * ''Wilbrandia'' Silva Manso (5 spp.) * ''[[Xerosicyos]]'' Humbert (5 spp.) * ''Zanonia'' L. (1 sp.) * ''Zehneria'' Endl. (''ca.'' 60 spp.) === Antoko misy eto Madagasikara === Indreto ny antoko sasany hita eto [[Madagasikara]]: * ''[[Ampelosicyos]]'' * ''[[Benincasa]]'' * ''[[Cayaponia]]'' * ''[[Citrullus]]'' * ''[[Coccinia]]'' * ''[[Corallocarpus]]'' * ''[[Cucumis]]'' * ''[[Cucurbita]]'' * ''[[Cyclanthera]]'' * ''[[Cyclantheropsis]]'' * ''[[Dactyliandra]]'' * ''[[Diplocyclos]]'' * ''[[Kedrostis]]'' * ''[[Lagenaria]]'' * ''[[Lemurosicyos]]'' * ''[[Luffa]]'' * ''[[Momordica]]'' * ''[[Muellerargia]]'' * ''[[Mukia]]'' * ''[[Peponium]]'' * ''[[Raphidiocystis]]'' * ''[[Sechium]]'' * ''[[Seyrigia]]'' * ''[[Telfairia]]'' * ''[[Trochomeria]]'' * ''[[Trochomeriopsis]]'' * ''[[Xerosicyos]]'' * ''[[Zehneria]]'' '''Karazana misy betsaka eto Madagasikara''' Indreto ny karazana sasany hita eto [[Madagasikara]]: * ''[[Ampelosicyos humblotii]]'' * ''[[Ampelosicyos scandens]]'' * ''[[Citrullus lanatus]]'' (← ''Citrullus vulgaris'') * ''[[Coccinia grandis]]'' * ''[[Cucumis anguria]]'' * ''[[Cucumis dipsaceus]]'' * ''[[Cucumis hirsutus]]'' ''()'' * ''[[Cucumis melo]]'' * ''[[Cucumis sativus]]'' ''()'' * ''[[Cucurbita moschata]]'' * ''[[Cucurbita pepo]]'' * ''[[Diplocyclos palmatus]]'' * ''[[Lagenaria siceraria]]'' * ''[[Lagenaria sphaerica]]'' * ''[[Luffa acutangula]]'' * ''[[Luffa aegyptiaca]]'' (← ''[[Luffa cylindrica]]'') * ''[[Momordica charantia]]'' * ''[[Mukia maderaspatana]]'' (← ''[[Cucumis maderaspatanus]]'') * ''[[Peponium perrieri]]'' * ''[[Sechium edule]]'' * ''[[Seyrigia gracilis]]'' * ''[[Sicyos edulis]]'' (← ''[[Sechium edule]]'') * ''[[Telfairia pedata]]'' * ''[[Trichosanthes cucumerina]]'' * ''[[Xerosicyos danguyi]]'' * ''[[Xerosicyos pubescens]]'' (← ''[[Zygosicyos pubescens]]'') == Jereo koa == q76nmwu486rwzblsrdkoh4brgq6ua7y 1147426 1147423 2026-07-10T09:20:24Z Thelezifor 15140 1147426 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cucurbitaceae 2.jpg|vignette|371x371px|''Cucurbitaceae'' samihafa]] Ny '''''Cucurbitaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] sy [[Roa ravin-tsimoka|dikôtiledôna]] ao amin' ny filaharana [[Cucurbitales]], ny ankamaroan' ny karazana ao aminy dia teratany any amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] sy amin' ny faritra manana [[toetany antonony]], izay ahitana karazana 800 hatramin' ny 965 mitsinjara amin' ny antokon-javamaniry 101 hatramin' ny 180. [[Zavamaniry ahitra]] izy ireo amin' ny ankapobeny, maniry isan-taona na maniry maharitra, mandady na [[Zavamaniry mianika|mianika]], manana taho misy [[tangolika]], ary mahalana kokoa ny endrika [[hazobotry]]. Tsy mahazaka fanala ireo zavamaniry ireo. Lahy na vavy ny voniny, izay indraindray entin' ny zavamaniry tokana (mônôika) na entin' ny zavamaniry samy hafa (diôika). Mahalana kokoa ny hahitana voany maina. [[Sary:PumpkinsatBrixtonMarket.jpg|vignette|''[[Cucurbita maxima]]''|291x291px]] Karazany maro no ambolena hahazoana voany hohanina ([[voatavo]], [[korzety]], [[kôkômbra]], [[voatango]], [[voajabo]], sns) ary indraindray hahazoana [[Vihim-boa|vihiny]] (voatavo fanamboara-menaka, pistasy afrikana). Efa tamin' ny andro taloha ela be ny nambolen' ny olona azy ireo voalohany, an' arivo taona maro, na tany amin' ny [[Tontolo Vaovao]] (''[[Cucurbita]]'', ''[[Sechium]]'') na tao amin' ny [[Tontolo Tranainy]] (''[[Citrullus]]'', ''[[Cucumis]]'', ''[[Lagenaria]]'', ''[[Luffa]]'', ''[[Albanus]], [[Quenetus]]''). Indreto ny manan-danja indrindra ara-pambolena, ara-barotra na ara-tsakafo ho an' ny olombelona: ny ''[[Cucurbita]]'', ny ''[[Lagenaria]]'', ny ''[[Citrullus]], ny'' ''[[Cucumis]], ny [[Momordica]]'', ny ''[[Luffa]]'', ny ''[[Cyclanthera]]'', ny ''[[Gerrardanthus]]'', ary ny ''[[Xerosicyos]]''. == Fanasokajiana == === Fanasokajiana ara-poko === [[Sary:Momordica_charantia_dsc07812.jpg|vignette|229x229px|[[Margôzy]] (''Momordica charantia''),]] [[Sary:Luffa acutangula1.jpg|vignette|234x234px|Papangay (''[[Luffa acutangula]]'')]] [[Sary:Xerosicyos danguyi 2017-05-05 9432.jpg|vignette|235x235px|''[[Xerosicyos danguyi]]'']] Ny fanasokajiana farany indrindra ny ''Cucurbitaceae'' dia mamaritra foko miisa 15: * '''''Gomphogyneae'' <small>Benth. & Hook.f.</small>''' ** ''Alsomitra'' <small>(Blume) Spach</small> (1 sp.) ** ''Bayabusua'' (1 sp.) ** ''Gomphogyne'' <small>Griff.</small> (2 spp.) ** ''Gynostemma'' <small>Blume</small> (10 spp.) ** ''Hemsleya'' <small>Cogn. ex F.B.Forbes & Hemsl.</small> (30 spp.) ** ''Neoalsomitra'' <small>Hutch.</small> (12 spp.) * '''''Triceratieae'' <small>A.Rich.</small>''' ** ''Cyclantheropsis'' <small>Harms</small> (3 spp.) ** ''Fevillea'' <small>L.</small> (8 spp.) ** ''Pteropepon'' <small>(Cogn.) Cogn.</small> (5 spp.) ** ''Sicydium'' <small>Schltdl.</small> (9 spp.) * '''''Zanonieae'' <small>Benth. & Hook.f.</small>''' ** ''Gerrardanthus'' <small>Harvey in Hook.f.</small> (3–5 spp.) ** ''Siolmatra'' <small>Baill.</small> (1 sp.) ** ''[[Xerosicyos]]'' <small>Humbert</small> (6 spp.) ** ''Zanonia'' <small>L.</small> (1 sp.) * '''''Actinostemmateae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Actinostemma'' <small>Griff.</small> (3 spp.) ** ''Bolbostemma'' Franquet (2 spp.) * '''''Indofevilleeae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Indofevillea'' <small>Chatterjee</small> (2 sp.) * '''''Thladiantheae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Baijiania'' <small>A.M.Lu & J.Q.Li</small> (30 spp.) ** ''Sinobaijiania'' C.Jeffrey & W.J.de Wilde (5 spp.) ** ''Thladiantha'' <small>Bunge 1833</small> (5 spp.) * '''''Siraitieae'' <small>H. Schaef. & S.S. Renner</small>''' ** ''Siraitia'' <small>Merr.</small> (3–4 spp.) * '''''Momordiceae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''[[Momordica]]'' <small>L.</small> (60 spp.) * '''''Joliffieae'' <small>Schrad.</small>''' ** ''Ampelosicyos'' <small>Thouars</small> (5 spp.) ** ''Cogniauxia'' <small>Baill.</small> (2 spp.) ** ''Telfairia'' <small>Hook.</small> (3 spp.) * '''''Bryonieae'' <small>Dumort.</small>''' ** ''Austrobryonia'' <small>H.Schaef.</small> (4 spp.) ** ''Bryonia'' <small>L.</small> (10 spp.) ** ''Ecballium'' <small>A.Rich.</small> (1 sp.) * '''''Schizopeponeae'' <small>C.Jeffrey</small>''' ** ''Herpetospermum'' <small>Wall. ex Hook.f.</small> (3 spp.) ** ''Schizopepon'' <small>Maxim.</small> (6–8 spp.) * '''''Sicyoeae'' <small>Schrad.</small>''' ** ''Brandegea'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Cyclanthera'' <small>Schrad.</small> (40 spp.) ** ''Echinocystis'' <small>Torr. & A.Gray</small> (1 sp.) ** ''Echinopepon'' <small>Naudin</small> (19 spp.) ** ''Hanburia'' <small>Seem.</small> (7 spp.) ** ''Hodgsonia'' <small>Hook.f. & Thomson</small> (2 spp.) ** ''Linnaeosicyos'' <small>H.Schaef. & Kocyan</small> (1 sp.) ** ''[[Luffa]]'' <small>Mill.</small> (5–7 spp.) ** ''Marah'' <small>Kellogg</small> (7 spp.) ** ''Microsechium'' Naudin (4 spp.) ** ''Nothoalsomitra'' <small>Hutch.</small> (1 sp.) ** ''Parasicyos'' Dieterle (2 sp.) ** ''Sechiopsis'' Naudin (5 spp.) ** ''Sicyocaulis'' Wiggins (1 sp.) ** ''Sicyos'' <small>L.</small> (64 spp., anisany ny ''[[Frantzia]]'' <small>Pittier</small> sy ny ''Sechium'' <small>P.Browne</small>) ** ''Sicyosperma'' A.Gray (1 sp.) ** ''Trichosanthes'' <small>L.</small> (≤100 spp.) * '''''Coniandreae'' <small>Endl.</small>''' ** ''Apodanthera'' <small>Arn.</small> (16 spp.) ** ''Bambekea'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Ceratosanthes'' <small>Adans.</small> (4 spp.) ** ''Corallocarpus'' <small>Welw. ex Benth. & Hook.f.</small> (17 spp.) ** ''Cucurbitella'' <small>Walp.</small> (1 sp.) ** ''Dendrosicyos'' <small>Balf.f.</small> (1 sp.) ** ''Doyerea'' <small>Grosourdy</small> (1 sp.) ** ''Eureiandra'' <small>Hook.f.</small> (8 spp.) ** ''Gurania'' <small>(Schltdl.) Cogn.</small> (37 spp.) ** ''Halosicyos'' <small>Mart.Crov</small> (1 sp.) ** ''Helmontia'' <small>Cogn.</small> (2–4 spp.) ** ''Ibervillea'' <small>Greene</small> (8 spp.) ** ''Kedrostis'' <small>Medik.</small> (28 spp.) ** ''Psiguria'' <small>Neck. ex Arn.</small> (6–12 spp.) ** ''Seyrigia'' <small>Keraudren</small> (6 spp.) ** ''Trochomeriopsis'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Wilbrandia'' <small>Silva Manso</small> (5 spp.) * '''''Benincaseae'' <small>Ser.</small>''' ** ''Acanthosicyos'' <small>Welw. ex Hook.f.</small> (1 sp.) ** ''Benincasa'' <small>Savi</small> (2 spp., anisany ny ''Praecitrullus'' <small>Pangalo</small>) ** ''Blastania'' Kotschy & Peyr. (3 spp., anisany ny ''Ctenolepis'' <small>Hook.f.</small>) ** ''Borneosicyos'' (1–2 spp.) ** ''Cephalopentandra'' <small>Chiov.</small> (1 sp.) ** ''[[Citrullus]]'' <small>Schrad.</small> (4 spp.) ** ''[[Coccinia]]'' <small>Wight & Arn.</small> (30 spp.) ** ''[[Cucumis]]'' <small>L.</small> (65 spp.) ** ''Dactyliandra'' <small>Hook.f.</small> (2 spp.) ** ''Diplocyclos'' <small>(Endl.) T.Post & Kuntze</small> (4 spp.) ** ''Indomelothria'' (2 spp.) ** ''Khmeriosicyos'' (1 sp.) ** ''[[Lagenaria]]'' <small>Ser.</small> (6 spp.) ** ''Lemurosicyos'' <small>Keraudren</small> (1 sp.) ** ''Melothria'' <small>L.</small> (12 spp., anisany ny ''M. scabra'') ** ''Muellerargia'' <small>Cogn.</small> (2 sp.) ** ''[[Oreosyce]]'' Hook.f. (1 sp.) ** ''Papuasicyos'' (8 spp.) ** ''[[Peponium]]'' <small>Engl.</small> (20 spp.) ** ''Raphidiocystis'' <small>Hook.f.</small> (5 spp.) ** ''Ruthalicia'' <small>C.Jeffrey</small> (2 spp.) ** ''Scopellaria'' <small>W.J.de Wilde & Duyfjes</small> (2 spp.) ** ''Solena'' <small>Lour.</small> (3 spp.) ** ''Trochomeria'' <small>Hook.f.</small> (8 spp.) ** ''Zehneria'' <small>Endl.</small> (''ca.'' 60 spp.) * '''''Cucurbiteae'' <small>Ser.</small>''' ** ''Abobra'' <small>Naudin</small> (1 sp.) ** ''Calycophysum'' <small>H.Karst. & Triana</small> (5 spp.) ** ''Cayaponia'' <small>Silva Manso</small> (74 spp.) ** ''Cionosicys'' <small>Griseb.</small> (4–5 spp.) ** ''[[Cucurbita]]'' <small>L.</small> (15 spp.) ** ''Penelopeia'' <small>Urb.</small> (2 spp.) ** ''Peponopsis'' <small>Naudin</small> (1 sp.) ** ''Polyclathra'' <small>Bertol.</small> (6 spp.) ** ''Schizocarpum'' <small>Schrad.</small> (11 spp.) ** ''Selysia'' <small>Cogn.</small> (4 spp.) ** ''Sicana'' <small>Naudin</small> (4 spp.) ** ''Tecunumania'' <small>Standl. & Steyerm.</small> (1 sp.) === Lisitry ny antokon-javamaniry === * ''Abobra'' Naudin (1 sp.) * ''Acanthosicyos'' Welw. ex Hook.f. (1 sp.) * ''Actinostemma'' Griff. (3 spp.) * ''Alsomitra'' (Blume) Spach (1 sp.) * ''[[Ampelosicyos]]'' <small>Thouars</small> (5 spp.) * ''Apodanthera'' Arn. (16 spp.) * ''Austrobryonia'' H.Schaef. (4 spp.) * ''Baijiania'' A.M.Lu & J.Q.Li (30 spp.) * ''Bambekea'' Cogn. (1 sp.) * ''Bayabusua'' (1 sp.) * ''Benincasa'' Savi (2 spp., anisany ny ''Praecitrullus'' Pangalo) * ''Blastania'' Kotschy & Peyr. (3 spp., anisany ny ''Ctenolepis'' Hook.f.) * ''Bolbostemma'' Franquet (2 spp.) * ''Borneosicyos'' (1–2 spp.) * ''Brandegea'' Cogn. (1 sp.) * ''Bryonia'' L. (10 spp.) * ''Calycophysum'' H.Karst. & Triana (5 spp.) * ''Cayaponia'' Silva Manso (74 spp.) * ''Cephalopentandra'' Chiov. (1 sp.) * ''Ceratosanthes'' Adans. (4 spp.) * ''Cionosicys'' Griseb. (4–5 spp.) * ''[[Citrullus]]'' Schrad. (4 spp.) * ''[[Coccinia]]'' Wight & Arn. (30 spp.) * ''Cogniauxia'' Baill. (2 spp.) * ''Corallocarpus'' Welw. ex Benth. & Hook.f. (17 spp.) * ''[[Cucumis]]'' L. (65 spp.) * ''[[Cucurbita]]'' L. (15 spp.) * ''Cucurbitella'' Walp. (1 sp.) * ''Cyclanthera'' Schrad. (40 spp.) * ''Cyclantheropsis'' Harms (3 spp.) * ''Dactyliandra'' Hook.f. (2 spp.) * ''Dendrosicyos'' Balf.f. (1 sp.) * ''Diplocyclos'' (Endl.) T.Post & Kuntze (4 spp.) * ''Doyerea'' Grosourdy (1 sp.) * ''Ecballium'' A.Rich. (1 sp.) * ''Echinocystis'' Torr. & A.Gray (1 sp.) * ''Echinopepon'' Naudin (19 spp.) * ''Eureiandra'' Hook.f. (8 spp.) * ''Fevillea'' L. (8 spp.) * ''Gerrardanthus'' Harvey in Hook.f. (3–5 spp.) * ''Gomphogyne'' Griff. (2 spp.) * ''Gurania'' (Schltdl.) Cogn. (37 spp.) * ''Gynostemma'' Blume (10 spp.) * ''Halosicyos'' Mart.Crov (1 sp.) * ''Hanburia'' Seem. (7 spp.) * ''Helmontia'' Cogn. (2–4 spp.) * ''Hemsleya'' Cogn. ex F.B.Forbes & Hemsl. (30 spp.) * ''Herpetospermum'' Wall. ex Hook.f. (3 spp.) * ''Hodgsonia'' Hook.f. & Thomson (2 spp.) * ''Ibervillea'' Greene (8 spp.) * ''Indofevillea'' Chatterjee (2 sp.) * ''Indomelothria'' (2 spp.) * ''Kedrostis'' Medik. (28 spp.) * ''Khmeriosicyos'' (1 sp.) * ''[[Lagenaria]]'' Ser. (6 spp.) * ''Lemurosicyos'' Keraudren (1 sp.) * ''Linnaeosicyos'' H.Schaef. & Kocyan (1 sp.) * ''[[Luffa]]'' Mill. (5–7 spp.) * ''Marah'' Kellogg (7 spp.) * ''Melothria'' L. (12 spp., anisany ny ''M. scabra'') * ''Microsechium'' Naudin (4 spp.) * ''[[Momordica]]'' L. (60 spp.) * ''Muellerargia'' Cogn. (2 sp.) * ''Neoalsomitra'' Hutch. (12 spp.) * ''Nothoalsomitra'' Hutch. (1 sp.) * ''Oreosyce'' Hook.f. (1 sp.) * ''Papuasicyos'' (8 spp.) * ''Parasicyos'' Dieterle (2 sp.) * ''Penelopeia'' Urb. (2 spp.) * ''[[Peponium]]'' Engl. (20 spp.) * ''Peponopsis'' Naudin (1 sp.) * ''Polyclathra'' Bertol. (6 spp.) * ''Psiguria'' Neck. ex Arn. (6–12 spp.) * ''Pteropepon'' (Cogn.) Cogn. (5 spp.) * ''Raphidiocystis'' Hook.f. (5 spp.) * ''Ruthalicia'' C.Jeffrey (2 spp.) * ''Schizocarpum'' Schrad. (11 spp.) * ''Schizopepon'' Maxim. (6–8 spp.) * ''Scopellaria'' W.J.de Wilde & Duyfjes (2 spp.) * ''Sechiopsis'' Naudin (5 spp.) * ''Selysia'' Cogn. (4 spp.) * ''[[Seyrigia]]'' Keraudren (6 spp.) * ''Sicana'' Naudin (4 spp.) * ''Sicydium'' Schltdl. (9 spp.) * ''Sicyocaulis'' Wiggins (1 sp.) * ''[[Sicyos]]'' L. (64 spp., anisany ny ''Frantzia'' <small>Pittier</small> sy ny ''Sechium'' <small>P.Browne</small>) * ''Sicyosperma'' A.Gray (1 sp.) * ''Sinobaijiania'' C.Jeffrey & W.J.de Wilde (5 spp.) * ''Siolmatra'' Baill. (1 sp.) * ''Siraitia'' Merr. (3–4 spp.) * ''Solena'' Lour. (3 spp.) * ''Tecunumania'' Standl. & Steyerm. (1 sp.) * ''Telfairia'' Hook. (3 spp.) * ''Thladiantha'' Bunge 1833 (5 spp.) * ''Trichosanthes'' L. (≤100 spp.) * ''Trochomeria'' Hook.f. (8 spp.) * ''Trochomeriopsis'' Cogn. (1 sp.) * ''Wilbrandia'' Silva Manso (5 spp.) * ''[[Xerosicyos]]'' Humbert (5 spp.) * ''Zanonia'' L. (1 sp.) * ''Zehneria'' Endl. (''ca.'' 60 spp.) === Antoko misy eto Madagasikara === Indreto ny antoko sasany hita eto [[Madagasikara]]: * ''[[Ampelosicyos]]'' * ''[[Benincasa]]'' * ''[[Cayaponia]]'' * ''[[Citrullus]]'' * ''[[Coccinia]]'' * ''[[Corallocarpus]]'' * ''[[Cucumis]]'' * ''[[Cucurbita]]'' * ''[[Cyclanthera]]'' * ''[[Cyclantheropsis]]'' * ''[[Dactyliandra]]'' * ''[[Diplocyclos]]'' * ''[[Kedrostis]]'' * ''[[Lagenaria]]'' * ''[[Lemurosicyos]]'' * ''[[Luffa]]'' * ''[[Momordica]]'' * ''[[Muellerargia]]'' * ''[[Mukia]]'' * ''[[Peponium]]'' * ''[[Raphidiocystis]]'' * ''[[Sechium]]'' * ''[[Seyrigia]]'' * ''[[Telfairia]]'' * ''[[Trochomeria]]'' * ''[[Trochomeriopsis]]'' * ''[[Xerosicyos]]'' * ''[[Zehneria]]'' '''Karazana misy betsaka eto Madagasikara''' Indreto ny karazana sasany hita eto [[Madagasikara]]: * ''[[Ampelosicyos humblotii]]'' * ''[[Ampelosicyos scandens]]'' * ''[[Citrullus lanatus]]'' (← ''Citrullus vulgaris'') * ''[[Coccinia grandis]]'' * ''[[Cucumis anguria]]'' * ''[[Cucumis dipsaceus]]'' * ''[[Cucumis hirsutus]]'' ''()'' * ''[[Cucumis melo]]'' * ''[[Cucumis sativus]]'' ''()'' * ''[[Cucurbita moschata]]'' * ''[[Cucurbita pepo]]'' * ''[[Diplocyclos palmatus]]'' * ''[[Lagenaria siceraria]]'' * ''[[Lagenaria sphaerica]]'' * ''[[Luffa acutangula]]'' * ''[[Luffa aegyptiaca]]'' (← ''[[Luffa cylindrica]]'') * ''[[Momordica charantia]]'' * ''[[Mukia maderaspatana]]'' (← ''[[Cucumis maderaspatanus]]'') * ''[[Peponium perrieri]]'' * ''[[Sechium edule]]'' * ''[[Seyrigia gracilis]]'' * ''[[Sicyos edulis]]'' (← ''[[Sechium edule]]'') * ''[[Telfairia pedata]]'' * ''[[Trichosanthes cucumerina]]'' * ''[[Xerosicyos danguyi]]'' * ''[[Xerosicyos pubescens]]'' (← ''[[Zygosicyos pubescens]]'') Marihina fa tsy misy eto Madagassikara ny ''[[Cucurbita maxima]]'': ilay santionany noheverina fa izy dia tsy inona fa ''[[Cucurbita moschata]]''. == Jereo koa == 6hzlosbkr3j7q3yzye9onq2q98ere7v 1147427 1147426 2026-07-10T09:22:00Z Thelezifor 15140 Karazana notsongaina eto Madagasikara 1147427 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cucurbitaceae 2.jpg|vignette|371x371px|''Cucurbitaceae'' samihafa]] Ny '''''Cucurbitaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] sy [[Roa ravin-tsimoka|dikôtiledôna]] ao amin' ny filaharana [[Cucurbitales]], ny ankamaroan' ny karazana ao aminy dia teratany any amin' ny faritra manana [[toetanin-jana-pehin-tany]] sy amin' ny faritra manana [[toetany antonony]], izay ahitana karazana 800 hatramin' ny 965 mitsinjara amin' ny antokon-javamaniry 101 hatramin' ny 180. [[Zavamaniry ahitra]] izy ireo amin' ny ankapobeny, maniry isan-taona na maniry maharitra, mandady na [[Zavamaniry mianika|mianika]], manana taho misy [[tangolika]], ary mahalana kokoa ny endrika [[hazobotry]]. Tsy mahazaka fanala ireo zavamaniry ireo. Lahy na vavy ny voniny, izay indraindray entin' ny zavamaniry tokana (mônôika) na entin' ny zavamaniry samy hafa (diôika). Mahalana kokoa ny hahitana voany maina. [[Sary:PumpkinsatBrixtonMarket.jpg|vignette|''[[Cucurbita maxima]]''|291x291px]] Karazany maro no ambolena hahazoana voany hohanina ([[voatavo]], [[korzety]], [[kôkômbra]], [[voatango]], [[voajabo]], sns) ary indraindray hahazoana [[Vihim-boa|vihiny]] (voatavo fanamboara-menaka, pistasy afrikana). Efa tamin' ny andro taloha ela be ny nambolen' ny olona azy ireo voalohany, an' arivo taona maro, na tany amin' ny [[Tontolo Vaovao]] (''[[Cucurbita]]'', ''[[Sechium]]'') na tao amin' ny [[Tontolo Tranainy]] (''[[Citrullus]]'', ''[[Cucumis]]'', ''[[Lagenaria]]'', ''[[Luffa]]'', ''[[Albanus]], [[Quenetus]]''). Indreto ny manan-danja indrindra ara-pambolena, ara-barotra na ara-tsakafo ho an' ny olombelona: ny ''[[Cucurbita]]'', ny ''[[Lagenaria]]'', ny ''[[Citrullus]], ny'' ''[[Cucumis]], ny [[Momordica]]'', ny ''[[Luffa]]'', ny ''[[Cyclanthera]]'', ny ''[[Gerrardanthus]]'', ary ny ''[[Xerosicyos]]''. == Fanasokajiana == === Fanasokajiana ara-poko === [[Sary:Momordica_charantia_dsc07812.jpg|vignette|229x229px|[[Margôzy]] (''Momordica charantia''),]] [[Sary:Luffa acutangula1.jpg|vignette|234x234px|Papangay (''[[Luffa acutangula]]'')]] [[Sary:Xerosicyos danguyi 2017-05-05 9432.jpg|vignette|235x235px|''[[Xerosicyos danguyi]]'']] Ny fanasokajiana farany indrindra ny ''Cucurbitaceae'' dia mamaritra foko miisa 15: * '''''Gomphogyneae'' <small>Benth. & Hook.f.</small>''' ** ''Alsomitra'' <small>(Blume) Spach</small> (1 sp.) ** ''Bayabusua'' (1 sp.) ** ''Gomphogyne'' <small>Griff.</small> (2 spp.) ** ''Gynostemma'' <small>Blume</small> (10 spp.) ** ''Hemsleya'' <small>Cogn. ex F.B.Forbes & Hemsl.</small> (30 spp.) ** ''Neoalsomitra'' <small>Hutch.</small> (12 spp.) * '''''Triceratieae'' <small>A.Rich.</small>''' ** ''Cyclantheropsis'' <small>Harms</small> (3 spp.) ** ''Fevillea'' <small>L.</small> (8 spp.) ** ''Pteropepon'' <small>(Cogn.) Cogn.</small> (5 spp.) ** ''Sicydium'' <small>Schltdl.</small> (9 spp.) * '''''Zanonieae'' <small>Benth. & Hook.f.</small>''' ** ''Gerrardanthus'' <small>Harvey in Hook.f.</small> (3–5 spp.) ** ''Siolmatra'' <small>Baill.</small> (1 sp.) ** ''[[Xerosicyos]]'' <small>Humbert</small> (6 spp.) ** ''Zanonia'' <small>L.</small> (1 sp.) * '''''Actinostemmateae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Actinostemma'' <small>Griff.</small> (3 spp.) ** ''Bolbostemma'' Franquet (2 spp.) * '''''Indofevilleeae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Indofevillea'' <small>Chatterjee</small> (2 sp.) * '''''Thladiantheae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''Baijiania'' <small>A.M.Lu & J.Q.Li</small> (30 spp.) ** ''Sinobaijiania'' C.Jeffrey & W.J.de Wilde (5 spp.) ** ''Thladiantha'' <small>Bunge 1833</small> (5 spp.) * '''''Siraitieae'' <small>H. Schaef. & S.S. Renner</small>''' ** ''Siraitia'' <small>Merr.</small> (3–4 spp.) * '''''Momordiceae'' <small>H.Schaef. & S.S.Renner</small>''' ** ''[[Momordica]]'' <small>L.</small> (60 spp.) * '''''Joliffieae'' <small>Schrad.</small>''' ** ''Ampelosicyos'' <small>Thouars</small> (5 spp.) ** ''Cogniauxia'' <small>Baill.</small> (2 spp.) ** ''Telfairia'' <small>Hook.</small> (3 spp.) * '''''Bryonieae'' <small>Dumort.</small>''' ** ''Austrobryonia'' <small>H.Schaef.</small> (4 spp.) ** ''Bryonia'' <small>L.</small> (10 spp.) ** ''Ecballium'' <small>A.Rich.</small> (1 sp.) * '''''Schizopeponeae'' <small>C.Jeffrey</small>''' ** ''Herpetospermum'' <small>Wall. ex Hook.f.</small> (3 spp.) ** ''Schizopepon'' <small>Maxim.</small> (6–8 spp.) * '''''Sicyoeae'' <small>Schrad.</small>''' ** ''Brandegea'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Cyclanthera'' <small>Schrad.</small> (40 spp.) ** ''Echinocystis'' <small>Torr. & A.Gray</small> (1 sp.) ** ''Echinopepon'' <small>Naudin</small> (19 spp.) ** ''Hanburia'' <small>Seem.</small> (7 spp.) ** ''Hodgsonia'' <small>Hook.f. & Thomson</small> (2 spp.) ** ''Linnaeosicyos'' <small>H.Schaef. & Kocyan</small> (1 sp.) ** ''[[Luffa]]'' <small>Mill.</small> (5–7 spp.) ** ''Marah'' <small>Kellogg</small> (7 spp.) ** ''Microsechium'' Naudin (4 spp.) ** ''Nothoalsomitra'' <small>Hutch.</small> (1 sp.) ** ''Parasicyos'' Dieterle (2 sp.) ** ''Sechiopsis'' Naudin (5 spp.) ** ''Sicyocaulis'' Wiggins (1 sp.) ** ''Sicyos'' <small>L.</small> (64 spp., anisany ny ''[[Frantzia]]'' <small>Pittier</small> sy ny ''Sechium'' <small>P.Browne</small>) ** ''Sicyosperma'' A.Gray (1 sp.) ** ''Trichosanthes'' <small>L.</small> (≤100 spp.) * '''''Coniandreae'' <small>Endl.</small>''' ** ''Apodanthera'' <small>Arn.</small> (16 spp.) ** ''Bambekea'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Ceratosanthes'' <small>Adans.</small> (4 spp.) ** ''Corallocarpus'' <small>Welw. ex Benth. & Hook.f.</small> (17 spp.) ** ''Cucurbitella'' <small>Walp.</small> (1 sp.) ** ''Dendrosicyos'' <small>Balf.f.</small> (1 sp.) ** ''Doyerea'' <small>Grosourdy</small> (1 sp.) ** ''Eureiandra'' <small>Hook.f.</small> (8 spp.) ** ''Gurania'' <small>(Schltdl.) Cogn.</small> (37 spp.) ** ''Halosicyos'' <small>Mart.Crov</small> (1 sp.) ** ''Helmontia'' <small>Cogn.</small> (2–4 spp.) ** ''Ibervillea'' <small>Greene</small> (8 spp.) ** ''Kedrostis'' <small>Medik.</small> (28 spp.) ** ''Psiguria'' <small>Neck. ex Arn.</small> (6–12 spp.) ** ''Seyrigia'' <small>Keraudren</small> (6 spp.) ** ''Trochomeriopsis'' <small>Cogn.</small> (1 sp.) ** ''Wilbrandia'' <small>Silva Manso</small> (5 spp.) * '''''Benincaseae'' <small>Ser.</small>''' ** ''Acanthosicyos'' <small>Welw. ex Hook.f.</small> (1 sp.) ** ''Benincasa'' <small>Savi</small> (2 spp., anisany ny ''Praecitrullus'' <small>Pangalo</small>) ** ''Blastania'' Kotschy & Peyr. (3 spp., anisany ny ''Ctenolepis'' <small>Hook.f.</small>) ** ''Borneosicyos'' (1–2 spp.) ** ''Cephalopentandra'' <small>Chiov.</small> (1 sp.) ** ''[[Citrullus]]'' <small>Schrad.</small> (4 spp.) ** ''[[Coccinia]]'' <small>Wight & Arn.</small> (30 spp.) ** ''[[Cucumis]]'' <small>L.</small> (65 spp.) ** ''Dactyliandra'' <small>Hook.f.</small> (2 spp.) ** ''Diplocyclos'' <small>(Endl.) T.Post & Kuntze</small> (4 spp.) ** ''Indomelothria'' (2 spp.) ** ''Khmeriosicyos'' (1 sp.) ** ''[[Lagenaria]]'' <small>Ser.</small> (6 spp.) ** ''Lemurosicyos'' <small>Keraudren</small> (1 sp.) ** ''Melothria'' <small>L.</small> (12 spp., anisany ny ''M. scabra'') ** ''Muellerargia'' <small>Cogn.</small> (2 sp.) ** ''[[Oreosyce]]'' Hook.f. (1 sp.) ** ''Papuasicyos'' (8 spp.) ** ''[[Peponium]]'' <small>Engl.</small> (20 spp.) ** ''Raphidiocystis'' <small>Hook.f.</small> (5 spp.) ** ''Ruthalicia'' <small>C.Jeffrey</small> (2 spp.) ** ''Scopellaria'' <small>W.J.de Wilde & Duyfjes</small> (2 spp.) ** ''Solena'' <small>Lour.</small> (3 spp.) ** ''Trochomeria'' <small>Hook.f.</small> (8 spp.) ** ''Zehneria'' <small>Endl.</small> (''ca.'' 60 spp.) * '''''Cucurbiteae'' <small>Ser.</small>''' ** ''Abobra'' <small>Naudin</small> (1 sp.) ** ''Calycophysum'' <small>H.Karst. & Triana</small> (5 spp.) ** ''Cayaponia'' <small>Silva Manso</small> (74 spp.) ** ''Cionosicys'' <small>Griseb.</small> (4–5 spp.) ** ''[[Cucurbita]]'' <small>L.</small> (15 spp.) ** ''Penelopeia'' <small>Urb.</small> (2 spp.) ** ''Peponopsis'' <small>Naudin</small> (1 sp.) ** ''Polyclathra'' <small>Bertol.</small> (6 spp.) ** ''Schizocarpum'' <small>Schrad.</small> (11 spp.) ** ''Selysia'' <small>Cogn.</small> (4 spp.) ** ''Sicana'' <small>Naudin</small> (4 spp.) ** ''Tecunumania'' <small>Standl. & Steyerm.</small> (1 sp.) === Lisitry ny antokon-javamaniry === * ''Abobra'' Naudin (1 sp.) * ''Acanthosicyos'' Welw. ex Hook.f. (1 sp.) * ''Actinostemma'' Griff. (3 spp.) * ''Alsomitra'' (Blume) Spach (1 sp.) * ''[[Ampelosicyos]]'' <small>Thouars</small> (5 spp.) * ''Apodanthera'' Arn. (16 spp.) * ''Austrobryonia'' H.Schaef. (4 spp.) * ''Baijiania'' A.M.Lu & J.Q.Li (30 spp.) * ''Bambekea'' Cogn. (1 sp.) * ''Bayabusua'' (1 sp.) * ''Benincasa'' Savi (2 spp., anisany ny ''Praecitrullus'' Pangalo) * ''Blastania'' Kotschy & Peyr. (3 spp., anisany ny ''Ctenolepis'' Hook.f.) * ''Bolbostemma'' Franquet (2 spp.) * ''Borneosicyos'' (1–2 spp.) * ''Brandegea'' Cogn. (1 sp.) * ''Bryonia'' L. (10 spp.) * ''Calycophysum'' H.Karst. & Triana (5 spp.) * ''Cayaponia'' Silva Manso (74 spp.) * ''Cephalopentandra'' Chiov. (1 sp.) * ''Ceratosanthes'' Adans. (4 spp.) * ''Cionosicys'' Griseb. (4–5 spp.) * ''[[Citrullus]]'' Schrad. (4 spp.) * ''[[Coccinia]]'' Wight & Arn. (30 spp.) * ''Cogniauxia'' Baill. (2 spp.) * ''Corallocarpus'' Welw. ex Benth. & Hook.f. (17 spp.) * ''[[Cucumis]]'' L. (65 spp.) * ''[[Cucurbita]]'' L. (15 spp.) * ''Cucurbitella'' Walp. (1 sp.) * ''Cyclanthera'' Schrad. (40 spp.) * ''Cyclantheropsis'' Harms (3 spp.) * ''Dactyliandra'' Hook.f. (2 spp.) * ''Dendrosicyos'' Balf.f. (1 sp.) * ''Diplocyclos'' (Endl.) T.Post & Kuntze (4 spp.) * ''Doyerea'' Grosourdy (1 sp.) * ''Ecballium'' A.Rich. (1 sp.) * ''Echinocystis'' Torr. & A.Gray (1 sp.) * ''Echinopepon'' Naudin (19 spp.) * ''Eureiandra'' Hook.f. (8 spp.) * ''Fevillea'' L. (8 spp.) * ''Gerrardanthus'' Harvey in Hook.f. (3–5 spp.) * ''Gomphogyne'' Griff. (2 spp.) * ''Gurania'' (Schltdl.) Cogn. (37 spp.) * ''Gynostemma'' Blume (10 spp.) * ''Halosicyos'' Mart.Crov (1 sp.) * ''Hanburia'' Seem. (7 spp.) * ''Helmontia'' Cogn. (2–4 spp.) * ''Hemsleya'' Cogn. ex F.B.Forbes & Hemsl. (30 spp.) * ''Herpetospermum'' Wall. ex Hook.f. (3 spp.) * ''Hodgsonia'' Hook.f. & Thomson (2 spp.) * ''Ibervillea'' Greene (8 spp.) * ''Indofevillea'' Chatterjee (2 sp.) * ''Indomelothria'' (2 spp.) * ''Kedrostis'' Medik. (28 spp.) * ''Khmeriosicyos'' (1 sp.) * ''[[Lagenaria]]'' Ser. (6 spp.) * ''Lemurosicyos'' Keraudren (1 sp.) * ''Linnaeosicyos'' H.Schaef. & Kocyan (1 sp.) * ''[[Luffa]]'' Mill. (5–7 spp.) * ''Marah'' Kellogg (7 spp.) * ''Melothria'' L. (12 spp., anisany ny ''M. scabra'') * ''Microsechium'' Naudin (4 spp.) * ''[[Momordica]]'' L. (60 spp.) * ''Muellerargia'' Cogn. (2 sp.) * ''Neoalsomitra'' Hutch. (12 spp.) * ''Nothoalsomitra'' Hutch. (1 sp.) * ''Oreosyce'' Hook.f. (1 sp.) * ''Papuasicyos'' (8 spp.) * ''Parasicyos'' Dieterle (2 sp.) * ''Penelopeia'' Urb. (2 spp.) * ''[[Peponium]]'' Engl. (20 spp.) * ''Peponopsis'' Naudin (1 sp.) * ''Polyclathra'' Bertol. (6 spp.) * ''Psiguria'' Neck. ex Arn. (6–12 spp.) * ''Pteropepon'' (Cogn.) Cogn. (5 spp.) * ''Raphidiocystis'' Hook.f. (5 spp.) * ''Ruthalicia'' C.Jeffrey (2 spp.) * ''Schizocarpum'' Schrad. (11 spp.) * ''Schizopepon'' Maxim. (6–8 spp.) * ''Scopellaria'' W.J.de Wilde & Duyfjes (2 spp.) * ''Sechiopsis'' Naudin (5 spp.) * ''Selysia'' Cogn. (4 spp.) * ''[[Seyrigia]]'' Keraudren (6 spp.) * ''Sicana'' Naudin (4 spp.) * ''Sicydium'' Schltdl. (9 spp.) * ''Sicyocaulis'' Wiggins (1 sp.) * ''[[Sicyos]]'' L. (64 spp., anisany ny ''Frantzia'' <small>Pittier</small> sy ny ''Sechium'' <small>P.Browne</small>) * ''Sicyosperma'' A.Gray (1 sp.) * ''Sinobaijiania'' C.Jeffrey & W.J.de Wilde (5 spp.) * ''Siolmatra'' Baill. (1 sp.) * ''Siraitia'' Merr. (3–4 spp.) * ''Solena'' Lour. (3 spp.) * ''Tecunumania'' Standl. & Steyerm. (1 sp.) * ''Telfairia'' Hook. (3 spp.) * ''Thladiantha'' Bunge 1833 (5 spp.) * ''Trichosanthes'' L. (≤100 spp.) * ''Trochomeria'' Hook.f. (8 spp.) * ''Trochomeriopsis'' Cogn. (1 sp.) * ''Wilbrandia'' Silva Manso (5 spp.) * ''[[Xerosicyos]]'' Humbert (5 spp.) * ''Zanonia'' L. (1 sp.) * ''Zehneria'' Endl. (''ca.'' 60 spp.) === Antoko misy eto Madagasikara === Indreto ny antoko sasany hita eto [[Madagasikara]]: * ''[[Ampelosicyos]]'' * ''[[Benincasa]]'' * ''[[Cayaponia]]'' * ''[[Citrullus]]'' * ''[[Coccinia]]'' * ''[[Corallocarpus]]'' * ''[[Cucumis]]'' * ''[[Cucurbita]]'' * ''[[Cyclanthera]]'' * ''[[Cyclantheropsis]]'' * ''[[Dactyliandra]]'' * ''[[Diplocyclos]]'' * ''[[Kedrostis]]'' * ''[[Lagenaria]]'' * ''[[Lemurosicyos]]'' * ''[[Luffa]]'' * ''[[Momordica]]'' * ''[[Muellerargia]]'' * ''[[Mukia]]'' * ''[[Peponium]]'' * ''[[Raphidiocystis]]'' * ''[[Sechium]]'' * ''[[Seyrigia]]'' * ''[[Telfairia]]'' * ''[[Trochomeria]]'' * ''[[Trochomeriopsis]]'' * ''[[Xerosicyos]]'' * ''[[Zehneria]]'' '''Karazana notsongaina eto Madagasikara''' Indreto ny karazana sasany hita eto [[Madagasikara]]: * ''[[Ampelosicyos humblotii]]'' * ''[[Ampelosicyos scandens]]'' * ''[[Citrullus lanatus]]'' (← ''Citrullus vulgaris'') * ''[[Coccinia grandis]]'' * ''[[Cucumis anguria]]'' * ''[[Cucumis dipsaceus]]'' * ''[[Cucumis hirsutus]]'' ''()'' * ''[[Cucumis melo]]'' * ''[[Cucumis sativus]]'' ''()'' * ''[[Cucurbita moschata]]'' * ''[[Cucurbita pepo]]'' * ''[[Diplocyclos palmatus]]'' * ''[[Lagenaria siceraria]]'' * ''[[Lagenaria sphaerica]]'' * ''[[Luffa acutangula]]'' * ''[[Luffa aegyptiaca]]'' (← ''[[Luffa cylindrica]]'') * ''[[Momordica charantia]]'' * ''[[Mukia maderaspatana]]'' (← ''[[Cucumis maderaspatanus]]'') * ''[[Peponium perrieri]]'' * ''[[Sechium edule]]'' * ''[[Seyrigia gracilis]]'' * ''[[Sicyos edulis]]'' (← ''[[Sechium edule]]'') * ''[[Telfairia pedata]]'' * ''[[Trichosanthes cucumerina]]'' * ''[[Xerosicyos danguyi]]'' * ''[[Xerosicyos pubescens]]'' (← ''[[Zygosicyos pubescens]]'') Marihina fa tsy misy eto Madagassikara ny ''[[Cucurbita maxima]]'': ilay santionany noheverina fa izy dia tsy inona fa ''[[Cucurbita moschata]]''. == Jereo koa == qbe89se7nqnt9rq15vien425wcmx1mj Cucurbita 0 290985 1147425 1118309 2026-07-10T09:13:28Z Thelezifor 15140 1147425 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cucurbita 2011 G1.jpg|vignette|351x351px|Karazana sasany ao amin' ny ''Cucurbita'' ]] Ny '''''Cucurbita''''' dia antokon-javamaniry [[Voninkazo|mamony]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Cucurbitaceae]]'', zana-pianakaviana ''Cucurbitoideae'', ary foko ''Cucurbiteae''. Ahitana karazan-javamaniry 18 mianika na mandady, izay teratany any [[Amerika]] avokoa, ary ny 5 amin' ireo dia [[Fambolena|ambolena]] matetika eran-tany. Vondron-karazana manan-danja ara-[[toekarena]] lehibe izy io, raha ny marina dia ao aminy no ahitana ny ankamaroan' ny karazana ambolena amin' ny anarana hoe [[voatavo]]. == Toetra ankapobeny == Maniry isan-taona na maharitra, mandady na mianika, manana taho misy [[tangolika]] ny karazana ao amin' ny ''Curcubita''. Mety hahatratra halava 3 ka hatramin' ny 10 metatra ny taho mandady, ary matetika mamoaka faka fiandry tandrify ny tonony. Mehibe, manana vondron-kiran-dravina misamaka, marokoroko, ary matetika misy tsibolo ny raviny. Zavamaniry mônôika, misy voniny lahy (tsy mitondra afa-tsy [[lahimbony]]) na vavy (tsy mitondra afa-tsy [[vavimbony]]) izy ireo. Ireto farany ireto dia mora fantatra amin' ny fisian' ny tsirivavy (ambany) eo am-potony izay manana ny endriky ny voankazo ho avy amin' ny endrika kely, fa ny voninkazo lahy kosa dia manana tangozany manify ary ny lahimbony 5 dia mitambatra ka ny 3 ihany no hita. Ny voniny izay miendrika lakolosy mavo dia manana savaivo 6 hatramin' ny 15 sm. Amin' ny ankapobeny dia miseho andro maromaro alohan' ny vony vavy voalohany ny vony lahy. Lehibe, misy hodiny matevina rehefa matoy, ary misy vihy maro ao anaty efitra tokana ny voany. == Lisitry ny karazana == * ''Cucurbita argyrosperma'' C. Huber * ''Cucurbita cordata'' S. Watson * ''Cucurbita cylindrata'' * ''Cucurbita digitata'' Gray * ''Cucurbita ecuadorensis'' H. C. Cutler & Whitaker * ''Cucurbita ficifolia'' Bouche * ''Cucurbita foetidissima'' Kunth * ''Cucurbita galeottii'' * ''Cucurbita lundelliana'' L. H. Bailey * ''[[Cucurbita maxima]]'' ** ''Cucurbita maxima subsp. andreana'' ** ''Cucurbita maxima subsp. maxima'' Duchesne * ''Cucurbita melopepo'' * ''[[Cucurbita moschata]]'' (Duchesne ex Lam.) Duchesne ex Poir. * ''Cucurbita okeechobeensis'' (Small) Bailey * ''Cucurbita palmata'' S. Wats. * ''Cucurbita pedatifolia'' L. H. Bailey * ''[[Cucurbita pepo]]'' L. * ''Cucurbita radicans'' Naudin * ''Cucurbita ×scabridifolia'' (safiotra) == Jereo koa == * ''[[Lagenaria]]'' * ''[[Citrullus]]'' * ''[[Cucumis]]'' * ''[[Momordica]]'' * ''[[Luffa]]'' * ''[[Cyclanthera]]'' * ''[[Gerrardanthus]]'' * ''[[Xerosicyos]]''. 13s0qujb4lpdj5yoasxh5xj3eqj97ak Hibiscus 0 291004 1147287 1147284 2026-07-09T12:21:27Z Thelezifor 15140 Karazana misy eto Madagasikara 1147287 wikitext text/x-wiki [[Sary:Hibiscus_flower_TZ.jpg|thumb|352x352px|Hibiscus × rosa-sinensis]] Ny '''''Hibiscus''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], maniry isan-taona na maharitra, ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Ity vondron-karazana ity dia tena lehibe, ahitana karazana an-jatony maro izay teratany any amin' ny faritra manana toetany antonony sy trôpikaly ary sobtrôpikaly manerana izao tontolo izao. Zavamaniry efa fantatra hatry ny ela ireo: nambolena tany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] izy ireo noho ny toetrany azo atao haingo, ary koa noho ny voany azo hanina. Misy karazany maromaro koa azo atao fanafody. Nohafarin' ny [[Maora (vahoaka)|Maora]]<nowiki/>n' i [[Espaina]] tao [[Eorôpa]] tamin' ny taonjato faha-12 izy ireo, ny karazana sasany dia nampidirin' ny mpanjanaka tao [[Amerika]] tamin' ny taonjato faha-17. I [[Kôrea Atsimo]] sy i [[Malezia]] dia manao ny ''Hibiscus'' ho voninkazom-pirenena, dia ny ''Hibiscus syriacus'', sy ny ''Hibiscus rosa-sinensis''. == Lisitry ny karazana == Inty ny lisitry ny karazana araka ny ''[[Germplasm Resources Information Network|GRIN]]'' <small>(11</small> <small>Septambra 2017)</small>: * ''Hibiscus acetosella'' Welw. ex Hiern * ''Hibiscus altissimus'' Hornby * ''Hibiscus amoenus'' Link & Otto * ''Hibiscus aneuthe'' Craven & al. * ''Hibiscus aphelus'' Craven & al. * ''Hibiscus aponeurus'' Sprague & Hutch. * ''Hibiscus arnhemensis'' F. D. Wilson * ''Hibiscus asper'' Hook. f. * ''Hibiscus bacalusius'' Craven & al. * ''Hibiscus berberidifolius'' A. Rich. * ''Hibiscus bifurcatus'' Cav. * ''Hibiscus brackenridgei'' A. Gray * ''Hibiscus byrnesii'' F. D. Wilson * ''Hibiscus calyphyllus'' Cav. * ''[[Hibiscus cameronii]]'' Knowles & Westc. ([[tsotsovoa]]) * ''[[Hibiscus cannabinus]]'' L. ([[lenjolambo]]) * ''Hibiscus cardiophyllus'' A. Gray * ''Hibiscus clayi'' O. Deg. & I. Deg. * ''Hibiscus clypeatus'' L. * ''Hibiscus coccineus'' Walter * ''Hibiscus costatus'' A. Rich. * ''Hibiscus coulteri'' Harv. ex A. Gray * ''Hibiscus dasycalyx'' S. F. Blake & Shiller * ''Hibiscus denudatus'' Benth. * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' Jacq. (masaizanolahy) * ''Hibiscus dongolensis'' Caill. ex Delile * ''Hibiscus drummondii'' Turcz. * ''Hibiscus elatus'' Sw. * ''Hibiscus engleri'' K. Schum. * ''Hibiscus fallax'' Craven & al. * ''Hibiscus flavifolius'' Ulbr. * ''Hibiscus fryxellii'' Mabb. * ''Hibiscus furcatus'' Willd. * ''Hibiscus furcellatus'' Lam. * ''Hibiscus gilletii'' De Wild. * ''Hibiscus glaber'' Matsum. ex Nakai * ''Hibiscus goldsworthii'' F. Muell. * ''Hibiscus greenwayi'' Baker f. * ''Hibiscus hamabo'' Siebold & Zucc. * ''Hibiscus hareyae'' Lex A.J. Thomson & Martin Cheek * ''Hibiscus hastatus'' L. f. * ''Hibiscus heterophyllus'' Vent. * ''Hibiscus hybr.'' * ''Hibiscus indicus'' (Burm. f.) Hochr. * ''Hibiscus kitaibelifolius'' A. St.-Hil. * ''Hibiscus kokio'' Hillebr. ex Wawra * ''Hibiscus krichauffianus'' F. Muell. * ''Hibiscus laevis'' All. * ''Hibiscus lasiocarpos'' Cav. * ''Hibiscus lavateroides'' Moric. * ''Hibiscus liliiflorus'' Cav. * ''Hibiscus lobatus'' (Murray) Kuntze * ''Hibiscus ludwigii'' Eckl. & Zeyh. * ''Hibiscus lunariifolius'' Willd. * ''Hibiscus macranthus'' Hochst. ex A. Rich. * ''Hibiscus macrophyllus'' Roxb. ex Hornem. * ''Hibiscus marenitensis'' Craven & al. * ''Hibiscus mastersianus'' Hiern * ''Hibiscus mechowii'' Garcke * ''Hibiscus menzeliae'' F. D. Wilson & Byrnes * ''Hibiscus meraukensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus micranthus]]'' L. f. ([[lairiky]], [[mahavotsy]]) * ''Hibiscus minutibracteolus'' F. D. Wilson * ''Hibiscus moscheutos'' L. * ''Hibiscus mutabilis'' L. * ''Hibiscus × muta-moscheutos'' Kuwada * ''Hibiscus nigricaulis'' Baker f. * ''Hibiscus orarius'' Craven & F. D. Wilson, nom. inval. * ''Hibiscus panduriformis'' Burm. f. * ''Hibiscus paramutabilis'' L. H. Bailey * ''Hibiscus pedunculatus'' L. f. * ''Hibiscus physaloides'' Guill. & Perr. * ''Hibiscus platanifolius'' (Willd.) Sweet * ''Hibiscus platycalyx'' Mast. * ''Hibiscus ponticus'' Rupr. * ''Hibiscus pusillus'' Thunb. * ''Hibiscus radiatus'' Cav. * ''Hibiscus reflexus'' Craven & al. * ''Hibiscus rosa-sinensis'' L. * ''Hibiscus rostellatus'' Guill. & Perr. * ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' L. (divaina, divay, madisokarana, madisombazaha, voamahombazaha, voambombazaha) * ''Hibiscus saponarius'' Craven * ''Hibiscus schinzii'' Gürke * ''Hibiscus schizopetalus'' (Dyer) Hook. f. * ''Hibiscus scottii'' Balf. f. * ''Hibiscus sinosyriacus'' L. H. Bailey * ''Hibiscus sororius'' L. * ''Hibiscus spathulatus'' Garcke * ''Hibiscus splendens'' Fraser ex Graham * ''Hibiscus squarrulosus'' Craven & al. * ''Hibiscus stewartii'' Craven & al. * ''Hibiscus striatus'' Cav. * ''Hibiscus sturtii'' Hook. * ''Hibiscus sudanensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus surattensis]]'' L. (kaoka, madiso, sirambalala, sirangabalala, sirasira, voambona) * ''Hibiscus syriacus'' L. * ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' L. (afopotry, baro, daro, farihazo, hafobaro, hafopotsy, hafotra, masaizana, masehizano, poara, somangana, varo, varolopy) * ''[[Hibiscus trionum]]'' L. (kihasihasy) * ''Hibiscus uncinellus'' DC. * ''[[Hibiscus vitifolius]]'' L. * ''Hibiscus waimeae'' A. Heller * ''Hibiscus zonatus'' F. Muell. === Zavamaniry nesorina tsy ho ao === * ''Abelmoschus esculentus'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus ficulneus'' <small>(L.) Wight & Arn.</small> (← ''Hibiscus ficulneus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' subsp. ''manihot'' (← ''Hibiscus manihot'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''pungens'' <small>(Roxb.) Hochr.</small> (← ''Hibiscus pungens'' <small>Roxb.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''tetraphyllus'' <small>(Roxb. ex Hornem.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus tetraphyllus'' <small>Roxb. ex Hornem.</small>) * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''moschatus'' (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''tuberosus'' <small>(Span.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus sagittifolius'' <small>Kurz</small>) * ''Alyogyne cuneiformis'' <small>(DC.) Lewton</small> (← ''Hibiscus cuneiformis'' <small>DC.</small>) * ''Alyogyne hakeifolia'' <small>(Giord.) Alef.</small> (← ''Hibiscus hakeifolius'' <small>Giord.</small>) * ''Alyogyne huegelii'' <small>(Endl.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus wrayae'' <small>Lindl.</small>) * ''Alyogyne pinoniana'' <small>(Gaudich.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus pinonianus'' <small>Gaudich.</small>) * ''Astrohibiscus caesius'' (Garcke) <small>McLay & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus caesius'' <small>Garcke</small>) — * ''Blanchardia clypeata'' (L.) <small>M.M.Hanes & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus clypeatus'' L.) — * ''Firmiana simplex'' <small>(L.) W.Wight</small> (← ''Hibiscus simplex'' <small>L.</small>) * ''Lagunaria patersonia'' subsp. ''patersonia'' (← ''Hibiscus patersonius'' <small>Andrews</small>) * ''Kosteletzkya adoensis'' <small>(Hochst. ex A. Rich.) Mast.</small> (← ''Hibiscus adoensis'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small>) * ''Kosteletzkya pentacarpos'' <small>(L.) Ledeb.</small> (← ''Hibiscus pentacarpos'' <small>L.</small>) * ''Kosteletzkya tubiflora'' <small>(DC.) Blanch. & McVaugh</small> (← ''Hibiscus tubiflorus'' <small>DC.</small>) * ''Kosteletzkya virginica'' <small>(L.) C.Presl ex A.Gray</small> (← ''Hibiscus virginicus'' <small>L.</small>) * ''Pavonia arabica'' <small>Hochst. & Steud. ex Boiss.</small> (← ''Hibiscus flavus'' <small>Forssk.</small>) * ''Pavonia spinifex'' <small>(L.) Cav.</small> (← ''Hibiscus spinifex'' <small>L.</small>) * ''Radyera farragei'' <small>(F.Muell.) Fryxell & S.H.Hashmi</small> (← ''Hibiscus farragei'' <small>F.Muell.</small>) * ''Thespesia lampas'' <small>(Cav.) Dalzell</small> (← ''Hibiscus lampas'' <small>Cav.</small>) * ''Thespesia populnea'' <small>(L.) Sol. ex Corrêa</small> (← ''Hibiscus populneoides'' <small>Roxb.</small> na ''Hibiscus populneus'' <small>L.</small>) === Karazana misy eto Madagasikara === Tamin' ny taona 2010 dia nanana karazana ''Hibiscus'' teo anelanelan' ny 46 sy 49 i [[Madagasikara]], anisan' izany ny karazana tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara miisa 31 ka hatramin' ny 33. Nitarika ny famindrana karazana maromaro -- izay nosokajina taloha tao amin' ny karazana ''[[Kosteletzkya]]'' ho ao amin' ny antoko ''Hibiscus'' -- ny fanadihadiana momba ny filôjenetika sy ny asa taksônômika vao haingana ka lasa mananika ny 70 ny isan' ny karazana ankehitriny. * Hibiscus acetosella Welw. ex Hiern (avy ao Afrika) * Hibiscus ambovombensis Hochr.. * Hibiscus ambreanus Hochr. * Hibiscus analalavensis M.H.Hanes & G.E.Schatz. * Hibiscus andringitrensis Hochr. * Hibiscus antongilensis Hochr. * Hibiscus baillonii Hochr. * Hibiscus bemangidiensis M.H.Hanes & G.E.Schatz * Hibiscus benedicti Hochr.  (← Macrostelia involucrata) * ''Hibiscus bojerianus'' Baill. (''fanjete'', ''hafotra'', ou ''somoro'') * Hibiscus borealis Hochr. * Hibiscus callianthus Hochr. * Hibiscus calyculatus (Hochr.) M. Hanes, G.E. Schatz & Callm. (taloha : Macrostelia calyculata). * ''Hibiscus cameronii'' Knowles & Westc. (''tsotsovoa'') * ''Hibiscus cannabinus'' L. (avy any ivelany) * Hibiscus chloroclados Hochr. * Hibiscus comorensis Baill. (hita ao [[Kôrmôrana|Kômôro]] koa) * Hibiscus congestiflorus Hochr. * Hibiscus decaryi Hochr. * Hibiscus discolorifolius Hochr. * Hibiscus discophorus Hochr. * ''Hibiscus diversifolius'' Jacq. (hita any ivelany koa -- '' roibe'' ou ''tsotsy'') * ''Hibiscus ellisii'' Baker (''hafotsala'') * ''Hibiscus esculentus'' L. (avy any ivelany → ''Abelmoschus esculentus'') * ''Hibiscus ferrugineus'' Cav. (''dokadoka'' ou ''hafotrakemba'') * Hibiscus flavoroseus Baker f. * Hibiscus furcellatus Desr. (hita ao amin' ny nosin’ ny [[Ranomasimbe Indiana]] koa) * Hibiscus genevieri Bojer (hita ao amin’ ny nosy [[Maskareina (tamba-nosy)|Maskarena]] koa) * Hibiscus glabrescens Hochr. * ''Hibiscus grandidieri'' Baill. (et sa variété ''var. phanerandrus'') (''tamenaka'') * Hibiscus grandistipulatus (Hochr.) Hochr. (← ''H. ankaramyensis'' var. ''grandistipulatus'') * Hibiscus greveanus Baill. * Hibiscus humbertii Hochr. * ''Hibiscus lamalama'' Callm., Buerki & Koopman * ''Hibiscus lasiococcus'' (''alampo'' ou ''alampona'') * Hibiscus laurinus Baill. (tafiditra ao ny ''Humbertianthus cardiostegius''). * Hibiscus lecomtei Hochr. * ''Hibiscus liliastrum'' (''tsindahaso'') * ''Hibiscus lobatus'' (hita any ivelany koa -- ''tsindailay'') * Hibiscus lonchosepalus Hochr. * Hibiscus longisepalus Hochr. * ''Hibiscus macrogonus'' (-- ''andrapary'') * Hibiscus malvaviscus L. (← ''Malvaviscus arboreus'', avy any ivelany) * ''Hibiscus mandrarensis'' Humbert ex Hochr. (''hafotralampona'') * ''Hibiscus mangindranensis'' (''atesana'') * Hibiscus megistanthus Hochr. * ''Hibiscus micranthus'' (hita any ivelany koa -- ''lairiky'') * Hibiscus multiformis A. Camus * Hibiscus nesiotes Drake * Hibiscus palmatifidus Baker * ''Hibiscus palmatifidus'' Baker (''halampondahy'') * Hibiscus panduriformis Burm. f. * ''Hibiscus perrieri'' Hochr. * Hibiscus pisinna M.H.Hanes & G.E.Schatz * Hibiscus platycalyx Mast. (hita any ivelany koa) * Hibiscus poissonii Hochr. * Hibiscus pulchellus Hochr. * Hibiscus retrobracteatus (Hochr.) M.M.Hanes & Callm. * Hibiscus rhabdotospermus Hochr * Hibiscus rutenbergii Garcke * ''Hibiscus sabdariffa'' L. (avy any ivelany -- ''voamahombazaha'' ou ''divay'') * ''Hibiscus scandens'' Hochr. (tsy afangaro amin' ny ''Hibiscus scandens'' Roxb.) * Hibiscus schizopetalus  (avy ao Afrika). * Hibiscus sororius L.f. (hita any ivelany koa) * Hibiscus sterculiifolius Steud. * ''Hibiscus surattensis'' L. (hita any ivelany koa -- ''madiso'' ou ''sirambalala'') * Hibiscus tiliaceus L. (hita any ivelany koa -- ''varo'' ou ''hafopotsy'') * Hibiscus trionum L. (avy any ivelany) * Hibiscus vitifolius L. (← ''Fioria vitifolia'', hita any ivelany koa) * Hibiscus xiphocuspis Baker == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Hibiscus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Hibiscus'']] * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' 6grtyxmr7ugslb5j0tv4m2e3xqcvev1 1147306 1147287 2026-07-09T13:04:07Z Thelezifor 15140 Karazana misy eto Madagasikara 1147306 wikitext text/x-wiki [[Sary:Hibiscus_flower_TZ.jpg|thumb|352x352px|Hibiscus × rosa-sinensis]] Ny '''''Hibiscus''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], maniry isan-taona na maharitra, ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Ity vondron-karazana ity dia tena lehibe, ahitana karazana an-jatony maro izay teratany any amin' ny faritra manana toetany antonony sy trôpikaly ary sobtrôpikaly manerana izao tontolo izao. Zavamaniry efa fantatra hatry ny ela ireo: nambolena tany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] izy ireo noho ny toetrany azo atao haingo, ary koa noho ny voany azo hanina. Misy karazany maromaro koa azo atao fanafody. Nohafarin' ny [[Maora (vahoaka)|Maora]]<nowiki/>n' i [[Espaina]] tao [[Eorôpa]] tamin' ny taonjato faha-12 izy ireo, ny karazana sasany dia nampidirin' ny mpanjanaka tao [[Amerika]] tamin' ny taonjato faha-17. I [[Kôrea Atsimo]] sy i [[Malezia]] dia manao ny ''Hibiscus'' ho voninkazom-pirenena, dia ny ''Hibiscus syriacus'', sy ny ''Hibiscus rosa-sinensis''. == Lisitry ny karazana == Inty ny lisitry ny karazana araka ny ''[[Germplasm Resources Information Network|GRIN]]'' <small>(11</small> <small>Septambra 2017)</small>: * ''Hibiscus acetosella'' Welw. ex Hiern * ''Hibiscus altissimus'' Hornby * ''Hibiscus amoenus'' Link & Otto * ''Hibiscus aneuthe'' Craven & al. * ''Hibiscus aphelus'' Craven & al. * ''Hibiscus aponeurus'' Sprague & Hutch. * ''Hibiscus arnhemensis'' F. D. Wilson * ''Hibiscus asper'' Hook. f. * ''Hibiscus bacalusius'' Craven & al. * ''Hibiscus berberidifolius'' A. Rich. * ''Hibiscus bifurcatus'' Cav. * ''Hibiscus brackenridgei'' A. Gray * ''Hibiscus byrnesii'' F. D. Wilson * ''Hibiscus calyphyllus'' Cav. * ''[[Hibiscus cameronii]]'' Knowles & Westc. ([[tsotsovoa]]) * ''[[Hibiscus cannabinus]]'' L. ([[lenjolambo]]) * ''Hibiscus cardiophyllus'' A. Gray * ''Hibiscus clayi'' O. Deg. & I. Deg. * ''Hibiscus clypeatus'' L. * ''Hibiscus coccineus'' Walter * ''Hibiscus costatus'' A. Rich. * ''Hibiscus coulteri'' Harv. ex A. Gray * ''Hibiscus dasycalyx'' S. F. Blake & Shiller * ''Hibiscus denudatus'' Benth. * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' Jacq. (masaizanolahy) * ''Hibiscus dongolensis'' Caill. ex Delile * ''Hibiscus drummondii'' Turcz. * ''Hibiscus elatus'' Sw. * ''Hibiscus engleri'' K. Schum. * ''Hibiscus fallax'' Craven & al. * ''Hibiscus flavifolius'' Ulbr. * ''Hibiscus fryxellii'' Mabb. * ''Hibiscus furcatus'' Willd. * ''Hibiscus furcellatus'' Lam. * ''Hibiscus gilletii'' De Wild. * ''Hibiscus glaber'' Matsum. ex Nakai * ''Hibiscus goldsworthii'' F. Muell. * ''Hibiscus greenwayi'' Baker f. * ''Hibiscus hamabo'' Siebold & Zucc. * ''Hibiscus hareyae'' Lex A.J. Thomson & Martin Cheek * ''Hibiscus hastatus'' L. f. * ''Hibiscus heterophyllus'' Vent. * ''Hibiscus hybr.'' * ''Hibiscus indicus'' (Burm. f.) Hochr. * ''Hibiscus kitaibelifolius'' A. St.-Hil. * ''Hibiscus kokio'' Hillebr. ex Wawra * ''Hibiscus krichauffianus'' F. Muell. * ''Hibiscus laevis'' All. * ''Hibiscus lasiocarpos'' Cav. * ''Hibiscus lavateroides'' Moric. * ''Hibiscus liliiflorus'' Cav. * ''Hibiscus lobatus'' (Murray) Kuntze * ''Hibiscus ludwigii'' Eckl. & Zeyh. * ''Hibiscus lunariifolius'' Willd. * ''Hibiscus macranthus'' Hochst. ex A. Rich. * ''Hibiscus macrophyllus'' Roxb. ex Hornem. * ''Hibiscus marenitensis'' Craven & al. * ''Hibiscus mastersianus'' Hiern * ''Hibiscus mechowii'' Garcke * ''Hibiscus menzeliae'' F. D. Wilson & Byrnes * ''Hibiscus meraukensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus micranthus]]'' L. f. ([[lairiky]], [[mahavotsy]]) * ''Hibiscus minutibracteolus'' F. D. Wilson * ''Hibiscus moscheutos'' L. * ''Hibiscus mutabilis'' L. * ''Hibiscus × muta-moscheutos'' Kuwada * ''Hibiscus nigricaulis'' Baker f. * ''Hibiscus orarius'' Craven & F. D. Wilson, nom. inval. * ''Hibiscus panduriformis'' Burm. f. * ''Hibiscus paramutabilis'' L. H. Bailey * ''Hibiscus pedunculatus'' L. f. * ''Hibiscus physaloides'' Guill. & Perr. * ''Hibiscus platanifolius'' (Willd.) Sweet * ''Hibiscus platycalyx'' Mast. * ''Hibiscus ponticus'' Rupr. * ''Hibiscus pusillus'' Thunb. * ''Hibiscus radiatus'' Cav. * ''Hibiscus reflexus'' Craven & al. * ''Hibiscus rosa-sinensis'' L. * ''Hibiscus rostellatus'' Guill. & Perr. * ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' L. (divaina, divay, madisokarana, madisombazaha, voamahombazaha, voambombazaha) * ''Hibiscus saponarius'' Craven * ''Hibiscus schinzii'' Gürke * ''Hibiscus schizopetalus'' (Dyer) Hook. f. * ''Hibiscus scottii'' Balf. f. * ''Hibiscus sinosyriacus'' L. H. Bailey * ''Hibiscus sororius'' L. * ''Hibiscus spathulatus'' Garcke * ''Hibiscus splendens'' Fraser ex Graham * ''Hibiscus squarrulosus'' Craven & al. * ''Hibiscus stewartii'' Craven & al. * ''Hibiscus striatus'' Cav. * ''Hibiscus sturtii'' Hook. * ''Hibiscus sudanensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus surattensis]]'' L. (kaoka, madiso, sirambalala, sirangabalala, sirasira, voambona) * ''Hibiscus syriacus'' L. * ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' L. (afopotry, baro, daro, farihazo, hafobaro, hafopotsy, hafotra, masaizana, masehizano, poara, somangana, varo, varolopy) * ''[[Hibiscus trionum]]'' L. (kihasihasy) * ''Hibiscus uncinellus'' DC. * ''[[Hibiscus vitifolius]]'' L. * ''Hibiscus waimeae'' A. Heller * ''Hibiscus zonatus'' F. Muell. === Zavamaniry nesorina tsy ho ao === * ''Abelmoschus esculentus'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus ficulneus'' <small>(L.) Wight & Arn.</small> (← ''Hibiscus ficulneus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' subsp. ''manihot'' (← ''Hibiscus manihot'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''pungens'' <small>(Roxb.) Hochr.</small> (← ''Hibiscus pungens'' <small>Roxb.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''tetraphyllus'' <small>(Roxb. ex Hornem.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus tetraphyllus'' <small>Roxb. ex Hornem.</small>) * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''moschatus'' (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''tuberosus'' <small>(Span.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus sagittifolius'' <small>Kurz</small>) * ''Alyogyne cuneiformis'' <small>(DC.) Lewton</small> (← ''Hibiscus cuneiformis'' <small>DC.</small>) * ''Alyogyne hakeifolia'' <small>(Giord.) Alef.</small> (← ''Hibiscus hakeifolius'' <small>Giord.</small>) * ''Alyogyne huegelii'' <small>(Endl.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus wrayae'' <small>Lindl.</small>) * ''Alyogyne pinoniana'' <small>(Gaudich.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus pinonianus'' <small>Gaudich.</small>) * ''Astrohibiscus caesius'' (Garcke) <small>McLay & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus caesius'' <small>Garcke</small>) — * ''Blanchardia clypeata'' (L.) <small>M.M.Hanes & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus clypeatus'' L.) — * ''Firmiana simplex'' <small>(L.) W.Wight</small> (← ''Hibiscus simplex'' <small>L.</small>) * ''Lagunaria patersonia'' subsp. ''patersonia'' (← ''Hibiscus patersonius'' <small>Andrews</small>) * ''Kosteletzkya adoensis'' <small>(Hochst. ex A. Rich.) Mast.</small> (← ''Hibiscus adoensis'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small>) * ''Kosteletzkya pentacarpos'' <small>(L.) Ledeb.</small> (← ''Hibiscus pentacarpos'' <small>L.</small>) * ''Kosteletzkya tubiflora'' <small>(DC.) Blanch. & McVaugh</small> (← ''Hibiscus tubiflorus'' <small>DC.</small>) * ''Kosteletzkya virginica'' <small>(L.) C.Presl ex A.Gray</small> (← ''Hibiscus virginicus'' <small>L.</small>) * ''Pavonia arabica'' <small>Hochst. & Steud. ex Boiss.</small> (← ''Hibiscus flavus'' <small>Forssk.</small>) * ''Pavonia spinifex'' <small>(L.) Cav.</small> (← ''Hibiscus spinifex'' <small>L.</small>) * ''Radyera farragei'' <small>(F.Muell.) Fryxell & S.H.Hashmi</small> (← ''Hibiscus farragei'' <small>F.Muell.</small>) * ''Thespesia lampas'' <small>(Cav.) Dalzell</small> (← ''Hibiscus lampas'' <small>Cav.</small>) * ''Thespesia populnea'' <small>(L.) Sol. ex Corrêa</small> (← ''Hibiscus populneoides'' <small>Roxb.</small> na ''Hibiscus populneus'' <small>L.</small>) === Karazana misy eto Madagasikara === Tamin' ny taona 2010 dia nanana karazana ''Hibiscus'' teo anelanelan' ny 46 sy 49 i [[Madagasikara]], anisan' izany ny karazana tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara miisa 31 ka hatramin' ny 33. Nitarika ny famindrana karazana maromaro -- izay nosokajina taloha tao amin' ny karazana ''[[Kosteletzkya]]'' ho ao amin' ny antoko ''Hibiscus'' -- ny fanadihadiana momba ny filôjenetika sy ny asa taksônômika vao haingana ka lasa mananika ny 90 ny isan' ny karazana ankehitriny. # Hibiscus acetosella Welw. ex Hiern (avy ao Afrika) # Hibiscus ambanitazensis M.H.Hanes & G.E.Schatz # Hibiscus ambovombensis Hochr.. # Hibiscus ambreanus Hochr. # Hibiscus analalavensis M.H.Hanes & G.E.Schatz. # Hibiscus andringitrensis Hochr. # Hibiscus ankaramyensis Hochr. # Hibiscus ankeranensis M.H.Hanes & G.E.Schatz # Hibiscus antanossarum Baill. # Hibiscus antongilensis Hochr. # Hibiscus baillonii Hochr. # Hibiscus bemangidiensis M.H.Hanes & G.E.Schatz # Hibiscus benedicti Hochr.  (← Macrostelia involucrata) # Hibiscus bernieri Baill. # ''Hibiscus bojerianus'' Baill. (''fanjete'', ''hafotra'', ou ''somoro'') # Hibiscus borealis Hochr. ''(baronala)'' # Hibiscus caerulescens Baill. ''(sarivanjo)'' # Hibiscus callianthus Hochr. # Hibiscus calyculatus (Hochr.) M. Hanes, G.E. Schatz & Callm. (← Macrostelia calyculata). # Hibiscus calyphyllus Cav. (hita ao Afrika Atsinanana koa) # ''Hibiscus cameronii'' Knowles & Westc. (''tsotsovoa'') # ''Hibiscus cannabinus'' L. (avy any ivelany) # Hibiscus chloroclados Hochr. # Hibiscus comorensis Baill. (hita ao [[Kôrmôrana|Kômôro]] koa) # Hibiscus congestiflorus Hochr. # Hibiscus decaryi Hochr. # Hibiscus demissifolius Baker f. # Hibiscus discolorifolius Hochr. # Hibiscus discolorifolius Hochr. (hita ao Afrika koa ''—masaizanolahy)'' # Hibiscus discophorus Hochr. # ''Hibiscus diversifolius'' Jacq. (hita any ivelany koa -- '' roibe'' ou ''tsotsy'') # ''Hibiscus ellisii'' Baker (''hafotsala'') # Hibiscus erodiifolius Hochr. & Humbert # ''Hibiscus esculentus'' L. (avy any ivelany → ''Abelmoschus esculentus'') # Hibiscus fanambanensis M.H.Hanes & G.E.Schatz # ''Hibiscus ferrugineus'' Cav. (''dokadoka'' ou ''hafotrakemba'') # Hibiscus flavoroseus Baker f. # Hibiscus furcellatus Desr. (hita ao amin' ny nosin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] koa) # Hibiscus genevieri Bojer (hita ao amin' ny nosy [[Maskareina (tamba-nosy)|Maskarena]] koa) # Hibiscus glabrescens Hochr. # ''Hibiscus grandidieri'' Baill. (et sa variété ''var. phanerandrus'') (''tamenaka'') # Hibiscus grandistipulatus (Hochr.) Hochr. (← ''H. ankaramyensis'' var. ''grandistipulatus'') # Hibiscus greveanus Baill. # Hibiscus humbertii Hochr. # ''Hibiscus lamalama'' Callm., Buerki & Koopman # ''Hibiscus lasiococcus'' (''alampo'' ou ''alampona'') # Hibiscus laurinus Baill. (tafiditra ao ny ''Humbertianthus cardiostegius''). # Hibiscus lecomtei Hochr. # ''Hibiscus liliastrum'' (''tsindahaso'') # ''Hibiscus lobatus'' (hita any ivelany koa -- ''tsindailay'') # Hibiscus lonchosepalus Hochr. # Hibiscus longisepalus Hochr. # ''Hibiscus macrogonus'' (-- ''andrapary'') # Hibiscus malvaviscus L. (← ''Malvaviscus arboreus'', avy any ivelany) # ''Hibiscus mandrarensis'' Humbert ex Hochr. (''hafotralampona'') # ''Hibiscus mangindranensis'' (''atesana'') # Hibiscus megistanthus Hochr. # ''Hibiscus micranthus'' (hita any ivelany koa -- ''lairiky'') # Hibiscus multiformis A. Camus # Hibiscus mutabilis L. (avy any Azia) # Hibiscus nesiotes Drake # Hibiscus nummularifolius Baker # Hibiscus orbicularis Baill. # ''Hibiscus palmatifidus'' Baker (''halampondahy'') # Hibiscus panduriformis Burm. f. # ''Hibiscus perrieri'' Hochr. # Hibiscus phanerandrus Baker # Hibiscus physaloides Guill. & Perr. (hita ao Afrika trôpikaly koa'')'' # Hibiscus pisinna M.H.Hanes & G.E.Schatz # Hibiscus platycalyx Mast. (hita any ivelany koa) # Hibiscus poissonii Hochr. # Hibiscus pseudocoronarius (Baker f.) Hochr. # Hibiscus psilopodus Baker f. # Hibiscus pterocarpoides (hita ao Afrika Atsinanana koa) (sarasoala) # Hibiscus pulchellus Hochr. # Hibiscus radiatus Cav. (avy any Azia Atsimo Atsinanana) # Hibiscus retrobracteatus (Hochr.) M.M.Hanes & Callm. # Hibiscus rhabdotospermus Hochr # Hibiscus rosa-sinensis L. (avy any ivelany) # Hibiscus rutenbergii Garcke # ''Hibiscus sabdariffa'' L. (avy any ivelany -- ''voamahombazaha'' ou ''divay'') # ''Hibiscus scandens'' Hochr. (tsy afangaro amin' ny ''Hibiscus scandens'' Roxb.) # Hibiscus schizopetalus  (avy ao Afrika). # Hibiscus sororius L.f. (hita any ivelany koa) # Hibiscus sterculiifolius Steud. # ''Hibiscus surattensis'' L. (hita any ivelany koa -- ''madiso'' ou ''sirambalala'') # Hibiscus tiliaceus L. (hita any ivelany koa -- ''varo'' ou ''hafopotsy'') # Hibiscus trichosiphon Baker f. # Hibiscus trionum L. (avy any ivelany) # Hibiscus vitifolius L. (← ''Fioria vitifolia'', hita any ivelany koa) # Hibiscus xiphocuspis Baker == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Hibiscus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Hibiscus'']] * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' b6bf6lgr5vp1i6fmxkq9po922ab9y4t 1147310 1147306 2026-07-09T13:32:35Z Thelezifor 15140 Karazana misy eto Madagasikara 1147310 wikitext text/x-wiki [[Sary:Hibiscus_flower_TZ.jpg|thumb|352x352px|Hibiscus × rosa-sinensis]] Ny '''''Hibiscus''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], maniry isan-taona na maharitra, ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Ity vondron-karazana ity dia tena lehibe, ahitana karazana an-jatony maro izay teratany any amin' ny faritra manana toetany antonony sy trôpikaly ary sobtrôpikaly manerana izao tontolo izao. Zavamaniry efa fantatra hatry ny ela ireo: nambolena tany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] izy ireo noho ny toetrany azo atao haingo, ary koa noho ny voany azo hanina. Misy karazany maromaro koa azo atao fanafody. Nohafarin' ny [[Maora (vahoaka)|Maora]]<nowiki/>n' i [[Espaina]] tao [[Eorôpa]] tamin' ny taonjato faha-12 izy ireo, ny karazana sasany dia nampidirin' ny mpanjanaka tao [[Amerika]] tamin' ny taonjato faha-17. I [[Kôrea Atsimo]] sy i [[Malezia]] dia manao ny ''Hibiscus'' ho voninkazom-pirenena, dia ny ''Hibiscus syriacus'', sy ny ''Hibiscus rosa-sinensis''. == Lisitry ny karazana == Inty ny lisitry ny karazana araka ny ''[[Germplasm Resources Information Network|GRIN]]'' <small>(11</small> <small>Septambra 2017)</small>: * ''Hibiscus acetosella'' Welw. ex Hiern * ''Hibiscus altissimus'' Hornby * ''Hibiscus amoenus'' Link & Otto * ''Hibiscus aneuthe'' Craven & al. * ''Hibiscus aphelus'' Craven & al. * ''Hibiscus aponeurus'' Sprague & Hutch. * ''Hibiscus arnhemensis'' F. D. Wilson * ''Hibiscus asper'' Hook. f. * ''Hibiscus bacalusius'' Craven & al. * ''Hibiscus berberidifolius'' A. Rich. * ''Hibiscus bifurcatus'' Cav. * ''Hibiscus brackenridgei'' A. Gray * ''Hibiscus byrnesii'' F. D. Wilson * ''Hibiscus calyphyllus'' Cav. * ''[[Hibiscus cameronii]]'' Knowles & Westc. ([[tsotsovoa]]) * ''[[Hibiscus cannabinus]]'' L. ([[lenjolambo]]) * ''Hibiscus cardiophyllus'' A. Gray * ''Hibiscus clayi'' O. Deg. & I. Deg. * ''Hibiscus clypeatus'' L. * ''Hibiscus coccineus'' Walter * ''Hibiscus costatus'' A. Rich. * ''Hibiscus coulteri'' Harv. ex A. Gray * ''Hibiscus dasycalyx'' S. F. Blake & Shiller * ''Hibiscus denudatus'' Benth. * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' Jacq. (masaizanolahy) * ''Hibiscus dongolensis'' Caill. ex Delile * ''Hibiscus drummondii'' Turcz. * ''Hibiscus elatus'' Sw. * ''Hibiscus engleri'' K. Schum. * ''Hibiscus fallax'' Craven & al. * ''Hibiscus flavifolius'' Ulbr. * ''Hibiscus fryxellii'' Mabb. * ''Hibiscus furcatus'' Willd. * ''Hibiscus furcellatus'' Lam. * ''Hibiscus gilletii'' De Wild. * ''Hibiscus glaber'' Matsum. ex Nakai * ''Hibiscus goldsworthii'' F. Muell. * ''Hibiscus greenwayi'' Baker f. * ''Hibiscus hamabo'' Siebold & Zucc. * ''Hibiscus hareyae'' Lex A.J. Thomson & Martin Cheek * ''Hibiscus hastatus'' L. f. * ''Hibiscus heterophyllus'' Vent. * ''Hibiscus hybr.'' * ''Hibiscus indicus'' (Burm. f.) Hochr. * ''Hibiscus kitaibelifolius'' A. St.-Hil. * ''Hibiscus kokio'' Hillebr. ex Wawra * ''Hibiscus krichauffianus'' F. Muell. * ''Hibiscus laevis'' All. * ''Hibiscus lasiocarpos'' Cav. * ''Hibiscus lavateroides'' Moric. * ''Hibiscus liliiflorus'' Cav. * ''Hibiscus lobatus'' (Murray) Kuntze * ''Hibiscus ludwigii'' Eckl. & Zeyh. * ''Hibiscus lunariifolius'' Willd. * ''Hibiscus macranthus'' Hochst. ex A. Rich. * ''Hibiscus macrophyllus'' Roxb. ex Hornem. * ''Hibiscus marenitensis'' Craven & al. * ''Hibiscus mastersianus'' Hiern * ''Hibiscus mechowii'' Garcke * ''Hibiscus menzeliae'' F. D. Wilson & Byrnes * ''Hibiscus meraukensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus micranthus]]'' L. f. ([[lairiky]], [[mahavotsy]]) * ''Hibiscus minutibracteolus'' F. D. Wilson * ''Hibiscus moscheutos'' L. * ''Hibiscus mutabilis'' L. * ''Hibiscus × muta-moscheutos'' Kuwada * ''Hibiscus nigricaulis'' Baker f. * ''Hibiscus orarius'' Craven & F. D. Wilson, nom. inval. * ''Hibiscus panduriformis'' Burm. f. * ''Hibiscus paramutabilis'' L. H. Bailey * ''Hibiscus pedunculatus'' L. f. * ''Hibiscus physaloides'' Guill. & Perr. * ''Hibiscus platanifolius'' (Willd.) Sweet * ''Hibiscus platycalyx'' Mast. * ''Hibiscus ponticus'' Rupr. * ''Hibiscus pusillus'' Thunb. * ''Hibiscus radiatus'' Cav. * ''Hibiscus reflexus'' Craven & al. * ''Hibiscus rosa-sinensis'' L. * ''Hibiscus rostellatus'' Guill. & Perr. * ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' L. (divaina, divay, madisokarana, madisombazaha, voamahombazaha, voambombazaha) * ''Hibiscus saponarius'' Craven * ''Hibiscus schinzii'' Gürke * ''Hibiscus schizopetalus'' (Dyer) Hook. f. * ''Hibiscus scottii'' Balf. f. * ''Hibiscus sinosyriacus'' L. H. Bailey * ''Hibiscus sororius'' L. * ''Hibiscus spathulatus'' Garcke * ''Hibiscus splendens'' Fraser ex Graham * ''Hibiscus squarrulosus'' Craven & al. * ''Hibiscus stewartii'' Craven & al. * ''Hibiscus striatus'' Cav. * ''Hibiscus sturtii'' Hook. * ''Hibiscus sudanensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus surattensis]]'' L. (kaoka, madiso, sirambalala, sirangabalala, sirasira, voambona) * ''Hibiscus syriacus'' L. * ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' L. (afopotry, baro, daro, farihazo, hafobaro, hafopotsy, hafotra, masaizana, masehizano, poara, somangana, varo, varolopy) * ''[[Hibiscus trionum]]'' L. (kihasihasy) * ''Hibiscus uncinellus'' DC. * ''[[Hibiscus vitifolius]]'' L. * ''Hibiscus waimeae'' A. Heller * ''Hibiscus zonatus'' F. Muell. === Zavamaniry nesorina tsy ho ao === * ''Abelmoschus esculentus'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus ficulneus'' <small>(L.) Wight & Arn.</small> (← ''Hibiscus ficulneus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' subsp. ''manihot'' (← ''Hibiscus manihot'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''pungens'' <small>(Roxb.) Hochr.</small> (← ''Hibiscus pungens'' <small>Roxb.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''tetraphyllus'' <small>(Roxb. ex Hornem.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus tetraphyllus'' <small>Roxb. ex Hornem.</small>) * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''moschatus'' (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''tuberosus'' <small>(Span.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus sagittifolius'' <small>Kurz</small>) * ''Alyogyne cuneiformis'' <small>(DC.) Lewton</small> (← ''Hibiscus cuneiformis'' <small>DC.</small>) * ''Alyogyne hakeifolia'' <small>(Giord.) Alef.</small> (← ''Hibiscus hakeifolius'' <small>Giord.</small>) * ''Alyogyne huegelii'' <small>(Endl.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus wrayae'' <small>Lindl.</small>) * ''Alyogyne pinoniana'' <small>(Gaudich.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus pinonianus'' <small>Gaudich.</small>) * ''Astrohibiscus caesius'' (Garcke) <small>McLay & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus caesius'' <small>Garcke</small>) — * ''Blanchardia clypeata'' (L.) <small>M.M.Hanes & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus clypeatus'' L.) — * ''Firmiana simplex'' <small>(L.) W.Wight</small> (← ''Hibiscus simplex'' <small>L.</small>) * ''Lagunaria patersonia'' subsp. ''patersonia'' (← ''Hibiscus patersonius'' <small>Andrews</small>) * ''Kosteletzkya adoensis'' <small>(Hochst. ex A. Rich.) Mast.</small> (← ''Hibiscus adoensis'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small>) * ''Kosteletzkya pentacarpos'' <small>(L.) Ledeb.</small> (← ''Hibiscus pentacarpos'' <small>L.</small>) * ''Kosteletzkya tubiflora'' <small>(DC.) Blanch. & McVaugh</small> (← ''Hibiscus tubiflorus'' <small>DC.</small>) * ''Kosteletzkya virginica'' <small>(L.) C.Presl ex A.Gray</small> (← ''Hibiscus virginicus'' <small>L.</small>) * ''Pavonia arabica'' <small>Hochst. & Steud. ex Boiss.</small> (← ''Hibiscus flavus'' <small>Forssk.</small>) * ''Pavonia spinifex'' <small>(L.) Cav.</small> (← ''Hibiscus spinifex'' <small>L.</small>) * ''Radyera farragei'' <small>(F.Muell.) Fryxell & S.H.Hashmi</small> (← ''Hibiscus farragei'' <small>F.Muell.</small>) * ''Thespesia lampas'' <small>(Cav.) Dalzell</small> (← ''Hibiscus lampas'' <small>Cav.</small>) * ''Thespesia populnea'' <small>(L.) Sol. ex Corrêa</small> (← ''Hibiscus populneoides'' <small>Roxb.</small> na ''Hibiscus populneus'' <small>L.</small>) === Karazana misy eto Madagasikara === Tamin' ny taona 2010 dia nanana karazana ''Hibiscus'' teo anelanelan' ny 46 sy 49 i [[Madagasikara]], anisan' izany ny karazana tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara miisa 31 ka hatramin' ny 33. Nitarika ny famindrana karazana maromaro -- izay nosokajina taloha tao amin' ny karazana ''[[Kosteletzkya]]'' ho ao amin' ny antoko ''Hibiscus'' -- ny fanadihadiana momba ny filôjenetika sy ny asa taksônômika vao haingana ka lasa mananika ny 90 ny isan' ny karazana ankehitriny. * Hibiscus acetosella Welw. ex Hiern (avy ao Afrika) * Hibiscus ambanitazensis M.H.Hanes & G.E.Schatz * Hibiscus ambovombensis Hochr.. * Hibiscus ambreanus Hochr. * Hibiscus analalavensis M.H.Hanes & G.E.Schatz. * Hibiscus andringitrensis Hochr. * Hibiscus ankaramyensis Hochr. * Hibiscus ankeranensis M.H.Hanes & G.E.Schatz * Hibiscus antanossarum Baill. * Hibiscus antongilensis Hochr. * Hibiscus baillonii Hochr. * Hibiscus bemangidiensis M.H.Hanes & G.E.Schatz * Hibiscus benedicti Hochr.  (← Macrostelia involucrata) * Hibiscus bernieri Baill. * Hibiscus bojerianus Baill. (fanjete, hafotra, ou somoro) * Hibiscus borealis Hochr. (baronala) * Hibiscus caerulescens Baill. (sarivanjo) * Hibiscus callianthus Hochr. * ''Hibiscus calodendron'' Scott Elliot * Hibiscus calyculatus (Hochr.) M. Hanes, G.E. Schatz & Callm. (← Macrostelia calyculata). * Hibiscus calyphyllus Cav. (hita ao Afrika Atsinanana koa) * Hibiscus cameronii Knowles & Westc. (tsotsovoa) * Hibiscus cannabinus L. (avy any ivelany) * Hibiscus chloroclados Hochr. * Hibiscus comorensis Baill. (hita ao Kômôro koa) * Hibiscus congestiflorus Hochr. * Hibiscus decaryi Hochr. * Hibiscus demissifolius Baker f. * Hibiscus discolorifolius Hochr. * Hibiscus discolorifolius Hochr. (hita ao Afrika koa -- masaizanolahy) * Hibiscus discophorus Hochr. * Hibiscus diversifolius Jacq. (hita any ivelany koa --  roibe ou tsotsy) * Hibiscus ellisii Baker (hafotsala) * Hibiscus erodiifolius Hochr. & Humbert * Hibiscus esculentus L. (avy any ivelany → Abelmoschus esculentus) * Hibiscus fanambanensis M.H.Hanes & G.E.Schatz * Hibiscus ferrugineus Cav. (dokadoka ou hafotrakemba) * Hibiscus flavoroseus Baker f. * Hibiscus furcellatus Desr. (hita ao amin' ny nosin' ny Ranomasimbe Indiana koa) * Hibiscus genevieri Bojer (hita ao amin' ny nosy Maskarena koa) * Hibiscus glabrescens Hochr. * Hibiscus grandidieri Baill. (et sa variété var. phanerandrus) (tamenaka) * Hibiscus grandistipulatus (Hochr.) Hochr. (← H. ankaramyensis var. grandistipulatus) * Hibiscus greveanus Baill. * Hibiscus humbertii Hochr. * Hibiscus lamalama Callm., Buerki & Koopman * Hibiscus lasiococcus (alampo ou alampona) * Hibiscus laurinus Baill. (tafiditra ao ny Humbertianthus cardiostegius). * Hibiscus lecomtei Hochr. * Hibiscus liliastrum (tsindahaso) * Hibiscus lobatus (hita any ivelany koa -- tsindailay) * Hibiscus lonchosepalus Hochr. * Hibiscus longisepalus Hochr. * Hibiscus macrogonus (-- andrapary) * ''Hibiscus malacophyllus'' Baker * ''Hibiscus malvaviscus'' L. (← ''Malvaviscus arboreus'', avy any ivelany) * Hibiscus mandrarensis Humbert ex Hochr. (hafotralampona) * Hibiscus mangindranensis (atesana) * Hibiscus megistanthus Hochr. * Hibiscus micranthus (hita any ivelany koa -- lairiky) * Hibiscus multiformis A. Camus * Hibiscus mutabilis L. (avy any Azia) * Hibiscus nesiotes Drake * Hibiscus nummularifolius Baker * Hibiscus orbicularis Baill. * Hibiscus palmatifidus Baker (halampondahy) * Hibiscus panduriformis Burm. f. * ''Hibiscus panduriformis'' Burm.f. * Hibiscus perrieri Hochr. * Hibiscus phanerandrus Baker * Hibiscus physaloides Guill. & Perr. (hita ao Afrika trôpikaly koa) * Hibiscus pisinna M.H.Hanes & G.E.Schatz * Hibiscus platycalyx Mast. (hita any ivelany koa) * Hibiscus poissonii Hochr. * ''Hibiscus populneus'' L. (← ''Thespesia populnea'' (L.) Sol. ex Corrêa) * Hibiscus pseudocoronarius (Baker f.) Hochr. * Hibiscus psilopodus Baker f. * Hibiscus pterocarpoides (hita ao Afrika Atsinanana koa) (sarasoala) * Hibiscus pulchellus Hochr. * Hibiscus radiatus Cav. (avy any Azia Atsimo Atsinanana) * Hibiscus retrobracteatus (Hochr.) M.M.Hanes & Callm. * Hibiscus rhabdotospermus Hochr * Hibiscus rosa-sinensis L. (avy any ivelany) * Hibiscus rutenbergii Garcke * Hibiscus sabdariffa L. (avy any ivelany -- voamahombazaha ou divay) * Hibiscus scandens Hochr. (tsy afangaro amin' ny Hibiscus scandens Roxb.) * ''Hibiscus schizopetalus'' (Dyer) Hook.f. (avy ao Afrika). * Hibiscus scotellii Baker f. * Hibiscus sororius L.f. (hita any ivelany koa) * Hibiscus sterculiifolius Steud. * Hibiscus surattensis L. (hita any ivelany koa -- madiso ou sirambalala) * Hibiscus tiliaceus L. (hita any ivelany koa -- varo ou hafopotsy) * Hibiscus trichosiphon Baker f. * Hibiscus trionum L. (avy any ivelany) * Hibiscus vitifolius L. (← ''Fioria vitifolia'', hita any ivelany koa) * Hibiscus xiphocuspis Baker == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Hibiscus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Hibiscus'']] * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' 51ldqba5qpv5f2ch2visqkbsc7929ss 1147311 1147310 2026-07-09T14:38:59Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1147311 wikitext text/x-wiki [[Sary:Hibiscus_flower_TZ.jpg|thumb|439x439px|''Hibiscus × rosa-sinensis'']] Ny '''''Hibiscus''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], maniry isan-taona na maharitra, ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Ity vondron-karazana ity dia tena lehibe, ahitana karazana an-jatony maro izay teratany any amin' ny faritra manana toetany antonony sy trôpikaly ary sobtrôpikaly manerana izao tontolo izao. Zavamaniry efa fantatra hatry ny ela ireo: nambolena tany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] izy ireo noho ny toetrany azo atao haingo, ary koa noho ny voany azo hanina. Misy karazany maromaro koa azo atao fanafody. Nohafarin' ny [[Maora (vahoaka)|Maora]]<nowiki/>n' i [[Espaina]] tao [[Eorôpa]] tamin' ny taonjato faha-12 izy ireo, ny karazana sasany dia nampidirin' ny mpanjanaka tao [[Amerika]] tamin' ny taonjato faha-17. I [[Kôrea Atsimo]] sy i [[Malezia]] dia manao ny ''Hibiscus'' ho voninkazom-pirenena, dia ny ''[[Hibiscus syriacus]]'', sy ny ''[[Hibiscus rosa-sinensis]]''. == Lisitry ny karazana == [[Sary:Hibiscus syriacus colore esterno viola e interno fucsia.jpg|vignette|''Hibiscus syriacus'']] [[Sary:Hibiscus rosa-sinensis flower 2.JPG|vignette|''Hibiscus rosa-sinensis'']] Inty ny lisitry ny karazana araka ny ''[[Germplasm Resources Information Network|GRIN]]'' <small>(11</small> <small>Septambra 2017)</small>: * ''Hibiscus acetosella'' Welw. ex Hiern * ''Hibiscus altissimus'' Hornby * ''Hibiscus amoenus'' Link & Otto * ''Hibiscus aneuthe'' Craven & al. * ''Hibiscus aphelus'' Craven & al. * ''Hibiscus aponeurus'' Sprague & Hutch. * ''Hibiscus arnhemensis'' F. D. Wilson * ''Hibiscus asper'' Hook. f. * ''Hibiscus bacalusius'' Craven & al. * ''Hibiscus berberidifolius'' A. Rich. * ''Hibiscus bifurcatus'' Cav. * ''Hibiscus brackenridgei'' A. Gray * ''Hibiscus byrnesii'' F. D. Wilson * ''Hibiscus calyphyllus'' Cav. * ''[[Hibiscus cameronii]]'' Knowles & Westc. ([[tsotsovoa]]) * ''[[Hibiscus cannabinus]]'' L. ([[lenjolambo]]) * ''Hibiscus cardiophyllus'' A. Gray * ''Hibiscus clayi'' O. Deg. & I. Deg. * ''Hibiscus clypeatus'' L. * ''Hibiscus coccineus'' Walter * ''Hibiscus costatus'' A. Rich. * ''Hibiscus coulteri'' Harv. ex A. Gray * ''Hibiscus dasycalyx'' S. F. Blake & Shiller * ''Hibiscus denudatus'' Benth. * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' Jacq. (masaizanolahy) * ''Hibiscus dongolensis'' Caill. ex Delile * ''Hibiscus drummondii'' Turcz. * ''Hibiscus elatus'' Sw. * ''Hibiscus engleri'' K. Schum. * ''Hibiscus fallax'' Craven & al. * ''Hibiscus flavifolius'' Ulbr. * ''Hibiscus fryxellii'' Mabb. * ''Hibiscus furcatus'' Willd. * ''Hibiscus furcellatus'' Lam. * ''Hibiscus gilletii'' De Wild. * ''Hibiscus glaber'' Matsum. ex Nakai * ''Hibiscus goldsworthii'' F. Muell. * ''Hibiscus greenwayi'' Baker f. * ''Hibiscus hamabo'' Siebold & Zucc. * ''Hibiscus hareyae'' Lex A.J. Thomson & Martin Cheek * ''Hibiscus hastatus'' L. f. * ''Hibiscus heterophyllus'' Vent. * ''Hibiscus hybr.'' * ''Hibiscus indicus'' (Burm. f.) Hochr. * ''Hibiscus kitaibelifolius'' A. St.-Hil. * ''Hibiscus kokio'' Hillebr. ex Wawra * ''Hibiscus krichauffianus'' F. Muell. * ''Hibiscus laevis'' All. * ''Hibiscus lasiocarpos'' Cav. * ''Hibiscus lavateroides'' Moric. * ''Hibiscus liliiflorus'' Cav. * ''Hibiscus lobatus'' (Murray) Kuntze * ''Hibiscus ludwigii'' Eckl. & Zeyh. * ''Hibiscus lunariifolius'' Willd. * ''Hibiscus macranthus'' Hochst. ex A. Rich. * ''Hibiscus macrophyllus'' Roxb. ex Hornem. * ''Hibiscus marenitensis'' Craven & al. * ''Hibiscus mastersianus'' Hiern * ''Hibiscus mechowii'' Garcke * ''Hibiscus menzeliae'' F. D. Wilson & Byrnes * ''Hibiscus meraukensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus micranthus]]'' L. f. ([[lairiky]], [[mahavotsy]]) * ''Hibiscus minutibracteolus'' F. D. Wilson * ''Hibiscus moscheutos'' L. * ''Hibiscus mutabilis'' L. * ''Hibiscus × muta-moscheutos'' Kuwada * ''Hibiscus nigricaulis'' Baker f. * ''Hibiscus orarius'' Craven & F. D. Wilson, nom. inval. * ''Hibiscus panduriformis'' Burm. f. * ''Hibiscus paramutabilis'' L. H. Bailey * ''Hibiscus pedunculatus'' L. f. * ''Hibiscus physaloides'' Guill. & Perr. * ''Hibiscus platanifolius'' (Willd.) Sweet * ''Hibiscus platycalyx'' Mast. * ''Hibiscus ponticus'' Rupr. * ''Hibiscus pusillus'' Thunb. * ''Hibiscus radiatus'' Cav. * ''Hibiscus reflexus'' Craven & al. * ''Hibiscus rosa-sinensis'' L. * ''Hibiscus rostellatus'' Guill. & Perr. * ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' L. (divaina, divay, madisokarana, madisombazaha, voamahombazaha, voambombazaha) * ''Hibiscus saponarius'' Craven * ''Hibiscus schinzii'' Gürke * ''Hibiscus schizopetalus'' (Dyer) Hook. f. * ''Hibiscus scottii'' Balf. f. * ''Hibiscus sinosyriacus'' L. H. Bailey * ''Hibiscus sororius'' L. * ''Hibiscus spathulatus'' Garcke * ''Hibiscus splendens'' Fraser ex Graham * ''Hibiscus squarrulosus'' Craven & al. * ''Hibiscus stewartii'' Craven & al. * ''Hibiscus striatus'' Cav. * ''Hibiscus sturtii'' Hook. * ''Hibiscus sudanensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus surattensis]]'' L. (kaoka, madiso, sirambalala, sirangabalala, sirasira, voambona) * ''Hibiscus syriacus'' L. * ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' L. (afopotry, baro, daro, farihazo, hafobaro, hafopotsy, hafotra, masaizana, masehizano, poara, somangana, varo, varolopy) * ''[[Hibiscus trionum]]'' L. (kihasihasy) * ''Hibiscus uncinellus'' DC. * ''[[Hibiscus vitifolius]]'' L. * ''Hibiscus waimeae'' A. Heller * ''Hibiscus zonatus'' F. Muell. === Zavamaniry nesorina tsy ho ao === * ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus ficulneus'' <small>(L.) Wight & Arn.</small> (← ''Hibiscus ficulneus'' <small>L.</small>) * ''[[Abelmoschus manihot]]'' subsp. ''manihot'' (← ''Hibiscus manihot'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''pungens'' <small>(Roxb.) Hochr.</small> (← ''Hibiscus pungens'' <small>Roxb.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''tetraphyllus'' <small>(Roxb. ex Hornem.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus tetraphyllus'' <small>Roxb. ex Hornem.</small>) * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' subsp. ''moschatus'' (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''tuberosus'' <small>(Span.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus sagittifolius'' <small>Kurz</small>) * ''Alyogyne cuneiformis'' <small>(DC.) Lewton</small> (← ''Hibiscus cuneiformis'' <small>DC.</small>) * ''Alyogyne hakeifolia'' <small>(Giord.) Alef.</small> (← ''Hibiscus hakeifolius'' <small>Giord.</small>) * ''Alyogyne huegelii'' <small>(Endl.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus wrayae'' <small>Lindl.</small>) * ''Alyogyne pinoniana'' <small>(Gaudich.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus pinonianus'' <small>Gaudich.</small>) * ''Astrohibiscus caesius'' (Garcke) <small>McLay & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus caesius'' <small>Garcke</small>) — * ''Blanchardia clypeata'' (L.) <small>M.M.Hanes & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus clypeatus'' L.) — * ''Firmiana simplex'' <small>(L.) W.Wight</small> (← ''Hibiscus simplex'' <small>L.</small>) * ''Lagunaria patersonia'' subsp. ''patersonia'' (← ''Hibiscus patersonius'' <small>Andrews</small>) * ''Kosteletzkya adoensis'' <small>(Hochst. ex A. Rich.) Mast.</small> (← ''Hibiscus adoensis'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small>) * ''Kosteletzkya pentacarpos'' <small>(L.) Ledeb.</small> (← ''Hibiscus pentacarpos'' <small>L.</small>) * ''Kosteletzkya tubiflora'' <small>(DC.) Blanch. & McVaugh</small> (← ''Hibiscus tubiflorus'' <small>DC.</small>) * ''Kosteletzkya virginica'' <small>(L.) C.Presl ex A.Gray</small> (← ''Hibiscus virginicus'' <small>L.</small>) * ''Pavonia arabica'' <small>Hochst. & Steud. ex Boiss.</small> (← ''Hibiscus flavus'' <small>Forssk.</small>) * ''Pavonia spinifex'' <small>(L.) Cav.</small> (← ''Hibiscus spinifex'' <small>L.</small>) * ''Radyera farragei'' <small>(F.Muell.) Fryxell & S.H.Hashmi</small> (← ''Hibiscus farragei'' <small>F.Muell.</small>) * ''Thespesia lampas'' <small>(Cav.) Dalzell</small> (← ''Hibiscus lampas'' <small>Cav.</small>) * ''Thespesia populnea'' <small>(L.) Sol. ex Corrêa</small> (← ''Hibiscus populneoides'' <small>Roxb.</small> na ''Hibiscus populneus'' <small>L.</small>) === Karazana misy eto Madagasikara === [[Sary:Hibiscus sabdariffa kz03.jpg|vignette|''Hibiscus sabdariffa'']] [[Sary:Hibiscus schizopetalus Nice Phoenix.jpg|vignette|286x286px|''Hibiscus schizopetalus'']] Tamin' ny taona 2010 dia nanana karazana ''Hibiscus'' teo anelanelan' ny 46 sy 49 i [[Madagasikara]], anisan' izany ny karazana tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara miisa 31 ka hatramin' ny 33. Nitarika ny famindrana karazana maromaro -- izay nosokajina taloha tao amin' ny karazana ''[[Kosteletzkya]]'' ho ao amin' ny antoko ''Hibiscus'' -- ny fanadihadiana momba ny filôjenetika sy ny asa taksônômika vao haingana ka lasa mihoatra ny 90 ny isan' ny karazana ankehitriny. * ''[[Hibiscus acetosella]]'' <small>Welw. ex Hiern</small> (avy ao [[Afrika]]) * ''[[Hibiscus ambanitazensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus ambovombensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus ambreanus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus analalavensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz.</small> * ''[[Hibiscus andringitrensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus ankaramyensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus ankeranensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus antanossarum]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus antongilensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus baillonii]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus bemangidiensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus benedicti]]'' <small>Hochr</small>. (← ''Macrostelia involucrata'') * ''[[Hibiscus bernieri]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus bojerianus]]'' <small>Baill</small>. -- fanjete, hafobato, hafotra, halampona, halapo, mangorondefona, somoro, varo * ''[[Hibiscus borealis]]'' <small>Hochr</small>. -- baronala * ''[[Hibiscus caerulescens]]'' <small>Baill</small>. -- sarivanjo * ''[[Hibiscus callianthus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus calodendron]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Hibiscus calyculatus]]'' <small>(Hochr.) M. Hanes, G.E. Schatz & Callm.</small> (← ''Macrostelia calyculata''). * ''[[Hibiscus calyphyllus]]'' <small>Cav.</small> (hita ao [[Afrika Atsinanana]] koa) * ''[[Hibiscus cameronii]]'' <small>Knowles & Westc.</small> -- tsotsovoa * ''[[Hibiscus cannabinus]]'' <small>L.</small> (avy any ivelany) -- lenzolambo * ''[[Hibiscus chloroclados]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus comorensis]]'' <small>Baill.</small> (hita ao [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] koa) * ''[[Hibiscus congestiflorus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus decaryi]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus demissifolius]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus discolorifolius]]'' <small>Hochr</small>. (hita ao [[Afrika]] koa) -- masaizanolahy * ''[[Hibiscus discophorus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' <small>Jacq</small>. (hita any ivelany koa) -- azoampela, dingombalala, hazoampela, kiliarivo, pingombalala, rangodrambalala, roibe, roimainty, saroso, sarosoala, sondrarajaza, sondraranjaza, sondraranjazamaosy, tsirangorangombalala, tsotso, tsotsy, voaroibe * ''[[Hibiscus ellisii]]'' <small>Baker</small> -- hafotsala * ''[[Hibiscus erodiifolius]]'' <small>Hochr. & Humbert</small> * ''[[Hibiscus fanambanensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus ferrugineus]]'' <small>Cav.</small> -- dokadoka, hafotrakemba, malaikatsy, sarondro, sonisombonisy, sosombonisy, tandidisy, tsingafiavy * ''[[Hibiscus flavoroseus]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus furcellatus]]'' <small>Desr</small>. (hita ao amin' ny nosin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] koa) * ''[[Hibiscus genevieri]]'' <small>Bojer</small> (hita ao amin' ny nosy [[Maskarena]] koa) * ''[[Hibiscus glabrescens]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus grandidieri]]'' <small>Baill</small>. -- tamenaka  (sy ny ''Hibiscus grandidieri'' var. ''phanerandrus'': tamenaka) * ''[[Hibiscus grandistipulatus]]'' <small>(Hochr.) Hochr.</small> (← ''Hibiscus ankaramyensis'' var. ''grandistipulatus'') * ''[[Hibiscus greveanus]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus humbertii]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus lamalama]]'' <small>Callm., Buerki & Koopman</small> * ''[[Hibiscus lasiococcus]]'' -- alampo, alampona, alamponavavy, hafotra, mongy * ''[[Hibiscus laurinus]]'' <small>Baill</small>. (tafiditra ao ny ''[[Humbertianthus cardiostegius]]''). * ''[[Hibiscus lecomtei]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus liliastrum]]'' -- tsindahaso * ''[[Hibiscus lobatus]]'' (hita any ivelany koa) -- isindailay, tsindailay * ''[[Hibiscus lonchosepalus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus longisepalus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus macrogonus]]'' -- andrapary, halampo, halampona * ''[[Hibiscus malacophyllus]]'' <small>Baker</small> * ''[[Hibiscus malvaviscus]]'' <small>L.</small> (← ''Malvaviscus arboreus'', avy any ivelany) * ''[[Hibiscus mandrarensis]]'' <small>Humbert ex Hochr.</small> -- alampona, hafotralampona, halampomadindravina, halampona * ''[[Hibiscus mangindranensis]]'' -- atesana, fanjete * ''[[Hibiscus megistanthus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus micranthus]]'' (hita any ivelany koa) -- lairiky, mahavotsy * ''[[Hibiscus multiformis]]'' <small>A. Camus</small> * ''[[Hibiscus mutabilis]]'' <small>L.</small> (avy any [[Azia]]) * ''[[Hibiscus nesiotes]]'' <small>Drake</small> * ''[[Hibiscus nummularifolius]]'' <small>Baker</small> * ''[[Hibiscus orbicularis]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus palmatifidus]]'' <small>Baker</small> -- halampondahy * ''[[Hibiscus panduriformis]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Hibiscus perrieri]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus phanerandrus]]'' <small>Baker</small> * ''[[Hibiscus physaloides]]'' <small>Guill. & Perr.</small> (hita ao [[Afrika]] trôpikaly koa) * ''[[Hibiscus pisinna]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus platycalyx]]'' <small>Mast</small>. (hita any ivelany koa) * ''[[Hibiscus poissonii]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus populneus]]'' <small>L.</small> (← ''Thespesia populnea'' <small>(L.) Sol. ex Corrêa</small>) * ''[[Hibiscus pseudocoronarius]]'' <small>(Baker f.) Hochr.</small> * ''[[Hibiscus psilopodus]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus pterocarpoides]]'' (hita ao [[Afrika Atsinanana]] koa) -- sarasoala * ''[[Hibiscus pulchellus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus radiatus]]'' <small>Cav.</small> (avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]]) * ''[[Hibiscus retrobracteatus]]'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> * ''[[Hibiscus rhabdotospermus]]'' <small>Hochr</small><small>.</small> * ''[[Hibiscus rosa-sinensis]]'' <small>L.</small> (avy any ivelany) * ''[[Hibiscus rutenbergii]]'' <small>Garcke</small> * ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' L. (avy any ivelany) -- divaina, divay, madisokarana, madisombazaha, voamahombazaha, voambombazaha * ''[[Hibiscus scandens]]'' <small>Hochr</small>. (tsy afangaro amin' ny ''Hibiscus scandens'' <small>Roxb</small>.) * ''[[Hibiscus schizopetalus]]'' <small>(Dyer) Hook.f.</small> (avy ao [[Afrika]]). * ''[[Hibiscus scotellii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus sororius]]'' <small>L.f.</small> (hita any ivelany koa) * ''[[Hibiscus sterculiifolius]]'' <small>Steud</small>. * ''[[Hibiscus surattensis]]'' L. (hita any ivelany koa) -- kaoka, madiso, sirambalala, sirangabalala, sirasira, voambona * ''[[Hibiscus thespesianus]]'' -- masaizanovavy * ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' <small>L.</small> (hita any ivelany koa) -- afopotry, baro, daro, farihazo, hafobaro, hafopotsy, hafotra, masaizana, masehizano, poara, somangana, varo, varolopy * ''[[Hibiscus trichosiphon]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus trionum]]'' <small>L.</small> (avy any ivelany) -- kihasihasy * ''[[Hibiscus vitifolius]]'' <small>L.</small> (← ''Fioria vitifolia'', hita any ivelany koa) -- azoampela * ''[[Hibiscus xiphocuspis]]'' <small>Baker</small> '''Karazana nafindra antoko:''' * ''Hibiscus esculentus'' L. (avy any ivelany → ''[[Abelmoschus esculentus]]'') == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Hibiscus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Hibiscus'']] * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Fioria]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' giyvvwhcm3gyhwwskwtkik9l2f0gwov 1147312 1147311 2026-07-09T14:41:23Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1147312 wikitext text/x-wiki [[Sary:Hibiscus_flower_TZ.jpg|thumb|439x439px|''Hibiscus × rosa-sinensis'']] Ny '''''Hibiscus''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], maniry isan-taona na maharitra, ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Ity vondron-karazana ity dia tena lehibe, ahitana karazana an-jatony maro izay teratany any amin' ny faritra manana toetany antonony sy trôpikaly ary sobtrôpikaly manerana izao tontolo izao. Zavamaniry efa fantatra hatry ny ela ireo: nambolena tany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] izy ireo noho ny toetrany azo atao haingo, ary koa noho ny voany azo hanina. Misy karazany maromaro koa azo atao fanafody. Nohafarin' ny [[Maora (vahoaka)|Maora]]<nowiki/>n' i [[Espaina]] tao [[Eorôpa]] tamin' ny taonjato faha-12 izy ireo, ny karazana sasany dia nampidirin' ny mpanjanaka tao [[Amerika]] tamin' ny taonjato faha-17. I [[Kôrea Atsimo]] sy i [[Malezia]] dia manao ny ''Hibiscus'' ho voninkazom-pirenena, dia ny ''[[Hibiscus syriacus]]'', sy ny ''[[Hibiscus rosa-sinensis]]''. == Lisitry ny karazana == [[Sary:Hibiscus syriacus colore esterno viola e interno fucsia.jpg|vignette|''Hibiscus syriacus'']] [[Sary:Hibiscus rosa-sinensis flower 2.JPG|vignette|''Hibiscus rosa-sinensis'']] Inty ny lisitry ny karazana araka ny ''[[Germplasm Resources Information Network|GRIN]]'' <small>(11</small> <small>Septambra 2017)</small>: * ''Hibiscus acetosella'' Welw. ex Hiern * ''Hibiscus altissimus'' Hornby * ''Hibiscus amoenus'' Link & Otto * ''Hibiscus aneuthe'' Craven & al. * ''Hibiscus aphelus'' Craven & al. * ''Hibiscus aponeurus'' Sprague & Hutch. * ''Hibiscus arnhemensis'' F. D. Wilson * ''Hibiscus asper'' Hook. f. * ''Hibiscus bacalusius'' Craven & al. * ''Hibiscus berberidifolius'' A. Rich. * ''Hibiscus bifurcatus'' Cav. * ''Hibiscus brackenridgei'' A. Gray * ''Hibiscus byrnesii'' F. D. Wilson * ''Hibiscus calyphyllus'' Cav. * ''[[Hibiscus cameronii]]'' Knowles & Westc. ([[tsotsovoa]]) * ''[[Hibiscus cannabinus]]'' L. ([[lenjolambo]]) * ''Hibiscus cardiophyllus'' A. Gray * ''Hibiscus clayi'' O. Deg. & I. Deg. * ''Hibiscus clypeatus'' L. * ''Hibiscus coccineus'' Walter * ''Hibiscus costatus'' A. Rich. * ''Hibiscus coulteri'' Harv. ex A. Gray * ''Hibiscus dasycalyx'' S. F. Blake & Shiller * ''Hibiscus denudatus'' Benth. * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' Jacq. (masaizanolahy) * ''Hibiscus dongolensis'' Caill. ex Delile * ''Hibiscus drummondii'' Turcz. * ''Hibiscus elatus'' Sw. * ''Hibiscus engleri'' K. Schum. * ''Hibiscus fallax'' Craven & al. * ''Hibiscus flavifolius'' Ulbr. * ''Hibiscus fryxellii'' Mabb. * ''Hibiscus furcatus'' Willd. * ''Hibiscus furcellatus'' Lam. * ''Hibiscus gilletii'' De Wild. * ''Hibiscus glaber'' Matsum. ex Nakai * ''Hibiscus goldsworthii'' F. Muell. * ''Hibiscus greenwayi'' Baker f. * ''Hibiscus hamabo'' Siebold & Zucc. * ''Hibiscus hareyae'' Lex A.J. Thomson & Martin Cheek * ''Hibiscus hastatus'' L. f. * ''Hibiscus heterophyllus'' Vent. * ''Hibiscus hybr.'' * ''Hibiscus indicus'' (Burm. f.) Hochr. * ''Hibiscus kitaibelifolius'' A. St.-Hil. * ''Hibiscus kokio'' Hillebr. ex Wawra * ''Hibiscus krichauffianus'' F. Muell. * ''Hibiscus laevis'' All. * ''Hibiscus lasiocarpos'' Cav. * ''Hibiscus lavateroides'' Moric. * ''Hibiscus liliiflorus'' Cav. * ''Hibiscus lobatus'' (Murray) Kuntze * ''Hibiscus ludwigii'' Eckl. & Zeyh. * ''Hibiscus lunariifolius'' Willd. * ''Hibiscus macranthus'' Hochst. ex A. Rich. * ''Hibiscus macrophyllus'' Roxb. ex Hornem. * ''Hibiscus marenitensis'' Craven & al. * ''Hibiscus mastersianus'' Hiern * ''Hibiscus mechowii'' Garcke * ''Hibiscus menzeliae'' F. D. Wilson & Byrnes * ''Hibiscus meraukensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus micranthus]]'' L. f. ([[lairiky]], [[mahavotsy]]) * ''Hibiscus minutibracteolus'' F. D. Wilson * ''Hibiscus moscheutos'' L. * ''Hibiscus mutabilis'' L. * ''Hibiscus × muta-moscheutos'' Kuwada * ''Hibiscus nigricaulis'' Baker f. * ''Hibiscus orarius'' Craven & F. D. Wilson, nom. inval. * ''Hibiscus panduriformis'' Burm. f. * ''Hibiscus paramutabilis'' L. H. Bailey * ''Hibiscus pedunculatus'' L. f. * ''Hibiscus physaloides'' Guill. & Perr. * ''Hibiscus platanifolius'' (Willd.) Sweet * ''Hibiscus platycalyx'' Mast. * ''Hibiscus ponticus'' Rupr. * ''Hibiscus pusillus'' Thunb. * ''Hibiscus radiatus'' Cav. * ''Hibiscus reflexus'' Craven & al. * ''Hibiscus rosa-sinensis'' L. * ''Hibiscus rostellatus'' Guill. & Perr. * ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' L. (divaina, divay, madisokarana, madisombazaha, voamahombazaha, voambombazaha) * ''Hibiscus saponarius'' Craven * ''Hibiscus schinzii'' Gürke * ''Hibiscus schizopetalus'' (Dyer) Hook. f. * ''Hibiscus scottii'' Balf. f. * ''Hibiscus sinosyriacus'' L. H. Bailey * ''Hibiscus sororius'' L. * ''Hibiscus spathulatus'' Garcke * ''Hibiscus splendens'' Fraser ex Graham * ''Hibiscus squarrulosus'' Craven & al. * ''Hibiscus stewartii'' Craven & al. * ''Hibiscus striatus'' Cav. * ''Hibiscus sturtii'' Hook. * ''Hibiscus sudanensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus surattensis]]'' L. (kaoka, madiso, sirambalala, sirangabalala, sirasira, voambona) * ''Hibiscus syriacus'' L. * ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' L. (afopotry, baro, daro, farihazo, hafobaro, hafopotsy, hafotra, masaizana, masehizano, poara, somangana, varo, varolopy) * ''[[Hibiscus trionum]]'' L. (kihasihasy) * ''Hibiscus uncinellus'' DC. * ''[[Hibiscus vitifolius]]'' L. * ''Hibiscus waimeae'' A. Heller * ''Hibiscus zonatus'' F. Muell. === Zavamaniry nesorina tsy ho ao === * ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus ficulneus'' <small>(L.) Wight & Arn.</small> (← ''Hibiscus ficulneus'' <small>L.</small>) * ''[[Abelmoschus manihot]]'' subsp. ''manihot'' (← ''Hibiscus manihot'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''pungens'' <small>(Roxb.) Hochr.</small> (← ''Hibiscus pungens'' <small>Roxb.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''tetraphyllus'' <small>(Roxb. ex Hornem.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus tetraphyllus'' <small>Roxb. ex Hornem.</small>) * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' subsp. ''moschatus'' (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''tuberosus'' <small>(Span.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus sagittifolius'' <small>Kurz</small>) * ''Alyogyne cuneiformis'' <small>(DC.) Lewton</small> (← ''Hibiscus cuneiformis'' <small>DC.</small>) * ''Alyogyne hakeifolia'' <small>(Giord.) Alef.</small> (← ''Hibiscus hakeifolius'' <small>Giord.</small>) * ''Alyogyne huegelii'' <small>(Endl.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus wrayae'' <small>Lindl.</small>) * ''Alyogyne pinoniana'' <small>(Gaudich.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus pinonianus'' <small>Gaudich.</small>) * ''Astrohibiscus caesius'' (Garcke) <small>McLay & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus caesius'' <small>Garcke</small>) — * ''Blanchardia clypeata'' (L.) <small>M.M.Hanes & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus clypeatus'' L.) — * ''Firmiana simplex'' <small>(L.) W.Wight</small> (← ''Hibiscus simplex'' <small>L.</small>) * ''Lagunaria patersonia'' subsp. ''patersonia'' (← ''Hibiscus patersonius'' <small>Andrews</small>) * ''Kosteletzkya adoensis'' <small>(Hochst. ex A. Rich.) Mast.</small> (← ''Hibiscus adoensis'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small>) * ''Kosteletzkya pentacarpos'' <small>(L.) Ledeb.</small> (← ''Hibiscus pentacarpos'' <small>L.</small>) * ''Kosteletzkya tubiflora'' <small>(DC.) Blanch. & McVaugh</small> (← ''Hibiscus tubiflorus'' <small>DC.</small>) * ''Kosteletzkya virginica'' <small>(L.) C.Presl ex A.Gray</small> (← ''Hibiscus virginicus'' <small>L.</small>) * ''Pavonia arabica'' <small>Hochst. & Steud. ex Boiss.</small> (← ''Hibiscus flavus'' <small>Forssk.</small>) * ''Pavonia spinifex'' <small>(L.) Cav.</small> (← ''Hibiscus spinifex'' <small>L.</small>) * ''Radyera farragei'' <small>(F.Muell.) Fryxell & S.H.Hashmi</small> (← ''Hibiscus farragei'' <small>F.Muell.</small>) * ''Thespesia lampas'' <small>(Cav.) Dalzell</small> (← ''Hibiscus lampas'' <small>Cav.</small>) * ''Thespesia populnea'' <small>(L.) Sol. ex Corrêa</small> (← ''Hibiscus populneoides'' <small>Roxb.</small> na ''Hibiscus populneus'' <small>L.</small>) === Karazana misy eto Madagasikara === [[Sary:Hibiscus sabdariffa kz03.jpg|vignette|''Hibiscus sabdariffa'']] [[Sary:Hibiscus schizopetalus Nice Phoenix.jpg|vignette|286x286px|''Hibiscus schizopetalus'']] [[Sary:Talipariti tiliaceum1FKST.jpg|vignette|''Talipariti tiliaceum'']] Tamin' ny taona 2010 dia nanana karazana ''Hibiscus'' teo anelanelan' ny 46 sy 49 i [[Madagasikara]], anisan' izany ny karazana tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara miisa 31 ka hatramin' ny 33. Nitarika ny famindrana karazana maromaro -- izay nosokajina taloha tao amin' ny karazana ''[[Kosteletzkya]]'' ho ao amin' ny antoko ''Hibiscus'' -- ny fanadihadiana momba ny filôjenetika sy ny asa taksônômika vao haingana ka lasa mihoatra ny 90 ny isan' ny karazana ankehitriny. * ''[[Hibiscus acetosella]]'' <small>Welw. ex Hiern</small> (avy ao [[Afrika]]) * ''[[Hibiscus ambanitazensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus ambovombensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus ambreanus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus analalavensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz.</small> * ''[[Hibiscus andringitrensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus ankaramyensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus ankeranensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus antanossarum]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus antongilensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus baillonii]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus bemangidiensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus benedicti]]'' <small>Hochr</small>. (← ''Macrostelia involucrata'') * ''[[Hibiscus bernieri]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus bojerianus]]'' <small>Baill</small>. -- fanjete, hafobato, hafotra, halampona, halapo, mangorondefona, somoro, varo * ''[[Hibiscus borealis]]'' <small>Hochr</small>. -- baronala * ''[[Hibiscus caerulescens]]'' <small>Baill</small>. -- sarivanjo * ''[[Hibiscus callianthus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus calodendron]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Hibiscus calyculatus]]'' <small>(Hochr.) M. Hanes, G.E. Schatz & Callm.</small> (← ''Macrostelia calyculata''). * ''[[Hibiscus calyphyllus]]'' <small>Cav.</small> (hita ao [[Afrika Atsinanana]] koa) * ''[[Hibiscus cameronii]]'' <small>Knowles & Westc.</small> -- tsotsovoa * ''[[Hibiscus cannabinus]]'' <small>L.</small> (avy any ivelany) -- lenzolambo * ''[[Hibiscus chloroclados]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus comorensis]]'' <small>Baill.</small> (hita ao [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] koa) * ''[[Hibiscus congestiflorus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus decaryi]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus demissifolius]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus discolorifolius]]'' <small>Hochr</small>. (hita ao [[Afrika]] koa) -- masaizanolahy * ''[[Hibiscus discophorus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' <small>Jacq</small>. (hita any ivelany koa) -- azoampela, dingombalala, hazoampela, kiliarivo, pingombalala, rangodrambalala, roibe, roimainty, saroso, sarosoala, sondrarajaza, sondraranjaza, sondraranjazamaosy, tsirangorangombalala, tsotso, tsotsy, voaroibe * ''[[Hibiscus ellisii]]'' <small>Baker</small> -- hafotsala * ''[[Hibiscus erodiifolius]]'' <small>Hochr. & Humbert</small> * ''[[Hibiscus fanambanensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus ferrugineus]]'' <small>Cav.</small> -- dokadoka, hafotrakemba, malaikatsy, sarondro, sonisombonisy, sosombonisy, tandidisy, tsingafiavy * ''[[Hibiscus flavoroseus]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus furcellatus]]'' <small>Desr</small>. (hita ao amin' ny nosin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] koa) * ''[[Hibiscus genevieri]]'' <small>Bojer</small> (hita ao amin' ny nosy [[Maskarena]] koa) * ''[[Hibiscus glabrescens]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus grandidieri]]'' <small>Baill</small>. -- tamenaka  (sy ny ''Hibiscus grandidieri'' var. ''phanerandrus'': tamenaka) * ''[[Hibiscus grandistipulatus]]'' <small>(Hochr.) Hochr.</small> (← ''Hibiscus ankaramyensis'' var. ''grandistipulatus'') * ''[[Hibiscus greveanus]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus humbertii]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus lamalama]]'' <small>Callm., Buerki & Koopman</small> * ''[[Hibiscus lasiococcus]]'' -- alampo, alampona, alamponavavy, hafotra, mongy * ''[[Hibiscus laurinus]]'' <small>Baill</small>. (tafiditra ao ny ''[[Humbertianthus cardiostegius]]''). * ''[[Hibiscus lecomtei]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus liliastrum]]'' -- tsindahaso * ''[[Hibiscus lobatus]]'' (hita any ivelany koa) -- isindailay, tsindailay * ''[[Hibiscus lonchosepalus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus longisepalus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus macrogonus]]'' -- andrapary, halampo, halampona * ''[[Hibiscus malacophyllus]]'' <small>Baker</small> * ''[[Hibiscus malvaviscus]]'' <small>L.</small> (← ''Malvaviscus arboreus'', avy any ivelany) * ''[[Hibiscus mandrarensis]]'' <small>Humbert ex Hochr.</small> -- alampona, hafotralampona, halampomadindravina, halampona * ''[[Hibiscus mangindranensis]]'' -- atesana, fanjete * ''[[Hibiscus megistanthus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus micranthus]]'' (hita any ivelany koa) -- lairiky, mahavotsy * ''[[Hibiscus multiformis]]'' <small>A. Camus</small> * ''[[Hibiscus mutabilis]]'' <small>L.</small> (avy any [[Azia]]) * ''[[Hibiscus nesiotes]]'' <small>Drake</small> * ''[[Hibiscus nummularifolius]]'' <small>Baker</small> * ''[[Hibiscus orbicularis]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus palmatifidus]]'' <small>Baker</small> -- halampondahy * ''[[Hibiscus panduriformis]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Hibiscus perrieri]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus phanerandrus]]'' <small>Baker</small> * ''[[Hibiscus physaloides]]'' <small>Guill. & Perr.</small> (hita ao [[Afrika]] trôpikaly koa) * ''[[Hibiscus pisinna]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus platycalyx]]'' <small>Mast</small>. (hita any ivelany koa) * ''[[Hibiscus poissonii]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus populneus]]'' <small>L.</small> (← ''Thespesia populnea'' <small>(L.) Sol. ex Corrêa</small>) * ''[[Hibiscus pseudocoronarius]]'' <small>(Baker f.) Hochr.</small> * ''[[Hibiscus psilopodus]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus pterocarpoides]]'' (hita ao [[Afrika Atsinanana]] koa) -- sarasoala * ''[[Hibiscus pulchellus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus radiatus]]'' <small>Cav.</small> (avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]]) * ''[[Hibiscus retrobracteatus]]'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> * ''[[Hibiscus rhabdotospermus]]'' <small>Hochr</small><small>.</small> * ''[[Hibiscus rosa-sinensis]]'' <small>L.</small> (avy any ivelany) * ''[[Hibiscus rutenbergii]]'' <small>Garcke</small> * ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' L. (avy any ivelany) -- divaina, divay, madisokarana, madisombazaha, voamahombazaha, voambombazaha * ''[[Hibiscus scandens]]'' <small>Hochr</small>. (tsy afangaro amin' ny ''Hibiscus scandens'' <small>Roxb</small>.) * ''[[Hibiscus schizopetalus]]'' <small>(Dyer) Hook.f.</small> (avy ao [[Afrika]]). * ''[[Hibiscus scotellii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus sororius]]'' <small>L.f.</small> (hita any ivelany koa) * ''[[Hibiscus sterculiifolius]]'' <small>Steud</small>. * ''[[Hibiscus surattensis]]'' L. (hita any ivelany koa) -- kaoka, madiso, sirambalala, sirangabalala, sirasira, voambona * ''[[Hibiscus thespesianus]]'' -- masaizanovavy * ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' <small>L.</small> (hita any ivelany koa) -- afopotry, baro, daro, farihazo, hafobaro, hafopotsy, hafotra, masaizana, masehizano, poara, somangana, varo, varolopy * ''[[Hibiscus trichosiphon]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus trionum]]'' <small>L.</small> (avy any ivelany) -- kihasihasy * ''[[Hibiscus vitifolius]]'' <small>L.</small> (← ''Fioria vitifolia'', hita any ivelany koa) -- azoampela * ''[[Hibiscus xiphocuspis]]'' <small>Baker</small> '''Karazana nafindra antoko:''' * ''Hibiscus esculentus'' L. (avy any ivelany → ''[[Abelmoschus esculentus]]'') == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Hibiscus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Hibiscus'']] * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Fioria]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' by4vvqu201pysnho3hm7dhwd4fhg3nh 1147313 1147312 2026-07-09T15:00:39Z Thelezifor 15140 /* Jereo koa */ 1147313 wikitext text/x-wiki [[Sary:Hibiscus_flower_TZ.jpg|thumb|439x439px|''Hibiscus × rosa-sinensis'']] Ny '''''Hibiscus''''' dia vondron-karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], maniry isan-taona na maharitra, ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Ity vondron-karazana ity dia tena lehibe, ahitana karazana an-jatony maro izay teratany any amin' ny faritra manana toetany antonony sy trôpikaly ary sobtrôpikaly manerana izao tontolo izao. Zavamaniry efa fantatra hatry ny ela ireo: nambolena tany [[Ejipta tamin' ny Andro Taloha|Ejipta]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]] izy ireo noho ny toetrany azo atao haingo, ary koa noho ny voany azo hanina. Misy karazany maromaro koa azo atao fanafody. Nohafarin' ny [[Maora (vahoaka)|Maora]]<nowiki/>n' i [[Espaina]] tao [[Eorôpa]] tamin' ny taonjato faha-12 izy ireo, ny karazana sasany dia nampidirin' ny mpanjanaka tao [[Amerika]] tamin' ny taonjato faha-17. I [[Kôrea Atsimo]] sy i [[Malezia]] dia manao ny ''Hibiscus'' ho voninkazom-pirenena, dia ny ''[[Hibiscus syriacus]]'', sy ny ''[[Hibiscus rosa-sinensis]]''. == Lisitry ny karazana == [[Sary:Hibiscus syriacus colore esterno viola e interno fucsia.jpg|vignette|''Hibiscus syriacus'']] [[Sary:Hibiscus rosa-sinensis flower 2.JPG|vignette|''Hibiscus rosa-sinensis'']] Inty ny lisitry ny karazana araka ny ''[[Germplasm Resources Information Network|GRIN]]'' <small>(11</small> <small>Septambra 2017)</small>: * ''Hibiscus acetosella'' Welw. ex Hiern * ''Hibiscus altissimus'' Hornby * ''Hibiscus amoenus'' Link & Otto * ''Hibiscus aneuthe'' Craven & al. * ''Hibiscus aphelus'' Craven & al. * ''Hibiscus aponeurus'' Sprague & Hutch. * ''Hibiscus arnhemensis'' F. D. Wilson * ''Hibiscus asper'' Hook. f. * ''Hibiscus bacalusius'' Craven & al. * ''Hibiscus berberidifolius'' A. Rich. * ''Hibiscus bifurcatus'' Cav. * ''Hibiscus brackenridgei'' A. Gray * ''Hibiscus byrnesii'' F. D. Wilson * ''Hibiscus calyphyllus'' Cav. * ''[[Hibiscus cameronii]]'' Knowles & Westc. ([[tsotsovoa]]) * ''[[Hibiscus cannabinus]]'' L. ([[lenjolambo]]) * ''Hibiscus cardiophyllus'' A. Gray * ''Hibiscus clayi'' O. Deg. & I. Deg. * ''Hibiscus clypeatus'' L. * ''Hibiscus coccineus'' Walter * ''Hibiscus costatus'' A. Rich. * ''Hibiscus coulteri'' Harv. ex A. Gray * ''Hibiscus dasycalyx'' S. F. Blake & Shiller * ''Hibiscus denudatus'' Benth. * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' Jacq. (masaizanolahy) * ''Hibiscus dongolensis'' Caill. ex Delile * ''Hibiscus drummondii'' Turcz. * ''Hibiscus elatus'' Sw. * ''Hibiscus engleri'' K. Schum. * ''Hibiscus fallax'' Craven & al. * ''Hibiscus flavifolius'' Ulbr. * ''Hibiscus fryxellii'' Mabb. * ''Hibiscus furcatus'' Willd. * ''Hibiscus furcellatus'' Lam. * ''Hibiscus gilletii'' De Wild. * ''Hibiscus glaber'' Matsum. ex Nakai * ''Hibiscus goldsworthii'' F. Muell. * ''Hibiscus greenwayi'' Baker f. * ''Hibiscus hamabo'' Siebold & Zucc. * ''Hibiscus hareyae'' Lex A.J. Thomson & Martin Cheek * ''Hibiscus hastatus'' L. f. * ''Hibiscus heterophyllus'' Vent. * ''Hibiscus hybr.'' * ''Hibiscus indicus'' (Burm. f.) Hochr. * ''Hibiscus kitaibelifolius'' A. St.-Hil. * ''Hibiscus kokio'' Hillebr. ex Wawra * ''Hibiscus krichauffianus'' F. Muell. * ''Hibiscus laevis'' All. * ''Hibiscus lasiocarpos'' Cav. * ''Hibiscus lavateroides'' Moric. * ''Hibiscus liliiflorus'' Cav. * ''Hibiscus lobatus'' (Murray) Kuntze * ''Hibiscus ludwigii'' Eckl. & Zeyh. * ''Hibiscus lunariifolius'' Willd. * ''Hibiscus macranthus'' Hochst. ex A. Rich. * ''Hibiscus macrophyllus'' Roxb. ex Hornem. * ''Hibiscus marenitensis'' Craven & al. * ''Hibiscus mastersianus'' Hiern * ''Hibiscus mechowii'' Garcke * ''Hibiscus menzeliae'' F. D. Wilson & Byrnes * ''Hibiscus meraukensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus micranthus]]'' L. f. ([[lairiky]], [[mahavotsy]]) * ''Hibiscus minutibracteolus'' F. D. Wilson * ''Hibiscus moscheutos'' L. * ''Hibiscus mutabilis'' L. * ''Hibiscus × muta-moscheutos'' Kuwada * ''Hibiscus nigricaulis'' Baker f. * ''Hibiscus orarius'' Craven & F. D. Wilson, nom. inval. * ''Hibiscus panduriformis'' Burm. f. * ''Hibiscus paramutabilis'' L. H. Bailey * ''Hibiscus pedunculatus'' L. f. * ''Hibiscus physaloides'' Guill. & Perr. * ''Hibiscus platanifolius'' (Willd.) Sweet * ''Hibiscus platycalyx'' Mast. * ''Hibiscus ponticus'' Rupr. * ''Hibiscus pusillus'' Thunb. * ''Hibiscus radiatus'' Cav. * ''Hibiscus reflexus'' Craven & al. * ''Hibiscus rosa-sinensis'' L. * ''Hibiscus rostellatus'' Guill. & Perr. * ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' L. (divaina, divay, madisokarana, madisombazaha, voamahombazaha, voambombazaha) * ''Hibiscus saponarius'' Craven * ''Hibiscus schinzii'' Gürke * ''Hibiscus schizopetalus'' (Dyer) Hook. f. * ''Hibiscus scottii'' Balf. f. * ''Hibiscus sinosyriacus'' L. H. Bailey * ''Hibiscus sororius'' L. * ''Hibiscus spathulatus'' Garcke * ''Hibiscus splendens'' Fraser ex Graham * ''Hibiscus squarrulosus'' Craven & al. * ''Hibiscus stewartii'' Craven & al. * ''Hibiscus striatus'' Cav. * ''Hibiscus sturtii'' Hook. * ''Hibiscus sudanensis'' Hochr. * ''[[Hibiscus surattensis]]'' L. (kaoka, madiso, sirambalala, sirangabalala, sirasira, voambona) * ''Hibiscus syriacus'' L. * ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' L. (afopotry, baro, daro, farihazo, hafobaro, hafopotsy, hafotra, masaizana, masehizano, poara, somangana, varo, varolopy) * ''[[Hibiscus trionum]]'' L. (kihasihasy) * ''Hibiscus uncinellus'' DC. * ''[[Hibiscus vitifolius]]'' L. * ''Hibiscus waimeae'' A. Heller * ''Hibiscus zonatus'' F. Muell. === Zavamaniry nesorina tsy ho ao === * ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> (← ''Hibiscus esculentus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus ficulneus'' <small>(L.) Wight & Arn.</small> (← ''Hibiscus ficulneus'' <small>L.</small>) * ''[[Abelmoschus manihot]]'' subsp. ''manihot'' (← ''Hibiscus manihot'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''pungens'' <small>(Roxb.) Hochr.</small> (← ''Hibiscus pungens'' <small>Roxb.</small>) * ''Abelmoschus manihot'' var. ''tetraphyllus'' <small>(Roxb. ex Hornem.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus tetraphyllus'' <small>Roxb. ex Hornem.</small>) * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' subsp. ''moschatus'' (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L.</small>) * ''Abelmoschus moschatus'' subsp. ''tuberosus'' <small>(Span.) Borss. Waalk.</small> (← ''Hibiscus sagittifolius'' <small>Kurz</small>) * ''Alyogyne cuneiformis'' <small>(DC.) Lewton</small> (← ''Hibiscus cuneiformis'' <small>DC.</small>) * ''Alyogyne hakeifolia'' <small>(Giord.) Alef.</small> (← ''Hibiscus hakeifolius'' <small>Giord.</small>) * ''Alyogyne huegelii'' <small>(Endl.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus wrayae'' <small>Lindl.</small>) * ''Alyogyne pinoniana'' <small>(Gaudich.) Fryxell</small> (← ''Hibiscus pinonianus'' <small>Gaudich.</small>) * ''Astrohibiscus caesius'' (Garcke) <small>McLay & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus caesius'' <small>Garcke</small>) — * ''Blanchardia clypeata'' (L.) <small>M.M.Hanes & R.L.Barrett</small> (← ''Hibiscus clypeatus'' L.) — * ''Firmiana simplex'' <small>(L.) W.Wight</small> (← ''Hibiscus simplex'' <small>L.</small>) * ''Lagunaria patersonia'' subsp. ''patersonia'' (← ''Hibiscus patersonius'' <small>Andrews</small>) * ''Kosteletzkya adoensis'' <small>(Hochst. ex A. Rich.) Mast.</small> (← ''Hibiscus adoensis'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small>) * ''Kosteletzkya pentacarpos'' <small>(L.) Ledeb.</small> (← ''Hibiscus pentacarpos'' <small>L.</small>) * ''Kosteletzkya tubiflora'' <small>(DC.) Blanch. & McVaugh</small> (← ''Hibiscus tubiflorus'' <small>DC.</small>) * ''Kosteletzkya virginica'' <small>(L.) C.Presl ex A.Gray</small> (← ''Hibiscus virginicus'' <small>L.</small>) * ''Pavonia arabica'' <small>Hochst. & Steud. ex Boiss.</small> (← ''Hibiscus flavus'' <small>Forssk.</small>) * ''Pavonia spinifex'' <small>(L.) Cav.</small> (← ''Hibiscus spinifex'' <small>L.</small>) * ''Radyera farragei'' <small>(F.Muell.) Fryxell & S.H.Hashmi</small> (← ''Hibiscus farragei'' <small>F.Muell.</small>) * ''Thespesia lampas'' <small>(Cav.) Dalzell</small> (← ''Hibiscus lampas'' <small>Cav.</small>) * ''Thespesia populnea'' <small>(L.) Sol. ex Corrêa</small> (← ''Hibiscus populneoides'' <small>Roxb.</small> na ''Hibiscus populneus'' <small>L.</small>) === Karazana misy eto Madagasikara === [[Sary:Hibiscus sabdariffa kz03.jpg|vignette|''Hibiscus sabdariffa'']] [[Sary:Hibiscus schizopetalus Nice Phoenix.jpg|vignette|286x286px|''Hibiscus schizopetalus'']] [[Sary:Talipariti tiliaceum1FKST.jpg|vignette|''Talipariti tiliaceum'']] Tamin' ny taona 2010 dia nanana karazana ''Hibiscus'' teo anelanelan' ny 46 sy 49 i [[Madagasikara]], anisan' izany ny karazana tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara miisa 31 ka hatramin' ny 33. Nitarika ny famindrana karazana maromaro -- izay nosokajina taloha tao amin' ny karazana ''[[Kosteletzkya]]'' ho ao amin' ny antoko ''Hibiscus'' -- ny fanadihadiana momba ny filôjenetika sy ny asa taksônômika vao haingana ka lasa mihoatra ny 90 ny isan' ny karazana ankehitriny. * ''[[Hibiscus acetosella]]'' <small>Welw. ex Hiern</small> (avy ao [[Afrika]]) * ''[[Hibiscus ambanitazensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus ambovombensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus ambreanus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus analalavensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz.</small> * ''[[Hibiscus andringitrensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus ankaramyensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus ankeranensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus antanossarum]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus antongilensis]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus baillonii]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus bemangidiensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus benedicti]]'' <small>Hochr</small>. (← ''Macrostelia involucrata'') * ''[[Hibiscus bernieri]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus bojerianus]]'' <small>Baill</small>. -- fanjete, hafobato, hafotra, halampona, halapo, mangorondefona, somoro, varo * ''[[Hibiscus borealis]]'' <small>Hochr</small>. -- baronala * ''[[Hibiscus caerulescens]]'' <small>Baill</small>. -- sarivanjo * ''[[Hibiscus callianthus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus calodendron]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Hibiscus calyculatus]]'' <small>(Hochr.) M. Hanes, G.E. Schatz & Callm.</small> (← ''Macrostelia calyculata''). * ''[[Hibiscus calyphyllus]]'' <small>Cav.</small> (hita ao [[Afrika Atsinanana]] koa) * ''[[Hibiscus cameronii]]'' <small>Knowles & Westc.</small> -- tsotsovoa * ''[[Hibiscus cannabinus]]'' <small>L.</small> (avy any ivelany) -- lenzolambo * ''[[Hibiscus chloroclados]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus comorensis]]'' <small>Baill.</small> (hita ao [[Tamba-nosin' i Kômôro|Kômôro]] koa) * ''[[Hibiscus congestiflorus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus decaryi]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus demissifolius]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus discolorifolius]]'' <small>Hochr</small>. (hita ao [[Afrika]] koa) -- masaizanolahy * ''[[Hibiscus discophorus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus diversifolius]]'' <small>Jacq</small>. (hita any ivelany koa) -- azoampela, dingombalala, hazoampela, kiliarivo, pingombalala, rangodrambalala, roibe, roimainty, saroso, sarosoala, sondrarajaza, sondraranjaza, sondraranjazamaosy, tsirangorangombalala, tsotso, tsotsy, voaroibe * ''[[Hibiscus ellisii]]'' <small>Baker</small> -- hafotsala * ''[[Hibiscus erodiifolius]]'' <small>Hochr. & Humbert</small> * ''[[Hibiscus fanambanensis]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus ferrugineus]]'' <small>Cav.</small> -- dokadoka, hafotrakemba, malaikatsy, sarondro, sonisombonisy, sosombonisy, tandidisy, tsingafiavy * ''[[Hibiscus flavoroseus]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus furcellatus]]'' <small>Desr</small>. (hita ao amin' ny nosin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] koa) * ''[[Hibiscus genevieri]]'' <small>Bojer</small> (hita ao amin' ny nosy [[Maskarena]] koa) * ''[[Hibiscus glabrescens]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus grandidieri]]'' <small>Baill</small>. -- tamenaka  (sy ny ''Hibiscus grandidieri'' var. ''phanerandrus'': tamenaka) * ''[[Hibiscus grandistipulatus]]'' <small>(Hochr.) Hochr.</small> (← ''Hibiscus ankaramyensis'' var. ''grandistipulatus'') * ''[[Hibiscus greveanus]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus humbertii]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus lamalama]]'' <small>Callm., Buerki & Koopman</small> * ''[[Hibiscus lasiococcus]]'' -- alampo, alampona, alamponavavy, hafotra, mongy * ''[[Hibiscus laurinus]]'' <small>Baill</small>. (tafiditra ao ny ''[[Humbertianthus cardiostegius]]''). * ''[[Hibiscus lecomtei]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus liliastrum]]'' -- tsindahaso * ''[[Hibiscus lobatus]]'' (hita any ivelany koa) -- isindailay, tsindailay * ''[[Hibiscus lonchosepalus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus longisepalus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus macrogonus]]'' -- andrapary, halampo, halampona * ''[[Hibiscus malacophyllus]]'' <small>Baker</small> * ''[[Hibiscus malvaviscus]]'' <small>L.</small> (← ''Malvaviscus arboreus'', avy any ivelany) * ''[[Hibiscus mandrarensis]]'' <small>Humbert ex Hochr.</small> -- alampona, hafotralampona, halampomadindravina, halampona * ''[[Hibiscus mangindranensis]]'' -- atesana, fanjete * ''[[Hibiscus megistanthus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus micranthus]]'' (hita any ivelany koa) -- lairiky, mahavotsy * ''[[Hibiscus multiformis]]'' <small>A. Camus</small> * ''[[Hibiscus mutabilis]]'' <small>L.</small> (avy any [[Azia]]) * ''[[Hibiscus nesiotes]]'' <small>Drake</small> * ''[[Hibiscus nummularifolius]]'' <small>Baker</small> * ''[[Hibiscus orbicularis]]'' <small>Baill</small>. * ''[[Hibiscus palmatifidus]]'' <small>Baker</small> -- halampondahy * ''[[Hibiscus panduriformis]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Hibiscus perrieri]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus phanerandrus]]'' <small>Baker</small> * ''[[Hibiscus physaloides]]'' <small>Guill. & Perr.</small> (hita ao [[Afrika]] trôpikaly koa) * ''[[Hibiscus pisinna]]'' <small>M.H.Hanes & G.E.Schatz</small> * ''[[Hibiscus platycalyx]]'' <small>Mast</small>. (hita any ivelany koa) * ''[[Hibiscus poissonii]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus populneus]]'' <small>L.</small> (← ''Thespesia populnea'' <small>(L.) Sol. ex Corrêa</small>) * ''[[Hibiscus pseudocoronarius]]'' <small>(Baker f.) Hochr.</small> * ''[[Hibiscus psilopodus]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus pterocarpoides]]'' (hita ao [[Afrika Atsinanana]] koa) -- sarasoala * ''[[Hibiscus pulchellus]]'' <small>Hochr</small>. * ''[[Hibiscus radiatus]]'' <small>Cav.</small> (avy any [[Azia Atsimo-Atsinanana|Azia Atsimo Atsinanana]]) * ''[[Hibiscus retrobracteatus]]'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> * ''[[Hibiscus rhabdotospermus]]'' <small>Hochr</small><small>.</small> * ''[[Hibiscus rosa-sinensis]]'' <small>L.</small> (avy any ivelany) * ''[[Hibiscus rutenbergii]]'' <small>Garcke</small> * ''[[Hibiscus sabdariffa]]'' L. (avy any ivelany) -- divaina, divay, madisokarana, madisombazaha, voamahombazaha, voambombazaha * ''[[Hibiscus scandens]]'' <small>Hochr</small>. (tsy afangaro amin' ny ''Hibiscus scandens'' <small>Roxb</small>.) * ''[[Hibiscus schizopetalus]]'' <small>(Dyer) Hook.f.</small> (avy ao [[Afrika]]). * ''[[Hibiscus scotellii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus sororius]]'' <small>L.f.</small> (hita any ivelany koa) * ''[[Hibiscus sterculiifolius]]'' <small>Steud</small>. * ''[[Hibiscus surattensis]]'' L. (hita any ivelany koa) -- kaoka, madiso, sirambalala, sirangabalala, sirasira, voambona * ''[[Hibiscus thespesianus]]'' -- masaizanovavy * ''[[Hibiscus tiliaceus]]'' <small>L.</small> (hita any ivelany koa) -- afopotry, baro, daro, farihazo, hafobaro, hafopotsy, hafotra, masaizana, masehizano, poara, somangana, varo, varolopy * ''[[Hibiscus trichosiphon]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Hibiscus trionum]]'' <small>L.</small> (avy any ivelany) -- kihasihasy * ''[[Hibiscus vitifolius]]'' <small>L.</small> (← ''Fioria vitifolia'', hita any ivelany koa) -- azoampela * ''[[Hibiscus xiphocuspis]]'' <small>Baker</small> '''Karazana nafindra antoko:''' * ''Hibiscus esculentus'' L. (avy any ivelany → ''[[Abelmoschus esculentus]]'') == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Hibiscus|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Hibiscus'']] * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' adpw4h5cixjnvl24z29m3ro5a6knddv Pasteur Rahajason 0 293219 1147354 1142853 2026-07-09T19:26:36Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147354 wikitext text/x-wiki Pastera Rahajason Pastera Rahajason dia Malagasy teraka tamin’ny 1897 ary nodimandry tamin’ny 1971. Fantatra indrindra izy ho mpitondra fiangonana (pastera) sady mpanoratra nanampy betsaka tamin’ny sehatry ny literatiora sy ny fivavahana teto Madagasikara. Mombamomba azy: Teraka ny 1897 Maty ny 1971 Teratany Malagasy Asa mpanoratra sy mitondra fiangonana {{infobox biographie2|charte=écrivain}}'''pastor Rahajason''' ( [[1897]] - [[1971]] ) dia mpanoratra [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] . Nanoratra ny [[Hiram-pirenena|hiram-pirenen'i]] [[Madagasikara]] ''[[Ry Tanindrazanay malala ô]]'' ( ''O Tany malalan' ny razantsika'' ) tamin'ny [[1958]] . Norbert Raharisoa, mpianatry ny Conservatory Nationale de Mozika any Paris teo aloha, no namorona ny mozika ho an'ny hiram-pirenena ho fahatsiarovana ny hiram-piainan'ny Mpanjakavavy Ranavalona I . == tantaram-piainany == Rahajason (teraka tamin'ny 1897 ary maty tamin'ny 1971) dia mpanoratra, mpitandrina malagasy. Malaza indrindra amin'ny fanoratana ny hiram-pirenena malagasy izy. Na dia eo aza izany fandraisana anjara lehibe izany, dia mbola tsy fantatra ihany Rahajason ao amin'ny fireneny . Mahagaga fa io pasitera io, izay nampiofanin’ireo misionera mpanjanaka, dia tokony nampiditra tao amin’ny asany ny toetra mampiavaka [[Andriamanitra (tokana)|an’Andriamanitra]] . Io hevitra momba ny maha tokana an'Andriamanitra io tokoa no mampifandray ny vondrom-piarahamonina sy foko samihafa eto [[Madagasikara]] . Marihina fa na dia eo aza ny [[razana]] eo amin’ny hiram-pirenena dia tsy misy teny na andian-teny milaza fanajana ny razana ataon’ny Malagasy. Ny fifandraisan’ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] amin’ny razambeny, hoy ity pasitera ity dia mitovitovy amin’ny fanajana fa tsy ny fanajana. Ny asan’ity mpitandrina ity dia mampiseho ny fahendren’ny loholona sy ny maha Malagasy azy. Vitsy ny Malagasy ankehitriny no mahalala ny tantaran’ity hiram-pirenena ity. Sahala amin'ny vitsy ny Frantsay mahafantatra ny tantaran'i Rouget de Lisle sy ''La Marseillaise'' . Latsaka tao anatin’ny fanadinoana ny tantara malagasy noho izany ny mpitandrina Rahajason na dia eo aza ny maha zava-dehibe ny asany. ==Asa sy andraikitra== 1. Mpitondra fiangonana Niasa ho [[pastera]] izy tamin’ny fiangonana kristiana. Nampiely ny fampianarana ara-pivavahana sy ny soatoavina kristiana. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana ara-panahy sy ara-pitondran-tena. 2. Mpanoratra Nanoratra lahatsoratra sy asa soratra mifandraika amin’ny: *finoana sy teolojia *fanabeazana ara-panahy *fiainam-piarahamonina ==Ny asa sorany== dia nanampy tamin’ny fampivelarana ny literatiora ara-pivavahana Malagasy. Anjara birikiny amin’ny fiaraha-monina Nampiroborobo ny fampianarana kristiana amin’ny teny Malagasy. Nampitombo ny fahalalana ara-panahy teo amin’ny fiaraha-monina. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana [[ara-moraly sy sosialy. ]] ==Zava-dehibe momba azy== Izy dia isan’ireo olo-manan-danja tamin’ny tantaran’ny [[Fiangonana sy literatiora kristiana Malagasy]] tamin’ny taonjato faha-20. Ny asany dia mifantoka amin’ny fanandratana ny finoana sy ny kolontsaina Malagasy amin’ny alalan’ny soratra. ==Mampiavaka azy== [[Pastera Rahajason]] dia olona nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny: fivavahana literatiora fanabeazana ara-panahy namorona ny hiram-pirenena Malagasy == Fanamarihana sy references == <references responsive="1"></references> {{liens}} == Rohy ivelany == {{liens}}{{Portail|Littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1971]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1897]] fgp4cj3d2hijuze9g95iuevr9ee144h 1147355 1147354 2026-07-09T19:27:45Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147355 wikitext text/x-wiki Pastera Rahajason Pastera Rahajason dia Malagasy teraka tamin’ny 1897 ary nodimandry tamin’ny 1971. Fantatra indrindra izy ho mpitondra fiangonana (pastera) sady mpanoratra nanampy betsaka tamin’ny sehatry ny literatiora sy ny fivavahana teto Madagasikara. Mombamomba azy: Teraka ny 1897 Maty ny 1971 Teratany Malagasy Asa mpanoratra sy mpitondra fiangonana {{infobox biographie2|charte=écrivain}}'''pastor Rahajason''' ( [[1897]] - [[1971]] ) dia mpanoratra [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] . Nanoratra ny [[Hiram-pirenena|hiram-pirenen'i]] [[Madagasikara]] ''[[Ry Tanindrazanay malala ô]]'' ( ''O Tany malalan' ny razantsika'' ) tamin'ny [[1958]] . Norbert Raharisoa, mpianatry ny Conservatory Nationale de Mozika any Paris teo aloha, no namorona ny mozika ho an'ny hiram-pirenena ho fahatsiarovana ny hiram-piainan'ny Mpanjakavavy Ranavalona I . == tantaram-piainany == Rahajason (teraka tamin'ny 1897 ary maty tamin'ny 1971) dia mpanoratra, mpitandrina malagasy. Malaza indrindra amin'ny fanoratana ny hiram-pirenena malagasy izy. Na dia eo aza izany fandraisana anjara lehibe izany, dia mbola tsy fantatra ihany Rahajason ao amin'ny fireneny . Mahagaga fa io pasitera io, izay nampiofanin’ireo misionera mpanjanaka, dia tokony nampiditra tao amin’ny asany ny toetra mampiavaka [[Andriamanitra (tokana)|an’Andriamanitra]] . Io hevitra momba ny maha tokana an'Andriamanitra io tokoa no mampifandray ny vondrom-piarahamonina sy foko samihafa eto [[Madagasikara]] . Marihina fa na dia eo aza ny [[razana]] eo amin’ny hiram-pirenena dia tsy misy teny na andian-teny milaza fanajana ny razana ataon’ny Malagasy. Ny fifandraisan’ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] amin’ny razambeny, hoy ity pasitera ity dia mitovitovy amin’ny fanajana fa tsy ny fanajana. Ny asan’ity mpitandrina ity dia mampiseho ny fahendren’ny loholona sy ny maha Malagasy azy. Vitsy ny Malagasy ankehitriny no mahalala ny tantaran’ity hiram-pirenena ity. Sahala amin'ny vitsy ny Frantsay mahafantatra ny tantaran'i Rouget de Lisle sy ''La Marseillaise'' . Latsaka tao anatin’ny fanadinoana ny tantara malagasy noho izany ny mpitandrina Rahajason na dia eo aza ny maha zava-dehibe ny asany. ==Asa sy andraikitra== 1. Mpitondra fiangonana Niasa ho [[pastera]] izy tamin’ny fiangonana kristiana. Nampiely ny fampianarana ara-pivavahana sy ny soatoavina kristiana. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana ara-panahy sy ara-pitondran-tena. 2. Mpanoratra Nanoratra lahatsoratra sy asa soratra mifandraika amin’ny: *finoana sy teolojia *fanabeazana ara-panahy *fiainam-piarahamonina ==Ny asa sorany== dia nanampy tamin’ny fampivelarana ny literatiora ara-pivavahana Malagasy. Anjara birikiny amin’ny fiaraha-monina Nampiroborobo ny fampianarana kristiana amin’ny teny Malagasy. Nampitombo ny fahalalana ara-panahy teo amin’ny fiaraha-monina. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana [[ara-moraly sy sosialy. ]] ==Zava-dehibe momba azy== Izy dia isan’ireo olo-manan-danja tamin’ny tantaran’ny [[Fiangonana sy literatiora kristiana Malagasy]] tamin’ny taonjato faha-20. Ny asany dia mifantoka amin’ny fanandratana ny finoana sy ny kolontsaina Malagasy amin’ny alalan’ny soratra. ==Mampiavaka azy== [[Pastera Rahajason]] dia olona nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny: fivavahana literatiora fanabeazana ara-panahy namorona ny hiram-pirenena Malagasy == Fanamarihana sy references == <references responsive="1"></references> {{liens}} == Rohy ivelany == {{liens}}{{Portail|Littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1971]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1897]] d9i5cji061ybwnndj0dghgpwau267vk 1147356 1147355 2026-07-09T19:30:09Z Gaël RALANTONIRINA 35834 Nampiditra Infobox 1147356 wikitext text/x-wiki Pastera Rahajason Pastera Rahajason dia Malagasy teraka tamin’ny 1897 ary nodimandry tamin’ny 1971. Fantatra indrindra {{Infobox olona|anarana=Rahajason|teraka=1897|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra|asa hafa=mpitondra fiangonana|maty=1971}} izy ho mpitondra fiangonana (pastera) sady mpanoratra nanampy betsaka tamin’ny sehatry ny literatiora sy ny fivavahana teto Madagasikara. Mombamomba azy: Teraka ny 1897 Maty ny 1971 Teratany Malagasy Asa mpanoratra sy mpitondra fiangonana {{infobox biographie2|charte=écrivain}}'''pastor Rahajason''' ( [[1897]] - [[1971]] ) dia mpanoratra [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] . Nanoratra ny [[Hiram-pirenena|hiram-pirenen'i]] [[Madagasikara]] ''[[Ry Tanindrazanay malala ô]]'' ( ''O Tany malalan' ny razantsika'' ) tamin'ny [[1958]] . Norbert Raharisoa, mpianatry ny Conservatory Nationale de Mozika any Paris teo aloha, no namorona ny mozika ho an'ny hiram-pirenena ho fahatsiarovana ny hiram-piainan'ny Mpanjakavavy Ranavalona I . == tantaram-piainany == Rahajason (teraka tamin'ny 1897 ary maty tamin'ny 1971) dia mpanoratra, mpitandrina malagasy. Malaza indrindra amin'ny fanoratana ny hiram-pirenena malagasy izy. Na dia eo aza izany fandraisana anjara lehibe izany, dia mbola tsy fantatra ihany Rahajason ao amin'ny fireneny . Mahagaga fa io pasitera io, izay nampiofanin’ireo misionera mpanjanaka, dia tokony nampiditra tao amin’ny asany ny toetra mampiavaka [[Andriamanitra (tokana)|an’Andriamanitra]] . Io hevitra momba ny maha tokana an'Andriamanitra io tokoa no mampifandray ny vondrom-piarahamonina sy foko samihafa eto [[Madagasikara]] . Marihina fa na dia eo aza ny [[razana]] eo amin’ny hiram-pirenena dia tsy misy teny na andian-teny milaza fanajana ny razana ataon’ny Malagasy. Ny fifandraisan’ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] amin’ny razambeny, hoy ity pasitera ity dia mitovitovy amin’ny fanajana fa tsy ny fanajana. Ny asan’ity mpitandrina ity dia mampiseho ny fahendren’ny loholona sy ny maha Malagasy azy. Vitsy ny Malagasy ankehitriny no mahalala ny tantaran’ity hiram-pirenena ity. Sahala amin'ny vitsy ny Frantsay mahafantatra ny tantaran'i Rouget de Lisle sy ''La Marseillaise'' . Latsaka tao anatin’ny fanadinoana ny tantara malagasy noho izany ny mpitandrina Rahajason na dia eo aza ny maha zava-dehibe ny asany. ==Asa sy andraikitra== 1. Mpitondra fiangonana Niasa ho [[pastera]] izy tamin’ny fiangonana kristiana. Nampiely ny fampianarana ara-pivavahana sy ny soatoavina kristiana. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana ara-panahy sy ara-pitondran-tena. 2. Mpanoratra Nanoratra lahatsoratra sy asa soratra mifandraika amin’ny: *finoana sy teolojia *fanabeazana ara-panahy *fiainam-piarahamonina ==Ny asa sorany== dia nanampy tamin’ny fampivelarana ny literatiora ara-pivavahana Malagasy. Anjara birikiny amin’ny fiaraha-monina Nampiroborobo ny fampianarana kristiana amin’ny teny Malagasy. Nampitombo ny fahalalana ara-panahy teo amin’ny fiaraha-monina. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana [[ara-moraly sy sosialy. ]] ==Zava-dehibe momba azy== Izy dia isan’ireo olo-manan-danja tamin’ny tantaran’ny [[Fiangonana sy literatiora kristiana Malagasy]] tamin’ny taonjato faha-20. Ny asany dia mifantoka amin’ny fanandratana ny finoana sy ny kolontsaina Malagasy amin’ny alalan’ny soratra. ==Mampiavaka azy== [[Pastera Rahajason]] dia olona nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny: fivavahana literatiora fanabeazana ara-panahy namorona ny hiram-pirenena Malagasy == Fanamarihana sy references == <references responsive="1"></references> {{liens}} == Rohy ivelany == {{liens}}{{Portail|Littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1971]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1897]] rvgsah3vzcrx5eugc4reugoov96f55t 1147357 1147356 2026-07-09T19:31:21Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147357 wikitext text/x-wiki Pastera Rahajason dia Malagasy teraka tamin’ny 1897 ary nodimandry tamin’ny 1971. Fantatra indrindra {{Infobox olona|anarana=Rahajason|teraka=1897|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra|asa hafa=mpitondra fiangonana|maty=1971}} izy ho mpitondra fiangonana (pastera) sady mpanoratra nanampy betsaka tamin’ny sehatry ny literatiora sy ny fivavahana teto Madagasikara. {{infobox biographie2|charte=écrivain}} Nanoratra ny [[Hiram-pirenena|hiram-pirenen'i]] [[Madagasikara]] ''[[Ry Tanindrazanay malala ô]]'' ( ''O Tany malalan' ny razantsika'' ) tamin'ny [[1958]] . Norbert Raharisoa, mpianatry ny Conservatory Nationale de Mozika any Paris teo aloha, no namorona ny mozika ho an'ny hiram-pirenena ho fahatsiarovana ny hiram-piainan'ny Mpanjakavavy Ranavalona I . == tantaram-piainany == Rahajason (teraka tamin'ny 1897 ary maty tamin'ny 1971) dia mpanoratra, mpitandrina malagasy. Malaza indrindra amin'ny fanoratana ny hiram-pirenena malagasy izy. Na dia eo aza izany fandraisana anjara lehibe izany, dia mbola tsy fantatra ihany Rahajason ao amin'ny fireneny . Mahagaga fa io pasitera io, izay nampiofanin’ireo misionera mpanjanaka, dia tokony nampiditra tao amin’ny asany ny toetra mampiavaka [[Andriamanitra (tokana)|an’Andriamanitra]] . Io hevitra momba ny maha tokana an'Andriamanitra io tokoa no mampifandray ny vondrom-piarahamonina sy foko samihafa eto [[Madagasikara]] . Marihina fa na dia eo aza ny [[razana]] eo amin’ny hiram-pirenena dia tsy misy teny na andian-teny milaza fanajana ny razana ataon’ny Malagasy. Ny fifandraisan’ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] amin’ny razambeny, hoy ity pasitera ity dia mitovitovy amin’ny fanajana fa tsy ny fanajana. Ny asan’ity mpitandrina ity dia mampiseho ny fahendren’ny loholona sy ny maha Malagasy azy. Vitsy ny Malagasy ankehitriny no mahalala ny tantaran’ity hiram-pirenena ity. Sahala amin'ny vitsy ny Frantsay mahafantatra ny tantaran'i Rouget de Lisle sy ''La Marseillaise'' . Latsaka tao anatin’ny fanadinoana ny tantara malagasy noho izany ny mpitandrina Rahajason na dia eo aza ny maha zava-dehibe ny asany. ==Asa sy andraikitra== 1. Mpitondra fiangonana Niasa ho [[pastera]] izy tamin’ny fiangonana kristiana. Nampiely ny fampianarana ara-pivavahana sy ny soatoavina kristiana. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana ara-panahy sy ara-pitondran-tena. 2. Mpanoratra Nanoratra lahatsoratra sy asa soratra mifandraika amin’ny: *finoana sy teolojia *fanabeazana ara-panahy *fiainam-piarahamonina ==Ny asa sorany== dia nanampy tamin’ny fampivelarana ny literatiora ara-pivavahana Malagasy. Anjara birikiny amin’ny fiaraha-monina Nampiroborobo ny fampianarana kristiana amin’ny teny Malagasy. Nampitombo ny fahalalana ara-panahy teo amin’ny fiaraha-monina. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana [[ara-moraly sy sosialy. ]] ==Zava-dehibe momba azy== Izy dia isan’ireo olo-manan-danja tamin’ny tantaran’ny [[Fiangonana sy literatiora kristiana Malagasy]] tamin’ny taonjato faha-20. Ny asany dia mifantoka amin’ny fanandratana ny finoana sy ny kolontsaina Malagasy amin’ny alalan’ny soratra. ==Mampiavaka azy== [[Pastera Rahajason]] dia olona nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny: fivavahana literatiora fanabeazana ara-panahy namorona ny hiram-pirenena Malagasy == Fanamarihana sy references == <references responsive="1"></references> {{liens}} == Rohy ivelany == {{liens}}{{Portail|Littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1971]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1897]] bt7k910sxa0t3bq32gxqwpbs6wpln5f 1147358 1147357 2026-07-09T19:31:44Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147358 wikitext text/x-wiki Pastera Rahajason dia Malagasy teraka tamin’ny 1897 ary nodimandry tamin’ny 1971. Fantatra indrindra {{Infobox olona|anarana=Rahajason|teraka=1897|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra|asa hafa=mpitondra fiangonana|maty=1971}} izy ho mpitondra fiangonana (pastera) sady mpanoratra nanampy betsaka tamin’ny sehatry ny literatiora sy ny fivavahana teto Madagasikara. Nanoratra ny [[Hiram-pirenena|hiram-pirenen'i]] [[Madagasikara]] ''[[Ry Tanindrazanay malala ô]]'' ( ''O Tany malalan' ny razantsika'' ) tamin'ny [[1958]] . Norbert Raharisoa, mpianatry ny Conservatory Nationale de Mozika any Paris teo aloha, no namorona ny mozika ho an'ny hiram-pirenena ho fahatsiarovana ny hiram-piainan'ny Mpanjakavavy Ranavalona I . == tantaram-piainany == Rahajason (teraka tamin'ny 1897 ary maty tamin'ny 1971) dia mpanoratra, mpitandrina malagasy. Malaza indrindra amin'ny fanoratana ny hiram-pirenena malagasy izy. Na dia eo aza izany fandraisana anjara lehibe izany, dia mbola tsy fantatra ihany Rahajason ao amin'ny fireneny . Mahagaga fa io pasitera io, izay nampiofanin’ireo misionera mpanjanaka, dia tokony nampiditra tao amin’ny asany ny toetra mampiavaka [[Andriamanitra (tokana)|an’Andriamanitra]] . Io hevitra momba ny maha tokana an'Andriamanitra io tokoa no mampifandray ny vondrom-piarahamonina sy foko samihafa eto [[Madagasikara]] . Marihina fa na dia eo aza ny [[razana]] eo amin’ny hiram-pirenena dia tsy misy teny na andian-teny milaza fanajana ny razana ataon’ny Malagasy. Ny fifandraisan’ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] amin’ny razambeny, hoy ity pasitera ity dia mitovitovy amin’ny fanajana fa tsy ny fanajana. Ny asan’ity mpitandrina ity dia mampiseho ny fahendren’ny loholona sy ny maha Malagasy azy. Vitsy ny Malagasy ankehitriny no mahalala ny tantaran’ity hiram-pirenena ity. Sahala amin'ny vitsy ny Frantsay mahafantatra ny tantaran'i Rouget de Lisle sy ''La Marseillaise'' . Latsaka tao anatin’ny fanadinoana ny tantara malagasy noho izany ny mpitandrina Rahajason na dia eo aza ny maha zava-dehibe ny asany. ==Asa sy andraikitra== 1. Mpitondra fiangonana Niasa ho [[pastera]] izy tamin’ny fiangonana kristiana. Nampiely ny fampianarana ara-pivavahana sy ny soatoavina kristiana. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana ara-panahy sy ara-pitondran-tena. 2. Mpanoratra Nanoratra lahatsoratra sy asa soratra mifandraika amin’ny: *finoana sy teolojia *fanabeazana ara-panahy *fiainam-piarahamonina ==Ny asa sorany== dia nanampy tamin’ny fampivelarana ny literatiora ara-pivavahana Malagasy. Anjara birikiny amin’ny fiaraha-monina Nampiroborobo ny fampianarana kristiana amin’ny teny Malagasy. Nampitombo ny fahalalana ara-panahy teo amin’ny fiaraha-monina. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana [[ara-moraly sy sosialy. ]] ==Zava-dehibe momba azy== Izy dia isan’ireo olo-manan-danja tamin’ny tantaran’ny [[Fiangonana sy literatiora kristiana Malagasy]] tamin’ny taonjato faha-20. Ny asany dia mifantoka amin’ny fanandratana ny finoana sy ny kolontsaina Malagasy amin’ny alalan’ny soratra. ==Mampiavaka azy== [[Pastera Rahajason]] dia olona nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny: fivavahana literatiora fanabeazana ara-panahy namorona ny hiram-pirenena Malagasy == Fanamarihana sy references == <references responsive="1"></references> {{liens}} == Rohy ivelany == {{liens}}{{Portail|Littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1971]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1897]] 6ofvp16ylllkh1gsn9cwp1m1zvumovm 1147359 1147358 2026-07-09T19:34:09Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147359 wikitext text/x-wiki Pastera Rahajason dia Malagasy teraka tamin’ny 1897 ary nodimandry tamin’ny 1971. Fantatra indrindra {{Infobox olona|anarana=Rahajason|teraka=1897|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra|asa hafa=mpitondra fiangonana|maty=1971}} izy ho mpitondra fiangonana (pastera) sady mpanoratra nanampy betsaka tamin’ny sehatry ny literatiora sy ny fivavahana teto Madagasikara. Nanoratra ny [[Hiram-pirenena|hiram-pirenen'i]] [[Madagasikara]] ''[[Ry Tanindrazanay malala ô]]'' ( ''O Tany malalan' ny razantsika'' ) tamin'ny [[1958]] . Norbert Raharisoa, mpianatry ny Conservatory Nationale de Mozika any Paris teo aloha, no namorona ny mozika ho an'ny hiram-pirenena ho fahatsiarovana ny hiram-piainan'ny Mpanjakavavy Ranavalona I . == tantaram-piainany == Rahajason dia teraka tamin'ny 1897 ary maty tamin'ny 1971. izy dia mpanoratra, mpitandrina malagasy. Malaza indrindra amin'ny fanoratana ny hiram-pirenena malagasy izy. Na dia eo aza izany fandraisana anjara lehibe izany, dia mbola tsy fantatra ihany Rahajason ao amin'ny fireneny . Mahagaga fa io pasitera io, izay nampiofanin’ireo misionera mpanjanaka, dia tokony nampiditra tao amin’ny asany ny toetra mampiavaka [[Andriamanitra (tokana)|an’Andriamanitra]] . Io hevitra momba ny maha tokana an'Andriamanitra io tokoa no mampifandray ny vondrom-piarahamonina sy foko samihafa eto [[Madagasikara]] . Marihina fa na dia eo aza ny [[razana]] eo amin’ny hiram-pirenena dia tsy misy teny na andian-teny milaza fanajana ny razana ataon’ny Malagasy. Ny fifandraisan’ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] amin’ny razambeny, hoy ity pasitera ity dia mitovitovy amin’ny fanajana fa tsy ny fanajana. Ny asan’ity mpitandrina ity dia mampiseho ny fahendren’ny loholona sy ny maha Malagasy azy. Vitsy ny Malagasy ankehitriny no mahalala ny tantaran’ity hiram-pirenena ity. Sahala amin'ny vitsy ny Frantsay mahafantatra ny tantaran'i Rouget de Lisle sy ''La Marseillaise'' . Latsaka tao anatin’ny fanadinoana ny tantara malagasy noho izany ny mpitandrina Rahajason na dia eo aza ny maha zava-dehibe ny asany. ==Asa sy andraikitra== 1. Mpitondra fiangonana Niasa ho [[pastera]] izy tamin’ny fiangonana kristiana. Nampiely ny fampianarana ara-pivavahana sy ny soatoavina kristiana. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana ara-panahy sy ara-pitondran-tena. 2. Mpanoratra Nanoratra lahatsoratra sy asa soratra mifandraika amin’ny: *finoana sy teolojia *fanabeazana ara-panahy *fiainam-piarahamonina ==Ny asa sorany== dia nanampy tamin’ny fampivelarana ny literatiora ara-pivavahana Malagasy. Anjara birikiny amin’ny fiaraha-monina Nampiroborobo ny fampianarana kristiana amin’ny teny Malagasy. Nampitombo ny fahalalana ara-panahy teo amin’ny fiaraha-monina. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana [[ara-moraly sy sosialy. ]] ==Zava-dehibe momba azy== Izy dia isan’ireo olo-manan-danja tamin’ny tantaran’ny [[Fiangonana sy literatiora kristiana Malagasy]] tamin’ny taonjato faha-20. Ny asany dia mifantoka amin’ny fanandratana ny finoana sy ny kolontsaina Malagasy amin’ny alalan’ny soratra. ==Mampiavaka azy== [[Pastera Rahajason]] dia olona nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny: fivavahana literatiora fanabeazana ara-panahy namorona ny hiram-pirenena Malagasy == Fanamarihana sy references == <references responsive="1"></references> {{liens}} == Rohy ivelany == {{liens}}{{Portail|Littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1971]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1897]] nriy2sm0yeqsnh0tg49snu40h1unqqr 1147360 1147359 2026-07-09T19:35:26Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147360 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Rahajason|teraka=1897|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra|asa hafa=mpitondra fiangonana|maty=1971}} Pastera Rahajason dia Malagasy teraka tamin’ny 1897 ary nodimandry tamin’ny 1971. Fantatra indrindra izy ho mpitondra fiangonana (pastera) sady mpanoratra nanampy betsaka tamin’ny sehatry ny literatiora sy ny fivavahana teto Madagasikara. Nanoratra ny [[Hiram-pirenena|hiram-pirenen'i]] [[Madagasikara]] ''[[Ry Tanindrazanay malala ô]]'' ( ''O Tany malalan' ny razantsika'' ) tamin'ny [[1958]] . Norbert Raharisoa, mpianatry ny Conservatory Nationale de Mozika any Paris teo aloha, no namorona ny mozika ho an'ny hiram-pirenena ho fahatsiarovana ny hiram-piainan'ny Mpanjakavavy Ranavalona I . == tantaram-piainany == Rahajason dia teraka tamin'ny 1897 ary maty tamin'ny 1971. izy dia mpanoratra, mpitandrina malagasy. Malaza indrindra amin'ny fanoratana ny hiram-pirenena malagasy izy. Na dia eo aza izany fandraisana anjara lehibe izany, dia mbola tsy fantatra ihany Rahajason ao amin'ny fireneny . Mahagaga fa io pasitera io, izay nampiofanin’ireo misionera mpanjanaka, dia tokony nampiditra tao amin’ny asany ny toetra mampiavaka [[Andriamanitra (tokana)|an’Andriamanitra]] . Io hevitra momba ny maha tokana an'Andriamanitra io tokoa no mampifandray ny vondrom-piarahamonina sy foko samihafa eto [[Madagasikara]] . Marihina fa na dia eo aza ny [[razana]] eo amin’ny hiram-pirenena dia tsy misy teny na andian-teny milaza fanajana ny razana ataon’ny Malagasy. Ny fifandraisan’ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] amin’ny razambeny, hoy ity pasitera ity dia mitovitovy amin’ny fanajana fa tsy ny fanajana. Ny asan’ity mpitandrina ity dia mampiseho ny fahendren’ny loholona sy ny maha Malagasy azy. Vitsy ny Malagasy ankehitriny no mahalala ny tantaran’ity hiram-pirenena ity. Sahala amin'ny vitsy ny Frantsay mahafantatra ny tantaran'i Rouget de Lisle sy ''La Marseillaise'' . Latsaka tao anatin’ny fanadinoana ny tantara malagasy noho izany ny mpitandrina Rahajason na dia eo aza ny maha zava-dehibe ny asany. ==Asa sy andraikitra== 1. Mpitondra fiangonana Niasa ho [[pastera]] izy tamin’ny fiangonana kristiana. Nampiely ny fampianarana ara-pivavahana sy ny soatoavina kristiana. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana ara-panahy sy ara-pitondran-tena. 2. Mpanoratra Nanoratra lahatsoratra sy asa soratra mifandraika amin’ny: *finoana sy teolojia *fanabeazana ara-panahy *fiainam-piarahamonina ==Ny asa sorany== dia nanampy tamin’ny fampivelarana ny literatiora ara-pivavahana Malagasy. Anjara birikiny amin’ny fiaraha-monina Nampiroborobo ny fampianarana kristiana amin’ny teny Malagasy. Nampitombo ny fahalalana ara-panahy teo amin’ny fiaraha-monina. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana [[ara-moraly sy sosialy. ]] ==Zava-dehibe momba azy== Izy dia isan’ireo olo-manan-danja tamin’ny tantaran’ny [[Fiangonana sy literatiora kristiana Malagasy]] tamin’ny taonjato faha-20. Ny asany dia mifantoka amin’ny fanandratana ny finoana sy ny kolontsaina Malagasy amin’ny alalan’ny soratra. ==Mampiavaka azy== [[Pastera Rahajason]] dia olona nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny: fivavahana literatiora fanabeazana ara-panahy namorona ny hiram-pirenena Malagasy == Fanamarihana sy references == <references responsive="1"></references> {{liens}} == Rohy ivelany == {{liens}}{{Portail|Littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1971]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1897]] ii58w7lq0b7b9lojo51b997cgv9nypa 1147361 1147360 2026-07-09T19:35:46Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147361 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Rahajason|teraka=1897|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra|asa hafa=mpitondra fiangonana|maty=1971}} Pastera Rahajason dia Malagasy teraka tamin’ny 1897 ary nodimandry tamin’ny 1971. Fantatra indrindra izy ho mpitondra fiangonana (pastera) sady mpanoratra nanampy betsaka tamin’ny sehatry ny literatiora sy ny fivavahana teto Madagasikara. Nanoratra ny [[Hiram-pirenena|hiram-pirenen'i]] [[Madagasikara]] ''[[Ry Tanindrazanay malala ô]]'' ( ''O Tany malalan' ny razantsika'' ) tamin'ny [[1958]] . Norbert Raharisoa, mpianatry ny Conservatory Nationale de Mozika any Paris teo aloha, no namorona ny mozika ho an'ny hiram-pirenena ho fahatsiarovana ny hiram-piainan'ny Mpanjakavavy Ranavalona I . == tantaram-piainany == Rahajason dia teraka tamin'ny 1897 ary maty tamin'ny 1971. izy dia mpanoratra, mpitandrina malagasy. Malaza indrindra amin'ny fanoratana ny hiram-pirenena malagasy izy. Na dia eo aza izany fandraisana anjara lehibe izany, dia mbola tsy fantatra ihany Rahajason ao amin'ny fireneny . Mahagaga fa io pasitera io, izay nampiofanin’ireo misionera mpanjanaka, dia tokony nampiditra tao amin’ny asany ny toetra mampiavaka [[Andriamanitra (tokana)|an’Andriamanitra]] . Io hevitra momba ny maha tokana an'Andriamanitra io tokoa no mampifandray ny vondrom-piarahamonina sy foko samihafa eto [[Madagasikara]] . Marihina fa na dia eo aza ny [[razana]] eo amin’ny hiram-pirenena dia tsy misy teny na andian-teny milaza fanajana ny razana ataon’ny Malagasy. Ny fifandraisan’ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] amin’ny razambeny, hoy ity pasitera ity dia mitovitovy amin’ny fanajana fa tsy ny fanajana. Ny asan’ity mpitandrina ity dia mampiseho ny fahendren’ny loholona sy ny maha Malagasy azy. Vitsy ny Malagasy ankehitriny no mahalala ny tantaran’ity hiram-pirenena ity. Sahala amin'ny vitsy ny Frantsay mahafantatra ny tantaran'i Rouget de Lisle sy ''La Marseillaise'' . Latsaka tao anatin’ny fanadinoana ny tantara malagasy noho izany ny mpitandrina Rahajason na dia eo aza ny maha zava-dehibe ny asany. ==Asa sy andraikitra== 1. Mpitondra fiangonana Niasa ho [[pastera]] izy tamin’ny fiangonana kristiana. Nampiely ny fampianarana ara-pivavahana sy ny soatoavina kristiana. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana ara-panahy sy ara-pitondran-tena. 2. Mpanoratra Nanoratra lahatsoratra sy asa soratra mifandraika amin’ny: *finoana sy teolojia *fanabeazana ara-panahy *fiainam-piarahamonina ==Ny asa sorany== dia nanampy tamin’ny fampivelarana ny literatiora ara-pivavahana Malagasy. Anjara birikiny amin’ny fiaraha-monina Nampiroborobo ny fampianarana kristiana amin’ny teny Malagasy. Nampitombo ny fahalalana ara-panahy teo amin’ny fiaraha-monina. Nandray anjara tamin’ny fanabeazana [[ara-moraly sy sosialy. ]] ==Zava-dehibe momba azy== Izy dia isan’ireo olo-manan-danja tamin’ny tantaran’ny [[Fiangonana sy literatiora kristiana Malagasy]] tamin’ny taonjato faha-20. Ny asany dia mifantoka amin’ny fanandratana ny finoana sy ny kolontsaina Malagasy amin’ny alalan’ny soratra. ==Mampiavaka azy== [[Pastera Rahajason]] dia olona nanana anjara toerana lehibe teo amin’ny: fivavahana literatiora fanabeazana ara-panahy namorona ny hiram-pirenena Malagasy == Fanamarihana sy references == <references responsive="1"></references> {{liens}} == Rohy ivelany == {{liens}}{{Portail|Littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1971]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1897]] ptk6osuyprcheloibv4bx56qmon0pfk Malok'ila 0 293883 1147381 1136773 2026-07-09T23:59:18Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147381 wikitext text/x-wiki {{Infobox filma|anarana=Malok'ila|directors=Mamitiana Razafimandimby sy Gérard Razafindrakoto|studio=Scoop Digital|firenena=Madagasikara|fiteny=Malagasy}} == Inona izany hoe "Malok’ila"? == '''Malok’ila''' dia andian-t[[sarimihetsika]]<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542]</ref> malagasy feno fitiavana, hatsikana, ary lesona momba ny fiainana andavanandro. Nipoitra tamin’ny taona 2007<ref>https://letterboxd.com/film/malokila-5</ref> izy io, ary isan'ireo andian-tsarimihetsika malaza indrindra teo amin’ny tantaran’ny sarimihetsika [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]<ref>{{Cite web |url=https://scoopdigital.mg/ |title=kopian'ny arisiva |access-date=2025-06-09 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221105028/https://scoopdigital.mg/ |url-status=dead }}</ref>. Nandritra ny taona maro, dia nisy fizarana maro navoaka, anisan’ireo tena nanamarika ny mpijery ny fivoahan'ny fanodinana tany ivelany ka nivoahan'ny '''Malok’ila 8 Jours en France''' tamin’ny 2010 ary koa ny '''Malok’ila 5 Étoiles''' tamin’ny 2009<ref>https://letterboxd.com/film/malokila-5</ref>. == Ny Votoatin'ny Tantara == Ny lohahevitra: Ny fiainana andavanandron'ny fianakaviana malagasy sy ny manodidina azy, ahitana fifandirana, fitiavana, olana ara-bola, ary ny fahasamihafan'ny fisainana eo amin'ny tontolo ambanivohitra sy an-tanondehibe.[https://tiatanindrazana.mg] == Iza ireo mpilalao sy ny ekipa? == Maro ireo mpilalao sarimihetsika malagasy<ref>https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana</ref> sangany na vao nisondrotra hita nifandimbidimby nilalao ny andian-tantara Malok'ila<ref>https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana</ref> fa anisany hita matetika sy fototra ireo tanisaina manaraka ireto : * '''Rajao (Tsarafara Rakotoson)''' <ref>[https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html]</ref>– Mpilalao fototra sy mpitarika ny ekipa. * '''Johary (Benjamina Ranaivoson)''' – [[Dokotera]] tanora avy any ivelany. * '''Bakoly (Nadia Benjamina Robinarimalala)''' – Mpitsabo mpanampy. * Mpilalao<ref>[https://letterboxd.com/film/malokila-10/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-10]</ref> hafa izay samy manana ny anjara asany<ref>[https://en.myshows.me/movie/699535/?utm_source=chatgpt.com https://en.myshows.me/movie/699535]</ref> manokana : ** '''Raly''' (vadin'i Rajao) – Sahondra Raholiarihanta ** '''Razoary''' – Lalao Bernadette Ramasinarivo ** '''Pasitera''' – Jocelyn Christophe Rakotondrafara ** '''Marianne''' – Olga Volamasy ** '''Randrenja''' – Gérard Razafindrakoto ** '''Nasolo''' – Rado M. Rabarison ** '''Landy''' – Rova Faraniana Rakotoarisoa ** '''Bakoly''' – Nadia Benjamina Robinarimalala ** '''Fetra''' – Israel Andrianarivo ** '''Feno''' – Tsiry Rajaofera * '''Mamitiana Razafimandimby''' sy '''Gérard Razafindrakoto''' no mpamorona sy mpanonta ny andian-tsarimihetsika<ref>[https://letterboxd.com/film/malokila-8/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-8]</ref>. == Lisitr'ireo fizarana rehetra amin'ny tantara mitohy "Malok'ila" == * '''Malok'ila''' (2007): Fizarana voalohany, nampahafantarana voalohany an'ireo mpilalao fototra tao amin'ny hopitaly. * '''Malok'ila 2''' (2007): Tohin'ny tantara voalohany, mbola mitohy ny fisehoan-javatra mampihomehy fanaon'i Rajao sy ny namany. * '''Malok'ila 3''' (2008): Mifantoka amin'ny fianakavian-dRajao sy Randrenja. * '''Malok'ila 4''' (2008): Mampiseho ny fifandirana eo amin’i Johary, Bakoly ary Landy. Ireo dia nifamaofao tao anaty tantaram-pitiavana telo zoro. * '''Malok'ila 5''' '''étoiles''' (2009) * '''Malok'ila''' '''Flotte 6''' (2009) * '''Malok'ila 7''' (2010) * '''Malok'ila 8 – 8 andro tany Frantsa''' (2010): Mandeha any Frantsa ireo mpilalao, mitady vola hanohanana ny fiangonany. * '''Malok'ila 9 – Inona no vaovao Malok'ila?''' (2010) * '''Malok'ila 10''' (2011) * '''Malok’ila 11 Shi Yi''' (2012) * '''Malok'ila 12 au Texas''' (2012) * '''Malok'ila 13 – May''' (2013) Fizarana lava indrindra hatreto (110 minitra). * '''Malok'ila 14 – Carat''' (2013) * '''Malok'ila 15 –''' '''Le Grand Retour''' (2023): Fiverenana lehibe taorian'ny 7 taona fahanginana, miaraka amin’ireo mpilalao taloha sy mpilalao vaovao. * '''Malok'ila 16 – Zeparsa''' (2024) Fizarana farany hatreto, mampiditra olona vaovao nefa mbola mitazona ny endrika sy fomba manamarika ny Malok'ila ihany. == Malok'ila "hika farany" == Ireto andihany ireto no Malok'ila nivoaka farany: * '''Malok’ila 15 – Le Grand Retour (2023)'''<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>: Taorian’ny 9 taona fahanginan<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>a, dia niverina ny fanodinana ny andian-tsarimihetsika Malok'ila. Navoaka tamin’ny volana Mey 2023. Nandritry ny famoahana io vokatra io dia nisy fihaonamben'ireo mpanakafy sy ireo mpanokatra tao amin’ny Mining Business Center Ivato izay nanehoan'izy ireo fihetseham-po sy ny fankasitrahana maro<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>. * '''Malok’ila Zeparsa (2024)'''<ref>[https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html?utm_source=chatgpt.com https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html]</ref>: Ity fizarana ity dia naverina tamin’ny endrika nentim-paharazana, miaraka amin’ny fanavaozana sy fanampiana mpilalao vaovao. Ny tantara dia manaraka ny fiainan’ny tovolahy iray, Rajao Junior, izay mitondra ny anaran-dreniny sy ny fitiavana ny fianakaviana. == Ireo mpilalao sarimihetsika Malok'ila efa nodimandry == Mampalahelo fa maro amin’ireo mpilalao taloha no efa nodimandry, anisan’izany i Emmanuel Andriamahefa (Emmanuel)<ref>[https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana?utm_source=chatgpt.com https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana]</ref>, izay nanampy tamin’ny fananganana ny tantara sy ny hatsikana. Ny fahafatesan’izy ireo dia niteraka fahatsiarovana sy fankalazana ny asany teo amin’ny fiarahamonina sy ny tontolon’ny sarimihetsika Malagasy. Anisan'ireo nody mandry koa : * '''Randrenja''' (Gérard Razafindrakoto)<ref>[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]</ref> * '''Dr. Johary''' (Benjamina Ranaivoson) * '''Mariane''' (Olga Volamasy)<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]</ref> * '''Ralay''' (Sahondra Raholiarihanta)<ref>[https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html]</ref> * '''Rajacquis''' (Jocelyn Christophe Rakotondrafara)<ref>[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]</ref> == Aiza no ahitana azy? == * '''Scoop Digital'''<ref>[https://scoopdigital.mg/?utm_source=chatgpt.com https://scoopdigital.mg]</ref> – Ny orinasan’ny famokarana sy fizarana ny andian-tsarimihetsika Malok’ila. * '''YouTube''' – Afaka mahita fizarana sasantsasany ianao amin’ny alalan’ny fantsona ofisialy. * '''VCD sy DVD''' – Afaka mividy amin’ny fivarotana na amin’ny alalan’ny fivarotana an-tserasera. == Lesona sy hafatra == Ny '''Malok’ila''' dia tsy vitan’ny hatsikana sy fialamboly ihany, fa manolotra lesona momba ny [[fitiavana]], ny fianakaviana, ny fiainana andavanandro, ary ny fahaiza-manao amin’ny fiainana. Izy io dia mitondra hafatra momba ny maha-zava-dehibe ny fifandraisana sy ny fiaraha-mientana amin’ny fiarahamonina<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]</ref>. Matetika dia asian'ireo mpamokatra sarisary zarin-tenany momba ny fiainam-pirenena sy ny politika eto [[Madagasikara]] ny sarimihetsika Malok'ila ka mahasarika ny mpankafy tokoa. == Loharano == <references /> p1apr61c1g2oy04kbhxo34iptrqtvxo 1147382 1147381 2026-07-10T00:01:19Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147382 wikitext text/x-wiki {{Infobox filma|anarana=Malok'ila|directors=Mamitiana Razafimandimby sy Gérard Razafindrakoto|studio=Scoop Digital|firenena=Madagasikara|fiteny=Malagasy}} == Inona izany hoe "Malok’ila"? == '''Malok’ila''' dia andian-t[[sarimihetsika]]<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542]</ref> malagasy feno fitiavana, hatsikana, ary lesona momba ny fiainana andavanandro. Nipoitra tamin’ny taona 2007<ref>https://letterboxd.com/film/malokila-5</ref> izy io, ary isan'ireo andian-tsarimihetsika malaza indrindra teo amin’ny tantaran’ny sarimihetsika [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]<ref>{{Cite web |url=https://scoopdigital.mg/ |title=kopian'ny arisiva |access-date=2025-06-09 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221105028/https://scoopdigital.mg/ |url-status=dead }}</ref>. Nandritra ny taona maro, dia nisy fizarana maro navoaka, anisan’ireo tena nanamarika ny mpijery ny fivoahan'ny fanodinana tany ivelany ka nivoahan'ny '''Malok’ila 8 Jours en France''' tamin’ny 2010 ary koa ny '''Malok’ila 5 Étoiles''' tamin’ny 2009<ref>https://letterboxd.com/film/malokila-5</ref>. == Ny Votoatin'ny Tantara == Ny lohahevitra: Ny fiainana andavanandron'ny fianakaviana malagasy sy ny manodidina azy, ahitana fifandirana, fitiavana, olana ara-bola, ary ny fahasamihafan'ny fisainana eo amin'ny tontolo ambanivohitra sy an-tanondehibe.[https://tiatanindrazana.mg] Ny endriny: Miavaka amin'ny fampidirana hatsikana mandeha ho azy (humour spontané) sy ireo teny lasa fampiasan'ny olona maro teo amin'ny fiainana andavanandro.[https://tiatanindrazana.mg] == Iza ireo mpilalao sy ny ekipa? == Maro ireo mpilalao sarimihetsika malagasy<ref>https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana</ref> sangany na vao nisondrotra hita nifandimbidimby nilalao ny andian-tantara Malok'ila<ref>https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana</ref> fa anisany hita matetika sy fototra ireo tanisaina manaraka ireto : * '''Rajao (Tsarafara Rakotoson)''' <ref>[https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html]</ref>– Mpilalao fototra sy mpitarika ny ekipa. * '''Johary (Benjamina Ranaivoson)''' – [[Dokotera]] tanora avy any ivelany. * '''Bakoly (Nadia Benjamina Robinarimalala)''' – Mpitsabo mpanampy. * Mpilalao<ref>[https://letterboxd.com/film/malokila-10/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-10]</ref> hafa izay samy manana ny anjara asany<ref>[https://en.myshows.me/movie/699535/?utm_source=chatgpt.com https://en.myshows.me/movie/699535]</ref> manokana : ** '''Raly''' (vadin'i Rajao) – Sahondra Raholiarihanta ** '''Razoary''' – Lalao Bernadette Ramasinarivo ** '''Pasitera''' – Jocelyn Christophe Rakotondrafara ** '''Marianne''' – Olga Volamasy ** '''Randrenja''' – Gérard Razafindrakoto ** '''Nasolo''' – Rado M. Rabarison ** '''Landy''' – Rova Faraniana Rakotoarisoa ** '''Bakoly''' – Nadia Benjamina Robinarimalala ** '''Fetra''' – Israel Andrianarivo ** '''Feno''' – Tsiry Rajaofera * '''Mamitiana Razafimandimby''' sy '''Gérard Razafindrakoto''' no mpamorona sy mpanonta ny andian-tsarimihetsika<ref>[https://letterboxd.com/film/malokila-8/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-8]</ref>. == Lisitr'ireo fizarana rehetra amin'ny tantara mitohy "Malok'ila" == * '''Malok'ila''' (2007): Fizarana voalohany, nampahafantarana voalohany an'ireo mpilalao fototra tao amin'ny hopitaly. * '''Malok'ila 2''' (2007): Tohin'ny tantara voalohany, mbola mitohy ny fisehoan-javatra mampihomehy fanaon'i Rajao sy ny namany. * '''Malok'ila 3''' (2008): Mifantoka amin'ny fianakavian-dRajao sy Randrenja. * '''Malok'ila 4''' (2008): Mampiseho ny fifandirana eo amin’i Johary, Bakoly ary Landy. Ireo dia nifamaofao tao anaty tantaram-pitiavana telo zoro. * '''Malok'ila 5''' '''étoiles''' (2009) * '''Malok'ila''' '''Flotte 6''' (2009) * '''Malok'ila 7''' (2010) * '''Malok'ila 8 – 8 andro tany Frantsa''' (2010): Mandeha any Frantsa ireo mpilalao, mitady vola hanohanana ny fiangonany. * '''Malok'ila 9 – Inona no vaovao Malok'ila?''' (2010) * '''Malok'ila 10''' (2011) * '''Malok’ila 11 Shi Yi''' (2012) * '''Malok'ila 12 au Texas''' (2012) * '''Malok'ila 13 – May''' (2013) Fizarana lava indrindra hatreto (110 minitra). * '''Malok'ila 14 – Carat''' (2013) * '''Malok'ila 15 –''' '''Le Grand Retour''' (2023): Fiverenana lehibe taorian'ny 7 taona fahanginana, miaraka amin’ireo mpilalao taloha sy mpilalao vaovao. * '''Malok'ila 16 – Zeparsa''' (2024) Fizarana farany hatreto, mampiditra olona vaovao nefa mbola mitazona ny endrika sy fomba manamarika ny Malok'ila ihany. == Malok'ila "hika farany" == Ireto andihany ireto no Malok'ila nivoaka farany: * '''Malok’ila 15 – Le Grand Retour (2023)'''<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>: Taorian’ny 9 taona fahanginan<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>a, dia niverina ny fanodinana ny andian-tsarimihetsika Malok'ila. Navoaka tamin’ny volana Mey 2023. Nandritry ny famoahana io vokatra io dia nisy fihaonamben'ireo mpanakafy sy ireo mpanokatra tao amin’ny Mining Business Center Ivato izay nanehoan'izy ireo fihetseham-po sy ny fankasitrahana maro<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>. * '''Malok’ila Zeparsa (2024)'''<ref>[https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html?utm_source=chatgpt.com https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html]</ref>: Ity fizarana ity dia naverina tamin’ny endrika nentim-paharazana, miaraka amin’ny fanavaozana sy fanampiana mpilalao vaovao. Ny tantara dia manaraka ny fiainan’ny tovolahy iray, Rajao Junior, izay mitondra ny anaran-dreniny sy ny fitiavana ny fianakaviana. == Ireo mpilalao sarimihetsika Malok'ila efa nodimandry == Mampalahelo fa maro amin’ireo mpilalao taloha no efa nodimandry, anisan’izany i Emmanuel Andriamahefa (Emmanuel)<ref>[https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana?utm_source=chatgpt.com https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana]</ref>, izay nanampy tamin’ny fananganana ny tantara sy ny hatsikana. Ny fahafatesan’izy ireo dia niteraka fahatsiarovana sy fankalazana ny asany teo amin’ny fiarahamonina sy ny tontolon’ny sarimihetsika Malagasy. Anisan'ireo nody mandry koa : * '''Randrenja''' (Gérard Razafindrakoto)<ref>[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]</ref> * '''Dr. Johary''' (Benjamina Ranaivoson) * '''Mariane''' (Olga Volamasy)<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]</ref> * '''Ralay''' (Sahondra Raholiarihanta)<ref>[https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html]</ref> * '''Rajacquis''' (Jocelyn Christophe Rakotondrafara)<ref>[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]</ref> == Aiza no ahitana azy? == * '''Scoop Digital'''<ref>[https://scoopdigital.mg/?utm_source=chatgpt.com https://scoopdigital.mg]</ref> – Ny orinasan’ny famokarana sy fizarana ny andian-tsarimihetsika Malok’ila. * '''YouTube''' – Afaka mahita fizarana sasantsasany ianao amin’ny alalan’ny fantsona ofisialy. * '''VCD sy DVD''' – Afaka mividy amin’ny fivarotana na amin’ny alalan’ny fivarotana an-tserasera. == Lesona sy hafatra == Ny '''Malok’ila''' dia tsy vitan’ny hatsikana sy fialamboly ihany, fa manolotra lesona momba ny [[fitiavana]], ny fianakaviana, ny fiainana andavanandro, ary ny fahaiza-manao amin’ny fiainana. Izy io dia mitondra hafatra momba ny maha-zava-dehibe ny fifandraisana sy ny fiaraha-mientana amin’ny fiarahamonina<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]</ref>. Matetika dia asian'ireo mpamokatra sarisary zarin-tenany momba ny fiainam-pirenena sy ny politika eto [[Madagasikara]] ny sarimihetsika Malok'ila ka mahasarika ny mpankafy tokoa. == Loharano == <references /> qhxe1vw990pa6fdu8j6ibqk89aruoil 1147383 1147382 2026-07-10T00:03:44Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147383 wikitext text/x-wiki {{Infobox filma|anarana=Malok'ila|directors=Mamitiana Razafimandimby sy Gérard Razafindrakoto|studio=Scoop Digital|firenena=Madagasikara|fiteny=Malagasy}} == Inona izany hoe "Malok’ila"? == '''Malok’ila''' dia andian-t[[sarimihetsika]]<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542]</ref> malagasy feno fitiavana, hatsikana, ary lesona momba ny fiainana andavanandro. Nipoitra tamin’ny taona 2007<ref>https://letterboxd.com/film/malokila-5</ref> izy io, ary isan'ireo andian-tsarimihetsika malaza indrindra teo amin’ny tantaran’ny sarimihetsika [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]<ref>{{Cite web |url=https://scoopdigital.mg/ |title=kopian'ny arisiva |access-date=2025-06-09 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221105028/https://scoopdigital.mg/ |url-status=dead }}</ref>. Nandritra ny taona maro, dia nisy fizarana maro navoaka, anisan’ireo tena nanamarika ny mpijery ny fivoahan'ny fanodinana tany ivelany ka nivoahan'ny '''Malok’ila 8 Jours en France''' tamin’ny 2010 ary koa ny '''Malok’ila 5 Étoiles''' tamin’ny 2009<ref>https://letterboxd.com/film/malokila-5</ref>. == Ny Votoatin'ny Tantara == Ny lohahevitra: Ny fiainana andavanandron'ny fianakaviana malagasy sy ny manodidina azy, ahitana fifandirana, fitiavana, olana ara-bola, ary ny fahasamihafan'ny fisainana eo amin'ny tontolo ambanivohitra sy an-tanondehibe.[https://tiatanindrazana.mg] Ny endriny: Miavaka amin'ny fampidirana hatsikana mandeha ho azy (humour spontané) sy ireo teny lasa fampiasan'ny olona maro teo amin'ny fiainana andavanandro.[https://tiatanindrazana.mg] == Ny Fahombiazany sy ny Fivoarany == Andiany maro: Nahatratra fizarana mihoatra ny 16 (Malok'ila 1 ka hatramin'ny 16+) ny tantara rehefa nandeha ny taona.[https://www&#x20;themoviedb.org] == Iza ireo mpilalao sy ny ekipa? == Maro ireo mpilalao sarimihetsika malagasy<ref>https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana</ref> sangany na vao nisondrotra hita nifandimbidimby nilalao ny andian-tantara Malok'ila<ref>https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana</ref> fa anisany hita matetika sy fototra ireo tanisaina manaraka ireto : * '''Rajao (Tsarafara Rakotoson)''' <ref>[https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html]</ref>– Mpilalao fototra sy mpitarika ny ekipa. * '''Johary (Benjamina Ranaivoson)''' – [[Dokotera]] tanora avy any ivelany. * '''Bakoly (Nadia Benjamina Robinarimalala)''' – Mpitsabo mpanampy. * Mpilalao<ref>[https://letterboxd.com/film/malokila-10/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-10]</ref> hafa izay samy manana ny anjara asany<ref>[https://en.myshows.me/movie/699535/?utm_source=chatgpt.com https://en.myshows.me/movie/699535]</ref> manokana : ** '''Raly''' (vadin'i Rajao) – Sahondra Raholiarihanta ** '''Razoary''' – Lalao Bernadette Ramasinarivo ** '''Pasitera''' – Jocelyn Christophe Rakotondrafara ** '''Marianne''' – Olga Volamasy ** '''Randrenja''' – Gérard Razafindrakoto ** '''Nasolo''' – Rado M. Rabarison ** '''Landy''' – Rova Faraniana Rakotoarisoa ** '''Bakoly''' – Nadia Benjamina Robinarimalala ** '''Fetra''' – Israel Andrianarivo ** '''Feno''' – Tsiry Rajaofera * '''Mamitiana Razafimandimby''' sy '''Gérard Razafindrakoto''' no mpamorona sy mpanonta ny andian-tsarimihetsika<ref>[https://letterboxd.com/film/malokila-8/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-8]</ref>. == Lisitr'ireo fizarana rehetra amin'ny tantara mitohy "Malok'ila" == * '''Malok'ila''' (2007): Fizarana voalohany, nampahafantarana voalohany an'ireo mpilalao fototra tao amin'ny hopitaly. * '''Malok'ila 2''' (2007): Tohin'ny tantara voalohany, mbola mitohy ny fisehoan-javatra mampihomehy fanaon'i Rajao sy ny namany. * '''Malok'ila 3''' (2008): Mifantoka amin'ny fianakavian-dRajao sy Randrenja. * '''Malok'ila 4''' (2008): Mampiseho ny fifandirana eo amin’i Johary, Bakoly ary Landy. Ireo dia nifamaofao tao anaty tantaram-pitiavana telo zoro. * '''Malok'ila 5''' '''étoiles''' (2009) * '''Malok'ila''' '''Flotte 6''' (2009) * '''Malok'ila 7''' (2010) * '''Malok'ila 8 – 8 andro tany Frantsa''' (2010): Mandeha any Frantsa ireo mpilalao, mitady vola hanohanana ny fiangonany. * '''Malok'ila 9 – Inona no vaovao Malok'ila?''' (2010) * '''Malok'ila 10''' (2011) * '''Malok’ila 11 Shi Yi''' (2012) * '''Malok'ila 12 au Texas''' (2012) * '''Malok'ila 13 – May''' (2013) Fizarana lava indrindra hatreto (110 minitra). * '''Malok'ila 14 – Carat''' (2013) * '''Malok'ila 15 –''' '''Le Grand Retour''' (2023): Fiverenana lehibe taorian'ny 7 taona fahanginana, miaraka amin’ireo mpilalao taloha sy mpilalao vaovao. * '''Malok'ila 16 – Zeparsa''' (2024) Fizarana farany hatreto, mampiditra olona vaovao nefa mbola mitazona ny endrika sy fomba manamarika ny Malok'ila ihany. == Malok'ila "hika farany" == Ireto andihany ireto no Malok'ila nivoaka farany: * '''Malok’ila 15 – Le Grand Retour (2023)'''<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>: Taorian’ny 9 taona fahanginan<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>a, dia niverina ny fanodinana ny andian-tsarimihetsika Malok'ila. Navoaka tamin’ny volana Mey 2023. Nandritry ny famoahana io vokatra io dia nisy fihaonamben'ireo mpanakafy sy ireo mpanokatra tao amin’ny Mining Business Center Ivato izay nanehoan'izy ireo fihetseham-po sy ny fankasitrahana maro<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>. * '''Malok’ila Zeparsa (2024)'''<ref>[https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html?utm_source=chatgpt.com https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html]</ref>: Ity fizarana ity dia naverina tamin’ny endrika nentim-paharazana, miaraka amin’ny fanavaozana sy fanampiana mpilalao vaovao. Ny tantara dia manaraka ny fiainan’ny tovolahy iray, Rajao Junior, izay mitondra ny anaran-dreniny sy ny fitiavana ny fianakaviana. == Ireo mpilalao sarimihetsika Malok'ila efa nodimandry == Mampalahelo fa maro amin’ireo mpilalao taloha no efa nodimandry, anisan’izany i Emmanuel Andriamahefa (Emmanuel)<ref>[https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana?utm_source=chatgpt.com https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana]</ref>, izay nanampy tamin’ny fananganana ny tantara sy ny hatsikana. Ny fahafatesan’izy ireo dia niteraka fahatsiarovana sy fankalazana ny asany teo amin’ny fiarahamonina sy ny tontolon’ny sarimihetsika Malagasy. Anisan'ireo nody mandry koa : * '''Randrenja''' (Gérard Razafindrakoto)<ref>[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]</ref> * '''Dr. Johary''' (Benjamina Ranaivoson) * '''Mariane''' (Olga Volamasy)<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]</ref> * '''Ralay''' (Sahondra Raholiarihanta)<ref>[https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html]</ref> * '''Rajacquis''' (Jocelyn Christophe Rakotondrafara)<ref>[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]</ref> == Aiza no ahitana azy? == * '''Scoop Digital'''<ref>[https://scoopdigital.mg/?utm_source=chatgpt.com https://scoopdigital.mg]</ref> – Ny orinasan’ny famokarana sy fizarana ny andian-tsarimihetsika Malok’ila. * '''YouTube''' – Afaka mahita fizarana sasantsasany ianao amin’ny alalan’ny fantsona ofisialy. * '''VCD sy DVD''' – Afaka mividy amin’ny fivarotana na amin’ny alalan’ny fivarotana an-tserasera. == Lesona sy hafatra == Ny '''Malok’ila''' dia tsy vitan’ny hatsikana sy fialamboly ihany, fa manolotra lesona momba ny [[fitiavana]], ny fianakaviana, ny fiainana andavanandro, ary ny fahaiza-manao amin’ny fiainana. Izy io dia mitondra hafatra momba ny maha-zava-dehibe ny fifandraisana sy ny fiaraha-mientana amin’ny fiarahamonina<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]</ref>. Matetika dia asian'ireo mpamokatra sarisary zarin-tenany momba ny fiainam-pirenena sy ny politika eto [[Madagasikara]] ny sarimihetsika Malok'ila ka mahasarika ny mpankafy tokoa. == Loharano == <references /> 2p9e08lbnhmfysur45orx0dj0fcngsq 1147384 1147383 2026-07-10T00:05:44Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147384 wikitext text/x-wiki {{Infobox filma|anarana=Malok'ila|directors=Mamitiana Razafimandimby sy Gérard Razafindrakoto|studio=Scoop Digital|firenena=Madagasikara|fiteny=Malagasy}} == Inona izany hoe "Malok’ila"? == '''Malok’ila''' dia andian-t[[sarimihetsika]]<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542]</ref> malagasy feno fitiavana, hatsikana, ary lesona momba ny fiainana andavanandro. Nipoitra tamin’ny taona 2007<ref>https://letterboxd.com/film/malokila-5</ref> izy io, ary isan'ireo andian-tsarimihetsika malaza indrindra teo amin’ny tantaran’ny sarimihetsika [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]<ref>{{Cite web |url=https://scoopdigital.mg/ |title=kopian'ny arisiva |access-date=2025-06-09 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221105028/https://scoopdigital.mg/ |url-status=dead }}</ref>. Nandritra ny taona maro, dia nisy fizarana maro navoaka, anisan’ireo tena nanamarika ny mpijery ny fivoahan'ny fanodinana tany ivelany ka nivoahan'ny '''Malok’ila 8 Jours en France''' tamin’ny 2010 ary koa ny '''Malok’ila 5 Étoiles''' tamin’ny 2009<ref>https://letterboxd.com/film/malokila-5</ref>. == Ny Votoatin'ny Tantara == Ny lohahevitra: Ny fiainana andavanandron'ny fianakaviana malagasy sy ny manodidina azy, ahitana fifandirana, fitiavana, olana ara-bola, ary ny fahasamihafan'ny fisainana eo amin'ny tontolo ambanivohitra sy an-tanondehibe.[https://tiatanindrazana.mg] Ny endriny: Miavaka amin'ny fampidirana hatsikana mandeha ho azy (humour spontané) sy ireo teny lasa fampiasan'ny olona maro teo amin'ny fiainana andavanandro.[https://tiatanindrazana.mg] == Ny Fahombiazany sy ny Fivoarany == Andiany maro: Nahatratra fizarana mihoatra ny 16 (Malok'ila 1 ka hatramin'ny 16+) ny tantara rehefa nandeha ny taona.[https://www&#x20;themoviedb.org] Nivoaka tany ivelany: Noho ny fahombiazany, dia nisy ny fizarana nalaina tany ivelan'i Madagasikara, toy ny Malok'ila 5 Étoiles (2009) sy ny Malok'ila 8 Jours en France (2010).[https://wikipedia.mg] == Iza ireo mpilalao sy ny ekipa? == Maro ireo mpilalao sarimihetsika malagasy<ref>https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana</ref> sangany na vao nisondrotra hita nifandimbidimby nilalao ny andian-tantara Malok'ila<ref>https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana</ref> fa anisany hita matetika sy fototra ireo tanisaina manaraka ireto : * '''Rajao (Tsarafara Rakotoson)''' <ref>[https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html]</ref>– Mpilalao fototra sy mpitarika ny ekipa. * '''Johary (Benjamina Ranaivoson)''' – [[Dokotera]] tanora avy any ivelany. * '''Bakoly (Nadia Benjamina Robinarimalala)''' – Mpitsabo mpanampy. * Mpilalao<ref>[https://letterboxd.com/film/malokila-10/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-10]</ref> hafa izay samy manana ny anjara asany<ref>[https://en.myshows.me/movie/699535/?utm_source=chatgpt.com https://en.myshows.me/movie/699535]</ref> manokana : ** '''Raly''' (vadin'i Rajao) – Sahondra Raholiarihanta ** '''Razoary''' – Lalao Bernadette Ramasinarivo ** '''Pasitera''' – Jocelyn Christophe Rakotondrafara ** '''Marianne''' – Olga Volamasy ** '''Randrenja''' – Gérard Razafindrakoto ** '''Nasolo''' – Rado M. Rabarison ** '''Landy''' – Rova Faraniana Rakotoarisoa ** '''Bakoly''' – Nadia Benjamina Robinarimalala ** '''Fetra''' – Israel Andrianarivo ** '''Feno''' – Tsiry Rajaofera * '''Mamitiana Razafimandimby''' sy '''Gérard Razafindrakoto''' no mpamorona sy mpanonta ny andian-tsarimihetsika<ref>[https://letterboxd.com/film/malokila-8/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-8]</ref>. == Lisitr'ireo fizarana rehetra amin'ny tantara mitohy "Malok'ila" == * '''Malok'ila''' (2007): Fizarana voalohany, nampahafantarana voalohany an'ireo mpilalao fototra tao amin'ny hopitaly. * '''Malok'ila 2''' (2007): Tohin'ny tantara voalohany, mbola mitohy ny fisehoan-javatra mampihomehy fanaon'i Rajao sy ny namany. * '''Malok'ila 3''' (2008): Mifantoka amin'ny fianakavian-dRajao sy Randrenja. * '''Malok'ila 4''' (2008): Mampiseho ny fifandirana eo amin’i Johary, Bakoly ary Landy. Ireo dia nifamaofao tao anaty tantaram-pitiavana telo zoro. * '''Malok'ila 5''' '''étoiles''' (2009) * '''Malok'ila''' '''Flotte 6''' (2009) * '''Malok'ila 7''' (2010) * '''Malok'ila 8 – 8 andro tany Frantsa''' (2010): Mandeha any Frantsa ireo mpilalao, mitady vola hanohanana ny fiangonany. * '''Malok'ila 9 – Inona no vaovao Malok'ila?''' (2010) * '''Malok'ila 10''' (2011) * '''Malok’ila 11 Shi Yi''' (2012) * '''Malok'ila 12 au Texas''' (2012) * '''Malok'ila 13 – May''' (2013) Fizarana lava indrindra hatreto (110 minitra). * '''Malok'ila 14 – Carat''' (2013) * '''Malok'ila 15 –''' '''Le Grand Retour''' (2023): Fiverenana lehibe taorian'ny 7 taona fahanginana, miaraka amin’ireo mpilalao taloha sy mpilalao vaovao. * '''Malok'ila 16 – Zeparsa''' (2024) Fizarana farany hatreto, mampiditra olona vaovao nefa mbola mitazona ny endrika sy fomba manamarika ny Malok'ila ihany. == Malok'ila "hika farany" == Ireto andihany ireto no Malok'ila nivoaka farany: * '''Malok’ila 15 – Le Grand Retour (2023)'''<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>: Taorian’ny 9 taona fahanginan<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>a, dia niverina ny fanodinana ny andian-tsarimihetsika Malok'ila. Navoaka tamin’ny volana Mey 2023. Nandritry ny famoahana io vokatra io dia nisy fihaonamben'ireo mpanakafy sy ireo mpanokatra tao amin’ny Mining Business Center Ivato izay nanehoan'izy ireo fihetseham-po sy ny fankasitrahana maro<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>. * '''Malok’ila Zeparsa (2024)'''<ref>[https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html?utm_source=chatgpt.com https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html]</ref>: Ity fizarana ity dia naverina tamin’ny endrika nentim-paharazana, miaraka amin’ny fanavaozana sy fanampiana mpilalao vaovao. Ny tantara dia manaraka ny fiainan’ny tovolahy iray, Rajao Junior, izay mitondra ny anaran-dreniny sy ny fitiavana ny fianakaviana. == Ireo mpilalao sarimihetsika Malok'ila efa nodimandry == Mampalahelo fa maro amin’ireo mpilalao taloha no efa nodimandry, anisan’izany i Emmanuel Andriamahefa (Emmanuel)<ref>[https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana?utm_source=chatgpt.com https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana]</ref>, izay nanampy tamin’ny fananganana ny tantara sy ny hatsikana. Ny fahafatesan’izy ireo dia niteraka fahatsiarovana sy fankalazana ny asany teo amin’ny fiarahamonina sy ny tontolon’ny sarimihetsika Malagasy. Anisan'ireo nody mandry koa : * '''Randrenja''' (Gérard Razafindrakoto)<ref>[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]</ref> * '''Dr. Johary''' (Benjamina Ranaivoson) * '''Mariane''' (Olga Volamasy)<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]</ref> * '''Ralay''' (Sahondra Raholiarihanta)<ref>[https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html]</ref> * '''Rajacquis''' (Jocelyn Christophe Rakotondrafara)<ref>[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]</ref> == Aiza no ahitana azy? == * '''Scoop Digital'''<ref>[https://scoopdigital.mg/?utm_source=chatgpt.com https://scoopdigital.mg]</ref> – Ny orinasan’ny famokarana sy fizarana ny andian-tsarimihetsika Malok’ila. * '''YouTube''' – Afaka mahita fizarana sasantsasany ianao amin’ny alalan’ny fantsona ofisialy. * '''VCD sy DVD''' – Afaka mividy amin’ny fivarotana na amin’ny alalan’ny fivarotana an-tserasera. == Lesona sy hafatra == Ny '''Malok’ila''' dia tsy vitan’ny hatsikana sy fialamboly ihany, fa manolotra lesona momba ny [[fitiavana]], ny fianakaviana, ny fiainana andavanandro, ary ny fahaiza-manao amin’ny fiainana. Izy io dia mitondra hafatra momba ny maha-zava-dehibe ny fifandraisana sy ny fiaraha-mientana amin’ny fiarahamonina<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]</ref>. Matetika dia asian'ireo mpamokatra sarisary zarin-tenany momba ny fiainam-pirenena sy ny politika eto [[Madagasikara]] ny sarimihetsika Malok'ila ka mahasarika ny mpankafy tokoa. == Loharano == <references /> r1fyw7n5bc74i335x9sht3t57dxu9ky 1147385 1147384 2026-07-10T00:06:54Z Hariniaina14 34924 /* Ny Fahombiazany sy ny Fivoarany */ nanampy fitenenana sy rohy 1147385 wikitext text/x-wiki {{Infobox filma|anarana=Malok'ila|directors=Mamitiana Razafimandimby sy Gérard Razafindrakoto|studio=Scoop Digital|firenena=Madagasikara|fiteny=Malagasy}} == Inona izany hoe "Malok’ila"? == '''Malok’ila''' dia andian-t[[sarimihetsika]]<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542]</ref> malagasy feno fitiavana, hatsikana, ary lesona momba ny fiainana andavanandro. Nipoitra tamin’ny taona 2007<ref>https://letterboxd.com/film/malokila-5</ref> izy io, ary isan'ireo andian-tsarimihetsika malaza indrindra teo amin’ny tantaran’ny sarimihetsika [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]]<ref>{{Cite web |url=https://scoopdigital.mg/ |title=kopian'ny arisiva |access-date=2025-06-09 |archive-date=2025-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221105028/https://scoopdigital.mg/ |url-status=dead }}</ref>. Nandritra ny taona maro, dia nisy fizarana maro navoaka, anisan’ireo tena nanamarika ny mpijery ny fivoahan'ny fanodinana tany ivelany ka nivoahan'ny '''Malok’ila 8 Jours en France''' tamin’ny 2010 ary koa ny '''Malok’ila 5 Étoiles''' tamin’ny 2009<ref>https://letterboxd.com/film/malokila-5</ref>. == Ny Votoatin'ny Tantara == Ny lohahevitra: Ny fiainana andavanandron'ny fianakaviana malagasy sy ny manodidina azy, ahitana fifandirana, fitiavana, olana ara-bola, ary ny fahasamihafan'ny fisainana eo amin'ny tontolo ambanivohitra sy an-tanondehibe.[https://tiatanindrazana.mg] Ny endriny: Miavaka amin'ny fampidirana hatsikana mandeha ho azy (humour spontané) sy ireo teny lasa fampiasan'ny olona maro teo amin'ny fiainana andavanandro.[https://tiatanindrazana.mg] == Ny Fahombiazany sy ny Fivoarany == Andiany maro: Nahatratra fizarana mihoatra ny 16 (Malok'ila 1 ka hatramin'ny 16+) ny tantara rehefa nandeha ny taona.[https://www&#x20;themoviedb.org] Nivoaka tany ivelany: Noho ny fahombiazany, dia nisy ny fizarana nalaina tany ivelan'i Madagasikara, toy ny Malok'ila 5 Étoiles (2009) sy ny Malok'ila 8 Jours en France (2010).[https://wikipedia.mg] Ny fiverenany: Nisy ny andiany vaovao sy fiverenana an-tsehatra toy ny Malok'ila Le Grand Retour sy Malok'ila Forehitra mba hamelomana indray ny hambom-pon'ny sarimihetsika malagasy.[https://wikipedia.mg] == Iza ireo mpilalao sy ny ekipa? == Maro ireo mpilalao sarimihetsika malagasy<ref>https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana</ref> sangany na vao nisondrotra hita nifandimbidimby nilalao ny andian-tantara Malok'ila<ref>https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana</ref> fa anisany hita matetika sy fototra ireo tanisaina manaraka ireto : * '''Rajao (Tsarafara Rakotoson)''' <ref>[https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202405030278.html]</ref>– Mpilalao fototra sy mpitarika ny ekipa. * '''Johary (Benjamina Ranaivoson)''' – [[Dokotera]] tanora avy any ivelany. * '''Bakoly (Nadia Benjamina Robinarimalala)''' – Mpitsabo mpanampy. * Mpilalao<ref>[https://letterboxd.com/film/malokila-10/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-10]</ref> hafa izay samy manana ny anjara asany<ref>[https://en.myshows.me/movie/699535/?utm_source=chatgpt.com https://en.myshows.me/movie/699535]</ref> manokana : ** '''Raly''' (vadin'i Rajao) – Sahondra Raholiarihanta ** '''Razoary''' – Lalao Bernadette Ramasinarivo ** '''Pasitera''' – Jocelyn Christophe Rakotondrafara ** '''Marianne''' – Olga Volamasy ** '''Randrenja''' – Gérard Razafindrakoto ** '''Nasolo''' – Rado M. Rabarison ** '''Landy''' – Rova Faraniana Rakotoarisoa ** '''Bakoly''' – Nadia Benjamina Robinarimalala ** '''Fetra''' – Israel Andrianarivo ** '''Feno''' – Tsiry Rajaofera * '''Mamitiana Razafimandimby''' sy '''Gérard Razafindrakoto''' no mpamorona sy mpanonta ny andian-tsarimihetsika<ref>[https://letterboxd.com/film/malokila-8/?utm_source=chatgpt.com https://letterboxd.com/film/malokila-8]</ref>. == Lisitr'ireo fizarana rehetra amin'ny tantara mitohy "Malok'ila" == * '''Malok'ila''' (2007): Fizarana voalohany, nampahafantarana voalohany an'ireo mpilalao fototra tao amin'ny hopitaly. * '''Malok'ila 2''' (2007): Tohin'ny tantara voalohany, mbola mitohy ny fisehoan-javatra mampihomehy fanaon'i Rajao sy ny namany. * '''Malok'ila 3''' (2008): Mifantoka amin'ny fianakavian-dRajao sy Randrenja. * '''Malok'ila 4''' (2008): Mampiseho ny fifandirana eo amin’i Johary, Bakoly ary Landy. Ireo dia nifamaofao tao anaty tantaram-pitiavana telo zoro. * '''Malok'ila 5''' '''étoiles''' (2009) * '''Malok'ila''' '''Flotte 6''' (2009) * '''Malok'ila 7''' (2010) * '''Malok'ila 8 – 8 andro tany Frantsa''' (2010): Mandeha any Frantsa ireo mpilalao, mitady vola hanohanana ny fiangonany. * '''Malok'ila 9 – Inona no vaovao Malok'ila?''' (2010) * '''Malok'ila 10''' (2011) * '''Malok’ila 11 Shi Yi''' (2012) * '''Malok'ila 12 au Texas''' (2012) * '''Malok'ila 13 – May''' (2013) Fizarana lava indrindra hatreto (110 minitra). * '''Malok'ila 14 – Carat''' (2013) * '''Malok'ila 15 –''' '''Le Grand Retour''' (2023): Fiverenana lehibe taorian'ny 7 taona fahanginana, miaraka amin’ireo mpilalao taloha sy mpilalao vaovao. * '''Malok'ila 16 – Zeparsa''' (2024) Fizarana farany hatreto, mampiditra olona vaovao nefa mbola mitazona ny endrika sy fomba manamarika ny Malok'ila ihany. == Malok'ila "hika farany" == Ireto andihany ireto no Malok'ila nivoaka farany: * '''Malok’ila 15 – Le Grand Retour (2023)'''<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>: Taorian’ny 9 taona fahanginan<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>a, dia niverina ny fanodinana ny andian-tsarimihetsika Malok'ila. Navoaka tamin’ny volana Mey 2023. Nandritry ny famoahana io vokatra io dia nisy fihaonamben'ireo mpanakafy sy ireo mpanokatra tao amin’ny Mining Business Center Ivato izay nanehoan'izy ireo fihetseham-po sy ny fankasitrahana maro<ref>[https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans/?utm_source=chatgpt.com https://lexpress.mg/15/05/2023/cinema-malokila-revient-sur-lecran-apres-9-ans]</ref>. * '''Malok’ila Zeparsa (2024)'''<ref>[https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html?utm_source=chatgpt.com https://www.lexpress.mg/2024/04/cinema-malokila-zeparsa-sous-les.html]</ref>: Ity fizarana ity dia naverina tamin’ny endrika nentim-paharazana, miaraka amin’ny fanavaozana sy fanampiana mpilalao vaovao. Ny tantara dia manaraka ny fiainan’ny tovolahy iray, Rajao Junior, izay mitondra ny anaran-dreniny sy ny fitiavana ny fianakaviana. == Ireo mpilalao sarimihetsika Malok'ila efa nodimandry == Mampalahelo fa maro amin’ireo mpilalao taloha no efa nodimandry, anisan’izany i Emmanuel Andriamahefa (Emmanuel)<ref>[https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana?utm_source=chatgpt.com https://www.moov.mg/article/83548-tantara-mitohy-malokila-mpilalao-miisa-6-no-efa-nindaosinny-fahafatesana]</ref>, izay nanampy tamin’ny fananganana ny tantara sy ny hatsikana. Ny fahafatesan’izy ireo dia niteraka fahatsiarovana sy fankalazana ny asany teo amin’ny fiarahamonina sy ny tontolon’ny sarimihetsika Malagasy. Anisan'ireo nody mandry koa : * '''Randrenja''' (Gérard Razafindrakoto)<ref>[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]</ref> * '''Dr. Johary''' (Benjamina Ranaivoson) * '''Mariane''' (Olga Volamasy)<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]</ref> * '''Ralay''' (Sahondra Raholiarihanta)<ref>[https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html?utm_source=chatgpt.com https://fr.allafrica.com/stories/202305150577.html]</ref> * '''Rajacquis''' (Jocelyn Christophe Rakotondrafara)<ref>[https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007?utm_source=chatgpt.com https://trakt.tv/movies/malok-ila-2007]</ref> == Aiza no ahitana azy? == * '''Scoop Digital'''<ref>[https://scoopdigital.mg/?utm_source=chatgpt.com https://scoopdigital.mg]</ref> – Ny orinasan’ny famokarana sy fizarana ny andian-tsarimihetsika Malok’ila. * '''YouTube''' – Afaka mahita fizarana sasantsasany ianao amin’ny alalan’ny fantsona ofisialy. * '''VCD sy DVD''' – Afaka mividy amin’ny fivarotana na amin’ny alalan’ny fivarotana an-tserasera. == Lesona sy hafatra == Ny '''Malok’ila''' dia tsy vitan’ny hatsikana sy fialamboly ihany, fa manolotra lesona momba ny [[fitiavana]], ny fianakaviana, ny fiainana andavanandro, ary ny fahaiza-manao amin’ny fiainana. Izy io dia mitondra hafatra momba ny maha-zava-dehibe ny fifandraisana sy ny fiaraha-mientana amin’ny fiarahamonina<ref>[https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php?utm_source=chatgpt.com https://www.tiatanindrazana.mg/kolontsaina/misaona-ny-sarimihetsika-malagasy-namonjy-ireo-namany-efa-lasana-i-emmanuel-malokila-59542.php]</ref>. Matetika dia asian'ireo mpamokatra sarisary zarin-tenany momba ny fiainam-pirenena sy ny politika eto [[Madagasikara]] ny sarimihetsika Malok'ila ka mahasarika ny mpankafy tokoa. == Loharano == <references /> eowvwdlrigl5vngc92lqxcv4i6qep4y Paramollugo nudicaulis 0 297133 1147370 1142467 2026-07-09T20:34:00Z Thelezifor 15140 1147370 wikitext text/x-wiki [[Sary:Paramollugo nudicaulis 201972098.jpg|vignette|408x408px|Aferontany (''Paramollugo nudicaulis'')]] [[Sary:Mollugo nudicaulis W2 IMG 1694.jpg|vignette|308x308px|Aferontany (''Paramollugo nudicaulis'')]] Ny '''''Paramollugo nudicaulis''''' dia karazan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Molluginaceae]]'' sy ao amin' ny filaharana [[Caryophyllales]]. Teratany eto [[Madagasikara]] sy ao amin' ny nosy manodidina azy izy io tany am-boalohany, fa lasa niparitaka be ho ahi-dratsy manerana an' i [[Afrika]] trôpikaly, any atsimo amin' i [[Arabia]], ary any [[Azia Atsimo]] sy [[Azia Atsimo-Atsinanana|Atsimo Atsinanana]]. Amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] izy io dia atao hoe '''aferontany''', '''felatanandradaka''', '''kiferoferontany''', '''todihaodrangadina'''. Anisan' ny zavamaniry fanao raokandro izy io. Taloha izy io dia natao hoe '''''Mollugo nudicaulis'''''. == Jereo koa == * ''[[Paramollugo]]'' * ''[[Mollugo]]'' * ''[[Glinus]]'' * [[Aferontany]]:[[Tachiadenus carinatus]];''Paramollugo nudicaulis'' jr2jkivcpsquvh97o72gkgr358fj3is Avoko 0 298249 1147376 1144146 2026-07-09T23:37:39Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147376 wikitext text/x-wiki '''Avoko Production''' dia iray amin'ireo trano mpamokatra sarimihetsika malagasy malaza sy manana tantara lava indrindra eto Madagasikara, izay niorina tamin'ny taona '''2000'''. Ity trano mpamokatra ity dia nanamarika ny tantaran'ny sarimihetsika malagasy (indrindra ny tontolon'ny sarimihetsika mihetsika na ''films d'action'' sy Kung-Fu) ary nankalaza ny faha-25 taonany teo amin'ny tontolon'ny zavakanto. [https://newsmada.com] Ny '''avoko''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]'': * ''[[Vigna angivensis]]'' <small>Baker</small> (''Fabaceae'') -- avoko, fokotsaramaso, kifoka, kimaotsa * ''[[Tephrosia lyallii]]'' <small>Baker</small> (''Fabaceae'') -- avoko, fokomadioravina, fokondanitra, kifafakely, kifakakely == Jereo koa == * ''[[Vigna]]'' * ''[[Tephrosia]]'' s24w8jyc974dwa00ujuykyf9b68k2gv 1147377 1147376 2026-07-09T23:42:45Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147377 wikitext text/x-wiki '''Avoko Production''' dia iray amin'ireo trano mpamokatra sarimihetsika malagasy malaza sy manana tantara lava indrindra eto Madagasikara, izay niorina tamin'ny taona '''2000'''. Ity trano mpamokatra ity dia nanamarika ny tantaran'ny sarimihetsika malagasy (indrindra ny tontolon'ny sarimihetsika mihetsika na ''films d'action'' sy Kung-Fu) ary nankalaza ny faha-25 taonany teo amin'ny tontolon'ny zavakanto. [https://newsmada.com] == Ny Fiandohany sy ny Mpanorina == Ny mpanorina: I Maître Avoko (izay fantatra ihany koa amin'ny maha-lehiben'ny Kung-Fu Wisa eto Madagasikara azy) no nanorina azy. Ny fiofanany: Ny taona 1998 no nandeha nianatra sy niofana momba ny "cinématographie" tany Frantsa i Avoko, mialoha ny nananganany ny trano mpamokatra.[https://newsmada.com] Ny '''avoko''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]'': * ''[[Vigna angivensis]]'' <small>Baker</small> (''Fabaceae'') -- avoko, fokotsaramaso, kifoka, kimaotsa * ''[[Tephrosia lyallii]]'' <small>Baker</small> (''Fabaceae'') -- avoko, fokomadioravina, fokondanitra, kifafakely, kifakakely == Jereo koa == * ''[[Vigna]]'' * ''[[Tephrosia]]'' hgjlzjv26crbeay6oww624j1dv4n5mr 1147378 1147377 2026-07-09T23:46:23Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147378 wikitext text/x-wiki '''Avoko Production''' dia iray amin'ireo trano mpamokatra sarimihetsika malagasy malaza sy manana tantara lava indrindra eto Madagasikara, izay niorina tamin'ny taona '''2000'''. Ity trano mpamokatra ity dia nanamarika ny tantaran'ny sarimihetsika malagasy (indrindra ny tontolon'ny sarimihetsika mihetsika na ''films d'action'' sy Kung-Fu) ary nankalaza ny faha-25 taonany teo amin'ny tontolon'ny zavakanto. [https://newsmada.com] == Ny Fiandohany sy ny Mpanorina == Ny mpanorina: I Maître Avoko (izay fantatra ihany koa amin'ny maha-lehiben'ny Kung-Fu Wisa eto Madagasikara azy) no nanorina azy. Ny fiofanany: Ny taona 1998 no nandeha nianatra sy niofana momba ny "cinématographie" tany Frantsa i Avoko, mialoha ny nananganany ny trano mpamokatra.[https://newsmada.com] == Ny fandraisana anjara amin'ny lalàn'ny sarimihetsikaNy taona 2003: == Niaraka tamin'ny mpamokatra vitsivitsy hafa ny Avoko Production nanambatra vola nanakarama mpahay lalàna (juriste). Ny tanjona: Hamolavola ny andinin-dalàna momba ny OM7 (Office Malagasy du 7e Art), izay natolotra ny Ministera, nolanian'ny parlemanta, ary lasa ISSM (Institut Supérieur de l'Audiovisuel et du Cinéma) ankehitriny.[https://facebook.com] == Ny fivoarany sy ny zava-bitaNy mpiantsehatra: == Olona manodidina ny 500 (mpilalao, mpanatontosa, teknisiana) no efa novolavolaina sy nandalana tao amin'ity trano mpamokatra ity.[https://newsmada.com] Ny '''avoko''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]'': * ''[[Vigna angivensis]]'' <small>Baker</small> (''Fabaceae'') -- avoko, fokotsaramaso, kifoka, kimaotsa * ''[[Tephrosia lyallii]]'' <small>Baker</small> (''Fabaceae'') -- avoko, fokomadioravina, fokondanitra, kifafakely, kifakakely == Jereo koa == * ''[[Vigna]]'' * ''[[Tephrosia]]'' kuk3fdf6hx9rld10lh2llvi3y4rw0rv 1147379 1147378 2026-07-09T23:49:28Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147379 wikitext text/x-wiki '''Avoko Production''' dia iray amin'ireo trano mpamokatra sarimihetsika malagasy malaza sy manana tantara lava indrindra eto Madagasikara, izay niorina tamin'ny taona '''2000'''. Ity trano mpamokatra ity dia nanamarika ny tantaran'ny sarimihetsika malagasy (indrindra ny tontolon'ny sarimihetsika mihetsika na ''films d'action'' sy Kung-Fu) ary nankalaza ny faha-25 taonany teo amin'ny tontolon'ny zavakanto. [https://newsmada.com] == Ny Fiandohany sy ny Mpanorina == Ny mpanorina: I Maître Avoko (izay fantatra ihany koa amin'ny maha-lehiben'ny Kung-Fu Wisa eto Madagasikara azy) no nanorina azy. Ny fiofanany: Ny taona 1998 no nandeha nianatra sy niofana momba ny "cinématographie" tany Frantsa i Avoko, mialoha ny nananganany ny trano mpamokatra.[https://newsmada.com] == Ny fandraisana anjara amin'ny lalàn'ny sarimihetsikaNy taona 2003: == Niaraka tamin'ny mpamokatra vitsivitsy hafa ny Avoko Production nanambatra vola nanakarama mpahay lalàna (juriste). Ny tanjona: Hamolavola ny andinin-dalàna momba ny OM7 (Office Malagasy du 7e Art), izay natolotra ny Ministera, nolanian'ny parlemanta, ary lasa ISSM (Institut Supérieur de l'Audiovisuel et du Cinéma) ankehitriny.[https://facebook.com] == Ny fivoarany sy ny zava-bitaNy mpiantsehatra: == Olona manodidina ny 500 (mpilalao, mpanatontosa, teknisiana) no efa novolavolaina sy nandalana tao amin'ity trano mpamokatra ity.[https://newsmada.com] Ireo sarimihetsika nalaza: Fantatra tamin'ireo sarimihetsika nanehoana ny haiady Kung-Fu sy ny tantara nifanesy tamin'ny VCD sy DVD izy ireo (ohatra: Vifanga, Ady Saritaka).[https://facebook.com] Ny '''avoko''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]'': * ''[[Vigna angivensis]]'' <small>Baker</small> (''Fabaceae'') -- avoko, fokotsaramaso, kifoka, kimaotsa * ''[[Tephrosia lyallii]]'' <small>Baker</small> (''Fabaceae'') -- avoko, fokomadioravina, fokondanitra, kifafakely, kifakakely == Jereo koa == * ''[[Vigna]]'' * ''[[Tephrosia]]'' 77fh43ojmjic44op9f0z0s0f3mf85nv 1147380 1147379 2026-07-09T23:51:17Z Hariniaina14 34924 Nanampy fitenenana sy rohy 1147380 wikitext text/x-wiki '''Avoko Production''' dia iray amin'ireo trano mpamokatra sarimihetsika malagasy malaza sy manana tantara lava indrindra eto Madagasikara, izay niorina tamin'ny taona '''2000'''. Ity trano mpamokatra ity dia nanamarika ny tantaran'ny sarimihetsika malagasy (indrindra ny tontolon'ny sarimihetsika mihetsika na ''films d'action'' sy Kung-Fu) ary nankalaza ny faha-25 taonany teo amin'ny tontolon'ny zavakanto. [https://newsmada.com] == Ny Fiandohany sy ny Mpanorina == Ny mpanorina: I Maître Avoko (izay fantatra ihany koa amin'ny maha-lehiben'ny Kung-Fu Wisa eto Madagasikara azy) no nanorina azy. Ny fiofanany: Ny taona 1998 no nandeha nianatra sy niofana momba ny "cinématographie" tany Frantsa i Avoko, mialoha ny nananganany ny trano mpamokatra.[https://newsmada.com] == Ny fandraisana anjara amin'ny lalàn'ny sarimihetsikaNy taona 2003: == Niaraka tamin'ny mpamokatra vitsivitsy hafa ny Avoko Production nanambatra vola nanakarama mpahay lalàna (juriste). Ny tanjona: Hamolavola ny andinin-dalàna momba ny OM7 (Office Malagasy du 7e Art), izay natolotra ny Ministera, nolanian'ny parlemanta, ary lasa ISSM (Institut Supérieur de l'Audiovisuel et du Cinéma) ankehitriny.[https://facebook.com] == Ny fivoarany sy ny zava-bitaNy mpiantsehatra: == Olona manodidina ny 500 (mpilalao, mpanatontosa, teknisiana) no efa novolavolaina sy nandalana tao amin'ity trano mpamokatra ity.[https://newsmada.com] Ireo sarimihetsika nalaza: Fantatra tamin'ireo sarimihetsika nanehoana ny haiady Kung-Fu sy ny tantara nifanesy tamin'ny VCD sy DVD izy ireo (ohatra: Vifanga, Ady Saritaka).[https://facebook.com] Ny fankalazana faha-25 taona: No nanamarihana izany, ary namoahana ny sarimihetsika lehibe tamin'ny taon-dasa mitondra ny lohateny hoe “Ainga Shot”, izay nandaniana vola manodidina ny 1 miliara Ariary ary nilalaovan'i Avoko sy i Kaliba.[https://newsmada.com] Ny '''avoko''' dia zavamaniry samihafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]'': * ''[[Vigna angivensis]]'' <small>Baker</small> (''Fabaceae'') -- avoko, fokotsaramaso, kifoka, kimaotsa * ''[[Tephrosia lyallii]]'' <small>Baker</small> (''Fabaceae'') -- avoko, fokomadioravina, fokondanitra, kifafakely, kifakakely == Jereo koa == * ''[[Vigna]]'' * ''[[Tephrosia]]'' 5huojcq83m06jwll36q8y6ze8p20q99 Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara 0 298988 1147369 1147052 2026-07-09T20:26:31Z Thelezifor 15140 1147369 wikitext text/x-wiki [[Sary:Catharanthus roseus24 08 2012 (2).JPG|vignette|364x364px|Tonga na vonenina (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'')]] Ny '''zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara''', izay misy karazana miisa 3&nbsp;245, dia ampahany amin' ny karazan-javamaniry misy eto amin' ny [[Madagasikara|Nosy]], ka ny 60&nbsp;% amin' izy ireo dia tsy hita raha tsy eto<ref><small>"[https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/1591#:~:text=Results:%20The%20medicinal%20plants%20inventoried,most%20morbid%20ones%20in%20Madagascar. Synthesis and analysis of data on inventories of medicinal plants in Madagascar]", ''ethnobotanyjournal.org''</small></ref><ref><small>Andrianavalonirina A.M. et al, "Etude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra au Madagascar", ''RAMReS-PMTA'', 2023.</small></ref>. Anisan' ny [[zavamaniry fanao fanafody]] fantatra indrindra ny vonenina na tonga (''[[Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny kininindrano na niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozo (''[[Cryptocarya agathophylla]]'' na ''Ravensara aromatica''), ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]''), ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]''). == Anjara toeran' ny zavamaniry fanao fanafody == === Mitsabo aretina maro === [[Sary:Harungana madagascariensis 1DS-II 1-7688.jpg|vignette|229x229px|Harongana (''[[Harungana madagascariensis]]''[[Harungana madagascariensis|)]]]] I [[Madagasikara]] dia manana ny iray amin' ny [[farmakôpea]] nentim-paharazana manankarena indrindra eran-tany<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3407148/ Rainforest Pharmacopeia in Madagascar Provides High Value for Current Local and Prospective Global Uses]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.kloranebotanical.foundation/en/projects/improving-access-healthcare-through-medicinal-plants-northern-madagascar Improving access to healthcare through medicinal plants in Northern Madagascar]", ''www.kloranebotanical.foundation''</small></ref>. Ahitana karazana miisa 3&nbsp;245 ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] ny zavamaniry ao amin' ny Nosy<ref name=":0"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/338120269_Synthese_et_analyse_de_donnees_sur_les_inventaires_de_plantes_medicinales_de_Madagascar Synthèse et analyse de données sur les inventaires de plantes médicinales de Madagascar]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>Andrianarivelo Miora Henintsoa, "[https://univ-vakinankaratra.mg/public/uploads/livres/flore-et-plantes-medicinales-de-la-nouvelle-aire-protegee-de-manjakatompo-ankaratra.pdf Flore et plantes médicinales de la nouvelle aire protégée de Manjakatompo Ankaratra]" (PDF), ''univ-vakinankaratra.mg'' (Mémoire de Master)</small></ref>. Ary ny 60 % dia tsy fahita raha tsy eto Madagasikara<ref name=":0" />. Mampiseho ny fanadihadiana momba ny [[etnôbôtanika]] sy ny [[etnôfarmakôlôjia]] natao teto Madagasikara fa mahomby ny fitsaboana nentim-paharazana ampiasana zavamaniry amin' ny areti-mihanaka, ny aretin' ny [[fandevonan-kanina]], ny aretina vokatry ny [[katsentsitra]], ary koa ny aretina mitaiza sasany<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/bibliotheque-ethnopharmacologie/plantes-medicinales-de-madagascar/ Plantes médicinales de Madagascar]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3407148/ Rainforest Pharmacopeia in Madagascar Provides High Value for Human Health]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref>. Ny aretin' ny fandevonan-kanina no sehatra isehoan' ny fandrosoan' ny farmakôpea malagasy, indrindra ny [[piriritra]], ny [[valan-dra]], ny fanaintainan' ny [[kibo]] ary aretina vokatry ny katsentsitra an-[[tsinay]]<ref><small>R. Pernet et G. Meyer, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Madagascar-Pernet.pdf Pharmacopée de Madagascar]", Publications de l'Institut de Recherche Scientifique, Tananarive Tsimbazaza, 1957, ''www.betsara.com.''</small> </ref><ref><small>"[https://moov.mg/article/102505-ireo-fahadisoana-mila-tandremana-hisoroana-ny-tsy-fahalevonan-kanina Ireo fahadisoana mila tandremana hisoroana ny tsy fahalevonan-kanina]", ''moov.mg'' (03/06/2025)</small></ref>. Anisan' ny anaovana fikarohana siantifika be indrindra amin' ny [[fitôterapia]] malagasy ihany koa ny [[tazomoka]]<ref><small>Pierre Rasoanaivo, "[https://ethnobotanika.org/wp-content/uploads/2021/05/Th%C3%A8se-Ethnobotanique-Ethnopharmacologie-plantes-contre-les-fi%C3%A8vres-paludisme-Madagascar-Boyer-2009.pdf Plantes utilisées traditionnellement contre les fièvres dans le nord de Madagascar]" (Thèse), ''ethnobotanika.org''</small></ref><ref><small>"[https://www.who.int/fr/news-room/questions-and-answers/item/artemisinin-resistance Paludisme : résistance partielle à l’artémisinine]", ''www.who.int''</small></ref>. Zavamaniry maro no nampiseho fiasa antiplasmôdialy anaty labôratoara, izany dia manazava ny fahalianan' ny mpikaroka momba ny fanafody nentim-paharazana ampiasaina amin' ity aretina ity (tazomoka)<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/8238253_Screening_extracts_of_Madagascan_plants_in_search_of_antiplasmodial_compounds Screening extracts of Madagascan plants in search of antiplasmodial compounds]", ''www.researchgate.net''</small></ref>. [[Sary:Phyllanthus amarus (Carry Me Seed) W3 IMG 3851.jpg|vignette|233x233px|Anakatsotsy na ambanivoa (''[[Phyllanthus amarus]]'')]] Miseho tsy tapaka amin' ny boky ara-tsiansa mivoaka sy amin' ny fanadihadiana momba ny etnôbôtanika ny karazan-javamaniry sasany, indrindra ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]'') sy ny harongana (''[[Harungana madagascariensis]]'') ary anakatsotsy (''[[Phyllanthus amarus]]''). Malaza amin' ny fananana toetra mampitony famaivay, mamono [[mikrôba]], manampy ny fandevonan-kanina na mampihena ny [[tazo]] ireo zavamaniry ireo. Anisan' ny fantatra indrindra koa ny vonenina na tonga (''[[Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny kininindrano na niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozo (''[[Cryptocarya agathophylla]]'' na ''Ravensara aromatica'') ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]''). === Mihoatra mankany amin' ny sehatra maneran-tany === [[Sary:Centella asiatica 6121.jpg|vignette|240x240px|Talapetraka (''[[Centella asiatica]]'')]] Maromaro ny zavamaniry fanao fanafody malagasy izay efa nihoatra ny sata maha fanafody nentin-drazana azy ka nahazo laza iraisam-pirenena. Nodinihina ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]'') noho ny fananany toetra mamono [[Bakteria NDM-1|bakteria]] sy [[virosy]]. Ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]'') no nahatonga an' i Madagasikara ho anisan' ny mpanondrana an' io zavamaniry io be indrindra eran-tany, izay ampiasaina amin' ny fanafody fanasitranana aretin-koditra sy fanafody mampanolatra, toy ilay fanafody atao hoe ''Madécassol''. Ohatra iray hafa koa ny vonenina na trongatsy (''[[Catharanthus roseus]]'') izay malaza eto Madagasikara: ity zavamaniry ity dia nitarika ho amin' ny fanokanana ny [[alkalôida]] miady amin' ny homamiadana ampiasaina amin' ny fitsaboana môderina maneran-tany. Na izany aza dia mampiseho ny loza ateraky ny fitsaboan-tena ihany koa izy io: rehefa mihinana amin' ny fomba nentim-paharazana tsy misy fanaraha-maso ara-pitsaboana, dia mety ho tena hanapoizina. === Fetra === Na dia eo aza izany harena ananan' i Madagasikara momba ny zavamaniry fanao fanafody izany dia maro ny fampiasana zavamaniry izay mbola mifototra amin' ny fomba nentim-paharazana sy amin' ny fandalinana ara-tsiansa santatra fotsiny. Vitsy ny zavamaniry malagasy no nanaovana fanandramana ara-pitsaboana feno mifanaraka amin' ny fenitry ny farmakôlôjia môderina. Noho izany dia mitaky fahalalana marina momba ny karazana sy ny fanomanana ary ny fatra ny fampiasana zavamaniry hatao fanafody, ary tsy voasolo ny toro-hevitry ny mpitsabo nandalim-pahaizana. == Lisitra == [[Sary:Camphora officinarum in Palm House Schoenbrunn (3).jpg|vignette|262x262px|Ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'')]] Inty ny lisitry ny anarana ara-tsiansan' ny karazan-javamaniry fanao fanafody maniry eto [[Madagasikara]], arakarahin' ny anarana ahafantarana azy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Marihina fa misy ny anarana iray amin' ny teny malagasy izay mety hanondro karazan-javamaniry roa na mihoatra. Amin' ireo anarana ara-tsiansa ireo dia misy ny efa nosoloana vokatry ny fikarohana taty aoriana nataon' ny manampahaizana. === A === [[Sary:Amaranthus spinosus kz01.jpg|vignette|311x311px|Anampantsy, tsirapahy (''[[Amaranthus spinosus]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Abelmoschus esculentus]] --'' gombo, tambazotse, tsirandranjaza * ''[[Abrus precatorius]]'' <small>Linné</small> (mila fitandremana fa mety manapoizina ny voany) ''--'' kelimiefitra, masokoaky, masonamboangara, masonamboatora, masonombilahy, vahemboamena, <u>vahimboamena</u>, voamahatorana, voamaintilany, voamaintorana, voamantorana, voamasotrandraka, voamatorana, voamboanamainty, voamboanamena, voamena (jm) (rm) * ''[[Abutilon greveanum]]'' -- lahiriky (jm) * ''[[Abutilon indicum]]'' ''-''<nowiki/>''-'' lahiriky * ''[[Acacia decurrens]]''. -- akasia, halamborona, mimosa, mimôzà * ''Acacia farnesiana'' <small>DC.</small> (→''[[Vachellia farnesiana]]'') -- famahatra, tsorofotra, * ''Acacia morondavensis'' <small>Viguier</small>. (→ ''[[Senegalia rovumae]]'') -- roibontsy, rohibontsy, robontsy, roinosy * ''[[Acalypha filiformis]]'' <small>Poir</small> -- bemangitra, marompototra, <u>tsimbaleotra</u>, vahizato (rm) * ''[[Acalypha indica]]'' <small>L.</small> (karazana nampidirina) * ''[[Acalypha radula]]'' <small>Baker</small> (Tsiety) (rm) * ''Acalypha reticulata'' <small>Poiret</small> (→ ''[[Acalypha filiformis]]'' <small>Poir.</small>) (Fanavy / Tsimbaleotra) -- bemangitra, marompototra, <u>tsimbaleotra</u>, vahizato (rm) * ''[[Acalypha]] sp.'' (Vahindranavavy II) (''[[Acalypha fasciculata]]'' ?) (rm) * ''[[Acanthopale madagascariensis]]'' * ''[[Acanthospermum hispidum]]'' <small>D.C</small> (Bakakely) -- bakakely, fatika (rm) * ''[[Acanthus montanus]]'' * ''[[Achyranthes aspera]]'' (← ''Achyranthes argentea, Achyranthes indica, Achyranthes obtusifolia'') -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa * ''[[Acmella oleracea]]'' -- ahimafana, anamafana, anamalaho, anamalao, felimafana,  kimalaho, kimalaholahy, kimalao, kimotodoha, mangovitra, menavony, sarinanamalao. * ''[[Acridocarpus excelsus]]'' -- kimanga * ''[[Adansonia]] sp.'' (Za) * ''[[Adansonia digitata]] --'' baobaba, baobaza, baovola, bontona, boringy, fontana, rainiala, ringy, sefo, vonoa, vontana na vontona. * ''[[Adansonia grandidieri]]'' -- renala, reniala, renibeala na vonoa. * ''[[Adenanthera pavonina]] --'' volantsaramanga * ''[[Adenia boinensis]]'' <small>--</small> vahiranga * ''[[Adenia gummifera]]'' * ''[[Adenium obesum]]'' * ''[[Adiantum caudatum]]'' * ''[[Adiantum philippense]]'' * ''[[Aerva lanata]]'' <small>(L.) Juss</small> (→ ''[[Ouret lanata]]'' <small>(L.) Kuntze</small>) -- anantarikomby, voalafotsy, volafotsy * ''[[Aeschynomene brevifolia]]'' <small>Poiret.</small> (Sindahonimbohitra). (rm) * ''[[Aeschynomene uniflora]]'' <small>E. Meyer.</small> (Sindahorindrano). (rm) * ''[[Lingoza|Aframomum angustifolium]]'' <small>K. Schum.</small> -- longoza (rm) * [[Aframomum melegueta|A''framomum melegueta'']] * ''[[Afzelia bijuga]]'' * ''[[Agauria salicifolia]]'' <small>Hook</small> (Angavodiana) (rm) * [[Agauria plpyphylla|''Agauria'' ''plpyphylla'']] <small>Hook</small> (Angavodiana) (rm) * ''[[Agave sisalana]]'' -- lafa, laloase, laloasy, taretra, taretsy * ''[[Agelaea pentagyna]]'' <small>(Lamk) Baillon</small> (Vahy mainty) (rm) * ''[[Ageratum conyzoides]]'' <small>Linné</small> -- ahimaimbo, ahimembo, alonimpantsaka, anajazavavy, andranompatsaka, bemaimbo, fotsivony, <u>hanitrimpantsaka</u>, hanitrombalahy, timimbo, tinimbo, tsiafakanakandriana, tsiafakanandriana, tsifariparimaso (rm) * ''[[Aidia densiflora]]'' * ''[[Aidia micrantha]]'' * ''[[Alangium salviifolium]]'' * ''[[Albizia adianthifolia]] --'' sambala, volomboroña * ''[[Albizia aurisparsa]]'' <small>Drake</small>. (Masinanio) (rm) * ''[[Albizia lebbeck]]'' -- alibizara, benoara, boanoara, bonara, bonoara * ''Albizia saman'' (→ ''[[Samanea saman]]'') * ''[[Albizia fastigiata]]'' <small>Oliver</small>. -- halamboro, hazomborona, <u>sambalahy</u>, sambilahy, valomborona, volomboroña (rm) * ''[[Albuca humilis]]'' * ''[[Alchemilla cryptantha]]'' <small>Steudel.</small> (Mahatanandofotsy I) (rm) * ''[[Aleurites moluccanus]]'' -- mofotra, savoga, savokara, tanantanana ary tanatanana * ''[[Allamanda cathartica]]'' * ''[[Allium cepa]]'' * ''[[Tongologasy|Allium sativum]]'' ''--'' tongologasy, tongolay, tongolonkova * ''[[Allophylus africanus]]'' * ''[[Allophylus trichodesmus]]'' <small>Radlkofer</small>. (Sanatrinamboa) (rm) * ''[[Aloe capitata]]'' <small>Baker</small> ** ''Aloe capitata'' var. ''cipolicola'' <small>H. Perr.</small> (Vahon'olona) (rm) * ''[[Aloe divaricata]]'' -- vahonandrano * ''[[Aloe macroclada]]'' <small>Baker</small>. -- kisaondra, lahimbahona, vahombe, <u>vahona</u>, vahonavahona * ''[[Aloe vaombe]]'' -- vahombe, vahombey * ''[[Alovera|Aloe vera]]'' -- vahona * ''[[Alphonsea madagascariensis]]'' * ''[[Alpinia galanga]]'' * ''[[Alpinia zerumbet]]'' * ''[[Alstonia boonei]]'' * ''[[Alternanthera pungens]]'' * ''[[Alternanthera sessilis]]'' * ''[[Alysicarpus bupleurifolius]]'' <small>ADC.</small> -- fokolahy (rm) * ''[[Alysicarpus nummularifolius]]'' <small>ADC.</small> -- mangorodefona, vavonikena (rm) * ''[[Alysicarpus ovalifolius]]'' * ''[[Alysicarpus rugosus]]'' -- sarivary (jm) * ''Alysicarpus'' sp. -- fokovavy (rm) * ''Alysicarpus'' sp. -- tokambody (rm) * ''[[Alysicarpus vaginalis]]'' * ''[[Amanita tainaomby]]'' <small>R. Heim</small> -- olatainomby (rm) * ''[[Amaranthus dubius]]'' <small>Martius</small> -- kiatondrambohira (rm) * ''[[Amaranthus hybridus]]'' <small>Linné</small> -- anamena (rm) * ''[[Amaranthus spinosus]] --'' anampantsa, anampatsimondry, anampantsy, anampatsa, añampatsy, anapatrika, anapatsalahy, dasy, fatikao, felipatika, kimoaelahy, kimoaevavy, kimoelahy, sabotraboay, tsirapahe, tsirapahy * ''[[Amaranthus viridis]]'' * ''[[Ambavia gerrardii]]'' * ''[[Ambrosia artemisiifolia]]'' * ''[[Ambrosia maritima]]'' <small>DC (Damsissa)</small> * ''[[Ammi majus]]'' * ''[[Ammi visnaga]]'' * ''[[Amygadalus persica]]'' <small>Linné.</small> -- paiso (rm) * ''[[Anacardium occidentale]] --'' abiba, abibo, habiba, koroso, mabiba, mahabiba, [[mahabibo]], tabiba, voambarika * ''[[Anacolosa pervilleana]]'' * ''[[Anagallis tenuicaulis]]'' <small>Baker.</small> -- tsangamanitramparihy (rm) * ''[[Mananasy|Ananas comosus]]'' <small>Merrill</small> -- fandra, <u>mananasy</u>, satra. * ''[[Andrographis paniculata]]'' * ''[[Andropogon gayanus]]'' * ''[[Andropogon schoenanthus]]'' <small>Linné</small> -- veromanitra (rm) * ''[[Androya decaryi]]'' * ''[[Angraecum sesquipedale]]'' * ''[[Angraecum]]'' sp. -- valily vavy (rm) * ''[[Anisopappus chinensis]]'' * ''[[Anisotes madagascariensis]]'' * ''[[Annona muricata]]'' * ''[[Annona squamosa]]'' * ''[[Anthemis nobilis]]'' <small>Linné</small> -- camomille (rm) * ''[[Antherotoma naudini]]'' <small>Hooker fils.</small> -- kimamimamitamabina (rm) * ''[[Anthocleista rhizophoroides]]'' <small>Baker</small>. -- ndanidemy (rm) * ''[[Anthospermum antsirabense]]'' <small>A.M. Homolle.</small> -- ahipoza (rm) * ''[[Anthospermum eminense]]'' <small>Baker.</small> -- alamiainga (rm) * ''[[Antidesma madagascariense]]'' -- baronala, taindalitra, varana, varona * ''[[Antidesma petiolare]]'' <small>Tulas.</small> -- voavony (rm) * ''[[Aphloia theiformis]]'' <small>Bennet</small> ''--'' <u>voafotsy</u>, fandramanana, hazondrano, kirandrambahivary, kirandrambehivavy, kirandrambiavy, maramanana, miaramanana, ravimboafotsy * ''[[Apodytes dimidiata]]'' * ''[[Aponogeton madagascariensis]]'' * ''[[Arachis hypogaea]]'' <small>Linné</small>. -- voanjo (rm) * ''[[Ardisia fuscopilosa]]'' <small>Baker</small>. -- hazotohobavy (rm) * ''[[Argemone mexicana]]'' -- fantsimboay, betakoa * ''[[Aristolochia acuminata]]'' <small>Lamarck</small> (Sovy) * ''[[Aristolochia albida]]'' -- arova, fonetoangana, horovy, kita, rovy, sovy, titongana, titonganalika, totonga, tovimpatrana, voatotongana (jm) * ''[[Aristolochia petersiana]]'' * ''[[Artabotrys hexapetalus]]'' * ''[[Artemisia afra]]'' * ''[[Artemisia annua]]'' -- * ''[[Artemisia vulgaris]]'' * ''[[Artocarpus heterophyllus]]'' -- ampalibe * ''[[Asclepia curassavica]]'' <small>Linné</small> (Fanoromena II) (rm) * ''[[Asparagus africanus]]'' * ''[[Asparagus simulans]]'' <small>Baker.</small> (Ahitsifantatra) (rm) * ''[[Asparagus vaginellatus]]'' <small>Bojer.</small> (Roimboalavo) (rm) * ''[[Aspilia africana]]'' * ''[[Aspilia bojeri]]'' <small>DC</small> (Ampalimbohitra) (rm) * ''[[Asplenium]]'' (sensu stricto) (Tsipalo) (rm) * ''[[Aster bakerianus]]'' * ''[[Aster perrieri]]'' * ''[[Asystasia gangetica]]'' * ''[[Athania brownii]]'' <small>Hochr</small> (Ramiary II, Ramizengy) (rm) * ''[[Athrixia debilis]]'' <small>DC</small> (Anjavidy lahy) (rm) * ''[[Athyrium filix-femina]]'' * ''[[Averrhoa carambola]]'' * ''[[Avicennia marina]] -''- afiafy, hafiafy, harongampanihy, honko, honkofotsy, honkolahy, mantsintay, mosotro (jm) * ''[[Nimo|Azadirachta indica]]'' -- nimo * ''[[Azima tetracantha]]'' -- fantsikandilany, filofilo, goramaky, goranaky, tsingilofilo === B === [[Sary:Brugmansia arborea 11.jpg|vignette|310x310px|Felandakolosy (''[[Brugmansia arborea]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Bacopa monnieri]]'' * ''[[Bakarella baronii]]'' <small>Baker.</small> (Tongoalahy) (rm) * ''[[Balanites madagascariensis]]'' * ''[[Bambusa madagascariensis]]'' * ''[[Bambusa vulgaris]]'' * ''[[Baphia madagascariensis]]'' * ''[[Barleria lupulina]]'' * ''[[Barleria madagascariensis]]'' * ''[[Barleria prionitis]]'' <small>L.</small> (Rointsokina II) (rm) * ''[[Barringtonia asiatica]]'' * ''[[Barringtonia madagascariensis]]'' * ''[[Barringtonia racemosa]]'' * ''[[Basella alba]]'' * ''[[Baudouinia fluggeiformis]]'' * ''[[Baudouinia rouxevillei]]'' * ''[[Bauhinia grandidieri]]'' * ''[[Bauhinia hildebrandtii]]'' * ''[[Bauhinia madagascariensis]]'' * ''[[Bauhinia monandra]]'' * ''[[Bauhinia purpurea]]'' * ''[[Bauhinia variegata]]'' * ''[[Begonia lyallii]]'' * ''[[Begonia madagascariensis]]'' * ''[[Bertiera madagascariensis]]'' * ''[[Bertiera pervilleana]]'' * ''[[Bidens pilosa]]'' <small>Linné</small> (Tsipolitra) (rm) * ''[[Biophytum sensitivum]]'' <small>(Linné) DC.</small> (Kifohafoha) (rm) * ''[[Bixa orellana]]'' * ''[[Blechnum tabulare]]'' <small>Thunberg Kuhn</small> (Tsipahonamalona) (rm) * ''[[Blepharis bojeriana]]'' * ''[[Blumea balsamifera]]'' * ''[[Blumea lacera]]'' * ''[[Blumea madagascariensis]]'' * ''[[Blumea mollis]]'' * ''[[Boerhavia coccinea]]'' * ''[[Boerhavia diffusa]]'' * ''[[Boerhavia repens]]'' * ''[[Bolbitis madagascariensis]]'' * ''[[Bonamia madagascariensis]]'' * ''[[Borassus madagascariensis]]'' * ''[[Borreria verticillata]]'' * ''[[Boscia madagascariensis]]'' * ''[[Boswellia madagascariensis]]'' * ''[[Brachylaena merana]]'' * ''[[Brachylaena microphylla]]'' <small>Humbert</small> (Peha) (rm) * ''[[Brachylaena ramiflora]]'' <small>(DC) H. Humbert</small> ''--'' <u>hazotokana</u>, kisaka, mananitra, mananotra, mananotsa, sotromorona * ''[[Breonadia salicina]]'' (← ''Adina microcephala'') * ''[[Brewiera]] sp.'' (Ovinandrongo) (rm) * ''[[Brexia madagascariensis]]'' * ''[[Brexia pluriflora]]'' * ''[[Bridelia madagascariensis]]'' * ''[[Bridelia micrantha]]'' * ''[[Bridelia pervilleana]]'' * ''[[Bridelia tulasneana]]'' * ''[[Brillantaisia madagascariensis]]'' * ''[[Brochoneura voury]]'' <small>Warburg.</small> (Raraha) (rm) * ''[[Brugmansia arborea]]'' -- datiroa, felandakolosy * ''Bryophyllum daigremontianum'' (→ ''[[Kalanchoe daigremontiana]]'') * ''Bryophyllum delagoense'' (→ ''[[Kalanchoe delagoensis]]'') * ''Bryophyllum pinnatum'' (→ ''[[Kalanchoe pinnata]]'') * ''[[Buchnera hispida]]'' <small>Hamilt</small>. (Tamborokijoa) (rm) * ''[[Buchnera madagascariensis]]'' * ''[[Buddleja axillaris]]'' <small>Willd ex Roemer et Schultes.</small> (Seva Fotsy) (rm) * ''[[Buddleja fusca]]'' <small>Baker.</small> (Seva Lahy) (rm) * ''[[Buddleja indica]]'' * ''[[Buddleja madagascariensis]]'' * ''[[Bulbophyllum madagascariense]]'' * ''[[Bulbostylis madagascariensis]]'' * ''[[Burasaia madagascariensis]]'' -- ambarakasa, ambarasaha, ambarasaka, ambora, amboramanitra, amborasaha, amborasahamaitso, amborasahy, amborasaka, amboravaky, borasaha, faritatsy, faritsaty, hazondahy, odiandro, oditohina, alakamisy, vodihazo * ''[[Burasia gracilis]]'' <small>Decaisne.</small> (Kotolahy) (rm) * ''[[Burasia madagascariensis]]'' <small>Duperit Thouars.</small> (Ody Tohina) (rm) * ''[[Burmannia madagascariensis]]'' * ''[[Bursera madagascariensis]]'' * ''[[Buxus madagascariensis]]'' * ''[[Byttneria madagascariensis]]'' * ''[[Byttneria melleri]]'' <small>Baker var. triloba J. Ar.</small> (Fanary) (rm) * ''[[Byttneria pervillei]]'' === C === [[Sary:Katra de oranjia 01.jpg|vignette|209x209px|Fananomahery, katra, tsiafakomby, vatolalaka (''[[Caesalpinia bonduc]]'')]] [[Sary:Starr-120522-6135-Combretum coccineum-flowers-Iao Tropical Gardens of Maui-Maui (25116873056).jpg|vignette|208x208px|Halaitra, tamenaka (''[[Combretum coccineum]]'')]] [[Sary:Peacock Flower (Caesalpinia pulcherrima) 2.jpg|vignette|209x209px|''[[Caesalpinia pulcherrima]]'']] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Cabucala crassifolia'' <small>Pichon</small> (Hazotandroka) (rm) * ''Cabucala oblonga-ovata'' <small>Markgraff (Hentona)</small> * ''[[Cadaba virgata]]'' -- fandriandambo, hazomasina, irakoka, maintifo, tsiantsohilotsy, tsiariarianalotsy, tsiarinaliotsa * ''[[Caesalpinia bonduc]]'' L. -- fananomahery, katra, tsiafakomby, <u>tsirifota</u>, vatolalaka (jm) * ''Caesalpinia bonducella'' (Roxb) Fleming (Vatolalaka) (rm) * ''[[Caesalpinia pulcherrima]] --'' * ''Caesalpinia sepiaria'' Roxb (Tsiafakomby) (rm) * ''[[Amberivatry|Cajanus cajan]]'' <small>(L.) Millsp.</small> na ''Cajanus indicus'' <small>Spreng.</small> ''--'' ambarivatry, ambatry, amberivatry, ambiatrimbohitra, ambiatry, antsotry, asotrilahy, bokana, hazondandy, kiambatrimbohitsa, kivanja (Ambiatry) (rm) * ''[[Calantica cerasifolia]]'' <small>Tul</small>. -- hazoambo, hazoambovavy, hazombato, silambinanto (Hazoambo) (rm) * ''[[Calliandra alternans]]'' <small>Bentham</small>. (Mandravasarotra I) (rm) * ''[[Calophyllum inophyllum]]'' Linné -- anganaro, foraha, forahabe, itakamaka, mafotra, takamaka, timbarika, tsindelo, <u>vintanina</u>, vintaninaberavina, voakoly, voakotry, voalavenona (rm) * ''[[Calophyllum madagascariensis]]'' * ''[[Calophyllum parviflorum]]'' <small>Baker</small> (Vintanina) (rm) * ''[[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tulasne) Perrier de la Bathie</small> (Voatamenaka) (rm) * ''[[Calotropis gigantea]]'' * ''[[Cananga odorata]]'' -- ilañilañy * ''[[Canarium boivinii]]'' -- aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' (← ''Canarium madagascariensis'') ''--'' aramy, haramy, <u>ramy</u> ary tambazotse * ''[[Cannabis indica]]'' Linné (Rongony) (rm) * ''[[Canthium baxifolium]]'' (Baker) Cavaco. (Fantsikahitra) (rm) * ''[[Canthium erythroxyloides]]'' Baillon. (Ananamboa) (rm) * ''Canthium'' sp. (Farimay) (rm) * ''Canthium'' sp. (Voanananapaha lahy / vavy) (rm) * ''Caperonia sp.'' (Vahindambo) (rm) * ''[[Capsicum frutescens]]'' * ''[[Capsicum annuum]]'' Linné. (Sakaipilo) (rm) * ''[[Cardiospermum halicacabum]]'' L. Boj. -- voafaria, kisangy, masontsokina, poakpoaka, riado, siramboalavo, tsipoapoaka, vahifamakientana II (rm) * ''[[Papay|Carica papaya]]'' L. ''--'' mapaza, papay, paza, voapaza, <u>voampazalahy</u> * ''[[Carissa edulis]] --'' taolana, voakandrina ** ''Carissa edulis'' var. ''subtrinervia'' (Fantsimbala) (rm) -- dipatika, fantsimbala, fantsinakoho, fantsy, fatsimbala, fatsinakoho, fatsitokoho, mokotrala, odi-fanampenana-ra, roifantaka, tambonana, velivato * ''Casearia nigrescens'' Tul. var. ''lucida'' (Hazonakoholahy) (rm) * ''Cassia alata'' Linné (→ ''[[Senna alata]]'') -- anjananjana * ''Cassia laevigata'' Willd (Taikakoho) (rm) * ''Cassia mimosoides'' Linné (Masina anio, Mendoravina) (rm) * ''[[Cassia occidentalis]]'' Sond (→ ''[[Senna occidentalis]]'') (Tsotsoranagatra) (rm) * ''[[Cassinopsis madagascariensis]]'' H. Bn. (Hazomafaitra) (rm) * ''[[Cassytha filiformis]]'' Linné. (Tsihiatofotra) (rm) * ''[[Catharanthus roseus]]'' -- arivotambelona, befela, felabaratra, felatanamamba, heladolo, rivotambelona, salotsa, sarita, tonga, tongatse, trongatse, tsimatiririnina, tsingevika, vonenina * ''[[Catharanthus trichophyllus]]'' ** ''Catharanthus trichophyllus'' ''coriaceus'' (Bak) Pichon (Felanjirika) (rm) * ''[[Caucalis melanatha]]'' (Hoschter) Benth et Hook fils. (Tongotrandraka) (rm) * ''[[Cedrelopsis grevei]]'' Baillon. -- katafa, katrafaina, <u>katrafay</u>, katsafa, mampandry, mantora * ''[[Ceiba pentandra]]'' -- hazomorengy, kaboaka, kapoaka, kapôka, landahazobe, landihazobe, laoaty, moraingy, pamba, pemba, pembabe * ''[[Celosia trigyna]]'' L. (Velomitsotsorika) (rm) * ''[[Centella asiatica]]'' (L.) Urban, forma abreviata. (Talapetraka) (rm) * ''[[Centella asiatica]]'' -- anamanitra, anampetraka, anantahalaka, anantalapetraka, kiladitahalaka, korokorona, loviantsahonantanety, raivolesoka, silabola, talapetraka, viliantsahonantanety * ''[[Cephalanthus spathelliformis]]'' Baker. (Sidindranto) (rm) * ''[[Cerastinum africanum]]'' Oliv (Tsivahadrenikely) (rm) * ''[[Cerasus padus]]'' DC. (Paiso voaloboka) (rm) * ''[[Cereus]] sp.'' (Raketa) (rm) * ''[[Chadsia grevei]]'' -- amontilahy, monty, moty, tsivoninjao (jm) * ''[[Chapeliera madagascariensis]]'' AR. RH. (Ravimbolo) (rm) * ''[[Chassalia bojeri]]'' * ''[[Chassalia princei]]'' * ''[[Chenopodium ambrosioides]]'' Linné -- akatasavola, akatasoavaly, bemaimbo, <u>taimborontsiloza</u>, tainivorontsiloza, tetrolokoloko, tetrolokolona (rm, jm) * ''Chenopodium bonum henricum'' <small>Linné</small> (Takasimboloina) (rm) * ''[[Chenopodium murale]]'' Linné (Anambodihena) (rm) * ''[[Chlerodendron heretophyllum]]'' <small>R. Br.</small> (Fantsinakohoy) (rm) * ''[[Chromolaena odorata]]'' * ''[[Chrysanthellum indicum]]'' <small>Linné</small> (Trakambazimba) (rm) * ''[[Cineraria anampoza]]'' <small>Baker</small> (Anampoza) (rm) * ''[[Cinnamomosma fragrans]]'' <small>Baillon</small> (Mandravasarotra II) (rm) * ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]'' Linné. ''--'' <u>ravintsara</u>, ravitsara * ''[[Cinnamomum verum]]'' -- * ''[[Cinnamomum zeylanicum]]'' <small>Breyn</small>. -- andrembavinaveotra, hazokanelina, hazomanitra, kanelina, ravintsara * ''[[Cinnamosma fragrans]]'' -- fanalamangidy, [[mandravasarotra]], molotrobeantiniaina, motrebetinainy, motrobeantinena, saro * ''[[Cinnamosma macrocarpa]]'' -- * ''[[Cinnamosma madagascariensis]]'' -- sakaihazo, sakarivohazo, vahabahatra * ''[[Cissampelos pareira]]'' <small>Linné</small>. (Vahivoriavina) (rm) * ''[[Cissampelos perrieri]]'' <small>Diels</small>. (Vahimavo) (rm) * ''[[Cissampelos]]'' sp. (Ramilelatra) (rm) * ''[[Cissus quadrangularis]]'' * ''[[Citrulus lanatus]] --'' hetsihetsy, makatendry, tsikiry, voabe, voaketrihetry, voamanga, voanketsihetsy, voantsikiry, voasavy, voazavo (jm) * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' Swing. -- (Voasary makirana)angy, besenta, hangy * ''[[Citrus aurantium]]'' Linné. (''Citrus aurantium'' var. ) (Voatolongo) (rm) * ''[[Citrus hystrix]] -''- voangabe, voangibe * ''[[Citrus limon]]'' -- voasarimakirana * ''Citrus'' sp. (Voasary mandina) (rm) * ''[[Claoxylon bakerianum]]'' <small>Baillon</small> (Sitrakafavoa) * ''[[Cleistanthus boivinianus]] --'' tanatanampotsy * ''[[Cleistanthus madagascariensis]]'' * ''[[Cleistopholis madagascariensis]]'' * ''[[Clematis mauritiana]]'' <small>Lamarck.</small> (Farimaty) (rm) * ''[[Clematis trifida]]'' <small>Hook</small>. (Fotsivolomanoka) (rm) * ''[[Cleome gynandra]]'' * ''[[Cleome viscosa]]'' -- kiafafalahy (jm) * ''[[Clerodendron hircinum]]'' ** ''Clerodendron hircinum'' var. ''dentatum'' Moldenke. (Vanginamboa) (rm) * ''[[Clerodendron putre]]'' <small>Sch</small>. (Tsantsambaitra IV) (rm) * ''[[Clerodendron pyrifolium]]'' <small>J.G. Baker.</small> (Vatoana) (rm) * ''[[Clerodendrum myricoides]]'' * ''[[Climatis mauritiana]]'' Lamarck. (Vahintseva) (rm) * ''[[Clitoria ternatea]]'' -- famehifary, vahintsikomba * ''[[Cnestis polyphylla]] -''- tokambahatra, tokambahatsa, tokambahitra, tokambahy, tongambahitsy, tongambiliotsio, tongombahiby, tsefaka, vahipika, voahento, voantsefaka, voapika, voasefaka, voasefakafotsy * ''[[Voanio|Cocos nucifera]]'' Linné ''-''- voanio * ''[[Coffea arabica]]'' <small>Pierre</small>. (Kafe gasy) (rm) * ''[[Coffea liberica]]'' <small>Pierre</small>. (Kafe Liberia) (rm) * ''[[Coleus aromaticus]]'' <small>Benth</small> (Ahibitsy) (rm) * ''[[Coleus bojeri]]'' <small>Baker</small> (Bororom-parihy) (rm) * ''[[Colocasia antiquorum]]'' <small>Sch</small> (Saonjo) (rm) * ''[[Colocasia esculenta]]'' ** ''[[Colocasia esculenta]]'' var. ''aquatilis'' (Saonjon-drano) * ''[[Combretum coccineum]]'' (← ''[[Quisqualis indica]]'') -- halaitra, tamenake (jm) * ''[[Combretum micrantum]]'' <small>G. Don</small> (Kankiliba) (rm) * ''[[Commelina benghalensis]]'' -- tsimativonoina * ''[[Commelina diffusa]]'' -- ahidimaño, tsimativonoina. * ''[[Commelina madagascariensis]]'' <small>Clarke</small> (Nifinankanga) (rm) * ''[[Commelina nudiflora]]'' <small>Linné</small> (Tsimativonoina) (rm) * ''[[Commiphora madagascariensis]]'' * ''[[Commiphora simplicifolia]]'' -- daro, fantsakatsa, fatsakatsa, mangory, sangatsy, sengatsy (jm) * ''[[Conyza aegyptiaca]]'' <small>Aiton (DC)</small> (Kelivoloina II) (rm) * ''[[Conyza garnieri]]'' <small>Klatt</small> (Miandramidrika) (rm) * ''[[Conyza hitella]]'' <small>A. de Candolle</small> (Dingandingantahalaka) (rm) * ''[[Cordia myxa]]'' -- lamotinalika, magora, <u>taindelokarana</u>, tsimiranjo (jm) * ''[[Cosmos bipinnatus]]'' <small>Linné</small> (Cosmos) (rm) * ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer</small> (Vandrika) (rm) * ''[[Crassocephalum bojeri]]'' <small>(DC) Robyns</small> (Kimalahona) (rm) * ''[[Crassocephalum rubens]]'' <small>(Jacquin) Sp Moore</small> (Anandrambo) (rm) * ''[[Crassocephalum sarcobasis]]'' <small>DC</small> (Anandrambo) (rm) * ''[[Crinum asiaticum]]'' <small>Roxb</small> (Tsitsaontsaona) (rm) * ''[[Crotalaria diosmaefolia]]'' <small>Bentham</small>. (Voatelinondry) (rm) * ''[[Crotalaria fulva]]'' <small>Roxberg</small>. * ''[[Crotalaria retusa]]'' <small>Linné</small> -- akondrojaza, akondrongolo, ambarivatrindolo, amberivatrindolo, <u>ambiatindolo</u>, ambiatrindolo, andriambavibe, bosy, diankazolahy, faliakoho, famonoakoho, hintsakintsaka, kinesakinesa, kinsakinsa, kitsakitsanakoho, kitsakitsanankizy, kitsakitsandomohina, mangakely, tsiakondroakondro, tsimembo, tsingirigiry, 116 voapika * ''[[Crotalaria saltiana]]'' <small>Andrew</small>. (Ambiatrimbohitra) (rm) * ''Crotalaria'' sp. (Hazongaga II) (rm) * ''[[Crotalaria striata]]'' <small>DC.</small> (Voakirintsana) (rm) * ''[[Crotalaria tenuis]]'' <small>Baker</small>. (Foko) (rm) * ''[[Crotalaria xanthoclada]]'' <small>Bojer</small>. (Maitsoririnina I) (rm) * ''[[Croton catatii]]'' <small>Baillon</small>. (Andriambolafotsy) (rm) * ''[[Croton dichogamus]]'' * ''[[Croton malgassicus]]'' * ''[[Croton noronhae]]'' -- andriambavifoty, anizety, fanafa, fotsiavadika, fotsiavady, kitimaroanaka, ndriambolafotsy * ''Croton sp.'' (Somorona hazo) (rm) * ''[[Croton stannaeum]]'' <small>Baillon</small> (Sily) (rm) * ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' (← ''Ravensara aromatica'') -- avozo, havozo, havozomangidy, havozomanitra, hazomanga, hazomangalahy, hazomanitra, laposinty, ravintsara, tavolomanitra, voaravintsara * ''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' <small>(Danguy) van der Werff</small> (← ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small>) -- (Molaliambo) (rm) * ''[[Cryptostegia madagascariensis]]'' -- lombiro, lombiry (jm) * ''[[Cucurbita maxima]]'' Linné (Voatavo) (rm) * ''[[Cucumis melo|Cucurmis melo]]'' L. (Voatango vavy) (rm) * ''[[Cucurmis sativus]]'' L. (Voatango lahy) (rm) * ''[[Tamotamo|Curcuma longa]]'' L. -- gingisy, gingiza, <u>tamotamo</u>, vaza, vogotany * ''[[Curcuma zedoaria]]'' -- * ''[[Cussonia bojeri]]'' -- hazongoaika, hazotsara, tsiahilika, tsingila, tsingilo * ''[[Cussonia fraxinifolia]]'' <small>Baker</small> (Vatsilana) (rm) * ''[[Cussonia spicata]]'' * ''[[Cyanotis nodiflora]]'' <small>Kunt</small> (Evonevona) (rm) * ''[[Cyathula cylindrica]]'' <small>(Bojer) Moquin</small> (Tangongona) (rm) * ''[[Cymbopogon citratus]]'' -- veromanitra, fantakamanitra, fatakamanitra, fiahana, fiehana, verofehana, verofehina, veromafaika. * ''[[Cymbopogon nardus]]'' * ''[[Cynanchum andrigitrense]]'' <small>Choux</small> (Vahinato) (rm) * ''[[Cynara scolimus]]'' <small>L.</small> (Artichaut) (rm) * ''[[Cynodon dactylon]]'' <small>Pers</small> -- arampandrotra, arapandrotra, fandrahana, fandropalana, fandrotrarana, fandrotsana, firifiry, <u>horomainty</u>, kidesy, kidresy, kindrese, kindresy, ladintrambo, rampadrotsa, rapandrotra, vahitsitafitahady, vandrahana, volonaondry, volotsaka * ''[[Cynoglossum rochelia]]'' <small>DC</small> (Anamaoty) (rm) * ''[[Cyperus articulatus]]'' Linné -- bitono, <u>mita</u>, mito, moita, tsimitamita, vondoha * ''[[Cyperus compactus]]'' Lamarck (Fitohizam-balala) (rm) * ''[[Cyperus distans]]'' L.F. (Kirindrambohitra II) (rm) * ''[[Cyperus esculentus]]'' -- karekika, karepoka * ''[[Cyperus madagascariensis]]'' Roemer et Schultze (Vendramparihy, Zozoro) (rm) * ''[[Cyperus rotundus]]'' * ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' (Baker) Descoings -- famakientana, <u>vahy famakientana</u> === D === [[Sary:Datura innoxia Mill. flower, buds and foliage.jpg|vignette|278x278px|Kinakoho, ramiarana, ramiary (''[[Datura innoxia]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Dactyloctenium aegypticum'' (Linné) P. Beauv (Ahitrombilahy) * ''Dalbergia purpurascens'' Baillon. (Hitsika). * ''Dalbergia'' sp. (Lanary). * ''Dalechampia clematidifolia'' Bojer (Teloravina) * ''Danais cernua'' Baker. (Bongontany) * ''Danais volubilis'' Baker. (Bongon-drano) * ''[[Datura alba]]'' Linné. (Ramiary / Roingivy) * ''Datura arborea'' Linné. (→ ''[[Brugmansia arborea]]'') * ''[[Datura innoxia]]'' (na ''Dature inoxia'') ''--'' (jm) * ''[[Datura tatula]]'' Linné. (Ramiary / Roingivy) -- kirary, ramiarana, voandramiary (jm) * ''[[Desmodium cajanifolium]]''. (Olana). * ''[[Desmodium canum]]'' SCHI et THEL. (Tsilavondrivotra). * ''[[Desmodium lasiocarpum]]'' Decaryi. (Lambohenjana). * ''[[Desmodium salicifolium]]'' DC. (Voapidrano). * ''[[Desmodium triflorum]]'' DC. (Voapibohitra). * ''[[Dianella ensifolia]]'' (L.) Redouté. (Kivondrombohitra) * ''Dichaetanthera cordifolia'' Baker. (Voatrotraka) * ''Dichaetanthera'' sp. (Hidina) * ''Dichapetalum chlorinum'' (Tul) Engler. (Voambahimazana) * ''Dichondra repens'' Forst (Telafoetra) * ''Dichrocephala latifolia'' DC (Ahibihidrina) * ''[[Dicoma incarna]]'' -- peha * ''Dicoryphe viticoides'' Baker (Tsitsihina) * ''[[Didierea madagascariensis]]'' -- sohongy, sogno, sogny, sony, soribarika (jm) * ''Didrostachys tenuifolia'' Benth. (Famahatra) * ''Didrostachys tenuifolia'' Bentham. (Roimainty II) * ''Dilobeia thouarsii'' R. et S. (Ramandriana) * ''Diodia sarmentosa'' Sweet. (Leiamenarana) * ''[[Dioscorea macabiha]]'' Jumelle et Perrier (Babangy) * ''[[Dioscorea oviala]]'' Baker (Oviala) * ''Diospyros sp.'' (Hazondriana) * ''Dodonaea madagascariensis'' Radlkofer. (Tsitoavana) * ''Dombeya'' sp. (Fimpona) * ''Dombeya'' sp. (Satrikoefamaratra) * ''[[Dracaena reflexa]]'' Baker. (Tavola) * ''Dracaena'' sp. (Hasina madinidravina) * ''[[Drosera madagascariensis]]'' ''--'' * ''[[Drosera ramanitacea]]'' Burchell. -- kimatanandro, mahatanando, <u>mahatanandomena</u> * ''Drymaria cordata'' Willd (Anantarika) === E === [[Sary:Eucalyptus amygdalina flower buds.jpg|vignette|276x276px| Kininina (''[[Eucalyptus amygdalina]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Elaeodendron sp.'' (Hazondrano II et III) * ''[[Eleodendron oliganthum]]'' Baker (Fanazava I) * ''[[Eleonorus tristis]]'' Hackel (Ahitsoritra) * ''Elephantus scaper'' L. (Tambakotambako) * ''Embelia concinna'' Baker. (Takasina) * ''Embelia nummulariofolia'' Baker. (Tanterakala Vavy) * ''Embelia obovata'' Mez. (Tanterakala) * ''Embelia pyrifolia'' Wild. (Tanterakala Lahy) * ''Emilia bathiaei'' H. Humbert (Anamananajary) * ''Emilia citrina'' DC (Tsiontsiona) * ''Emilia graminea'' DC (Anantahalaka II) * ''[[Entada abyssinica]]'' (Vahikarabo) * ''[[Entada chrysostachys]]'' (Sweet) Drake. (Fano) * ''[[Enterospermum madagascariense]]'' -- masanjoana, masinjany, masinjoana, masonjana * ''Epallage anemonifolia'' DC (Anjavidy vavy) * ''Epallage dentata'' DC (Mafaitraty) * ''Equisetum rainosissimum'' Desf. (Kitohitohy) * ''Erigeron naudinii'' Bonnier (Aferontanimbohira madinika, Ahibahiny) * ''[[Eriobotrya japonica]]'' Lindl. (Bibasy) * ''Eriocaulon bifistulozum'' von Heurck (Kisangandrano vavy) * ''Eriosema procumbens'' Benth. (Fokondantra). * ''Erythroxylum discolor'' Bojer. (Taimboalavo) * ''Erythroxylum ferrugineum'' Cav. (Malaimbovony) * ''Erythroxylum gerardii'' Baker (Fanjoana) * ''Eucalyptus'' sp. (Kininimboasary) * ''Eucalyptus'' spp. -- kininina * ''Eugenia aromatica'' Linné. (→ ''[[Jirofo (zavamaniry)|Syzygium aromaticum]]'') (Jirofo) * ''Eugenia cyclophylla'' <small>Baker.</small> (→ ''[[Syzygium revolutum]]'' <small>(Wight) Walp.</small>) -- Voaoriory). * ''Eugenia jambolana'' L. (→ ''[[Syzygium cumini]]'' <small>(L.) Skeels.</small>) -- rotra, <u>robazaha</u>, rotrambazaha, rotravazaha, varotra * ''Eugenia phillyreaefolia'' <small>Baker</small> (→ ''[[Syzygium phillyreifolium]]'' <small>(Baker) Labat & G. E. Schatz</small>) -- (Rotra) * ''Eulalia villosa'' <small>(Thunb) Nees</small> (Mafáibaratra) * ''Eulophia madagascariensis'' Kranzl. (Tongolomboalavo) * ''Euphorbia (section Tithymalus) emirnense'' Baker. (Fanovony) * ''[[Euphorbia hirta]]'' Linné -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, <u>zanraobera</u> (Jean Robert II) * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' -- betondro, famata, famatabetondro (jm) * ''[[Euphorbia prostrata]]'' -- kimenamena (jm) * ''[[Euphorbia stenoclada]]'' -- famata, famatabotribotrika, famatabotrika, famata-hamatse, hamatra, hamatse, hamatsy, hamotse, lokofamata, mosotse (jm) * [[Euphorbia thymifolia|''Euphorbia'' ''thymifolia'']] Linné (Jean Robert I) * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' -- famata, laro * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' (← ''[[Pedilanthus tithymaloides]]'') -- bôridira (jm) * ''Euphorbia tulasneana'' Baillon. (Harina) * ''Evodia madagascariensis'' Baker. (Ampody madinika) * ''Evonymus elaeodendroides'' Loesener (Rangy) * ''Exacum quinquenervium'' Grisebach (Aferontany hazo) * ''Exacum tsimihety'' H. Humbert (Betarosa) === F === [[Sary:Flacourtia indica fruit in Hyderabad W IMG 7482.jpg|vignette|224x224px|Jingôma, lamontiala, lamonty, lamotsy, lamoty, ramontsy (''[[Flacourtia indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Faureo forficuliflora'' Baker. (Hazombaroa) * ''[[Fernandoa madagacrariensis]]'' -- somontsohy (jm) * ''[[Ficus apodocephale]]'' Baker. (Voarabe). * ''[[Ficus baroni]]'' -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana, nonondahy, nonosay, voara, voarabe * ''Ficus megapoda'' Baker (→''[[Ficus polita]]'') (Aviavy, ''Mananona'') * ''[[Ficus melleri]]'' Baker. (Nonoka Beravina) * ''Ficus polyphlebia'' Baker. (Fompohona) * ''Ficus pyrifolia'' Lam. (Nonoka madinidravina) * ''[[Ficus sakalavarum]]'' -- adabo, adabobe, adabolatsaka, adabonkoera, adabonomby, dabolatsaka (jm) * ''Ficus soroceoides'' Baker. (Ampaly) * [[Ficus trichopoda|''Ficus'' ''trichopoda'']] Baker. (Aviavy) * ''[[Flacourtia indica]]'' (← ''Flacourtia ramontchi'' l'Hérit.) -- hazombavy, jingôma, lamoty, ramontsy, tsingoma, tsongoma, voalamoty, voatronaka, voavoa (jm) * ''Flagellaria indica'' L. (Vahipika) * ''Floscopa glomeraia'' Hasskarl (Mahaleomitatao) * ''[[Flueggea virosa]]'' (← ''Flueggea microcarpa'') -- atsikana, fantsikakolahy, kotika, kotikana, patikahoko, teto, voafotsikotikana (jm) === G === [[Sary:Gossypium herbaceum 004.JPG|vignette|276x276px|Hasikitoky (''[[Gossypium herbaceum]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Geisoriza bojeri]]'' Baker (Tongolombato II) * ''[[Geranium simense]]'' Hochstetter (Mahatanandofotsy II) * ''[[Gerbera elliptica]]'' Humbert (Fotsiavadika, Kelivoloina I) * ''[[Gerbera hypochaeridoides]]'' Baker (Marovatra) * ''[[Gladiolus garniera]]'' Klatt (Kisesidahy) * ''[[Glochidion oreichtitum]]'' J. Leand. (Ahidratsy) * ''Gnaphalium luteo album'' L. (Ahipotsy II) * ''[[Gnidia danguyana]]'' Leandri. (Avoha) * ''[[Gomphocarpus cornutus]]'' Decaisne (Fanory) * ''[[Gomphocarpus fruticosus]]'' -- fandemy, faniry, fanoro, matsivina, poaka, tandemy, voamasivena * ''[[Gossypium herbaceum]]'' -- hasikitoky, landihazo (jm) * ''[[Grewia lavalanensis]]'' H. Bn. (Saily). * ''Grewia'' sp. (Mandrianketra) * ''Gunnera perpansa'' L. (Tangina) * ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'' -- [[ambiaty]] * ''[[Gymnosporia commiphoroides]]'' H. Perr (Roitsokina) * ''[[Gymnosporia divaricata]]'' Baker (Fantsimbala II) * ''[[Gymnosporia linearis]]'' (Linné fils) Loesener (Tsingilofilo) (jm) * ''[[Gymnosporia trigyna]]'' (Lamarck) Baker (Volanany) === H === [[Sary:Hypoxis angustifolia MS 3546.jpg|vignette|315x315px|Saonjonimpanaraka (''[[Hypoxis angustifolia]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Halleria ligustrifolia'' Baker. (Sesesoy) * ''Hartogiopsis trilobocarpa'' H. Perr (Befaroraotra) * ''[[Harungana madagascariensis]]'' (← ''Haronga madagascariensis'' Choisy) -- arongana, dity, fahotra, fohatra, haringana, haronga, harongambato, <u>harongana</u>, miangaroka * ''Helichrysum abbayesei'' Humbert (Ahitrandriana vavy) * ''Helichrysum cordifolium'' DC (Tsimanandra madinika) * ''Helichrysum delicatissimum'' Humbert (Ahitrandriana lahy, Sesinkondana) * ''Helichrysum faradifani'' Scott Ellicot (Ahibalala) * ''[[Helichrysum gymnocephalum]]'' Humbert -- rambazina, rambiasina, <u>rambiazina</u> * ''Helichrysum hypnoides'' Viguier et Humbert (Tsantsambaitra III) * ''Helichrysum indutum'' Humbert (Ahipotsy I) * ''Helichrysum microcephalum'' ADC (Tsimanandra madinika) * ''Helichrysum plantago'' ADC (Soatsamay) * ''Helichrysum rusillonii'' Hochreutiner (Ahibalala) * ''Helichrysum selaginifolium'' Vig et Humbert (Sava) * ''Helichrysum sp.'' (Tsantsambaitra II) * ''Helichrysum subumbellatum'' H. Humbert (Kijanonovoy) * ''Helichrysum viguieri'' et ''ambositrense'' H. Humbert (Maimboakondro) * ''Hibiscus caerulescens'' H. Bn. (Hafotsokina I) * ''Hibiscus diversifolius'' Jacquin. (Roimainty) * ''Hieracium capense'' Linné (Anantahalaka I) * ''Hieracium madagascariensis'' DC (Kiramborambo) * ''Homalium axillare'' (Lamarck) Bentham (Hazombato) * ''Homalium oppositofolium'' Baillon (Tavolo rano) * ''Hydrocotyle bonariensis'' Lam. (Kiatondra fotsy) * ''Hydrocotyle hirta'' R. Br. ex A. Richard. (Viliabetsahona). * ''Hydrocotyle ranunculoides'' Linné fils. (Telafoetrandrano) * ''Hydrostachys goudotiana'' A. Juss. (Mandriandrano) * ''[[Hylocereus triangularis]]'' Britt (Tsiloteloriana) * ''Hyparrhonia rufa'' Stapf. (Veroferana) * ''Hypericum japonicum'' Thunb (Famalhaihaihana lahy) ** ''Hypericum japonicum'' var ''crispum'' Thunb (Betoerana) * ''Hypericum lalandii'' Choisy (Kianikanika) * ''[[Hyphaene coriacea]]'' -- babangy, lohakoko, lokoko, satra (jm) * ''Hypoestes calaminthoides'' Baker (Sarikimalaho I) * ''[[Hypoxis angustifolia]]'' Lamarck (Saonjonimpanaraka) * ''[[Hyptis pectinata]]'' Poiteau (Afolava) * ''Hyptis spicigera'' Bojer (Afolava antahalaka) === I === [[Sary:Ilex mitis - Cape Holly tree - berries detail 3.JPG|vignette|243x243px|Kamasina, lampivato, lapivahatra, nofotrakoho, tsialefitra, tsimidretsa, valolahy (''[[Ilex mitis]]'')]] [[Sary:Imperata cylindrica - Cogon grass.jpg|vignette|242x242px|Antsoro, fehana, saingona, tenina (''[[Imperata cylindrica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Ichnocarpus frutescens'' * ''[[Ilex mitis]] --'' hazondrano, kamasina, lampivahitry, lampivato, lapivahatra, manofotrakoho, monofotrakoho, nofotrakoho, talate, timpantrozona, tsialefitra, tsimendretsa, tsimidretra, tsimidretsa, tsimitety, tsimitretra, valolahy * ''Ilysanthes rotundifolia'' L. (Voanjomanga madinika an-tanety). * ''Impatiens firmula'' Baker (Silamoridrano) * ''Impatiens sp.'' (Kivolavola, Volavolanandrongo) * ''[[Imperata cylindrica]]'' Beauv -- antsoro, fakatenina, fehana, manevika, saingona, <u>tenina</u>, tenona, tsevoka (jm) * ''[[Indigofera arrecta]] Hochstetter'' ''--'' <u>aika</u>, engitra * ''Indigofera bojeri'' Baker. (Kijanolambala). * ''Indigofera glabra'' Linné. (Aika lahy). * ''Indigofera leucoclada'' Baker. (Fisatendro). * ''Indigofera mimosella'' Baillon. (Kiotsiotsiotany Lahy). * ''Indigofera pedunculata'' Baker. (Aika mena). * ''Indigofera'' sp. (Maitsokely). * ''[[Indigofera spicata]]'' * ''Indigofera stenossepala'' Baker. (Kiotsiotsiotany Vavy). * ''[[Indigofera suffruticosa]] -''- aika, engitra, hengitra * ''[[Indigofera tinctoria]]'' -- aika, angitra, engitra, fangira, fatotra, hengitra, kitsakitsa, lefitra, netsy, tapisakondry * ''Indigofora'' ''bojeri'' Baker (Kijanom-balala) * ''Inula perrieri'' Humbert Matfeld (Lelanomby) * ''[[Ipomoea aquatica]] --'' antarika * ''[[Ipomoea batatas]]'' Lam. -- <u>vomanga</u>, bageda, bokala (jm) * ''Ipomoea beraviensis'' Vatke (Vahindranavavy) * ''Ipomoea desmophylla'' Choisy (Kifolona) * ''Ipomoea medium'' Choisy (Vanjitra) * ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' L. ''--'' lalanda, lalandandriaka, lalandana * ''Iresine herbstii'' (= ''Iresine diffusa'' f. ''herbstii'') * ''Iresine lindenii'' Hook (Belohalika) * ''[[Isolona madagascariensis]]'' -- ambary, kililo, ombary, ombavy, roimbary, roimbavy * ''Ixora coccinea'' * ''Ixora neriifolia'' * ''Ixora perrieri'' === J === [[Sary:Jatropha curcas at thenmala 2014 (1).jpg|vignette|Kimampotsy, kizika, salabo, savoa, tanantanambazaha, tanatanampotsy, voanongo ([[Savoa|Jatropha curcas]])]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Savoa|Jatropha curcas]]'' L. (Kinanomena) -- boy, ditin-kinana, kimampotsy, kinana, kinapotsy, kizika, salabo, savoa, taimboae, tanantanambazaha, tanantanampotsy, tanantanana, tanantanankisoa, tanapotsy, tanatana, tanatanafotsy, tanatanampotsy, tanatanana, tantàna, valavelo, voanongo (jm) * ''[[Jussiaea repens]]'' Linné. (Kiatondra) * ''[[Justicia tenella]]'' T. Anders (Solidandrano) === K === [[Sary:Kalanchoe prolifera 2019-12-13 6175.jpg|vignette|249x249px|Sodifafana (''[[Kalanchoe prolifera]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Kalanchoe daigremontiana]]'' (← ''Bryophyllum daigremontianum'') * ''[[Kalanchoe delagoensis]]'' (← ''Bryophyllum delagoense'') * ''[[Kalanchoe eriophylla]]'' <small>Hilsenb. & Boj. ex Tul.</small> -- kimavo, kimavokarana, rengirengy, sofinapaha. * ''[[Kalanchoe grandidieri]] -''- isaka, <u>lalampobohitsa</u>, mongy, sofisofy * ''[[Kalanchoe laxiflora]]'' <small>Baker</small> -- kilenga * ''[[Kalanchoe orgyalis]]'' <small>Baker</small> -- <u>toarenihazo</u> * ''Kalanchoe pannosa'' <small>Baker</small> (→ ''[[Kalanchoe eriophylla]]'') -- <u>rengirengy</u> * ''[[Kalanchoe pinnata]]'' (←''Bryophyllum pinnatum'') * ''[[Kalanchoe prolifera]]'' <small>R. Hamet</small> -- sodifafana * ''[[Kaliphora madagascariensis]]'' Hook fils. (Ranendo) * ''[[Keraudrenia macrantha]]'' (H. Bn) J. Arines. (Siandahy). * ''[[Kostletzkya adoensis]]'' (A. Rich) Mast. (Kotose) === L === [[Sary:LantanaFlowerLeaves.jpg|vignette|Radriaka, tainakoho, taindelontsinoa (''[[Lantana camara]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Labramia costata'' (Hartog) Aubréville. (Votodingana). * ''[[Lactuca indica]]'' L. (Beroberoka) * ''Lagarosiphon madagascariensis'' Caspary (Kisangandrano) * ''[[Lagenaria siceraria]]'' (Molina) Standley (Voatavo Giga) * ''Laggera alata'' Linné (Arasoy) * ''[[Lantana camara]]'' Linné.-- radredreka, <u>radriaka</u>, riadriatra, tainakoho, taindelontsinoa (jm) * ''Laportea amberana'' (Baker) Leandri. (Ambera) * ''Lasiosiphon decaryi''. (Hazomalafana). * ''Lasiosiphon perrieri'' Leandri. (Avohambohitra) ; * ''Lathraeocarpa acicularis'' Bremeka mp. (Tsimarofy) * ''Laurembergia madagascariensis'' Schindler (Kalabotretra lahy) * ''Laurembergia veronicifolia'' (Bory) Schindler (Kiatondra mena) * ''Lautembergia ankafinensis'' Baillon Pax et Hoff (Kinanafotsy) * ''Lautembergia sp.'' (Karambito Vavy) * ''Lebeckia retamoides'' Baker. (Rongalahy). * ''Lemna paucicostata'' Linné. (Manotopotsy). * ''[[Leonotis nepetifolia]]'' -- halanjanahary, hazonjanahary, kilanjananahary, kitsotsoka, lanjalanjananahary, <u>lanjambola</u> * ''[[Leptadenia madagascariensis]]'' -- mojy, taratarika, tarikarika, taritarika, vaheronto, vahirano, vahironto, vahirontovavy (jm) * ''Leptolaena pauciflora'' Baker (Larokaitkana) * ''Linociera tropophylla'' Perrier de la Bathie. (Tsilambozana). * ''Lippia citriodora'' Linné. (Kinina Oliva) ; * ''Lissochilus plantagineus'' H. Perr. (Tongolombato I) * ''Lissochilus vaginatum'' n.n. = ''Eulophia madagascariensis'' Kranzl. (Tongolomboalavo) * ''Lobelia filiformis'' Lamarck. (Kimangamanga). * ''Lophotocarpus guyanensis'' Michaux (Vilahy betsahona am-parihy) * ''Loudetia madagascariensis'' (Baker) Bosser (Menariana) * ''Ludwigia abyssinica'' A. Richard. (Kiatondra lahy) * ''Ludwigia octovalvis'' (Jacquin) Raven. (Molalia) * ''Ludwigia octovalvis s. espèce sessiliflora'' (J.) Raven. (Voangindrano I). * ''Lycopodiella cernua'' (L.) Pichi Sermolli. (Tongotsokina). * ''Lycopodium clavatum'' Linné. (Tongotsokina) * ''[[Lygodium lanceolatum]]'' Desv. -- famatotrakanga, <u>fandrikakanga</u>, karakarantoloho, karakaratoloho, kidito * ''Lysimachia rhumeriana'' Vatke. (Voahangindrano II). === M === [[Sary:Melia azedarach 01433.jpg|vignette|Voandelaka (''[[Melia azedarach]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Macaranga cf alnifolia'' Baker (Mokanarana) * ''Macaranga cf echinocarpa'' Baker. (Fananimena) * ''Macaranga cuspidata'' Baillon. (Aposa) * ''Macaranga mongue'' Baillon (Mongy) * ''Macaranga ribesioides'' Baker var. ''longifolia'' Leandri (Karambito I) * ''Macaranga sphaerophylla'' Baker (Mongofasina) * ''[[Maerua filiformis]]'' Drake -- akaonala, akohonala, sarifilao, sasavalahy, solenty, soletry, soletsy, somanga, somangileta, somangy, tohiravina, tsimangy (jm) * ''Maesa trichophlebie'' Baker. (Voarafy). * ''Malva verticillata'' Linné. (Miakany) * ''[[Mangifera indica]]'' L. -- borabe, enbe, kitamoamoa, maitsoantitra, <u>manga</u> * ''[[Manihot esculenta]]'' (na ''Manihot utilissima'' Pohl.) -- amanga, ambazaha, avolona, balafanajaha, balafanapaka, balahazo, barara, belahazo, bononòka, hogo, kajaha, kazaha, mahogo, mangahazo, matreoka, mbalahazo, mbazaha, mohogo, ovihazo, rompotra, tsiveritelo, tsoritsoriny, vihazo, vomangahazo * ''Marattia microcarpa'' Mett. (Tsipaho II). * ''Marchantia sp.'' (Vahohotany) * ''Mariscus sp.'' (Kirindrambohitra I) * ''[[Marsdenia verrucosa]]'' -- berabohy, beraboka, boka, bokabe, bokalahy, haboka, tsingovio (jm) * ''Mascarenhasia arborescens'' DC var. ''geayi'' (Costantin et Dubois) Boiteau (Kidroa) * ''[[Mascarenhasia lisianthiflora]]'' (Bojer) ADC -- angalora, barabanja, befaroraotra II, gidroa, gidroala, gidroanala, gidroandrano, gidronosy, godroa, godroala, godroanala, hazompika, kidroala, kidroalahy, kokomba, tandrokosy, vonifotsy (jm) * ''Medinilla'' sp. (Takasina II) * ''Medinilla'' sp. (Voatotongana) * ''[[Melaleuca quinquenervia]]'' -- kininindrano, niaoly * ''Melanthera'' sp. (Karaoty soavaly) * ''[[Melia azedarach]]'' Linné. (Voandelaka) (jm) * ''Melinis minutiflora'' Palisot de Beauvois (Menakapaha) * ''Mentha sp.'' (Solila) * ''Mesanthemum rutenbergianum'' Kornicke (Fotsivolo) * ''Micranthus oppositifolius'' Wendland (Sarikimalaho II) * ''Micromeria flagellaris'' Baker (Ahibandana) * ''Micronychia tsaratana'' (Baker) Capuron anc. Rhus (Tarentana) * ''Mimosa latispinosa'' Lamarck. (Roikina / Roimainty III) ; * ''[[Mimosa pudica]]'' <small>L.</small> -- amboafotsikely, amboafotsitenda, anakoay, anakoe, anankoay, kelimanjakalanitra, matirorona, matirosana, ramirena, ramiria, ramorena * ''Mimulus madagascariensis'' Bentham. (Voanjomanga lahy) ; * ''Mohria caffrorum'' Desvaux. (Manilahy). * ''Mollugo nudicaulis ficoides'' Lamarck. (Aferontany). * ''[[Momordica charantia]]'' -- mafaibe, margôza, margôzy * ''[[Moringa oleifera]]'' -- anambo, anamorongo, ananaboringa, [[ananambo]], felikambo, felikamoranga, felinimorongovazaha, landihazo, moringa, morongo, morongy, soahazo (jm) * ''[[Moringa drouhardii]] --'' hazomalanga, maroseranana, marosirana (jm) * ''[[Mucuna pruriens]]'' DC. (Takilotra). * ''Muhlenbeckia platyclada'' Meisner. (Tavy Hasina). * ''Mundulea barclayi'' (Telfair) Viguier. (Fanamo I). * ''Mundulea pauciflora'' Baker. (Ranongoaka II). * ''Mundulea sericea'' (Will) Chevalier. (Fanamo II). * ''Mundulea suberosa'' Bentham. (Ranongoaka I). * ''[[Murdannia nudiflora]]'' (← ''Commelina nudiflora'') -- ahidimaño, andranahake, tsimativonoina (jm) * ''[[Musa paradisiaca]]'' -- akondro, batavia, fontsilahy, fontsy, hontsy, horita, katakata, kifapanonotsy, mavokely, otsy, tsienamboa * ''[[Musa sapientium]]'' Linné. (Akondro). * ''Mussaenda arcuata'' Poiret. (Tsantsambaitra / Tsikirity) * ''Mussaenda vestita'' Baker. (Fatora) * ''Myrica bojariana'' Baker. (Lakarano) ; * ''Myrica rugulosa'' Baillon. (Sorabatana). * ''Myrica spathulata'' Mirbel. (Sarindrahaika) ; * ''Myrothamnus moschatus'' Niedenzu. (Maharaoka). * ''Mystroxylon aethiopicum'' (Thunb.) Loesener (Fanazava II) === N === [[Sary:Nasturtium officinale kz11.jpg|vignette|208x208px|Anandrano ([[Nasturtium officinale]])]] [[Sary:Plant nicotiana tabacum.jpg|vignette|312x312px|Lobaka, parakigasy, paraky, tambako ([[Nicotiana tabacum]])]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Nasturtium barbareaeafolium'' Baker (Tomoa) * ''[[Nasturtium officinale]]'' R. Br. -- [[anandrano]] * ''Nastus borbonicus'' J.F. Gmelin (Volo) * ''Nauclea cuspidata'' Baker. (Voamalompangady) * ''Nelsonia campestris'' R. Brown (Sirasirakanify) * ''Nematostylis loranthoides'' Hook. (Maroatody) * ''[[Neobeguea mahafaliensis]]'' -- andipasy, andy, bemahova, handy, hazolava (jm) * ''Neotina isoneura'' (Radlk) Capuron. (Ody Fo) * ''[[Nepenthes madagascariensis]]'' Poir. (Berakotra). * ''[[Nephelium let-chi]]'' Camb. (Latosy) * ''Nephrolepis tuberosa'' (Bory) Prantl. (Kivainga) * ''Nesogenes glandulosus'' (sp) (Scott Elliot) Wildr. (Tamboronomby) * ''Neyraudia arundinacea'' (L.) Henrard (anc. ''arundo mad.'') (Fataka) * ''Nicandra physaloides'' Gaertner. (Gaboreda) * ''Nicholsonia barbata'' (Linné) De Candolle. (Vonjy). * ''Nicholsonia diversifolium'' Poiret. (Vonjy lahy). * ''[[Nicotiana tabacum]]'' Linné. -- bekira, dary, dobibika, dolibika, dorindobaka, fitsako, hitsiky, lobaka, maimbobe, parakigasy, paraky, paraky gasy, sata, tambako, tobaka, tombako, tsisata, tsitata * ''Nidorella chrysocoma'' DC (Angamay) * ''[[Noronhia]]'' spp. -- laitra, tsilaitra * ''Nuxia grandifolia'' Scott Elliot. (Lambinana Tambonaika) * ''Nuxia oppositifolia'' (Hochst) Bentham. (Lambinana (Btl)) * ''Nuxia pachyphylla'' Baker. (Hazongaga) * ''Nuxia verticillata'' Lamarck. (Lambinana (Aga)) * ''[[Nymphea stelleata]]'' Willd. ([[Voahirana|Tatamo]]). === O === [[Sary:Ocimum gratissimum (21913853081).jpg|vignette|Romba, rombabe, rombanakoho (''[[Ocimum gratissimum]]'')]] [[Sary:Hint inciri - Indian fig - Opuntia ficus-indica 01.JPG|vignette|Raketa (''[[Opuntia ficus-indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Ocimum canum]]'' Sims (Kirijana) -- karanzane, kirangay, kiranjay, kirijana, mampivehana, romba, rombakely, rombiromby, rombovola (jm) * ''[[Ocimum gratissimum]]'' Linné (← ''Ocimum guineense'') -- romba, rombabe, <u>romban' akoho</u>, romby (jm) * ''[[Ocimum suave]]'' na ''[[Ocimum gratissimum]]'' -- rombabe, romby * ''[[Olax lanceolata]]'' -- ambihotse, ambihotsy (jm) * ''Oldenlandia caffra'' Eyckl et Zeyh. (→ ''[[Cordylostigma virgatum]]'') (Ahibitsika) -- kimalomata, matoakely, rongonintany, tsipipika, voandrongonitany * ''Oldenlandia heynii'' Oliver. (Arintany) * ''Oliganthes pseudocentauropsis'' Humbert (Hazomboay) * ''Oncostemon'' sp. (Hazotohodahy) * ''[[Operculicarya decaryi]]'' -- japy, jaby (jm) * ''Ophicolea floribunda'' (Bojer) Perrier (Voalava) * ''Ophio glossum''. (Tokan-tsofina) * ''[[Opuntia ficus-indica]]'' Linné (Raketa) * ''Ottelia ulvae folia'' Buch (Lopatra) * ''Oxalis corniculata'' Linné. (Kimamy). === P === [[Sary:Pachypodium brevicaule 107837097.jpg|vignette|279x279px|Sakarivombato (''[[Pachypodium brevicaule]]'')]] [[Sary:RIPerseaGratissima.jpg|vignette|336x336px|Zavôkà (''[[Persea gratissima]]'')]] [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|'''A''']] '''- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Pachypodium brevicaule]]'' Baker (Sakarivombato) * ''Pachytrophe dimepata'' Bureau. (Mahanoro lahy) * ''[[Paederia argentea]]'' A. Richard. (Kotrokantsina) * ''[[Paederia majungensis]]'' -- laingovahira, lengo, lengobe, lengomaimbo (jm) * ''[[Pandanus utilis]]'' Bory. (Vakoana). * '''''[[Parkinsonia aculeata]]'' -- (jm)''' * ''[[Passiflora stipulata]]'' Aublet. (Giranadela) * ''[[Paullinia pinnata]]'' L. -- famehivala, famevala, fany, kihosa, kiosa, marirana, masonombilahy, vahifamehivala, vahifitoaty, vahikony, vahimarinanga, vahimarirana, <u>vahy famehivala</u> (jm) * ''Pavonia bojeri'' Baker. (Hafotrakanga) * ''Pavonia urens'' Linné. (Tsontsona). * ''[[Pedilanthus tithymaloides]]'' (→ ''[[Euphorbia tithymaloides]]'') -- bôridira * ''Pellaea goudotii'' Kuntz var. ''compacta'' Bonaparte (Ampangavy) * ''Pellaea viridis'' (Forok) Prantl (Ampanganamalon'a) * ''Pentanisia veronicoides'' Baker. (Voalobotany) * ''[[Pentatropis nivalis]]'' -- tinaikibo (jm) * ''[[Pentopetia androsaemifolia]]'' Decaisne (Tandrokosy II) * ''Pentopetia androsaemifolia'' Decaisne (Vahitandrokosy) * ''Peperomia baronii'' Baker. (Toareny) * ''Peperomia'' sp. (Toareny vavy) * ''[[Persea gratissima]]'' Gaert. ([[Zavôka|Zavoka]]). * ''Peucedanum capense'' Sonder. (Fanivapotsy) * ''Phaseolus'' sp. (Vahinondry). * ''Phellolophium madagascariensis'' Baker. (Tsileondroaho) * ''Philippia sp.'' (Anjavidy lahy, Kiringy, Kisia) * ''[[Phragmites australis]]'' (jereo ''[[Phragmites mauritianus]]'') -- bararata, katsaka, katsaoka, volotara (jm) * ''[[Phragmites mauritianus]]'' (jereo ''[[Phragmites australis]]'') -- bararata, katsaka, katsaoka, volotara (jm) * ''[[Phyllanthus amarus]]'' (jereo ''[[Phyllanthus niruri]]'') -- ambanivoa, anakatsotsy (jm) * ''[[Phyllanthus casticum]]'' -- faintina, hazontanalahy, hazontanty, hazotana, hazotanty, sagnira, taintona, tentina (jm) ** ''Phyllanthus casticum'' var. ''madagascariensis'' Leandri (Repika) * ''Phyllanthus decipiens'' (Baillon) Muller d'Argovie (Hazotanalahy) * ''Phyllanthus cf echinocarpa'' Baker. (Haga) * ''[[Phyllanthus niruri]]'' -- anakatsotsy (jm) * ''Phyllanthus nummulariaefolius'' Poiret (Rimorimo) * ''Phyllanthus sp.'' (Antilafoetra) * ''Phyllanthus sp.'' (Hazotana) * ''Phyllarton bojerianum'' DC (Zahana) * ''Phymatodes scolopendria'' (Burm) Ching. (Tsiampanga). * ''Physalis alkekengii''. (Kelimatoa) * ''[[Physalis peruviana]]'' Linné. (Voanantsindrana) * ''[[Physena madagascariensis]]'' Noronba ex Thouars (Resonjo) * ''Phytolacca abyssinica'' Jacquin. (Vahivoraka). * ''Phytolacca dodecandra'' l'Heritier. (Tambonoa II) * ''Phytolacca goudotii'' Briq. (Mandemoka * ''Pigeum africanum'' Hooker fils. (Sary * ''Pimpinella ebracteata'' Baker. (Aferontanimbohitra) * ''[[Piper cubeba]]'' Linné. (Betel marron) * ''[[Piper nigrum]]'' Linné. (Poivre) * ''[[Piper pyrifolium]]'' Vahl. (Tsiperifery) * ''[[Piper subpeltatum]]'' Willd. (Voanotonotra). * ''[[Pistia stratiotes]]'' Linné (Azafy na tsikafonkafona) * ''[[Pithecellobium dulce]]'' Bentham. -- kilimbazaha (jm); * ''Plantago tanalensis'' Baker. (Azafimbohitra). * ''Plectaneia elastica'' Jumelle et Perrier (Vahitsipilo) * ''[[Plectranthus amboinicus]]'' -- balisama, balsama (jm) * ''Plectranthus hoslundioides'' Scott Elliot (Felantanitely) * ''Plectranthus madagascariensis'' Benth (Farimaso) * ''Plectronia'' sp. (Tomenjana) * ''[[Pluchea bojeri]]'' -- famonty, famonto, famoty, samoty, samonty (jm) * ''[[Pluchea grevei]]'' -- famonty, famoty, samonta (jm) * ''[[Plumbago aphylla]]'' -- kifafalahy, kitohy, motimoty, tsibolo (jm) * ''[[Plumeria alba]]'' Linné (Frangipanier) * [[Plumeria rosea|''Plumeria'' ''rosea'']] Linné (Frangipanier) * ''[[Plumeria rubra]]'' -- (jm) * ''[[Poivrea coccinea]]'' DC (Halaitra) * ''[[Poivrea phaneropetala]]'' H. Perrier ([[Tamenaka (zavamaniry)|Tamenaka]]) * ''Polycline proteiformis'' H. Humbert (Jiramainty) * ''Polygonum lanigerum'' R. Br. (Tambonoa) * ''Polygonum senegalense'' Meisner. (Arivotaombelona) * ''Polyscias sp.'' (Hazotsora, Tsingatry) * ''Polystachia'' sp. (Valily lahy) * ''[[Portulaca oleracea]]'' L. -- anamatavy, ananjabora, botrabotra, fandrianomby, kalabotretra, <u>kalabotretraka</u>, kambo, kibotrabotra, taikombelahy, tsibotrabotra, tsikobokobondanitra (jm) * ''Potamogeton javanicus'' Hasskarl. (Somotra Hakàka). * ''Pothos chapelieri'' Scot (Ramatsatso I) * ''[[Prunus africana]]'' na ''[[Pygeum africanum]]'' -- paisoala, saripaiso * ''[[Psiadia altissima]]'' -- dingadinga, dingadingambazaha, dingadingana, dingandingana, mantavazana, rinarina, voaramonina * ''[[Psidium cattleyanum]]'' Sabine. ([[Goavy]] tsinahy) * ''[[Psidium guajava]]'' -- angavo, gavo, gavy, goava, goavy (jm) * ''[[Psidium pomiferum]]'' Linné. (Goavy fotsy) * ''Psindia angustifolia'' H. Humbert (Dingandahy) * ''Psindia salviaefolia'' Baker (Kimalahogasy) * ''Psorospermum androsaemifolium'' Baker (Tsifady II) * ''Psorospermum cerasifolium'' Baker (Hazomafaitra) * ''Psorospermum Fanerana'' Baker (Tsifady I) * ''Psorospermum sp.'' (Tsifady lahy) * ''Psychotria'' sp. (Voamasondrainibe) * ''Pterocolon decurrens'' S. Moore (Aniandro) * ''Pterocolon decurrens'' S. Moore (Parakinjirika) * ''[[Punica granatum]]'' Linné. (Ampongambendanitra) * ''Pycnoneurum junciforme'' Decaisne (Fokotohata) * ''Pycreus mundtii'' Nees. (Ahibita) * ''Pycreus polystachyus'' P. Beauvais * ''Pycreus sp.'' (Lohakoho) * ''[[Pygeum africanum]]'' (= ''[[Prunus africana]]'') * <u>''Pyracantha'' sp. ou ''Crataegus'' sp. (petites mandarines);</u> === Q === [[Sary:Quassia indica 30.JPG|vignette|230x230px|Bemafaitra, farafaka, fatraina, mangafoky, samandora (''[[Quassia indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Quassia indica]]'' (na ''Samadera indica'') -- afatraiña, bemafaitra, bifetry, farafaka, fatraina, fatrain-drazana, mangafoky, menavoiny, samandora, simaroba * ''Quisqualis indica'' (→ ''[[Combretum indicum]]'') === R === [[Sary:Ricinus communis Rącznik pospolity 2024-01-20 Malaga 02.jpg|vignette|277x277px|Kinana (''[[Ricinus communis]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Radamaea montana'' Benth. (Tambarasaha) * ''Ranunculus pinnatus'' Poiret. (Afontany) * ''Ravensara aromatica'' → ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' * ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small> →''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' <small>(Danguy) van der Werff</small> -- (Molaliambo) * ''Reissantia angustipetala'' (H. Perrier) N. Hallé (Anc. ''Hippocratea'') (Fanolehana I) * ''Rhodocodon madagascariensis'' Baker. (Tongolontotozy) * ''Rhodosepala pauciflora'' Baker. (Tamborokisoa) * ''[[Rhopalocarpus lucidus]]'' -- hazondrenetsy, hazondrengetsy, hazondringitra, rengitra, rengitrabe, talafotsy, talafoty, taolafoty (jm) * ''[[Ricinus communis]]'' Linné -- fampinonoana, kimanga, kinamena, <u>kinana</u>, kinanamena, mangarahana, tanantanamanga, tanatana, tanatanamanga, tanatanamena, tanatanankisoa, tseroka (jm) * ''[[Rubus apetalus]]'' Poiret. (Roifotsy) * ''[[Rubus pauciflorus]]'' Baker. (Roimainty II) * ''[[Rubus rosaefolius]]'' (Linné) Baker. (Voaroitsaka). * ''Rumex bequaertii'' de Wildemann. (Bolela) === S === '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' [[Sary:Syzygium aromaticum on tree.jpg|vignette|Jirofo, karafoy (''[[Syzygium aromaticum]]'')]] * ''Sabaea brachyphylla'' Grisebach (Tsakomanta lahy) * ''Sabicea diversifolia'' Persoon. (Sefa) * ''[[Saccharum officinarum]]'' -- andrefo, farimainty, farimanga, fary, fia-pary, fisika, lailay, lengompary, mavotohona, ongompare (jm) * ''Salix madagascariensis'' Baker. (Siho). * ''[[Salvadora angustifolia]]'' Turill. -- sasavy, tanisy, tsingilo (jm) * ''[[Salvia coccinea]]'' Linné (Romba madinika) * ''Salvia cryptoclada'' Baker (Kanda II) * ''Sarcobotrya stringosa'' (Benth) R. Viguier. (Voavoananakova). * ''Satyrium'' sp. et ''Cynorchis'' sp. (Voatadidy). * ''Schefflera bojeri'' (Seeman) Viguier (Alomanaka) * ''Schefflera helleana'' Bernadi (Tsingila) * ''Schefflera longepedicellata'' (Lecomte) Bernadi (Felatanamanahary) * ''Scleria griegifolia'' (Riedley) Raynal (Kirindrambohitra, Kirindrandrano, Ravindahasa) * ''[[Sclerocarya birrea]]'' -- sakoa, sakoana, voankatsoa ** ''Sclerocarya birrea'' subs. ''caffra'' (←''Sclerocarya caffra'' ← ''Poupartia caffra'') -- sakoa, sakoana, voankatsoa (jm) * ''[[Scoparia dulcis]]'' L. -- fafatsambo, famafa, famafampanavy, famafampaniry, famafasambo, famafatsambo, hazomamosarikasy, hazomamy, jamalanjirika, tsianjiajia, tsijiajia, tsinjiajia (jm) * ''Secamone glaberrima'' (K. Sch) Choux (Vahimena) * ''Secamone tenuifolia'' (Kindrono, Sanatry) * ''Selaginella fissidentoides''. (Tanantrandraka II). * ''Selago muralis'' Linné. (Manahahàha) * ''Senebiera didyma'' Pers. (Tsingita) * ''Senecio ambositrensis'' Humbert (Hanindraisoanampondra) * ''Senecio canaliculatus'' Bojer ex DC (Kelimavítrika) * ''Senecio cochlearifolius'' Bojer ex DC (Anjevy) * ''Senecio decaryi'' Humbert (Rambontsoavaly II) * ''Senecio faujasioides'' Linné (Kimamboiboy) * ''Senecio hildebrandtii'' Baker (Rambontsoavaly I) * ''Senecio longiscapus'' Bojer ex DC (Menavitrana) * ''Senecio multibracreatus'' Bak (Angeambohitra) * ''Senecio resectus'' Bojer ex DC (Ahipanala) * ''Senecio vittarifolius'' Bojer in DC (Anantsongontany) * ''[[Senna alata]]'' (← ''Cassia alata'') -- anjananjana (jm) * ''Senna fistula'' (← ''Cassia fistula'') * ''[[Senna occidentalis]]'' (← ''Cassia occidentalis'') ''--'' sagnatrindolo, sanatrindolo, saringoazy, tsatsinangatra, tsirokinangatra, tsirorokanangatra, tsorokanangatra, tsororangatra, tsotsorinangatra, vantsiraokonangatra, voanembanalika, voanembanamboa, voanjary, voantsiraokonangatra, voantsirokinimaro, voantsiroko, voantsorokanangatra, voatsokonangatra, vonjara (jm) * ''Sepramacoce ocymoides'' Burman. (Ambotona) * ''Sesamum indicum'' DC. (Voanaho). * ''[[Sesbania madagascarensis]]'' -- katsakatsa (jm) * ''Sesbania rostrata'' (←''Sesbania punctata'' DC.) (). -- fanaravoana, katsakatsaka, kintsakintsana, manjato, velonasara * ''[[Sida parvifolia]]'' DC. (Mandravasarotra vavy) * ''Sida spinosa'' ''-''- mandravasarotra (jm) * ''[[Sida urens]]'' Linné. (Satrikoefamaratra / Sindahoro) * ''Siegesbeckia abyssinica'' Olivier (Kiravita) * ''[[Siegesbeckia orientalis]]'' Linné -- <u>ditinangatra</u>, <u>Fanisindoloratsy</u>, mandalodiaraikitra, satrikoazamaratra, satrikoefamaratra, tsivadihana * ''Smilax kraussiana'' Meiss. (Fandrikibodisy). * ''Smithia chamaechrista'' Benth. (Fanivamena). * ''[[Solanum aethiopicum]]'' -- * ''[[Solanum americanum]]'' -- amelo, anamamy, anantsatria, anantsindrana, avaizo, bemine, mailo, melo (jm) * ''Solanum auricula tum'' Ait. (Sevabe) * ''Solanum erythracantum'' Baker. (Sakaifantsinakohoy) * ''Solanum indicum'' Linné. (Voampoana / Voanatindrana) * ''Solanum nigrum'' Linné. (Anamafaika / Anamamy) * ''Solanum nodiflorum'' jacquin. (Anamamy) * ''Solanum'' sp. (Voanjomora) * ''Sonchus oleraceus'' L. (Anamboraka) * ''Sparmannia discolor'' Baker. (Fantsimbala III) ; * ''Sphenomeris chusanae''. (Kondrehitra) ; * ''Spilanthes oleracea'' Jacq (Anamalao) * ''Sporobolus africanus'' (Poiret) Robyns et Tournay (Fandrotrarana) * ''Stachys sp.'' (Gaga) * ''Stachytarpheta jamaicensis'' L. Vahl. (Ananomby) ; * ''Stachytarpheta jamaicensis'' Vahl. (Tsipotina) ; * ''Stenocline inuloides'' DC (Tsitakombohitra) * ''Stenotaphrum dimidiatum'' Brong. (Ahipisaka) * ''Sticherus flagellaris'' St John. (Ringotra) * ''Strongylodon'' sp. (Vahitsaramaso). * ''Strychnos diploricha'' Leeuwenberg. (Betady) * ''Symphonia sp.'' (Somoronamboa) * ''[[Jirofo (zavamaniry)|Syzygium aromaticum]]'' -- jirofo na karafoy === T === [[Sary:Tamarindus indica - mmr.jpg|vignette|373x373px|Dilo, kily, madiro (''[[Tamarindus indica]]'')]] [[Sary:Tridax procumbens 252740558.jpg|vignette|208x208px|Angamay, angea (''[[Tridax procumbens]]'')]] [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|'''A''']] '''- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Tacca leontopetaloides]]'' -- maronkony * ''Tacca pinnatifida'' Forst. (Tavolo). * ''Tachiadenus carinatus'' Grisebach (Felamanga) * ''Tachiadenus longiflorus'' Grisebach (Malanilava) * ''Tagetes erecta'' Linné (Kiranjany) * ''[[Tamarindus indica]]'' Linné -- dilo, diro, kile, kililo, kily, lilo, madilo, madiro, monte, monty, voamadilo, voamatony, voamatory (jm) * ''Tambourissa parvifolia'' Baker. (Ambora lahy) * ''Tambourissa purpurea'' ADC. (Amboramavo vavy). * ''Taraxacum officinale'' Web (Ananangisa) * ''Tephrosia humberti'' N. Dumaz. (Voatelinondry vavy). * ''Tephrosia linearis'' Pers. (Manaribe). * ''Tephrosia lyallii'' Baker. (Fokongaga). * ''[[Tephrosia pungens]]'' -- taivositse (jm) * ''Tephrosia retamoides'' Solederer. (Kifafalahy). * ''[[Terminalia mantaly]]'' H. Perr (→? ''Terminalia neotaliala'') -- mantalia, mantaliala, mantaly, talio, taly, tsihazo (jm) * ''Tetracera rutenbergii'' Buch. (Vahy marâna) * ''Tetradenia fruticosa'' Benth (Bororona) * ''Tetradenia hildebrandtii'' Briquet (Bororona manala ratsy) * ''[[Tetraena madagascariensis]]'' -- filatatao (jm) * ''Thunbergia leucorhiza'' R. Benoist (Vahimavana) * ''Thunbergia platyphylla'' Baker (Voakerépoka, Voanjomanga an-tanety) * ''[[Toddalia asiatica]]'' Lamarck. (Kasimba) * ''Toneria pedunculari-formis'' Bonati. (Kimataho Lahy) * ''Torenia parviflora'' Buch. Hamilt. (Ananotsy) * ''Torenia stolonifera'' Bojer. (Tsakomanta) * ''[[Tragia furialis]]'' Bojer (Takilo-dambo) * ''Trema commersonii'' Blume (Vakoka) * ''[[Trema orientalis]]'' Blume''.'' ''--'' andraraizina, andrareza, andrarezina, andrarezo, angesoba, angezoka, hazongazona, ilaibaratra, selivaratsy, tsivakimbaratra, <u>vakoka</u> (jm) * ''[[Tridax procumbens]]'' L. -- angamay, angea (mj) * ''Tristemma virusanum'' Jussieu. (Voatrotrokala). * ''Triumphetta rhomboidea''. (Hafotsokina II) * ''Tueraea sericea'' Smith. (Lafara) * ''Tueraea sericea'' Smith. (Lafara) * ''[[Typha angustifolia]]'' Linné. (Kivondrona). * ''Typhonodorum lildleyanum'' Schott (Viha) === U === '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Uapaca bojeri]]'' Baillon -- hazondandy, <u>tapia</u>, voampaka, voatapia * ''[[Uncarina stellulifera]]'' -- farehetse, farehetsy, farehitsy, * ''Urera acuminata'' Gaudichaud. (Miandambo). * ''Usnea'' sp. (Lomotra hazo). * ''Uvaria acuminata'' var. ''catocarpa'' (Diles) Cavaco (Senaseria) === V === [[Sary:Voacanga thouarsii-fruit-2.jpg|vignette|206x206px|Folitra, kaboka, kanga, montafara, montaka, voakanga (''[[Voacanga thouarsii]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Vaccinium secundiflorum'' Hook. (Voamantsitainakoho, voatsitakajaza) * ''[[Vanilla decaryana]]'' -- amalo, vaitranamalona (jm) * ''Vaucheria sesselis'' DC (Lomo-drano) * ''Vepris fitoravina'' H. Perr. (Ampody fitoravina) * ''Vepris nitida'' Verdoorn. (Ampody vato) * ''[[Vernonia alleizettes]]'' Humbert (Ambiaty lahy) * ''Vernonia appendiculata'' Less (→ ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'') -- <u>ambiaty</u> * ''[[Vernonia capitata]]'' Baker (Kijelajahy) * ''[[Vernonia cinerea]]'' Less (Ramiary I) * ''[[Vernonia diversifolia]]'' Bojer ex DC (Tsiatosika) * ''[[Vernonia erythromarula]]'' Klatt (Lahimena II) * ''[[Vernonia garnieriana]]'' Klatt (Hazomavo) * ''[[Vernonia garnieriana]]'' Klatt (Pela Lahy) * ''[[Vernonia glutinosa]]'' DC (Kanda) * ''[[Vernonia nudicaulis]]'' Lers (Lahimena I) * ''[[Vernonia pectorali]]<nowiki/>s'' Baker (Sakatavilotra) * ''[[Vernonia polygalaefolia]]'' Lessing (Ramanjoko) * ''[[Vernonia pratensis]]'' Klatt (Anambohitra I) * [[Vernonia secundifolia|''Vernonia secundifolia'' var. ''dolicholepis'']] Humbert (Masimposaina) * ''[[Vernonia]] sp.'' (Reniomby) * ''[[Vernonia trinervis]]'' (Bojer ex DC) Drake (Anambohitra II) * ''[[Vigna angivensis]]'' Baker. (Avoko). * ''[[Vigna capensis]]'' Walpig. (Masontantely). * ''[[Vitex betsiliensis]]'' Humbert. (Sevambato) * ''[[Voacanga thouarsii]]'' -- akanga, akangahazo, akangarano, akangatsimangolonanaka, folitra, haboka, kabodrano, kaboka, kabokankoraka, kaboke, kanga, kangarano, kapoka, koraka, montafara, montaka, voakanga, voakangarano === W === [[Sary:Wahlenbergia undulata 1DS-II 4-0855.jpg|vignette|232x232px|Sofintotozy (''[[Wahlenbergia undulata]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Walhenbergia madagascariensis]]'' ADC (Sofintotozy) * ''[[Wahlenbergia undulata]]'' (←''Wahlenbergia bojeri'' ADC) (Anantahalaka II lahy) * ''Wedelia elongata'' Vatke (Kijitina) * ''[[Weinmannia bojeriana]]'' Tulasne (Sokia) * ''[[Weinmannia lucens]]'' Baker (Lalona) * ''[[Woodfordia fructicosa]]'' (L) S. Kurtz. (←''Woodfordia floribunda'' L. Kurtz.) ''--'' arify, lambohenjana === X === [[Sary:Xerosicyos danguyi 18547418.jpg|vignette|215x215px|Takisakisaka, tapisaka (''[[Xerosicyos danguyi]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Xerochlamys pilosa]]'' Baker (Laro) * ''[[Xerosicyos danguyi]]'' -- kitsakitsakoba, takisakisaka, tapisaka, taposaka (jm) * ''[[Xyris semifuscata]]'' Bojer. (Sorobatritra). === Y === [[Sary:Youngja japonica2.jpg|vignette|212x212px|''[[Youngia japonica]]'']] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Youngia japonica]]'' * ''[[Yushania madagascariensis]]'' === Z === [[Sary:Zingiber officinale 230935597.jpg|vignette|206x206px|Sakaitany, sakamalao, sakarivo, sakaviro (''[[Sakamalao|Zingiber officinale]]'')]] [[Sary:Ziziphus jujuba, Santa Coloma de Farners.jpg|vignette|208x208px|Mokonazy, tsinefo (''[[Ziziphus jujuba]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Zanthoxylum decaryi]]'' -- manago, manongo, manongovola, manongovolo (jm) * ''[[Zanthoxylum madagascariense]]'' Baker. -- <u>fahavalonkazo</u>, <u>hazomiarotena</u>, manongo, tsihanimpoza * ''[[Zanthoxylum mananarense]]'' -- vohantsilana * ''[[Zanthoxylum thouvenotii]]'' -- tsihanimpotsy, tsihanimpoza, tsilompoza * ''[[Zanthoxylum tsihanimposa]]'' -- manongo, tsihanimpoza * ''[[Zea mays]]'' -- baby, batribatry, karanange, katsabato, katsabotso, katsaka, kipotsika, sako, tsako, tsakotsako, tsatsako (jm) * ''[[Zehneria perrieri]]'' (Baker) Keraudren (voantangonala) * ''[[Zehneria rutenbergiana]]'' (Cogniaux) Keraudren (voantangondolo) * ''[[Sakamalao|Zingiber officinale]] -''- sakaitany, sakamalao, sakamalaokely, sakarivo, sakaviro * ''[[Zingiber zerumbet]]'' L. (sakarivondambo) * ''[[Ziziphus jujuba]]'' Lamarck. (mokonazy). * ''[[Ziziphus mauritiana]]'' (jereo koa ''[[Ziziphus jujuba]]'') -- tsinefo (mj) * ''[[Zornia diphylla]]'' Pers''.'' (famahipaihana) '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' == Jereo koa == * [[Zavamaniry eto Madagasikara]] * [[Zavamaniry fanao fanafody]] * [[Tambavy]] * [[Jardins du monde]] * [[Institut Malgache de Recherches Appliquées]] (IMRA) * [[Centre National de Recherche d'Application Pharmaceutique]] (CNARP) * [[Valan-javamaniry amam-bibin' i Tsimbazaza|Parc Botanique et Zoologique de Tsimbazaza]] (PBZT) * [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]] == Fanovozan-kevitra == * Alex Maminiaina Andrianavalonirina & Voahangy Vestalys Ramanandraibe, ''[https://www.google.com/search?q=Alex+Maminiaina+Andrianavalonirina+%26+Voahangy+Vestalys+Ramanandraibe%2C+%C3%89tude+ethnobotanique+des+plantes+m%C3%A9dicinales+du+district+d%E2%80%99Antanifotsy%2C+r%C3%A9gion+de+Vakinankaratra&oq=Alex+Maminiaina+Andrianavalonirina+%26+Voahangy+Vestalys+Ramanandraibe%2C+%C3%89tude+ethnobotanique+des+plantes+m%C3%A9dicinales+du+district+d%E2%80%99Antanifotsy%2C+r%C3%A9gion+de+Vakinankaratra&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOdIBCDM3MzRqMGo5qAIAsAIB&sourceid=chrome&ie=UTF-8 Étude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra]'', 2023 * ''[https://publication.lecames.org/index.php/pharm/issue/view/151 Pharmacopée et Médecine Traditionnelle Africaine]'', vol. 22, n°1, 2023. * Allorge, L. (2008). ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/130812-Manuel-JDM-Mada_CORRIGE_V3.pdf Plantes de Madagascar, Atlas]''. Éditions Ulmer. * Beaujard, P. (1983). ''[https://www.persee.fr/doc/hom_0439-4216_1984_num_24_3_368524 Princes et paysans. Les tanala de l'Ikongo]'' * Beaujard, P. (1988). ''Plantes et dualisme de nature : La pharmacopée malgache''. In: ''Nouvelles de'' l'archéologie. * Boiteau, P. (1986). ''[https://fr.scribd.com/document/658620430/Precis-de-Matiere-Medicale-Malgache-P-Boiteau Précis de matière médicale malgache]''. Édition de la Librairie de Madagascar. * Boiteau, P. et Allorge-Boiteau, L. (1993). ''[https://books.google.mg/books/about/Plantes_m%C3%A9dicinales_de_Madagascar.html?hl=fr&id=zDVtAzN-A9YC&redir_esc=y Plantes médicinales de Madagascar]''. Éditions Karthala,1 janv. 1993 - 135 p * Debray, M., Jacquemin, H. & Razafindrambaon, ''[https://www.persee.fr/doc/caoum_0373-5834_1974_num_27_106_4512_t1_0206_0000_2 Contribution à l'iventaire des plantes médicinales de Madagascar]'', [[ORSTOM]], Travaux et Documents n° 8, 1971. * Debray, M., "[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hd-28-debray.pdf Médecine et pharmacopée traditionnelles à Madagascar]"'', Études Médicales,'' 1975 * Descheemaeker, A. (2021). ''[https://search.worldcat.org/fr/title/32971526 Ravi-maitso, plantes médicinales malgaches]''. Réédité par le Musée de la Photographie de Madagascar. * Heckel, E. (1910). "[https://agris.fao.org/search/en/providers/122535/records/65de11320f3e94b9e5ca3ce8 Catalogue alphabétique des plantes utiles et en particulier des plantes médicinales et toxiques de Madagascar]", ''Annales du Musée Colonial de Marseille''. * Jean Pierre Nicolas, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2017/02/Plante-m%C3%A9dicinale-du-nord-de-madagascar.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar : ethnobotanique antakarana et informations scientifiques]'', Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], 2012, 296 p. * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Manuel-Sante-Jardins-du-Monde-Version-web.pdf Manuel d’utilisation des plantes médicinales du nord de Madagascar version française]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Formation-recolte-sechage-et-conditionnement-des-plantes-medicinales-version-web.pdf Livret  récolte séchage et conditionnement des plantes médicinales – version malgache]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/08/2025-HT-diabete-MST.pdf Livret  Hypertension, Diabète et MST – version malgache]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/Les-plantes-m%C3%A9dicinales-de-la-r%C3%A9gion-nord-de-Madagascar-ethnobotanique-ethnopharmacologie.pdf Plantes médicinales de la région Nord de Madagascar] —'' Ethnobotanique et ethnopharmacologie, 2005. * Jean-Baptiste Gallé, Allison Ledoux, Sophie Groeber, Jean-Pierre Nicolas 2014. ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2018/01/Livret_PMSOM_Version_site.pdf Quelques plantes employées dans le Sud Ouest de Madagascar].'' Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], Brasparts, 165 p. * L'Homme et l'Environnement (2011). ''[http://www.agriculture-biodiversite-oi.org/en/Library/Books/Inventaire-des-plantes-medicinales-de-Vohimana-Madagascar Inventaire des plantes médicinales de Vohimana Madagascar]''. Éditions Phyto-logic. * Nicolas, J.-P. (2012). ''[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hn-42-nicolas.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar : Ethnobotanique et automédication]''. Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]]. * Nicolas, J.-P. et Jardins du Monde (2012). ''Plantes médicinales du Nord de Madagascar : Une approche ethnopharmacologique''. * Novy, J. W. (1997). ''Spices of life: Ethnobotany and medicinal properties of Madagascar's floristic diversity''. In: ''Natural Change and Human Impact in Madagascar''. Smithsonian Institution Press. * Pernet, R. (1957). ''[https://www.arsie.mg/fr/metadata/les-plantes-medicinales-malgaches-catalogue-de-nos-connaissances-chimiques-et--529058/edit Les plantes médicinales malgaches : Catalogue de nos connaissances chimiques et pharmacologiques]''. Mémoires de l'Institut Scientifique de Madagascar. * Pierre Boiteau & Lucile Allorge-Boiteau, ''Plantes médicinales de Madagascar,'' Éditions ACCT / Karthala, 1993, 135 p. * Pierre Boiteau, Marc Boiteau & Lucile Allorge-Boiteau, ''Index des noms scientifiques avec leurs équivalents malgaches'', Alzieu Éditions, 1997. * Pierre Boiteau, ''Précis de matière médicale malgache,'' 2e édition, ACCT, 1986. * ''Plantes médicinales du Sud-Ouest de Madagascar,'' Ethnobotanika / [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], 2015. * Quansah, N. (1988). ''Ethnomedicine in the Manongarivo Special Reserve''. WWF/UNESCO. * Rabesa, Z. A. (1986). ''[https://www.sudoc.abes.fr/cbs/DB=2.1/SRCH?IKT=12&TRM=097787353 Pharmacopée de l'Alaotra]''. * Randrianarivelo, R. (2015). ''Étude de l'activité antimicrobienne d'une plante endémique de Madagascar : [[Cinnamosma fragrans]]''. Thèse de doctorat, Université d'Antananarivo. * Rasoanaivo, P., et al. (1992). ''Medicinal plants used to treat malaria in Madagascar''. Journal of Ethnopharmacology. * ''Santé de la famille et plantes médicinales à Madagascar'', Ethnobotanika, 2013. * Manuel pratique destiné à la santé communautaire et à l’usage familial des plantes médicinales. * Sophie Groeber, Nina Joé Maka, Jean-Pierre Nicolas et al., 2013., ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/1306-Kobaby-Histoires-illustrees-usage-des-plantes-medicinales-Madagascar.pdf Kobaby : histoires illustrées sur l’usage des plantes médicinales de Madagascar]'', Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]]. * Verohanitra Rafidison et al. ''Synthèse et analyse de données sur les inventaires de plantes médicinales de Madagascar - Ethnobotany Research and Applications'', 2019. == Loharano == ac7wr6dc0u1q1khtbd7to875d1rbpd8 1147371 1147369 2026-07-09T22:08:18Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1147371 wikitext text/x-wiki [[Sary:Catharanthus roseus24 08 2012 (2).JPG|vignette|364x364px|Tonga na vonenina (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'')]] Ny '''zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara''', izay misy karazana miisa 3&nbsp;245, dia ampahany amin' ny karazan-javamaniry misy eto amin' ny [[Madagasikara|Nosy]], ka ny 60&nbsp;% amin' izy ireo dia tsy hita raha tsy eto<ref><small>"[https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/1591#:~:text=Results:%20The%20medicinal%20plants%20inventoried,most%20morbid%20ones%20in%20Madagascar. Synthesis and analysis of data on inventories of medicinal plants in Madagascar]", ''ethnobotanyjournal.org''</small></ref><ref><small>Andrianavalonirina A.M. et al, "Etude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra au Madagascar", ''RAMReS-PMTA'', 2023.</small></ref>. Anisan' ny [[zavamaniry fanao fanafody]] fantatra indrindra ny vonenina na tonga (''[[Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny kininindrano na niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozo (''[[Cryptocarya agathophylla]]'' na ''Ravensara aromatica''), ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]''), ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]''). == Anjara toeran' ny zavamaniry fanao fanafody == === Mitsabo aretina maro === [[Sary:Harungana madagascariensis 1DS-II 1-7688.jpg|vignette|229x229px|Harongana (''[[Harungana madagascariensis]]''[[Harungana madagascariensis|)]]]] I [[Madagasikara]] dia manana ny iray amin' ny [[farmakôpea]] nentim-paharazana manankarena indrindra eran-tany<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3407148/ Rainforest Pharmacopeia in Madagascar Provides High Value for Current Local and Prospective Global Uses]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.kloranebotanical.foundation/en/projects/improving-access-healthcare-through-medicinal-plants-northern-madagascar Improving access to healthcare through medicinal plants in Northern Madagascar]", ''www.kloranebotanical.foundation''</small></ref>. Ahitana karazana miisa 3&nbsp;245 ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] ny zavamaniry ao amin' ny Nosy<ref name=":0"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/338120269_Synthese_et_analyse_de_donnees_sur_les_inventaires_de_plantes_medicinales_de_Madagascar Synthèse et analyse de données sur les inventaires de plantes médicinales de Madagascar]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>Andrianarivelo Miora Henintsoa, "[https://univ-vakinankaratra.mg/public/uploads/livres/flore-et-plantes-medicinales-de-la-nouvelle-aire-protegee-de-manjakatompo-ankaratra.pdf Flore et plantes médicinales de la nouvelle aire protégée de Manjakatompo Ankaratra]" (PDF), ''univ-vakinankaratra.mg'' (Mémoire de Master)</small></ref>. Ary ny 60 % dia tsy fahita raha tsy eto Madagasikara<ref name=":0" />. Mampiseho ny fanadihadiana momba ny [[etnôbôtanika]] sy ny [[etnôfarmakôlôjia]] natao teto Madagasikara fa mahomby ny fitsaboana nentim-paharazana ampiasana zavamaniry amin' ny areti-mihanaka, ny aretin' ny [[fandevonan-kanina]], ny aretina vokatry ny [[katsentsitra]], ary koa ny aretina mitaiza sasany<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/bibliotheque-ethnopharmacologie/plantes-medicinales-de-madagascar/ Plantes médicinales de Madagascar]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3407148/ Rainforest Pharmacopeia in Madagascar Provides High Value for Human Health]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref>. Ny aretin' ny fandevonan-kanina no sehatra isehoan' ny fandrosoan' ny farmakôpea malagasy, indrindra ny [[piriritra]], ny [[valan-dra]], ny fanaintainan' ny [[kibo]] ary aretina vokatry ny katsentsitra an-[[tsinay]]<ref><small>R. Pernet et G. Meyer, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Madagascar-Pernet.pdf Pharmacopée de Madagascar]", Publications de l'Institut de Recherche Scientifique, Tananarive Tsimbazaza, 1957, ''www.betsara.com.''</small> </ref><ref><small>"[https://moov.mg/article/102505-ireo-fahadisoana-mila-tandremana-hisoroana-ny-tsy-fahalevonan-kanina Ireo fahadisoana mila tandremana hisoroana ny tsy fahalevonan-kanina]", ''moov.mg'' (03/06/2025)</small></ref>. Anisan' ny anaovana fikarohana siantifika be indrindra amin' ny [[fitôterapia]] malagasy ihany koa ny [[tazomoka]]<ref><small>Pierre Rasoanaivo, "[https://ethnobotanika.org/wp-content/uploads/2021/05/Th%C3%A8se-Ethnobotanique-Ethnopharmacologie-plantes-contre-les-fi%C3%A8vres-paludisme-Madagascar-Boyer-2009.pdf Plantes utilisées traditionnellement contre les fièvres dans le nord de Madagascar]" (Thèse), ''ethnobotanika.org''</small></ref><ref><small>"[https://www.who.int/fr/news-room/questions-and-answers/item/artemisinin-resistance Paludisme : résistance partielle à l’artémisinine]", ''www.who.int''</small></ref>. Zavamaniry maro no nampiseho fiasa antiplasmôdialy anaty labôratoara, izany dia manazava ny fahalianan' ny mpikaroka momba ny fanafody nentim-paharazana ampiasaina amin' ity aretina ity (tazomoka)<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/8238253_Screening_extracts_of_Madagascan_plants_in_search_of_antiplasmodial_compounds Screening extracts of Madagascan plants in search of antiplasmodial compounds]", ''www.researchgate.net''</small></ref>. [[Sary:Phyllanthus amarus (Carry Me Seed) W3 IMG 3851.jpg|vignette|233x233px|Anakatsotsy na ambanivoa (''[[Phyllanthus amarus]]'')]] Miseho tsy tapaka amin' ny boky ara-tsiansa mivoaka sy amin' ny fanadihadiana momba ny etnôbôtanika ny karazan-javamaniry sasany, indrindra ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]'') sy ny harongana (''[[Harungana madagascariensis]]'') ary anakatsotsy (''[[Phyllanthus amarus]]''). Malaza amin' ny fananana toetra mampitony famaivay, mamono [[mikrôba]], manampy ny fandevonan-kanina na mampihena ny [[tazo]] ireo zavamaniry ireo. Anisan' ny fantatra indrindra koa ny vonenina na tonga (''[[Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny kininindrano na niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozo (''[[Cryptocarya agathophylla]]'' na ''Ravensara aromatica'') ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]''). === Mihoatra mankany amin' ny sehatra maneran-tany === [[Sary:Centella asiatica 6121.jpg|vignette|240x240px|Talapetraka (''[[Centella asiatica]]'')]] Maromaro ny zavamaniry fanao fanafody malagasy izay efa nihoatra ny sata maha fanafody nentin-drazana azy ka nahazo laza iraisam-pirenena. Nodinihina ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]'') noho ny fananany toetra mamono [[Bakteria NDM-1|bakteria]] sy [[virosy]]. Ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]'') no nahatonga an' i Madagasikara ho anisan' ny mpanondrana an' io zavamaniry io be indrindra eran-tany, izay ampiasaina amin' ny fanafody fanasitranana aretin-koditra sy fanafody mampanolatra, toy ilay fanafody atao hoe ''Madécassol''. Ohatra iray hafa koa ny vonenina na trongatsy (''[[Catharanthus roseus]]'') izay malaza eto Madagasikara: ity zavamaniry ity dia nitarika ho amin' ny fanokanana ny [[alkalôida]] miady amin' ny homamiadana ampiasaina amin' ny fitsaboana môderina maneran-tany. Na izany aza dia mampiseho ny loza ateraky ny fitsaboan-tena ihany koa izy io: rehefa mihinana amin' ny fomba nentim-paharazana tsy misy fanaraha-maso ara-pitsaboana, dia mety ho tena hanapoizina. === Fetra === Na dia eo aza izany harena ananan' i Madagasikara momba ny zavamaniry fanao fanafody izany dia maro ny fampiasana zavamaniry izay mbola mifototra amin' ny fomba nentim-paharazana sy amin' ny fandalinana ara-tsiansa santatra fotsiny. Vitsy ny zavamaniry malagasy no nanaovana fanandramana ara-pitsaboana feno mifanaraka amin' ny fenitry ny farmakôlôjia môderina. Noho izany dia mitaky fahalalana marina momba ny karazana sy ny fanomanana ary ny fatra ny fampiasana zavamaniry hatao fanafody, ary tsy voasolo ny toro-hevitry ny mpitsabo nandalim-pahaizana. == Lisitra == [[Sary:Camphora officinarum in Palm House Schoenbrunn (3).jpg|vignette|262x262px|Ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'')]] Inty ny lisitry ny anarana ara-tsiansan' ny karazan-javamaniry fanao fanafody maniry eto [[Madagasikara]], arakarahin' ny anarana ahafantarana azy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Marihina fa misy ny anarana iray amin' ny teny malagasy izay mety hanondro karazan-javamaniry roa na mihoatra. Amin' ireo anarana ara-tsiansa ireo dia misy ny efa nosoloana vokatry ny fikarohana taty aoriana nataon' ny manampahaizana. === A === [[Sary:Amaranthus spinosus kz01.jpg|vignette|311x311px|Anampantsy, tsirapahy (''[[Amaranthus spinosus]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Abelmoschus esculentus]] --'' gombo, tambazotse, tsirandranjaza * ''[[Abrus precatorius]]'' <small>Linné</small> (mila fitandremana fa mety manapoizina ny voany) ''--'' kelimiefitra, masokoaky, masonamboangara, masonamboatora, masonombilahy, vahemboamena, <u>vahimboamena</u>, voamahatorana, voamaintilany, voamaintorana, voamantorana, voamasotrandraka, voamatorana, voamboanamainty, voamboanamena, voamena (jm) (rm) * ''[[Abutilon greveanum]]'' -- lahiriky (jm) * ''[[Abutilon indicum]]'' ''-''<nowiki/>''-'' lahiriky * ''[[Acacia decurrens]]''. -- akasia, halamborona, mimosa, mimôzà * ''Acacia farnesiana'' <small>DC.</small> (→''[[Vachellia farnesiana]]'') -- famahatra, tsorofotra, * ''Acacia morondavensis'' <small>Viguier</small>. (→ ''[[Senegalia rovumae]]'') -- roibontsy, rohibontsy, robontsy, roinosy * ''[[Acalypha filiformis]]'' <small>Poir</small> -- bemangitra, marompototra, <u>tsimbaleotra</u>, vahizato (rm) * ''[[Acalypha indica]]'' <small>L.</small> (karazana nampidirina) * ''[[Acalypha radula]]'' <small>Baker</small> (Tsiety) (rm) * ''Acalypha reticulata'' <small>Poiret</small> (→ ''[[Acalypha filiformis]]'' <small>Poir.</small>) (Fanavy / Tsimbaleotra) -- bemangitra, marompototra, <u>tsimbaleotra</u>, vahizato (rm) * ''[[Acalypha]] sp.'' (Vahindranavavy II) (''[[Acalypha fasciculata]]'' ?) (rm) * ''[[Acanthopale madagascariensis]]'' * ''[[Acanthospermum hispidum]]'' <small>D.C</small> (Bakakely) -- bakakely, fatika (rm) * ''[[Acanthus montanus]]'' * ''[[Achyranthes aspera]]'' (← ''Achyranthes argentea, Achyranthes indica, Achyranthes obtusifolia'') -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa * ''[[Acmella oleracea]]'' -- ahimafana, anamafana, anamalaho, anamalao, felimafana,  kimalaho, kimalaholahy, kimalao, kimotodoha, mangovitra, menavony, sarinanamalao. * ''[[Acridocarpus excelsus]]'' -- kimanga * ''[[Adansonia]] sp.'' (Za) * ''[[Adansonia digitata]] --'' baobaba, baobaza, baovola, bontona, boringy, fontana, rainiala, ringy, sefo, vonoa, vontana na vontona. * ''[[Adansonia grandidieri]]'' -- renala, reniala, renibeala na vonoa. * ''[[Adenanthera pavonina]] --'' volantsaramanga * ''[[Adenia boinensis]]'' <small>--</small> vahiranga * ''[[Adenia gummifera]]'' * ''[[Adenium obesum]]'' * ''[[Adiantum caudatum]]'' * ''[[Adiantum philippense]]'' * ''[[Aerva lanata]]'' <small>(L.) Juss</small> (→ ''[[Ouret lanata]]'' <small>(L.) Kuntze</small>) -- anantarikomby, voalafotsy, volafotsy * ''[[Aeschynomene brevifolia]]'' <small>Poiret.</small> (Sindahonimbohitra). (rm) * ''[[Aeschynomene uniflora]]'' <small>E. Meyer.</small> (Sindahorindrano). (rm) * ''[[Lingoza|Aframomum angustifolium]]'' <small>K. Schum.</small> -- longoza (rm) * [[Aframomum melegueta|A''framomum melegueta'']] * ''[[Afzelia bijuga]]'' * ''[[Agauria salicifolia]]'' <small>Hook</small> (Angavodiana) (rm) * [[Agauria plpyphylla|''Agauria'' ''plpyphylla'']] <small>Hook</small> (Angavodiana) (rm) * ''[[Agave sisalana]]'' -- lafa, laloase, laloasy, taretra, taretsy * ''[[Agelaea pentagyna]]'' <small>(Lamk) Baillon</small> (Vahy mainty) (rm) * ''[[Ageratum conyzoides]]'' <small>Linné</small> -- ahimaimbo, ahimembo, alonimpantsaka, anajazavavy, andranompatsaka, bemaimbo, fotsivony, <u>hanitrimpantsaka</u>, hanitrombalahy, timimbo, tinimbo, tsiafakanakandriana, tsiafakanandriana, tsifariparimaso (rm) * ''[[Aidia densiflora]]'' * ''[[Aidia micrantha]]'' * ''[[Alangium salviifolium]]'' * ''[[Albizia adianthifolia]] --'' sambala, volomboroña * ''[[Albizia aurisparsa]]'' <small>Drake</small>. (Masinanio) (rm) * ''[[Albizia lebbeck]]'' -- alibizara, benoara, boanoara, bonara, bonoara * ''Albizia saman'' (→ ''[[Samanea saman]]'') * ''[[Albizia fastigiata]]'' <small>Oliver</small>. -- halamboro, hazomborona, <u>sambalahy</u>, sambilahy, valomborona, volomboroña (rm) * ''[[Albuca humilis]]'' * ''[[Alchemilla cryptantha]]'' <small>Steudel.</small> (Mahatanandofotsy I) (rm) * ''[[Aleurites moluccanus]]'' -- mofotra, savoga, savokara, tanantanana ary tanatanana * ''[[Allamanda cathartica]]'' * ''[[Allium cepa]]'' * ''[[Tongologasy|Allium sativum]]'' ''--'' tongologasy, tongolay, tongolonkova * ''[[Allophylus africanus]]'' * ''[[Allophylus trichodesmus]]'' <small>Radlkofer</small>. (Sanatrinamboa) (rm) * ''[[Aloe capitata]]'' <small>Baker</small> ** ''Aloe capitata'' var. ''cipolicola'' <small>H. Perr.</small> (Vahon'olona) (rm) * ''[[Aloe divaricata]]'' -- vahonandrano * ''[[Aloe macroclada]]'' <small>Baker</small>. -- kisaondra, lahimbahona, vahombe, <u>vahona</u>, vahonavahona * ''[[Aloe vaombe]]'' -- vahombe, vahombey * ''[[Alovera|Aloe vera]]'' -- vahona * ''[[Alphonsea madagascariensis]]'' * ''[[Alpinia galanga]]'' * ''[[Alpinia zerumbet]]'' * ''[[Alstonia boonei]]'' * ''[[Alternanthera pungens]]'' * ''[[Alternanthera sessilis]]'' * ''[[Alysicarpus bupleurifolius]]'' <small>ADC.</small> -- fokolahy (rm) * ''[[Alysicarpus nummularifolius]]'' <small>ADC.</small> -- mangorodefona, vavonikena (rm) * ''[[Alysicarpus ovalifolius]]'' * ''[[Alysicarpus rugosus]]'' -- sarivary (jm) * ''Alysicarpus'' sp. -- fokovavy (rm) * ''Alysicarpus'' sp. -- tokambody (rm) * ''[[Alysicarpus vaginalis]]'' * ''[[Amanita tainaomby]]'' <small>R. Heim</small> -- olatainomby (rm) * ''[[Amaranthus dubius]]'' <small>Martius</small> -- kiatondrambohira (rm) * ''[[Amaranthus hybridus]]'' <small>Linné</small> -- anamena (rm) * ''[[Amaranthus spinosus]] --'' anampantsa, anampatsimondry, anampantsy, anampatsa, añampatsy, anapatrika, anapatsalahy, dasy, fatikao, felipatika, kimoaelahy, kimoaevavy, kimoelahy, sabotraboay, tsirapahe, tsirapahy * ''[[Amaranthus viridis]]'' * ''[[Ambavia gerrardii]]'' * ''[[Ambrosia artemisiifolia]]'' * ''[[Ambrosia maritima]]'' <small>DC (Damsissa)</small> * ''[[Ammi majus]]'' * ''[[Ammi visnaga]]'' * ''[[Amygadalus persica]]'' <small>Linné.</small> -- paiso (rm) * ''[[Anacardium occidentale]] --'' abiba, abibo, habiba, koroso, mabiba, mahabiba, [[mahabibo]], tabiba, voambarika * ''[[Anacolosa pervilleana]]'' * ''[[Anagallis tenuicaulis]]'' <small>Baker.</small> -- tsangamanitramparihy (rm) * ''[[Mananasy|Ananas comosus]]'' <small>Merrill</small> -- fandra, <u>mananasy</u>, satra. * ''[[Andrographis paniculata]]'' * ''[[Andropogon gayanus]]'' * ''[[Andropogon schoenanthus]]'' <small>Linné</small> -- veromanitra (rm) * ''[[Androya decaryi]]'' * ''[[Angraecum sesquipedale]]'' * ''[[Angraecum]]'' sp. -- valily vavy (rm) * ''[[Anisopappus chinensis]]'' * ''[[Anisotes madagascariensis]]'' * ''[[Annona muricata]]'' * ''[[Annona squamosa]]'' * ''[[Anthemis nobilis]]'' <small>Linné</small> -- camomille (rm) * ''[[Antherotoma naudini]]'' <small>Hooker fils.</small> -- kimamimamitamabina (rm) * ''[[Anthocleista rhizophoroides]]'' <small>Baker</small>. -- ndanidemy (rm) * ''[[Anthospermum antsirabense]]'' <small>A.M. Homolle.</small> -- ahipoza (rm) * ''[[Anthospermum eminense]]'' <small>Baker.</small> -- alamiainga (rm) * ''[[Antidesma madagascariense]]'' -- baronala, taindalitra, varana, varona * ''[[Antidesma petiolare]]'' <small>Tulas.</small> -- voavony (rm) * ''[[Aphloia theiformis]]'' <small>Bennet</small> ''--'' <u>voafotsy</u>, fandramanana, hazondrano, kirandrambahivary, kirandrambehivavy, kirandrambiavy, maramanana, miaramanana, ravimboafotsy * ''[[Apodytes dimidiata]]'' * ''[[Aponogeton madagascariensis]]'' * ''[[Arachis hypogaea]]'' <small>Linné</small>. -- voanjo (rm) * ''[[Ardisia fuscopilosa]]'' <small>Baker</small>. -- hazotohobavy (rm) * ''[[Argemone mexicana]]'' -- fantsimboay, betakoa * ''[[Aristolochia acuminata]]'' <small>Lamarck</small> (Sovy) * ''[[Aristolochia albida]]'' -- arova, fonetoangana, horovy, kita, rovy, sovy, titongana, titonganalika, totonga, tovimpatrana, voatotongana (jm) * ''[[Aristolochia petersiana]]'' * ''[[Artabotrys hexapetalus]]'' * ''[[Artemisia afra]]'' * ''[[Artemisia annua]]'' -- * ''[[Artemisia vulgaris]]'' * ''[[Artocarpus heterophyllus]]'' -- ampalibe * ''[[Asclepia curassavica]]'' <small>Linné</small> (Fanoromena II) (rm) * ''[[Asparagus africanus]]'' * ''[[Asparagus simulans]]'' <small>Baker.</small> (Ahitsifantatra) (rm) * ''[[Asparagus vaginellatus]]'' <small>Bojer.</small> (Roimboalavo) (rm) * ''[[Aspilia africana]]'' * ''[[Aspilia bojeri]]'' <small>DC</small> (Ampalimbohitra) (rm) * ''[[Asplenium]]'' (sensu stricto) (Tsipalo) (rm) * ''[[Aster bakerianus]]'' * ''[[Aster perrieri]]'' * ''[[Asystasia gangetica]]'' * ''[[Athania brownii]]'' <small>Hochr</small> (Ramiary II, Ramizengy) (rm) * ''[[Athrixia debilis]]'' <small>DC</small> (Anjavidy lahy) (rm) * ''[[Athyrium filix-femina]]'' * ''[[Averrhoa carambola]]'' * ''[[Avicennia marina]] -''- afiafy, hafiafy, harongampanihy, honko, honkofotsy, honkolahy, mantsintay, mosotro (jm) * ''[[Nimo|Azadirachta indica]]'' -- nimo * ''[[Azima tetracantha]]'' -- fantsikandilany, filofilo, goramaky, goranaky, tsingilofilo === B === [[Sary:Brugmansia arborea 11.jpg|vignette|310x310px|Felandakolosy (''[[Brugmansia arborea]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Bacopa monnieri]]'' * ''[[Bakarella baronii]]'' <small>Baker.</small> (Tongoalahy) (rm) * ''[[Balanites madagascariensis]]'' * ''[[Bambusa madagascariensis]]'' * ''[[Bambusa vulgaris]]'' * ''[[Baphia madagascariensis]]'' * ''[[Barleria lupulina]]'' * ''[[Barleria madagascariensis]]'' * ''[[Barleria prionitis]]'' <small>L.</small> (Rointsokina II) (rm) * ''[[Barringtonia asiatica]]'' * ''[[Barringtonia madagascariensis]]'' * ''[[Barringtonia racemosa]]'' * ''[[Basella alba]]'' * ''[[Baudouinia fluggeiformis]]'' * ''[[Baudouinia rouxevillei]]'' * ''[[Bauhinia grandidieri]]'' * ''[[Bauhinia hildebrandtii]]'' * ''[[Bauhinia madagascariensis]]'' * ''[[Bauhinia monandra]]'' * ''[[Bauhinia purpurea]]'' * ''[[Bauhinia variegata]]'' * ''[[Begonia lyallii]]'' * ''[[Begonia madagascariensis]]'' * ''[[Bertiera madagascariensis]]'' * ''[[Bertiera pervilleana]]'' * ''[[Bidens pilosa]]'' <small>Linné</small> (Tsipolitra) (rm) * ''[[Biophytum sensitivum]]'' <small>(Linné) DC.</small> (Kifohafoha) (rm) * ''[[Bixa orellana]]'' * ''[[Blechnum tabulare]]'' <small>Thunberg Kuhn</small> (Tsipahonamalona) (rm) * ''[[Blepharis bojeriana]]'' * ''[[Blumea balsamifera]]'' * ''[[Blumea lacera]]'' * ''[[Blumea madagascariensis]]'' * ''[[Blumea mollis]]'' * ''[[Boerhavia coccinea]]'' * ''[[Boerhavia diffusa]]'' * ''[[Boerhavia repens]]'' * ''[[Bolbitis madagascariensis]]'' * ''[[Bonamia madagascariensis]]'' * ''[[Borassus madagascariensis]]'' * ''[[Borreria verticillata]]'' * ''[[Boscia madagascariensis]]'' * ''[[Boswellia madagascariensis]]'' * ''[[Brachylaena merana]]'' * ''[[Brachylaena microphylla]]'' <small>Humbert</small> (Peha) (rm) * ''[[Brachylaena ramiflora]]'' <small>(DC) H. Humbert</small> ''--'' <u>hazotokana</u>, kisaka, mananitra, mananotra, mananotsa, sotromorona * ''[[Breonadia salicina]]'' (← ''Adina microcephala'') * ''[[Brewiera]] sp.'' (Ovinandrongo) (rm) * ''[[Brexia madagascariensis]]'' * ''[[Brexia pluriflora]]'' * ''[[Bridelia madagascariensis]]'' * ''[[Bridelia micrantha]]'' * ''[[Bridelia pervilleana]]'' * ''[[Bridelia tulasneana]]'' * ''[[Brillantaisia madagascariensis]]'' * ''[[Brochoneura voury]]'' <small>Warburg.</small> (Raraha) (rm) * ''[[Brugmansia arborea]]'' -- datiroa, felandakolosy * ''Bryophyllum daigremontianum'' (→ ''[[Kalanchoe daigremontiana]]'') * ''Bryophyllum delagoense'' (→ ''[[Kalanchoe delagoensis]]'') * ''Bryophyllum pinnatum'' (→ ''[[Kalanchoe pinnata]]'') * ''[[Buchnera hispida]]'' <small>Hamilt</small>. (Tamborokijoa) (rm) * ''[[Buchnera madagascariensis]]'' * ''[[Buddleja axillaris]]'' <small>Willd ex Roemer et Schultes.</small> (Seva Fotsy) (rm) * ''[[Buddleja fusca]]'' <small>Baker.</small> (Seva Lahy) (rm) * ''[[Buddleja indica]]'' * ''[[Buddleja madagascariensis]]'' * ''[[Bulbophyllum madagascariense]]'' * ''[[Bulbostylis madagascariensis]]'' * ''[[Burasaia madagascariensis]]'' -- ambarakasa, ambarasaha, ambarasaka, ambora, amboramanitra, amborasaha, amborasahamaitso, amborasahy, amborasaka, amboravaky, borasaha, faritatsy, faritsaty, hazondahy, odiandro, oditohina, alakamisy, vodihazo * ''[[Burasia gracilis]]'' <small>Decaisne.</small> (Kotolahy) (rm) * ''[[Burasia madagascariensis]]'' <small>Duperit Thouars.</small> (Ody Tohina) (rm) * ''[[Burmannia madagascariensis]]'' * ''[[Bursera madagascariensis]]'' * ''[[Buxus madagascariensis]]'' * ''[[Byttneria madagascariensis]]'' * ''[[Byttneria melleri]]'' <small>Baker var. triloba J. Ar.</small> (Fanary) (rm) * ''[[Byttneria pervillei]]'' === C === [[Sary:Katra de oranjia 01.jpg|vignette|209x209px|Fananomahery, katra, tsiafakomby, vatolalaka (''[[Caesalpinia bonduc]]'')]] [[Sary:Starr-120522-6135-Combretum coccineum-flowers-Iao Tropical Gardens of Maui-Maui (25116873056).jpg|vignette|208x208px|Halaitra, tamenaka (''[[Combretum coccineum]]'')]] [[Sary:Peacock Flower (Caesalpinia pulcherrima) 2.jpg|vignette|209x209px|''[[Caesalpinia pulcherrima]]'']] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Cabucala crassifolia'' <small>Pichon</small> (Hazotandroka) (rm) * ''Cabucala oblonga-ovata'' <small>Markgraff (Hentona)</small> * ''[[Cadaba virgata]]'' -- fandriandambo, hazomasina, irakoka, maintifo, tsiantsohilotsy, tsiariarianalotsy, tsiarinaliotsa * ''[[Caesalpinia bonduc]]'' L. -- fananomahery, katra, tsiafakomby, <u>tsirifota</u>, vatolalaka (jm) * ''Caesalpinia bonducella'' (Roxb) Fleming (Vatolalaka) (rm) * ''[[Caesalpinia pulcherrima]] --'' * ''Caesalpinia sepiaria'' Roxb (Tsiafakomby) (rm) * ''[[Amberivatry|Cajanus cajan]]'' <small>(L.) Millsp.</small> na ''Cajanus indicus'' <small>Spreng.</small> ''--'' ambarivatry, ambatry, amberivatry, ambiatrimbohitra, ambiatry, antsotry, asotrilahy, bokana, hazondandy, kiambatrimbohitsa, kivanja (Ambiatry) (rm) * ''[[Calantica cerasifolia]]'' <small>Tul</small>. -- hazoambo, hazoambovavy, hazombato, silambinanto (Hazoambo) (rm) * ''[[Calliandra alternans]]'' <small>Bentham</small>. (Mandravasarotra I) (rm) * ''[[Calophyllum inophyllum]]'' Linné -- anganaro, foraha, forahabe, itakamaka, mafotra, takamaka, timbarika, tsindelo, <u>vintanina</u>, vintaninaberavina, voakoly, voakotry, voalavenona (rm) * ''[[Calophyllum madagascariensis]]'' * ''[[Calophyllum parviflorum]]'' <small>Baker</small> (Vintanina) (rm) * ''[[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tulasne) Perrier de la Bathie</small> (Voatamenaka) (rm) * ''[[Calotropis gigantea]]'' * ''[[Cananga odorata]]'' -- ilañilañy * ''[[Canarium boivinii]]'' -- aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' (← ''Canarium madagascariensis'') ''--'' aramy, haramy, <u>ramy</u> ary tambazotse * ''[[Cannabis indica]]'' Linné (Rongony) (rm) * ''[[Canthium baxifolium]]'' (Baker) Cavaco. (Fantsikahitra) (rm) * ''[[Canthium erythroxyloides]]'' Baillon. (Ananamboa) (rm) * ''Canthium'' sp. (Farimay) (rm) * ''Canthium'' sp. (Voanananapaha lahy / vavy) (rm) * ''Caperonia sp.'' (Vahindambo) (rm) * ''[[Capsicum frutescens]]'' * ''[[Capsicum annuum]]'' Linné. (Sakaipilo) (rm) * ''[[Cardiospermum halicacabum]]'' L. Boj. -- voafaria, kisangy, masontsokina, poakpoaka, riado, siramboalavo, tsipoapoaka, vahifamakientana II (rm) * ''[[Papay|Carica papaya]]'' L. ''--'' mapaza, papay, paza, voapaza, <u>voampazalahy</u> * ''[[Carissa edulis]] --'' taolana, voakandrina ** ''Carissa edulis'' var. ''subtrinervia'' (Fantsimbala) (rm) -- dipatika, fantsimbala, fantsinakoho, fantsy, fatsimbala, fatsinakoho, fatsitokoho, mokotrala, odi-fanampenana-ra, roifantaka, tambonana, velivato * ''Casearia nigrescens'' Tul. var. ''lucida'' (Hazonakoholahy) (rm) * ''Cassia alata'' Linné (→ ''[[Senna alata]]'') -- anjananjana * ''Cassia laevigata'' Willd (Taikakoho) (rm) * ''Cassia mimosoides'' Linné (Masina anio, Mendoravina) (rm) * ''[[Cassia occidentalis]]'' Sond (→ ''[[Senna occidentalis]]'') (Tsotsoranagatra) (rm) * ''[[Cassinopsis madagascariensis]]'' H. Bn. (Hazomafaitra) (rm) * ''[[Cassytha filiformis]]'' Linné. (Tsihiatofotra) (rm) * ''[[Catharanthus roseus]]'' -- arivotambelona, befela, felabaratra, felatanamamba, heladolo, rivotambelona, salotsa, sarita, tonga, tongatse, trongatse, tsimatiririnina, tsingevika, vonenina * ''[[Catharanthus trichophyllus]]'' ** ''Catharanthus trichophyllus'' ''coriaceus'' (Bak) Pichon (Felanjirika) (rm) * ''[[Caucalis melanatha]]'' (Hoschter) Benth et Hook fils. (Tongotrandraka) (rm) * ''[[Cedrelopsis grevei]]'' Baillon. -- katafa, katrafaina, <u>katrafay</u>, katsafa, mampandry, mantora * ''[[Ceiba pentandra]]'' -- hazomorengy, kaboaka, kapoaka, kapôka, landahazobe, landihazobe, laoaty, moraingy, pamba, pemba, pembabe * ''[[Celosia trigyna]]'' L. (Velomitsotsorika) (rm) * ''[[Centella asiatica]]'' (L.) Urban, forma abreviata. (Talapetraka) (rm) * ''[[Centella asiatica]]'' -- anamanitra, anampetraka, anantahalaka, anantalapetraka, kiladitahalaka, korokorona, loviantsahonantanety, raivolesoka, silabola, talapetraka, viliantsahonantanety * ''[[Cephalanthus spathelliformis]]'' Baker. (Sidindranto) (rm) * ''[[Cerastinum africanum]]'' Oliv (Tsivahadrenikely) (rm) * ''[[Cerasus padus]]'' DC. (Paiso voaloboka) (rm) * ''[[Cereus]] sp.'' (Raketa) (rm) * ''[[Chadsia grevei]]'' -- amontilahy, monty, moty, tsivoninjao (jm) * ''[[Chapeliera madagascariensis]]'' AR. RH. (Ravimbolo) (rm) * ''[[Chassalia bojeri]]'' * ''[[Chassalia princei]]'' * ''[[Chenopodium ambrosioides]]'' Linné -- akatasavola, akatasoavaly, bemaimbo, <u>taimborontsiloza</u>, tainivorontsiloza, tetrolokoloko, tetrolokolona (rm, jm) * ''Chenopodium bonum henricum'' <small>Linné</small> (Takasimboloina) (rm) * ''[[Chenopodium murale]]'' Linné (Anambodihena) (rm) * ''[[Chlerodendron heretophyllum]]'' <small>R. Br.</small> (Fantsinakohoy) (rm) * ''[[Chromolaena odorata]]'' * ''[[Chrysanthellum indicum]]'' <small>Linné</small> (Trakambazimba) (rm) * ''[[Cineraria anampoza]]'' <small>Baker</small> (Anampoza) (rm) * ''[[Cinnamomosma fragrans]]'' <small>Baillon</small> (Mandravasarotra II) (rm) * ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]'' Linné. ''--'' <u>ravintsara</u>, ravitsara * ''[[Cinnamomum verum]]'' -- * ''[[Cinnamomum zeylanicum]]'' <small>Breyn</small>. -- andrembavinaveotra, hazokanelina, hazomanitra, kanelina, ravintsara * ''[[Cinnamosma fragrans]]'' -- fanalamangidy, [[mandravasarotra]], molotrobeantiniaina, motrebetinainy, motrobeantinena, saro * ''[[Cinnamosma macrocarpa]]'' -- * ''[[Cinnamosma madagascariensis]]'' -- sakaihazo, sakarivohazo, vahabahatra * ''[[Cissampelos pareira]]'' <small>Linné</small>. (Vahivoriavina) (rm) * ''[[Cissampelos perrieri]]'' <small>Diels</small>. (Vahimavo) (rm) * ''[[Cissampelos]]'' sp. (Ramilelatra) (rm) * ''[[Cissus quadrangularis]]'' * ''[[Citrulus lanatus]] --'' hetsihetsy, makatendry, tsikiry, voabe, voaketrihetry, voamanga, voanketsihetsy, voantsikiry, voasavy, voazavo (jm) * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' Swing. -- (Voasary makirana)angy, besenta, hangy * ''[[Citrus aurantium]]'' Linné. (''Citrus aurantium'' var. ) (Voatolongo) (rm) * ''[[Citrus hystrix]] -''- voangabe, voangibe * ''[[Citrus limon]]'' -- voasarimakirana * ''Citrus'' sp. (Voasary mandina) (rm) * ''[[Claoxylon bakerianum]]'' <small>Baillon</small> (Sitrakafavoa) * ''[[Cleistanthus boivinianus]] --'' tanatanampotsy * ''[[Cleistanthus madagascariensis]]'' * ''[[Cleistopholis madagascariensis]]'' * ''[[Clematis mauritiana]]'' <small>Lamarck.</small> (Farimaty) (rm) * ''[[Clematis trifida]]'' <small>Hook</small>. (Fotsivolomanoka) (rm) * ''[[Cleome gynandra]]'' * ''[[Cleome viscosa]]'' -- kiafafalahy (jm) * ''[[Clerodendron hircinum]]'' ** ''Clerodendron hircinum'' var. ''dentatum'' Moldenke. (Vanginamboa) (rm) * ''[[Clerodendron putre]]'' <small>Sch</small>. (Tsantsambaitra IV) (rm) * ''[[Clerodendron pyrifolium]]'' <small>J.G. Baker.</small> (Vatoana) (rm) * ''[[Clerodendrum myricoides]]'' * ''[[Climatis mauritiana]]'' Lamarck. (Vahintseva) (rm) * ''[[Clitoria ternatea]]'' -- famehifary, vahintsikomba * ''[[Cnestis polyphylla]] -''- tokambahatra, tokambahatsa, tokambahitra, tokambahy, tongambahitsy, tongambiliotsio, tongombahiby, tsefaka, vahipika, voahento, voantsefaka, voapika, voasefaka, voasefakafotsy * ''[[Voanio|Cocos nucifera]]'' Linné ''-''- voanio * ''[[Coffea arabica]]'' <small>Pierre</small>. (Kafe gasy) (rm) * ''[[Coffea liberica]]'' <small>Pierre</small>. (Kafe Liberia) (rm) * ''[[Coleus aromaticus]]'' <small>Benth</small> (Ahibitsy) (rm) * ''[[Coleus bojeri]]'' <small>Baker</small> (Bororom-parihy) (rm) * ''[[Colocasia antiquorum]]'' <small>Sch</small> (Saonjo) (rm) * ''[[Colocasia esculenta]]'' ** ''[[Colocasia esculenta]]'' var. ''aquatilis'' (Saonjon-drano) * ''[[Combretum coccineum]]'' (← ''[[Quisqualis indica]]'') -- halaitra, tamenake (jm) * ''[[Combretum micrantum]]'' <small>G. Don</small> (Kankiliba) (rm) * ''[[Commelina benghalensis]]'' -- tsimativonoina * ''[[Commelina diffusa]]'' -- ahidimaño, tsimativonoina. * ''[[Commelina madagascariensis]]'' <small>Clarke</small> (Nifinankanga) (rm) * ''[[Commelina nudiflora]]'' <small>Linné</small> (Tsimativonoina) (rm) * ''[[Commiphora madagascariensis]]'' * ''[[Commiphora simplicifolia]]'' -- daro, fantsakatsa, fatsakatsa, mangory, sangatsy, sengatsy (jm) * ''[[Conyza aegyptiaca]]'' <small>Aiton (DC)</small> (Kelivoloina II) (rm) * ''[[Conyza garnieri]]'' <small>Klatt</small> (Miandramidrika) (rm) * ''[[Conyza hitella]]'' <small>A. de Candolle</small> (Dingandingantahalaka) (rm) * ''[[Cordia myxa]]'' -- lamotinalika, magora, <u>taindelokarana</u>, tsimiranjo (jm) * ''[[Cosmos bipinnatus]]'' <small>Linné</small> (Cosmos) (rm) * ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer</small> (Vandrika) (rm) * ''[[Crassocephalum bojeri]]'' <small>(DC) Robyns</small> (Kimalahona) (rm) * ''[[Crassocephalum rubens]]'' <small>(Jacquin) Sp Moore</small> (Anandrambo) (rm) * ''[[Crassocephalum sarcobasis]]'' <small>DC</small> (Anandrambo) (rm) * ''[[Crinum asiaticum]]'' <small>Roxb</small> (Tsitsaontsaona) (rm) * ''[[Crotalaria diosmaefolia]]'' <small>Bentham</small>. (Voatelinondry) (rm) * ''[[Crotalaria fulva]]'' <small>Roxberg</small>. * ''[[Crotalaria retusa]]'' <small>Linné</small> -- akondrojaza, akondrongolo, ambarivatrindolo, amberivatrindolo, <u>ambiatindolo</u>, ambiatrindolo, andriambavibe, bosy, diankazolahy, faliakoho, famonoakoho, hintsakintsaka, kinesakinesa, kinsakinsa, kitsakitsanakoho, kitsakitsanankizy, kitsakitsandomohina, mangakely, tsiakondroakondro, tsimembo, tsingirigiry, 116 voapika * ''[[Crotalaria saltiana]]'' <small>Andrew</small>. (Ambiatrimbohitra) (rm) * ''Crotalaria'' sp. (Hazongaga II) (rm) * ''[[Crotalaria striata]]'' <small>DC.</small> (Voakirintsana) (rm) * ''[[Crotalaria tenuis]]'' <small>Baker</small>. (Foko) (rm) * ''[[Crotalaria xanthoclada]]'' <small>Bojer</small>. (Maitsoririnina I) (rm) * ''[[Croton catatii]]'' <small>Baillon</small>. (Andriambolafotsy) (rm) * ''[[Croton dichogamus]]'' * ''[[Croton malgassicus]]'' * ''[[Croton noronhae]]'' -- andriambavifoty, anizety, fanafa, fotsiavadika, fotsiavady, kitimaroanaka, ndriambolafotsy * ''Croton sp.'' (Somorona hazo) (rm) * ''[[Croton stannaeum]]'' <small>Baillon</small> (Sily) (rm) * ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' (← ''Ravensara aromatica'') -- avozo, havozo, havozomangidy, havozomanitra, hazomanga, hazomangalahy, hazomanitra, laposinty, ravintsara, tavolomanitra, voaravintsara * ''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' <small>(Danguy) van der Werff</small> (← ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small>) -- (Molaliambo) (rm) * ''[[Cryptostegia madagascariensis]]'' -- lombiro, lombiry (jm) * ''[[Cucurbita maxima]]'' Linné (Voatavo) (rm) * ''[[Cucumis melo|Cucurmis melo]]'' L. (Voatango vavy) (rm) * ''[[Cucurmis sativus]]'' L. (Voatango lahy) (rm) * ''[[Tamotamo|Curcuma longa]]'' L. -- gingisy, gingiza, <u>tamotamo</u>, vaza, vogotany * ''[[Curcuma zedoaria]]'' -- * ''[[Cussonia bojeri]]'' -- hazongoaika, hazotsara, tsiahilika, tsingila, tsingilo * ''[[Cussonia fraxinifolia]]'' <small>Baker</small> (Vatsilana) (rm) * ''[[Cussonia spicata]]'' * ''[[Cyanotis nodiflora]]'' <small>Kunt</small> (Evonevona) (rm) * ''[[Cyathula cylindrica]]'' <small>(Bojer) Moquin</small> (Tangongona) (rm) * ''[[Cymbopogon citratus]]'' -- veromanitra, fantakamanitra, fatakamanitra, fiahana, fiehana, verofehana, verofehina, veromafaika. * ''[[Cymbopogon nardus]]'' * ''[[Cynanchum andrigitrense]]'' <small>Choux</small> (Vahinato) (rm) * ''[[Cynara scolimus]]'' <small>L.</small> (Artichaut) (rm) * ''[[Cynodon dactylon]]'' <small>Pers</small> -- arampandrotra, arapandrotra, fandrahana, fandropalana, fandrotrarana, fandrotsana, firifiry, <u>horomainty</u>, kidesy, kidresy, kindrese, kindresy, ladintrambo, rampadrotsa, rapandrotra, vahitsitafitahady, vandrahana, volonaondry, volotsaka * ''[[Cynoglossum rochelia]]'' <small>DC</small> (Anamaoty) (rm) * ''[[Cyperus articulatus]]'' Linné -- bitono, <u>mita</u>, mito, moita, tsimitamita, vondoha * ''[[Cyperus compactus]]'' Lamarck (Fitohizam-balala) (rm) * ''[[Cyperus distans]]'' L.F. (Kirindrambohitra II) (rm) * ''[[Cyperus esculentus]]'' -- karekika, karepoka * ''[[Cyperus madagascariensis]]'' Roemer et Schultze (Vendramparihy, Zozoro) (rm) * ''[[Cyperus rotundus]]'' * ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' (Baker) Descoings -- famakientana, <u>vahy famakientana</u> === D === [[Sary:Datura innoxia Mill. flower, buds and foliage.jpg|vignette|278x278px|Kinakoho, ramiarana, ramiary (''[[Datura innoxia]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Dactyloctenium aegypticum'' (Linné) P. Beauv (Ahitrombilahy) * ''Dalbergia purpurascens'' Baillon. (Hitsika). * ''Dalbergia'' sp. (Lanary). * ''Dalechampia clematidifolia'' Bojer (Teloravina) * ''Danais cernua'' Baker. (Bongontany) * ''Danais volubilis'' Baker. (Bongon-drano) * ''[[Datura alba]]'' Linné. (Ramiary / Roingivy) * ''Datura arborea'' Linné. (→ ''[[Brugmansia arborea]]'') * ''[[Datura innoxia]]'' (na ''Dature inoxia'') ''--'' (jm) * ''[[Datura tatula]]'' Linné. (Ramiary / Roingivy) -- kirary, ramiarana, voandramiary (jm) * ''[[Desmodium cajanifolium]]''. (Olana). * ''[[Desmodium canum]]'' SCHI et THEL. (Tsilavondrivotra). * ''[[Desmodium lasiocarpum]]'' Decaryi. (Lambohenjana). * ''[[Desmodium salicifolium]]'' DC. (Voapidrano). * ''[[Desmodium triflorum]]'' DC. (Voapibohitra). * ''[[Dianella ensifolia]]'' (L.) Redouté. (Kivondrombohitra) * ''Dichaetanthera cordifolia'' Baker. (Voatrotraka) * ''Dichaetanthera'' sp. (Hidina) * ''Dichapetalum chlorinum'' (Tul) Engler. (Voambahimazana) * ''Dichondra repens'' Forst (Telafoetra) * ''Dichrocephala latifolia'' DC (Ahibihidrina) * ''[[Dicoma incarna]]'' -- peha * ''Dicoryphe viticoides'' Baker (Tsitsihina) * ''[[Didierea madagascariensis]]'' -- sohongy, sogno, sogny, sony, soribarika (jm) * ''Didrostachys tenuifolia'' Benth. (Famahatra) * ''Didrostachys tenuifolia'' Bentham. (Roimainty II) * ''Dilobeia thouarsii'' R. et S. (Ramandriana) * ''Diodia sarmentosa'' Sweet. (Leiamenarana) * ''[[Dioscorea macabiha]]'' Jumelle et Perrier (Babangy) * ''[[Dioscorea oviala]]'' Baker (Oviala) * ''Diospyros sp.'' (Hazondriana) * ''Dodonaea madagascariensis'' Radlkofer. (Tsitoavana) * ''Dombeya'' sp. (Fimpona) * ''Dombeya'' sp. (Satrikoefamaratra) * ''[[Dracaena reflexa]]'' Baker. (Tavola) * ''Dracaena'' sp. (Hasina madinidravina) * ''[[Drosera madagascariensis]]'' ''--'' * ''[[Drosera ramanitacea]]'' Burchell. -- kimatanandro, mahatanando, <u>mahatanandomena</u> * ''Drymaria cordata'' Willd (Anantarika) === E === [[Sary:Eucalyptus amygdalina flower buds.jpg|vignette|276x276px| Kininina (''[[Eucalyptus amygdalina]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Elaeodendron sp.'' (Hazondrano II et III) * ''[[Eleodendron oliganthum]]'' Baker (Fanazava I) * ''[[Eleonorus tristis]]'' Hackel (Ahitsoritra) * ''Elephantus scaper'' L. (Tambakotambako) * ''Embelia concinna'' Baker. (Takasina) * ''Embelia nummulariofolia'' Baker. (Tanterakala Vavy) * ''Embelia obovata'' Mez. (Tanterakala) * ''Embelia pyrifolia'' Wild. (Tanterakala Lahy) * ''Emilia bathiaei'' H. Humbert (Anamananajary) * ''Emilia citrina'' DC (Tsiontsiona) * ''Emilia graminea'' DC (Anantahalaka II) * ''[[Entada abyssinica]]'' (Vahikarabo) * ''[[Entada chrysostachys]]'' (Sweet) Drake. (Fano) * ''[[Enterospermum madagascariense]]'' -- masanjoana, masinjany, masinjoana, masonjana * ''Epallage anemonifolia'' DC (Anjavidy vavy) * ''Epallage dentata'' DC (Mafaitraty) * ''Equisetum rainosissimum'' Desf. (Kitohitohy) * ''Erigeron naudinii'' Bonnier (Aferontanimbohira madinika, Ahibahiny) * ''[[Eriobotrya japonica]]'' Lindl. (Bibasy) * ''Eriocaulon bifistulozum'' von Heurck (Kisangandrano vavy) * ''Eriosema procumbens'' Benth. (Fokondantra). * ''Erythroxylum discolor'' Bojer. (Taimboalavo) * ''Erythroxylum ferrugineum'' Cav. (Malaimbovony) * ''Erythroxylum gerardii'' Baker (Fanjoana) * ''Eucalyptus'' sp. (Kininimboasary) * ''Eucalyptus'' spp. -- kininina * ''Eugenia aromatica'' Linné. (→ ''[[Jirofo (zavamaniry)|Syzygium aromaticum]]'') (Jirofo) * ''Eugenia cyclophylla'' <small>Baker.</small> (→ ''[[Syzygium revolutum]]'' <small>(Wight) Walp.</small>) -- Voaoriory). * ''Eugenia jambolana'' L. (→ ''[[Syzygium cumini]]'' <small>(L.) Skeels.</small>) -- rotra, <u>robazaha</u>, rotrambazaha, rotravazaha, varotra * ''Eugenia phillyreaefolia'' <small>Baker</small> (→ ''[[Syzygium phillyreifolium]]'' <small>(Baker) Labat & G. E. Schatz</small>) -- (Rotra) * ''Eulalia villosa'' <small>(Thunb) Nees</small> (Mafáibaratra) * ''Eulophia madagascariensis'' Kranzl. (Tongolomboalavo) * ''Euphorbia (section Tithymalus) emirnense'' Baker. (Fanovony) * ''[[Euphorbia hirta]]'' Linné -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, <u>zanraobera</u> (Jean Robert II) * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' -- betondro, famata, famatabetondro (jm) * ''[[Euphorbia prostrata]]'' -- kimenamena (jm) * ''[[Euphorbia stenoclada]]'' -- famata, famatabotribotrika, famatabotrika, famata-hamatse, hamatra, hamatse, hamatsy, hamotse, lokofamata, mosotse (jm) * [[Euphorbia thymifolia|''Euphorbia'' ''thymifolia'']] Linné (Jean Robert I) * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' -- famata, laro * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' (← ''[[Pedilanthus tithymaloides]]'') -- bôridira (jm) * ''Euphorbia tulasneana'' Baillon. (Harina) * ''Evodia madagascariensis'' Baker. (Ampody madinika) * ''Evonymus elaeodendroides'' Loesener (Rangy) * ''Exacum quinquenervium'' Grisebach (Aferontany hazo) * ''Exacum tsimihety'' H. Humbert (Betarosa) === F === [[Sary:Flacourtia indica fruit in Hyderabad W IMG 7482.jpg|vignette|224x224px|Jingôma, lamontiala, lamonty, lamotsy, lamoty, ramontsy (''[[Flacourtia indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Faureo forficuliflora'' Baker. (Hazombaroa) * ''[[Fernandoa madagacrariensis]]'' -- somontsohy (jm) * ''[[Ficus apodocephale]]'' Baker. (Voarabe). * ''[[Ficus baroni]]'' -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana, nonondahy, nonosay, voara, voarabe * ''Ficus megapoda'' Baker (→''[[Ficus polita]]'') (Aviavy, ''Mananona'') * ''[[Ficus melleri]]'' Baker. (Nonoka Beravina) * ''Ficus polyphlebia'' Baker. (Fompohona) * ''Ficus pyrifolia'' Lam. (Nonoka madinidravina) * ''[[Ficus sakalavarum]]'' -- adabo, adabobe, adabolatsaka, adabonkoera, adabonomby, dabolatsaka (jm) * ''Ficus soroceoides'' Baker. (Ampaly) * [[Ficus trichopoda|''Ficus'' ''trichopoda'']] Baker. (Aviavy) * ''[[Flacourtia indica]]'' (← ''Flacourtia ramontchi'' l'Hérit.) -- hazombavy, jingôma, lamoty, ramontsy, tsingoma, tsongoma, voalamoty, voatronaka, voavoa (jm) * ''Flagellaria indica'' L. (Vahipika) * ''Floscopa glomeraia'' Hasskarl (Mahaleomitatao) * ''[[Flueggea virosa]]'' (← ''Flueggea microcarpa'') -- atsikana, fantsikakolahy, kotika, kotikana, patikahoko, teto, voafotsikotikana (jm) === G === [[Sary:Gossypium herbaceum 004.JPG|vignette|276x276px|Hasikitoky (''[[Gossypium herbaceum]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Geisoriza bojeri]]'' Baker (Tongolombato II) * ''[[Geranium simense]]'' Hochstetter (Mahatanandofotsy II) * ''[[Gerbera elliptica]]'' Humbert (Fotsiavadika, Kelivoloina I) * ''[[Gerbera hypochaeridoides]]'' Baker (Marovatra) * ''[[Gladiolus garniera]]'' Klatt (Kisesidahy) * ''[[Glochidion oreichtitum]]'' J. Leand. (Ahidratsy) * ''Gnaphalium luteo album'' L. (Ahipotsy II) * ''[[Gnidia danguyana]]'' Leandri. (Avoha) * ''[[Gomphocarpus cornutus]]'' Decaisne (Fanory) * ''[[Gomphocarpus fruticosus]]'' -- fandemy, faniry, fanoro, matsivina, poaka, tandemy, voamasivena * ''[[Gossypium herbaceum]]'' -- hasikitoky, landihazo (jm) * ''[[Grewia lavalanensis]]'' H. Bn. (Saily). * ''Grewia'' sp. (Mandrianketra) * ''Gunnera perpansa'' L. (Tangina) * ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'' -- [[ambiaty]] * ''[[Gymnosporia commiphoroides]]'' H. Perr (Roitsokina) * ''[[Gymnosporia divaricata]]'' Baker (Fantsimbala II) * ''[[Gymnosporia linearis]]'' (Linné fils) Loesener (Tsingilofilo) (jm) * ''[[Gymnosporia trigyna]]'' (Lamarck) Baker (Volanany) === H === [[Sary:Hypoxis angustifolia MS 3546.jpg|vignette|315x315px|Saonjonimpanaraka (''[[Hypoxis angustifolia]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Halleria ligustrifolia'' Baker. (Sesesoy) * ''Hartogiopsis trilobocarpa'' H. Perr (Befaroraotra) * ''[[Harungana madagascariensis]]'' (← ''Haronga madagascariensis'' Choisy) -- arongana, dity, fahotra, fohatra, haringana, haronga, harongambato, <u>harongana</u>, miangaroka * ''Helichrysum abbayesei'' Humbert (Ahitrandriana vavy) * ''Helichrysum cordifolium'' DC (Tsimanandra madinika) * ''Helichrysum delicatissimum'' Humbert (Ahitrandriana lahy, Sesinkondana) * ''Helichrysum faradifani'' Scott Ellicot (Ahibalala) * ''[[Helichrysum gymnocephalum]]'' Humbert -- rambazina, rambiasina, <u>rambiazina</u> * ''Helichrysum hypnoides'' Viguier et Humbert (Tsantsambaitra III) * ''Helichrysum indutum'' Humbert (Ahipotsy I) * ''Helichrysum microcephalum'' ADC (Tsimanandra madinika) * ''Helichrysum plantago'' ADC (Soatsamay) * ''Helichrysum rusillonii'' Hochreutiner (Ahibalala) * ''Helichrysum selaginifolium'' Vig et Humbert (Sava) * ''Helichrysum sp.'' (Tsantsambaitra II) * ''Helichrysum subumbellatum'' H. Humbert (Kijanonovoy) * ''Helichrysum viguieri'' et ''ambositrense'' H. Humbert (Maimboakondro) * ''Hibiscus caerulescens'' H. Bn. (Hafotsokina I) * ''Hibiscus diversifolius'' Jacquin. (Roimainty) * ''Hieracium capense'' Linné (Anantahalaka I) * ''Hieracium madagascariensis'' DC (Kiramborambo) * ''Homalium axillare'' (Lamarck) Bentham (Hazombato) * ''Homalium oppositofolium'' Baillon (Tavolo rano) * ''Hydrocotyle bonariensis'' Lam. (Kiatondra fotsy) * ''Hydrocotyle hirta'' R. Br. ex A. Richard. (Viliabetsahona). * ''Hydrocotyle ranunculoides'' Linné fils. (Telafoetrandrano) * ''Hydrostachys goudotiana'' A. Juss. (Mandriandrano) * ''[[Hylocereus triangularis]]'' Britt (Tsiloteloriana) * ''Hyparrhonia rufa'' Stapf. (Veroferana) * ''Hypericum japonicum'' Thunb (Famalhaihaihana lahy) ** ''Hypericum japonicum'' var ''crispum'' Thunb (Betoerana) * ''Hypericum lalandii'' Choisy (Kianikanika) * ''[[Hyphaene coriacea]]'' -- babangy, lohakoko, lokoko, satra (jm) * ''Hypoestes calaminthoides'' Baker (Sarikimalaho I) * ''[[Hypoxis angustifolia]]'' Lamarck (Saonjonimpanaraka) * ''[[Hyptis pectinata]]'' Poiteau (Afolava) * ''Hyptis spicigera'' Bojer (Afolava antahalaka) === I === [[Sary:Ilex mitis - Cape Holly tree - berries detail 3.JPG|vignette|243x243px|Kamasina, lampivato, lapivahatra, nofotrakoho, tsialefitra, tsimidretsa, valolahy (''[[Ilex mitis]]'')]] [[Sary:Imperata cylindrica - Cogon grass.jpg|vignette|242x242px|Antsoro, fehana, saingona, tenina (''[[Imperata cylindrica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Ichnocarpus frutescens'' * ''[[Ilex mitis]] --'' hazondrano, kamasina, lampivahitry, lampivato, lapivahatra, manofotrakoho, monofotrakoho, nofotrakoho, talate, timpantrozona, tsialefitra, tsimendretsa, tsimidretra, tsimidretsa, tsimitety, tsimitretra, valolahy * ''Ilysanthes rotundifolia'' L. (Voanjomanga madinika an-tanety). * ''Impatiens firmula'' Baker (Silamoridrano) * ''Impatiens sp.'' (Kivolavola, Volavolanandrongo) * ''[[Imperata cylindrica]]'' Beauv -- antsoro, fakatenina, fehana, manevika, saingona, <u>tenina</u>, tenona, tsevoka (jm) * ''[[Indigofera arrecta]] Hochstetter'' ''--'' <u>aika</u>, engitra * ''Indigofera bojeri'' Baker. (Kijanolambala). * ''Indigofera glabra'' Linné. (Aika lahy). * ''Indigofera leucoclada'' Baker. (Fisatendro). * ''Indigofera mimosella'' Baillon. (Kiotsiotsiotany Lahy). * ''Indigofera pedunculata'' Baker. (Aika mena). * ''Indigofera'' sp. (Maitsokely). * ''[[Indigofera spicata]]'' * ''Indigofera stenossepala'' Baker. (Kiotsiotsiotany Vavy). * ''[[Indigofera suffruticosa]] -''- aika, engitra, hengitra * ''[[Indigofera tinctoria]]'' -- aika, angitra, engitra, fangira, fatotra, hengitra, kitsakitsa, lefitra, netsy, tapisakondry * ''Indigofora'' ''bojeri'' Baker (Kijanom-balala) * ''Inula perrieri'' Humbert Matfeld (Lelanomby) * ''[[Ipomoea aquatica]] --'' antarika * ''[[Ipomoea batatas]]'' Lam. -- <u>vomanga</u>, bageda, bokala (jm) * ''Ipomoea beraviensis'' Vatke (Vahindranavavy) * ''Ipomoea desmophylla'' Choisy (Kifolona) * ''Ipomoea medium'' Choisy (Vanjitra) * ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' L. ''--'' lalanda, lalandandriaka, lalandana * ''Iresine herbstii'' (= ''Iresine diffusa'' f. ''herbstii'') * ''Iresine lindenii'' Hook (Belohalika) * ''[[Isolona madagascariensis]]'' -- ambary, kililo, ombary, ombavy, roimbary, roimbavy * ''Ixora coccinea'' * ''Ixora neriifolia'' * ''Ixora perrieri'' === J === [[Sary:Jatropha curcas at thenmala 2014 (1).jpg|vignette|Kimampotsy, kizika, salabo, savoa, tanantanambazaha, tanatanampotsy, voanongo ([[Savoa|Jatropha curcas]])]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Savoa|Jatropha curcas]]'' L. (Kinanomena) -- boy, ditin-kinana, kimampotsy, kinana, kinapotsy, kizika, salabo, savoa, taimboae, tanantanambazaha, tanantanampotsy, tanantanana, tanantanankisoa, tanapotsy, tanatana, tanatanafotsy, tanatanampotsy, tanatanana, tantàna, valavelo, voanongo (jm) * ''[[Jussiaea repens]]'' Linné. (Kiatondra) * ''[[Justicia tenella]]'' T. Anders (Solidandrano) === K === [[Sary:Kalanchoe prolifera 2019-12-13 6175.jpg|vignette|249x249px|Sodifafana (''[[Kalanchoe prolifera]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Kalanchoe daigremontiana]]'' (← ''Bryophyllum daigremontianum'') * ''[[Kalanchoe delagoensis]]'' (← ''Bryophyllum delagoense'') * ''[[Kalanchoe eriophylla]]'' <small>Hilsenb. & Boj. ex Tul.</small> -- kimavo, kimavokarana, rengirengy, sofinapaha. * ''[[Kalanchoe grandidieri]] -''- isaka, <u>lalampobohitsa</u>, mongy, sofisofy * ''[[Kalanchoe laxiflora]]'' <small>Baker</small> -- kilenga * ''[[Kalanchoe orgyalis]]'' <small>Baker</small> -- <u>toarenihazo</u> * ''Kalanchoe pannosa'' <small>Baker</small> (→ ''[[Kalanchoe eriophylla]]'') -- <u>rengirengy</u> * ''[[Kalanchoe pinnata]]'' (←''Bryophyllum pinnatum'') * ''[[Kalanchoe prolifera]]'' <small>R. Hamet</small> -- sodifafana * ''[[Kaliphora madagascariensis]]'' Hook fils. (Ranendo) * ''[[Keraudrenia macrantha]]'' (H. Bn) J. Arines. (Siandahy). * ''[[Kostletzkya adoensis]]'' (A. Rich) Mast. (Kotose) === L === [[Sary:LantanaFlowerLeaves.jpg|vignette|Radriaka, tainakoho, taindelontsinoa (''[[Lantana camara]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Labramia costata'' (Hartog) Aubréville. (Votodingana). * ''[[Lactuca indica]]'' L. (Beroberoka) * ''Lagarosiphon madagascariensis'' Caspary (Kisangandrano) * ''[[Lagenaria siceraria]]'' (Molina) Standley (Voatavo Giga) * ''Laggera alata'' Linné (Arasoy) * ''[[Lantana camara]]'' Linné.-- radredreka, <u>radriaka</u>, riadriatra, tainakoho, taindelontsinoa (jm) * ''Laportea amberana'' (Baker) Leandri. (Ambera) * ''Lasiosiphon decaryi''. (Hazomalafana). * ''Lasiosiphon perrieri'' Leandri. (Avohambohitra) ; * ''Lathraeocarpa acicularis'' Bremeka mp. (Tsimarofy) * ''Laurembergia madagascariensis'' Schindler (Kalabotretra lahy) * ''Laurembergia veronicifolia'' (Bory) Schindler (Kiatondra mena) * ''Lautembergia ankafinensis'' Baillon Pax et Hoff (Kinanafotsy) * ''Lautembergia sp.'' (Karambito Vavy) * ''Lebeckia retamoides'' Baker. (Rongalahy). * ''Lemna paucicostata'' Linné. (Manotopotsy). * ''[[Leonotis nepetifolia]]'' -- halanjanahary, hazonjanahary, kilanjananahary, kitsotsoka, lanjalanjananahary, <u>lanjambola</u> * ''[[Leptadenia madagascariensis]]'' -- mojy, taratarika, tarikarika, taritarika, vaheronto, vahirano, vahironto, vahirontovavy (jm) * ''Leptolaena pauciflora'' Baker (Larokaitkana) * ''Linociera tropophylla'' Perrier de la Bathie. (Tsilambozana). * ''Lippia citriodora'' Linné. (Kinina Oliva) ; * ''Lissochilus plantagineus'' H. Perr. (Tongolombato I) * ''Lissochilus vaginatum'' n.n. = ''Eulophia madagascariensis'' Kranzl. (Tongolomboalavo) * ''Lobelia filiformis'' Lamarck. (Kimangamanga). * ''Lophotocarpus guyanensis'' Michaux (Vilahy betsahona am-parihy) * ''Loudetia madagascariensis'' (Baker) Bosser (Menariana) * ''Ludwigia abyssinica'' A. Richard. (Kiatondra lahy) * ''Ludwigia octovalvis'' (Jacquin) Raven. (Molalia) * ''Ludwigia octovalvis s. espèce sessiliflora'' (J.) Raven. (Voangindrano I). * ''Lycopodiella cernua'' (L.) Pichi Sermolli. (Tongotsokina). * ''Lycopodium clavatum'' Linné. (Tongotsokina) * ''[[Lygodium lanceolatum]]'' Desv. -- famatotrakanga, <u>fandrikakanga</u>, karakarantoloho, karakaratoloho, kidito * ''Lysimachia rhumeriana'' Vatke. (Voahangindrano II). === M === [[Sary:Melia azedarach 01433.jpg|vignette|Voandelaka (''[[Melia azedarach]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Macaranga cf alnifolia'' Baker (Mokanarana) * ''Macaranga cf echinocarpa'' Baker. (Fananimena) * ''Macaranga cuspidata'' Baillon. (Aposa) * ''Macaranga mongue'' Baillon (Mongy) * ''Macaranga ribesioides'' Baker var. ''longifolia'' Leandri (Karambito I) * ''Macaranga sphaerophylla'' Baker (Mongofasina) * ''[[Maerua filiformis]]'' Drake -- akaonala, akohonala, sarifilao, sasavalahy, solenty, soletry, soletsy, somanga, somangileta, somangy, tohiravina, tsimangy (jm) * ''Maesa trichophlebie'' Baker. (Voarafy). * ''Malva verticillata'' Linné. (Miakany) * ''[[Mangifera indica]]'' L. -- borabe, enbe, kitamoamoa, maitsoantitra, <u>manga</u> * ''[[Manihot esculenta]]'' (na ''Manihot utilissima'' Pohl.) -- amanga, ambazaha, avolona, balafanajaha, balafanapaka, balahazo, barara, belahazo, bononòka, hogo, kajaha, kazaha, mahogo, mangahazo, matreoka, mbalahazo, mbazaha, mohogo, ovihazo, rompotra, tsiveritelo, tsoritsoriny, vihazo, vomangahazo * ''Marattia microcarpa'' Mett. (Tsipaho II). * ''Marchantia sp.'' (Vahohotany) * ''Mariscus sp.'' (Kirindrambohitra I) * ''[[Marsdenia verrucosa]]'' -- berabohy, beraboka, boka, bokabe, bokalahy, haboka, tsingovio (jm) * ''Mascarenhasia arborescens'' DC var. ''geayi'' (Costantin et Dubois) Boiteau (Kidroa) * ''[[Mascarenhasia lisianthiflora]]'' (Bojer) ADC -- angalora, barabanja, befaroraotra II, gidroa, gidroala, gidroanala, gidroandrano, gidronosy, godroa, godroala, godroanala, hazompika, kidroala, kidroalahy, kokomba, tandrokosy, vonifotsy (jm) * ''Medinilla'' sp. (Takasina II) * ''Medinilla'' sp. (Voatotongana) * ''[[Melaleuca quinquenervia]]'' -- kininindrano, niaoly * ''Melanthera'' sp. (Karaoty soavaly) * ''[[Melia azedarach]]'' Linné. (Voandelaka) (jm) * ''Melinis minutiflora'' Palisot de Beauvois (Menakapaha) * ''Mentha sp.'' (Solila) * ''Mesanthemum rutenbergianum'' Kornicke (Fotsivolo) * ''Micranthus oppositifolius'' Wendland (Sarikimalaho II) * ''Micromeria flagellaris'' Baker (Ahibandana) * ''Micronychia tsaratana'' (Baker) Capuron anc. Rhus (Tarentana) * ''Mimosa latispinosa'' Lamarck. (Roikina / Roimainty III) ; * ''[[Mimosa pudica]]'' <small>L.</small> -- amboafotsikely, amboafotsitenda, anakoay, anakoe, anankoay, kelimanjakalanitra, matirorona, matirosana, ramirena, ramiria, ramorena * ''Mimulus madagascariensis'' Bentham. (Voanjomanga lahy) ; * ''Mohria caffrorum'' Desvaux. (Manilahy). * ''[[Mollugo nudicaulis]] ficoides'' <small>Lamarck</small>. (→ ''[[Paramollugo nudicaulis]]'' <small>(Lam.) Thulin</small>) (Aferontany). * ''[[Momordica charantia]]'' -- mafaibe, margôza, margôzy * ''[[Moringa oleifera]]'' -- anambo, anamorongo, ananaboringa, [[ananambo]], felikambo, felikamoranga, felinimorongovazaha, landihazo, moringa, morongo, morongy, soahazo (jm) * ''[[Moringa drouhardii]] --'' hazomalanga, maroseranana, marosirana (jm) * ''[[Mucuna pruriens]]'' DC. (Takilotra). * ''Muhlenbeckia platyclada'' Meisner. (Tavy Hasina). * ''Mundulea barclayi'' (Telfair) Viguier. (Fanamo I). * ''Mundulea pauciflora'' Baker. (Ranongoaka II). * ''Mundulea sericea'' (Will) Chevalier. (Fanamo II). * ''Mundulea suberosa'' Bentham. (Ranongoaka I). * ''[[Murdannia nudiflora]]'' (← ''Commelina nudiflora'') -- ahidimaño, andranahake, tsimativonoina (jm) * ''[[Musa paradisiaca]]'' -- akondro, batavia, fontsilahy, fontsy, hontsy, horita, katakata, kifapanonotsy, mavokely, otsy, tsienamboa * ''[[Musa sapientium]]'' Linné. (Akondro). * ''Mussaenda arcuata'' Poiret. (Tsantsambaitra / Tsikirity) * ''Mussaenda vestita'' Baker. (Fatora) * ''Myrica bojariana'' Baker. (Lakarano) ; * ''Myrica rugulosa'' Baillon. (Sorabatana). * ''Myrica spathulata'' Mirbel. (Sarindrahaika) ; * ''Myrothamnus moschatus'' Niedenzu. (Maharaoka). * ''Mystroxylon aethiopicum'' (Thunb.) Loesener (Fanazava II) === N === [[Sary:Nasturtium officinale kz11.jpg|vignette|208x208px|Anandrano ([[Nasturtium officinale]])]] [[Sary:Plant nicotiana tabacum.jpg|vignette|312x312px|Lobaka, parakigasy, paraky, tambako ([[Nicotiana tabacum]])]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Nasturtium barbareaeafolium'' Baker (Tomoa) * ''[[Nasturtium officinale]]'' R. Br. -- [[anandrano]] * ''Nastus borbonicus'' J.F. Gmelin (Volo) * ''Nauclea cuspidata'' Baker. (Voamalompangady) * ''Nelsonia campestris'' R. Brown (Sirasirakanify) * ''Nematostylis loranthoides'' Hook. (Maroatody) * ''[[Neobeguea mahafaliensis]]'' -- andipasy, andy, bemahova, handy, hazolava (jm) * ''Neotina isoneura'' (Radlk) Capuron. (Ody Fo) * ''[[Nepenthes madagascariensis]]'' Poir. (Berakotra). * ''[[Nephelium let-chi]]'' Camb. (Latosy) * ''Nephrolepis tuberosa'' (Bory) Prantl. (Kivainga) * ''Nesogenes glandulosus'' (sp) (Scott Elliot) Wildr. (Tamboronomby) * ''Neyraudia arundinacea'' (L.) Henrard (anc. ''arundo mad.'') (Fataka) * ''Nicandra physaloides'' Gaertner. (Gaboreda) * ''Nicholsonia barbata'' (Linné) De Candolle. (Vonjy). * ''Nicholsonia diversifolium'' Poiret. (Vonjy lahy). * ''[[Nicotiana tabacum]]'' Linné. -- bekira, dary, dobibika, dolibika, dorindobaka, fitsako, hitsiky, lobaka, maimbobe, parakigasy, paraky, paraky gasy, sata, tambako, tobaka, tombako, tsisata, tsitata * ''Nidorella chrysocoma'' DC (Angamay) * ''[[Noronhia]]'' spp. -- laitra, tsilaitra * ''Nuxia grandifolia'' Scott Elliot. (Lambinana Tambonaika) * ''Nuxia oppositifolia'' (Hochst) Bentham. (Lambinana (Btl)) * ''Nuxia pachyphylla'' Baker. (Hazongaga) * ''Nuxia verticillata'' Lamarck. (Lambinana (Aga)) * ''[[Nymphea stelleata]]'' Willd. ([[Voahirana|Tatamo]]). === O === [[Sary:Ocimum gratissimum (21913853081).jpg|vignette|Romba, rombabe, rombanakoho (''[[Ocimum gratissimum]]'')]] [[Sary:Hint inciri - Indian fig - Opuntia ficus-indica 01.JPG|vignette|Raketa (''[[Opuntia ficus-indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Ocimum canum]]'' Sims (Kirijana) -- karanzane, kirangay, kiranjay, kirijana, mampivehana, romba, rombakely, rombiromby, rombovola (jm) * ''[[Ocimum gratissimum]]'' Linné (← ''Ocimum guineense'') -- romba, rombabe, <u>romban' akoho</u>, romby (jm) * ''[[Ocimum suave]]'' na ''[[Ocimum gratissimum]]'' -- rombabe, romby * ''[[Olax lanceolata]]'' -- ambihotse, ambihotsy (jm) * ''Oldenlandia caffra'' Eyckl et Zeyh. (→ ''[[Cordylostigma virgatum]]'') (Ahibitsika) -- kimalomata, matoakely, rongonintany, tsipipika, voandrongonitany * ''Oldenlandia heynii'' Oliver. (Arintany) * ''Oliganthes pseudocentauropsis'' Humbert (Hazomboay) * ''Oncostemon'' sp. (Hazotohodahy) * ''[[Operculicarya decaryi]]'' -- japy, jaby (jm) * ''Ophicolea floribunda'' (Bojer) Perrier (Voalava) * ''Ophio glossum''. (Tokan-tsofina) * ''[[Opuntia ficus-indica]]'' Linné (Raketa) * ''Ottelia ulvae folia'' Buch (Lopatra) * ''Oxalis corniculata'' Linné. (Kimamy). === P === [[Sary:Pachypodium brevicaule 107837097.jpg|vignette|279x279px|Sakarivombato (''[[Pachypodium brevicaule]]'')]] [[Sary:RIPerseaGratissima.jpg|vignette|336x336px|Zavôkà (''[[Persea gratissima]]'')]] [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|'''A''']] '''- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Pachypodium brevicaule]]'' Baker (Sakarivombato) * ''Pachytrophe dimepata'' Bureau. (Mahanoro lahy) * ''[[Paederia argentea]]'' A. Richard. (Kotrokantsina) * ''[[Paederia majungensis]]'' -- laingovahira, lengo, lengobe, lengomaimbo (jm) * ''[[Pandanus utilis]]'' Bory. (Vakoana). * '''''[[Parkinsonia aculeata]]'' -- (jm)''' * ''[[Passiflora stipulata]]'' Aublet. (Giranadela) * ''[[Paullinia pinnata]]'' L. -- famehivala, famevala, fany, kihosa, kiosa, marirana, masonombilahy, vahifamehivala, vahifitoaty, vahikony, vahimarinanga, vahimarirana, <u>vahy famehivala</u> (jm) * ''Pavonia bojeri'' Baker. (Hafotrakanga) * ''Pavonia urens'' Linné. (Tsontsona). * ''[[Pedilanthus tithymaloides]]'' (→ ''[[Euphorbia tithymaloides]]'') -- bôridira * ''Pellaea goudotii'' Kuntz var. ''compacta'' Bonaparte (Ampangavy) * ''Pellaea viridis'' (Forok) Prantl (Ampanganamalon'a) * ''Pentanisia veronicoides'' Baker. (Voalobotany) * ''[[Pentatropis nivalis]]'' -- tinaikibo (jm) * ''[[Pentopetia androsaemifolia]]'' Decaisne (Tandrokosy II) * ''Pentopetia androsaemifolia'' Decaisne (Vahitandrokosy) * ''Peperomia baronii'' Baker. (Toareny) * ''Peperomia'' sp. (Toareny vavy) * ''[[Persea gratissima]]'' Gaert. ([[Zavôka|Zavoka]]). * ''Peucedanum capense'' Sonder. (Fanivapotsy) * ''Phaseolus'' sp. (Vahinondry). * ''Phellolophium madagascariensis'' Baker. (Tsileondroaho) * ''Philippia sp.'' (Anjavidy lahy, Kiringy, Kisia) * ''[[Phragmites australis]]'' (jereo ''[[Phragmites mauritianus]]'') -- bararata, katsaka, katsaoka, volotara (jm) * ''[[Phragmites mauritianus]]'' (jereo ''[[Phragmites australis]]'') -- bararata, katsaka, katsaoka, volotara (jm) * ''[[Phyllanthus amarus]]'' (jereo ''[[Phyllanthus niruri]]'') -- ambanivoa, anakatsotsy (jm) * ''[[Phyllanthus casticum]]'' -- faintina, hazontanalahy, hazontanty, hazotana, hazotanty, sagnira, taintona, tentina (jm) ** ''Phyllanthus casticum'' var. ''madagascariensis'' Leandri (Repika) * ''Phyllanthus decipiens'' (Baillon) Muller d'Argovie (Hazotanalahy) * ''Phyllanthus cf echinocarpa'' Baker. (Haga) * ''[[Phyllanthus niruri]]'' -- anakatsotsy (jm) * ''Phyllanthus nummulariaefolius'' Poiret (Rimorimo) * ''Phyllanthus sp.'' (Antilafoetra) * ''Phyllanthus sp.'' (Hazotana) * ''Phyllarton bojerianum'' DC (Zahana) * ''Phymatodes scolopendria'' (Burm) Ching. (Tsiampanga). * ''Physalis alkekengii''. (Kelimatoa) * ''[[Physalis peruviana]]'' Linné. (Voanantsindrana) * ''[[Physena madagascariensis]]'' Noronba ex Thouars (Resonjo) * ''Phytolacca abyssinica'' Jacquin. (Vahivoraka). * ''Phytolacca dodecandra'' l'Heritier. (Tambonoa II) * ''Phytolacca goudotii'' Briq. (Mandemoka * ''Pigeum africanum'' Hooker fils. (Sary * ''Pimpinella ebracteata'' Baker. (Aferontanimbohitra) * ''[[Piper cubeba]]'' Linné. (Betel marron) * ''[[Piper nigrum]]'' Linné. (Poivre) * ''[[Piper pyrifolium]]'' Vahl. (Tsiperifery) * ''[[Piper subpeltatum]]'' Willd. (Voanotonotra). * ''[[Pistia stratiotes]]'' Linné (Azafy na tsikafonkafona) * ''[[Pithecellobium dulce]]'' Bentham. -- kilimbazaha (jm); * ''Plantago tanalensis'' Baker. (Azafimbohitra). * ''Plectaneia elastica'' Jumelle et Perrier (Vahitsipilo) * ''[[Plectranthus amboinicus]]'' -- balisama, balsama (jm) * ''Plectranthus hoslundioides'' Scott Elliot (Felantanitely) * ''Plectranthus madagascariensis'' Benth (Farimaso) * ''Plectronia'' sp. (Tomenjana) * ''[[Pluchea bojeri]]'' -- famonty, famonto, famoty, samoty, samonty (jm) * ''[[Pluchea grevei]]'' -- famonty, famoty, samonta (jm) * ''[[Plumbago aphylla]]'' -- kifafalahy, kitohy, motimoty, tsibolo (jm) * ''[[Plumeria alba]]'' Linné (Frangipanier) * [[Plumeria rosea|''Plumeria'' ''rosea'']] Linné (Frangipanier) * ''[[Plumeria rubra]]'' -- (jm) * ''[[Poivrea coccinea]]'' DC (Halaitra) * ''[[Poivrea phaneropetala]]'' H. Perrier ([[Tamenaka (zavamaniry)|Tamenaka]]) * ''Polycline proteiformis'' H. Humbert (Jiramainty) * ''Polygonum lanigerum'' R. Br. (Tambonoa) * ''Polygonum senegalense'' Meisner. (Arivotaombelona) * ''Polyscias sp.'' (Hazotsora, Tsingatry) * ''Polystachia'' sp. (Valily lahy) * ''[[Portulaca oleracea]]'' L. -- anamatavy, ananjabora, botrabotra, fandrianomby, kalabotretra, <u>kalabotretraka</u>, kambo, kibotrabotra, taikombelahy, tsibotrabotra, tsikobokobondanitra (jm) * ''Potamogeton javanicus'' Hasskarl. (Somotra Hakàka). * ''Pothos chapelieri'' Scot (Ramatsatso I) * ''[[Prunus africana]]'' na ''[[Pygeum africanum]]'' -- paisoala, saripaiso * ''[[Psiadia altissima]]'' -- dingadinga, dingadingambazaha, dingadingana, dingandingana, mantavazana, rinarina, voaramonina * ''[[Psidium cattleyanum]]'' Sabine. ([[Goavy]] tsinahy) * ''[[Psidium guajava]]'' -- angavo, gavo, gavy, goava, goavy (jm) * ''[[Psidium pomiferum]]'' Linné. (Goavy fotsy) * ''Psindia angustifolia'' H. Humbert (Dingandahy) * ''Psindia salviaefolia'' Baker (Kimalahogasy) * ''Psorospermum androsaemifolium'' Baker (Tsifady II) * ''Psorospermum cerasifolium'' Baker (Hazomafaitra) * ''Psorospermum Fanerana'' Baker (Tsifady I) * ''Psorospermum sp.'' (Tsifady lahy) * ''Psychotria'' sp. (Voamasondrainibe) * ''Pterocolon decurrens'' S. Moore (Aniandro) * ''Pterocolon decurrens'' S. Moore (Parakinjirika) * ''[[Punica granatum]]'' Linné. (Ampongambendanitra) * ''Pycnoneurum junciforme'' Decaisne (Fokotohata) * ''Pycreus mundtii'' Nees. (Ahibita) * ''Pycreus polystachyus'' P. Beauvais * ''Pycreus sp.'' (Lohakoho) * ''[[Pygeum africanum]]'' (= ''[[Prunus africana]]'') * <u>''Pyracantha'' sp. ou ''Crataegus'' sp. (petites mandarines);</u> === Q === [[Sary:Quassia indica 30.JPG|vignette|230x230px|Bemafaitra, farafaka, fatraina, mangafoky, samandora (''[[Quassia indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Quassia indica]]'' (na ''Samadera indica'') -- afatraiña, bemafaitra, bifetry, farafaka, fatraina, fatrain-drazana, mangafoky, menavoiny, samandora, simaroba * ''Quisqualis indica'' (→ ''[[Combretum indicum]]'') === R === [[Sary:Ricinus communis Rącznik pospolity 2024-01-20 Malaga 02.jpg|vignette|277x277px|Kinana (''[[Ricinus communis]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Radamaea montana'' Benth. (Tambarasaha) * ''Ranunculus pinnatus'' Poiret. (Afontany) * ''Ravensara aromatica'' → ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' * ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small> →''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' <small>(Danguy) van der Werff</small> -- (Molaliambo) * ''Reissantia angustipetala'' (H. Perrier) N. Hallé (Anc. ''Hippocratea'') (Fanolehana I) * ''Rhodocodon madagascariensis'' Baker. (Tongolontotozy) * ''Rhodosepala pauciflora'' Baker. (Tamborokisoa) * ''[[Rhopalocarpus lucidus]]'' -- hazondrenetsy, hazondrengetsy, hazondringitra, rengitra, rengitrabe, talafotsy, talafoty, taolafoty (jm) * ''[[Ricinus communis]]'' Linné -- fampinonoana, kimanga, kinamena, <u>kinana</u>, kinanamena, mangarahana, tanantanamanga, tanatana, tanatanamanga, tanatanamena, tanatanankisoa, tseroka (jm) * ''[[Rubus apetalus]]'' Poiret. (Roifotsy) * ''[[Rubus pauciflorus]]'' Baker. (Roimainty II) * ''[[Rubus rosaefolius]]'' (Linné) Baker. (Voaroitsaka). * ''Rumex bequaertii'' de Wildemann. (Bolela) === S === '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' [[Sary:Syzygium aromaticum on tree.jpg|vignette|Jirofo, karafoy (''[[Syzygium aromaticum]]'')]] * ''Sabaea brachyphylla'' Grisebach (Tsakomanta lahy) * ''Sabicea diversifolia'' Persoon. (Sefa) * ''[[Saccharum officinarum]]'' -- andrefo, farimainty, farimanga, fary, fia-pary, fisika, lailay, lengompary, mavotohona, ongompare (jm) * ''Salix madagascariensis'' Baker. (Siho). * ''[[Salvadora angustifolia]]'' Turill. -- sasavy, tanisy, tsingilo (jm) * ''[[Salvia coccinea]]'' Linné (Romba madinika) * ''Salvia cryptoclada'' Baker (Kanda II) * ''Sarcobotrya stringosa'' (Benth) R. Viguier. (Voavoananakova). * ''Satyrium'' sp. et ''Cynorchis'' sp. (Voatadidy). * ''Schefflera bojeri'' (Seeman) Viguier (Alomanaka) * ''Schefflera helleana'' Bernadi (Tsingila) * ''Schefflera longepedicellata'' (Lecomte) Bernadi (Felatanamanahary) * ''Scleria griegifolia'' (Riedley) Raynal (Kirindrambohitra, Kirindrandrano, Ravindahasa) * ''[[Sclerocarya birrea]]'' -- sakoa, sakoana, voankatsoa ** ''Sclerocarya birrea'' subs. ''caffra'' (←''Sclerocarya caffra'' ← ''Poupartia caffra'') -- sakoa, sakoana, voankatsoa (jm) * ''[[Scoparia dulcis]]'' L. -- fafatsambo, famafa, famafampanavy, famafampaniry, famafasambo, famafatsambo, hazomamosarikasy, hazomamy, jamalanjirika, tsianjiajia, tsijiajia, tsinjiajia (jm) * ''Secamone glaberrima'' (K. Sch) Choux (Vahimena) * ''Secamone tenuifolia'' (Kindrono, Sanatry) * ''Selaginella fissidentoides''. (Tanantrandraka II). * ''Selago muralis'' Linné. (Manahahàha) * ''Senebiera didyma'' Pers. (Tsingita) * ''Senecio ambositrensis'' Humbert (Hanindraisoanampondra) * ''Senecio canaliculatus'' Bojer ex DC (Kelimavítrika) * ''Senecio cochlearifolius'' Bojer ex DC (Anjevy) * ''Senecio decaryi'' Humbert (Rambontsoavaly II) * ''Senecio faujasioides'' Linné (Kimamboiboy) * ''Senecio hildebrandtii'' Baker (Rambontsoavaly I) * ''Senecio longiscapus'' Bojer ex DC (Menavitrana) * ''Senecio multibracreatus'' Bak (Angeambohitra) * ''Senecio resectus'' Bojer ex DC (Ahipanala) * ''Senecio vittarifolius'' Bojer in DC (Anantsongontany) * ''[[Senna alata]]'' (← ''Cassia alata'') -- anjananjana (jm) * ''Senna fistula'' (← ''Cassia fistula'') * ''[[Senna occidentalis]]'' (← ''Cassia occidentalis'') ''--'' sagnatrindolo, sanatrindolo, saringoazy, tsatsinangatra, tsirokinangatra, tsirorokanangatra, tsorokanangatra, tsororangatra, tsotsorinangatra, vantsiraokonangatra, voanembanalika, voanembanamboa, voanjary, voantsiraokonangatra, voantsirokinimaro, voantsiroko, voantsorokanangatra, voatsokonangatra, vonjara (jm) * ''Sepramacoce ocymoides'' Burman. (Ambotona) * ''Sesamum indicum'' DC. (Voanaho). * ''[[Sesbania madagascarensis]]'' -- katsakatsa (jm) * ''Sesbania rostrata'' (←''Sesbania punctata'' DC.) (). -- fanaravoana, katsakatsaka, kintsakintsana, manjato, velonasara * ''[[Sida parvifolia]]'' DC. (Mandravasarotra vavy) * ''Sida spinosa'' ''-''- mandravasarotra (jm) * ''[[Sida urens]]'' Linné. (Satrikoefamaratra / Sindahoro) * ''Siegesbeckia abyssinica'' Olivier (Kiravita) * ''[[Siegesbeckia orientalis]]'' Linné -- <u>ditinangatra</u>, <u>Fanisindoloratsy</u>, mandalodiaraikitra, satrikoazamaratra, satrikoefamaratra, tsivadihana * ''Smilax kraussiana'' Meiss. (Fandrikibodisy). * ''Smithia chamaechrista'' Benth. (Fanivamena). * ''[[Solanum aethiopicum]]'' -- * ''[[Solanum americanum]]'' -- amelo, anamamy, anantsatria, anantsindrana, avaizo, bemine, mailo, melo (jm) * ''Solanum auricula tum'' Ait. (Sevabe) * ''Solanum erythracantum'' Baker. (Sakaifantsinakohoy) * ''Solanum indicum'' Linné. (Voampoana / Voanatindrana) * ''Solanum nigrum'' Linné. (Anamafaika / Anamamy) * ''Solanum nodiflorum'' jacquin. (Anamamy) * ''Solanum'' sp. (Voanjomora) * ''Sonchus oleraceus'' L. (Anamboraka) * ''Sparmannia discolor'' Baker. (Fantsimbala III) ; * ''Sphenomeris chusanae''. (Kondrehitra) ; * ''Spilanthes oleracea'' Jacq (Anamalao) * ''Sporobolus africanus'' (Poiret) Robyns et Tournay (Fandrotrarana) * ''Stachys sp.'' (Gaga) * ''Stachytarpheta jamaicensis'' L. Vahl. (Ananomby) ; * ''Stachytarpheta jamaicensis'' Vahl. (Tsipotina) ; * ''Stenocline inuloides'' DC (Tsitakombohitra) * ''Stenotaphrum dimidiatum'' Brong. (Ahipisaka) * ''Sticherus flagellaris'' St John. (Ringotra) * ''Strongylodon'' sp. (Vahitsaramaso). * ''Strychnos diploricha'' Leeuwenberg. (Betady) * ''Symphonia sp.'' (Somoronamboa) * ''[[Jirofo (zavamaniry)|Syzygium aromaticum]]'' -- jirofo na karafoy === T === [[Sary:Tamarindus indica - mmr.jpg|vignette|373x373px|Dilo, kily, madiro (''[[Tamarindus indica]]'')]] [[Sary:Tridax procumbens 252740558.jpg|vignette|208x208px|Angamay, angea (''[[Tridax procumbens]]'')]] [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|'''A''']] '''- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Tacca leontopetaloides]]'' -- maronkony * ''Tacca pinnatifida'' Forst. (Tavolo). * ''Tachiadenus carinatus'' Grisebach (Felamanga) * ''Tachiadenus longiflorus'' Grisebach (Malanilava) * ''Tagetes erecta'' Linné (Kiranjany) * ''[[Tamarindus indica]]'' Linné -- dilo, diro, kile, kililo, kily, lilo, madilo, madiro, monte, monty, voamadilo, voamatony, voamatory (jm) * ''Tambourissa parvifolia'' Baker. (Ambora lahy) * ''Tambourissa purpurea'' ADC. (Amboramavo vavy). * ''Taraxacum officinale'' Web (Ananangisa) * ''Tephrosia humberti'' N. Dumaz. (Voatelinondry vavy). * ''Tephrosia linearis'' Pers. (Manaribe). * ''Tephrosia lyallii'' Baker. (Fokongaga). * ''[[Tephrosia pungens]]'' -- taivositse (jm) * ''Tephrosia retamoides'' Solederer. (Kifafalahy). * ''[[Terminalia mantaly]]'' H. Perr (→? ''Terminalia neotaliala'') -- mantalia, mantaliala, mantaly, talio, taly, tsihazo (jm) * ''Tetracera rutenbergii'' Buch. (Vahy marâna) * ''Tetradenia fruticosa'' Benth (Bororona) * ''Tetradenia hildebrandtii'' Briquet (Bororona manala ratsy) * ''[[Tetraena madagascariensis]]'' -- filatatao (jm) * ''Thunbergia leucorhiza'' R. Benoist (Vahimavana) * ''Thunbergia platyphylla'' Baker (Voakerépoka, Voanjomanga an-tanety) * ''[[Toddalia asiatica]]'' Lamarck. (Kasimba) * ''Toneria pedunculari-formis'' Bonati. (Kimataho Lahy) * ''Torenia parviflora'' Buch. Hamilt. (Ananotsy) * ''Torenia stolonifera'' Bojer. (Tsakomanta) * ''[[Tragia furialis]]'' Bojer (Takilo-dambo) * ''Trema commersonii'' Blume (Vakoka) * ''[[Trema orientalis]]'' Blume''.'' ''--'' andraraizina, andrareza, andrarezina, andrarezo, angesoba, angezoka, hazongazona, ilaibaratra, selivaratsy, tsivakimbaratra, <u>vakoka</u> (jm) * ''[[Tridax procumbens]]'' L. -- angamay, angea (mj) * ''Tristemma virusanum'' Jussieu. (Voatrotrokala). * ''Triumphetta rhomboidea''. (Hafotsokina II) * ''Tueraea sericea'' Smith. (Lafara) * ''Tueraea sericea'' Smith. (Lafara) * ''[[Typha angustifolia]]'' Linné. (Kivondrona). * ''Typhonodorum lildleyanum'' Schott (Viha) === U === '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Uapaca bojeri]]'' Baillon -- hazondandy, <u>tapia</u>, voampaka, voatapia * ''[[Uncarina stellulifera]]'' -- farehetse, farehetsy, farehitsy, * ''Urera acuminata'' Gaudichaud. (Miandambo). * ''Usnea'' sp. (Lomotra hazo). * ''Uvaria acuminata'' var. ''catocarpa'' (Diles) Cavaco (Senaseria) === V === [[Sary:Voacanga thouarsii-fruit-2.jpg|vignette|206x206px|Folitra, kaboka, kanga, montafara, montaka, voakanga (''[[Voacanga thouarsii]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Vaccinium secundiflorum'' Hook. (Voamantsitainakoho, voatsitakajaza) * ''[[Vanilla decaryana]]'' -- amalo, vaitranamalona (jm) * ''Vaucheria sesselis'' DC (Lomo-drano) * ''Vepris fitoravina'' H. Perr. (Ampody fitoravina) * ''Vepris nitida'' Verdoorn. (Ampody vato) * ''[[Vernonia alleizettes]]'' Humbert (Ambiaty lahy) * ''Vernonia appendiculata'' Less (→ ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'') -- <u>ambiaty</u> * ''[[Vernonia capitata]]'' Baker (Kijelajahy) * ''[[Vernonia cinerea]]'' Less (Ramiary I) * ''[[Vernonia diversifolia]]'' Bojer ex DC (Tsiatosika) * ''[[Vernonia erythromarula]]'' Klatt (Lahimena II) * ''[[Vernonia garnieriana]]'' Klatt (Hazomavo) * ''[[Vernonia garnieriana]]'' Klatt (Pela Lahy) * ''[[Vernonia glutinosa]]'' DC (Kanda) * ''[[Vernonia nudicaulis]]'' Lers (Lahimena I) * ''[[Vernonia pectorali]]<nowiki/>s'' Baker (Sakatavilotra) * ''[[Vernonia polygalaefolia]]'' Lessing (Ramanjoko) * ''[[Vernonia pratensis]]'' Klatt (Anambohitra I) * [[Vernonia secundifolia|''Vernonia secundifolia'' var. ''dolicholepis'']] Humbert (Masimposaina) * ''[[Vernonia]] sp.'' (Reniomby) * ''[[Vernonia trinervis]]'' (Bojer ex DC) Drake (Anambohitra II) * ''[[Vigna angivensis]]'' Baker. (Avoko). * ''[[Vigna capensis]]'' Walpig. (Masontantely). * ''[[Vitex betsiliensis]]'' Humbert. (Sevambato) * ''[[Voacanga thouarsii]]'' -- akanga, akangahazo, akangarano, akangatsimangolonanaka, folitra, haboka, kabodrano, kaboka, kabokankoraka, kaboke, kanga, kangarano, kapoka, koraka, montafara, montaka, voakanga, voakangarano === W === [[Sary:Wahlenbergia undulata 1DS-II 4-0855.jpg|vignette|232x232px|Sofintotozy (''[[Wahlenbergia undulata]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Walhenbergia madagascariensis]]'' ADC (Sofintotozy) * ''[[Wahlenbergia undulata]]'' (←''Wahlenbergia bojeri'' ADC) (Anantahalaka II lahy) * ''Wedelia elongata'' Vatke (Kijitina) * ''[[Weinmannia bojeriana]]'' Tulasne (Sokia) * ''[[Weinmannia lucens]]'' Baker (Lalona) * ''[[Woodfordia fructicosa]]'' (L) S. Kurtz. (←''Woodfordia floribunda'' L. Kurtz.) ''--'' arify, lambohenjana === X === [[Sary:Xerosicyos danguyi 18547418.jpg|vignette|215x215px|Takisakisaka, tapisaka (''[[Xerosicyos danguyi]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Xerochlamys pilosa]]'' Baker (Laro) * ''[[Xerosicyos danguyi]]'' -- kitsakitsakoba, takisakisaka, tapisaka, taposaka (jm) * ''[[Xyris semifuscata]]'' Bojer. (Sorobatritra). === Y === [[Sary:Youngja japonica2.jpg|vignette|212x212px|''[[Youngia japonica]]'']] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Youngia japonica]]'' * ''[[Yushania madagascariensis]]'' === Z === [[Sary:Zingiber officinale 230935597.jpg|vignette|206x206px|Sakaitany, sakamalao, sakarivo, sakaviro (''[[Sakamalao|Zingiber officinale]]'')]] [[Sary:Ziziphus jujuba, Santa Coloma de Farners.jpg|vignette|208x208px|Mokonazy, tsinefo (''[[Ziziphus jujuba]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Zanthoxylum decaryi]]'' -- manago, manongo, manongovola, manongovolo (jm) * ''[[Zanthoxylum madagascariense]]'' Baker. -- <u>fahavalonkazo</u>, <u>hazomiarotena</u>, manongo, tsihanimpoza * ''[[Zanthoxylum mananarense]]'' -- vohantsilana * ''[[Zanthoxylum thouvenotii]]'' -- tsihanimpotsy, tsihanimpoza, tsilompoza * ''[[Zanthoxylum tsihanimposa]]'' -- manongo, tsihanimpoza * ''[[Zea mays]]'' -- baby, batribatry, karanange, katsabato, katsabotso, katsaka, kipotsika, sako, tsako, tsakotsako, tsatsako (jm) * ''[[Zehneria perrieri]]'' (Baker) Keraudren (voantangonala) * ''[[Zehneria rutenbergiana]]'' (Cogniaux) Keraudren (voantangondolo) * ''[[Sakamalao|Zingiber officinale]] -''- sakaitany, sakamalao, sakamalaokely, sakarivo, sakaviro * ''[[Zingiber zerumbet]]'' L. (sakarivondambo) * ''[[Ziziphus jujuba]]'' Lamarck. (mokonazy). * ''[[Ziziphus mauritiana]]'' (jereo koa ''[[Ziziphus jujuba]]'') -- tsinefo (mj) * ''[[Zornia diphylla]]'' Pers''.'' (famahipaihana) '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' == Jereo koa == * [[Zavamaniry eto Madagasikara]] * [[Zavamaniry fanao fanafody]] * [[Tambavy]] * [[Jardins du monde]] * [[Institut Malgache de Recherches Appliquées]] (IMRA) * [[Centre National de Recherche d'Application Pharmaceutique]] (CNARP) * [[Valan-javamaniry amam-bibin' i Tsimbazaza|Parc Botanique et Zoologique de Tsimbazaza]] (PBZT) * [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]] == Fanovozan-kevitra == * Alex Maminiaina Andrianavalonirina & Voahangy Vestalys Ramanandraibe, ''[https://www.google.com/search?q=Alex+Maminiaina+Andrianavalonirina+%26+Voahangy+Vestalys+Ramanandraibe%2C+%C3%89tude+ethnobotanique+des+plantes+m%C3%A9dicinales+du+district+d%E2%80%99Antanifotsy%2C+r%C3%A9gion+de+Vakinankaratra&oq=Alex+Maminiaina+Andrianavalonirina+%26+Voahangy+Vestalys+Ramanandraibe%2C+%C3%89tude+ethnobotanique+des+plantes+m%C3%A9dicinales+du+district+d%E2%80%99Antanifotsy%2C+r%C3%A9gion+de+Vakinankaratra&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOdIBCDM3MzRqMGo5qAIAsAIB&sourceid=chrome&ie=UTF-8 Étude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra]'', 2023 * ''[https://publication.lecames.org/index.php/pharm/issue/view/151 Pharmacopée et Médecine Traditionnelle Africaine]'', vol. 22, n°1, 2023. * Allorge, L. (2008). ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/130812-Manuel-JDM-Mada_CORRIGE_V3.pdf Plantes de Madagascar, Atlas]''. Éditions Ulmer. * Beaujard, P. (1983). ''[https://www.persee.fr/doc/hom_0439-4216_1984_num_24_3_368524 Princes et paysans. Les tanala de l'Ikongo]'' * Beaujard, P. (1988). ''Plantes et dualisme de nature : La pharmacopée malgache''. In: ''Nouvelles de'' l'archéologie. * Boiteau, P. (1986). ''[https://fr.scribd.com/document/658620430/Precis-de-Matiere-Medicale-Malgache-P-Boiteau Précis de matière médicale malgache]''. Édition de la Librairie de Madagascar. * Boiteau, P. et Allorge-Boiteau, L. (1993). ''[https://books.google.mg/books/about/Plantes_m%C3%A9dicinales_de_Madagascar.html?hl=fr&id=zDVtAzN-A9YC&redir_esc=y Plantes médicinales de Madagascar]''. Éditions Karthala,1 janv. 1993 - 135 p * Debray, M., Jacquemin, H. & Razafindrambaon, ''[https://www.persee.fr/doc/caoum_0373-5834_1974_num_27_106_4512_t1_0206_0000_2 Contribution à l'iventaire des plantes médicinales de Madagascar]'', [[ORSTOM]], Travaux et Documents n° 8, 1971. * Debray, M., "[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hd-28-debray.pdf Médecine et pharmacopée traditionnelles à Madagascar]"'', Études Médicales,'' 1975 * Descheemaeker, A. (2021). ''[https://search.worldcat.org/fr/title/32971526 Ravi-maitso, plantes médicinales malgaches]''. Réédité par le Musée de la Photographie de Madagascar. * Heckel, E. (1910). "[https://agris.fao.org/search/en/providers/122535/records/65de11320f3e94b9e5ca3ce8 Catalogue alphabétique des plantes utiles et en particulier des plantes médicinales et toxiques de Madagascar]", ''Annales du Musée Colonial de Marseille''. * Jean Pierre Nicolas, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2017/02/Plante-m%C3%A9dicinale-du-nord-de-madagascar.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar : ethnobotanique antakarana et informations scientifiques]'', Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], 2012, 296 p. * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Manuel-Sante-Jardins-du-Monde-Version-web.pdf Manuel d’utilisation des plantes médicinales du nord de Madagascar version française]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Formation-recolte-sechage-et-conditionnement-des-plantes-medicinales-version-web.pdf Livret  récolte séchage et conditionnement des plantes médicinales – version malgache]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/08/2025-HT-diabete-MST.pdf Livret  Hypertension, Diabète et MST – version malgache]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/Les-plantes-m%C3%A9dicinales-de-la-r%C3%A9gion-nord-de-Madagascar-ethnobotanique-ethnopharmacologie.pdf Plantes médicinales de la région Nord de Madagascar] —'' Ethnobotanique et ethnopharmacologie, 2005. * Jean-Baptiste Gallé, Allison Ledoux, Sophie Groeber, Jean-Pierre Nicolas 2014. ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2018/01/Livret_PMSOM_Version_site.pdf Quelques plantes employées dans le Sud Ouest de Madagascar].'' Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], Brasparts, 165 p. * L'Homme et l'Environnement (2011). ''[http://www.agriculture-biodiversite-oi.org/en/Library/Books/Inventaire-des-plantes-medicinales-de-Vohimana-Madagascar Inventaire des plantes médicinales de Vohimana Madagascar]''. Éditions Phyto-logic. * Nicolas, J.-P. (2012). ''[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hn-42-nicolas.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar : Ethnobotanique et automédication]''. Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]]. * Nicolas, J.-P. et Jardins du Monde (2012). ''Plantes médicinales du Nord de Madagascar : Une approche ethnopharmacologique''. * Novy, J. W. (1997). ''Spices of life: Ethnobotany and medicinal properties of Madagascar's floristic diversity''. In: ''Natural Change and Human Impact in Madagascar''. Smithsonian Institution Press. * Pernet, R. (1957). ''[https://www.arsie.mg/fr/metadata/les-plantes-medicinales-malgaches-catalogue-de-nos-connaissances-chimiques-et--529058/edit Les plantes médicinales malgaches : Catalogue de nos connaissances chimiques et pharmacologiques]''. Mémoires de l'Institut Scientifique de Madagascar. * Pierre Boiteau & Lucile Allorge-Boiteau, ''Plantes médicinales de Madagascar,'' Éditions ACCT / Karthala, 1993, 135 p. * Pierre Boiteau, Marc Boiteau & Lucile Allorge-Boiteau, ''Index des noms scientifiques avec leurs équivalents malgaches'', Alzieu Éditions, 1997. * Pierre Boiteau, ''Précis de matière médicale malgache,'' 2e édition, ACCT, 1986. * ''Plantes médicinales du Sud-Ouest de Madagascar,'' Ethnobotanika / [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], 2015. * Quansah, N. (1988). ''Ethnomedicine in the Manongarivo Special Reserve''. WWF/UNESCO. * Rabesa, Z. A. (1986). ''[https://www.sudoc.abes.fr/cbs/DB=2.1/SRCH?IKT=12&TRM=097787353 Pharmacopée de l'Alaotra]''. * Randrianarivelo, R. (2015). ''Étude de l'activité antimicrobienne d'une plante endémique de Madagascar : [[Cinnamosma fragrans]]''. Thèse de doctorat, Université d'Antananarivo. * Rasoanaivo, P., et al. (1992). ''Medicinal plants used to treat malaria in Madagascar''. Journal of Ethnopharmacology. * ''Santé de la famille et plantes médicinales à Madagascar'', Ethnobotanika, 2013. * Manuel pratique destiné à la santé communautaire et à l’usage familial des plantes médicinales. * Sophie Groeber, Nina Joé Maka, Jean-Pierre Nicolas et al., 2013., ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/1306-Kobaby-Histoires-illustrees-usage-des-plantes-medicinales-Madagascar.pdf Kobaby : histoires illustrées sur l’usage des plantes médicinales de Madagascar]'', Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]]. * Verohanitra Rafidison et al. ''Synthèse et analyse de données sur les inventaires de plantes médicinales de Madagascar - Ethnobotany Research and Applications'', 2019. == Loharano == q6h5606ukgar9wiom9u26bhjm3i16m5 1147374 1147371 2026-07-09T22:37:57Z Thelezifor 15140 Rohy anatiny 1147374 wikitext text/x-wiki [[Sary:Catharanthus roseus24 08 2012 (2).JPG|vignette|364x364px|Tonga na vonenina (''[[Tonga (zavamaniry)|Catharanthus roseus]]'')]] Ny '''zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara''', izay misy karazana miisa 3&nbsp;245, dia ampahany amin' ny karazan-javamaniry misy eto amin' ny [[Madagasikara|Nosy]], ka ny 60&nbsp;% amin' izy ireo dia tsy hita raha tsy eto<ref><small>"[https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/1591#:~:text=Results:%20The%20medicinal%20plants%20inventoried,most%20morbid%20ones%20in%20Madagascar. Synthesis and analysis of data on inventories of medicinal plants in Madagascar]", ''ethnobotanyjournal.org''</small></ref><ref><small>Andrianavalonirina A.M. et al, "Etude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra au Madagascar", ''RAMReS-PMTA'', 2023.</small></ref>. Anisan' ny [[zavamaniry fanao fanafody]] fantatra indrindra ny vonenina na tonga (''[[Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny kininindrano na niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozo (''[[Cryptocarya agathophylla]]'' na ''Ravensara aromatica''), ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]''), ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]''). == Anjara toeran' ny zavamaniry fanao fanafody == === Mitsabo aretina maro === [[Sary:Harungana madagascariensis 1DS-II 1-7688.jpg|vignette|229x229px|Harongana (''[[Harungana madagascariensis]]''[[Harungana madagascariensis|)]]]] I [[Madagasikara]] dia manana ny iray amin' ny [[farmakôpea]] nentim-paharazana manankarena indrindra eran-tany<ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3407148/ Rainforest Pharmacopeia in Madagascar Provides High Value for Current Local and Prospective Global Uses]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref><ref><small>"[https://www.kloranebotanical.foundation/en/projects/improving-access-healthcare-through-medicinal-plants-northern-madagascar Improving access to healthcare through medicinal plants in Northern Madagascar]", ''www.kloranebotanical.foundation''</small></ref>. Ahitana karazana miisa 3&nbsp;245 ampiasaina amin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] ny zavamaniry ao amin' ny Nosy<ref name=":0"><small>"[https://www.researchgate.net/publication/338120269_Synthese_et_analyse_de_donnees_sur_les_inventaires_de_plantes_medicinales_de_Madagascar Synthèse et analyse de données sur les inventaires de plantes médicinales de Madagascar]", ''www.researchgate.net''</small></ref><ref><small>Andrianarivelo Miora Henintsoa, "[https://univ-vakinankaratra.mg/public/uploads/livres/flore-et-plantes-medicinales-de-la-nouvelle-aire-protegee-de-manjakatompo-ankaratra.pdf Flore et plantes médicinales de la nouvelle aire protégée de Manjakatompo Ankaratra]" (PDF), ''univ-vakinankaratra.mg'' (Mémoire de Master)</small></ref>. Ary ny 60 % dia tsy fahita raha tsy eto Madagasikara<ref name=":0" />. Mampiseho ny fanadihadiana momba ny [[etnôbôtanika]] sy ny [[etnôfarmakôlôjia]] natao teto Madagasikara fa mahomby ny fitsaboana nentim-paharazana ampiasana zavamaniry amin' ny areti-mihanaka, ny aretin' ny [[fandevonan-kanina]], ny aretina vokatry ny [[katsentsitra]], ary koa ny aretina mitaiza sasany<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/bibliotheque-ethnopharmacologie/plantes-medicinales-de-madagascar/ Plantes médicinales de Madagascar]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref><ref><small>"[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3407148/ Rainforest Pharmacopeia in Madagascar Provides High Value for Human Health]", ''pmc.ncbi.nlm.nih.gov''</small></ref>. Ny aretin' ny fandevonan-kanina no sehatra isehoan' ny fandrosoan' ny farmakôpea malagasy, indrindra ny [[piriritra]], ny [[valan-dra]], ny fanaintainan' ny [[kibo]] ary aretina vokatry ny katsentsitra an-[[tsinay]]<ref><small>R. Pernet et G. Meyer, "[https://www.betsara.com/wp-content/uploads/2022/06/Pharmacopee-de-Madagascar-Pernet.pdf Pharmacopée de Madagascar]", Publications de l'Institut de Recherche Scientifique, Tananarive Tsimbazaza, 1957, ''www.betsara.com.''</small> </ref><ref><small>"[https://moov.mg/article/102505-ireo-fahadisoana-mila-tandremana-hisoroana-ny-tsy-fahalevonan-kanina Ireo fahadisoana mila tandremana hisoroana ny tsy fahalevonan-kanina]", ''moov.mg'' (03/06/2025)</small></ref>. Anisan' ny anaovana fikarohana siantifika be indrindra amin' ny [[fitôterapia]] malagasy ihany koa ny [[tazomoka]]<ref><small>Pierre Rasoanaivo, "[https://ethnobotanika.org/wp-content/uploads/2021/05/Th%C3%A8se-Ethnobotanique-Ethnopharmacologie-plantes-contre-les-fi%C3%A8vres-paludisme-Madagascar-Boyer-2009.pdf Plantes utilisées traditionnellement contre les fièvres dans le nord de Madagascar]" (Thèse), ''ethnobotanika.org''</small></ref><ref><small>"[https://www.who.int/fr/news-room/questions-and-answers/item/artemisinin-resistance Paludisme : résistance partielle à l’artémisinine]", ''www.who.int''</small></ref>. Zavamaniry maro no nampiseho fiasa antiplasmôdialy anaty labôratoara, izany dia manazava ny fahalianan' ny mpikaroka momba ny fanafody nentim-paharazana ampiasaina amin' ity aretina ity (tazomoka)<ref><small>"[https://www.researchgate.net/publication/8238253_Screening_extracts_of_Madagascan_plants_in_search_of_antiplasmodial_compounds Screening extracts of Madagascan plants in search of antiplasmodial compounds]", ''www.researchgate.net''</small></ref>. [[Sary:Phyllanthus amarus (Carry Me Seed) W3 IMG 3851.jpg|vignette|233x233px|Anakatsotsy na ambanivoa (''[[Phyllanthus amarus]]'')]] Miseho tsy tapaka amin' ny boky ara-tsiansa mivoaka sy amin' ny fanadihadiana momba ny etnôbôtanika ny karazan-javamaniry sasany, indrindra ny katrafay (''[[Cedrelopsis grevei]]'') sy ny harongana (''[[Harungana madagascariensis]]'') ary anakatsotsy (''[[Phyllanthus amarus]]''). Malaza amin' ny fananana toetra mampitony famaivay, mamono [[mikrôba]], manampy ny fandevonan-kanina na mampihena ny [[tazo]] ireo zavamaniry ireo. Anisan' ny fantatra indrindra koa ny vonenina na tonga (''[[Catharanthus roseus]]''), ny vahona (''[[Aloe macroclada]]'' sy ''[[Aloe vera]]'' indrindraindrindra), ny ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'' na ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]''), ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]''), ny kininindrano na niaoly (''[[Melaleuca quinquenervia]]''), ny havozo (''[[Cryptocarya agathophylla]]'' na ''Ravensara aromatica'') ary ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]''). === Mihoatra mankany amin' ny sehatra maneran-tany === [[Sary:Centella asiatica 6121.jpg|vignette|240x240px|Talapetraka (''[[Centella asiatica]]'')]] Maromaro ny zavamaniry fanao fanafody malagasy izay efa nihoatra ny sata maha fanafody nentin-drazana azy ka nahazo laza iraisam-pirenena. Nodinihina ny mandravasarotra (''[[Cinnamosma fragrans]]'') noho ny fananany toetra mamono [[Bakteria NDM-1|bakteria]] sy [[virosy]]. Ny talapetraka (''[[Centella asiatica]]'') no nahatonga an' i Madagasikara ho anisan' ny mpanondrana an' io zavamaniry io be indrindra eran-tany, izay ampiasaina amin' ny fanafody fanasitranana aretin-koditra sy fanafody mampanolatra, toy ilay fanafody atao hoe ''Madécassol''. Ohatra iray hafa koa ny vonenina na trongatsy (''[[Catharanthus roseus]]'') izay malaza eto Madagasikara: ity zavamaniry ity dia nitarika ho amin' ny fanokanana ny [[alkalôida]] miady amin' ny homamiadana ampiasaina amin' ny fitsaboana môderina maneran-tany. Na izany aza dia mampiseho ny loza ateraky ny fitsaboan-tena ihany koa izy io: rehefa mihinana amin' ny fomba nentim-paharazana tsy misy fanaraha-maso ara-pitsaboana, dia mety ho tena hanapoizina. === Fetra === Na dia eo aza izany harena ananan' i Madagasikara momba ny zavamaniry fanao fanafody izany dia maro ny fampiasana zavamaniry izay mbola mifototra amin' ny fomba nentim-paharazana sy amin' ny fandalinana ara-tsiansa santatra fotsiny. Vitsy ny zavamaniry malagasy no nanaovana fanandramana ara-pitsaboana feno mifanaraka amin' ny fenitry ny farmakôlôjia môderina. Noho izany dia mitaky fahalalana marina momba ny karazana sy ny fanomanana ary ny fatra ny fampiasana zavamaniry hatao fanafody, ary tsy voasolo ny toro-hevitry ny mpitsabo nandalim-pahaizana. == Lisitra == [[Sary:Camphora officinarum in Palm House Schoenbrunn (3).jpg|vignette|262x262px|Ravintsara (''[[Camphora officinarum]]'')]] Inty ny lisitry ny anarana ara-tsiansan' ny karazan-javamaniry fanao fanafody maniry eto [[Madagasikara]], arakarahin' ny anarana ahafantarana azy amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]. Marihina fa misy ny anarana iray amin' ny teny malagasy izay mety hanondro karazan-javamaniry roa na mihoatra. Amin' ireo anarana ara-tsiansa ireo dia misy ny efa nosoloana vokatry ny fikarohana taty aoriana nataon' ny manampahaizana. === A === [[Sary:Amaranthus spinosus kz01.jpg|vignette|311x311px|Anampantsy, tsirapahy (''[[Amaranthus spinosus]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Abelmoschus esculentus]] --'' gombo, tambazotse, tsirandranjaza * ''[[Abrus precatorius]]'' <small>Linné</small> (mila fitandremana fa mety manapoizina ny voany) ''--'' kelimiefitra, masokoaky, masonamboangara, masonamboatora, masonombilahy, vahemboamena, <u>vahimboamena</u>, voamahatorana, voamaintilany, voamaintorana, voamantorana, voamasotrandraka, voamatorana, voamboanamainty, voamboanamena, voamena (jm) (rm) * ''[[Abutilon greveanum]]'' -- lahiriky (jm) * ''[[Abutilon indicum]]'' ''-''<nowiki/>''-'' lahiriky * ''[[Acacia decurrens]]''. -- akasia, halamborona, mimosa, mimôzà * ''Acacia farnesiana'' <small>DC.</small> (→''[[Vachellia farnesiana]]'') -- famahatra, tsorofotra, * ''Acacia morondavensis'' <small>Viguier</small>. (→ ''[[Senegalia rovumae]]'') -- roibontsy, rohibontsy, robontsy, roinosy * ''[[Acalypha filiformis]]'' <small>Poir</small> -- bemangitra, marompototra, <u>tsimbaleotra</u>, vahizato (rm) * ''[[Acalypha indica]]'' <small>L.</small> (karazana nampidirina) * ''[[Acalypha radula]]'' <small>Baker</small> (Tsiety) (rm) * ''Acalypha reticulata'' <small>Poiret</small> (→ ''[[Acalypha filiformis]]'' <small>Poir.</small>) (Fanavy / Tsimbaleotra) -- bemangitra, marompototra, <u>tsimbaleotra</u>, vahizato (rm) * ''[[Acalypha]] sp.'' (Vahindranavavy II) (''[[Acalypha fasciculata]]'' ?) (rm) * ''[[Acanthopale madagascariensis]]'' * ''[[Acanthospermum hispidum]]'' <small>D.C</small> (Bakakely) -- bakakely, fatika (rm) * ''[[Acanthus montanus]]'' * ''[[Achyranthes aspera]]'' (← ''Achyranthes argentea, Achyranthes indica, Achyranthes obtusifolia'') -- fandrangojaza, tsipolitra, tsipolomanitra, tsiporomanitra, tsipotamena, tsipotemena, vatofosa, vatomposa * ''[[Acmella oleracea]]'' -- ahimafana, anamafana, anamalaho, anamalao, felimafana,  kimalaho, kimalaholahy, kimalao, kimotodoha, mangovitra, menavony, sarinanamalao. * ''[[Acridocarpus excelsus]]'' -- kimanga * ''[[Adansonia]] sp.'' (Za) * ''[[Adansonia digitata]] --'' baobaba, baobaza, baovola, bontona, boringy, fontana, rainiala, ringy, sefo, vonoa, vontana na vontona. * ''[[Adansonia grandidieri]]'' -- renala, reniala, renibeala na vonoa. * ''[[Adenanthera pavonina]] --'' volantsaramanga * ''[[Adenia boinensis]]'' <small>--</small> vahiranga * ''[[Adenia gummifera]]'' * ''[[Adenium obesum]]'' * ''[[Adiantum caudatum]]'' * ''[[Adiantum philippense]]'' * ''[[Aerva lanata]]'' <small>(L.) Juss</small> (→ ''[[Ouret lanata]]'' <small>(L.) Kuntze</small>) -- anantarikomby, voalafotsy, volafotsy * ''[[Aeschynomene brevifolia]]'' <small>Poiret.</small> (Sindahonimbohitra). (rm) * ''[[Aeschynomene uniflora]]'' <small>E. Meyer.</small> (Sindahorindrano). (rm) * ''[[Lingoza|Aframomum angustifolium]]'' <small>K. Schum.</small> -- longoza (rm) * [[Aframomum melegueta|A''framomum melegueta'']] * ''[[Afzelia bijuga]]'' * ''[[Agauria salicifolia]]'' <small>Hook</small> (Angavodiana) (rm) * [[Agauria plpyphylla|''Agauria'' ''plpyphylla'']] <small>Hook</small> (Angavodiana) (rm) * ''[[Agave sisalana]]'' -- lafa, laloase, laloasy, taretra, taretsy * ''[[Agelaea pentagyna]]'' <small>(Lamk) Baillon</small> (Vahy mainty) (rm) * ''[[Ageratum conyzoides]]'' <small>Linné</small> -- ahimaimbo, ahimembo, alonimpantsaka, anajazavavy, andranompatsaka, bemaimbo, fotsivony, <u>hanitrimpantsaka</u>, hanitrombalahy, timimbo, tinimbo, tsiafakanakandriana, tsiafakanandriana, tsifariparimaso (rm) * ''[[Aidia densiflora]]'' * ''[[Aidia micrantha]]'' * ''[[Alangium salviifolium]]'' * ''[[Albizia adianthifolia]] --'' sambala, volomboroña * ''[[Albizia aurisparsa]]'' <small>Drake</small>. (Masinanio) (rm) * ''[[Albizia lebbeck]]'' -- alibizara, benoara, boanoara, bonara, bonoara * ''Albizia saman'' (→ ''[[Samanea saman]]'') * ''[[Albizia fastigiata]]'' <small>Oliver</small>. -- halamboro, hazomborona, <u>sambalahy</u>, sambilahy, valomborona, volomboroña (rm) * ''[[Albuca humilis]]'' * ''[[Alchemilla cryptantha]]'' <small>Steudel.</small> (Mahatanandofotsy I) (rm) * ''[[Aleurites moluccanus]]'' -- mofotra, savoga, savokara, tanantanana ary tanatanana * ''[[Allamanda cathartica]]'' * ''[[Allium cepa]]'' * ''[[Tongologasy|Allium sativum]]'' ''--'' tongologasy, tongolay, tongolonkova * ''[[Allophylus africanus]]'' * ''[[Allophylus trichodesmus]]'' <small>Radlkofer</small>. (Sanatrinamboa) (rm) * ''[[Aloe capitata]]'' <small>Baker</small> ** ''Aloe capitata'' var. ''cipolicola'' <small>H. Perr.</small> (Vahon'olona) (rm) * ''[[Aloe divaricata]]'' -- vahonandrano * ''[[Aloe macroclada]]'' <small>Baker</small>. -- kisaondra, lahimbahona, vahombe, <u>vahona</u>, vahonavahona * ''[[Aloe vaombe]]'' -- vahombe, vahombey * ''[[Alovera|Aloe vera]]'' -- vahona * ''[[Alphonsea madagascariensis]]'' * ''[[Alpinia galanga]]'' * ''[[Alpinia zerumbet]]'' * ''[[Alstonia boonei]]'' * ''[[Alternanthera pungens]]'' * ''[[Alternanthera sessilis]]'' * ''[[Alysicarpus bupleurifolius]]'' <small>ADC.</small> -- fokolahy (rm) * ''[[Alysicarpus nummularifolius]]'' <small>ADC.</small> -- mangorodefona, vavonikena (rm) * ''[[Alysicarpus ovalifolius]]'' * ''[[Alysicarpus rugosus]]'' -- sarivary (jm) * ''Alysicarpus'' sp. -- fokovavy (rm) * ''Alysicarpus'' sp. -- tokambody (rm) * ''[[Alysicarpus vaginalis]]'' * ''[[Amanita tainaomby]]'' <small>R. Heim</small> -- olatainomby (rm) * ''[[Amaranthus dubius]]'' <small>Martius</small> -- kiatondrambohira (rm) * ''[[Amaranthus hybridus]]'' <small>Linné</small> -- anamena (rm) * ''[[Amaranthus spinosus]] --'' anampantsa, anampatsimondry, anampantsy, anampatsa, añampatsy, anapatrika, anapatsalahy, dasy, fatikao, felipatika, kimoaelahy, kimoaevavy, kimoelahy, sabotraboay, tsirapahe, tsirapahy * ''[[Amaranthus viridis]]'' * ''[[Ambavia gerrardii]]'' * ''[[Ambrosia artemisiifolia]]'' * ''[[Ambrosia maritima]]'' <small>DC (Damsissa)</small> * ''[[Ammi majus]]'' * ''[[Ammi visnaga]]'' * ''[[Amygadalus persica]]'' <small>Linné.</small> -- paiso (rm) * ''[[Anacardium occidentale]] --'' abiba, abibo, habiba, koroso, mabiba, mahabiba, [[mahabibo]], tabiba, voambarika * ''[[Anacolosa pervilleana]]'' * ''[[Anagallis tenuicaulis]]'' <small>Baker.</small> -- tsangamanitramparihy (rm) * ''[[Mananasy|Ananas comosus]]'' <small>Merrill</small> -- fandra, <u>mananasy</u>, satra. * ''[[Andrographis paniculata]]'' * ''[[Andropogon gayanus]]'' * ''[[Andropogon schoenanthus]]'' <small>Linné</small> -- veromanitra (rm) * ''[[Androya decaryi]]'' * ''[[Angraecum sesquipedale]]'' * ''[[Angraecum]]'' sp. -- valily vavy (rm) * ''[[Anisopappus chinensis]]'' * ''[[Anisotes madagascariensis]]'' * ''[[Annona muricata]]'' * ''[[Annona squamosa]]'' * ''[[Anthemis nobilis]]'' <small>Linné</small> -- camomille (rm) * ''[[Antherotoma naudini]]'' <small>Hooker fils.</small> -- kimamimamitamabina (rm) * ''[[Anthocleista rhizophoroides]]'' <small>Baker</small>. -- ndanidemy (rm) * ''[[Anthospermum antsirabense]]'' <small>A.M. Homolle.</small> -- ahipoza (rm) * ''[[Anthospermum eminense]]'' <small>Baker.</small> -- alamiainga (rm) * ''[[Antidesma madagascariense]]'' -- baronala, taindalitra, varana, varona * ''[[Antidesma petiolare]]'' <small>Tulas.</small> -- voavony (rm) * ''[[Aphloia theiformis]]'' <small>Bennet</small> ''--'' <u>voafotsy</u>, fandramanana, hazondrano, kirandrambahivary, kirandrambehivavy, kirandrambiavy, maramanana, miaramanana, ravimboafotsy * ''[[Apodytes dimidiata]]'' * ''[[Aponogeton madagascariensis]]'' * ''[[Arachis hypogaea]]'' <small>Linné</small>. -- voanjo (rm) * ''[[Ardisia fuscopilosa]]'' <small>Baker</small>. -- hazotohobavy (rm) * ''[[Argemone mexicana]]'' -- fantsimboay, betakoa * ''[[Aristolochia acuminata]]'' <small>Lamarck</small> (Sovy) * ''[[Aristolochia albida]]'' -- arova, fonetoangana, horovy, kita, rovy, sovy, titongana, titonganalika, totonga, tovimpatrana, voatotongana (jm) * ''[[Aristolochia petersiana]]'' * ''[[Artabotrys hexapetalus]]'' * ''[[Artemisia afra]]'' * ''[[Artemisia annua]]'' -- * ''[[Artemisia vulgaris]]'' * ''[[Artocarpus heterophyllus]]'' -- ampalibe * ''[[Asclepia curassavica]]'' <small>Linné</small> (Fanoromena II) (rm) * ''[[Asparagus africanus]]'' * ''[[Asparagus simulans]]'' <small>Baker.</small> (Ahitsifantatra) (rm) * ''[[Asparagus vaginellatus]]'' <small>Bojer.</small> (Roimboalavo) (rm) * ''[[Aspilia africana]]'' * ''[[Aspilia bojeri]]'' <small>DC</small> (Ampalimbohitra) (rm) * ''[[Asplenium]]'' (sensu stricto) (Tsipalo) (rm) * ''[[Aster bakerianus]]'' * ''[[Aster perrieri]]'' * ''[[Asystasia gangetica]]'' * ''[[Athania brownii]]'' <small>Hochr</small> (Ramiary II, Ramizengy) (rm) * ''[[Athrixia debilis]]'' <small>DC</small> (Anjavidy lahy) (rm) * ''[[Athyrium filix-femina]]'' * ''[[Averrhoa carambola]]'' * ''[[Avicennia marina]] -''- afiafy, hafiafy, harongampanihy, honko, honkofotsy, honkolahy, mantsintay, mosotro (jm) * ''[[Nimo|Azadirachta indica]]'' -- nimo * ''[[Azima tetracantha]]'' -- fantsikandilany, filofilo, goramaky, goranaky, tsingilofilo === B === [[Sary:Brugmansia arborea 11.jpg|vignette|310x310px|Felandakolosy (''[[Brugmansia arborea]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Bacopa monnieri]]'' * ''[[Bakarella baronii]]'' <small>Baker.</small> (Tongoalahy) (rm) * ''[[Balanites madagascariensis]]'' * ''[[Bambusa madagascariensis]]'' * ''[[Bambusa vulgaris]]'' * ''[[Baphia madagascariensis]]'' * ''[[Barleria lupulina]]'' * ''[[Barleria madagascariensis]]'' * ''[[Barleria prionitis]]'' <small>L.</small> (Rointsokina II) (rm) * ''[[Barringtonia asiatica]]'' * ''[[Barringtonia madagascariensis]]'' * ''[[Barringtonia racemosa]]'' * ''[[Basella alba]]'' * ''[[Baudouinia fluggeiformis]]'' * ''[[Baudouinia rouxevillei]]'' * ''[[Bauhinia grandidieri]]'' * ''[[Bauhinia hildebrandtii]]'' * ''[[Bauhinia madagascariensis]]'' * ''[[Bauhinia monandra]]'' * ''[[Bauhinia purpurea]]'' * ''[[Bauhinia variegata]]'' * ''[[Begonia lyallii]]'' * ''[[Begonia madagascariensis]]'' * ''[[Bertiera madagascariensis]]'' * ''[[Bertiera pervilleana]]'' * ''[[Bidens pilosa]]'' <small>Linné</small> (Tsipolitra) (rm) * ''[[Biophytum sensitivum]]'' <small>(Linné) DC.</small> (Kifohafoha) (rm) * ''[[Bixa orellana]]'' * ''[[Blechnum tabulare]]'' <small>Thunberg Kuhn</small> (Tsipahonamalona) (rm) * ''[[Blepharis bojeriana]]'' * ''[[Blumea balsamifera]]'' * ''[[Blumea lacera]]'' * ''[[Blumea madagascariensis]]'' * ''[[Blumea mollis]]'' * ''[[Boerhavia coccinea]]'' * ''[[Boerhavia diffusa]]'' * ''[[Boerhavia repens]]'' * ''[[Bolbitis madagascariensis]]'' * ''[[Bonamia madagascariensis]]'' * ''[[Borassus madagascariensis]]'' * ''[[Borreria verticillata]]'' * ''[[Boscia madagascariensis]]'' * ''[[Boswellia madagascariensis]]'' * ''[[Brachylaena merana]]'' * ''[[Brachylaena microphylla]]'' <small>Humbert</small> (Peha) (rm) * ''[[Brachylaena ramiflora]]'' <small>(DC) H. Humbert</small> ''--'' <u>hazotokana</u>, kisaka, mananitra, mananotra, mananotsa, sotromorona * ''[[Breonadia salicina]]'' (← ''Adina microcephala'') * ''[[Brewiera]] sp.'' (Ovinandrongo) (rm) * ''[[Brexia madagascariensis]]'' * ''[[Brexia pluriflora]]'' * ''[[Bridelia madagascariensis]]'' * ''[[Bridelia micrantha]]'' * ''[[Bridelia pervilleana]]'' * ''[[Bridelia tulasneana]]'' * ''[[Brillantaisia madagascariensis]]'' * ''[[Brochoneura voury]]'' <small>Warburg.</small> (Raraha) (rm) * ''[[Brugmansia arborea]]'' -- datiroa, felandakolosy * ''Bryophyllum daigremontianum'' (→ ''[[Kalanchoe daigremontiana]]'') * ''Bryophyllum delagoense'' (→ ''[[Kalanchoe delagoensis]]'') * ''Bryophyllum pinnatum'' (→ ''[[Kalanchoe pinnata]]'') * ''[[Buchnera hispida]]'' <small>Hamilt</small>. (Tamborokijoa) (rm) * ''[[Buchnera madagascariensis]]'' * ''[[Buddleja axillaris]]'' <small>Willd ex Roemer et Schultes.</small> (Seva Fotsy) (rm) * ''[[Buddleja fusca]]'' <small>Baker.</small> (Seva Lahy) (rm) * ''[[Buddleja indica]]'' * ''[[Buddleja madagascariensis]]'' * ''[[Bulbophyllum madagascariense]]'' * ''[[Bulbostylis madagascariensis]]'' * ''[[Burasaia madagascariensis]]'' -- ambarakasa, ambarasaha, ambarasaka, ambora, amboramanitra, amborasaha, amborasahamaitso, amborasahy, amborasaka, amboravaky, borasaha, faritatsy, faritsaty, hazondahy, odiandro, oditohina, alakamisy, vodihazo * ''[[Burasia gracilis]]'' <small>Decaisne.</small> (Kotolahy) (rm) * ''[[Burasia madagascariensis]]'' <small>Duperit Thouars.</small> (Ody Tohina) (rm) * ''[[Burmannia madagascariensis]]'' * ''[[Bursera madagascariensis]]'' * ''[[Buxus madagascariensis]]'' * ''[[Byttneria madagascariensis]]'' * ''[[Byttneria melleri]]'' <small>Baker var. triloba J. Ar.</small> (Fanary) (rm) * ''[[Byttneria pervillei]]'' === C === [[Sary:Katra de oranjia 01.jpg|vignette|209x209px|Fananomahery, katra, tsiafakomby, vatolalaka (''[[Caesalpinia bonduc]]'')]] [[Sary:Starr-120522-6135-Combretum coccineum-flowers-Iao Tropical Gardens of Maui-Maui (25116873056).jpg|vignette|208x208px|Halaitra, tamenaka (''[[Combretum coccineum]]'')]] [[Sary:Peacock Flower (Caesalpinia pulcherrima) 2.jpg|vignette|209x209px|''[[Caesalpinia pulcherrima]]'']] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Cabucala crassifolia'' <small>Pichon</small> (Hazotandroka) (rm) * ''Cabucala oblonga-ovata'' <small>Markgraff (Hentona)</small> * ''[[Cadaba virgata]]'' -- fandriandambo, hazomasina, irakoka, maintifo, tsiantsohilotsy, tsiariarianalotsy, tsiarinaliotsa * ''[[Caesalpinia bonduc]]'' L. -- fananomahery, katra, tsiafakomby, <u>tsirifota</u>, vatolalaka (jm) * ''Caesalpinia bonducella'' (Roxb) Fleming (Vatolalaka) (rm) * ''[[Caesalpinia pulcherrima]] --'' * ''Caesalpinia sepiaria'' Roxb (Tsiafakomby) (rm) * ''[[Amberivatry|Cajanus cajan]]'' <small>(L.) Millsp.</small> na ''Cajanus indicus'' <small>Spreng.</small> ''--'' ambarivatry, ambatry, amberivatry, ambiatrimbohitra, ambiatry, antsotry, asotrilahy, bokana, hazondandy, kiambatrimbohitsa, kivanja (Ambiatry) (rm) * ''[[Calantica cerasifolia]]'' <small>Tul</small>. -- hazoambo, hazoambovavy, hazombato, silambinanto (Hazoambo) (rm) * ''[[Calliandra alternans]]'' <small>Bentham</small>. (Mandravasarotra I) (rm) * ''[[Calophyllum inophyllum]]'' Linné -- anganaro, foraha, forahabe, itakamaka, mafotra, takamaka, timbarika, tsindelo, <u>vintanina</u>, vintaninaberavina, voakoly, voakotry, voalavenona (rm) * ''[[Calophyllum madagascariensis]]'' * ''[[Calophyllum parviflorum]]'' <small>Baker</small> (Vintanina) (rm) * ''[[Calopyxis bernieriana]]'' <small>(Tulasne) Perrier de la Bathie</small> (Voatamenaka) (rm) * ''[[Calotropis gigantea]]'' * ''[[Cananga odorata]]'' -- ilañilañy * ''[[Canarium boivinii]]'' -- aramy, haramy, ramifotsy, ramimainty, ramimena, ramy, tambazotse * ''[[Canarium madagascariense]]'' (← ''Canarium madagascariensis'') ''--'' aramy, haramy, <u>ramy</u> ary tambazotse * ''[[Cannabis indica]]'' Linné (Rongony) (rm) * ''[[Canthium baxifolium]]'' (Baker) Cavaco. (Fantsikahitra) (rm) * ''[[Canthium erythroxyloides]]'' Baillon. (Ananamboa) (rm) * ''Canthium'' sp. (Farimay) (rm) * ''Canthium'' sp. (Voanananapaha lahy / vavy) (rm) * ''Caperonia sp.'' (Vahindambo) (rm) * ''[[Capsicum frutescens]]'' * ''[[Capsicum annuum]]'' Linné. (Sakaipilo) (rm) * ''[[Cardiospermum halicacabum]]'' L. Boj. -- voafaria, kisangy, masontsokina, poakpoaka, riado, siramboalavo, tsipoapoaka, vahifamakientana II (rm) * ''[[Papay|Carica papaya]]'' L. ''--'' mapaza, papay, paza, voapaza, <u>voampazalahy</u> * ''[[Carissa edulis]] --'' taolana, voakandrina ** ''Carissa edulis'' var. ''subtrinervia'' (Fantsimbala) (rm) -- dipatika, fantsimbala, fantsinakoho, fantsy, fatsimbala, fatsinakoho, fatsitokoho, mokotrala, odi-fanampenana-ra, roifantaka, tambonana, velivato * ''Casearia nigrescens'' Tul. var. ''lucida'' (Hazonakoholahy) (rm) * ''Cassia alata'' Linné (→ ''[[Senna alata]]'') -- anjananjana * ''Cassia laevigata'' Willd (Taikakoho) (rm) * ''Cassia mimosoides'' Linné (Masina anio, Mendoravina) (rm) * ''[[Cassia occidentalis]]'' Sond (→ ''[[Senna occidentalis]]'') (Tsotsoranagatra) (rm) * ''[[Cassinopsis madagascariensis]]'' H. Bn. (Hazomafaitra) (rm) * ''[[Cassytha filiformis]]'' Linné. (Tsihiatofotra) (rm) * ''[[Catharanthus roseus]]'' -- arivotambelona, befela, felabaratra, felatanamamba, heladolo, rivotambelona, salotsa, sarita, tonga, tongatse, trongatse, tsimatiririnina, tsingevika, vonenina * ''[[Catharanthus trichophyllus]]'' ** ''Catharanthus trichophyllus'' ''coriaceus'' (Bak) Pichon (Felanjirika) (rm) * ''[[Caucalis melanatha]]'' (Hoschter) Benth et Hook fils. (Tongotrandraka) (rm) * ''[[Cedrelopsis grevei]]'' Baillon. -- katafa, katrafaina, <u>katrafay</u>, katsafa, mampandry, mantora * ''[[Ceiba pentandra]]'' -- hazomorengy, kaboaka, kapoaka, kapôka, landahazobe, landihazobe, laoaty, moraingy, pamba, pemba, pembabe * ''[[Celosia trigyna]]'' L. (Velomitsotsorika) (rm) * ''[[Centella asiatica]]'' (L.) Urban, forma abreviata. (Talapetraka) (rm) * ''[[Centella asiatica]]'' -- anamanitra, anampetraka, anantahalaka, anantalapetraka, kiladitahalaka, korokorona, loviantsahonantanety, raivolesoka, silabola, talapetraka, viliantsahonantanety * ''[[Cephalanthus spathelliformis]]'' Baker. (Sidindranto) (rm) * ''[[Cerastinum africanum]]'' Oliv (Tsivahadrenikely) (rm) * ''[[Cerasus padus]]'' DC. (Paiso voaloboka) (rm) * ''[[Cereus]] sp.'' (Raketa) (rm) * ''[[Chadsia grevei]]'' -- amontilahy, monty, moty, tsivoninjao (jm) * ''[[Chapeliera madagascariensis]]'' AR. RH. (Ravimbolo) (rm) * ''[[Chassalia bojeri]]'' * ''[[Chassalia princei]]'' * ''[[Chenopodium ambrosioides]]'' Linné -- akatasavola, akatasoavaly, bemaimbo, <u>taimborontsiloza</u>, tainivorontsiloza, tetrolokoloko, tetrolokolona (rm, jm) * ''Chenopodium bonum henricum'' <small>Linné</small> (Takasimboloina) (rm) * ''[[Chenopodium murale]]'' Linné (Anambodihena) (rm) * ''[[Chlerodendron heretophyllum]]'' <small>R. Br.</small> (Fantsinakohoy) (rm) * ''[[Chromolaena odorata]]'' * ''[[Chrysanthellum indicum]]'' <small>Linné</small> (Trakambazimba) (rm) * ''[[Cineraria anampoza]]'' <small>Baker</small> (Anampoza) (rm) * ''[[Cinnamomosma fragrans]]'' <small>Baillon</small> (Mandravasarotra II) (rm) * ''[[Camphora officinarum|Cinnamomum camphora]]'' Linné. ''--'' <u>ravintsara</u>, ravitsara * ''[[Cinnamomum verum]]'' -- * ''[[Cinnamomum zeylanicum]]'' <small>Breyn</small>. -- andrembavinaveotra, hazokanelina, hazomanitra, kanelina, ravintsara * ''[[Cinnamosma fragrans]]'' -- fanalamangidy, [[mandravasarotra]], molotrobeantiniaina, motrebetinainy, motrobeantinena, saro * ''[[Cinnamosma macrocarpa]]'' -- * ''[[Cinnamosma madagascariensis]]'' -- sakaihazo, sakarivohazo, vahabahatra * ''[[Cissampelos pareira]]'' <small>Linné</small>. (Vahivoriavina) (rm) * ''[[Cissampelos perrieri]]'' <small>Diels</small>. (Vahimavo) (rm) * ''[[Cissampelos]]'' sp. (Ramilelatra) (rm) * ''[[Cissus quadrangularis]]'' * ''[[Citrulus lanatus]] --'' hetsihetsy, makatendry, tsikiry, voabe, voaketrihetry, voamanga, voanketsihetsy, voantsikiry, voasavy, voazavo (jm) * ''[[Citrus aurantiifolia]]'' Swing. -- (Voasary makirana)angy, besenta, hangy * ''[[Citrus aurantium]]'' Linné. (''Citrus aurantium'' var. ) (Voatolongo) (rm) * ''[[Citrus hystrix]] -''- voangabe, voangibe * ''[[Citrus limon]]'' -- voasarimakirana * ''Citrus'' sp. (Voasary mandina) (rm) * ''[[Claoxylon bakerianum]]'' <small>Baillon</small> (Sitrakafavoa) * ''[[Cleistanthus boivinianus]] --'' tanatanampotsy * ''[[Cleistanthus madagascariensis]]'' * ''[[Cleistopholis madagascariensis]]'' * ''[[Clematis mauritiana]]'' <small>Lamarck.</small> (Farimaty) (rm) * ''[[Clematis trifida]]'' <small>Hook</small>. (Fotsivolomanoka) (rm) * ''[[Cleome gynandra]]'' * ''[[Cleome viscosa]]'' -- kiafafalahy (jm) * ''[[Clerodendron hircinum]]'' ** ''Clerodendron hircinum'' var. ''dentatum'' Moldenke. (Vanginamboa) (rm) * ''[[Clerodendron putre]]'' <small>Sch</small>. (Tsantsambaitra IV) (rm) * ''[[Clerodendron pyrifolium]]'' <small>J.G. Baker.</small> (Vatoana) (rm) * ''[[Clerodendrum myricoides]]'' * ''[[Climatis mauritiana]]'' Lamarck. (Vahintseva) (rm) * ''[[Clitoria ternatea]]'' -- famehifary, vahintsikomba * ''[[Cnestis polyphylla]] -''- tokambahatra, tokambahatsa, tokambahitra, tokambahy, tongambahitsy, tongambiliotsio, tongombahiby, tsefaka, vahipika, voahento, voantsefaka, voapika, voasefaka, voasefakafotsy * ''[[Voanio|Cocos nucifera]]'' Linné ''-''- voanio * ''[[Coffea arabica]]'' <small>Pierre</small>. (Kafe gasy) (rm) * ''[[Coffea liberica]]'' <small>Pierre</small>. (Kafe Liberia) (rm) * ''[[Coleus aromaticus]]'' <small>Benth</small> (Ahibitsy) (rm) * ''[[Coleus bojeri]]'' <small>Baker</small> (Bororom-parihy) (rm) * ''[[Colocasia antiquorum]]'' <small>Sch</small> (Saonjo) (rm) * ''[[Colocasia esculenta]]'' ** ''[[Colocasia esculenta]]'' var. ''aquatilis'' (Saonjon-drano) * ''[[Combretum coccineum]]'' (← ''[[Quisqualis indica]]'') -- halaitra, tamenake (jm) * ''[[Combretum micrantum]]'' <small>G. Don</small> (Kankiliba) (rm) * ''[[Commelina benghalensis]]'' -- tsimativonoina * ''[[Commelina diffusa]]'' -- ahidimaño, tsimativonoina. * ''[[Commelina madagascariensis]]'' <small>Clarke</small> (Nifinankanga) (rm) * ''[[Commelina nudiflora]]'' <small>Linné</small> (Tsimativonoina) (rm) * ''[[Commiphora madagascariensis]]'' * ''[[Commiphora simplicifolia]]'' -- daro, fantsakatsa, fatsakatsa, mangory, sangatsy, sengatsy (jm) * ''[[Conyza aegyptiaca]]'' <small>Aiton (DC)</small> (Kelivoloina II) (rm) * ''[[Conyza garnieri]]'' <small>Klatt</small> (Miandramidrika) (rm) * ''[[Conyza hitella]]'' <small>A. de Candolle</small> (Dingandingantahalaka) (rm) * ''[[Cordia myxa]]'' -- lamotinalika, magora, <u>taindelokarana</u>, tsimiranjo (jm) * ''[[Cosmos bipinnatus]]'' <small>Linné</small> (Cosmos) (rm) * ''[[Craspidospermum verticillatum]]'' <small>Bojer</small> (Vandrika) (rm) * ''[[Crassocephalum bojeri]]'' <small>(DC) Robyns</small> (Kimalahona) (rm) * ''[[Crassocephalum rubens]]'' <small>(Jacquin) Sp Moore</small> (Anandrambo) (rm) * ''[[Crassocephalum sarcobasis]]'' <small>DC</small> (Anandrambo) (rm) * ''[[Crinum asiaticum]]'' <small>Roxb</small> (Tsitsaontsaona) (rm) * ''[[Crotalaria diosmaefolia]]'' <small>Bentham</small>. (Voatelinondry) (rm) * ''[[Crotalaria fulva]]'' <small>Roxberg</small>. * ''[[Crotalaria retusa]]'' <small>Linné</small> -- akondrojaza, akondrongolo, ambarivatrindolo, amberivatrindolo, <u>ambiatindolo</u>, ambiatrindolo, andriambavibe, bosy, diankazolahy, faliakoho, famonoakoho, hintsakintsaka, kinesakinesa, kinsakinsa, kitsakitsanakoho, kitsakitsanankizy, kitsakitsandomohina, mangakely, tsiakondroakondro, tsimembo, tsingirigiry, 116 voapika * ''[[Crotalaria saltiana]]'' <small>Andrew</small>. (Ambiatrimbohitra) (rm) * ''Crotalaria'' sp. (Hazongaga II) (rm) * ''[[Crotalaria striata]]'' <small>DC.</small> (Voakirintsana) (rm) * ''[[Crotalaria tenuis]]'' <small>Baker</small>. (Foko) (rm) * ''[[Crotalaria xanthoclada]]'' <small>Bojer</small>. (Maitsoririnina I) (rm) * ''[[Croton catatii]]'' <small>Baillon</small>. (Andriambolafotsy) (rm) * ''[[Croton dichogamus]]'' * ''[[Croton malgassicus]]'' * ''[[Croton noronhae]]'' -- andriambavifoty, anizety, fanafa, fotsiavadika, fotsiavady, kitimaroanaka, ndriambolafotsy * ''Croton sp.'' (Somorona hazo) (rm) * ''[[Croton stannaeum]]'' <small>Baillon</small> (Sily) (rm) * ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' (← ''Ravensara aromatica'') -- avozo, havozo, havozomangidy, havozomanitra, hazomanga, hazomangalahy, hazomanitra, laposinty, ravintsara, tavolomanitra, voaravintsara * ''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' <small>(Danguy) van der Werff</small> (← ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small>) -- (Molaliambo) (rm) * ''[[Cryptostegia madagascariensis]]'' -- lombiro, lombiry (jm) * ''[[Cucurbita maxima]]'' Linné (Voatavo) (rm) * ''[[Cucumis melo|Cucurmis melo]]'' L. (Voatango vavy) (rm) * ''[[Cucurmis sativus]]'' L. (Voatango lahy) (rm) * ''[[Tamotamo|Curcuma longa]]'' L. -- gingisy, gingiza, <u>tamotamo</u>, vaza, vogotany * ''[[Curcuma zedoaria]]'' -- * ''[[Cussonia bojeri]]'' -- hazongoaika, hazotsara, tsiahilika, tsingila, tsingilo * ''[[Cussonia fraxinifolia]]'' <small>Baker</small> (Vatsilana) (rm) * ''[[Cussonia spicata]]'' * ''[[Cyanotis nodiflora]]'' <small>Kunt</small> (Evonevona) (rm) * ''[[Cyathula cylindrica]]'' <small>(Bojer) Moquin</small> (Tangongona) (rm) * ''[[Cymbopogon citratus]]'' -- veromanitra, fantakamanitra, fatakamanitra, fiahana, fiehana, verofehana, verofehina, veromafaika. * ''[[Cymbopogon nardus]]'' * ''[[Cynanchum andrigitrense]]'' <small>Choux</small> (Vahinato) (rm) * ''[[Cynara scolimus]]'' <small>L.</small> (Artichaut) (rm) * ''[[Cynodon dactylon]]'' <small>Pers</small> -- arampandrotra, arapandrotra, fandrahana, fandropalana, fandrotrarana, fandrotsana, firifiry, <u>horomainty</u>, kidesy, kidresy, kindrese, kindresy, ladintrambo, rampadrotsa, rapandrotra, vahitsitafitahady, vandrahana, volonaondry, volotsaka * ''[[Cynoglossum rochelia]]'' <small>DC</small> (Anamaoty) (rm) * ''[[Cyperus articulatus]]'' Linné -- bitono, <u>mita</u>, mito, moita, tsimitamita, vondoha * ''[[Cyperus compactus]]'' Lamarck (Fitohizam-balala) (rm) * ''[[Cyperus distans]]'' L.F. (Kirindrambohitra II) (rm) * ''[[Cyperus esculentus]]'' -- karekika, karepoka * ''[[Cyperus madagascariensis]]'' Roemer et Schultze (Vendramparihy, Zozoro) (rm) * ''[[Cyperus rotundus]]'' * ''[[Cyphostemma microdipterum]]'' (Baker) Descoings -- famakientana, <u>vahy famakientana</u> === D === [[Sary:Datura innoxia Mill. flower, buds and foliage.jpg|vignette|278x278px|Kinakoho, ramiarana, ramiary (''[[Datura innoxia]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Dactyloctenium aegypticum'' (Linné) P. Beauv (Ahitrombilahy) * ''Dalbergia purpurascens'' Baillon. (Hitsika). * ''Dalbergia'' sp. (Lanary). * ''Dalechampia clematidifolia'' Bojer (Teloravina) * ''Danais cernua'' Baker. (Bongontany) * ''Danais volubilis'' Baker. (Bongon-drano) * ''[[Datura alba]]'' Linné. (Ramiary / Roingivy) * ''Datura arborea'' Linné. (→ ''[[Brugmansia arborea]]'') * ''[[Datura innoxia]]'' (na ''Dature inoxia'') ''--'' (jm) * ''[[Datura tatula]]'' Linné. (Ramiary / Roingivy) -- kirary, ramiarana, voandramiary (jm) * ''[[Desmodium cajanifolium]]''. (Olana). * ''[[Desmodium canum]]'' SCHI et THEL. (Tsilavondrivotra). * ''[[Desmodium lasiocarpum]]'' Decaryi. (Lambohenjana). * ''[[Desmodium salicifolium]]'' DC. (Voapidrano). * ''[[Desmodium triflorum]]'' DC. (Voapibohitra). * ''[[Dianella ensifolia]]'' (L.) Redouté. (Kivondrombohitra) * ''Dichaetanthera cordifolia'' Baker. (Voatrotraka) * ''Dichaetanthera'' sp. (Hidina) * ''Dichapetalum chlorinum'' (Tul) Engler. (Voambahimazana) * ''Dichondra repens'' Forst (Telafoetra) * ''Dichrocephala latifolia'' DC (Ahibihidrina) * ''[[Dicoma incarna]]'' -- peha * ''Dicoryphe viticoides'' Baker (Tsitsihina) * ''[[Didierea madagascariensis]]'' -- sohongy, sogno, sogny, sony, soribarika (jm) * ''Didrostachys tenuifolia'' Benth. (Famahatra) * ''Didrostachys tenuifolia'' Bentham. (Roimainty II) * ''Dilobeia thouarsii'' R. et S. (Ramandriana) * ''Diodia sarmentosa'' Sweet. (Leiamenarana) * ''[[Dioscorea macabiha]]'' Jumelle et Perrier (Babangy) * ''[[Dioscorea oviala]]'' Baker (Oviala) * ''Diospyros sp.'' (Hazondriana) * ''Dodonaea madagascariensis'' Radlkofer. (Tsitoavana) * ''Dombeya'' sp. (Fimpona) * ''Dombeya'' sp. (Satrikoefamaratra) * ''[[Dracaena reflexa]]'' Baker. (Tavola) * ''Dracaena'' sp. (Hasina madinidravina) * ''[[Drosera madagascariensis]]'' ''--'' * ''[[Drosera ramanitacea]]'' Burchell. -- kimatanandro, mahatanando, <u>mahatanandomena</u> * ''Drymaria cordata'' Willd (Anantarika) === E === [[Sary:Eucalyptus amygdalina flower buds.jpg|vignette|276x276px| Kininina (''[[Eucalyptus amygdalina]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Elaeodendron sp.'' (Hazondrano II et III) * ''[[Eleodendron oliganthum]]'' Baker (Fanazava I) * ''[[Eleonorus tristis]]'' Hackel (Ahitsoritra) * ''Elephantus scaper'' L. (Tambakotambako) * ''Embelia concinna'' Baker. (Takasina) * ''Embelia nummulariofolia'' Baker. (Tanterakala Vavy) * ''Embelia obovata'' Mez. (Tanterakala) * ''Embelia pyrifolia'' Wild. (Tanterakala Lahy) * ''Emilia bathiaei'' H. Humbert (Anamananajary) * ''Emilia citrina'' DC (Tsiontsiona) * ''Emilia graminea'' DC (Anantahalaka II) * ''[[Entada abyssinica]]'' (Vahikarabo) * ''[[Entada chrysostachys]]'' (Sweet) Drake. (Fano) * ''[[Enterospermum madagascariense]]'' -- masanjoana, masinjany, masinjoana, masonjana * ''Epallage anemonifolia'' DC (Anjavidy vavy) * ''Epallage dentata'' DC (Mafaitraty) * ''Equisetum rainosissimum'' Desf. (Kitohitohy) * ''Erigeron naudinii'' Bonnier (Aferontanimbohira madinika, Ahibahiny) * ''[[Eriobotrya japonica]]'' Lindl. (Bibasy) * ''Eriocaulon bifistulozum'' von Heurck (Kisangandrano vavy) * ''Eriosema procumbens'' Benth. (Fokondantra). * ''Erythroxylum discolor'' Bojer. (Taimboalavo) * ''Erythroxylum ferrugineum'' Cav. (Malaimbovony) * ''Erythroxylum gerardii'' Baker (Fanjoana) * ''Eucalyptus'' sp. (Kininimboasary) * ''Eucalyptus'' spp. -- kininina * ''Eugenia aromatica'' Linné. (→ ''[[Jirofo (zavamaniry)|Syzygium aromaticum]]'') (Jirofo) * ''Eugenia cyclophylla'' <small>Baker.</small> (→ ''[[Syzygium revolutum]]'' <small>(Wight) Walp.</small>) -- Voaoriory). * ''Eugenia jambolana'' L. (→ ''[[Syzygium cumini]]'' <small>(L.) Skeels.</small>) -- rotra, <u>robazaha</u>, rotrambazaha, rotravazaha, varotra * ''Eugenia phillyreaefolia'' <small>Baker</small> (→ ''[[Syzygium phillyreifolium]]'' <small>(Baker) Labat & G. E. Schatz</small>) -- (Rotra) * ''Eulalia villosa'' <small>(Thunb) Nees</small> (Mafáibaratra) * ''Eulophia madagascariensis'' Kranzl. (Tongolomboalavo) * ''Euphorbia (section Tithymalus) emirnense'' Baker. (Fanovony) * ''[[Euphorbia hirta]]'' Linné -- ahidinono, ahidronono, aidinono, fampinonoana, kironono, tambavy, tanampotsihelika, tsimenamena, <u>zanraobera</u> (Jean Robert II) * ''[[Euphorbia alluaudii]]'' -- betondro, famata, famatabetondro (jm) * ''[[Euphorbia prostrata]]'' -- kimenamena (jm) * ''[[Euphorbia stenoclada]]'' -- famata, famatabotribotrika, famatabotrika, famata-hamatse, hamatra, hamatse, hamatsy, hamotse, lokofamata, mosotse (jm) * [[Euphorbia thymifolia|''Euphorbia'' ''thymifolia'']] Linné (Jean Robert I) * ''[[Euphorbia tirucalli]]'' -- famata, laro * ''[[Euphorbia tithymaloides]]'' (← ''[[Pedilanthus tithymaloides]]'') -- bôridira (jm) * ''Euphorbia tulasneana'' Baillon. (Harina) * ''Evodia madagascariensis'' Baker. (Ampody madinika) * ''Evonymus elaeodendroides'' Loesener (Rangy) * ''Exacum quinquenervium'' Grisebach (Aferontany hazo) * ''Exacum tsimihety'' H. Humbert (Betarosa) === F === [[Sary:Flacourtia indica fruit in Hyderabad W IMG 7482.jpg|vignette|224x224px|Jingôma, lamontiala, lamonty, lamotsy, lamoty, ramontsy (''[[Flacourtia indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Faureo forficuliflora'' Baker. (Hazombaroa) * ''[[Fernandoa madagacrariensis]]'' -- somontsohy (jm) * ''[[Ficus apodocephale]]'' Baker. (Voarabe). * ''[[Ficus baroni]]'' -- amonta, amontambavy, amontana, amontandahy, aviavindahy, hafotra, nohondahy, nonokaberavina, nonokorovana, nonondahy, nonosay, voara, voarabe * ''Ficus megapoda'' Baker (→''[[Ficus polita]]'') (Aviavy, ''Mananona'') * ''[[Ficus melleri]]'' Baker. (Nonoka Beravina) * ''Ficus polyphlebia'' Baker. (Fompohona) * ''Ficus pyrifolia'' Lam. (Nonoka madinidravina) * ''[[Ficus sakalavarum]]'' -- adabo, adabobe, adabolatsaka, adabonkoera, adabonomby, dabolatsaka (jm) * ''Ficus soroceoides'' Baker. (Ampaly) * [[Ficus trichopoda|''Ficus'' ''trichopoda'']] Baker. (Aviavy) * ''[[Flacourtia indica]]'' (← ''Flacourtia ramontchi'' l'Hérit.) -- hazombavy, jingôma, lamoty, ramontsy, tsingoma, tsongoma, voalamoty, voatronaka, voavoa (jm) * ''Flagellaria indica'' L. (Vahipika) * ''Floscopa glomeraia'' Hasskarl (Mahaleomitatao) * ''[[Flueggea virosa]]'' (← ''Flueggea microcarpa'') -- atsikana, fantsikakolahy, kotika, kotikana, patikahoko, teto, voafotsikotikana (jm) === G === [[Sary:Gossypium herbaceum 004.JPG|vignette|276x276px|Hasikitoky (''[[Gossypium herbaceum]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Geisoriza bojeri]]'' Baker (Tongolombato II) * ''[[Geranium simense]]'' Hochstetter (Mahatanandofotsy II) * ''[[Gerbera elliptica]]'' Humbert (Fotsiavadika, Kelivoloina I) * ''[[Gerbera hypochaeridoides]]'' Baker (Marovatra) * ''[[Gladiolus garniera]]'' Klatt (Kisesidahy) * ''[[Glochidion oreichtitum]]'' J. Leand. (Ahidratsy) * ''Gnaphalium luteo album'' L. (Ahipotsy II) * ''[[Gnidia danguyana]]'' Leandri. (Avoha) * ''[[Gomphocarpus cornutus]]'' Decaisne (Fanory) * ''[[Gomphocarpus fruticosus]]'' -- fandemy, faniry, fanoro, matsivina, poaka, tandemy, voamasivena * ''[[Gossypium herbaceum]]'' -- hasikitoky, landihazo (jm) * ''[[Grewia lavalanensis]]'' H. Bn. (Saily). * ''Grewia'' sp. (Mandrianketra) * ''Gunnera perpansa'' L. (Tangina) * ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'' -- [[ambiaty]] * ''[[Gymnosporia commiphoroides]]'' H. Perr (Roitsokina) * ''[[Gymnosporia divaricata]]'' Baker (Fantsimbala II) * ''[[Gymnosporia linearis]]'' (Linné fils) Loesener (Tsingilofilo) (jm) * ''[[Gymnosporia trigyna]]'' (Lamarck) Baker (Volanany) === H === [[Sary:Hypoxis angustifolia MS 3546.jpg|vignette|315x315px|Saonjonimpanaraka (''[[Hypoxis angustifolia]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Halleria ligustrifolia'' Baker. (Sesesoy) * ''Hartogiopsis trilobocarpa'' H. Perr (Befaroraotra) * ''[[Harungana madagascariensis]]'' (← ''Haronga madagascariensis'' Choisy) -- arongana, dity, fahotra, fohatra, haringana, haronga, harongambato, <u>harongana</u>, miangaroka * ''Helichrysum abbayesei'' Humbert (Ahitrandriana vavy) * ''Helichrysum cordifolium'' DC (Tsimanandra madinika) * ''Helichrysum delicatissimum'' Humbert (Ahitrandriana lahy, Sesinkondana) * ''Helichrysum faradifani'' Scott Ellicot (Ahibalala) * ''[[Helichrysum gymnocephalum]]'' Humbert -- rambazina, rambiasina, <u>rambiazina</u> * ''Helichrysum hypnoides'' Viguier et Humbert (Tsantsambaitra III) * ''Helichrysum indutum'' Humbert (Ahipotsy I) * ''Helichrysum microcephalum'' ADC (Tsimanandra madinika) * ''Helichrysum plantago'' ADC (Soatsamay) * ''Helichrysum rusillonii'' Hochreutiner (Ahibalala) * ''Helichrysum selaginifolium'' Vig et Humbert (Sava) * ''Helichrysum sp.'' (Tsantsambaitra II) * ''Helichrysum subumbellatum'' H. Humbert (Kijanonovoy) * ''Helichrysum viguieri'' et ''ambositrense'' H. Humbert (Maimboakondro) * ''Hibiscus caerulescens'' H. Bn. (Hafotsokina I) * ''Hibiscus diversifolius'' Jacquin. (Roimainty) * ''Hieracium capense'' Linné (Anantahalaka I) * ''Hieracium madagascariensis'' DC (Kiramborambo) * ''Homalium axillare'' (Lamarck) Bentham (Hazombato) * ''Homalium oppositofolium'' Baillon (Tavolo rano) * ''Hydrocotyle bonariensis'' Lam. (Kiatondra fotsy) * ''Hydrocotyle hirta'' R. Br. ex A. Richard. (Viliabetsahona). * ''Hydrocotyle ranunculoides'' Linné fils. (Telafoetrandrano) * ''Hydrostachys goudotiana'' A. Juss. (Mandriandrano) * ''[[Hylocereus triangularis]]'' Britt (Tsiloteloriana) * ''Hyparrhonia rufa'' Stapf. (Veroferana) * ''Hypericum japonicum'' Thunb (Famalhaihaihana lahy) ** ''Hypericum japonicum'' var ''crispum'' Thunb (Betoerana) * ''Hypericum lalandii'' Choisy (Kianikanika) * ''[[Hyphaene coriacea]]'' -- babangy, lohakoko, lokoko, satra (jm) * ''Hypoestes calaminthoides'' Baker (Sarikimalaho I) * ''[[Hypoxis angustifolia]]'' Lamarck (Saonjonimpanaraka) * ''[[Hyptis pectinata]]'' Poiteau (Afolava) * ''Hyptis spicigera'' Bojer (Afolava antahalaka) === I === [[Sary:Ilex mitis - Cape Holly tree - berries detail 3.JPG|vignette|243x243px|Kamasina, lampivato, lapivahatra, nofotrakoho, tsialefitra, tsimidretsa, valolahy (''[[Ilex mitis]]'')]] [[Sary:Imperata cylindrica - Cogon grass.jpg|vignette|242x242px|Antsoro, fehana, saingona, tenina (''[[Imperata cylindrica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Ichnocarpus frutescens'' * ''[[Ilex mitis]] --'' hazondrano, kamasina, lampivahitry, lampivato, lapivahatra, manofotrakoho, monofotrakoho, nofotrakoho, talate, timpantrozona, tsialefitra, tsimendretsa, tsimidretra, tsimidretsa, tsimitety, tsimitretra, valolahy * ''Ilysanthes rotundifolia'' L. (Voanjomanga madinika an-tanety). * ''Impatiens firmula'' Baker (Silamoridrano) * ''Impatiens sp.'' (Kivolavola, Volavolanandrongo) * ''[[Imperata cylindrica]]'' Beauv -- antsoro, fakatenina, fehana, manevika, saingona, <u>tenina</u>, tenona, tsevoka (jm) * ''[[Indigofera arrecta]] Hochstetter'' ''--'' <u>aika</u>, engitra * ''Indigofera bojeri'' Baker. (Kijanolambala). * ''Indigofera glabra'' Linné. (Aika lahy). * ''Indigofera leucoclada'' Baker. (Fisatendro). * ''Indigofera mimosella'' Baillon. (Kiotsiotsiotany Lahy). * ''Indigofera pedunculata'' Baker. (Aika mena). * ''Indigofera'' sp. (Maitsokely). * ''[[Indigofera spicata]]'' * ''Indigofera stenossepala'' Baker. (Kiotsiotsiotany Vavy). * ''[[Indigofera suffruticosa]] -''- aika, engitra, hengitra * ''[[Indigofera tinctoria]]'' -- aika, angitra, engitra, fangira, fatotra, hengitra, kitsakitsa, lefitra, netsy, tapisakondry * ''Indigofora'' ''bojeri'' Baker (Kijanom-balala) * ''Inula perrieri'' Humbert Matfeld (Lelanomby) * ''[[Ipomoea aquatica]] --'' antarika * ''[[Ipomoea batatas]]'' Lam. -- <u>vomanga</u>, bageda, bokala (jm) * ''Ipomoea beraviensis'' Vatke (Vahindranavavy) * ''Ipomoea desmophylla'' Choisy (Kifolona) * ''Ipomoea medium'' Choisy (Vanjitra) * ''[[Ipomoea pes-caprae]]'' L. ''--'' lalanda, lalandandriaka, lalandana * ''Iresine herbstii'' (= ''Iresine diffusa'' f. ''herbstii'') * ''Iresine lindenii'' Hook (Belohalika) * ''[[Isolona madagascariensis]]'' -- ambary, kililo, ombary, ombavy, roimbary, roimbavy * ''Ixora coccinea'' * ''Ixora neriifolia'' * ''Ixora perrieri'' === J === [[Sary:Jatropha curcas at thenmala 2014 (1).jpg|vignette|Kimampotsy, kizika, salabo, savoa, tanantanambazaha, tanatanampotsy, voanongo ([[Savoa|Jatropha curcas]])]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Savoa|Jatropha curcas]]'' L. (Kinanomena) -- boy, ditin-kinana, kimampotsy, kinana, kinapotsy, kizika, salabo, savoa, taimboae, tanantanambazaha, tanantanampotsy, tanantanana, tanantanankisoa, tanapotsy, tanatana, tanatanafotsy, tanatanampotsy, tanatanana, tantàna, valavelo, voanongo (jm) * ''[[Jussiaea repens]]'' Linné. (Kiatondra) * ''[[Justicia tenella]]'' T. Anders (Solidandrano) === K === [[Sary:Kalanchoe prolifera 2019-12-13 6175.jpg|vignette|249x249px|Sodifafana (''[[Kalanchoe prolifera]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Kalanchoe daigremontiana]]'' (← ''Bryophyllum daigremontianum'') * ''[[Kalanchoe delagoensis]]'' (← ''Bryophyllum delagoense'') * ''[[Kalanchoe eriophylla]]'' <small>Hilsenb. & Boj. ex Tul.</small> -- kimavo, kimavokarana, rengirengy, sofinapaha. * ''[[Kalanchoe grandidieri]] -''- isaka, <u>lalampobohitsa</u>, mongy, sofisofy * ''[[Kalanchoe laxiflora]]'' <small>Baker</small> -- kilenga * ''[[Kalanchoe orgyalis]]'' <small>Baker</small> -- <u>toarenihazo</u> * ''Kalanchoe pannosa'' <small>Baker</small> (→ ''[[Kalanchoe eriophylla]]'') -- <u>rengirengy</u> * ''[[Kalanchoe pinnata]]'' (←''Bryophyllum pinnatum'') * ''[[Kalanchoe prolifera]]'' <small>R. Hamet</small> -- sodifafana * ''[[Kaliphora madagascariensis]]'' Hook fils. (Ranendo) * ''[[Keraudrenia macrantha]]'' (H. Bn) J. Arines. (Siandahy). * ''[[Kostletzkya adoensis]]'' (A. Rich) Mast. (Kotose) === L === [[Sary:LantanaFlowerLeaves.jpg|vignette|Radriaka, tainakoho, taindelontsinoa (''[[Lantana camara]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Labramia costata'' (Hartog) Aubréville. (Votodingana). * ''[[Lactuca indica]]'' L. (Beroberoka) * ''Lagarosiphon madagascariensis'' Caspary (Kisangandrano) * ''[[Lagenaria siceraria]]'' (Molina) Standley (Voatavo Giga) * ''Laggera alata'' Linné (Arasoy) * ''[[Lantana camara]]'' Linné.-- radredreka, <u>radriaka</u>, riadriatra, tainakoho, taindelontsinoa (jm) * ''Laportea amberana'' (Baker) Leandri. (Ambera) * ''Lasiosiphon decaryi''. (Hazomalafana). * ''Lasiosiphon perrieri'' Leandri. (Avohambohitra) ; * ''Lathraeocarpa acicularis'' Bremeka mp. (Tsimarofy) * ''Laurembergia madagascariensis'' Schindler (Kalabotretra lahy) * ''Laurembergia veronicifolia'' (Bory) Schindler (Kiatondra mena) * ''Lautembergia ankafinensis'' Baillon Pax et Hoff (Kinanafotsy) * ''Lautembergia sp.'' (Karambito Vavy) * ''Lebeckia retamoides'' Baker. (Rongalahy). * ''Lemna paucicostata'' Linné. (Manotopotsy). * ''[[Leonotis nepetifolia]]'' -- halanjanahary, hazonjanahary, kilanjananahary, kitsotsoka, lanjalanjananahary, <u>lanjambola</u> * ''[[Leptadenia madagascariensis]]'' -- mojy, taratarika, tarikarika, taritarika, vaheronto, vahirano, vahironto, vahirontovavy (jm) * ''Leptolaena pauciflora'' Baker (Larokaitkana) * ''Linociera tropophylla'' Perrier de la Bathie. (Tsilambozana). * ''Lippia citriodora'' Linné. (Kinina Oliva) ; * ''Lissochilus plantagineus'' H. Perr. (Tongolombato I) * ''Lissochilus vaginatum'' n.n. = ''Eulophia madagascariensis'' Kranzl. (Tongolomboalavo) * ''Lobelia filiformis'' Lamarck. (Kimangamanga). * ''Lophotocarpus guyanensis'' Michaux (Vilahy betsahona am-parihy) * ''Loudetia madagascariensis'' (Baker) Bosser (Menariana) * ''Ludwigia abyssinica'' A. Richard. (Kiatondra lahy) * ''Ludwigia octovalvis'' (Jacquin) Raven. (Molalia) * ''Ludwigia octovalvis s. espèce sessiliflora'' (J.) Raven. (Voangindrano I). * ''Lycopodiella cernua'' (L.) Pichi Sermolli. (Tongotsokina). * ''Lycopodium clavatum'' Linné. (Tongotsokina) * ''[[Lygodium lanceolatum]]'' Desv. -- famatotrakanga, <u>fandrikakanga</u>, karakarantoloho, karakaratoloho, kidito * ''Lysimachia rhumeriana'' Vatke. (Voahangindrano II). === M === [[Sary:Melia azedarach 01433.jpg|vignette|Voandelaka (''[[Melia azedarach]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Macaranga cf alnifolia'' Baker (Mokanarana) * ''Macaranga cf echinocarpa'' Baker. (Fananimena) * ''Macaranga cuspidata'' Baillon. (Aposa) * ''Macaranga mongue'' Baillon (Mongy) * ''Macaranga ribesioides'' Baker var. ''longifolia'' Leandri (Karambito I) * ''Macaranga sphaerophylla'' Baker (Mongofasina) * ''[[Maerua filiformis]]'' Drake -- akaonala, akohonala, sarifilao, sasavalahy, solenty, soletry, soletsy, somanga, somangileta, somangy, tohiravina, tsimangy (jm) * ''Maesa trichophlebie'' Baker. (Voarafy). * ''Malva verticillata'' Linné. (Miakany) * ''[[Mangifera indica]]'' L. -- borabe, enbe, kitamoamoa, maitsoantitra, <u>manga</u> * ''[[Manihot esculenta]]'' (na ''Manihot utilissima'' Pohl.) -- amanga, ambazaha, avolona, balafanajaha, balafanapaka, balahazo, barara, belahazo, bononòka, hogo, kajaha, kazaha, mahogo, mangahazo, matreoka, mbalahazo, mbazaha, mohogo, ovihazo, rompotra, tsiveritelo, tsoritsoriny, vihazo, vomangahazo * ''Marattia microcarpa'' Mett. (Tsipaho II). * ''Marchantia sp.'' (Vahohotany) * ''Mariscus sp.'' (Kirindrambohitra I) * ''[[Marsdenia verrucosa]]'' -- berabohy, beraboka, boka, bokabe, bokalahy, haboka, tsingovio (jm) * ''Mascarenhasia arborescens'' DC var. ''geayi'' (Costantin et Dubois) Boiteau (Kidroa) * ''[[Mascarenhasia lisianthiflora]]'' (Bojer) ADC -- angalora, barabanja, befaroraotra II, gidroa, gidroala, gidroanala, gidroandrano, gidronosy, godroa, godroala, godroanala, hazompika, kidroala, kidroalahy, kokomba, tandrokosy, vonifotsy (jm) * ''Medinilla'' sp. (Takasina II) * ''Medinilla'' sp. (Voatotongana) * ''[[Melaleuca quinquenervia]]'' -- kininindrano, niaoly * ''Melanthera'' sp. (Karaoty soavaly) * ''[[Melia azedarach]]'' Linné. (Voandelaka) (jm) * ''Melinis minutiflora'' Palisot de Beauvois (Menakapaha) * ''Mentha sp.'' (Solila) * ''Mesanthemum rutenbergianum'' Kornicke (Fotsivolo) * ''Micranthus oppositifolius'' Wendland (Sarikimalaho II) * ''Micromeria flagellaris'' Baker (Ahibandana) * ''Micronychia tsaratana'' (Baker) Capuron anc. Rhus (Tarentana) * ''Mimosa latispinosa'' Lamarck. (Roikina / Roimainty III) ; * ''[[Mimosa pudica]]'' <small>L.</small> -- amboafotsikely, amboafotsitenda, anakoay, anakoe, anankoay, kelimanjakalanitra, matirorona, matirosana, ramirena, ramiria, ramorena * ''Mimulus madagascariensis'' Bentham. (Voanjomanga lahy) ; * ''Mohria caffrorum'' Desvaux. (Manilahy). * ''[[Mollugo nudicaulis]] ficoides'' <small>Lamarck</small>. (→ ''[[Paramollugo nudicaulis]]'' <small>(Lam.) Thulin</small>) (Aferontany). * ''[[Momordica charantia]]'' -- mafaibe, margôza, margôzy * ''[[Moringa oleifera]]'' -- anambo, anamorongo, ananaboringa, [[ananambo]], felikambo, felikamoranga, felinimorongovazaha, landihazo, moringa, morongo, morongy, soahazo (jm) * ''[[Moringa drouhardii]] --'' hazomalanga, maroseranana, marosirana (jm) * ''[[Mucuna pruriens]]'' DC. (Takilotra). * ''Muhlenbeckia platyclada'' Meisner. (Tavy Hasina). * ''Mundulea barclayi'' (Telfair) Viguier. (Fanamo I). * ''Mundulea pauciflora'' Baker. (Ranongoaka II). * ''Mundulea sericea'' (Will) Chevalier. (Fanamo II). * ''Mundulea suberosa'' Bentham. (Ranongoaka I). * ''[[Murdannia nudiflora]]'' (← ''Commelina nudiflora'') -- ahidimaño, andranahake, tsimativonoina (jm) * ''[[Musa paradisiaca]]'' -- akondro, batavia, fontsilahy, fontsy, hontsy, horita, katakata, kifapanonotsy, mavokely, otsy, tsienamboa * ''[[Musa sapientium]]'' Linné. (Akondro). * ''Mussaenda arcuata'' Poiret. (Tsantsambaitra / Tsikirity) * ''Mussaenda vestita'' Baker. (Fatora) * ''Myrica bojariana'' Baker. (Lakarano) ; * ''Myrica rugulosa'' Baillon. (Sorabatana). * ''Myrica spathulata'' Mirbel. (Sarindrahaika) ; * ''Myrothamnus moschatus'' Niedenzu. (Maharaoka). * ''Mystroxylon aethiopicum'' (Thunb.) Loesener (Fanazava II) === N === [[Sary:Nasturtium officinale kz11.jpg|vignette|208x208px|Anandrano ([[Nasturtium officinale]])]] [[Sary:Plant nicotiana tabacum.jpg|vignette|312x312px|Lobaka, parakigasy, paraky, tambako ([[Nicotiana tabacum]])]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Nasturtium barbareaeafolium'' Baker (Tomoa) * ''[[Nasturtium officinale]]'' R. Br. -- [[anandrano]] * ''Nastus borbonicus'' J.F. Gmelin (Volo) * ''Nauclea cuspidata'' Baker. (Voamalompangady) * ''Nelsonia campestris'' R. Brown (Sirasirakanify) * ''Nematostylis loranthoides'' Hook. (Maroatody) * ''[[Neobeguea mahafaliensis]]'' -- andipasy, andy, bemahova, handy, hazolava (jm) * ''Neotina isoneura'' (Radlk) Capuron. (Ody Fo) * ''[[Nepenthes madagascariensis]]'' Poir. (Berakotra). * ''[[Nephelium let-chi]]'' Camb. (Latosy) * ''Nephrolepis tuberosa'' (Bory) Prantl. (Kivainga) * ''Nesogenes glandulosus'' (sp) (Scott Elliot) Wildr. (Tamboronomby) * ''Neyraudia arundinacea'' (L.) Henrard (anc. ''arundo mad.'') (Fataka) * ''Nicandra physaloides'' Gaertner. (Gaboreda) * ''Nicholsonia barbata'' (Linné) De Candolle. (Vonjy). * ''Nicholsonia diversifolium'' Poiret. (Vonjy lahy). * ''[[Nicotiana tabacum]]'' Linné. -- bekira, dary, dobibika, dolibika, dorindobaka, fitsako, hitsiky, lobaka, maimbobe, parakigasy, paraky, paraky gasy, sata, tambako, tobaka, tombako, tsisata, tsitata * ''Nidorella chrysocoma'' DC (Angamay) * ''[[Noronhia]]'' spp. -- laitra, tsilaitra * ''Nuxia grandifolia'' Scott Elliot. (Lambinana Tambonaika) * ''Nuxia oppositifolia'' (Hochst) Bentham. (Lambinana (Btl)) * ''Nuxia pachyphylla'' Baker. (Hazongaga) * ''Nuxia verticillata'' Lamarck. (Lambinana (Aga)) * ''[[Nymphea stelleata]]'' Willd. ([[Voahirana|Tatamo]]). === O === [[Sary:Ocimum gratissimum (21913853081).jpg|vignette|Romba, rombabe, rombanakoho (''[[Ocimum gratissimum]]'')]] [[Sary:Hint inciri - Indian fig - Opuntia ficus-indica 01.JPG|vignette|Raketa (''[[Opuntia ficus-indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Ocimum canum]]'' Sims (Kirijana) -- karanzane, kirangay, kiranjay, kirijana, mampivehana, romba, rombakely, rombiromby, rombovola (jm) * ''[[Ocimum gratissimum]]'' Linné (← ''Ocimum guineense'') -- romba, rombabe, <u>romban' akoho</u>, romby (jm) * ''[[Ocimum suave]]'' na ''[[Ocimum gratissimum]]'' -- rombabe, romby * ''[[Olax lanceolata]]'' -- ambihotse, ambihotsy (jm) * ''Oldenlandia caffra'' Eyckl et Zeyh. (→ ''[[Cordylostigma virgatum]]'') (Ahibitsika) -- kimalomata, matoakely, rongonintany, tsipipika, voandrongonitany * ''Oldenlandia heynii'' Oliver. (Arintany) * ''Oliganthes pseudocentauropsis'' Humbert (Hazomboay) * ''Oncostemon'' sp. (Hazotohodahy) * ''[[Operculicarya decaryi]]'' -- japy, jaby (jm) * ''Ophicolea floribunda'' (Bojer) Perrier (Voalava) * ''Ophio glossum''. (Tokan-tsofina) * ''[[Opuntia ficus-indica]]'' Linné (Raketa) * ''Ottelia ulvae folia'' Buch (Lopatra) * ''Oxalis corniculata'' Linné. (Kimamy). === P === [[Sary:Pachypodium brevicaule 107837097.jpg|vignette|279x279px|Sakarivombato (''[[Pachypodium brevicaule]]'')]] [[Sary:RIPerseaGratissima.jpg|vignette|336x336px|Zavôkà (''[[Persea gratissima]]'')]] [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|'''A''']] '''- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Pachypodium brevicaule]]'' Baker (Sakarivombato) * ''Pachytrophe dimepata'' Bureau. (Mahanoro lahy) * ''[[Paederia argentea]]'' A. Richard. (Kotrokantsina) * ''[[Paederia majungensis]]'' -- laingovahira, lengo, lengobe, lengomaimbo (jm) * ''[[Paederia thouarsiana]]'' ''--'' * ''[[Pandanus utilis]]'' <small>Bory</small>. (Vakoana). * '''''[[Parkinsonia aculeata]]'' -- (jm)''' * ''[[Passiflora stipulata]]'' Aublet. (Giranadela) * ''[[Paullinia pinnata]]'' L. -- famehivala, famevala, fany, kihosa, kiosa, marirana, masonombilahy, vahifamehivala, vahifitoaty, vahikony, vahimarinanga, vahimarirana, <u>vahy famehivala</u> (jm) * ''Pavonia bojeri'' Baker. (Hafotrakanga) * ''Pavonia urens'' Linné. (Tsontsona). * ''[[Pedilanthus tithymaloides]]'' (→ ''[[Euphorbia tithymaloides]]'') -- bôridira * ''Pellaea goudotii'' Kuntz var. ''compacta'' Bonaparte (Ampangavy) * ''Pellaea viridis'' (Forok) Prantl (Ampanganamalon'a) * ''Pentanisia veronicoides'' Baker. (Voalobotany) * ''[[Pentatropis nivalis]]'' -- tinaikibo (jm) * ''[[Pentopetia androsaemifolia]]'' Decaisne (Tandrokosy II) * ''Pentopetia androsaemifolia'' Decaisne (Vahitandrokosy) * ''Peperomia baronii'' Baker. (Toareny) * ''Peperomia'' sp. (Toareny vavy) * ''[[Perichlaena richardii]]'' <small>Baill</small>. -- malainkisaraka, tohonambay * ''[[Persea gratissima]]'' Gaert. ([[Zavôka|Zavoka]]). * ''Peucedanum capense'' Sonder. (Fanivapotsy) * ''Phaseolus'' sp. (Vahinondry). * ''Phellolophium madagascariensis'' Baker. (Tsileondroaho) * ''Philippia sp.'' (Anjavidy lahy, Kiringy, Kisia) * ''[[Phragmites australis]]'' (jereo ''[[Phragmites mauritianus]]'') -- bararata, katsaka, katsaoka, volotara (jm) * ''[[Phragmites mauritianus]]'' (jereo ''[[Phragmites australis]]'') -- bararata, katsaka, katsaoka, volotara (jm) * ''[[Phyllanthus amarus]]'' (jereo ''[[Phyllanthus niruri]]'') -- ambanivoa, anakatsotsy (jm) * ''[[Phyllanthus casticum]]'' -- faintina, hazontanalahy, hazontanty, hazotana, hazotanty, sagnira, taintona, tentina (jm) ** ''Phyllanthus casticum'' var. ''madagascariensis'' Leandri (Repika) * ''Phyllanthus decipiens'' (Baillon) Muller d'Argovie (Hazotanalahy) * ''Phyllanthus cf echinocarpa'' Baker. (Haga) * ''[[Phyllanthus niruri]]'' -- anakatsotsy (jm) * ''Phyllanthus nummulariaefolius'' Poiret (Rimorimo) * ''Phyllanthus sp.'' (Antilafoetra) * ''Phyllanthus sp.'' (Hazotana) * ''Phyllarton bojerianum'' DC (Zahana) * ''Phymatodes scolopendria'' (Burm) Ching. (Tsiampanga). * ''Physalis alkekengii''. (Kelimatoa) * ''[[Physalis peruviana]]'' Linné. (Voanantsindrana) * ''[[Physena madagascariensis]]'' Noronba ex Thouars (Resonjo) * ''Phytolacca abyssinica'' Jacquin. (Vahivoraka). * ''Phytolacca dodecandra'' l'Heritier. (Tambonoa II) * ''Phytolacca goudotii'' Briq. (Mandemoka * ''Pigeum africanum'' Hooker fils. (Sary * ''Pimpinella ebracteata'' Baker. (Aferontanimbohitra) * ''[[Piper cubeba]]'' Linné. (Betel marron) * ''[[Piper nigrum]]'' Linné. (Poivre) * ''[[Piper pyrifolium]]'' Vahl. (Tsiperifery) * ''[[Piper subpeltatum]]'' Willd. (Voanotonotra). * ''[[Pistia stratiotes]]'' Linné (Azafy na tsikafonkafona) * ''[[Pithecellobium dulce]]'' Bentham. -- kilimbazaha (jm); * ''Plantago tanalensis'' Baker. (Azafimbohitra). * ''Plectaneia elastica'' Jumelle et Perrier (Vahitsipilo) * ''[[Plectranthus amboinicus]]'' -- balisama, balsama (jm) * ''Plectranthus hoslundioides'' Scott Elliot (Felantanitely) * ''Plectranthus madagascariensis'' Benth (Farimaso) * ''Plectronia'' sp. (Tomenjana) * ''[[Pluchea bojeri]]'' -- famonty, famonto, famoty, samoty, samonty (jm) * ''[[Pluchea grevei]]'' -- famonty, famoty, samonta (jm) * ''[[Plumbago aphylla]]'' -- kifafalahy, kitohy, motimoty, tsibolo (jm) * ''[[Plumeria alba]]'' Linné (Frangipanier) * [[Plumeria rosea|''Plumeria'' ''rosea'']] Linné (Frangipanier) * ''[[Plumeria rubra]]'' -- (jm) * ''[[Poivrea coccinea]]'' DC (Halaitra) * ''[[Poivrea phaneropetala]]'' H. Perrier ([[Tamenaka (zavamaniry)|Tamenaka]]) * ''Polycline proteiformis'' H. Humbert (Jiramainty) * ''Polygonum lanigerum'' R. Br. (Tambonoa) * ''Polygonum senegalense'' Meisner. (Arivotaombelona) * ''Polyscias sp.'' (Hazotsora, Tsingatry) * ''Polystachia'' sp. (Valily lahy) * ''[[Portulaca oleracea]]'' L. -- anamatavy, ananjabora, botrabotra, fandrianomby, kalabotretra, <u>kalabotretraka</u>, kambo, kibotrabotra, taikombelahy, tsibotrabotra, tsikobokobondanitra (jm) * ''Potamogeton javanicus'' Hasskarl. (Somotra Hakàka). * ''Pothos chapelieri'' Scot (Ramatsatso I) * ''[[Prunus africana]]'' na ''[[Pygeum africanum]]'' -- paisoala, saripaiso * ''[[Psiadia altissima]]'' -- dingadinga, dingadingambazaha, dingadingana, dingandingana, mantavazana, rinarina, voaramonina * ''[[Psidium cattleyanum]]'' Sabine. ([[Goavy]] tsinahy) * ''[[Psidium guajava]]'' -- angavo, gavo, gavy, goava, goavy (jm) * ''[[Psidium pomiferum]]'' Linné. (Goavy fotsy) * ''Psindia angustifolia'' H. Humbert (Dingandahy) * ''Psindia salviaefolia'' Baker (Kimalahogasy) * ''Psorospermum androsaemifolium'' Baker (Tsifady II) * ''Psorospermum cerasifolium'' Baker (Hazomafaitra) * ''Psorospermum Fanerana'' Baker (Tsifady I) * ''Psorospermum sp.'' (Tsifady lahy) * ''Psychotria'' sp. (Voamasondrainibe) * ''Pterocolon decurrens'' S. Moore (Aniandro) * ''Pterocolon decurrens'' S. Moore (Parakinjirika) * ''[[Punica granatum]]'' Linné. (Ampongambendanitra) * ''Pycnoneurum junciforme'' Decaisne (Fokotohata) * ''Pycreus mundtii'' Nees. (Ahibita) * ''Pycreus polystachyus'' P. Beauvais * ''Pycreus sp.'' (Lohakoho) * ''[[Pygeum africanum]]'' (= ''[[Prunus africana]]'') * <u>''Pyracantha'' sp. ou ''Crataegus'' sp. (petites mandarines);</u> === Q === [[Sary:Quassia indica 30.JPG|vignette|230x230px|Bemafaitra, farafaka, fatraina, mangafoky, samandora (''[[Quassia indica]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Quassia indica]]'' (na ''Samadera indica'') -- afatraiña, bemafaitra, bifetry, farafaka, fatraina, fatrain-drazana, mangafoky, menavoiny, samandora, simaroba * ''Quisqualis indica'' (→ ''[[Combretum indicum]]'') === R === [[Sary:Ricinus communis Rącznik pospolity 2024-01-20 Malaga 02.jpg|vignette|277x277px|Kinana (''[[Ricinus communis]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Radamaea montana'' Benth. (Tambarasaha) * ''Ranunculus pinnatus'' Poiret. (Afontany) * ''Ravensara aromatica'' → ''[[Cryptocarya agathophylla]]'' * ''Ravensara ovalifolia'' <small>Danguy</small> →''[[Cryptocarya ovalifolia]]'' <small>(Danguy) van der Werff</small> -- (Molaliambo) * ''Reissantia angustipetala'' (H. Perrier) N. Hallé (Anc. ''Hippocratea'') (Fanolehana I) * ''Rhodocodon madagascariensis'' Baker. (Tongolontotozy) * ''Rhodosepala pauciflora'' Baker. (Tamborokisoa) * ''[[Rhopalocarpus lucidus]]'' -- hazondrenetsy, hazondrengetsy, hazondringitra, rengitra, rengitrabe, talafotsy, talafoty, taolafoty (jm) * ''[[Ricinus communis]]'' Linné -- fampinonoana, kimanga, kinamena, <u>kinana</u>, kinanamena, mangarahana, tanantanamanga, tanatana, tanatanamanga, tanatanamena, tanatanankisoa, tseroka (jm) * ''[[Rubus apetalus]]'' Poiret. (Roifotsy) * ''[[Rubus pauciflorus]]'' Baker. (Roimainty II) * ''[[Rubus rosaefolius]]'' (Linné) Baker. (Voaroitsaka). * ''Rumex bequaertii'' de Wildemann. (Bolela) === S === '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' [[Sary:Syzygium aromaticum on tree.jpg|vignette|Jirofo, karafoy (''[[Syzygium aromaticum]]'')]] * ''Sabaea brachyphylla'' Grisebach (Tsakomanta lahy) * ''Sabicea diversifolia'' Persoon. (Sefa) * ''[[Saccharum officinarum]]'' -- andrefo, farimainty, farimanga, fary, fia-pary, fisika, lailay, lengompary, mavotohona, ongompare (jm) * ''Salix madagascariensis'' Baker. (Siho). * ''[[Salvadora angustifolia]]'' Turill. -- sasavy, tanisy, tsingilo (jm) * ''[[Salvia coccinea]]'' Linné (Romba madinika) * ''Salvia cryptoclada'' Baker (Kanda II) * ''Sarcobotrya stringosa'' (Benth) R. Viguier. (Voavoananakova). * ''Satyrium'' sp. et ''Cynorchis'' sp. (Voatadidy). * ''Schefflera bojeri'' (Seeman) Viguier (Alomanaka) * ''Schefflera helleana'' Bernadi (Tsingila) * ''Schefflera longepedicellata'' (Lecomte) Bernadi (Felatanamanahary) * ''Scleria griegifolia'' (Riedley) Raynal (Kirindrambohitra, Kirindrandrano, Ravindahasa) * ''[[Sclerocarya birrea]]'' -- sakoa, sakoana, voankatsoa ** ''Sclerocarya birrea'' subs. ''caffra'' (←''Sclerocarya caffra'' ← ''Poupartia caffra'') -- sakoa, sakoana, voankatsoa (jm) * ''[[Scoparia dulcis]]'' L. -- fafatsambo, famafa, famafampanavy, famafampaniry, famafasambo, famafatsambo, hazomamosarikasy, hazomamy, jamalanjirika, tsianjiajia, tsijiajia, tsinjiajia (jm) * ''Secamone glaberrima'' (K. Sch) Choux (Vahimena) * ''Secamone tenuifolia'' (Kindrono, Sanatry) * ''Selaginella fissidentoides''. (Tanantrandraka II). * ''Selago muralis'' Linné. (Manahahàha) * ''Senebiera didyma'' Pers. (Tsingita) * ''Senecio ambositrensis'' Humbert (Hanindraisoanampondra) * ''Senecio canaliculatus'' Bojer ex DC (Kelimavítrika) * ''Senecio cochlearifolius'' Bojer ex DC (Anjevy) * ''Senecio decaryi'' Humbert (Rambontsoavaly II) * ''Senecio faujasioides'' Linné (Kimamboiboy) * ''Senecio hildebrandtii'' Baker (Rambontsoavaly I) * ''Senecio longiscapus'' Bojer ex DC (Menavitrana) * ''Senecio multibracreatus'' Bak (Angeambohitra) * ''Senecio resectus'' Bojer ex DC (Ahipanala) * ''Senecio vittarifolius'' Bojer in DC (Anantsongontany) * ''[[Senna alata]]'' (← ''Cassia alata'') -- anjananjana (jm) * ''Senna fistula'' (← ''Cassia fistula'') * ''[[Senna occidentalis]]'' (← ''Cassia occidentalis'') ''--'' sagnatrindolo, sanatrindolo, saringoazy, tsatsinangatra, tsirokinangatra, tsirorokanangatra, tsorokanangatra, tsororangatra, tsotsorinangatra, vantsiraokonangatra, voanembanalika, voanembanamboa, voanjary, voantsiraokonangatra, voantsirokinimaro, voantsiroko, voantsorokanangatra, voatsokonangatra, vonjara (jm) * ''Sepramacoce ocymoides'' Burman. (Ambotona) * ''Sesamum indicum'' DC. (Voanaho). * ''[[Sesbania madagascarensis]]'' -- katsakatsa (jm) * ''Sesbania rostrata'' (←''Sesbania punctata'' DC.) (). -- fanaravoana, katsakatsaka, kintsakintsana, manjato, velonasara * ''[[Sida parvifolia]]'' DC. (Mandravasarotra vavy) * ''Sida spinosa'' ''-''- mandravasarotra (jm) * ''[[Sida urens]]'' Linné. (Satrikoefamaratra / Sindahoro) * ''Siegesbeckia abyssinica'' Olivier (Kiravita) * ''[[Siegesbeckia orientalis]]'' Linné -- <u>ditinangatra</u>, <u>Fanisindoloratsy</u>, mandalodiaraikitra, satrikoazamaratra, satrikoefamaratra, tsivadihana * ''Smilax kraussiana'' Meiss. (Fandrikibodisy). * ''Smithia chamaechrista'' Benth. (Fanivamena). * ''[[Solanum aethiopicum]]'' -- * ''[[Solanum americanum]]'' -- amelo, anamamy, anantsatria, anantsindrana, avaizo, bemine, mailo, melo (jm) * ''Solanum auricula tum'' Ait. (Sevabe) * ''Solanum erythracantum'' Baker. (Sakaifantsinakohoy) * ''Solanum indicum'' Linné. (Voampoana / Voanatindrana) * ''Solanum nigrum'' Linné. (Anamafaika / Anamamy) * ''Solanum nodiflorum'' jacquin. (Anamamy) * ''Solanum'' sp. (Voanjomora) * ''Sonchus oleraceus'' L. (Anamboraka) * ''Sparmannia discolor'' Baker. (Fantsimbala III) ; * ''Sphenomeris chusanae''. (Kondrehitra) ; * ''Spilanthes oleracea'' Jacq (Anamalao) * ''Sporobolus africanus'' (Poiret) Robyns et Tournay (Fandrotrarana) * ''Stachys sp.'' (Gaga) * ''Stachytarpheta jamaicensis'' L. Vahl. (Ananomby) ; * ''Stachytarpheta jamaicensis'' Vahl. (Tsipotina) ; * ''Stenocline inuloides'' DC (Tsitakombohitra) * ''Stenotaphrum dimidiatum'' Brong. (Ahipisaka) * ''Sticherus flagellaris'' St John. (Ringotra) * ''Strongylodon'' sp. (Vahitsaramaso). * ''Strychnos diploricha'' Leeuwenberg. (Betady) * ''Symphonia sp.'' (Somoronamboa) * ''[[Jirofo (zavamaniry)|Syzygium aromaticum]]'' -- jirofo na karafoy === T === [[Sary:Tamarindus indica - mmr.jpg|vignette|373x373px|Dilo, kily, madiro (''[[Tamarindus indica]]'')]] [[Sary:Tridax procumbens 252740558.jpg|vignette|208x208px|Angamay, angea (''[[Tridax procumbens]]'')]] [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|'''A''']] '''- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Tacca leontopetaloides]]'' -- maronkony * ''Tacca pinnatifida'' Forst. (Tavolo). * ''Tachiadenus carinatus'' Grisebach (Felamanga) * ''Tachiadenus longiflorus'' Grisebach (Malanilava) * ''Tagetes erecta'' Linné (Kiranjany) * ''[[Tamarindus indica]]'' Linné -- dilo, diro, kile, kililo, kily, lilo, madilo, madiro, monte, monty, voamadilo, voamatony, voamatory (jm) * ''Tambourissa parvifolia'' Baker. (Ambora lahy) * ''Tambourissa purpurea'' ADC. (Amboramavo vavy). * ''Taraxacum officinale'' Web (Ananangisa) * ''Tephrosia humberti'' N. Dumaz. (Voatelinondry vavy). * ''Tephrosia linearis'' Pers. (Manaribe). * ''Tephrosia lyallii'' Baker. (Fokongaga). * ''[[Tephrosia pungens]]'' -- taivositse (jm) * ''Tephrosia retamoides'' Solederer. (Kifafalahy). * ''[[Terminalia mantaly]]'' H. Perr (→? ''Terminalia neotaliala'') -- mantalia, mantaliala, mantaly, talio, taly, tsihazo (jm) * ''Tetracera rutenbergii'' Buch. (Vahy marâna) * ''Tetradenia fruticosa'' Benth (Bororona) * ''Tetradenia hildebrandtii'' Briquet (Bororona manala ratsy) * ''[[Tetraena madagascariensis]]'' -- filatatao (jm) * ''Thunbergia leucorhiza'' R. Benoist (Vahimavana) * ''Thunbergia platyphylla'' Baker (Voakerépoka, Voanjomanga an-tanety) * ''[[Toddalia asiatica]]'' Lamarck. (Kasimba) * ''Toneria pedunculari-formis'' Bonati. (Kimataho Lahy) * ''Torenia parviflora'' Buch. Hamilt. (Ananotsy) * ''Torenia stolonifera'' Bojer. (Tsakomanta) * ''[[Tragia furialis]]'' Bojer (Takilo-dambo) * ''Trema commersonii'' Blume (Vakoka) * ''[[Trema orientalis]]'' Blume''.'' ''--'' andraraizina, andrareza, andrarezina, andrarezo, angesoba, angezoka, hazongazona, ilaibaratra, selivaratsy, tsivakimbaratra, <u>vakoka</u> (jm) * ''[[Tridax procumbens]]'' L. -- angamay, angea (mj) * ''Tristemma virusanum'' Jussieu. (Voatrotrokala). * ''Triumphetta rhomboidea''. (Hafotsokina II) * ''Tueraea sericea'' Smith. (Lafara) * ''Tueraea sericea'' Smith. (Lafara) * ''[[Typha angustifolia]]'' Linné. (Kivondrona). * ''Typhonodorum lildleyanum'' Schott (Viha) === U === '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Uapaca bojeri]]'' Baillon -- hazondandy, <u>tapia</u>, voampaka, voatapia * ''[[Uncarina stellulifera]]'' -- farehetse, farehetsy, farehitsy, * ''Urera acuminata'' Gaudichaud. (Miandambo). * ''Usnea'' sp. (Lomotra hazo). * ''Uvaria acuminata'' var. ''catocarpa'' (Diles) Cavaco (Senaseria) === V === [[Sary:Voacanga thouarsii-fruit-2.jpg|vignette|206x206px|Folitra, kaboka, kanga, montafara, montaka, voakanga (''[[Voacanga thouarsii]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''Vaccinium secundiflorum'' Hook. (Voamantsitainakoho, voatsitakajaza) * ''[[Vanilla decaryana]]'' -- amalo, vaitranamalona (jm) * ''Vaucheria sesselis'' DC (Lomo-drano) * ''Vepris fitoravina'' H. Perr. (Ampody fitoravina) * ''Vepris nitida'' Verdoorn. (Ampody vato) * ''[[Vernonia alleizettes]]'' Humbert (Ambiaty lahy) * ''Vernonia appendiculata'' Less (→ ''[[Gymnanthemum appendiculatum]]'') -- <u>ambiaty</u> * ''[[Vernonia capitata]]'' Baker (Kijelajahy) * ''[[Vernonia cinerea]]'' Less (Ramiary I) * ''[[Vernonia diversifolia]]'' Bojer ex DC (Tsiatosika) * ''[[Vernonia erythromarula]]'' Klatt (Lahimena II) * ''[[Vernonia garnieriana]]'' Klatt (Hazomavo) * ''[[Vernonia garnieriana]]'' Klatt (Pela Lahy) * ''[[Vernonia glutinosa]]'' DC (Kanda) * ''[[Vernonia nudicaulis]]'' Lers (Lahimena I) * ''[[Vernonia pectorali]]<nowiki/>s'' Baker (Sakatavilotra) * ''[[Vernonia polygalaefolia]]'' Lessing (Ramanjoko) * ''[[Vernonia pratensis]]'' Klatt (Anambohitra I) * [[Vernonia secundifolia|''Vernonia secundifolia'' var. ''dolicholepis'']] Humbert (Masimposaina) * ''[[Vernonia]] sp.'' (Reniomby) * ''[[Vernonia trinervis]]'' (Bojer ex DC) Drake (Anambohitra II) * ''[[Vigna angivensis]]'' Baker. (Avoko). * ''[[Vigna capensis]]'' Walpig. (Masontantely). * ''[[Vitex betsiliensis]]'' Humbert. (Sevambato) * ''[[Voacanga thouarsii]]'' -- akanga, akangahazo, akangarano, akangatsimangolonanaka, folitra, haboka, kabodrano, kaboka, kabokankoraka, kaboke, kanga, kangarano, kapoka, koraka, montafara, montaka, voakanga, voakangarano === W === [[Sary:Wahlenbergia undulata 1DS-II 4-0855.jpg|vignette|232x232px|Sofintotozy (''[[Wahlenbergia undulata]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Walhenbergia madagascariensis]]'' ADC (Sofintotozy) * ''[[Wahlenbergia undulata]]'' (←''Wahlenbergia bojeri'' ADC) (Anantahalaka II lahy) * ''Wedelia elongata'' Vatke (Kijitina) * ''[[Weinmannia bojeriana]]'' Tulasne (Sokia) * ''[[Weinmannia lucens]]'' Baker (Lalona) * ''[[Woodfordia fructicosa]]'' (L) S. Kurtz. (←''Woodfordia floribunda'' L. Kurtz.) ''--'' arify, lambohenjana === X === [[Sary:Xerosicyos danguyi 18547418.jpg|vignette|215x215px|Takisakisaka, tapisaka (''[[Xerosicyos danguyi]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Xerochlamys pilosa]]'' Baker (Laro) * ''[[Xerosicyos danguyi]]'' -- kitsakitsakoba, takisakisaka, tapisaka, taposaka (jm) * ''[[Xyris semifuscata]]'' Bojer. (Sorobatritra). === Y === [[Sary:Youngja japonica2.jpg|vignette|212x212px|''[[Youngia japonica]]'']] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Youngia japonica]]'' * ''[[Yushania madagascariensis]]'' === Z === [[Sary:Zingiber officinale 230935597.jpg|vignette|206x206px|Sakaitany, sakamalao, sakarivo, sakaviro (''[[Sakamalao|Zingiber officinale]]'')]] [[Sary:Ziziphus jujuba, Santa Coloma de Farners.jpg|vignette|208x208px|Mokonazy, tsinefo (''[[Ziziphus jujuba]]'')]] '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' * ''[[Zanthoxylum decaryi]]'' -- manago, manongo, manongovola, manongovolo (jm) * ''[[Zanthoxylum madagascariense]]'' Baker. -- <u>fahavalonkazo</u>, <u>hazomiarotena</u>, manongo, tsihanimpoza * ''[[Zanthoxylum mananarense]]'' -- vohantsilana * ''[[Zanthoxylum thouvenotii]]'' -- tsihanimpotsy, tsihanimpoza, tsilompoza * ''[[Zanthoxylum tsihanimposa]]'' -- manongo, tsihanimpoza * ''[[Zea mays]]'' -- baby, batribatry, karanange, katsabato, katsabotso, katsaka, kipotsika, sako, tsako, tsakotsako, tsatsako (jm) * ''[[Zehneria perrieri]]'' (Baker) Keraudren (voantangonala) * ''[[Zehneria rutenbergiana]]'' (Cogniaux) Keraudren (voantangondolo) * ''[[Sakamalao|Zingiber officinale]] -''- sakaitany, sakamalao, sakamalaokely, sakarivo, sakaviro * ''[[Zingiber zerumbet]]'' L. (sakarivondambo) * ''[[Ziziphus jujuba]]'' Lamarck. (mokonazy). * ''[[Ziziphus mauritiana]]'' (jereo koa ''[[Ziziphus jujuba]]'') -- tsinefo (mj) * ''[[Zornia diphylla]]'' Pers''.'' (famahipaihana) '''[[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#A|A]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#B|B]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#C|C]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#D|D]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#E|E]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#F|F]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#G|G]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#H|H]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#I|I]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#J|J]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#K|K]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#L|L]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#M|M]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#N|N]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#O|O]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#P|P]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Q|Q]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#R|R]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#S|S]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#T|T]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#U|U]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#V|V]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|W]]- [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#W|X]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Y|Y]] - [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara#Z|Z]]''' == Jereo koa == * [[Zavamaniry eto Madagasikara]] * [[Zavamaniry fanao fanafody]] * [[Tambavy]] * [[Jardins du monde]] * [[Institut Malgache de Recherches Appliquées]] (IMRA) * [[Centre National de Recherche d'Application Pharmaceutique]] (CNARP) * [[Valan-javamaniry amam-bibin' i Tsimbazaza|Parc Botanique et Zoologique de Tsimbazaza]] (PBZT) * [[Lisitry ny anaran-javamaniry fanao fanafody amin' ny teny malagasy]] == Fanovozan-kevitra == * Alex Maminiaina Andrianavalonirina & Voahangy Vestalys Ramanandraibe, ''[https://www.google.com/search?q=Alex+Maminiaina+Andrianavalonirina+%26+Voahangy+Vestalys+Ramanandraibe%2C+%C3%89tude+ethnobotanique+des+plantes+m%C3%A9dicinales+du+district+d%E2%80%99Antanifotsy%2C+r%C3%A9gion+de+Vakinankaratra&oq=Alex+Maminiaina+Andrianavalonirina+%26+Voahangy+Vestalys+Ramanandraibe%2C+%C3%89tude+ethnobotanique+des+plantes+m%C3%A9dicinales+du+district+d%E2%80%99Antanifotsy%2C+r%C3%A9gion+de+Vakinankaratra&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOdIBCDM3MzRqMGo5qAIAsAIB&sourceid=chrome&ie=UTF-8 Étude ethnobotanique des plantes médicinales du district d’Antanifotsy, région de Vakinankaratra]'', 2023 * ''[https://publication.lecames.org/index.php/pharm/issue/view/151 Pharmacopée et Médecine Traditionnelle Africaine]'', vol. 22, n°1, 2023. * Allorge, L. (2008). ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/130812-Manuel-JDM-Mada_CORRIGE_V3.pdf Plantes de Madagascar, Atlas]''. Éditions Ulmer. * Beaujard, P. (1983). ''[https://www.persee.fr/doc/hom_0439-4216_1984_num_24_3_368524 Princes et paysans. Les tanala de l'Ikongo]'' * Beaujard, P. (1988). ''Plantes et dualisme de nature : La pharmacopée malgache''. In: ''Nouvelles de'' l'archéologie. * Boiteau, P. (1986). ''[https://fr.scribd.com/document/658620430/Precis-de-Matiere-Medicale-Malgache-P-Boiteau Précis de matière médicale malgache]''. Édition de la Librairie de Madagascar. * Boiteau, P. et Allorge-Boiteau, L. (1993). ''[https://books.google.mg/books/about/Plantes_m%C3%A9dicinales_de_Madagascar.html?hl=fr&id=zDVtAzN-A9YC&redir_esc=y Plantes médicinales de Madagascar]''. Éditions Karthala,1 janv. 1993 - 135 p * Debray, M., Jacquemin, H. & Razafindrambaon, ''[https://www.persee.fr/doc/caoum_0373-5834_1974_num_27_106_4512_t1_0206_0000_2 Contribution à l'iventaire des plantes médicinales de Madagascar]'', [[ORSTOM]], Travaux et Documents n° 8, 1971. * Debray, M., "[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hd-28-debray.pdf Médecine et pharmacopée traditionnelles à Madagascar]"'', Études Médicales,'' 1975 * Descheemaeker, A. (2021). ''[https://search.worldcat.org/fr/title/32971526 Ravi-maitso, plantes médicinales malgaches]''. Réédité par le Musée de la Photographie de Madagascar. * Heckel, E. (1910). "[https://agris.fao.org/search/en/providers/122535/records/65de11320f3e94b9e5ca3ce8 Catalogue alphabétique des plantes utiles et en particulier des plantes médicinales et toxiques de Madagascar]", ''Annales du Musée Colonial de Marseille''. * Jean Pierre Nicolas, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2017/02/Plante-m%C3%A9dicinale-du-nord-de-madagascar.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar : ethnobotanique antakarana et informations scientifiques]'', Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], 2012, 296 p. * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Manuel-Sante-Jardins-du-Monde-Version-web.pdf Manuel d’utilisation des plantes médicinales du nord de Madagascar version française]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Formation-recolte-sechage-et-conditionnement-des-plantes-medicinales-version-web.pdf Livret  récolte séchage et conditionnement des plantes médicinales – version malgache]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/08/2025-HT-diabete-MST.pdf Livret  Hypertension, Diabète et MST – version malgache]'', * Jardins du monde, ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/Les-plantes-m%C3%A9dicinales-de-la-r%C3%A9gion-nord-de-Madagascar-ethnobotanique-ethnopharmacologie.pdf Plantes médicinales de la région Nord de Madagascar] —'' Ethnobotanique et ethnopharmacologie, 2005. * Jean-Baptiste Gallé, Allison Ledoux, Sophie Groeber, Jean-Pierre Nicolas 2014. ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2018/01/Livret_PMSOM_Version_site.pdf Quelques plantes employées dans le Sud Ouest de Madagascar].'' Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], Brasparts, 165 p. * L'Homme et l'Environnement (2011). ''[http://www.agriculture-biodiversite-oi.org/en/Library/Books/Inventaire-des-plantes-medicinales-de-Vohimana-Madagascar Inventaire des plantes médicinales de Vohimana Madagascar]''. Éditions Phyto-logic. * Nicolas, J.-P. (2012). ''[https://www.ethnopharmacologia.org/prelude2020/pdf/biblio-hn-42-nicolas.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar : Ethnobotanique et automédication]''. Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]]. * Nicolas, J.-P. et Jardins du Monde (2012). ''Plantes médicinales du Nord de Madagascar : Une approche ethnopharmacologique''. * Novy, J. W. (1997). ''Spices of life: Ethnobotany and medicinal properties of Madagascar's floristic diversity''. In: ''Natural Change and Human Impact in Madagascar''. Smithsonian Institution Press. * Pernet, R. (1957). ''[https://www.arsie.mg/fr/metadata/les-plantes-medicinales-malgaches-catalogue-de-nos-connaissances-chimiques-et--529058/edit Les plantes médicinales malgaches : Catalogue de nos connaissances chimiques et pharmacologiques]''. Mémoires de l'Institut Scientifique de Madagascar. * Pierre Boiteau & Lucile Allorge-Boiteau, ''Plantes médicinales de Madagascar,'' Éditions ACCT / Karthala, 1993, 135 p. * Pierre Boiteau, Marc Boiteau & Lucile Allorge-Boiteau, ''Index des noms scientifiques avec leurs équivalents malgaches'', Alzieu Éditions, 1997. * Pierre Boiteau, ''Précis de matière médicale malgache,'' 2e édition, ACCT, 1986. * ''Plantes médicinales du Sud-Ouest de Madagascar,'' Ethnobotanika / [[Jardins du monde|Jardins du Monde]], 2015. * Quansah, N. (1988). ''Ethnomedicine in the Manongarivo Special Reserve''. WWF/UNESCO. * Rabesa, Z. A. (1986). ''[https://www.sudoc.abes.fr/cbs/DB=2.1/SRCH?IKT=12&TRM=097787353 Pharmacopée de l'Alaotra]''. * Randrianarivelo, R. (2015). ''Étude de l'activité antimicrobienne d'une plante endémique de Madagascar : [[Cinnamosma fragrans]]''. Thèse de doctorat, Université d'Antananarivo. * Rasoanaivo, P., et al. (1992). ''Medicinal plants used to treat malaria in Madagascar''. Journal of Ethnopharmacology. * ''Santé de la famille et plantes médicinales à Madagascar'', Ethnobotanika, 2013. * Manuel pratique destiné à la santé communautaire et à l’usage familial des plantes médicinales. * Sophie Groeber, Nina Joé Maka, Jean-Pierre Nicolas et al., 2013., ''[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/1306-Kobaby-Histoires-illustrees-usage-des-plantes-medicinales-Madagascar.pdf Kobaby : histoires illustrées sur l’usage des plantes médicinales de Madagascar]'', Éditions [[Jardins du monde|Jardins du Monde]]. * Verohanitra Rafidison et al. ''Synthèse et analyse de données sur les inventaires de plantes médicinales de Madagascar - Ethnobotany Research and Applications'', 2019. == Loharano == s93jeusqk9lm6sdk96bxm3yfy38o7o6 Abelmoschus 0 299519 1147315 1137568 2026-07-09T15:06:35Z Thelezifor 15140 1147315 wikitext text/x-wiki [[Sary:Abelmoschus esculentus.jpg|vignette|363x363px|''[[Abelmoschus esculentus]]'']] Ny '''''Abelmoschus''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'', teratany aty [[Afrika]] trôpikaly, any [[Azia]] ary [[Aostralia]] avaratra. Tafiditra ao anatin' ny antoko ''[[Hibiscus]]'' izy io taloha, saingy izao dia sokajiana ho antoko miavaka. [[Sary:Abelmoschus ficulneus-2-hasthampatty-salem-India.jpg|ankavia|vignette|306x306px|''[[Abelmoschus ficulneus]]'']] Ahitana zavamaniry isan-taona sy maharitra mihoatra ny roa taona, mitombo hatramin' ny haavo 2 m, ity antoko ity. Manana halava 10 hatramin' ny 40 sm, miendrika felan-tanana misy sofiny 3 hatramin' ny 7 ny raviny. Manana savaivo 4 hatramin' ny 8 sm ny voniny izay misy felany fotsy na mavo miisa dimy, matetika misy pentina mena na volomparasy eo am-pototry ny felany tsirairay. [[Sary:Abelmoschus manihot 05.jpg|vignette|208x208px|''[[Abelmoschus manihot]]'']] Kapsiola manana halava 5 hatramin' ny 20 sm sady misy vihiny maro ny voany. Ampiasaina ho sakafon' ny olitry ny karazana ''[[Lolo (bibikely)|Lepidoptera]]'' (lolo) sasany ny karazana ao amin' ny ''Abelmoschus'', anisan' izany ny ''Chionodes hibiscella'' izay hita teny amin' ny ''Abelmoschus moschatus''. == Lisitry ny karazana == [[Sary:Abelmoschus moschatus DSC 4408.jpg|vignette|207x207px|''[[Abelmoschus moschatus]]'']] Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny araka ny ''[[Plants of the World Online]]'': * ''Abelmoschus angulosus'' <small>Wall. ex Wight & Arn.</small> * ''Abelmoschus caillei'' <small>(A.Chev.) Stevels</small> * ''Abelmoschus crinitus'' Wall. * ''Abelmoschus enbeepeegearensis'' <small>K.J.John, Scariah, Nissar, K.V.Bhat & S.R.Yadav</small> * ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> * ''[[Abelmoschus ficulneus]]'' <small>(L.) Wight & Arn.</small> * ''Abelmoschus hostilis'' <small>(Wall. ex Mast.) M.S.Khan & M.S.Hussain</small> * ''[[Abelmoschus manihot]]'' <small>(L.) Medik.</small> * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik.</small> * ''Abelmoschus muliensis'' <small>K.M.Feng</small> * ''Abelmoschus odishae'' <small>Ramesh Misra</small> * ''Abelmoschus palianus'' <small>Sutar, K.V.Bhat & S.R.Yadav</small> * ''Abelmoschus rhodopetalus'' <small>F.Muell.</small> === Karazana misy eto Madagasikara === Indreto ny karazana misy eto [[Madagasikara]]: * ''[[Abelmoschus esculentus]]'' <small>(L.) Moench</small> -- gombo, ôkra, tambazotse, tsirandranjaza * ''[[Abelmoschus ficulneus]]'' <small>(L.)</small> <small>Wight & Arn. ex Wight</small> * ''[[Abelmoschus manihot]]'' <small>(L.) Medik</small>. * ''[[Abelmoschus moschatus]]'' <small>Medik.</small> (← ''Hibiscus abelmoschus'' <small>L.</small>) -- bana, sondraranjaza, tambasotsa, tambazotse, tsindraranjaza == Jereo koa == * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' imvrropuosuqvomoavokke7t0pvwrs5 Voahangy Rajaonarimampianina 0 299686 1147386 1140159 2026-07-10T01:10:03Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147386 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Voahangy Rajaonarimampianina}} == Tantaram-piainany == === Fahazazana, fanabeazana ary fiandohana === Voahangy Rajaonarimampianina dia vadin'ny [[filoham-pirenena]] [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] teo aloha [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]].Ny fanambadian'izy ireo dia nohamasinina tao amin'ny Fiangonan'i Jesoa Kristy Eto [[Madagasikara]](FJKM) Sabotsy Namehana.Manan-janaka [[dimy]] izy ireo ary zandrin'ny filoha 20 taona izy.<ref>[https://www.afrik.com/qui-est-la-premiere-dame-malgache-voahangy-rajao Qui est la Première dame malgache, Voahangy Rajao ?]</ref> === Ramatoa Voalohany eto Madagasikara === Voahangy dia vadin'ny filoha teo aloha tao amin'ny [[firenena]] tamin'ny [[janoary]] 2014.Niantso ireo mpampiasa [[vola]] izy mba hamorona [[asa]] ho an'ny [[vehivavy]] Malagasy, indrindra eo amin'ny sehatry ny zava-kanto, [[Fambolena|fambolena,]] asa tanana ary lamba <ref name=":0">{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org |archive-date=2025-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813075251/https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |url-status=dead }}</ref> . Manohana ny sehatry ny fahasalamana i Vohangy Rajaonarimampianina, ny 9 may 2014 nandritra ny Herinandron'ny Fahasalaman'ny Reny sy ny Zaza, dia nanambara izy hoe:« Isika vehivavy sy reny dia manana adidy hikarakara ny zanatsika, izay ho avin'ny firenena. Andeha isika hiantoka ny fahasalamany sy hanome lanja ny fahasalamany. » <ref>{{Cite web |date=2024-04-05 |title=Madagascar a célébré la Semaine de la Santé de la Mère et de l’Enfant (SSME), couplée à la Semaine Africaine de la Vaccination |url=https://www.afro.who.int/fr/news/madagascar-celebre-la-semaine-de-la-sante-de-la-mere-et-de-lenfant-ssme-couplee-la-semaine |access-date=2024-04-06 |website=WHO {{!}} Regional Office for Africa |language=en}}</ref> . Mikendry ny hampiroborobo ny fanabeazana izy, indrindra any amin'ny faritra mitokana, ary mandray anjara amin'ny fananganana foibe famakiam-boky any amin'ireo faritany [[enina]] eto Madagasikara <ref>{{Cite web |date=2024-04-06 |title=Voahangy Rajaonarimampianina apporte sa contribution |url=https://www.madagascar-tribune.com/Voahangy-Rajaonarimampianina,20034.html |access-date=2024-04-06 |website=Madagascar-Tribune.com |language=fr}}</ref> .Ny 12 juin 2015 dia nandray anjara tamin'ny Andro Iraisam-pirenena Hanoherana ny Asa hon'ny Ankizy ihany koa izy <ref>{{Cite web |date=2015-06-12 |title=Célébration de la journée mondiale de lutte contre le travail des enfants à Antananarivo, le 12 juin 2015 |url=http://www.ilo.org/africa/whats-new/WCMS_386163/lang--fr/index.htm |access-date=2024-04-06 |website=www.ilo.org |language=fr}}</ref> . Manao fampielezan-kevitra ho an'ny fampiroboroboana ny vehivavy Malagasy izy, ao amin'ny latabatra boribory 8 an'ny vadin'ny filoha teo an-tsisin'ny fihaonambe COMESA, izay hanamafisany indray ny fanoloran-tenany amin'ny fanomezana hery ny vehivavy <ref>{{Cite web |last=nrgdemur1998 |date=2015-04-01 |title=VOAHANGY RAJAONARIMAMPIANINA MILITE POUR LA PROMOTION DE LA FEMME MALGACHE_Midi Madagasikara_1 Avril 2015 |url=https://genderlinks.org.za/home-page-blocks/gender-and-media/voahangy-rajaonarimampianina-milite-pour-la-promotion-de-la-femme-malgache_midi-madagasikara_1-avril-2015/ |access-date=2024-04-06 |website=Gender Links |archive-date=2024-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406133709/https://genderlinks.org.za/home-page-blocks/gender-and-media/voahangy-rajaonarimampianina-milite-pour-la-promotion-de-la-femme-malgache_midi-madagasikara_1-avril-2015/ |url-status=dead }}</ref> . ny26 juin 2016 Nanatrika ny fankalazana ny fetim-pirenena i Voahangy, nanao akanjo fotsy sy maitso misy lohahevitra [[mananasy]] Dolce &amp;amp; Gabbana, izay tombanana ho 7 745 dolara amerikana, mitovy amin'ny 20 tapitrisa [[Ariary|ariary Malagasy]] <ref name="ar">{{Cite journal |last=Razafison |first=Rivonala |date=2016-06-30 |title=Much ado about first lady's dress |url=http://www.africareview.com/news/Much-ado-about-Madagascar-first-lady-dress/979180-3274628-xwswwdz/index.html |journal=Africa Review |access-date=2017-10-16 |archive-date=2017-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017094304/http://www.africareview.com/news/Much-ado-about-Madagascar-first-lady-dress/979180-3274628-xwswwdz/index.html |url-status=dead }}</ref> , <ref name="gv">{{Cite journal |last=Rakotomalala |first=Lova |date=2016-07-01 |title=Why Everyone in Madagascar Is Making Jokes About Pineapple |url=https://globalvoices.org/2016/07/01/why-everyone-in-madagascar-is-making-jokes-about-pineapple/ |journal=[[Global Voices Online]] |access-date=2017-10-16}}</ref> . Ny safidin'ny vadin'ny filoha tamin'ny fitafiany dia niteraka adihevitra mafana teo amin'ny fampitam-baovao Malagasy sy tao amin'ny tambajotra sosialy <ref name="ar" /> . Ao amin'ny firenena izay misy 92 %-n'ny mponina no heverina ho mahantra, anisan'izany ny 53 %-n'ny mponina miaina ao anatin'ny fahantrana lalina, ny ankamaroan'ny adihevitra dia mifantoka amin'ny vidin'ny akanjo lafo vidy <ref name="ar" /> . Ireo mpampiasa media sosialy Malagasy sy ny media eo an-toerana dia mamoaka meme sy sariitatra politika maro be mifantoka amin'ny mananasy, maneso sy manakiana ity akanjo lafo vidy ity, raha toa kosa ny tenifototra ''#mananasy'', dia lasa malaza andro vitsivitsy aorian'ny zava-nitranga <ref name="gv" /> . Tamin'ny février 2023dia voasazy higadra herintaona sazy mihantona i Voahangy, miaraka amin'ny lamandy iray tapitrisa ariary. Hita fa meloka sy mpiray tsikombakomba tamin'ny fiampangana lainga izy <ref>{{Cite web |date=2023-02-16 |title=Madagascar: un an de prison avec sursis pour l’ex-première dame Voahangy Rajaonarimampianina |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20230216-madagascar-un-an-de-prison-avec-sursis-pour-l-ex-premi%C3%A8re-dame-voahangy-rajaonarimampianina |access-date=2024-04-03 |website=RFI |language=fr}}</ref> . == Fanamarihana sy referansa == 5196xdtf8vcnaguvselrpbcj55yabyp Kosteletzkya 0 299896 1147316 1140165 2026-07-09T15:13:11Z Thelezifor 15140 1147316 wikitext text/x-wiki Ny '''''Kosteletzkya''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'' izay manana karazana miisa 19 eo ho eo maneran-tany. Na dia mitovitovy amin' ny ''[[Hibiscus]]'' aza ny endriny, ny ''Kosteletzkya'' dia matetika mamoa kapsiola fisaka kokoa. Ity antoko ity dia nosarahin' i Carl Borivoj Presl tamin' ny ''Hibiscus'' tamin' ny taona 1835, ka nanomeny anarana azy avy amin' ny anaran' i Vincenz Franz Kosteletzky (1801–1887). Ny porofo filôjenetika dia manohana fa ity karazana ity dia pôlifiletika, satria ny karazana Kosteletzkya ao amin' ny [[Tontolo Vaovao]] sy ny karazana Kosteletzkya malagasy dia ao anatin' ny klady samy hafa tanteraka ao anatin' ny fokon-javamaniry ''Hibisceae''. Raha misy ny fanavaozana anarana, ny karazana ao amin' ny Tontolo Vaovao ihany no mitazona ny anaran' antoko hoe ''Kosteletzkya''. Mety azo atao koa ny manao fanavaozana hafa amin' ny alalan' ny fampidirana ny karazana ''Kosteletzkya'' ao amin' ny Tontolo Vaovao rehetra ho ao amin' ny antoko ''Hibiscus''. == Lisitry ny karazana == Karazana 19 no eken' ny ''[[Plants of the World Online]]'' tamin' ny Oktobra 2025: * ''[[Kosteletzkya adoensis]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Mast.</small> * ''Kosteletzkya batacensis'' <small>(Blanco) Fern.-Vill.</small> * ''Kosteletzkya begoniifolia'' <small>(Ulbr.) Ulbr.</small> * ''Kosteletzkya blanchardii'' <small>Fryxell</small> * ''Kosteletzkya borkouana'' <small>Quézel</small> * ''Kosteletzkya buettneri'' <small>Gürke</small> * ''Kosteletzkya depressa'' <small>(L.) O.J.Blanch., Fryxell & D.M.Bates</small> – stinging mallow or white fenrose * ''Kosteletzkya flavicentrum'' <small>Fryxell & S.D.Koch</small> * ''Kosteletzkya grantii'' <small>(Mast.) Garcke</small> * ''Kosteletzkya hispidula'' <small>(Spreng.) Garcke</small> * ''Kosteletzkya pentacarpos'' <small>(L.) Ledeb.</small> – seashore mallow * ''Kosteletzkya racemosa'' <small>Hauman</small> * ''Kosteletzkya ramosa'' <small>Fryxell</small> * ''Kosteletzkya reclinata'' <small>Fryxell</small> * ''Kosteletzkya rotundalata'' <small>O.J.Blanch.</small> * ''Kosteletzkya semota'' <small>O.J.Blanch.</small> * ''Kosteletzkya thurberi'' <small>A.Gray</small> * ''Kosteletzkya tubiflora'' <small>(Moc. & Sessé ex DC.) O.J.Blanch. & McVaugh</small> * ''Kosteletzkya velutina'' * ''Kosteletzkya wetarensis'' <small>Borss.Waalk.</small> === Karazana napetraka tao taloha === * ''Perrierophytum macranthum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya macrantha'' <small>Hochr</small>.) * ''[[Perrierophytum madagascariense]]'' <small>(Baker) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya madagascariensis'' <small>Baker</small>) * ''Perrierophytum malvocoeruleum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya malvocoerulea'' <small>Hochr</small>.) * ''Perrierophytum reflexiflorum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya reflexiflora'' <small>Hochr</small>.) * ''Perrierophytum thouarsianum'' <small>(Baill.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya thouarsiana'' <small>Baill</small>.) * ''Perrierophytum velutinum'' <small>(Garcke) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya'' ''velutina'' <small>Garcke</small>) === Karazana misy eto Madagasikara === Karazana iray ihany no sisa ao amin' ny antoko ''Kosteletzkya'' eto [[Madagasikara]] araka ny fikarohana filôjenetika farany indrindra: * ''[[Kosteletzkya adoensis]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Mast.</small> -- kotrovato == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Perrierophytum]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' d2qrwsu96iybuxmkx0pfd0mtk0r7924 1147317 1147316 2026-07-09T15:16:40Z Thelezifor 15140 Nanisy sary 1147317 wikitext text/x-wiki [[Sary:Kosteletzkya virginica (14945696589).jpg|vignette|406x406px|''Kosteletzkya virginica'']] Ny '''''Kosteletzkya''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'' izay manana karazana miisa 19 eo ho eo maneran-tany. Na dia mitovitovy amin' ny ''[[Hibiscus]]'' aza ny endriny, ny ''Kosteletzkya'' dia matetika mamoa kapsiola fisaka kokoa. Ity antoko ity dia nosarahin' i Carl Borivoj Presl tamin' ny ''Hibiscus'' tamin' ny taona 1835, ka nanomeny anarana avy amin' ny anaran' i Vincenz Franz Kosteletzky (1801–1887). Ny porofo filôjenetika dia manohana fa ity karazana ity dia pôlifiletika, satria ny karazana Kosteletzkya ao amin' ny [[Tontolo Vaovao]] sy ny karazana Kosteletzkya malagasy dia ao anatin' ny klady samy hafa tanteraka ao anatin' ny fokon-javamaniry ''Hibisceae''. Raha misy ny fanavaozana anarana, ny karazana ao amin' ny Tontolo Vaovao ihany no mitazona ny anaran' antoko hoe ''Kosteletzkya''. Mety azo atao koa ny manao fanavaozana hafa amin' ny alalan' ny fampidirana ny karazana ''Kosteletzkya'' ao amin' ny [[Tontolo Vaovao]] rehetra ho ao amin' ny antoko ''Hibiscus''. == Lisitry ny karazana == Karazana 19 no eken' ny ''[[Plants of the World Online]]'' tamin' ny Oktobra 2025: * ''[[Kosteletzkya adoensis]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Mast.</small> * ''Kosteletzkya batacensis'' <small>(Blanco) Fern.-Vill.</small> * ''Kosteletzkya begoniifolia'' <small>(Ulbr.) Ulbr.</small> * ''Kosteletzkya blanchardii'' <small>Fryxell</small> * ''Kosteletzkya borkouana'' <small>Quézel</small> * ''Kosteletzkya buettneri'' <small>Gürke</small> * ''Kosteletzkya depressa'' <small>(L.) O.J.Blanch., Fryxell & D.M.Bates</small> * ''Kosteletzkya flavicentrum'' <small>Fryxell & S.D.Koch</small> * ''Kosteletzkya grantii'' <small>(Mast.) Garcke</small> * ''Kosteletzkya hispidula'' <small>(Spreng.) Garcke</small> * ''Kosteletzkya pentacarpos'' <small>(L.) Ledeb.</small> * ''Kosteletzkya racemosa'' <small>Hauman</small> * ''Kosteletzkya ramosa'' <small>Fryxell</small> * ''Kosteletzkya reclinata'' <small>Fryxell</small> * ''Kosteletzkya rotundalata'' <small>O.J.Blanch.</small> * ''Kosteletzkya semota'' <small>O.J.Blanch.</small> * ''Kosteletzkya thurberi'' <small>A.Gray</small> * ''Kosteletzkya tubiflora'' <small>(Moc. & Sessé ex DC.) O.J.Blanch. & McVaugh</small> * ''Kosteletzkya velutina'' * ''Kosteletzkya wetarensis'' <small>Borss.Waalk.</small> === Karazana napetraka tao taloha === * ''Perrierophytum macranthum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya macrantha'' <small>Hochr</small>.) * ''[[Perrierophytum madagascariense]]'' <small>(Baker) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya madagascariensis'' <small>Baker</small>) * ''Perrierophytum malvocoeruleum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya malvocoerulea'' <small>Hochr</small>.) * ''Perrierophytum reflexiflorum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya reflexiflora'' <small>Hochr</small>.) * ''Perrierophytum thouarsianum'' <small>(Baill.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya thouarsiana'' <small>Baill</small>.) * ''Perrierophytum velutinum'' <small>(Garcke) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya'' ''velutina'' <small>Garcke</small>) === Karazana misy eto Madagasikara === Karazana iray ihany no sisa ao amin' ny antoko ''Kosteletzkya'' eto [[Madagasikara]] araka ny fikarohana filôjenetika farany indrindra: * ''[[Kosteletzkya adoensis]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Mast.</small> -- kotrovato == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Perrierophytum]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' 3ybfb0j4enyuk2i5fu2vmnnip6w3fdm 1147332 1147317 2026-07-09T18:01:37Z Thelezifor 15140 /* Karazana misy eto Madagasikara */ 1147332 wikitext text/x-wiki [[Sary:Kosteletzkya virginica (14945696589).jpg|vignette|406x406px|''Kosteletzkya virginica'']] Ny '''''Kosteletzkya''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'' izay manana karazana miisa 19 eo ho eo maneran-tany. Na dia mitovitovy amin' ny ''[[Hibiscus]]'' aza ny endriny, ny ''Kosteletzkya'' dia matetika mamoa kapsiola fisaka kokoa. Ity antoko ity dia nosarahin' i Carl Borivoj Presl tamin' ny ''Hibiscus'' tamin' ny taona 1835, ka nanomeny anarana avy amin' ny anaran' i Vincenz Franz Kosteletzky (1801–1887). Ny porofo filôjenetika dia manohana fa ity karazana ity dia pôlifiletika, satria ny karazana Kosteletzkya ao amin' ny [[Tontolo Vaovao]] sy ny karazana Kosteletzkya malagasy dia ao anatin' ny klady samy hafa tanteraka ao anatin' ny fokon-javamaniry ''Hibisceae''. Raha misy ny fanavaozana anarana, ny karazana ao amin' ny Tontolo Vaovao ihany no mitazona ny anaran' antoko hoe ''Kosteletzkya''. Mety azo atao koa ny manao fanavaozana hafa amin' ny alalan' ny fampidirana ny karazana ''Kosteletzkya'' ao amin' ny [[Tontolo Vaovao]] rehetra ho ao amin' ny antoko ''Hibiscus''. == Lisitry ny karazana == Karazana 19 no eken' ny ''[[Plants of the World Online]]'' tamin' ny Oktobra 2025: * ''[[Kosteletzkya adoensis]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) Mast.</small> * ''Kosteletzkya batacensis'' <small>(Blanco) Fern.-Vill.</small> * ''Kosteletzkya begoniifolia'' <small>(Ulbr.) Ulbr.</small> * ''Kosteletzkya blanchardii'' <small>Fryxell</small> * ''Kosteletzkya borkouana'' <small>Quézel</small> * ''Kosteletzkya buettneri'' <small>Gürke</small> * ''Kosteletzkya depressa'' <small>(L.) O.J.Blanch., Fryxell & D.M.Bates</small> * ''Kosteletzkya flavicentrum'' <small>Fryxell & S.D.Koch</small> * ''Kosteletzkya grantii'' <small>(Mast.) Garcke</small> * ''Kosteletzkya hispidula'' <small>(Spreng.) Garcke</small> * ''Kosteletzkya pentacarpos'' <small>(L.) Ledeb.</small> * ''Kosteletzkya racemosa'' <small>Hauman</small> * ''Kosteletzkya ramosa'' <small>Fryxell</small> * ''Kosteletzkya reclinata'' <small>Fryxell</small> * ''Kosteletzkya rotundalata'' <small>O.J.Blanch.</small> * ''Kosteletzkya semota'' <small>O.J.Blanch.</small> * ''Kosteletzkya thurberi'' <small>A.Gray</small> * ''Kosteletzkya tubiflora'' <small>(Moc. & Sessé ex DC.) O.J.Blanch. & McVaugh</small> * ''Kosteletzkya wetarensis'' <small>Borss.Waalk.</small> === Karazana napetraka tao taloha === * ''Perrierophytum macranthum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya macrantha'' <small>Hochr</small>.) * ''[[Perrierophytum madagascariense]]'' <small>(Baker) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya madagascariensis'' <small>Baker</small>) * ''Perrierophytum malvocoeruleum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya malvocoerulea'' <small>Hochr</small>.) * ''Perrierophytum reflexiflorum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya reflexiflora'' <small>Hochr</small>.) * ''Perrierophytum thouarsianum'' <small>(Baill.) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya thouarsiana'' <small>Baill</small>.) * ''Perrierophytum velutinum'' <small>(Garcke) M.M.Hanes & Callm.</small> (← ''Kosteletzkya'' ''velutina'' <small>Garcke</small>) * ''Hibiscus diplocrater'' <small>Hochr.</small> (← ''Kosteletzkya diplocrater'' <small>(Hochr.) Hochr.</small>) === Karazana misy eto Madagasikara === Karazana iray ihany no sisa ao amin' ny antoko ''Kosteletzkya'' eto [[Madagasikara]] araka ny fikarohana filôjenetika farany indrindra: * ''[[Kosteletzkya adoensis]]'' <small>(Hochst. ex A. Rich.) Mast.</small> -- kotrovato '''Karazana nafindra''' * ''Kosteletzkya diplocrater'' <small>(Hochr.) Hochr.</small> (→ ''[[Hibiscus diplocrater]]'' <small>Hochr</small>.) -- banaka, mainaty, mamadinidravina, sarimaha, talabanaka * ''Kosteletzkya malvocoerulea'' <small>Hochr.</small> (→ ''[[Perrierophytum malvocoeruleum]]'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small>) -- hafotra * ''Kosteletzkya thouarsiana'' <small>Baill.</small> (→ ''[[Perrierophytum thouarsianum]]'' <small>(Baill.) M.M.Hanes & Callm.</small>) -- lahiriky * ''Kosteletzkya velutina'' <small>Garcke</small> (→ ''[[Perrierophytum velutinum]]'' <small>(Garcke) M.M.Hanes & Callm.</small> ) -- kotosay, trongafotsy == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Perrierophytum]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' 0hbhg7r7aaosjw22xi0b4ygsrfagicz Pierre Randrianarisoa 0 300597 1147362 1143337 2026-07-09T19:37:55Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147362 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|image=Pierre Randrianarisoa en 2000.jpg}}'''Pierre Randrianarisoa''' dia [[Madagasikara|mpahay]] tantara, mpanoratra, [[Pôeta|poeta]], diplaomaty ary mpanao politika teraka tany Tsianaloka ( [[Toliara|Tuléar]] – [[Madagasikara|Madagascar]] ) tamin'ny29 août 1932 ary maty 22 septembre 2010 tao Ambohijanaka ( [[Antananarivo]] – [[Madagasikara|Madagascar]] ). == FIANAKAVIANY == Avy any [[Sahamadio (Fandriana)]] i Pierre Randrianarisoa, tanàna kely iray ao amin'ny distrikan'i [[Fandriana]], ao amin'ny faritr'i [[Faritra Amoron' i Mania|Amoron'i Mania]], ary noho izany dia anisan'ny vondrom-poko [[Betsileo]] . Izy no zokiny indrindra amin'ny rahalahy dimy sy anabavy iray, ary avy amin'ny fianakaviana malaza izay efa olo-malaza tao amin'ny faritr'i [[Fisakàna]] nandritra ny taranaka maro izy, ary nanome olo-malaza, manam-pahaizana ary indrindra fa olo-malaza ara-politika ho an'ny Nosy Lehibe. === Fiaviany === Ny raibeny avy amin'ny rainy, Rainitsimba Rapetera, avy any amin'ny tanànan'i Voainana, taranak'i Printsy [[Ramitombo]] avy any Vohitsoa (faran'ny taonjato 17 ), zafikelin'i [[Andrianantara Ier|Andrianantara I]] avy any [[Manandriana|Manandriana,]] dia iray amin'ireo manam-pahaizana sy manam-pahaizana voalohany tao amin'ny faritra, toa an'i Rafahely Ramahaleo sy Rajohanesa (fantatra amin'ny anarana hoe "... Mahaibe Rehefa lasa mpampianatra ho an'ny Misiona Protestanta Norveziana (NMS) tao Ambohipo izy, dia lasa mpitory teny taty aoriana ary vato fehizoron'ny Fiangonana Protestanta [[Loteranisma|Loterana]] tao [[Sahamadio (Fandriana)]] (Miadanimerina). Lehilahy tena marina izay niady mafy ho an'ny finoany i Rainitsimba Rapetera, ary tsy nisalasala nanolo-tena hanameloka ny tsy rariny sy ny fanararaotana nataon'ny fitondran'ny mpanjaka Merina (ny Raharaha [[Sahamadio (Fandriana)]] Irà sy Avà), izay nitarika azy haneho tsy nisy fihambahambana ny fitarainany teo anatrehan'ny Mpanjakavavy [[Ranavalona III]], ary nandresy izy. Noho ny zava-bitany, dia nanendry azy ho Governora tao Ambohimitombo tao amin'ny faritanin'i [[Zafimaniry]] ny fitondrana mpanjanaka tamin'ny [[Ôktôbra|Oktobra]] [[1902]] . Ny renibeny, Rasoanarivony, antsoina koa hoe Rasoanary, dia avy ao amin'ny tanànan'Ampandrotrarana, izay nanambady an'i Rainitsimba ho vadiny faharoa, avy amin'ny [[Famille royale du Fisakàna|fianakavian'ny mpanjaka fahiny tao Fisakàna]], avy amin'ny sampana Tsiakarandambo atsimon'i [[Sahamadio (Fandriana)]], ary 13 taranaky ny Mpanjaka Rafovato Rivoekembahoaka I tao [[Fisakàna]], taranaky ny Printsy Randriandratrimo . Raha ny amin'ny reniny, ny raibeny, Pasitera [[Rasimona]], taranak'i Andriaminahy izay nitarika ny mpamory hetra teo ambany fitondran'ny Mpanjaka [[Rivoekembahoaka II]], dia teolojiana malaza tao amin'ny [[Fiangonana Loterana Malagasy|fiangonana loterana Malagasy]] . Ny renibeny, Rasoarivony, dia zafikelin'i Rainivelo Rainimboafiringa, olo-malaza tao amin'ny tanànan'i Ambohimanandriana ary taranak'i Printsy [[Ramitombo]] avy any Vohitsoa ihany koa. === Ray aman-dreny === Ny rainy, Rapierre Daniel, dia manampahefana ambony tao amin'ny fitondrana mpanjanaka (Inspektera Lehiben'ny Tahirimbolam-panjakana ), sady mpanoratra sy poeta, tahaka ny zandriny lahy, Rakotomalala Rabarijaona, izay malaza kokoa, ary nanao sonia ny asany tamin'ny solonanarana hoe "... Lapam-panjakana Dactyl Mpankafy tantara izy, indrindra fa avy any amin'ny faritra niaviany, ary nandray anjara tamin'ny famoahana zava-misy sy tantara efa hadino hatry ny ela tamin'ny alalan'ny fanadihadiana tsy tambo isaina. Anisan'ireo mpikambana mpanorina ny Fikambanan'ny Teratany ao Fisakàna ihany koa izy, niaraka tamin'i Dr. Philémon Rajaonarivelo sy Ratsimba-Rajaonary. Taorian'ny nanendrena azy tany [[Ambositra]], dia nanitatra ny asa fiantrana sy sosialy (famerenana amin'ny laoniny ny fiangonana [[Prôtestantisma|protestanta]], fanampiana ny [[Hetsika Vokovoko Mena sy Tsinambolana Mena Iraisam-Pirenena|Vokovoko Mena]], sns.) i Rapierre Daniel. == fianarana == === Ambaratonga fototra sy faharoa === Rehefa avy nandany ny fahazazany teo anelanelan'i [[Toliara|Tuléar]] sy [[Antananarivo]] i Pierre Randrianarisoa dia nahavita ny fianarany ambaratonga voalohany tao [[Mahajanga|Majunga]] (tao amin'ny sekolim-panjakana), avy eo tao [[Ambositra]] (tao amin'ny Benjamin Escande College), izay nahazoany ny CEPE ( [[Certificat d’Etudes du Second Degré|Primary School Leaving Certificate) sy ny CESD (Secondary School Leaving Certificate]] ). Nifindra tany [[Antananarivo]] izy mba hanohy ny fianarany ambaratonga faharoa tao amin'ny Lycée Gallieni d'Andohalo, saingy nolavina satria ny zanaky ny [[Voanjo (olona)|mpanjanaka]] sy ny olom-pirenena [[Frantsa|frantsay]] ihany no nandray ny sekoly tamin'izany fotoana izany. Ho setrin'izany tsy rariny izany dia nanapa-kevitra ny handefa azy hanohy ny fianarany mivantana tany [[Frantsa]] ny rainy. Noho izany, tonga tao Sète izy tamin'ny [[1951]] ary nanohy ny fianarany tao Bagnères-de-Bigorre, avy eo tao amin'ny Lycée Paul Valéry tao Sète . Nahavita ny fianarany ambaratonga faharoa izy tamin'ny nahazoany ny mari-pahaizana bakalorea momba ny Fianarana Maoderina sy ny Filozofia. === Ambaratong ambony === Rehefa afaka kelikely dia nanapa-kevitra ny hifantoka bebe kokoa amin'ny raharaham-pirenena i Pierre Randrianarisoa, indrindra fa [[Diplômasia|ny diplaomasia]], ary ny [[tantara]] . Tsy nahazo vatsim-pianarana mihitsy izy, ka voatery nanao asa vonjimaika na ara-potoana (manomboka amin'ny asa sambo ka hatramin'ny fanasokajiana paositra sy fijinjana voaloboka) hatramin'ny [[1966|taona 1966]] (taona niarovany ny [[Tsangan-kevitra|disertasio]] doctorat ) mba hahafahany mianatra. Niditra tao amin'ny Fakiolten'ny Lalàna sy Toekarena tao amin'ny Oniversiten'i Rennes izy tamin'ny voalohany, izay nahazoany diplaoma avy amin'ny [[Institut des Hautes Études Administratives et Sociales|Institute of Advanced Administrative and Social Studies]] (manam-pahaizana manokana momba ny Lalàna momba ny Fiaramanidina sy ny Toekarena any ivelany ) tamin'ny [[1961|taona 1961]] . Taorian'izay dia niditra tao amin'ny sampana diplaomatika tao amin'ny Institute of Advanced Overseas Studies (IHEOM) tao Paris izy, izay nahazoany diplaoma tamin'nydécembre 1963 Nahazo ny diplaomany momba ny Fiofanana momba ny Raharaham-barotra Iraisam-pirenena izy fotoana fohy taorian'izay. Tamin'ny [[1966]], nanomboka ny fiarovany ny tesis momba ny Tantara izy ( 3 tsingerina ) amin'ny lohahevitra iray izay ho lohahevitry ny iray amin'ireo asa lehibe nataony : ''Diplomasia Malagasy niatrika ny Politikan'ireo Firenena Lehibe (1882-1895)'' ary lasa Dokotera Tantara Malagasy voalohany. == Lalan'asa == * [[1967]] - [[1968]] Mpikaroka ao amin'ny CNRS any Paris (Fizarana Tantara Maoderina sy Ankehitriny) * [[1968]] - [[1972]] Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy dia lasa mpampianatra tao amin'ny Sekoly Ambaratonga Faharoa Le Myre de Vilers tao [[Antananarivo]] . * [[1970]] (Martsa-Aprily) Mpikambana ao amin'ny delegasiona Malagasy any Paris hamita ny fananganana ny Agency for Cultural and Technical Cooperation (ACCT), fikambanana governemanta frantsay voalohany izay nanambara mialoha ny fananganana ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenen' ny Frankôfônia|Fikambanana Iraisam-pirenena momba ny Frankofonia]] (OIF) ankehitriny. * [[1973]] - [[1976]] Mpiasam-panjakana iraisam-pirenena niaraka tamin'ny ACCT (quota an'i Madagasikara) sady mpampianatra tao amin'ny Sekoly Iraisam-pirenena ao Bordeaux - Talence. * [[1977]] - [[1979]] Taorian'ny fialan'ny ACCT avy any Madagasikara, dia notohanan'ny Governemanta Malagasy tao amin'ny [[Institut d’Histoire des Pays d’Outre-Mer|Ivontoerana Momba ny Tantaran'ny Firenena any Ampitan-dranomasina]] ao amin'ny Oniversiten'i Aix en Provence i Pierre Randrianarisoa mba hanao asa fikarohana tao amin'ny Nosy Lehibe. * Martsa [[1980]] - Febroary [[1984]] Lehiben'ny departemantan'i Eoropa ao amin'ny Tale Jeneralin'ny fifandraisana roa tonta eo amin'i Madagasikara sy Eoropa (Atsinanana - Andrefana). [[Sary:Pierre_Randrianarisoa_et_Helmut_Kohl_en_1986.jpg|vignette|Pierre Randrianarisoa noraisin’i Helmut Kohl tamin’ny taona 1986]] Nanomboka ny Febroary [[1984]] ka hatramin'ny Febroary [[1990]], izy no Mpanolotsaina Voalohany tao amin'ny Masoivohon'i Madagasikara tao [[Bonn]] ( [[Alemaina|Repoblika Federalin'i Alemaina]] ) <ref>Liste der diplomatischen Missionen und anderen Vertretungen in Bonn (Liste des Missions diplomatiques et autres Représentations à Bonn), Stand : Dezember 1989, Bundesanzeiger, Thenée Druck, Bonn, 1989, 128 S. {{ISBN|388784226X}}</ref>, avy eo dia niasa ho Mpiandraikitra vonjimaika, indrindra tany amin'ireo firenena niadidiany dia [[Soeda|i Soeda]], [[Nôrvezy|Norvezy]] , Danemark, [[Finlandy|Failandy]] ary ny Fiketrahana Masina ( [[Vatikàna|Vatican]] ) . Rehefa niverina teto Madagasikara izy tamin'ny [[1990]], dia voatendry ho mpampianatra sady mpikaroka tao amin'ny [[Oniversiten' i Toamasina|Oniversiten'i Toamasimbe]] . == Asa ara-politika == === Ny fiandohana === Saika kisendrasendra no nifandraisan'i Pierre Randrianarisoa voalohany tamin'ny sehatra politika, nandritra ny hetsika nataon'ny mpianatra tamin'ny Mey [[1972]] (ny " Mey 1968 (Malagasy). Ny jeneraly [[Ramanantsoa Gabriel|Gabriel Ramanantsoa]], rehefa nomen'ny filoha [[Tsiranana Philibert|Philibert Tsiranana]] fahefana feno18 mai18 Mey Nomena andraikitra hanangana governemanta vaovao ihany koa izy . Taorian'ny fifampidinihana, ary niantehitra tamin'ireo tanora manam-pahaizana tamin'izany fotoana izany, dia niantso an'i Pierre Randrianarisoa ho any Ampahibe (foiben'ny Minisiteran'ny Fiarovam-pirenena) izy.25 mai25 Mey Tamin'io hariva io, dia natolotra azy ny andraikitry ny Minisiteran'ny Fanabeazam-pirenena. Nolaviny ny tolotra roa andro taty aoriana, noho ny fahatsapana ho saro-pady tao amin'ny departemanta tamin'izany fotoana izany, ary koa satria naleony nitady toerana mifanaraka amin'ny asany, dia ny Minisiteran'ny Raharaham-bahiny. Ho an'ny miaramila ny raharaham-bahiny "Tsy marina izany," hoy ilay jeneraly namaly.27 mai27 Mey Tamin'ny 4:45 hariva, dia napetraka teo amin'ny toerany ny governemanta vaovao, niaraka tamin'ny Dr. Justin Manambelona tao amin'ny Ministeran'ny Fanabeazam-pirenena (Raharaham-bahiny) sy ny Lieutenant Commander [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] tao amin'ny Ministeran'ny Raharaham-bahiny. Taorian'ny folo taona nisarahana teo amin'ny asam-panjakana iraisam-pirenena sy ny fampianarana ambony, niditra tamin'ny fifidianana solombavambahoaka [[1983|tamin'ny 1983]] i Pierre Randrianarisoa tamin'ny maha-tsy miankina azy (Tsy Miankina) ary voafidy ho solombavambahoaka ho an'i Madagasikara tao amin'ny distrika niaviany tao [[Fandriana]] . Na izany aza, notoherin'ireo andriana tamin'ny fitondrana sosialista tamin'izany fotoana izany ny fifidianana azy, izay nilaza fa nisy tsy fanarahan-dalàna tamin'ny fangatahana firotsahany hofidiana. Na dia tian'ireo eo amin'ny fitondrana aza izy, dia nanapa-kevitra ny " hanonitra "tamin'ny fanomezana azy safidy eo amin'ny toeran'ny Masoivoho any [[Japàna|Japon]] sy ny an'ny Mpanolotsaina Voalohany ao [[Alemaina|amin'ny Repoblika Federalin'i Alemaina]] . Nisafidy ny safidy faharoa i Pierre Randrianarisoa ary voatendry nanomboka tamin'ny"février 1984 . [[Sary:Pierre_Randrianarisoa_lors_d'une_séance_de_dédicaces_en_1992.jpg|vignette|Nampiranty ny asany tao amin'ny lapan'ny tanànan'ny boriborintany faha-5 ao Paris i Pierre Randrianarisoa tamin'ny 1992.]] === Ny tampony [[1993]] - [[1998]] : ny solombavambahoaka Samaritana tsara fanahy » === Niezaka vintana indray i Pierre Randrianarisoa tamin'ny fifaninanana ho solombavambahoaka tamin'ny [[1993]], teo ambany fitarihan'ny Profesora [[Zafy Albert|Albert Zafy]], ary voafidy [[Solombavambahoaka|ho solombavambahoaka]] indray tamin'ny vato maro an'isa, teo ambany fanevan'ny "... Tsy Miankina amin'ny Antoko "(ara-bakiteny, tsy miankina amin'ny antoko politika). Ny fe-potoam-piasany dimy taona tao amin'ny Antenimieram-pirenena dia manamarika vanim-potoana manan-danja na ho an'ny asany manokana na ho an'ny faritr'i Fandriana." Noho ny fifandraisana niorina tany ivelany tamin'ny taona lasa, tamin'ny naha-Filoha Lefitry ny Komitin'ny Raharaham-bahiny tao amin'ny Antenimieram-pirenena azy tamin'izany fotoana izany, sy ireo izay natsangana tamin'ireo mpamatsy vola teo an-toerana, dia nisy fanohanana ara-bola maro, fifanarahana ara-bola ary tetikasa maro nipoitra, anisan'izany ny fampiraisana ny Lisea Fandriana amin'ny Lycée La Pérouse frantsay any San Francisco, ny fiaraha-miasa ara-pahasalamana tamin'ny Tanànan'i Lyon teo ambany fiahian'ny mpampianatra azy teo aloha Raymond Barre, [[Solombavambahoaka]] sady [[Ben' ny tanàna|Ben'ny tanànan'i]] [[Lyon (Frantsa)|Lyon]], ary ny fizarana maimaim-poana kasety radio sy angady (" Angady "na vary aza, indrindra mandritra ny rivo-doza mahery vaika , fanamboarana tetezana na lalana, asa izay tsy tafiditra ao anatin'ny andraikiny amin'ny maha-mpikambana ao amin'ny vondrona mpanao lalàna azy. Ireo asa isan-karazany ireo no nahazoany ny anaram-bosotra hoe " Samaritana tsara fanahy » raha ny amin'ny olona iray ao amin'ny Baiboly . Eo amin'ny sehatra politika, mirehareha amin'ny " miasa ho an'ny tombontsoan'ny vahoaka aloha vao ny an'ny antoko na fikambanana politika Tao anatin'izany toe-tsaina izany no namoronany sy ireo mpiara-miasa aminy mahaleo tena tao amin'ny parlemanta tamin'ny [[1997]] , vondrona tsy mifandray amin'ny antoko politika saingy tsy azo lavina ny fiantraikany teo amin'ny fanapahan-kevitra tamin'izany fotoana izany. Tamin'ny volana febroary tamin'io taona io ihany, io vondrona io ihany no nanolotra azy tamin'ny Filoha [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] ho [[Praiminisitra|Praiminisitra mety ho avy,]] miaraka amin'ireo kandidà 13 hafa natolotry ny vondrona parlemantera hafa, anisan'izany i Marcel Ranjeva, [[Tantely Andrianarivo]], ary [[Pascal Rakotomavo]] . Ny toerana dia lasan'ity farany tamin'ny farany. Tamin'ny [[1998]], nirotsaka hofidiana indray i Pierre Randrianarisoa tamin'ny fifidianana solombavambahoaka, saingy ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|AREMA]] no nandresy tamin'ny fifidianana. Nanomboka teo dia tsy nandray anjara mavitrika tamin'ny fiainana ara-politikan'ny firenena intsony izy, fa mbola mpandinika na mpanohana olo-malaza ara-politika sasany ihany , . Na izany aza, nanohy nikarakara ny filàn'ireo mahantra indrindra izy tamin'ny fitantanana ONG izay nanaovany asa fanampiana olona , ara-kolontsaina, ara-tontolo iainana ary ara-pizahantany. == ara-literatiora == Lehilahy manam-pahaizana manokana i Pierre Randrianarisoa, ary voalohany indrindra, ny talentany amin'ny literatiora dia efa nisy talohan'ny asany ara-diplaomatika sy ara-politika. Nandritra ny fianarany tany amin'ny oniversite no nifoha ny talentany, izay nampiasainy voalohany mba hamatsiana ny fianarany. Poeta sy mpanoratra izy, ary naniry ny ho " Masoivohon'i Madagasikara » tamin'ny alalan'ny fanaovana lahateny tany amin'ny Nosy Lehibe tany amin'ny oniversite sy lise maromaro tany Frantsa ary tamin'ny alalan'ny asa sorany , indrindra fa i Madagasikara sy ny Finoana sy ny Fomba amam-panao Malagasy (1959) na ireo fanangonana tononkalo toy ny First Faces (1960) izay nahazoany ny [[Grand Prix International de Littérature|Loka Iraisam-pirenena ho an'ny Literatiora]] tamin'ny [[1961|1961.]] Ny faniriany mafy hampiroborobo [[Madagasikara|an'i Madagasikara]] any ivelany no nahatonga azy hampiaraka izany amin'ny lohahevitra tiany indrindra, [[Tantara|dia ny Tantara]] . Ny Diplomasia Malagasy miatrika ny Politikan'ny Firenena Lehibe (1882-1895) (1970), izay manondro ny fifandraisana ara-diplomatika tao amin'ny Nosy Lehibe tamin'ny alin'ny [[fanjanahantany]] ary izay nahazoany ny [[Grand Prix de Madagascar|Loka Lehiben'i Madagasikara]] [[1973|tamin'ny 1973]], natolotry ny Fikambanan'ny mpanoratra miteny frantsay ( ADELF ) na, amin'izao fotoana izao kokoa, i Madagasikara avy amin'ny Repoblika iray mankany amin'ny iray hafa (1958-1982), boky I, no asa sorany lehibe indrindra. Torak’izany ihany koa, amin’ny alalan’ny fomba fijery miompana kokoa amin’ny anthropologie ara-tsosialy sy ara-kolontsaina, i Pierre Randrianarisoa ihany koa dia manasongadina ny mampiavaka manokana ny Sivilizasiona Malagasy sy ny singa ao aminy, indrindra amin’ny alalan’ny L’enfant et son éducation dans la civilization traditionnelle malgache (1981), sanganasa misy boky efatra, ary ny l’Art et l’Artisanat malgaches (1974). Mpikambana tao amin'ny ADELF, [[SEROI]] ( [[Société des Écrivains de la Région de l’Océan Indien|Fikambanan'ny Mpanoratra any amin'ny Faritra Ranomasimbe Indiana]] ) - Madagasikara ary [[SYNAEL]] ( [[Synergie Nationale des Auteurs, Éditeurs et Libraires|Firaisankina Nasionalin'ny Mpanoratra, Mpanonta ary Mpivarotra Boky]] ) izy. Tamin'ny [[1992]], nandritra ny takariva iray nantsoina hoe " SOS Atsimo Tao amin'ny Alliance Française tao Antananarivo, dia nisy andiana fampisehoana an-tsehatra sy mozika ary famakiana tononkalo nokarakaraina mba hanangonam-bola ho an'ireo niharam-boina tamin'ny hain-tany mafy izay namely ny atsimon'ny nosy. Nandray anjara tamin'ny famakiana ny tononkalony tamin'ireo mpanakanto namany hafa i Pierre Randrianarisoa, toa an'i [[Elie Rajaonarison]] sy [[Georges Andriamanantena]] . Rado ") or even [[Lila Hanitra Ratsifandrihamanana]] . Ao amin'nyaoût 1997, tamin'ny fanokafana indray ho an'ny besinimaro [[Antananarivo|ny]] [[Rova Manjakamiadana|Rovan'Antananarivo]], izay may roa taona talohan'izay, dia nanome tamim-pitiavana ny vola azo avy amin'ny boky 100 voalohany tamin'ny famoahana indray ny bokiny La Diplomatie Malgache face à la Politique des Grandes Puissances (1882-1895) izy ho an'ny famerenana amin'ny laoniny ity lova ara-tantara lehibe ity, amin'ny anaran'ny teratany ao amin'ny faritr'i [[Fisakàna]] . == Asa fototra == * Madagasikara sy ny Finoana ary ny Fomban-drazana Malagasy, Caron et Cie Publishers, Caen – Frantsa, 1959, fanontana fahasivy, 1967 (Pref. Jean d'Esme, Filohan'ny Fikambanan'ny Mpanoratra any an-dranomasina sy any ampitan-dranomasina, Mpikambana ao amin'ny Akademia momba ny Siansa any ampitan-dranomasina) * First Faces, Lec-Vire Publishers, Calvados – France, 1960, fanontana faharoa 1961 * Anio, toy ny isan'andro, Fanotam-boky Malagasy Editions, Antananarivo, 1969 * Diplomasia Malagasy manoloana ny Politikan'ny Fahefana Lehibe (1882-1895), CNRS, Paris, 1970 Fanontana faharoa navoakan’ny Édition FTM, Antananarivo, 1983 ; andiany fahatelo nampitomboina tamin’ny tantaram-piainan’ny praiminisitra Rainilaiarivony tamin’ny fankalazana ny faha-100 taonan’ny nahafatesany (1896-1996), Antananarivo, 1996 (Préf. Dr. Césaire Rabenoro, Filohan’ny Akademia Malagasy ( 2 sy 3) fanontana )) * Zavakanto sy asa tanana Malagasy, Edisiona A. Samie, Bordeaux, 1974, andiany faharoa nataon’ny Trano Printin’ny Fiangonana Loterana Malagasy, Antananarivo, 2003 (Préf. R. Paulian, Rektoran’ny Akademia Bordeaux (edisiona voalohany) sy ny Révérend Pastor Richard Andriamanjato, Ben’ny tanànan’Antananarivo teo aloha, Filohan’ny Antenimieram-pirenena Malagasy teo aloha). * Hira sy Toriteny Hatramin'izay, niarahana tamin'i [[Eugène Mangalaza]], Éditions A. Samie, Bordeaux 1975 (Pref. Profesora Robert Escarpit, Filohan'ny Oniversiten'i Bordeaux III) * Ny Ankizy sy ny Fianarany amin'ny Sivilizasiona nentim-paharazana Malagasy, Edisiona SME, Antananarivo, 1981, Boky I, andiany faharoa nataon'i Ny Amboara Editions, Antananarivo, 2009 * Madagascar, from one Republic to another (1958-1982), Volume I, avec la collaboration de Aimé Lalao Razafimahefa, Harinivo Editions, Antananarivo, 1991 == Loka ara-literatiora == * Nahazo ny [[Grand prix International de Littérature|Loka Iraisam-pirenena Lehibe ho an'ny Literatiora]] [[1961|tamin'ny 1961]] ho an'ny Premiers Visages * Nandresy tamin'ny [[Grand Prix de Madagascar]] [[1973|tamin'ny 1973]] – ADELF ho an'ny Diplomasia Malagasy manoloana ny Politikan'ny Fahefana Lehibe (1882-1895) == Fiainany manokana == Ny faha 6 septembre 1973 Nanambady an'i Marie Marthe Gabrielle Rahajarizafy, mpampianatra ary taty aoriana dia mpiandraikitra ara-kolontsaina tao amin'ny masoivoho, avy amin'ny iray amin'ireo fianakaviana andriana lehibe sy fianakaviana katolika tao [[Antananarivo]], zanak'olo-mpiray tam-po amin'ilay mpanoratra sady pretra zezoita [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] ary zanak'olo-mpiray tam-po amin'ilay akademika sady mpanoratra [[Siméon Rajaona]], i Pierre Randrianarisoa. Ny fanambadian'izy ireo dia niteraka zaza iray, Ny Maraina, teraka tamin'ny [[1984]] . Nanana zanaka hafa avy tamin'ny fanambadiana teo aloha izy. Pierre-Eric, teraka tamin'ny [[1958]], sy Veromalalanirainy (nanambady an'i Gilles Djéyaramane, mpanoratra lahatsoratra, voafidy tao Poissy tao amin'ny Yvelines), teraka tamin'ny [[1974]] . ny4 avril 2010, maty ny vadiny taorian'ny aretina naharitra ela . Dimy volana taty aoriana, ny22 septembre 2010 Ny hariva, nodimandry tao amin'ny tranon'ny fianakaviana tao [[Ambohijanaka]], [[Antananarivo]], teo amin'ny faha-78 taonany ihany koa i Pierre Randrianarisoa . Taorian'ny fotoam-pivavahana natao tao amin'ny Tempoly [[Loteranisma|Loterana]] tao Ambatovinaky tao [[Antananarivo]], izay natrehan'ireo mpanakanto sy olo-malaza maro avy amin'ny sehatra politika Malagasy, dia nalevina tao amin'ny27 septembre ho an'i [[Sahamadio (Fandriana)|Sahamadio]] . == Fanomezam-boninahitra == * Knight of the Malagasy National Order (1981) * Ofisialin'ny Order National of Madagascar (1986) * Komandin'ny Order National de Madagascar (1998) * Grand Officer of the National Order of Madagascar (2003) == loharano == {{Reflist}} == Rohy ivelany == {{Liens}}{{Liens}}{{Portail|politique|littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Mpanao politika malagasy]] kd1m6gt2bzyyx9n5scjcq43pduuuy9n 1147364 1147362 2026-07-09T19:43:07Z Gaël RALANTONIRINA 35834 nanmpiditra Infobox 1147364 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|image=Pierre Randrianarisoa en 2000.jpg|anarana=Randrianarisoa Pierre|teraka=29 aogositra 1932|toerana=Tsianaloka Toliara|maty=22 septambra 2010|firenena=Madagasikara|asa=mpahay tantara|asa hafa=mpanoratra, mpanao politika}}'''Pierre Randrianarisoa''' dia [[Madagasikara|mpahay]] tantara, mpanoratra, [[Pôeta|poeta]], diplaomaty ary mpanao politika teraka tany Tsianaloka ( [[Toliara|Tuléar]] – [[Madagasikara|Madagascar]] ) tamin'ny29 août 1932 ary maty 22 septembre 2010 tao Ambohijanaka ( [[Antananarivo]] – [[Madagasikara|Madagascar]] ). == FIANAKAVIANY == Avy any [[Sahamadio (Fandriana)]] i Pierre Randrianarisoa, tanàna kely iray ao amin'ny distrikan'i [[Fandriana]], ao amin'ny faritr'i [[Faritra Amoron' i Mania|Amoron'i Mania]], ary noho izany dia anisan'ny vondrom-poko [[Betsileo]] . Izy no zokiny indrindra amin'ny rahalahy dimy sy anabavy iray, ary avy amin'ny fianakaviana malaza izay efa olo-malaza tao amin'ny faritr'i [[Fisakàna]] nandritra ny taranaka maro izy, ary nanome olo-malaza, manam-pahaizana ary indrindra fa olo-malaza ara-politika ho an'ny Nosy Lehibe. === Fiaviany === Ny raibeny avy amin'ny rainy, Rainitsimba Rapetera, avy any amin'ny tanànan'i Voainana, taranak'i Printsy [[Ramitombo]] avy any Vohitsoa (faran'ny taonjato 17 ), zafikelin'i [[Andrianantara Ier|Andrianantara I]] avy any [[Manandriana|Manandriana,]] dia iray amin'ireo manam-pahaizana sy manam-pahaizana voalohany tao amin'ny faritra, toa an'i Rafahely Ramahaleo sy Rajohanesa (fantatra amin'ny anarana hoe "... Mahaibe Rehefa lasa mpampianatra ho an'ny Misiona Protestanta Norveziana (NMS) tao Ambohipo izy, dia lasa mpitory teny taty aoriana ary vato fehizoron'ny Fiangonana Protestanta [[Loteranisma|Loterana]] tao [[Sahamadio (Fandriana)]] (Miadanimerina). Lehilahy tena marina izay niady mafy ho an'ny finoany i Rainitsimba Rapetera, ary tsy nisalasala nanolo-tena hanameloka ny tsy rariny sy ny fanararaotana nataon'ny fitondran'ny mpanjaka Merina (ny Raharaha [[Sahamadio (Fandriana)]] Irà sy Avà), izay nitarika azy haneho tsy nisy fihambahambana ny fitarainany teo anatrehan'ny Mpanjakavavy [[Ranavalona III]], ary nandresy izy. Noho ny zava-bitany, dia nanendry azy ho Governora tao Ambohimitombo tao amin'ny faritanin'i [[Zafimaniry]] ny fitondrana mpanjanaka tamin'ny [[Ôktôbra|Oktobra]] [[1902]] . Ny renibeny, Rasoanarivony, antsoina koa hoe Rasoanary, dia avy ao amin'ny tanànan'Ampandrotrarana, izay nanambady an'i Rainitsimba ho vadiny faharoa, avy amin'ny [[Famille royale du Fisakàna|fianakavian'ny mpanjaka fahiny tao Fisakàna]], avy amin'ny sampana Tsiakarandambo atsimon'i [[Sahamadio (Fandriana)]], ary 13 taranaky ny Mpanjaka Rafovato Rivoekembahoaka I tao [[Fisakàna]], taranaky ny Printsy Randriandratrimo . Raha ny amin'ny reniny, ny raibeny, Pasitera [[Rasimona]], taranak'i Andriaminahy izay nitarika ny mpamory hetra teo ambany fitondran'ny Mpanjaka [[Rivoekembahoaka II]], dia teolojiana malaza tao amin'ny [[Fiangonana Loterana Malagasy|fiangonana loterana Malagasy]] . Ny renibeny, Rasoarivony, dia zafikelin'i Rainivelo Rainimboafiringa, olo-malaza tao amin'ny tanànan'i Ambohimanandriana ary taranak'i Printsy [[Ramitombo]] avy any Vohitsoa ihany koa. === Ray aman-dreny === Ny rainy, Rapierre Daniel, dia manampahefana ambony tao amin'ny fitondrana mpanjanaka (Inspektera Lehiben'ny Tahirimbolam-panjakana ), sady mpanoratra sy poeta, tahaka ny zandriny lahy, Rakotomalala Rabarijaona, izay malaza kokoa, ary nanao sonia ny asany tamin'ny solonanarana hoe "... Lapam-panjakana Dactyl Mpankafy tantara izy, indrindra fa avy any amin'ny faritra niaviany, ary nandray anjara tamin'ny famoahana zava-misy sy tantara efa hadino hatry ny ela tamin'ny alalan'ny fanadihadiana tsy tambo isaina. Anisan'ireo mpikambana mpanorina ny Fikambanan'ny Teratany ao Fisakàna ihany koa izy, niaraka tamin'i Dr. Philémon Rajaonarivelo sy Ratsimba-Rajaonary. Taorian'ny nanendrena azy tany [[Ambositra]], dia nanitatra ny asa fiantrana sy sosialy (famerenana amin'ny laoniny ny fiangonana [[Prôtestantisma|protestanta]], fanampiana ny [[Hetsika Vokovoko Mena sy Tsinambolana Mena Iraisam-Pirenena|Vokovoko Mena]], sns.) i Rapierre Daniel. == fianarana == === Ambaratonga fototra sy faharoa === Rehefa avy nandany ny fahazazany teo anelanelan'i [[Toliara|Tuléar]] sy [[Antananarivo]] i Pierre Randrianarisoa dia nahavita ny fianarany ambaratonga voalohany tao [[Mahajanga|Majunga]] (tao amin'ny sekolim-panjakana), avy eo tao [[Ambositra]] (tao amin'ny Benjamin Escande College), izay nahazoany ny CEPE ( [[Certificat d’Etudes du Second Degré|Primary School Leaving Certificate) sy ny CESD (Secondary School Leaving Certificate]] ). Nifindra tany [[Antananarivo]] izy mba hanohy ny fianarany ambaratonga faharoa tao amin'ny Lycée Gallieni d'Andohalo, saingy nolavina satria ny zanaky ny [[Voanjo (olona)|mpanjanaka]] sy ny olom-pirenena [[Frantsa|frantsay]] ihany no nandray ny sekoly tamin'izany fotoana izany. Ho setrin'izany tsy rariny izany dia nanapa-kevitra ny handefa azy hanohy ny fianarany mivantana tany [[Frantsa]] ny rainy. Noho izany, tonga tao Sète izy tamin'ny [[1951]] ary nanohy ny fianarany tao Bagnères-de-Bigorre, avy eo tao amin'ny Lycée Paul Valéry tao Sète . Nahavita ny fianarany ambaratonga faharoa izy tamin'ny nahazoany ny mari-pahaizana bakalorea momba ny Fianarana Maoderina sy ny Filozofia. === Ambaratong ambony === Rehefa afaka kelikely dia nanapa-kevitra ny hifantoka bebe kokoa amin'ny raharaham-pirenena i Pierre Randrianarisoa, indrindra fa [[Diplômasia|ny diplaomasia]], ary ny [[tantara]] . Tsy nahazo vatsim-pianarana mihitsy izy, ka voatery nanao asa vonjimaika na ara-potoana (manomboka amin'ny asa sambo ka hatramin'ny fanasokajiana paositra sy fijinjana voaloboka) hatramin'ny [[1966|taona 1966]] (taona niarovany ny [[Tsangan-kevitra|disertasio]] doctorat ) mba hahafahany mianatra. Niditra tao amin'ny Fakiolten'ny Lalàna sy Toekarena tao amin'ny Oniversiten'i Rennes izy tamin'ny voalohany, izay nahazoany diplaoma avy amin'ny [[Institut des Hautes Études Administratives et Sociales|Institute of Advanced Administrative and Social Studies]] (manam-pahaizana manokana momba ny Lalàna momba ny Fiaramanidina sy ny Toekarena any ivelany ) tamin'ny [[1961|taona 1961]] . Taorian'izay dia niditra tao amin'ny sampana diplaomatika tao amin'ny Institute of Advanced Overseas Studies (IHEOM) tao Paris izy, izay nahazoany diplaoma tamin'nydécembre 1963 Nahazo ny diplaomany momba ny Fiofanana momba ny Raharaham-barotra Iraisam-pirenena izy fotoana fohy taorian'izay. Tamin'ny [[1966]], nanomboka ny fiarovany ny tesis momba ny Tantara izy ( 3 tsingerina ) amin'ny lohahevitra iray izay ho lohahevitry ny iray amin'ireo asa lehibe nataony : ''Diplomasia Malagasy niatrika ny Politikan'ireo Firenena Lehibe (1882-1895)'' ary lasa Dokotera Tantara Malagasy voalohany. == Lalan'asa == * [[1967]] - [[1968]] Mpikaroka ao amin'ny CNRS any Paris (Fizarana Tantara Maoderina sy Ankehitriny) * [[1968]] - [[1972]] Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy dia lasa mpampianatra tao amin'ny Sekoly Ambaratonga Faharoa Le Myre de Vilers tao [[Antananarivo]] . * [[1970]] (Martsa-Aprily) Mpikambana ao amin'ny delegasiona Malagasy any Paris hamita ny fananganana ny Agency for Cultural and Technical Cooperation (ACCT), fikambanana governemanta frantsay voalohany izay nanambara mialoha ny fananganana ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenen' ny Frankôfônia|Fikambanana Iraisam-pirenena momba ny Frankofonia]] (OIF) ankehitriny. * [[1973]] - [[1976]] Mpiasam-panjakana iraisam-pirenena niaraka tamin'ny ACCT (quota an'i Madagasikara) sady mpampianatra tao amin'ny Sekoly Iraisam-pirenena ao Bordeaux - Talence. * [[1977]] - [[1979]] Taorian'ny fialan'ny ACCT avy any Madagasikara, dia notohanan'ny Governemanta Malagasy tao amin'ny [[Institut d’Histoire des Pays d’Outre-Mer|Ivontoerana Momba ny Tantaran'ny Firenena any Ampitan-dranomasina]] ao amin'ny Oniversiten'i Aix en Provence i Pierre Randrianarisoa mba hanao asa fikarohana tao amin'ny Nosy Lehibe. * Martsa [[1980]] - Febroary [[1984]] Lehiben'ny departemantan'i Eoropa ao amin'ny Tale Jeneralin'ny fifandraisana roa tonta eo amin'i Madagasikara sy Eoropa (Atsinanana - Andrefana). [[Sary:Pierre_Randrianarisoa_et_Helmut_Kohl_en_1986.jpg|vignette|Pierre Randrianarisoa noraisin’i Helmut Kohl tamin’ny taona 1986]] Nanomboka ny Febroary [[1984]] ka hatramin'ny Febroary [[1990]], izy no Mpanolotsaina Voalohany tao amin'ny Masoivohon'i Madagasikara tao [[Bonn]] ( [[Alemaina|Repoblika Federalin'i Alemaina]] ) <ref>Liste der diplomatischen Missionen und anderen Vertretungen in Bonn (Liste des Missions diplomatiques et autres Représentations à Bonn), Stand : Dezember 1989, Bundesanzeiger, Thenée Druck, Bonn, 1989, 128 S. {{ISBN|388784226X}}</ref>, avy eo dia niasa ho Mpiandraikitra vonjimaika, indrindra tany amin'ireo firenena niadidiany dia [[Soeda|i Soeda]], [[Nôrvezy|Norvezy]] , Danemark, [[Finlandy|Failandy]] ary ny Fiketrahana Masina ( [[Vatikàna|Vatican]] ) . Rehefa niverina teto Madagasikara izy tamin'ny [[1990]], dia voatendry ho mpampianatra sady mpikaroka tao amin'ny [[Oniversiten' i Toamasina|Oniversiten'i Toamasimbe]] . == Asa ara-politika == === Ny fiandohana === Saika kisendrasendra no nifandraisan'i Pierre Randrianarisoa voalohany tamin'ny sehatra politika, nandritra ny hetsika nataon'ny mpianatra tamin'ny Mey [[1972]] (ny " Mey 1968 (Malagasy). Ny jeneraly [[Ramanantsoa Gabriel|Gabriel Ramanantsoa]], rehefa nomen'ny filoha [[Tsiranana Philibert|Philibert Tsiranana]] fahefana feno18 mai18 Mey Nomena andraikitra hanangana governemanta vaovao ihany koa izy . Taorian'ny fifampidinihana, ary niantehitra tamin'ireo tanora manam-pahaizana tamin'izany fotoana izany, dia niantso an'i Pierre Randrianarisoa ho any Ampahibe (foiben'ny Minisiteran'ny Fiarovam-pirenena) izy.25 mai25 Mey Tamin'io hariva io, dia natolotra azy ny andraikitry ny Minisiteran'ny Fanabeazam-pirenena. Nolaviny ny tolotra roa andro taty aoriana, noho ny fahatsapana ho saro-pady tao amin'ny departemanta tamin'izany fotoana izany, ary koa satria naleony nitady toerana mifanaraka amin'ny asany, dia ny Minisiteran'ny Raharaham-bahiny. Ho an'ny miaramila ny raharaham-bahiny "Tsy marina izany," hoy ilay jeneraly namaly.27 mai27 Mey Tamin'ny 4:45 hariva, dia napetraka teo amin'ny toerany ny governemanta vaovao, niaraka tamin'ny Dr. Justin Manambelona tao amin'ny Ministeran'ny Fanabeazam-pirenena (Raharaham-bahiny) sy ny Lieutenant Commander [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] tao amin'ny Ministeran'ny Raharaham-bahiny. Taorian'ny folo taona nisarahana teo amin'ny asam-panjakana iraisam-pirenena sy ny fampianarana ambony, niditra tamin'ny fifidianana solombavambahoaka [[1983|tamin'ny 1983]] i Pierre Randrianarisoa tamin'ny maha-tsy miankina azy (Tsy Miankina) ary voafidy ho solombavambahoaka ho an'i Madagasikara tao amin'ny distrika niaviany tao [[Fandriana]] . Na izany aza, notoherin'ireo andriana tamin'ny fitondrana sosialista tamin'izany fotoana izany ny fifidianana azy, izay nilaza fa nisy tsy fanarahan-dalàna tamin'ny fangatahana firotsahany hofidiana. Na dia tian'ireo eo amin'ny fitondrana aza izy, dia nanapa-kevitra ny " hanonitra "tamin'ny fanomezana azy safidy eo amin'ny toeran'ny Masoivoho any [[Japàna|Japon]] sy ny an'ny Mpanolotsaina Voalohany ao [[Alemaina|amin'ny Repoblika Federalin'i Alemaina]] . Nisafidy ny safidy faharoa i Pierre Randrianarisoa ary voatendry nanomboka tamin'ny"février 1984 . [[Sary:Pierre_Randrianarisoa_lors_d'une_séance_de_dédicaces_en_1992.jpg|vignette|Nampiranty ny asany tao amin'ny lapan'ny tanànan'ny boriborintany faha-5 ao Paris i Pierre Randrianarisoa tamin'ny 1992.]] === Ny tampony [[1993]] - [[1998]] : ny solombavambahoaka Samaritana tsara fanahy » === Niezaka vintana indray i Pierre Randrianarisoa tamin'ny fifaninanana ho solombavambahoaka tamin'ny [[1993]], teo ambany fitarihan'ny Profesora [[Zafy Albert|Albert Zafy]], ary voafidy [[Solombavambahoaka|ho solombavambahoaka]] indray tamin'ny vato maro an'isa, teo ambany fanevan'ny "... Tsy Miankina amin'ny Antoko "(ara-bakiteny, tsy miankina amin'ny antoko politika). Ny fe-potoam-piasany dimy taona tao amin'ny Antenimieram-pirenena dia manamarika vanim-potoana manan-danja na ho an'ny asany manokana na ho an'ny faritr'i Fandriana." Noho ny fifandraisana niorina tany ivelany tamin'ny taona lasa, tamin'ny naha-Filoha Lefitry ny Komitin'ny Raharaham-bahiny tao amin'ny Antenimieram-pirenena azy tamin'izany fotoana izany, sy ireo izay natsangana tamin'ireo mpamatsy vola teo an-toerana, dia nisy fanohanana ara-bola maro, fifanarahana ara-bola ary tetikasa maro nipoitra, anisan'izany ny fampiraisana ny Lisea Fandriana amin'ny Lycée La Pérouse frantsay any San Francisco, ny fiaraha-miasa ara-pahasalamana tamin'ny Tanànan'i Lyon teo ambany fiahian'ny mpampianatra azy teo aloha Raymond Barre, [[Solombavambahoaka]] sady [[Ben' ny tanàna|Ben'ny tanànan'i]] [[Lyon (Frantsa)|Lyon]], ary ny fizarana maimaim-poana kasety radio sy angady (" Angady "na vary aza, indrindra mandritra ny rivo-doza mahery vaika , fanamboarana tetezana na lalana, asa izay tsy tafiditra ao anatin'ny andraikiny amin'ny maha-mpikambana ao amin'ny vondrona mpanao lalàna azy. Ireo asa isan-karazany ireo no nahazoany ny anaram-bosotra hoe " Samaritana tsara fanahy » raha ny amin'ny olona iray ao amin'ny Baiboly . Eo amin'ny sehatra politika, mirehareha amin'ny " miasa ho an'ny tombontsoan'ny vahoaka aloha vao ny an'ny antoko na fikambanana politika Tao anatin'izany toe-tsaina izany no namoronany sy ireo mpiara-miasa aminy mahaleo tena tao amin'ny parlemanta tamin'ny [[1997]] , vondrona tsy mifandray amin'ny antoko politika saingy tsy azo lavina ny fiantraikany teo amin'ny fanapahan-kevitra tamin'izany fotoana izany. Tamin'ny volana febroary tamin'io taona io ihany, io vondrona io ihany no nanolotra azy tamin'ny Filoha [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] ho [[Praiminisitra|Praiminisitra mety ho avy,]] miaraka amin'ireo kandidà 13 hafa natolotry ny vondrona parlemantera hafa, anisan'izany i Marcel Ranjeva, [[Tantely Andrianarivo]], ary [[Pascal Rakotomavo]] . Ny toerana dia lasan'ity farany tamin'ny farany. Tamin'ny [[1998]], nirotsaka hofidiana indray i Pierre Randrianarisoa tamin'ny fifidianana solombavambahoaka, saingy ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|AREMA]] no nandresy tamin'ny fifidianana. Nanomboka teo dia tsy nandray anjara mavitrika tamin'ny fiainana ara-politikan'ny firenena intsony izy, fa mbola mpandinika na mpanohana olo-malaza ara-politika sasany ihany , . Na izany aza, nanohy nikarakara ny filàn'ireo mahantra indrindra izy tamin'ny fitantanana ONG izay nanaovany asa fanampiana olona , ara-kolontsaina, ara-tontolo iainana ary ara-pizahantany. == ara-literatiora == Lehilahy manam-pahaizana manokana i Pierre Randrianarisoa, ary voalohany indrindra, ny talentany amin'ny literatiora dia efa nisy talohan'ny asany ara-diplaomatika sy ara-politika. Nandritra ny fianarany tany amin'ny oniversite no nifoha ny talentany, izay nampiasainy voalohany mba hamatsiana ny fianarany. Poeta sy mpanoratra izy, ary naniry ny ho " Masoivohon'i Madagasikara » tamin'ny alalan'ny fanaovana lahateny tany amin'ny Nosy Lehibe tany amin'ny oniversite sy lise maromaro tany Frantsa ary tamin'ny alalan'ny asa sorany , indrindra fa i Madagasikara sy ny Finoana sy ny Fomba amam-panao Malagasy (1959) na ireo fanangonana tononkalo toy ny First Faces (1960) izay nahazoany ny [[Grand Prix International de Littérature|Loka Iraisam-pirenena ho an'ny Literatiora]] tamin'ny [[1961|1961.]] Ny faniriany mafy hampiroborobo [[Madagasikara|an'i Madagasikara]] any ivelany no nahatonga azy hampiaraka izany amin'ny lohahevitra tiany indrindra, [[Tantara|dia ny Tantara]] . Ny Diplomasia Malagasy miatrika ny Politikan'ny Firenena Lehibe (1882-1895) (1970), izay manondro ny fifandraisana ara-diplomatika tao amin'ny Nosy Lehibe tamin'ny alin'ny [[fanjanahantany]] ary izay nahazoany ny [[Grand Prix de Madagascar|Loka Lehiben'i Madagasikara]] [[1973|tamin'ny 1973]], natolotry ny Fikambanan'ny mpanoratra miteny frantsay ( ADELF ) na, amin'izao fotoana izao kokoa, i Madagasikara avy amin'ny Repoblika iray mankany amin'ny iray hafa (1958-1982), boky I, no asa sorany lehibe indrindra. Torak’izany ihany koa, amin’ny alalan’ny fomba fijery miompana kokoa amin’ny anthropologie ara-tsosialy sy ara-kolontsaina, i Pierre Randrianarisoa ihany koa dia manasongadina ny mampiavaka manokana ny Sivilizasiona Malagasy sy ny singa ao aminy, indrindra amin’ny alalan’ny L’enfant et son éducation dans la civilization traditionnelle malgache (1981), sanganasa misy boky efatra, ary ny l’Art et l’Artisanat malgaches (1974). Mpikambana tao amin'ny ADELF, [[SEROI]] ( [[Société des Écrivains de la Région de l’Océan Indien|Fikambanan'ny Mpanoratra any amin'ny Faritra Ranomasimbe Indiana]] ) - Madagasikara ary [[SYNAEL]] ( [[Synergie Nationale des Auteurs, Éditeurs et Libraires|Firaisankina Nasionalin'ny Mpanoratra, Mpanonta ary Mpivarotra Boky]] ) izy. Tamin'ny [[1992]], nandritra ny takariva iray nantsoina hoe " SOS Atsimo Tao amin'ny Alliance Française tao Antananarivo, dia nisy andiana fampisehoana an-tsehatra sy mozika ary famakiana tononkalo nokarakaraina mba hanangonam-bola ho an'ireo niharam-boina tamin'ny hain-tany mafy izay namely ny atsimon'ny nosy. Nandray anjara tamin'ny famakiana ny tononkalony tamin'ireo mpanakanto namany hafa i Pierre Randrianarisoa, toa an'i [[Elie Rajaonarison]] sy [[Georges Andriamanantena]] . Rado ") or even [[Lila Hanitra Ratsifandrihamanana]] . Ao amin'nyaoût 1997, tamin'ny fanokafana indray ho an'ny besinimaro [[Antananarivo|ny]] [[Rova Manjakamiadana|Rovan'Antananarivo]], izay may roa taona talohan'izay, dia nanome tamim-pitiavana ny vola azo avy amin'ny boky 100 voalohany tamin'ny famoahana indray ny bokiny La Diplomatie Malgache face à la Politique des Grandes Puissances (1882-1895) izy ho an'ny famerenana amin'ny laoniny ity lova ara-tantara lehibe ity, amin'ny anaran'ny teratany ao amin'ny faritr'i [[Fisakàna]] . == Asa fototra == * Madagasikara sy ny Finoana ary ny Fomban-drazana Malagasy, Caron et Cie Publishers, Caen – Frantsa, 1959, fanontana fahasivy, 1967 (Pref. Jean d'Esme, Filohan'ny Fikambanan'ny Mpanoratra any an-dranomasina sy any ampitan-dranomasina, Mpikambana ao amin'ny Akademia momba ny Siansa any ampitan-dranomasina) * First Faces, Lec-Vire Publishers, Calvados – France, 1960, fanontana faharoa 1961 * Anio, toy ny isan'andro, Fanotam-boky Malagasy Editions, Antananarivo, 1969 * Diplomasia Malagasy manoloana ny Politikan'ny Fahefana Lehibe (1882-1895), CNRS, Paris, 1970 Fanontana faharoa navoakan’ny Édition FTM, Antananarivo, 1983 ; andiany fahatelo nampitomboina tamin’ny tantaram-piainan’ny praiminisitra Rainilaiarivony tamin’ny fankalazana ny faha-100 taonan’ny nahafatesany (1896-1996), Antananarivo, 1996 (Préf. Dr. Césaire Rabenoro, Filohan’ny Akademia Malagasy ( 2 sy 3) fanontana )) * Zavakanto sy asa tanana Malagasy, Edisiona A. Samie, Bordeaux, 1974, andiany faharoa nataon’ny Trano Printin’ny Fiangonana Loterana Malagasy, Antananarivo, 2003 (Préf. R. Paulian, Rektoran’ny Akademia Bordeaux (edisiona voalohany) sy ny Révérend Pastor Richard Andriamanjato, Ben’ny tanànan’Antananarivo teo aloha, Filohan’ny Antenimieram-pirenena Malagasy teo aloha). * Hira sy Toriteny Hatramin'izay, niarahana tamin'i [[Eugène Mangalaza]], Éditions A. Samie, Bordeaux 1975 (Pref. Profesora Robert Escarpit, Filohan'ny Oniversiten'i Bordeaux III) * Ny Ankizy sy ny Fianarany amin'ny Sivilizasiona nentim-paharazana Malagasy, Edisiona SME, Antananarivo, 1981, Boky I, andiany faharoa nataon'i Ny Amboara Editions, Antananarivo, 2009 * Madagascar, from one Republic to another (1958-1982), Volume I, avec la collaboration de Aimé Lalao Razafimahefa, Harinivo Editions, Antananarivo, 1991 == Loka ara-literatiora == * Nahazo ny [[Grand prix International de Littérature|Loka Iraisam-pirenena Lehibe ho an'ny Literatiora]] [[1961|tamin'ny 1961]] ho an'ny Premiers Visages * Nandresy tamin'ny [[Grand Prix de Madagascar]] [[1973|tamin'ny 1973]] – ADELF ho an'ny Diplomasia Malagasy manoloana ny Politikan'ny Fahefana Lehibe (1882-1895) == Fiainany manokana == Ny faha 6 septembre 1973 Nanambady an'i Marie Marthe Gabrielle Rahajarizafy, mpampianatra ary taty aoriana dia mpiandraikitra ara-kolontsaina tao amin'ny masoivoho, avy amin'ny iray amin'ireo fianakaviana andriana lehibe sy fianakaviana katolika tao [[Antananarivo]], zanak'olo-mpiray tam-po amin'ilay mpanoratra sady pretra zezoita [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] ary zanak'olo-mpiray tam-po amin'ilay akademika sady mpanoratra [[Siméon Rajaona]], i Pierre Randrianarisoa. Ny fanambadian'izy ireo dia niteraka zaza iray, Ny Maraina, teraka tamin'ny [[1984]] . Nanana zanaka hafa avy tamin'ny fanambadiana teo aloha izy. Pierre-Eric, teraka tamin'ny [[1958]], sy Veromalalanirainy (nanambady an'i Gilles Djéyaramane, mpanoratra lahatsoratra, voafidy tao Poissy tao amin'ny Yvelines), teraka tamin'ny [[1974]] . ny4 avril 2010, maty ny vadiny taorian'ny aretina naharitra ela . Dimy volana taty aoriana, ny22 septembre 2010 Ny hariva, nodimandry tao amin'ny tranon'ny fianakaviana tao [[Ambohijanaka]], [[Antananarivo]], teo amin'ny faha-78 taonany ihany koa i Pierre Randrianarisoa . Taorian'ny fotoam-pivavahana natao tao amin'ny Tempoly [[Loteranisma|Loterana]] tao Ambatovinaky tao [[Antananarivo]], izay natrehan'ireo mpanakanto sy olo-malaza maro avy amin'ny sehatra politika Malagasy, dia nalevina tao amin'ny27 septembre ho an'i [[Sahamadio (Fandriana)|Sahamadio]] . == Fanomezam-boninahitra == * Knight of the Malagasy National Order (1981) * Ofisialin'ny Order National of Madagascar (1986) * Komandin'ny Order National de Madagascar (1998) * Grand Officer of the National Order of Madagascar (2003) == loharano == {{Reflist}} == Rohy ivelany == {{Liens}}{{Liens}}{{Portail|politique|littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Mpanao politika malagasy]] fo2hn4m0aqhmf6r8f1f6094ccpxq1dy 1147365 1147364 2026-07-09T19:44:25Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147365 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|image=Pierre Randrianarisoa en 2000.jpg|anarana=Randrianarisoa Pierre|teraka=29 aogositra 1932|toerana=Tsianaloka Toliara|maty=22 septambra 2010|firenena=Madagasikara|asa=mpahay tantara|asa hafa=mpanoratra, mpanao politika}}'''Pierre Randrianarisoa''' dia [[Madagasikara|mpahay]] tantara, mpanoratra, [[Pôeta|poeta]], diplaomaty ary mpanao politika teraka tany Tsianaloka ( [[Toliara|Tuléar]] – [[Madagasikara|Madagascar]] ) tamin'ny29 août 1932 ary maty 22 septembre 2010 tao Ambohijanaka ( [[Antananarivo]] – [[Madagasikara|Madagascar]] ). == Fianakaviany == Avy any [[Sahamadio (Fandriana)]] i Pierre Randrianarisoa, tanàna kely iray ao amin'ny distrikan'i [[Fandriana]], ao amin'ny faritr'i [[Faritra Amoron' i Mania|Amoron'i Mania]], ary noho izany dia anisan'ny vondrom-poko [[Betsileo]] . Izy no zokiny indrindra amin'ny rahalahy dimy sy anabavy iray, ary avy amin'ny fianakaviana malaza izay efa olo-malaza tao amin'ny faritr'i [[Fisakàna]] nandritra ny taranaka maro izy, ary nanome olo-malaza, manam-pahaizana ary indrindra fa olo-malaza ara-politika ho an'ny Nosy Lehibe. === Fiaviany === Ny raibeny avy amin'ny rainy, Rainitsimba Rapetera, avy any amin'ny tanànan'i Voainana, taranak'i Printsy [[Ramitombo]] avy any Vohitsoa (faran'ny taonjato 17 ), zafikelin'i [[Andrianantara Ier|Andrianantara I]] avy any [[Manandriana|Manandriana,]] dia iray amin'ireo manam-pahaizana sy manam-pahaizana voalohany tao amin'ny faritra, toa an'i Rafahely Ramahaleo sy Rajohanesa (fantatra amin'ny anarana hoe "... Mahaibe Rehefa lasa mpampianatra ho an'ny Misiona Protestanta Norveziana (NMS) tao Ambohipo izy, dia lasa mpitory teny taty aoriana ary vato fehizoron'ny Fiangonana Protestanta [[Loteranisma|Loterana]] tao [[Sahamadio (Fandriana)]] (Miadanimerina). Lehilahy tena marina izay niady mafy ho an'ny finoany i Rainitsimba Rapetera, ary tsy nisalasala nanolo-tena hanameloka ny tsy rariny sy ny fanararaotana nataon'ny fitondran'ny mpanjaka Merina (ny Raharaha [[Sahamadio (Fandriana)]] Irà sy Avà), izay nitarika azy haneho tsy nisy fihambahambana ny fitarainany teo anatrehan'ny Mpanjakavavy [[Ranavalona III]], ary nandresy izy. Noho ny zava-bitany, dia nanendry azy ho Governora tao Ambohimitombo tao amin'ny faritanin'i [[Zafimaniry]] ny fitondrana mpanjanaka tamin'ny [[Ôktôbra|Oktobra]] [[1902]] . Ny renibeny, Rasoanarivony, antsoina koa hoe Rasoanary, dia avy ao amin'ny tanànan'Ampandrotrarana, izay nanambady an'i Rainitsimba ho vadiny faharoa, avy amin'ny [[Famille royale du Fisakàna|fianakavian'ny mpanjaka fahiny tao Fisakàna]], avy amin'ny sampana Tsiakarandambo atsimon'i [[Sahamadio (Fandriana)]], ary 13 taranaky ny Mpanjaka Rafovato Rivoekembahoaka I tao [[Fisakàna]], taranaky ny Printsy Randriandratrimo . Raha ny amin'ny reniny, ny raibeny, Pasitera [[Rasimona]], taranak'i Andriaminahy izay nitarika ny mpamory hetra teo ambany fitondran'ny Mpanjaka [[Rivoekembahoaka II]], dia teolojiana malaza tao amin'ny [[Fiangonana Loterana Malagasy|fiangonana loterana Malagasy]] . Ny renibeny, Rasoarivony, dia zafikelin'i Rainivelo Rainimboafiringa, olo-malaza tao amin'ny tanànan'i Ambohimanandriana ary taranak'i Printsy [[Ramitombo]] avy any Vohitsoa ihany koa. === Ray aman-dreny === Ny rainy, Rapierre Daniel, dia manampahefana ambony tao amin'ny fitondrana mpanjanaka (Inspektera Lehiben'ny Tahirimbolam-panjakana ), sady mpanoratra sy poeta, tahaka ny zandriny lahy, Rakotomalala Rabarijaona, izay malaza kokoa, ary nanao sonia ny asany tamin'ny solonanarana hoe "... Lapam-panjakana Dactyl Mpankafy tantara izy, indrindra fa avy any amin'ny faritra niaviany, ary nandray anjara tamin'ny famoahana zava-misy sy tantara efa hadino hatry ny ela tamin'ny alalan'ny fanadihadiana tsy tambo isaina. Anisan'ireo mpikambana mpanorina ny Fikambanan'ny Teratany ao Fisakàna ihany koa izy, niaraka tamin'i Dr. Philémon Rajaonarivelo sy Ratsimba-Rajaonary. Taorian'ny nanendrena azy tany [[Ambositra]], dia nanitatra ny asa fiantrana sy sosialy (famerenana amin'ny laoniny ny fiangonana [[Prôtestantisma|protestanta]], fanampiana ny [[Hetsika Vokovoko Mena sy Tsinambolana Mena Iraisam-Pirenena|Vokovoko Mena]], sns.) i Rapierre Daniel. == fianarana == === Ambaratonga fototra sy faharoa === Rehefa avy nandany ny fahazazany teo anelanelan'i [[Toliara|Tuléar]] sy [[Antananarivo]] i Pierre Randrianarisoa dia nahavita ny fianarany ambaratonga voalohany tao [[Mahajanga|Majunga]] (tao amin'ny sekolim-panjakana), avy eo tao [[Ambositra]] (tao amin'ny Benjamin Escande College), izay nahazoany ny CEPE ( [[Certificat d’Etudes du Second Degré|Primary School Leaving Certificate) sy ny CESD (Secondary School Leaving Certificate]] ). Nifindra tany [[Antananarivo]] izy mba hanohy ny fianarany ambaratonga faharoa tao amin'ny Lycée Gallieni d'Andohalo, saingy nolavina satria ny zanaky ny [[Voanjo (olona)|mpanjanaka]] sy ny olom-pirenena [[Frantsa|frantsay]] ihany no nandray ny sekoly tamin'izany fotoana izany. Ho setrin'izany tsy rariny izany dia nanapa-kevitra ny handefa azy hanohy ny fianarany mivantana tany [[Frantsa]] ny rainy. Noho izany, tonga tao Sète izy tamin'ny [[1951]] ary nanohy ny fianarany tao Bagnères-de-Bigorre, avy eo tao amin'ny Lycée Paul Valéry tao Sète . Nahavita ny fianarany ambaratonga faharoa izy tamin'ny nahazoany ny mari-pahaizana bakalorea momba ny Fianarana Maoderina sy ny Filozofia. === Ambaratong ambony === Rehefa afaka kelikely dia nanapa-kevitra ny hifantoka bebe kokoa amin'ny raharaham-pirenena i Pierre Randrianarisoa, indrindra fa [[Diplômasia|ny diplaomasia]], ary ny [[tantara]] . Tsy nahazo vatsim-pianarana mihitsy izy, ka voatery nanao asa vonjimaika na ara-potoana (manomboka amin'ny asa sambo ka hatramin'ny fanasokajiana paositra sy fijinjana voaloboka) hatramin'ny [[1966|taona 1966]] (taona niarovany ny [[Tsangan-kevitra|disertasio]] doctorat ) mba hahafahany mianatra. Niditra tao amin'ny Fakiolten'ny Lalàna sy Toekarena tao amin'ny Oniversiten'i Rennes izy tamin'ny voalohany, izay nahazoany diplaoma avy amin'ny [[Institut des Hautes Études Administratives et Sociales|Institute of Advanced Administrative and Social Studies]] (manam-pahaizana manokana momba ny Lalàna momba ny Fiaramanidina sy ny Toekarena any ivelany ) tamin'ny [[1961|taona 1961]] . Taorian'izay dia niditra tao amin'ny sampana diplaomatika tao amin'ny Institute of Advanced Overseas Studies (IHEOM) tao Paris izy, izay nahazoany diplaoma tamin'nydécembre 1963 Nahazo ny diplaomany momba ny Fiofanana momba ny Raharaham-barotra Iraisam-pirenena izy fotoana fohy taorian'izay. Tamin'ny [[1966]], nanomboka ny fiarovany ny tesis momba ny Tantara izy ( 3 tsingerina ) amin'ny lohahevitra iray izay ho lohahevitry ny iray amin'ireo asa lehibe nataony : ''Diplomasia Malagasy niatrika ny Politikan'ireo Firenena Lehibe (1882-1895)'' ary lasa Dokotera Tantara Malagasy voalohany. == Lalan'asa == * [[1967]] - [[1968]] Mpikaroka ao amin'ny CNRS any Paris (Fizarana Tantara Maoderina sy Ankehitriny) * [[1968]] - [[1972]] Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy dia lasa mpampianatra tao amin'ny Sekoly Ambaratonga Faharoa Le Myre de Vilers tao [[Antananarivo]] . * [[1970]] (Martsa-Aprily) Mpikambana ao amin'ny delegasiona Malagasy any Paris hamita ny fananganana ny Agency for Cultural and Technical Cooperation (ACCT), fikambanana governemanta frantsay voalohany izay nanambara mialoha ny fananganana ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenen' ny Frankôfônia|Fikambanana Iraisam-pirenena momba ny Frankofonia]] (OIF) ankehitriny. * [[1973]] - [[1976]] Mpiasam-panjakana iraisam-pirenena niaraka tamin'ny ACCT (quota an'i Madagasikara) sady mpampianatra tao amin'ny Sekoly Iraisam-pirenena ao Bordeaux - Talence. * [[1977]] - [[1979]] Taorian'ny fialan'ny ACCT avy any Madagasikara, dia notohanan'ny Governemanta Malagasy tao amin'ny [[Institut d’Histoire des Pays d’Outre-Mer|Ivontoerana Momba ny Tantaran'ny Firenena any Ampitan-dranomasina]] ao amin'ny Oniversiten'i Aix en Provence i Pierre Randrianarisoa mba hanao asa fikarohana tao amin'ny Nosy Lehibe. * Martsa [[1980]] - Febroary [[1984]] Lehiben'ny departemantan'i Eoropa ao amin'ny Tale Jeneralin'ny fifandraisana roa tonta eo amin'i Madagasikara sy Eoropa (Atsinanana - Andrefana). [[Sary:Pierre_Randrianarisoa_et_Helmut_Kohl_en_1986.jpg|vignette|Pierre Randrianarisoa noraisin’i Helmut Kohl tamin’ny taona 1986]] Nanomboka ny Febroary [[1984]] ka hatramin'ny Febroary [[1990]], izy no Mpanolotsaina Voalohany tao amin'ny Masoivohon'i Madagasikara tao [[Bonn]] ( [[Alemaina|Repoblika Federalin'i Alemaina]] ) <ref>Liste der diplomatischen Missionen und anderen Vertretungen in Bonn (Liste des Missions diplomatiques et autres Représentations à Bonn), Stand : Dezember 1989, Bundesanzeiger, Thenée Druck, Bonn, 1989, 128 S. {{ISBN|388784226X}}</ref>, avy eo dia niasa ho Mpiandraikitra vonjimaika, indrindra tany amin'ireo firenena niadidiany dia [[Soeda|i Soeda]], [[Nôrvezy|Norvezy]] , Danemark, [[Finlandy|Failandy]] ary ny Fiketrahana Masina ( [[Vatikàna|Vatican]] ) . Rehefa niverina teto Madagasikara izy tamin'ny [[1990]], dia voatendry ho mpampianatra sady mpikaroka tao amin'ny [[Oniversiten' i Toamasina|Oniversiten'i Toamasimbe]] . == Asa ara-politika == === Ny fiandohana === Saika kisendrasendra no nifandraisan'i Pierre Randrianarisoa voalohany tamin'ny sehatra politika, nandritra ny hetsika nataon'ny mpianatra tamin'ny Mey [[1972]] (ny " Mey 1968 (Malagasy). Ny jeneraly [[Ramanantsoa Gabriel|Gabriel Ramanantsoa]], rehefa nomen'ny filoha [[Tsiranana Philibert|Philibert Tsiranana]] fahefana feno18 mai18 Mey Nomena andraikitra hanangana governemanta vaovao ihany koa izy . Taorian'ny fifampidinihana, ary niantehitra tamin'ireo tanora manam-pahaizana tamin'izany fotoana izany, dia niantso an'i Pierre Randrianarisoa ho any Ampahibe (foiben'ny Minisiteran'ny Fiarovam-pirenena) izy.25 mai25 Mey Tamin'io hariva io, dia natolotra azy ny andraikitry ny Minisiteran'ny Fanabeazam-pirenena. Nolaviny ny tolotra roa andro taty aoriana, noho ny fahatsapana ho saro-pady tao amin'ny departemanta tamin'izany fotoana izany, ary koa satria naleony nitady toerana mifanaraka amin'ny asany, dia ny Minisiteran'ny Raharaham-bahiny. Ho an'ny miaramila ny raharaham-bahiny "Tsy marina izany," hoy ilay jeneraly namaly.27 mai27 Mey Tamin'ny 4:45 hariva, dia napetraka teo amin'ny toerany ny governemanta vaovao, niaraka tamin'ny Dr. Justin Manambelona tao amin'ny Ministeran'ny Fanabeazam-pirenena (Raharaham-bahiny) sy ny Lieutenant Commander [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] tao amin'ny Ministeran'ny Raharaham-bahiny. Taorian'ny folo taona nisarahana teo amin'ny asam-panjakana iraisam-pirenena sy ny fampianarana ambony, niditra tamin'ny fifidianana solombavambahoaka [[1983|tamin'ny 1983]] i Pierre Randrianarisoa tamin'ny maha-tsy miankina azy (Tsy Miankina) ary voafidy ho solombavambahoaka ho an'i Madagasikara tao amin'ny distrika niaviany tao [[Fandriana]] . Na izany aza, notoherin'ireo andriana tamin'ny fitondrana sosialista tamin'izany fotoana izany ny fifidianana azy, izay nilaza fa nisy tsy fanarahan-dalàna tamin'ny fangatahana firotsahany hofidiana. Na dia tian'ireo eo amin'ny fitondrana aza izy, dia nanapa-kevitra ny " hanonitra "tamin'ny fanomezana azy safidy eo amin'ny toeran'ny Masoivoho any [[Japàna|Japon]] sy ny an'ny Mpanolotsaina Voalohany ao [[Alemaina|amin'ny Repoblika Federalin'i Alemaina]] . Nisafidy ny safidy faharoa i Pierre Randrianarisoa ary voatendry nanomboka tamin'ny"février 1984 . [[Sary:Pierre_Randrianarisoa_lors_d'une_séance_de_dédicaces_en_1992.jpg|vignette|Nampiranty ny asany tao amin'ny lapan'ny tanànan'ny boriborintany faha-5 ao Paris i Pierre Randrianarisoa tamin'ny 1992.]] === Ny tampony [[1993]] - [[1998]] : ny solombavambahoaka Samaritana tsara fanahy » === Niezaka vintana indray i Pierre Randrianarisoa tamin'ny fifaninanana ho solombavambahoaka tamin'ny [[1993]], teo ambany fitarihan'ny Profesora [[Zafy Albert|Albert Zafy]], ary voafidy [[Solombavambahoaka|ho solombavambahoaka]] indray tamin'ny vato maro an'isa, teo ambany fanevan'ny "... Tsy Miankina amin'ny Antoko "(ara-bakiteny, tsy miankina amin'ny antoko politika). Ny fe-potoam-piasany dimy taona tao amin'ny Antenimieram-pirenena dia manamarika vanim-potoana manan-danja na ho an'ny asany manokana na ho an'ny faritr'i Fandriana." Noho ny fifandraisana niorina tany ivelany tamin'ny taona lasa, tamin'ny naha-Filoha Lefitry ny Komitin'ny Raharaham-bahiny tao amin'ny Antenimieram-pirenena azy tamin'izany fotoana izany, sy ireo izay natsangana tamin'ireo mpamatsy vola teo an-toerana, dia nisy fanohanana ara-bola maro, fifanarahana ara-bola ary tetikasa maro nipoitra, anisan'izany ny fampiraisana ny Lisea Fandriana amin'ny Lycée La Pérouse frantsay any San Francisco, ny fiaraha-miasa ara-pahasalamana tamin'ny Tanànan'i Lyon teo ambany fiahian'ny mpampianatra azy teo aloha Raymond Barre, [[Solombavambahoaka]] sady [[Ben' ny tanàna|Ben'ny tanànan'i]] [[Lyon (Frantsa)|Lyon]], ary ny fizarana maimaim-poana kasety radio sy angady (" Angady "na vary aza, indrindra mandritra ny rivo-doza mahery vaika , fanamboarana tetezana na lalana, asa izay tsy tafiditra ao anatin'ny andraikiny amin'ny maha-mpikambana ao amin'ny vondrona mpanao lalàna azy. Ireo asa isan-karazany ireo no nahazoany ny anaram-bosotra hoe " Samaritana tsara fanahy » raha ny amin'ny olona iray ao amin'ny Baiboly . Eo amin'ny sehatra politika, mirehareha amin'ny " miasa ho an'ny tombontsoan'ny vahoaka aloha vao ny an'ny antoko na fikambanana politika Tao anatin'izany toe-tsaina izany no namoronany sy ireo mpiara-miasa aminy mahaleo tena tao amin'ny parlemanta tamin'ny [[1997]] , vondrona tsy mifandray amin'ny antoko politika saingy tsy azo lavina ny fiantraikany teo amin'ny fanapahan-kevitra tamin'izany fotoana izany. Tamin'ny volana febroary tamin'io taona io ihany, io vondrona io ihany no nanolotra azy tamin'ny Filoha [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] ho [[Praiminisitra|Praiminisitra mety ho avy,]] miaraka amin'ireo kandidà 13 hafa natolotry ny vondrona parlemantera hafa, anisan'izany i Marcel Ranjeva, [[Tantely Andrianarivo]], ary [[Pascal Rakotomavo]] . Ny toerana dia lasan'ity farany tamin'ny farany. Tamin'ny [[1998]], nirotsaka hofidiana indray i Pierre Randrianarisoa tamin'ny fifidianana solombavambahoaka, saingy ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|AREMA]] no nandresy tamin'ny fifidianana. Nanomboka teo dia tsy nandray anjara mavitrika tamin'ny fiainana ara-politikan'ny firenena intsony izy, fa mbola mpandinika na mpanohana olo-malaza ara-politika sasany ihany , . Na izany aza, nanohy nikarakara ny filàn'ireo mahantra indrindra izy tamin'ny fitantanana ONG izay nanaovany asa fanampiana olona , ara-kolontsaina, ara-tontolo iainana ary ara-pizahantany. == ara-literatiora == Lehilahy manam-pahaizana manokana i Pierre Randrianarisoa, ary voalohany indrindra, ny talentany amin'ny literatiora dia efa nisy talohan'ny asany ara-diplaomatika sy ara-politika. Nandritra ny fianarany tany amin'ny oniversite no nifoha ny talentany, izay nampiasainy voalohany mba hamatsiana ny fianarany. Poeta sy mpanoratra izy, ary naniry ny ho " Masoivohon'i Madagasikara » tamin'ny alalan'ny fanaovana lahateny tany amin'ny Nosy Lehibe tany amin'ny oniversite sy lise maromaro tany Frantsa ary tamin'ny alalan'ny asa sorany , indrindra fa i Madagasikara sy ny Finoana sy ny Fomba amam-panao Malagasy (1959) na ireo fanangonana tononkalo toy ny First Faces (1960) izay nahazoany ny [[Grand Prix International de Littérature|Loka Iraisam-pirenena ho an'ny Literatiora]] tamin'ny [[1961|1961.]] Ny faniriany mafy hampiroborobo [[Madagasikara|an'i Madagasikara]] any ivelany no nahatonga azy hampiaraka izany amin'ny lohahevitra tiany indrindra, [[Tantara|dia ny Tantara]] . Ny Diplomasia Malagasy miatrika ny Politikan'ny Firenena Lehibe (1882-1895) (1970), izay manondro ny fifandraisana ara-diplomatika tao amin'ny Nosy Lehibe tamin'ny alin'ny [[fanjanahantany]] ary izay nahazoany ny [[Grand Prix de Madagascar|Loka Lehiben'i Madagasikara]] [[1973|tamin'ny 1973]], natolotry ny Fikambanan'ny mpanoratra miteny frantsay ( ADELF ) na, amin'izao fotoana izao kokoa, i Madagasikara avy amin'ny Repoblika iray mankany amin'ny iray hafa (1958-1982), boky I, no asa sorany lehibe indrindra. Torak’izany ihany koa, amin’ny alalan’ny fomba fijery miompana kokoa amin’ny anthropologie ara-tsosialy sy ara-kolontsaina, i Pierre Randrianarisoa ihany koa dia manasongadina ny mampiavaka manokana ny Sivilizasiona Malagasy sy ny singa ao aminy, indrindra amin’ny alalan’ny L’enfant et son éducation dans la civilization traditionnelle malgache (1981), sanganasa misy boky efatra, ary ny l’Art et l’Artisanat malgaches (1974). Mpikambana tao amin'ny ADELF, [[SEROI]] ( [[Société des Écrivains de la Région de l’Océan Indien|Fikambanan'ny Mpanoratra any amin'ny Faritra Ranomasimbe Indiana]] ) - Madagasikara ary [[SYNAEL]] ( [[Synergie Nationale des Auteurs, Éditeurs et Libraires|Firaisankina Nasionalin'ny Mpanoratra, Mpanonta ary Mpivarotra Boky]] ) izy. Tamin'ny [[1992]], nandritra ny takariva iray nantsoina hoe " SOS Atsimo Tao amin'ny Alliance Française tao Antananarivo, dia nisy andiana fampisehoana an-tsehatra sy mozika ary famakiana tononkalo nokarakaraina mba hanangonam-bola ho an'ireo niharam-boina tamin'ny hain-tany mafy izay namely ny atsimon'ny nosy. Nandray anjara tamin'ny famakiana ny tononkalony tamin'ireo mpanakanto namany hafa i Pierre Randrianarisoa, toa an'i [[Elie Rajaonarison]] sy [[Georges Andriamanantena]] . Rado ") or even [[Lila Hanitra Ratsifandrihamanana]] . Ao amin'nyaoût 1997, tamin'ny fanokafana indray ho an'ny besinimaro [[Antananarivo|ny]] [[Rova Manjakamiadana|Rovan'Antananarivo]], izay may roa taona talohan'izay, dia nanome tamim-pitiavana ny vola azo avy amin'ny boky 100 voalohany tamin'ny famoahana indray ny bokiny La Diplomatie Malgache face à la Politique des Grandes Puissances (1882-1895) izy ho an'ny famerenana amin'ny laoniny ity lova ara-tantara lehibe ity, amin'ny anaran'ny teratany ao amin'ny faritr'i [[Fisakàna]] . == Asa fototra == * Madagasikara sy ny Finoana ary ny Fomban-drazana Malagasy, Caron et Cie Publishers, Caen – Frantsa, 1959, fanontana fahasivy, 1967 (Pref. Jean d'Esme, Filohan'ny Fikambanan'ny Mpanoratra any an-dranomasina sy any ampitan-dranomasina, Mpikambana ao amin'ny Akademia momba ny Siansa any ampitan-dranomasina) * First Faces, Lec-Vire Publishers, Calvados – France, 1960, fanontana faharoa 1961 * Anio, toy ny isan'andro, Fanotam-boky Malagasy Editions, Antananarivo, 1969 * Diplomasia Malagasy manoloana ny Politikan'ny Fahefana Lehibe (1882-1895), CNRS, Paris, 1970 Fanontana faharoa navoakan’ny Édition FTM, Antananarivo, 1983 ; andiany fahatelo nampitomboina tamin’ny tantaram-piainan’ny praiminisitra Rainilaiarivony tamin’ny fankalazana ny faha-100 taonan’ny nahafatesany (1896-1996), Antananarivo, 1996 (Préf. Dr. Césaire Rabenoro, Filohan’ny Akademia Malagasy ( 2 sy 3) fanontana )) * Zavakanto sy asa tanana Malagasy, Edisiona A. Samie, Bordeaux, 1974, andiany faharoa nataon’ny Trano Printin’ny Fiangonana Loterana Malagasy, Antananarivo, 2003 (Préf. R. Paulian, Rektoran’ny Akademia Bordeaux (edisiona voalohany) sy ny Révérend Pastor Richard Andriamanjato, Ben’ny tanànan’Antananarivo teo aloha, Filohan’ny Antenimieram-pirenena Malagasy teo aloha). * Hira sy Toriteny Hatramin'izay, niarahana tamin'i [[Eugène Mangalaza]], Éditions A. Samie, Bordeaux 1975 (Pref. Profesora Robert Escarpit, Filohan'ny Oniversiten'i Bordeaux III) * Ny Ankizy sy ny Fianarany amin'ny Sivilizasiona nentim-paharazana Malagasy, Edisiona SME, Antananarivo, 1981, Boky I, andiany faharoa nataon'i Ny Amboara Editions, Antananarivo, 2009 * Madagascar, from one Republic to another (1958-1982), Volume I, avec la collaboration de Aimé Lalao Razafimahefa, Harinivo Editions, Antananarivo, 1991 == Loka ara-literatiora == * Nahazo ny [[Grand prix International de Littérature|Loka Iraisam-pirenena Lehibe ho an'ny Literatiora]] [[1961|tamin'ny 1961]] ho an'ny Premiers Visages * Nandresy tamin'ny [[Grand Prix de Madagascar]] [[1973|tamin'ny 1973]] – ADELF ho an'ny Diplomasia Malagasy manoloana ny Politikan'ny Fahefana Lehibe (1882-1895) == Fiainany manokana == Ny faha 6 septembre 1973 Nanambady an'i Marie Marthe Gabrielle Rahajarizafy, mpampianatra ary taty aoriana dia mpiandraikitra ara-kolontsaina tao amin'ny masoivoho, avy amin'ny iray amin'ireo fianakaviana andriana lehibe sy fianakaviana katolika tao [[Antananarivo]], zanak'olo-mpiray tam-po amin'ilay mpanoratra sady pretra zezoita [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] ary zanak'olo-mpiray tam-po amin'ilay akademika sady mpanoratra [[Siméon Rajaona]], i Pierre Randrianarisoa. Ny fanambadian'izy ireo dia niteraka zaza iray, Ny Maraina, teraka tamin'ny [[1984]] . Nanana zanaka hafa avy tamin'ny fanambadiana teo aloha izy. Pierre-Eric, teraka tamin'ny [[1958]], sy Veromalalanirainy (nanambady an'i Gilles Djéyaramane, mpanoratra lahatsoratra, voafidy tao Poissy tao amin'ny Yvelines), teraka tamin'ny [[1974]] . ny4 avril 2010, maty ny vadiny taorian'ny aretina naharitra ela . Dimy volana taty aoriana, ny22 septembre 2010 Ny hariva, nodimandry tao amin'ny tranon'ny fianakaviana tao [[Ambohijanaka]], [[Antananarivo]], teo amin'ny faha-78 taonany ihany koa i Pierre Randrianarisoa . Taorian'ny fotoam-pivavahana natao tao amin'ny Tempoly [[Loteranisma|Loterana]] tao Ambatovinaky tao [[Antananarivo]], izay natrehan'ireo mpanakanto sy olo-malaza maro avy amin'ny sehatra politika Malagasy, dia nalevina tao amin'ny27 septembre ho an'i [[Sahamadio (Fandriana)|Sahamadio]] . == Fanomezam-boninahitra == * Knight of the Malagasy National Order (1981) * Ofisialin'ny Order National of Madagascar (1986) * Komandin'ny Order National de Madagascar (1998) * Grand Officer of the National Order of Madagascar (2003) == loharano == {{Reflist}} == Rohy ivelany == {{Liens}}{{Liens}}{{Portail|politique|littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Mpanao politika malagasy]] nbahcbl71nkinhg6gjrbo16eqganhal 1147366 1147365 2026-07-09T19:45:34Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147366 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|image=Pierre Randrianarisoa en 2000.jpg|anarana=Randrianarisoa Pierre|teraka=29 aogositra 1932|toerana=Tsianaloka Toliara|maty=22 septambra 2010|firenena=Madagasikara|asa=mpahay tantara|asa hafa=mpanoratra, mpanao politika}}'''Pierre Randrianarisoa''' dia [[Madagasikara|mpahay]] tantara, mpanoratra, [[Pôeta|poeta]], diplaomaty ary mpanao politika teraka tany Tsianaloka ( [[Toliara|Tuléar]] – [[Madagasikara|Madagascar]] ) tamin'ny29 août 1932 ary maty 22 septembre 2010 tao Ambohijanaka ( [[Antananarivo]] – [[Madagasikara|Madagascar]] ). == Fianakaviany == Avy any [[Sahamadio (Fandriana)]] i Pierre Randrianarisoa, tanàna kely iray ao amin'ny distrikan'i [[Fandriana]], ao amin'ny faritr'i [[Faritra Amoron' i Mania|Amoron'i Mania]], ary noho izany dia anisan'ny vondrom-poko [[Betsileo]] . Izy no zokiny indrindra amin'ny rahalahy dimy sy anabavy iray, ary avy amin'ny fianakaviana izay efa olo-malaza tao amin'ny faritr'i [[Fisakàna]] nandritra ny taranaka maro izy, ary nanome olo-malaza, manam-pahaizana ary indrindra fa olo-malaza ara-politika ho an'ny Nosy Lehibe. === Fiaviany === Ny raibeny avy amin'ny rainy, Rainitsimba Rapetera, avy any amin'ny tanànan'i Voainana, taranak'i Printsy [[Ramitombo]] avy any Vohitsoa (faran'ny taonjato 17 ), zafikelin'i [[Andrianantara Ier|Andrianantara I]] avy any [[Manandriana|Manandriana,]] dia iray amin'ireo manam-pahaizana sy manam-pahaizana voalohany tao amin'ny faritra, toa an'i Rafahely Ramahaleo sy Rajohanesa (fantatra amin'ny anarana hoe "... Mahaibe Rehefa lasa mpampianatra ho an'ny Misiona Protestanta Norveziana (NMS) tao Ambohipo izy, dia lasa mpitory teny taty aoriana ary vato fehizoron'ny Fiangonana Protestanta [[Loteranisma|Loterana]] tao [[Sahamadio (Fandriana)]] (Miadanimerina). Lehilahy tena marina izay niady mafy ho an'ny finoany i Rainitsimba Rapetera, ary tsy nisalasala nanolo-tena hanameloka ny tsy rariny sy ny fanararaotana nataon'ny fitondran'ny mpanjaka Merina (ny Raharaha [[Sahamadio (Fandriana)]] Irà sy Avà), izay nitarika azy haneho tsy nisy fihambahambana ny fitarainany teo anatrehan'ny Mpanjakavavy [[Ranavalona III]], ary nandresy izy. Noho ny zava-bitany, dia nanendry azy ho Governora tao Ambohimitombo tao amin'ny faritanin'i [[Zafimaniry]] ny fitondrana mpanjanaka tamin'ny [[Ôktôbra|Oktobra]] [[1902]] . Ny renibeny, Rasoanarivony, antsoina koa hoe Rasoanary, dia avy ao amin'ny tanànan'Ampandrotrarana, izay nanambady an'i Rainitsimba ho vadiny faharoa, avy amin'ny [[Famille royale du Fisakàna|fianakavian'ny mpanjaka fahiny tao Fisakàna]], avy amin'ny sampana Tsiakarandambo atsimon'i [[Sahamadio (Fandriana)]], ary 13 taranaky ny Mpanjaka Rafovato Rivoekembahoaka I tao [[Fisakàna]], taranaky ny Printsy Randriandratrimo . Raha ny amin'ny reniny, ny raibeny, Pasitera [[Rasimona]], taranak'i Andriaminahy izay nitarika ny mpamory hetra teo ambany fitondran'ny Mpanjaka [[Rivoekembahoaka II]], dia teolojiana malaza tao amin'ny [[Fiangonana Loterana Malagasy|fiangonana loterana Malagasy]] . Ny renibeny, Rasoarivony, dia zafikelin'i Rainivelo Rainimboafiringa, olo-malaza tao amin'ny tanànan'i Ambohimanandriana ary taranak'i Printsy [[Ramitombo]] avy any Vohitsoa ihany koa. === Ray aman-dreny === Ny rainy, Rapierre Daniel, dia manampahefana ambony tao amin'ny fitondrana mpanjanaka (Inspektera Lehiben'ny Tahirimbolam-panjakana ), sady mpanoratra sy poeta, tahaka ny zandriny lahy, Rakotomalala Rabarijaona, izay malaza kokoa, ary nanao sonia ny asany tamin'ny solonanarana hoe "... Lapam-panjakana Dactyl Mpankafy tantara izy, indrindra fa avy any amin'ny faritra niaviany, ary nandray anjara tamin'ny famoahana zava-misy sy tantara efa hadino hatry ny ela tamin'ny alalan'ny fanadihadiana tsy tambo isaina. Anisan'ireo mpikambana mpanorina ny Fikambanan'ny Teratany ao Fisakàna ihany koa izy, niaraka tamin'i Dr. Philémon Rajaonarivelo sy Ratsimba-Rajaonary. Taorian'ny nanendrena azy tany [[Ambositra]], dia nanitatra ny asa fiantrana sy sosialy (famerenana amin'ny laoniny ny fiangonana [[Prôtestantisma|protestanta]], fanampiana ny [[Hetsika Vokovoko Mena sy Tsinambolana Mena Iraisam-Pirenena|Vokovoko Mena]], sns.) i Rapierre Daniel. == fianarana == === Ambaratonga fototra sy faharoa === Rehefa avy nandany ny fahazazany teo anelanelan'i [[Toliara|Tuléar]] sy [[Antananarivo]] i Pierre Randrianarisoa dia nahavita ny fianarany ambaratonga voalohany tao [[Mahajanga|Majunga]] (tao amin'ny sekolim-panjakana), avy eo tao [[Ambositra]] (tao amin'ny Benjamin Escande College), izay nahazoany ny CEPE ( [[Certificat d’Etudes du Second Degré|Primary School Leaving Certificate) sy ny CESD (Secondary School Leaving Certificate]] ). Nifindra tany [[Antananarivo]] izy mba hanohy ny fianarany ambaratonga faharoa tao amin'ny Lycée Gallieni d'Andohalo, saingy nolavina satria ny zanaky ny [[Voanjo (olona)|mpanjanaka]] sy ny olom-pirenena [[Frantsa|frantsay]] ihany no nandray ny sekoly tamin'izany fotoana izany. Ho setrin'izany tsy rariny izany dia nanapa-kevitra ny handefa azy hanohy ny fianarany mivantana tany [[Frantsa]] ny rainy. Noho izany, tonga tao Sète izy tamin'ny [[1951]] ary nanohy ny fianarany tao Bagnères-de-Bigorre, avy eo tao amin'ny Lycée Paul Valéry tao Sète . Nahavita ny fianarany ambaratonga faharoa izy tamin'ny nahazoany ny mari-pahaizana bakalorea momba ny Fianarana Maoderina sy ny Filozofia. === Ambaratong ambony === Rehefa afaka kelikely dia nanapa-kevitra ny hifantoka bebe kokoa amin'ny raharaham-pirenena i Pierre Randrianarisoa, indrindra fa [[Diplômasia|ny diplaomasia]], ary ny [[tantara]] . Tsy nahazo vatsim-pianarana mihitsy izy, ka voatery nanao asa vonjimaika na ara-potoana (manomboka amin'ny asa sambo ka hatramin'ny fanasokajiana paositra sy fijinjana voaloboka) hatramin'ny [[1966|taona 1966]] (taona niarovany ny [[Tsangan-kevitra|disertasio]] doctorat ) mba hahafahany mianatra. Niditra tao amin'ny Fakiolten'ny Lalàna sy Toekarena tao amin'ny Oniversiten'i Rennes izy tamin'ny voalohany, izay nahazoany diplaoma avy amin'ny [[Institut des Hautes Études Administratives et Sociales|Institute of Advanced Administrative and Social Studies]] (manam-pahaizana manokana momba ny Lalàna momba ny Fiaramanidina sy ny Toekarena any ivelany ) tamin'ny [[1961|taona 1961]] . Taorian'izay dia niditra tao amin'ny sampana diplaomatika tao amin'ny Institute of Advanced Overseas Studies (IHEOM) tao Paris izy, izay nahazoany diplaoma tamin'nydécembre 1963 Nahazo ny diplaomany momba ny Fiofanana momba ny Raharaham-barotra Iraisam-pirenena izy fotoana fohy taorian'izay. Tamin'ny [[1966]], nanomboka ny fiarovany ny tesis momba ny Tantara izy ( 3 tsingerina ) amin'ny lohahevitra iray izay ho lohahevitry ny iray amin'ireo asa lehibe nataony : ''Diplomasia Malagasy niatrika ny Politikan'ireo Firenena Lehibe (1882-1895)'' ary lasa Dokotera Tantara Malagasy voalohany. == Lalan'asa == * [[1967]] - [[1968]] Mpikaroka ao amin'ny CNRS any Paris (Fizarana Tantara Maoderina sy Ankehitriny) * [[1968]] - [[1972]] Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy dia lasa mpampianatra tao amin'ny Sekoly Ambaratonga Faharoa Le Myre de Vilers tao [[Antananarivo]] . * [[1970]] (Martsa-Aprily) Mpikambana ao amin'ny delegasiona Malagasy any Paris hamita ny fananganana ny Agency for Cultural and Technical Cooperation (ACCT), fikambanana governemanta frantsay voalohany izay nanambara mialoha ny fananganana ny [[Fikambanana Iraisam-Pirenen' ny Frankôfônia|Fikambanana Iraisam-pirenena momba ny Frankofonia]] (OIF) ankehitriny. * [[1973]] - [[1976]] Mpiasam-panjakana iraisam-pirenena niaraka tamin'ny ACCT (quota an'i Madagasikara) sady mpampianatra tao amin'ny Sekoly Iraisam-pirenena ao Bordeaux - Talence. * [[1977]] - [[1979]] Taorian'ny fialan'ny ACCT avy any Madagasikara, dia notohanan'ny Governemanta Malagasy tao amin'ny [[Institut d’Histoire des Pays d’Outre-Mer|Ivontoerana Momba ny Tantaran'ny Firenena any Ampitan-dranomasina]] ao amin'ny Oniversiten'i Aix en Provence i Pierre Randrianarisoa mba hanao asa fikarohana tao amin'ny Nosy Lehibe. * Martsa [[1980]] - Febroary [[1984]] Lehiben'ny departemantan'i Eoropa ao amin'ny Tale Jeneralin'ny fifandraisana roa tonta eo amin'i Madagasikara sy Eoropa (Atsinanana - Andrefana). [[Sary:Pierre_Randrianarisoa_et_Helmut_Kohl_en_1986.jpg|vignette|Pierre Randrianarisoa noraisin’i Helmut Kohl tamin’ny taona 1986]] Nanomboka ny Febroary [[1984]] ka hatramin'ny Febroary [[1990]], izy no Mpanolotsaina Voalohany tao amin'ny Masoivohon'i Madagasikara tao [[Bonn]] ( [[Alemaina|Repoblika Federalin'i Alemaina]] ) <ref>Liste der diplomatischen Missionen und anderen Vertretungen in Bonn (Liste des Missions diplomatiques et autres Représentations à Bonn), Stand : Dezember 1989, Bundesanzeiger, Thenée Druck, Bonn, 1989, 128 S. {{ISBN|388784226X}}</ref>, avy eo dia niasa ho Mpiandraikitra vonjimaika, indrindra tany amin'ireo firenena niadidiany dia [[Soeda|i Soeda]], [[Nôrvezy|Norvezy]] , Danemark, [[Finlandy|Failandy]] ary ny Fiketrahana Masina ( [[Vatikàna|Vatican]] ) . Rehefa niverina teto Madagasikara izy tamin'ny [[1990]], dia voatendry ho mpampianatra sady mpikaroka tao amin'ny [[Oniversiten' i Toamasina|Oniversiten'i Toamasimbe]] . == Asa ara-politika == === Ny fiandohana === Saika kisendrasendra no nifandraisan'i Pierre Randrianarisoa voalohany tamin'ny sehatra politika, nandritra ny hetsika nataon'ny mpianatra tamin'ny Mey [[1972]] (ny " Mey 1968 (Malagasy). Ny jeneraly [[Ramanantsoa Gabriel|Gabriel Ramanantsoa]], rehefa nomen'ny filoha [[Tsiranana Philibert|Philibert Tsiranana]] fahefana feno18 mai18 Mey Nomena andraikitra hanangana governemanta vaovao ihany koa izy . Taorian'ny fifampidinihana, ary niantehitra tamin'ireo tanora manam-pahaizana tamin'izany fotoana izany, dia niantso an'i Pierre Randrianarisoa ho any Ampahibe (foiben'ny Minisiteran'ny Fiarovam-pirenena) izy.25 mai25 Mey Tamin'io hariva io, dia natolotra azy ny andraikitry ny Minisiteran'ny Fanabeazam-pirenena. Nolaviny ny tolotra roa andro taty aoriana, noho ny fahatsapana ho saro-pady tao amin'ny departemanta tamin'izany fotoana izany, ary koa satria naleony nitady toerana mifanaraka amin'ny asany, dia ny Minisiteran'ny Raharaham-bahiny. Ho an'ny miaramila ny raharaham-bahiny "Tsy marina izany," hoy ilay jeneraly namaly.27 mai27 Mey Tamin'ny 4:45 hariva, dia napetraka teo amin'ny toerany ny governemanta vaovao, niaraka tamin'ny Dr. Justin Manambelona tao amin'ny Ministeran'ny Fanabeazam-pirenena (Raharaham-bahiny) sy ny Lieutenant Commander [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] tao amin'ny Ministeran'ny Raharaham-bahiny. Taorian'ny folo taona nisarahana teo amin'ny asam-panjakana iraisam-pirenena sy ny fampianarana ambony, niditra tamin'ny fifidianana solombavambahoaka [[1983|tamin'ny 1983]] i Pierre Randrianarisoa tamin'ny maha-tsy miankina azy (Tsy Miankina) ary voafidy ho solombavambahoaka ho an'i Madagasikara tao amin'ny distrika niaviany tao [[Fandriana]] . Na izany aza, notoherin'ireo andriana tamin'ny fitondrana sosialista tamin'izany fotoana izany ny fifidianana azy, izay nilaza fa nisy tsy fanarahan-dalàna tamin'ny fangatahana firotsahany hofidiana. Na dia tian'ireo eo amin'ny fitondrana aza izy, dia nanapa-kevitra ny " hanonitra "tamin'ny fanomezana azy safidy eo amin'ny toeran'ny Masoivoho any [[Japàna|Japon]] sy ny an'ny Mpanolotsaina Voalohany ao [[Alemaina|amin'ny Repoblika Federalin'i Alemaina]] . Nisafidy ny safidy faharoa i Pierre Randrianarisoa ary voatendry nanomboka tamin'ny"février 1984 . [[Sary:Pierre_Randrianarisoa_lors_d'une_séance_de_dédicaces_en_1992.jpg|vignette|Nampiranty ny asany tao amin'ny lapan'ny tanànan'ny boriborintany faha-5 ao Paris i Pierre Randrianarisoa tamin'ny 1992.]] === Ny tampony [[1993]] - [[1998]] : ny solombavambahoaka Samaritana tsara fanahy » === Niezaka vintana indray i Pierre Randrianarisoa tamin'ny fifaninanana ho solombavambahoaka tamin'ny [[1993]], teo ambany fitarihan'ny Profesora [[Zafy Albert|Albert Zafy]], ary voafidy [[Solombavambahoaka|ho solombavambahoaka]] indray tamin'ny vato maro an'isa, teo ambany fanevan'ny "... Tsy Miankina amin'ny Antoko "(ara-bakiteny, tsy miankina amin'ny antoko politika). Ny fe-potoam-piasany dimy taona tao amin'ny Antenimieram-pirenena dia manamarika vanim-potoana manan-danja na ho an'ny asany manokana na ho an'ny faritr'i Fandriana." Noho ny fifandraisana niorina tany ivelany tamin'ny taona lasa, tamin'ny naha-Filoha Lefitry ny Komitin'ny Raharaham-bahiny tao amin'ny Antenimieram-pirenena azy tamin'izany fotoana izany, sy ireo izay natsangana tamin'ireo mpamatsy vola teo an-toerana, dia nisy fanohanana ara-bola maro, fifanarahana ara-bola ary tetikasa maro nipoitra, anisan'izany ny fampiraisana ny Lisea Fandriana amin'ny Lycée La Pérouse frantsay any San Francisco, ny fiaraha-miasa ara-pahasalamana tamin'ny Tanànan'i Lyon teo ambany fiahian'ny mpampianatra azy teo aloha Raymond Barre, [[Solombavambahoaka]] sady [[Ben' ny tanàna|Ben'ny tanànan'i]] [[Lyon (Frantsa)|Lyon]], ary ny fizarana maimaim-poana kasety radio sy angady (" Angady "na vary aza, indrindra mandritra ny rivo-doza mahery vaika , fanamboarana tetezana na lalana, asa izay tsy tafiditra ao anatin'ny andraikiny amin'ny maha-mpikambana ao amin'ny vondrona mpanao lalàna azy. Ireo asa isan-karazany ireo no nahazoany ny anaram-bosotra hoe " Samaritana tsara fanahy » raha ny amin'ny olona iray ao amin'ny Baiboly . Eo amin'ny sehatra politika, mirehareha amin'ny " miasa ho an'ny tombontsoan'ny vahoaka aloha vao ny an'ny antoko na fikambanana politika Tao anatin'izany toe-tsaina izany no namoronany sy ireo mpiara-miasa aminy mahaleo tena tao amin'ny parlemanta tamin'ny [[1997]] , vondrona tsy mifandray amin'ny antoko politika saingy tsy azo lavina ny fiantraikany teo amin'ny fanapahan-kevitra tamin'izany fotoana izany. Tamin'ny volana febroary tamin'io taona io ihany, io vondrona io ihany no nanolotra azy tamin'ny Filoha [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] ho [[Praiminisitra|Praiminisitra mety ho avy,]] miaraka amin'ireo kandidà 13 hafa natolotry ny vondrona parlemantera hafa, anisan'izany i Marcel Ranjeva, [[Tantely Andrianarivo]], ary [[Pascal Rakotomavo]] . Ny toerana dia lasan'ity farany tamin'ny farany. Tamin'ny [[1998]], nirotsaka hofidiana indray i Pierre Randrianarisoa tamin'ny fifidianana solombavambahoaka, saingy ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|AREMA]] no nandresy tamin'ny fifidianana. Nanomboka teo dia tsy nandray anjara mavitrika tamin'ny fiainana ara-politikan'ny firenena intsony izy, fa mbola mpandinika na mpanohana olo-malaza ara-politika sasany ihany , . Na izany aza, nanohy nikarakara ny filàn'ireo mahantra indrindra izy tamin'ny fitantanana ONG izay nanaovany asa fanampiana olona , ara-kolontsaina, ara-tontolo iainana ary ara-pizahantany. == ara-literatiora == Lehilahy manam-pahaizana manokana i Pierre Randrianarisoa, ary voalohany indrindra, ny talentany amin'ny literatiora dia efa nisy talohan'ny asany ara-diplaomatika sy ara-politika. Nandritra ny fianarany tany amin'ny oniversite no nifoha ny talentany, izay nampiasainy voalohany mba hamatsiana ny fianarany. Poeta sy mpanoratra izy, ary naniry ny ho " Masoivohon'i Madagasikara » tamin'ny alalan'ny fanaovana lahateny tany amin'ny Nosy Lehibe tany amin'ny oniversite sy lise maromaro tany Frantsa ary tamin'ny alalan'ny asa sorany , indrindra fa i Madagasikara sy ny Finoana sy ny Fomba amam-panao Malagasy (1959) na ireo fanangonana tononkalo toy ny First Faces (1960) izay nahazoany ny [[Grand Prix International de Littérature|Loka Iraisam-pirenena ho an'ny Literatiora]] tamin'ny [[1961|1961.]] Ny faniriany mafy hampiroborobo [[Madagasikara|an'i Madagasikara]] any ivelany no nahatonga azy hampiaraka izany amin'ny lohahevitra tiany indrindra, [[Tantara|dia ny Tantara]] . Ny Diplomasia Malagasy miatrika ny Politikan'ny Firenena Lehibe (1882-1895) (1970), izay manondro ny fifandraisana ara-diplomatika tao amin'ny Nosy Lehibe tamin'ny alin'ny [[fanjanahantany]] ary izay nahazoany ny [[Grand Prix de Madagascar|Loka Lehiben'i Madagasikara]] [[1973|tamin'ny 1973]], natolotry ny Fikambanan'ny mpanoratra miteny frantsay ( ADELF ) na, amin'izao fotoana izao kokoa, i Madagasikara avy amin'ny Repoblika iray mankany amin'ny iray hafa (1958-1982), boky I, no asa sorany lehibe indrindra. Torak’izany ihany koa, amin’ny alalan’ny fomba fijery miompana kokoa amin’ny anthropologie ara-tsosialy sy ara-kolontsaina, i Pierre Randrianarisoa ihany koa dia manasongadina ny mampiavaka manokana ny Sivilizasiona Malagasy sy ny singa ao aminy, indrindra amin’ny alalan’ny L’enfant et son éducation dans la civilization traditionnelle malgache (1981), sanganasa misy boky efatra, ary ny l’Art et l’Artisanat malgaches (1974). Mpikambana tao amin'ny ADELF, [[SEROI]] ( [[Société des Écrivains de la Région de l’Océan Indien|Fikambanan'ny Mpanoratra any amin'ny Faritra Ranomasimbe Indiana]] ) - Madagasikara ary [[SYNAEL]] ( [[Synergie Nationale des Auteurs, Éditeurs et Libraires|Firaisankina Nasionalin'ny Mpanoratra, Mpanonta ary Mpivarotra Boky]] ) izy. Tamin'ny [[1992]], nandritra ny takariva iray nantsoina hoe " SOS Atsimo Tao amin'ny Alliance Française tao Antananarivo, dia nisy andiana fampisehoana an-tsehatra sy mozika ary famakiana tononkalo nokarakaraina mba hanangonam-bola ho an'ireo niharam-boina tamin'ny hain-tany mafy izay namely ny atsimon'ny nosy. Nandray anjara tamin'ny famakiana ny tononkalony tamin'ireo mpanakanto namany hafa i Pierre Randrianarisoa, toa an'i [[Elie Rajaonarison]] sy [[Georges Andriamanantena]] . Rado ") or even [[Lila Hanitra Ratsifandrihamanana]] . Ao amin'nyaoût 1997, tamin'ny fanokafana indray ho an'ny besinimaro [[Antananarivo|ny]] [[Rova Manjakamiadana|Rovan'Antananarivo]], izay may roa taona talohan'izay, dia nanome tamim-pitiavana ny vola azo avy amin'ny boky 100 voalohany tamin'ny famoahana indray ny bokiny La Diplomatie Malgache face à la Politique des Grandes Puissances (1882-1895) izy ho an'ny famerenana amin'ny laoniny ity lova ara-tantara lehibe ity, amin'ny anaran'ny teratany ao amin'ny faritr'i [[Fisakàna]] . == Asa fototra == * Madagasikara sy ny Finoana ary ny Fomban-drazana Malagasy, Caron et Cie Publishers, Caen – Frantsa, 1959, fanontana fahasivy, 1967 (Pref. Jean d'Esme, Filohan'ny Fikambanan'ny Mpanoratra any an-dranomasina sy any ampitan-dranomasina, Mpikambana ao amin'ny Akademia momba ny Siansa any ampitan-dranomasina) * First Faces, Lec-Vire Publishers, Calvados – France, 1960, fanontana faharoa 1961 * Anio, toy ny isan'andro, Fanotam-boky Malagasy Editions, Antananarivo, 1969 * Diplomasia Malagasy manoloana ny Politikan'ny Fahefana Lehibe (1882-1895), CNRS, Paris, 1970 Fanontana faharoa navoakan’ny Édition FTM, Antananarivo, 1983 ; andiany fahatelo nampitomboina tamin’ny tantaram-piainan’ny praiminisitra Rainilaiarivony tamin’ny fankalazana ny faha-100 taonan’ny nahafatesany (1896-1996), Antananarivo, 1996 (Préf. Dr. Césaire Rabenoro, Filohan’ny Akademia Malagasy ( 2 sy 3) fanontana )) * Zavakanto sy asa tanana Malagasy, Edisiona A. Samie, Bordeaux, 1974, andiany faharoa nataon’ny Trano Printin’ny Fiangonana Loterana Malagasy, Antananarivo, 2003 (Préf. R. Paulian, Rektoran’ny Akademia Bordeaux (edisiona voalohany) sy ny Révérend Pastor Richard Andriamanjato, Ben’ny tanànan’Antananarivo teo aloha, Filohan’ny Antenimieram-pirenena Malagasy teo aloha). * Hira sy Toriteny Hatramin'izay, niarahana tamin'i [[Eugène Mangalaza]], Éditions A. Samie, Bordeaux 1975 (Pref. Profesora Robert Escarpit, Filohan'ny Oniversiten'i Bordeaux III) * Ny Ankizy sy ny Fianarany amin'ny Sivilizasiona nentim-paharazana Malagasy, Edisiona SME, Antananarivo, 1981, Boky I, andiany faharoa nataon'i Ny Amboara Editions, Antananarivo, 2009 * Madagascar, from one Republic to another (1958-1982), Volume I, avec la collaboration de Aimé Lalao Razafimahefa, Harinivo Editions, Antananarivo, 1991 == Loka ara-literatiora == * Nahazo ny [[Grand prix International de Littérature|Loka Iraisam-pirenena Lehibe ho an'ny Literatiora]] [[1961|tamin'ny 1961]] ho an'ny Premiers Visages * Nandresy tamin'ny [[Grand Prix de Madagascar]] [[1973|tamin'ny 1973]] – ADELF ho an'ny Diplomasia Malagasy manoloana ny Politikan'ny Fahefana Lehibe (1882-1895) == Fiainany manokana == Ny faha 6 septembre 1973 Nanambady an'i Marie Marthe Gabrielle Rahajarizafy, mpampianatra ary taty aoriana dia mpiandraikitra ara-kolontsaina tao amin'ny masoivoho, avy amin'ny iray amin'ireo fianakaviana andriana lehibe sy fianakaviana katolika tao [[Antananarivo]], zanak'olo-mpiray tam-po amin'ilay mpanoratra sady pretra zezoita [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]] ary zanak'olo-mpiray tam-po amin'ilay akademika sady mpanoratra [[Siméon Rajaona]], i Pierre Randrianarisoa. Ny fanambadian'izy ireo dia niteraka zaza iray, Ny Maraina, teraka tamin'ny [[1984]] . Nanana zanaka hafa avy tamin'ny fanambadiana teo aloha izy. Pierre-Eric, teraka tamin'ny [[1958]], sy Veromalalanirainy (nanambady an'i Gilles Djéyaramane, mpanoratra lahatsoratra, voafidy tao Poissy tao amin'ny Yvelines), teraka tamin'ny [[1974]] . ny4 avril 2010, maty ny vadiny taorian'ny aretina naharitra ela . Dimy volana taty aoriana, ny22 septembre 2010 Ny hariva, nodimandry tao amin'ny tranon'ny fianakaviana tao [[Ambohijanaka]], [[Antananarivo]], teo amin'ny faha-78 taonany ihany koa i Pierre Randrianarisoa . Taorian'ny fotoam-pivavahana natao tao amin'ny Tempoly [[Loteranisma|Loterana]] tao Ambatovinaky tao [[Antananarivo]], izay natrehan'ireo mpanakanto sy olo-malaza maro avy amin'ny sehatra politika Malagasy, dia nalevina tao amin'ny27 septembre ho an'i [[Sahamadio (Fandriana)|Sahamadio]] . == Fanomezam-boninahitra == * Knight of the Malagasy National Order (1981) * Ofisialin'ny Order National of Madagascar (1986) * Komandin'ny Order National de Madagascar (1998) * Grand Officer of the National Order of Madagascar (2003) == loharano == {{Reflist}} == Rohy ivelany == {{Liens}}{{Liens}}{{Portail|politique|littérature|Madagascar}} [[Sokajy:Mpanao politika malagasy]] c1tyvuekohf9wt2gm8pe92psu661fri Charlotte Arisoa Rafenomanjato 0 300598 1147333 1144568 2026-07-09T18:05:20Z ~2026-39136-47 40291 efa misy pejy hafa mitovy aminy 1147333 wikitext text/x-wiki {{delete|efa misy pejy hafa}} {{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato |teraka=16 mars 1936 |toerana=[[Antananarivo]] |maty=4 novembre 2008 |firenena={{Madagasikara}} |karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008 |seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo izy |sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}} '''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 16 Martsa 1936 <ref>https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/</ref>. Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato. Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity. == Tantaram-piainany == Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy<ref name=":0">https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html</ref>. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno ("piano") ny reniny<ref name=":0" />. Mbola kely izy dia maty ny reniny. "Diplomate" ny vadiny ary niteraka telo izy ireo<ref name=":2">https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html</ref>. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny "Clinique des soeurs" Ankadifotsy, ny volana novambra 2008 izy<ref name=":2" />. == Sehatra arak'asa == Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny "diplomate" dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982<ref name=":1">https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/</ref>, dia nimasoany ny asa soratra ka lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany. == Hetsika ara-pikambanana == Nanorina ny fikambanana "Société des Écrivains de l'Océan Indien" (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato<ref name=":0" />. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany<ref name=":3">https://aflit.arts.uwa.edu.au/raf08.html</ref>. == Sanganasa == Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny<ref name=":1" />. === Tantara an-tsehatra === * ''Le prix de la paix'', nahazo ny "prix RFI" ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny "Festival des films africains" tany Montréal ny taona 1988 * ''La Pêcheresse'', nahazo ny "prix RFI" ny taona 1987 * ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy "Festival francophone" tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny "Festival de théâtre africain" tany Italia * ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny "Littérature franco-malgache" tao Antananarivo ny taona 1991 * ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny "Festival of Contemporary Theatre" tao New York * ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989 * ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka. * ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka. * ''Boomerang'', tsy mbola navoaka. * ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka. * ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka. === Tantara foronina === * ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka. * ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001 * ''Le Cinquième Sceau'', 1994 * ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003'' * ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006 * ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka * ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka * ''La Fracture'', tsy mbola navoaka === Lahatsoratra fandalinana === * ''La Marche de la liberté,'' 1992 * ''La Femme et la guerre, 1993'' * ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003 === Tononkalo === * ''Amertumes'', 1980 * ''Bouquet d’espoirs'', 1985 * ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985 * ''Moïses de notre race'', 1986 * ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka. * ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003. === Tantara fohy === * ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka. * ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005 * ''Adolescent'', tsy mbola navoaka. * ''Faly'', tsy mbola navoaka. * ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka. * ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka. === Sarimihetsika === ''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita. == Mari-boninahitra == Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra "''Le prix de la paix''" no nahazoany izany laharana voalohany izany<ref name=":3" />. == Loharano == <references /> ==Jereo koa == [[Sokajy:mpanoratra malagasy]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1936]] [[sokajy:Maty tamin'ny taona 2008]] tioboifykq4rrpkregd23a4tf5nu9f4 1147334 1147333 2026-07-09T18:07:17Z ~2026-39136-47 40291 1147334 wikitext text/x-wiki {{delete|efa misy pejy hafa}} {{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato |teraka=16 mars 1936 |toerana=[[Antananarivo]] |maty=4 novembre 2008 |firenena={{Madagasikara}} |karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008 |seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo izy |sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}} '''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 16 Martsa 1936 <ref>https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/</ref>. Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato. Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity. == Tantaram-piainany == Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy<ref name=":0">https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html</ref>. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno ("piano") ny reniny<ref name=":0" />. Mbola kely izy dia maty ny reniny. "Diplomate" ny vadiny ary niteraka telo izy ireo<ref name=":2">https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html</ref>. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny "Clinique des soeurs" Ankadifotsy, ny volana novambra 2008 izy<ref name=":2" />. == Sehatra arak'asa == Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny "diplomate" dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982<ref name=":1">https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/</ref>, dia nimasoany ny asa soratra ka lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany. == Hetsika ara-pikambanana == Nanorina ny fikambanana "Société des Écrivains de l'Océan Indien" (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato<ref name=":0" />. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany<ref name=":3">https://aflit.arts.uwa.edu.au/raf08.html</ref>. == Sanganasa == Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny<ref name=":1" />. === Tantara an-tsehatra === * ''Le prix de la paix'', nahazo ny "prix RFI" ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny "Festival des films africains" tany Montréal ny taona 1988 * ''La Pêcheresse'', nahazo ny "prix RFI" ny taona 1987 * ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy "Festival francophone" tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny "Festival de théâtre africain" tany Italia * ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny "Littérature franco-malgache" tao Antananarivo ny taona 1991 * ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny "Festival of Contemporary Theatre" tao New York * ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989 * ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka. * ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka. * ''Boomerang'', tsy mbola navoaka. * ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka. * ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka. === Tantara foronina === * ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka. * ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001 * ''Le Cinquième Sceau'', 1994 * ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003'' * ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006 * ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka * ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka * ''La Fracture'', tsy mbola navoaka === Lahatsoratra fandalinana === * ''La Marche de la liberté,'' 1992 * ''La Femme et la guerre, 1993'' * ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003 === Tononkalo === * ''Amertumes'', 1980 * ''Bouquet d’espoirs'', 1985 * ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985 * ''Moïses de notre race'', 1986 * ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka. * ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003. === Tantara fohy === * ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka. * ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005 * ''Adolescent'', tsy mbola navoaka. * ''Faly'', tsy mbola navoaka. * ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka. * ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka. === Sarimihetsika === ''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita. == Mari-boninahitra == Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra "''Le prix de la paix''" no nahazoany izany laharana voalohany izany<ref name=":3" />. == Loharano == <references /> ==Jereo koa == lnkmeqvdl1gxvpzsha1npbumsc61ciz Hary Rabary 0 300610 1147326 1147221 2026-07-09T17:31:47Z Bluerose25 31052 1147326 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Hary Rabary|teraka=1983|toerana=Antananarivo|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpitsabo, Miaramila|asa hafa=Mpanoratra|image=File:Hary RABARY 2024 3.jpg}} '''Hary Rabary''' dia mpitsabo aretim-behivavy no sady mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] . Fantatra amin'ny bokiny ''Zakoa'' izy, izay miresaka momba ny herisetra ara-nofo eto [[Madagasikara]] . == Tantaram-piainany == Teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1983 i Hary Rabary. Nianatra momba ny literatiora izy ary avy eo nianatra momba ny fitsaboana tao amin'ny [[Oniversiten' Antananarivo|Oniversiten'i Antananarivo]] <ref name=":0">{{Cite web |date=2026-03-31 |title=Hary RABARY |url=https://www.la-reunion-des-livres.re/auteur/rabary-hary/ |access-date=2026-03-28 |website=La Réunion des Livres |language=fr-FR}}</ref> . Niofana manokana momba ny aretim-behivavy i Hary Rabary ka niasa tao amin'ny hopitaly miaramila (HOMI) tao Antananarivo izy<ref name=":1">{{Cite web |date=2024-02-26 |title=À Madagascar, un roman veut faire entendre «la voix des victimes» de violences sexuelles |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20240226-%C3%A0-madagascar-un-roman-veut-faire-entendre-la-voix-des-victimes-de-violences-sexuelles |access-date=2026-03-28 |website=RFI |language=fr}}</ref> . Ankoatra ny asany, dia nanoratra tantara sy boky tononkalo hatramin'ny fahatanorany izy <ref name=":2">{{Cite web |date=2024-09-12 |title=LITTÉRATURE - Hary Rabary en route pour le Prix Senghor |url=https://www.lexpress.mg/2024/09/litterature-hary-rabary-en-route-pour.html |access-date=2026-03-28 |website=L'Express de Madagascar |language=fr}}</ref> . Mandray anjara amin'ny tantara fohy amin'ny gazety literatiora koa izy ary mandika tantara fohy voaangona nosoratan'ilay mpanoratra [[Hobiana Andrianimerina]] <ref name=":0">{{Cite web |date=2026-03-31 |title=Hary RABARY |url=https://www.la-reunion-des-livres.re/auteur/rabary-hary/ |access-date=2026-03-28 |website=La Réunion des Livres |language=fr-FR}}</ref> . Ny tantara nosoratany ''Zakoa'' (fandikana [[Fiteny malagasy|amin'ny teny Malagasy]] ny teny anglisy hoe "Me too" ) dia miresaka momba ny herisetra ara-nofo . Niainga avy amin'ireo tantaran'ireo marariny ny aigam-panahy nanoratan' i Hary Rabary ny bokiny <ref name=":1">{{Cite web |date=2024-02-26 |title=À Madagascar, un roman veut faire entendre «la voix des victimes» de violences sexuelles |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20240226-%C3%A0-madagascar-un-roman-veut-faire-entendre-la-voix-des-victimes-de-violences-sexuelles |access-date=2026-03-28 |website=RFI |language=fr}}</ref> . Miendrika taratasy nosoratan'ny tovovavy iray izay niharan'ny herisetra tao amin'ny fianakaviany, tany am-pianarany ary avy eo tany amin'ny oniversite izy io. Ilay mpitantara, tovovavy mahantra, dia mitantara manokana ny fanolanana nataon'ny olon-tiany, ary ny fitadiavany fampiononana <ref name=":3">{{Cite web |last=Kidi Bebey |date=29 octobre 2023 |title=« #ZaKoa », une si longue lettre sur les violences sexuelles à Madagascar |url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/10/29/zakoa-une-si-longue-lettre-sur-les-violences-sexuelles-a-madagascar_6197194_3212.html |website=Le Monde}}</ref> . Amin'ny alalan'izay asa sorany dia manantena i Hary Rabary fa « Ny fanoratana dia fomba iray ahafahana mihaino » <ref>{{Cite web |date=20 octobre 2023 |title=Hary Rabary « Le propre de l’écriture consiste à se faire entendre » |url=« Le propre de l’écriture consiste à se faire entendre » |website=Newsmada |language=fr}}</ref>, ao anatin'ny fiaraha-monina izay tsy dia miraharaha loatra ireo niharan'ny herisetra ara-nofo <ref>{{Cite web |last=Noubel |first=Filip |date=2023-11-07 |title=Le #MeToo malgache donne matière au roman saisissant de l'écrivaine Hary Rabary |url=https://fr.globalvoices.org/2023/11/07/282970/ |access-date=2026-03-28 |website=Global Voices en Français |language=fr}}</ref> ny tenin'ireo olona ireo . Mba tsy hanamaivanana ireo herisetra ireo, dia nisafidy ny hitantara izany tamim-pahamarinana izy <ref>{{Cite web |date=2024-05-19 |title=Dr Hary Rabary : « Les Africains banalisent le viol » • Pouvoirs-Magazine |url=https://pouvoirs-magazine.com/2024/05/19/dr-hary-rabary-les-africains-banalisent-le-viol/ |access-date=2026-03-28 |website=Pouvoirs-Magazine |language=fr-FR}}</ref> . Navoakan'ny trano famoahana Dodo Vole <ref>{{Cite web |date=2026-03-31 |title=#ZaKoa |url=https://www.la-reunion-des-livres.re/ouvrage/zakoa/ |access-date=2026-03-28 |website=La Réunion des Livres |language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-24 |title=LITTERATURE – « #Za Koa », un livre de la romancière Hary Rabary pour s’attaquer au viol |url=https://2424.mg/litterature-za-koa-un-livre-de-la-romanciere-hary-rabary-pour-sattaquer-au-viol/ |access-date=2026-03-28 |website=2424.mg - L'actualité à Madagascar en temps réel |language=fr-FR}}</ref> tamin'ny taona 2023 ity tantara ity. Manazava i Hary Rabary fa efa ela izy no nanana faniriana ny hanoratra tantara momba ny herisetra ara-nofo, indrindra nandritra ny fianarany, rehefa nisy herisetra nataon'ny mpampianatra <ref name=":3">{{Cite web |last=Kidi Bebey |date=29 octobre 2023 |title=« #ZaKoa », une si longue lettre sur les violences sexuelles à Madagascar |url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/10/29/zakoa-une-si-longue-lettre-sur-les-violences-sexuelles-a-madagascar_6197194_3212.html |website=Le Monde}}</ref> . Tamin'ny taona 2019, taorian'ny resaka tamin'ny mpianatra iray, no nanapahany hevitra ny hanoratra: araka ny filazany, toa zava-dehibe izany rehefa hitany fa nisalasala momba ny halehiben'ny herisetra ara-nofo ity mpianatra ity, na dia mety hihaino fitantarana avy amin'ny marary aza izy amin'ny maha-matihanina amin'ny fahasalamana azy <ref name=":2">{{Cite web |date=2024-09-12 |title=LITTÉRATURE - Hary Rabary en route pour le Prix Senghor |url=https://www.lexpress.mg/2024/09/litterature-hary-rabary-en-route-pour.html |access-date=2026-03-28 |website=L'Express de Madagascar |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-10-20 |title=Hary Rabary : « Le propre de l’écriture consiste à se faire entendre » – Newsmada |url=https://newsmada.com/2023/10/20/hary-rabary-le-propre-de-lecriture-consiste-a-se-faire-entendre/ |access-date=2026-03-28 |language=fr-FR}}</ref> . == Valisoa == Nahazo loka maro ny tantara nosoratany ''Zakoa'', anisan'izany ny [[:fr:Prix_Orange_du_Livre_en_Afrique|Prix Orange du Livre en Afrique]] <ref>{{Cite web |date=2024-05-26 |title=Une cérémonie de reconnaissance pour Hary Rabary et son roman ZaKoa finalistes du Prix Orange du livre en Afrique |url=https://2424.mg/une-ceremonie-de-reconnaissance-pour-hary-rabary-et-son-roman-zakoa-finalistes-du-prix-orange-du-livre-en-afrique/ |access-date=2026-03-28 |website=2424.mg - L'actualité à Madagascar en temps réel |language=fr-FR}}</ref> , <ref>{{Cite web |date=2024-03-16 |title=LITTÉRATURE AFRICAINE - «Za koa» de Hary Rabary en lice pour la finale de POLA. * Hary |url=https://www.lexpress.mg/2024/03/litterature-africaine-za-koa-de-hary.html |access-date=2026-03-28 |website=L'Express de Madagascar |language=fr}}</ref>, izay nahatafiditra azy ho isan'ireo mpifaninana mendrika indrindra <ref>{{Cite web |date=2024-05-21 |title=POLA 2024 - Hary Rabary s’arrête en finale |url=https://www.lexpress.mg/2024/05/pola-2024-hary-rabary-sarrete-en-finale.html |access-date=2026-03-28 |website=L'Express de Madagascar |language=fr}}</ref>, [[:fr:Prix_Ivoire|Prix Ivoire pour la littérature africaine d'expression francophone]] <ref>{{Cite web |date=2024-08-13 |title=Récompense littéraire: « #ZaKoa » de Hary Rabary en lice pour le Prix Ivoire 2024 – Newsmada |url=https://newsmada.com/2024/08/13/recompense-litteraire-zakoa-de-hary-rabary-en-lice-pour-le-prix-ivoire-2024/ |access-date=2026-03-28 |language=fr-FR}}</ref>,[[:fr:Prix_Ahmadou-Kourouma|Prix Ahmadou-Kourouma]], izay mbola nahatafiditra azy ho isan'ireo mpifaninana mendrika indrindra <ref>{{Cite web |title=Découvrez la liste des cinq ouvrages finalistes du Prix Ivoire 2024 |url=https://actualitte.com/article/118686/prix-litteraires/decouvrez-la-liste-des-cinq-ouvrages-finalistes-du-prix-ivoire-2024 |access-date=2026-03-28 |website=ActuaLitté.com |language=fr-FR}}</ref> , <ref>{{Cite web |title=“Zakoa": Hary Rabary on course for the Prix Ivoire 2024 with a bold exploration of gang rape |url=https://indep-reporter.com/article/413/%E2%80%9Czakoa---hary-rabary-on-course-for-the-prix-ivoire-2024-with-a-bold-exploration-of-gang-rape |access-date=2026-03-28 |website=indep-reporter.com |language=en}}</ref>, ary ny Prix Vanille pour une œuvre de fiction <ref>{{Cite web |date=2024-09-08 |title=LITTÉRATURE – Hary Rabary vice-lauréate du Prix Vanille Oeuvre de Fiction |url=https://www.gasigasy.mg/culture/litterature-hary-rabary-vice-laureate-du-prix-vanille-oeuvre-de-fiction/ |access-date=2026-03-28 |website=GasiGasy.mg |language=fr-FR}}</ref> . Tamin'ny taona 2026, ny vondrona Miangaly dia nampifanaraka ny tantarany ho an'ny tantara an-tsehatra <ref>{{Cite web |last=Haingombaliha |first=Tsanta |title=#Zakoa repris en théâtre : une autre manière de sensibiliser aux violences basées sur le genre |url=https://www.studiosifaka.org/debat-des-jeunes/item/8729-zakoa-repris-en-theatre-une-autre-maniere-de-sensibiliser-aux-violences-basees-sur-le-genre.html |access-date=2026-03-28 |website=www.studiosifaka.org |language=fr-fr}}</ref> , <ref>{{Cite web |date=2024-03-23 |title=THEATRE – #ZaKoa par la compagnie Miangaly, de la force d’un texte à l’intensité d’un spectacle |url=https://2424.mg/theatre-zakoa-par-la-compagnie-miangaly-de-la-force-dun-texte-a-lintensite-dun-spectacle/ |access-date=2026-03-28 |website=2424.mg - L'actualité à Madagascar en temps réel |language=fr-FR}}</ref> . == Loharano == [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1983]] <references /> [[Sokajy:Mpanoratra]] [[Sokajy:Mpanoratra malagasy]] [[Sokajy:Mpitsabo]] hsge7s1hksvb5j5db2oi5n91uhie8r3 Nestor Rabearizafy 0 300650 1147339 1146024 2026-07-09T18:48:22Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147339 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Nestor RABEARIZAFY|teraka=16 Jona 1949|toerana=Ambohimanga Alaotra|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpandinika Literatiora malagasy}} '''Nestor Rabearizafy''' dia iray amin’ireo [[mpanoratra]] malagasy fantatra amin’ny sehatry ny [[haisoratra]] sy ny [[fanabeazana]]. I Nestor Rabearizafy Asa: Mpanoratra, mpampianatra, ary mpandinika literatiora malagasy Sehatra iasany: [[Haisoratra]] malagasy Fanoratana boky sy lahatsoratra Fampianarana teny sy [[kolontsaina]] malagasy Toetra nampiavaka azy Fitiavana ny teny malagasy: Niezaka nampiroborobo ny fampiasana sy ny hakanton’ny teny malagasy izy. Fampitana hafatra lalina: Matetika ny asa sorany no misy hafatra momba ny: fiainana andavanandro soatoavina kolontsaina malagasy fanabeazana ny tanora Fanoratra mazava sy manintona: Mora takarina nefa lalina ny votoatin’ny sorany. Anjara birikiny Nandray anjara tamin’ny: fampiroboroboana ny literatiora malagasy fanabeazana sy fanofanana tanora amin’ny fanoratana fanentanana ny olona hitia vakiteny sy soratra Lovany Ny lova navelan’i Nestor Rabearizafy dia ny: fitiavana boky fanajana ny kolontsaina malagasy fanabeazana mifototra amin’ny soatoavina. == Ny mombamomba azy == Nestor Rabearizafy dia teraka tamin'ny 16 jona 1949 tao Ambohimanga Alaotra, Madagasikara. Efa manambady izy ary ray niteraka zaza roa. Nahazo ny mari-pahaizana Dokotera (Doctorat) amin'ny taranja Literatiora sy Kolontsaina frantsay izy tao amin'ny Oniversite Montpellier III. Ny fikarohana nataony (thèse) mitondra ny lohateny hoe: ''"Lecteur implicite et lecture virtuelle dans la poésie lyrique au XIXe siècle"'' dia navoakan'ny ''Atelier National de Reproduction des Thèses, Lille III'' tamin'ny taona 2000. == Ny mampiavaka azy amin'ny asa-soratra sy ny kanto == === Tsehatra : === Lumière noir, drame en 5 actes 1999. === Poejia : === * Nocturne pour un dire , Saint-Denis (La Réunion): Editions Grand Océan, 2003; * La Sève des jours. La Rochelle : Rumeurs des Ages, 2004. * Les mots comestibles. Saint-Denis : Editions Grand Océan, 2004. == Asa soratra mbola tsy nivoaka (Gazety na Boky) == * Loko sy Bika, poèmes en prose en langue Malagasy, 1977 * Les yeux fermés, recueil de nouvelles, 1984 * Les Mots comestibles, poésie, 2003. == Rohy hafa (Web) tranokala == http://www.theses.fr/1998MON30013 : Thèse de doctorat en Littérature et civilisations françaises par Nestor Rabearizafy, Montpellier-3, 1998. Lahatsoratra : * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f69.image.r : propos recueillis par Nestor Rabearizafy. ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 67-68 * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f85.image.r : ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 83-93. * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : présentation * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : Magnier, Bernard Chronique Livres, RFI (7 janvier 2005) 4ag50r8jp070hbgjvr79ggzuomu8dtx 1147340 1147339 2026-07-09T18:49:40Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147340 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Nestor RABEARIZAFY|teraka=16 Jona 1949|toerana=Ambohimanga Alaotra|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpandinika Literatiora malagasy}} '''Nestor Rabearizafy''' dia iray amin’ireo [[mpanoratra]] malagasy fantatra amin’ny sehatry ny [[haisoratra]] sy ny [[fanabeazana]]. I Nestor Rabearizafy .Mpanoratra, mpampianatra, ary mpandinika literatiora malagasy [[Haisoratra]] malagasy Fanoratana boky sy lahatsoratra Fampianarana teny sy [[kolontsaina]] malagasy Toetra nampiavaka azy Fitiavana ny teny malagasy: Niezaka nampiroborobo ny fampiasana sy ny hakanton’ny teny malagasy izy. Fampitana hafatra lalina: Matetika ny asa sorany no misy hafatra momba ny: fiainana andavanandro soatoavina kolontsaina malagasy fanabeazana ny tanora Fanoratra mazava sy manintona: Mora takarina nefa lalina ny votoatin’ny sorany. Anjara birikiny Nandray anjara tamin’ny: fampiroboroboana ny literatiora malagasy fanabeazana sy fanofanana tanora amin’ny fanoratana fanentanana ny olona hitia vakiteny sy soratra Lovany Ny lova navelan’i Nestor Rabearizafy dia ny: fitiavana boky fanajana ny kolontsaina malagasy fanabeazana mifototra amin’ny soatoavina. == Ny mombamomba azy == Nestor Rabearizafy dia teraka tamin'ny 16 jona 1949 tao Ambohimanga Alaotra, Madagasikara. Efa manambady izy ary ray niteraka zaza roa. Nahazo ny mari-pahaizana Dokotera (Doctorat) amin'ny taranja Literatiora sy Kolontsaina frantsay izy tao amin'ny Oniversite Montpellier III. Ny fikarohana nataony (thèse) mitondra ny lohateny hoe: ''"Lecteur implicite et lecture virtuelle dans la poésie lyrique au XIXe siècle"'' dia navoakan'ny ''Atelier National de Reproduction des Thèses, Lille III'' tamin'ny taona 2000. == Ny mampiavaka azy amin'ny asa-soratra sy ny kanto == === Tsehatra : === Lumière noir, drame en 5 actes 1999. === Poejia : === * Nocturne pour un dire , Saint-Denis (La Réunion): Editions Grand Océan, 2003; * La Sève des jours. La Rochelle : Rumeurs des Ages, 2004. * Les mots comestibles. Saint-Denis : Editions Grand Océan, 2004. == Asa soratra mbola tsy nivoaka (Gazety na Boky) == * Loko sy Bika, poèmes en prose en langue Malagasy, 1977 * Les yeux fermés, recueil de nouvelles, 1984 * Les Mots comestibles, poésie, 2003. == Rohy hafa (Web) tranokala == http://www.theses.fr/1998MON30013 : Thèse de doctorat en Littérature et civilisations françaises par Nestor Rabearizafy, Montpellier-3, 1998. Lahatsoratra : * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f69.image.r : propos recueillis par Nestor Rabearizafy. ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 67-68 * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f85.image.r : ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 83-93. * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : présentation * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : Magnier, Bernard Chronique Livres, RFI (7 janvier 2005) i5jevi9c94gajwh6b47t24liieltxax 1147342 1147340 2026-07-09T18:55:22Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147342 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Nestor RABEARIZAFY|teraka=16 Jona 1949|toerana=Ambohimanga Alaotra|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpandinika Literatiora malagasy}} '''Nestor Rabearizafy''' dia iray amin’ireo [[mpanoratra]] malagasy fantatra amin’ny sehatry ny [[haisoratra]] sy ny [[fanabeazana]]. I Nestor Rabearizafy dia mpanoratra, mpampianatra, ary mpandinika [[Haisoratra]] malagasy . Fantatra teo amin ' ny tontolon ' ny fanoratana boky sy lahatsoratra ary fampianarana teny sy [[kolontsaina]] malagasy izy . Toetra nampiavaka azy Fitiavana ny teny malagasy: Niezaka nampiroborobo ny fampiasana sy ny hakanton’ny teny malagasy izy. Fampitana hafatra lalina: Matetika ny asa sorany no misy hafatra momba ny: fiainana andavanandro soatoavina kolontsaina malagasy fanabeazana ny tanora Fanoratra mazava sy manintona: Mora takarina nefa lalina ny votoatin’ny sorany. Anjara birikiny Nandray anjara tamin’ny: fampiroboroboana ny literatiora malagasy fanabeazana sy fanofanana tanora amin’ny fanoratana fanentanana ny olona hitia vakiteny sy soratra Lovany Ny lova navelan’i Nestor Rabearizafy dia ny: fitiavana boky fanajana ny kolontsaina malagasy fanabeazana mifototra amin’ny soatoavina. == Ny mombamomba azy == Nestor Rabearizafy dia teraka tamin'ny 16 jona 1949 tao Ambohimanga Alaotra, Madagasikara. Efa manambady izy ary ray niteraka zaza roa. Nahazo ny mari-pahaizana Dokotera (Doctorat) amin'ny taranja Literatiora sy Kolontsaina frantsay izy tao amin'ny Oniversite Montpellier III. Ny fikarohana nataony (thèse) mitondra ny lohateny hoe: ''"Lecteur implicite et lecture virtuelle dans la poésie lyrique au XIXe siècle"'' dia navoakan'ny ''Atelier National de Reproduction des Thèses, Lille III'' tamin'ny taona 2000. == Ny mampiavaka azy amin'ny asa-soratra sy ny kanto == === Tsehatra : === Lumière noir, drame en 5 actes 1999. === Poejia : === * Nocturne pour un dire , Saint-Denis (La Réunion): Editions Grand Océan, 2003; * La Sève des jours. La Rochelle : Rumeurs des Ages, 2004. * Les mots comestibles. Saint-Denis : Editions Grand Océan, 2004. == Asa soratra mbola tsy nivoaka (Gazety na Boky) == * Loko sy Bika, poèmes en prose en langue Malagasy, 1977 * Les yeux fermés, recueil de nouvelles, 1984 * Les Mots comestibles, poésie, 2003. == Rohy hafa (Web) tranokala == http://www.theses.fr/1998MON30013 : Thèse de doctorat en Littérature et civilisations françaises par Nestor Rabearizafy, Montpellier-3, 1998. Lahatsoratra : * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f69.image.r : propos recueillis par Nestor Rabearizafy. ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 67-68 * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f85.image.r : ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 83-93. * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : présentation * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : Magnier, Bernard Chronique Livres, RFI (7 janvier 2005) jgth1wsqog3b1hjmiqbwbgzo9ubvyuv 1147343 1147342 2026-07-09T19:01:02Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147343 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Nestor RABEARIZAFY|teraka=16 Jona 1949|toerana=Ambohimanga Alaotra|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpandinika Literatiora malagasy}} '''Nestor Rabearizafy''' dia iray amin’ireo [[mpanoratra]] malagasy fantatra amin’ny sehatry ny [[haisoratra]] sy ny [[fanabeazana]]. I Nestor Rabearizafy dia mpanoratra, mpampianatra, ary mpandinika [[Haisoratra]] malagasy . Fantatra teo amin ' ny tontolon ' ny fanoratana boky sy lahatsoratra ary fampianarana teny sy [[kolontsaina]] malagasy izy . Isany toetra nampiavaka azy ny fitiavana ny teny malagasy: Niezaka nampiroborobo ny fampiasana sy ny ny hakanton’ny teny malagasy . Matetika ny asa sorany no misy hafatra momba ny fiainana andavanandro,soatoavina,kolontsaina malagasy ,fanabeazana ny tanora,fanoratra mazava sy manintona: Mora takarina nefa lalina ny votoatin’ny sorany.Anjara birikiny, nandray anjara tamin’ny fampiroboroboana ny literatiora malagasy , ny fanabeazana sy fanofanana tanora amin’ny fanoratana ; fanentanana ny olona hitia vakiteny sy soratra. Ny lova navelan’i Nestor Rabearizafy dia ny fitiavana boky,fanajana ny kolontsaina malagasy,fanabeazana mifototra amin’ny soatoavina. == Ny mombamomba azy == Nestor Rabearizafy dia teraka tamin'ny 16 jona 1949 tao Ambohimanga Alaotra, Madagasikara. Efa manambady izy ary ray niteraka zaza roa. Nahazo ny mari-pahaizana Dokotera (Doctorat) amin'ny taranja Literatiora sy Kolontsaina frantsay izy tao amin'ny Oniversite Montpellier III. Ny fikarohana nataony (thèse) mitondra ny lohateny hoe: ''"Lecteur implicite et lecture virtuelle dans la poésie lyrique au XIXe siècle"'' dia navoakan'ny ''Atelier National de Reproduction des Thèses, Lille III'' tamin'ny taona 2000. == Ny mampiavaka azy amin'ny asa-soratra sy ny kanto == === Tsehatra : === Lumière noir, drame en 5 actes 1999. === Poejia : === * Nocturne pour un dire , Saint-Denis (La Réunion): Editions Grand Océan, 2003; * La Sève des jours. La Rochelle : Rumeurs des Ages, 2004. * Les mots comestibles. Saint-Denis : Editions Grand Océan, 2004. == Asa soratra mbola tsy nivoaka (Gazety na Boky) == * Loko sy Bika, poèmes en prose en langue Malagasy, 1977 * Les yeux fermés, recueil de nouvelles, 1984 * Les Mots comestibles, poésie, 2003. == Rohy hafa (Web) tranokala == http://www.theses.fr/1998MON30013 : Thèse de doctorat en Littérature et civilisations françaises par Nestor Rabearizafy, Montpellier-3, 1998. Lahatsoratra : * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f69.image.r : propos recueillis par Nestor Rabearizafy. ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 67-68 * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f85.image.r : ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 83-93. * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : présentation * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : Magnier, Bernard Chronique Livres, RFI (7 janvier 2005) klk6qlukziiph3m5gah1duylil5tbvo 1147344 1147343 2026-07-09T19:04:55Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147344 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Nestor RABEARIZAFY|teraka=16 Jona 1949|toerana=Ambohimanga Alaotra|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpandinika Literatiora malagasy}} '''Nestor Rabearizafy''' dia iray amin’ireo [[mpanoratra]] malagasy fantatra amin’ny sehatry ny [[haisoratra]] sy ny [[fanabeazana]]. I Nestor Rabearizafy dia mpanoratra, mpampianatra, ary mpandinika [[Haisoratra]] malagasy . Fantatra teo amin ' ny tontolon ' ny fanoratana boky sy lahatsoratra ary fampianarana teny sy [[kolontsaina]] malagasy izy . Isany toetra nampiavaka azy ny fitiavana ny teny malagasy. Niezaka nampiroborobo ny fampiasana ny hakanton’ny teny malagasy izy . Matetika ny asa sorany no misy hafatra momba ny fiainana andavanandro,soatoavina,kolontsaina malagasy ,fanabeazana ny tanora,fanoratra mazava sy manintona . Mora takarina nefa lalina ny votoatin’ny sorany .Anjara birikiny, nandray anjara tamin’ny fampiroboroboana ny literatiora malagasy , ny fanabeazana sy fanofanana tanora amin’ny fanoratana ; fanentanana ny olona hitia vakiteny sy soratra. Ny lova navelan’i Nestor Rabearizafy dia ny fitiavana boky,fanajana ny kolontsaina malagasy,fanabeazana mifototra amin’ny soatoavina. == Ny mombamomba azy == Nestor Rabearizafy dia teraka tamin'ny 16 jona 1949 tao Ambohimanga Alaotra, Madagasikara. Efa manambady izy ary ray niteraka zaza roa. Nahazo ny mari-pahaizana Dokotera (Doctorat) amin'ny taranja Literatiora sy Kolontsaina frantsay izy tao amin'ny Oniversite Montpellier III. Ny fikarohana nataony (thèse) mitondra ny lohateny hoe: ''"Lecteur implicite et lecture virtuelle dans la poésie lyrique au XIXe siècle"'' dia navoakan'ny ''Atelier National de Reproduction des Thèses, Lille III'' tamin'ny taona 2000. == Ny mampiavaka azy amin'ny asa-soratra sy ny kanto == === Tsehatra : === Lumière noir, drame en 5 actes 1999. === Poejia : === * Nocturne pour un dire , Saint-Denis (La Réunion): Editions Grand Océan, 2003; * La Sève des jours. La Rochelle : Rumeurs des Ages, 2004. * Les mots comestibles. Saint-Denis : Editions Grand Océan, 2004. == Asa soratra mbola tsy nivoaka (Gazety na Boky) == * Loko sy Bika, poèmes en prose en langue Malagasy, 1977 * Les yeux fermés, recueil de nouvelles, 1984 * Les Mots comestibles, poésie, 2003. == Rohy hafa (Web) tranokala == http://www.theses.fr/1998MON30013 : Thèse de doctorat en Littérature et civilisations françaises par Nestor Rabearizafy, Montpellier-3, 1998. Lahatsoratra : * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f69.image.r : propos recueillis par Nestor Rabearizafy. ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 67-68 * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f85.image.r : ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 83-93. * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : présentation * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : Magnier, Bernard Chronique Livres, RFI (7 janvier 2005) jhdtgz4isfgtyfoq3hwlbgv2vrqjxfw 1147345 1147344 2026-07-09T19:06:30Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147345 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Nestor RABEARIZAFY|teraka=16 Jona 1949|toerana=Ambohimanga Alaotra|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpandinika Literatiora malagasy}} '''Nestor Rabearizafy''' dia iray amin’ireo [[mpanoratra]] malagasy fantatra amin’ny sehatry ny [[haisoratra]] sy ny [[fanabeazana]]. I Nestor Rabearizafy dia mpanoratra, mpampianatra, ary mpandinika [[Haisoratra]] malagasy . Fantatra teo amin ' ny tontolon ' ny fanoratana boky sy lahatsoratra ary fampianarana teny sy [[kolontsaina]] malagasy izy . Isany toetra nampiavaka azy ny fitiavana ny teny malagasy. Niezaka nampiroborobo ny fampiasana ny hakanton’ny teny malagasy izy . Matetika ny asa sorany no misy hafatra momba ny fiainana andavanandro,soatoavina,kolontsaina malagasy ,fanabeazana ny tanora,fanoratra mazava sy manintona . Mora takarina nefa lalina ny votoatin’ny sorany .Anjara birikiny, nandray anjara tamin’ny fampiroboroboana ny literatiora malagasy , ny fanabeazana sy fanofanana tanora amin’ny fanoratana ; fanentanana ny olona hitia vakiteny sy soratra. Ny lova navelan’i Nestor Rabearizafy dia ny fitiavana boky,fanajana ny kolontsaina malagasy,fanabeazana mifototra amin’ny soatoavina. == Ny mombamomba azy == Nestor Rabearizafy dia teraka tamin'ny 16 jona 1949 tao Ambohimanga Alaotra, Madagasikara. Efa manambady izy ary efa niteraka roa. Nahazo ny mari-pahaizana Dokotera (Doctorat) amin'ny taranja Literatiora sy Kolontsaina frantsay izy tao amin'ny Oniversite Montpellier III. Ny fikarohana nataony (thèse) dia mitondra ny lohateny hoe: ''"Lecteur implicite et lecture virtuelle dans la poésie lyrique au XIXe siècle"'' dia navoakan'ny ''Atelier National de Reproduction des Thèses, Lille III'' tamin'ny taona 2000. == Ny mampiavaka azy amin'ny asa-soratra sy ny kanto == === Tsehatra : === Lumière noir, drame en 5 actes 1999. === Poejia : === * Nocturne pour un dire , Saint-Denis (La Réunion): Editions Grand Océan, 2003; * La Sève des jours. La Rochelle : Rumeurs des Ages, 2004. * Les mots comestibles. Saint-Denis : Editions Grand Océan, 2004. == Asa soratra mbola tsy nivoaka (Gazety na Boky) == * Loko sy Bika, poèmes en prose en langue Malagasy, 1977 * Les yeux fermés, recueil de nouvelles, 1984 * Les Mots comestibles, poésie, 2003. == Rohy hafa (Web) tranokala == http://www.theses.fr/1998MON30013 : Thèse de doctorat en Littérature et civilisations françaises par Nestor Rabearizafy, Montpellier-3, 1998. Lahatsoratra : * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f69.image.r : propos recueillis par Nestor Rabearizafy. ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 67-68 * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f85.image.r : ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 83-93. * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : présentation * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : Magnier, Bernard Chronique Livres, RFI (7 janvier 2005) q2kpm95byc3li6lrpa2vswtsrgnouv7 1147346 1147345 2026-07-09T19:07:06Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147346 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Nestor RABEARIZAFY|teraka=16 Jona 1949|toerana=Ambohimanga Alaotra|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpandinika Literatiora malagasy}} '''Nestor Rabearizafy''' dia iray amin’ireo [[mpanoratra]] malagasy fantatra amin’ny sehatry ny [[haisoratra]] sy ny [[fanabeazana]]. I Nestor Rabearizafy dia mpanoratra, mpampianatra, ary mpandinika [[Haisoratra]] malagasy . Fantatra teo amin ' ny tontolon ' ny fanoratana boky sy lahatsoratra ary fampianarana teny sy [[kolontsaina]] malagasy izy . Isany toetra nampiavaka azy ny fitiavana ny teny malagasy. Niezaka nampiroborobo ny fampiasana ny hakanton’ny teny malagasy izy . Matetika ny asa sorany no misy hafatra momba ny fiainana andavanandro,soatoavina,kolontsaina malagasy ,fanabeazana ny tanora,fanoratra mazava sy manintona . Mora takarina nefa lalina ny votoatin’ny sorany .Anjara birikiny, nandray anjara tamin’ny fampiroboroboana ny literatiora malagasy , ny fanabeazana sy fanofanana tanora amin’ny fanoratana ; fanentanana ny olona hitia vakiteny sy soratra. Ny lova navelan’i Nestor Rabearizafy dia ny fitiavana boky,fanajana ny kolontsaina malagasy,fanabeazana mifototra amin’ny soatoavina. == Ny mombamomba azy == Nestor Rabearizafy dia teraka tamin'ny 16 jona 1949 tao Ambohimanga Alaotra, Madagasikara. Efa manambady izy ary efa niteraka roa. Nahazo ny mari-pahaizana Dokotera (Doctorat) amin'ny taranja Literatiora sy Kolontsaina frantsay izy tao amin'ny Oniversite Montpellier III. Ny fikarohana nataony (thèse) dia mitondra ny lohateny hoe: ''"Lecteur implicite et lecture virtuelle dans la poésie lyrique au XIXe siècle"'' dia navoakan'ny ''Atelier National de Reproduction des Thèses, Lille III'' tamin'ny taona 2000. == Ny mampiavaka azy amin'ny asa-soratra sy ny kanto == === sehatra : === Lumière noir, drame en 5 actes 1999. === Poejia : === * Nocturne pour un dire , Saint-Denis (La Réunion): Editions Grand Océan, 2003; * La Sève des jours. La Rochelle : Rumeurs des Ages, 2004. * Les mots comestibles. Saint-Denis : Editions Grand Océan, 2004. == Asa soratra mbola tsy nivoaka (Gazety na Boky) == * Loko sy Bika, poèmes en prose en langue Malagasy, 1977 * Les yeux fermés, recueil de nouvelles, 1984 * Les Mots comestibles, poésie, 2003. == Rohy hafa (Web) tranokala == http://www.theses.fr/1998MON30013 : Thèse de doctorat en Littérature et civilisations françaises par Nestor Rabearizafy, Montpellier-3, 1998. Lahatsoratra : * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f69.image.r : propos recueillis par Nestor Rabearizafy. ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 67-68 * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f85.image.r : ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 83-93. * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : présentation * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : Magnier, Bernard Chronique Livres, RFI (7 janvier 2005) t15u27gekexczh4oudyugvtx98tedwp 1147347 1147346 2026-07-09T19:07:45Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147347 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Nestor RABEARIZAFY|teraka=16 Jona 1949|toerana=Ambohimanga Alaotra|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpandinika Literatiora malagasy}} '''Nestor Rabearizafy''' dia iray amin’ireo [[mpanoratra]] malagasy fantatra amin’ny sehatry ny [[haisoratra]] sy ny [[fanabeazana]]. I Nestor Rabearizafy dia mpanoratra, mpampianatra, ary mpandinika [[Haisoratra]] malagasy . Fantatra teo amin ' ny tontolon ' ny fanoratana boky sy lahatsoratra ary fampianarana teny sy [[kolontsaina]] malagasy izy . Isany toetra nampiavaka azy ny fitiavana ny teny malagasy. Niezaka nampiroborobo ny fampiasana ny hakanton’ny teny malagasy izy . Matetika ny asa sorany no misy hafatra momba ny fiainana andavanandro,soatoavina,kolontsaina malagasy ,fanabeazana ny tanora,fanoratra mazava sy manintona . Mora takarina nefa lalina ny votoatin’ny sorany .Anjara birikiny, nandray anjara tamin’ny fampiroboroboana ny literatiora malagasy , ny fanabeazana sy fanofanana tanora amin’ny fanoratana ; fanentanana ny olona hitia vakiteny sy soratra. Ny lova navelan’i Nestor Rabearizafy dia ny fitiavana boky,fanajana ny kolontsaina malagasy,fanabeazana mifototra amin’ny soatoavina. == Ny mombamomba azy == Nestor Rabearizafy dia teraka tamin'ny 16 jona 1949 tao Ambohimanga Alaotra, Madagasikara. Efa manambady izy ary efa niteraka roa. Nahazo ny mari-pahaizana Dokotera (Doctorat) amin'ny taranja Literatiora sy Kolontsaina frantsay izy tao amin'ny Oniversite Montpellier III. Ny fikarohana nataony (thèse) dia mitondra ny lohateny hoe: ''"Lecteur implicite et lecture virtuelle dans la poésie lyrique au XIXe siècle"'' dia navoakan'ny ''Atelier National de Reproduction des Thèses, Lille III'' tamin'ny taona 2000. == Ny mampiavaka azy amin'ny asa-soratra sy ny kanto == === sehatra : === Lumière noir, drame en 5 actes 1999. === Poezia : === * Nocturne pour un dire , Saint-Denis (La Réunion): Editions Grand Océan, 2003; * La Sève des jours. La Rochelle : Rumeurs des Ages, 2004. * Les mots comestibles. Saint-Denis : Editions Grand Océan, 2004. == Asa soratra mbola tsy nivoaka (Gazety na Boky) == * Loko sy Bika, poèmes en prose en langue Malagasy, 1977 * Les yeux fermés, recueil de nouvelles, 1984 * Les Mots comestibles, poésie, 2003. == Rohy hafa (Web) tranokala == http://www.theses.fr/1998MON30013 : Thèse de doctorat en Littérature et civilisations françaises par Nestor Rabearizafy, Montpellier-3, 1998. Lahatsoratra : * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f69.image.r : propos recueillis par Nestor Rabearizafy. ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 67-68 * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f85.image.r : ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 83-93. * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : présentation * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : Magnier, Bernard Chronique Livres, RFI (7 janvier 2005) apm2c6j725g5unqiveyyqme9ykfjuye 1147348 1147347 2026-07-09T19:08:56Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147348 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Nestor RABEARIZAFY|teraka=16 Jona 1949|toerana=Ambohimanga Alaotra|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpandinika Literatiora malagasy}} '''Nestor Rabearizafy''' dia iray amin’ireo [[mpanoratra]] malagasy fantatra amin’ny sehatry ny [[haisoratra]] sy ny [[fanabeazana]]. I Nestor Rabearizafy dia mpanoratra, mpampianatra, ary mpandinika [[Haisoratra]] malagasy . Fantatra teo amin ' ny tontolon ' ny fanoratana boky sy lahatsoratra ary fampianarana teny sy [[kolontsaina]] malagasy izy . Isany toetra nampiavaka azy ny fitiavana ny teny malagasy. Niezaka nampiroborobo ny fampiasana ny hakanton’ny teny malagasy izy . Matetika ny asa sorany no misy hafatra momba ny fiainana andavanandro,soatoavina,kolontsaina malagasy ,fanabeazana ny tanora,fanoratra mazava sy manintona . Mora takarina nefa lalina ny votoatin’ny sorany .Anjara birikiny, nandray anjara tamin’ny fampiroboroboana ny literatiora malagasy , ny fanabeazana sy fanofanana tanora amin’ny fanoratana ; fanentanana ny olona hitia vakiteny sy soratra. Ny lova navelan’i Nestor Rabearizafy dia ny fitiavana boky,fanajana ny kolontsaina malagasy,fanabeazana mifototra amin’ny soatoavina. == Ny mombamomba azy == Nestor Rabearizafy dia teraka tamin'ny 16 jona 1949 tao Ambohimanga Alaotra, Madagasikara. Efa manambady izy ary efa niteraka roa. Nahazo ny mari-pahaizana Dokotera (Doctorat) amin'ny taranja Literatiora sy Kolontsaina frantsay izy tao amin'ny Oniversite Montpellier III. Ny fikarohana nataony (thèse) dia mitondra ny lohateny hoe: ''"Lecteur implicite et lecture virtuelle dans la poésie lyrique au XIXe siècle"'' dia navoakan'ny ''Atelier National de Reproduction des Thèses, Lille III'' tamin'ny taona 2000. == Ny mampiavaka azy amin'ny asa soratra sy ny kanto == === sehatra : === Lumière noir, drame en 5 actes 1999. === Poezia : === * Nocturne pour un dire , Saint-Denis (La Réunion): Editions Grand Océan, 2003; * La Sève des jours. La Rochelle : Rumeurs des Ages, 2004. * Les mots comestibles. Saint-Denis : Editions Grand Océan, 2004. == Asa soratra mbola tsy nivoaka (Gazety na Boky) == * Loko sy Bika, poèmes en prose en langue Malagasy, 1977 * Les yeux fermés, recueil de nouvelles, 1984 * Les Mots comestibles, poésie, 2003. == Rohy hafa (Web) tranokala == http://www.theses.fr/1998MON30013 : Thèse de doctorat en Littérature et civilisations françaises par Nestor Rabearizafy, Montpellier-3, 1998. Lahatsoratra : * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f69.image.r : propos recueillis par Nestor Rabearizafy. ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 67-68 * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64972290/f85.image.r : ''Notre Librairie'' 110 (juillet-septembre 1992): 83-93. * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : présentation * https://www.printempsdespoetes.com/Nestor-Rabearizafy : Magnier, Bernard Chronique Livres, RFI (7 janvier 2005) 02depnbcwp2ecryzv96xmnzsq3bsg67 Hobiana Andrianimerina 0 300672 1147318 1144569 2026-07-09T16:31:32Z Bluerose25 31052 1147318 wikitext text/x-wiki '''Hobiana Andrianimerina''' dia mpanoratra malagasy, poeta ary mpanoratra sombin-tantara. Ny fampitana ny kolontsaina sy ny tantara malagasy ho an'ny tanora no ahafantarana azy. == Tantaram-piainany== Teo amin'ny faha 14 taonany no nanombohany nanoratany. Nianatra momba ny fizika sy simia teny amin'ny Oniversite Ankatso izy talohan'ny nanohizany ny asa soratra. Mpikambana tao amin'ny Havatsa-Upem nanombona ny taona 1997 izy ary anisan'ny mpamorona ny Havatsa-Upem Arivonimamo ihany koa ny taona 2001. Ny taona 2012 dia nisolo tena an'i Madagasikara tany amin'ny "Sommet des poètes de l'Indianocéanie" izay nokarakarain'ny La Réunion izy. Ny taona 2023 dia voatendry ho anisan'ireo filakevim-pitantanana tao amin'ny OMDA (Office malgache du droit d'auteur) sampana literatiora izy. == Eo amin'ny sehatry ny literatiora == Karazany maro ny asa soratr'i Hobiana Andranimerina: ao ny tononkalo, ny sombin-tantara, ny tantara foronina. Mpanentana atrikasa mahakasika ny fanoratana sy valan-dresaka momba ny literatiora malagasy, ny teny malagasy ary ireo teknika fanoratana izy. Ny taona 2023 dia nandray anjara tamin'ny atrikasa izay nokarakarain'ny fikambanana Opération Bokiko izy ary ireo fihaonana izay nokarakarain'ny Tranom-bokim-pirenena. Izy no namorona ny vondrona Famoloana Telozoro izay mikarakara fihaonana mahakasika ny literatiora, ny fiteny malagasy ary ny kolon-tsaina malagasy. [[Sokajy:mpanoratra malagasy]] k2s34dqpl6avgxgcrkhls05t1v7tw5m 1147324 1147318 2026-07-09T17:22:37Z Bluerose25 31052 1147324 wikitext text/x-wiki '''Hobiana Andrianimerina''' dia mpanoratra malagasy, poeta ary mpanoratra sombin-tantara. Ny fampitana ny kolontsaina sy ny tantara malagasy ho an'ny tanora no ahafantarana azy. == Tantaram-piainany== Teo amin'ny faha 14 taonany no nanombohany nanoratany. Nianatra momba ny fizika sy simia teny amin'ny Oniversite Ankatso izy talohan'ny nanohizany ny asa soratra. Mpikambana tao amin'ny Havatsa-Upem nanombona ny taona 1997 izy ary anisan'ny mpamorona ny Havatsa-Upem Arivonimamo ihany koa ny taona 2001. Ny taona 2012 dia nisolo tena an'i Madagasikara tany amin'ny "Sommet des poètes de l'Indianocéanie" izay nokarakarain'ny La Réunion izy. Ny taona 2023 dia voatendry ho anisan'ireo filakevim-pitantanana tao amin'ny OMDA (Office malgache du droit d'auteur) sampana literatiora izy. == Eo amin'ny sehatry ny literatiora == Karazany maro ny asa soratr'i Hobiana Andranimerina: ao ny tononkalo, ny sombin-tantara, ny tantara foronina. Mpanentana atrikasa mahakasika ny haisoratra sy valan-dresaka momba ny literatiora malagasy, ny teny malagasy ary ireo teknika fanoratana izy. Ny taona 2023 dia nandray anjara tamin'ny atrikasa izay nokarakarain'ny fikambanana Opération Bokiko izy ary ireo fihaonana izay nokarakarain'ny Tranom-bokim-pirenena. Izy no namorona ny vondrona Famoloana Telozoro izay mikarakara fihaonana mahakasika ny literatiora, ny fiteny malagasy ary ny kolon-tsaina malagasy. == Asa soratra == Ireto avy ny asa soratr'i Hobiana: * ''Adolantsento'', angon-tononkalo navoaka ny taona 2011 * ''Rom-pandinkena,'' angon-tsombin-tantara navoaka ny taona 2020 * ''Ohabolana'', ''Kolo Saina ho an'ny Ankizy'', boky misy andany maro natokana ho an'ny tanora navoaka nanomboka ny taona 2021 * ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara'', sombin-tantara nahazo loka nandritra ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra ny taona 2022 ary avy eo natonta ho boky * ''Ny valamparian'i Bebe,'' tantara ho an'ny tanora nalaina avy amin'ny fijoroana vavolombelona nifandraika tamin'ny fikomiana malagasy tamin'ny taona 1947 * ''Ikotosachet'' - ''Mieux comprendre la pollution plastique'', boky amin'ny fiteny roa izay fanentanana momba ny tontolo iainanan navoaka ny taona 2025 Nansray anjara tamin'ny andiana asa soratra ''Lettres de Lémurie'' ihany koa izy. == Mari-boninahitra == Nahazo ny Mpanoratra mendrika indrindra ny taona 2019 i Hobiana Andrianimerina. Ny taona 2022 dia nandresy tamin'ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra tao amin'ny sokajy sombin-tantara izy izay nokarakaraina noho ny Iray volan'ny teny malagasy tamin'ny alalan'ny asa soratra ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara''. Voasondrotra teo amin'ny laharana Commandeur de l'ordre des Arts, des Lettres et de la Culture de Madagascar ihany koa izy. [[Sokajy:mpanoratra malagasy]] mng6dc8y9maqje9tissc7sz5ouokzrz 1147325 1147324 2026-07-09T17:30:26Z Bluerose25 31052 1147325 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Hobiana ANdrianimerina|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|taona niasana=2019|image=File:Hobiana.jpg}} '''Hobiana Andrianimerina''' dia mpanoratra malagasy, poeta ary mpanoratra sombin-tantara. Ny fampitana ny kolontsaina sy ny tantara malagasy ho an'ny tanora no ahafantarana azy. == Tantaram-piainany== Teo amin'ny faha 14 taonany no nanombohany nanoratany. Nianatra momba ny fizika sy simia teny amin'ny Oniversite Ankatso izy talohan'ny nanohizany ny asa soratra. Mpikambana tao amin'ny Havatsa-Upem nanombona ny taona 1997 izy ary anisan'ny mpamorona ny Havatsa-Upem Arivonimamo ihany koa ny taona 2001. Ny taona 2012 dia nisolo tena an'i Madagasikara tany amin'ny "Sommet des poètes de l'Indianocéanie" izay nokarakarain'ny La Réunion izy. Ny taona 2023 dia voatendry ho anisan'ireo filakevim-pitantanana tao amin'ny OMDA (Office malgache du droit d'auteur) sampana literatiora izy. == Eo amin'ny sehatry ny literatiora == Karazany maro ny asa soratr'i Hobiana Andranimerina: ao ny tononkalo, ny sombin-tantara, ny tantara foronina. Mpanentana atrikasa mahakasika ny haisoratra sy valan-dresaka momba ny literatiora malagasy, ny teny malagasy ary ireo teknika fanoratana izy. Ny taona 2023 dia nandray anjara tamin'ny atrikasa izay nokarakarain'ny fikambanana Opération Bokiko izy ary ireo fihaonana izay nokarakarain'ny Tranom-bokim-pirenena. Izy no namorona ny vondrona Famoloana Telozoro izay mikarakara fihaonana mahakasika ny literatiora, ny fiteny malagasy ary ny kolon-tsaina malagasy. == Asa soratra == Ireto avy ny asa soratr'i Hobiana: * ''Adolantsento'', angon-tononkalo navoaka ny taona 2011 * ''Rom-pandinkena,'' angon-tsombin-tantara navoaka ny taona 2020 * ''Ohabolana'', ''Kolo Saina ho an'ny Ankizy'', boky misy andany maro natokana ho an'ny tanora navoaka nanomboka ny taona 2021 * ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara'', sombin-tantara nahazo loka nandritra ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra ny taona 2022 ary avy eo natonta ho boky * ''Ny valamparian'i Bebe,'' tantara ho an'ny tanora nalaina avy amin'ny fijoroana vavolombelona nifandraika tamin'ny fikomiana malagasy tamin'ny taona 1947 * ''Ikotosachet'' - ''Mieux comprendre la pollution plastique'', boky amin'ny fiteny roa izay fanentanana momba ny tontolo iainanan navoaka ny taona 2025 Nansray anjara tamin'ny andiana asa soratra ''Lettres de Lémurie'' ihany koa izy. == Mari-boninahitra == Nahazo ny Mpanoratra mendrika indrindra ny taona 2019 i Hobiana Andrianimerina. Ny taona 2022 dia nandresy tamin'ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra tao amin'ny sokajy sombin-tantara izy izay nokarakaraina noho ny Iray volan'ny teny malagasy tamin'ny alalan'ny asa soratra ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara''. Voasondrotra teo amin'ny laharana Commandeur de l'ordre des Arts, des Lettres et de la Culture de Madagascar ihany koa izy. [[Sokajy:mpanoratra malagasy]] 820kd7b4s2s4fmld5bbvyb6h7fa8suq 1147327 1147325 2026-07-09T17:33:56Z Bluerose25 31052 1147327 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Hobiana Andrianimerina|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|taona niasana=2019|image=File:Hobiana.jpg}} '''Hobiana Andrianimerina''' dia mpanoratra malagasy, poeta ary mpanoratra sombin-tantara. Ny fampitana ny kolontsaina sy ny tantara malagasy ho an'ny tanora no ahafantarana azy. == Tantaram-piainany== Teo amin'ny faha 14 taonany no nanombohany nanoratany. Nianatra momba ny fizika sy simia teny amin'ny Oniversite Ankatso izy talohan'ny nanohizany ny asa soratra. Mpikambana tao amin'ny Havatsa-Upem nanombona ny taona 1997 izy ary anisan'ny mpamorona ny Havatsa-Upem Arivonimamo ihany koa ny taona 2001. Ny taona 2012 dia nisolo tena an'i Madagasikara tany amin'ny "Sommet des poètes de l'Indianocéanie" izay nokarakarain'ny La Réunion izy. Ny taona 2023 dia voatendry ho anisan'ireo filakevim-pitantanana tao amin'ny OMDA (Office malgache du droit d'auteur) sampana literatiora izy. == Eo amin'ny sehatry ny literatiora == Karazany maro ny asa soratr'i Hobiana Andranimerina: ao ny tononkalo, ny sombin-tantara, ny tantara foronina. Mpanentana atrikasa mahakasika ny haisoratra sy valan-dresaka momba ny literatiora malagasy, ny teny malagasy ary ireo teknika fanoratana izy. Ny taona 2023 dia nandray anjara tamin'ny atrikasa izay nokarakarain'ny fikambanana Opération Bokiko izy ary ireo fihaonana izay nokarakarain'ny Tranom-bokim-pirenena. Izy no namorona ny vondrona Famoloana Telozoro izay mikarakara fihaonana mahakasika ny literatiora, ny fiteny malagasy ary ny kolon-tsaina malagasy. == Asa soratra == Ireto avy ny asa soratr'i Hobiana: * ''Adolantsento'', angon-tononkalo navoaka ny taona 2011 * ''Rom-pandinkena,'' angon-tsombin-tantara navoaka ny taona 2020 * ''Ohabolana'', ''Kolo Saina ho an'ny Ankizy'', boky misy andany maro natokana ho an'ny tanora navoaka nanomboka ny taona 2021 * ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara'', sombin-tantara nahazo loka nandritra ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra ny taona 2022 ary avy eo natonta ho boky * ''Ny valamparian'i Bebe,'' tantara ho an'ny tanora nalaina avy amin'ny fijoroana vavolombelona nifandraika tamin'ny fikomiana malagasy tamin'ny taona 1947 * ''Ikotosachet'' - ''Mieux comprendre la pollution plastique'', boky amin'ny fiteny roa izay fanentanana momba ny tontolo iainanan navoaka ny taona 2025 Nansray anjara tamin'ny andiana asa soratra ''Lettres de Lémurie'' ihany koa izy. == Mari-boninahitra == Nahazo ny Mpanoratra mendrika indrindra ny taona 2019 i Hobiana Andrianimerina. Ny taona 2022 dia nandresy tamin'ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra tao amin'ny sokajy sombin-tantara izy izay nokarakaraina noho ny Iray volan'ny teny malagasy tamin'ny alalan'ny asa soratra ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara''. Voasondrotra teo amin'ny laharana Commandeur de l'ordre des Arts, des Lettres et de la Culture de Madagascar ihany koa izy. [[Sokajy:mpanoratra malagasy]] 7btgkastkhddpqk3b5ix5ieh8ghnouw 1147328 1147327 2026-07-09T17:37:46Z Bluerose25 31052 1147328 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Hobiana Andrianimerina|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|image=File:Hobiana.jpg|asa hafa=Mpandraraha}} '''Hobiana Andrianimerina''' dia mpanoratra malagasy, poeta ary mpanoratra sombin-tantara. Ny fampitana ny kolontsaina sy ny tantara malagasy ho an'ny tanora no ahafantarana azy. == Tantaram-piainany== Teo amin'ny faha 14 taonany no nanombohany nanoratany. Nianatra momba ny fizika sy simia teny amin'ny Oniversite Ankatso izy talohan'ny nanohizany ny asa soratra. Mpikambana tao amin'ny Havatsa-Upem nanombona ny taona 1997 izy ary anisan'ny mpamorona ny Havatsa-Upem Arivonimamo ihany koa ny taona 2001. Ny taona 2012 dia nisolo tena an'i Madagasikara tany amin'ny "Sommet des poètes de l'Indianocéanie" izay nokarakarain'ny La Réunion izy. Ny taona 2023 dia voatendry ho anisan'ireo filakevim-pitantanana tao amin'ny OMDA (Office malgache du droit d'auteur) sampana literatiora izy. == Eo amin'ny sehatry ny literatiora == Karazany maro ny asa soratr'i Hobiana Andranimerina: ao ny tononkalo, ny sombin-tantara, ny tantara foronina. Mpanentana atrikasa mahakasika ny haisoratra sy valan-dresaka momba ny literatiora malagasy, ny teny malagasy ary ireo teknika fanoratana izy. Ny taona 2023 dia nandray anjara tamin'ny atrikasa izay nokarakarain'ny fikambanana Opération Bokiko izy ary ireo fihaonana izay nokarakarain'ny Tranom-bokim-pirenena. Izy no namorona ny vondrona Famoloana Telozoro izay mikarakara fihaonana mahakasika ny literatiora, ny fiteny malagasy ary ny kolon-tsaina malagasy. == Asa soratra == Ireto avy ny asa soratr'i Hobiana: * ''Adolantsento'', angon-tononkalo navoaka ny taona 2011 * ''Rom-pandinkena,'' angon-tsombin-tantara navoaka ny taona 2020 * ''Ohabolana'', ''Kolo Saina ho an'ny Ankizy'', boky misy andany maro natokana ho an'ny tanora navoaka nanomboka ny taona 2021 * ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara'', sombin-tantara nahazo loka nandritra ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra ny taona 2022 ary avy eo natonta ho boky * ''Ny valamparian'i Bebe,'' tantara ho an'ny tanora nalaina avy amin'ny fijoroana vavolombelona nifandraika tamin'ny fikomiana malagasy tamin'ny taona 1947 * ''Ikotosachet'' - ''Mieux comprendre la pollution plastique'', boky amin'ny fiteny roa izay fanentanana momba ny tontolo iainanan navoaka ny taona 2025 Nansray anjara tamin'ny andiana asa soratra ''Lettres de Lémurie'' ihany koa izy. == Mari-boninahitra == Nahazo ny Mpanoratra mendrika indrindra ny taona 2019 i Hobiana Andrianimerina. Ny taona 2022 dia nandresy tamin'ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra tao amin'ny sokajy sombin-tantara izy izay nokarakaraina noho ny Iray volan'ny teny malagasy tamin'ny alalan'ny asa soratra ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara''. Voasondrotra teo amin'ny laharana Commandeur de l'ordre des Arts, des Lettres et de la Culture de Madagascar ihany koa izy. [[Sokajy:mpanoratra malagasy]] 7ml0wihic6t80bfewt8fqii1kgj8fyx 1147329 1147328 2026-07-09T17:40:23Z Bluerose25 31052 1147329 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Hobiana Andrianimerina|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|image=File:Hobiana.jpg|asa hafa=Mpandraraha}} '''Hobiana Andrianimerina''' dia mpanoratra malagasy, poeta ary mpanoratra sombin-tantara. Ny fampitana ny kolontsaina sy ny tantara malagasy ho an'ny tanora no ahafantarana azy. == Tantaram-piainany== Teo amin'ny faha 14 taonany no nanombohany nanoratany<ref name=":0">https://newsmada.com/2023/09/21/un-mois-un-ecrivain-hobiana-andrianimerina-a-lhonneur</ref>. Nianatra momba ny fizika sy simia teny amin'ny Oniversite Ankatso izy talohan'ny nanohizany ny asa soratra<ref name=":0" />. Mpikambana tao amin'ny Havatsa-Upem nanombona ny taona 1997 izy ary anisan'ny mpamorona ny Havatsa-Upem Arivonimamo ihany koa ny taona 2001. Ny taona 2012 dia nisolo tena an'i Madagasikara tany amin'ny "Sommet des poètes de l'Indianocéanie" izay nokarakarain'ny La Réunion izy. Ny taona 2023 dia voatendry ho anisan'ireo filakevim-pitantanana tao amin'ny OMDA (Office malgache du droit d'auteur) sampana literatiora izy. == Eo amin'ny sehatry ny literatiora == Karazany maro ny asa soratr'i Hobiana Andranimerina: ao ny tononkalo, ny sombin-tantara, ny tantara foronina. Mpanentana atrikasa mahakasika ny haisoratra sy valan-dresaka momba ny literatiora malagasy, ny teny malagasy ary ireo teknika fanoratana izy. Ny taona 2023 dia nandray anjara tamin'ny atrikasa izay nokarakarain'ny fikambanana Opération Bokiko izy ary ireo fihaonana izay nokarakarain'ny Tranom-bokim-pirenena. Izy no namorona ny vondrona Famoloana Telozoro izay mikarakara fihaonana mahakasika ny literatiora, ny fiteny malagasy ary ny kolon-tsaina malagasy. == Asa soratra == Ireto avy ny asa soratr'i Hobiana: * ''Adolantsento'', angon-tononkalo navoaka ny taona 2011 * ''Rom-pandinkena,'' angon-tsombin-tantara navoaka ny taona 2020 * ''Ohabolana'', ''Kolo Saina ho an'ny Ankizy'', boky misy andany maro natokana ho an'ny tanora navoaka nanomboka ny taona 2021 * ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara'', sombin-tantara nahazo loka nandritra ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra ny taona 2022 ary avy eo natonta ho boky * ''Ny valamparian'i Bebe,'' tantara ho an'ny tanora nalaina avy amin'ny fijoroana vavolombelona nifandraika tamin'ny fikomiana malagasy tamin'ny taona 1947 * ''Ikotosachet'' - ''Mieux comprendre la pollution plastique'', boky amin'ny fiteny roa izay fanentanana momba ny tontolo iainanan navoaka ny taona 2025 Nansray anjara tamin'ny andiana asa soratra ''Lettres de Lémurie'' ihany koa izy. == Mari-boninahitra == Nahazo ny Mpanoratra mendrika indrindra ny taona 2019 i Hobiana Andrianimerina. Ny taona 2022 dia nandresy tamin'ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra tao amin'ny sokajy sombin-tantara izy izay nokarakaraina noho ny Iray volan'ny teny malagasy tamin'ny alalan'ny asa soratra ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara''. Voasondrotra teo amin'ny laharana Commandeur de l'ordre des Arts, des Lettres et de la Culture de Madagascar ihany koa izy. == Loharano == [[Sokajy:mpanoratra malagasy]] 0yk5o4prmdr24xkr7fx5kfemhuz0feq 1147330 1147329 2026-07-09T17:41:43Z Bluerose25 31052 1147330 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Hobiana Andrianimerina|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|image=File:Hobiana.jpg|asa hafa=Mpandraraha}} '''Hobiana Andrianimerina''' dia mpanoratra malagasy, poeta ary mpanoratra sombin-tantara. Ny fampitana ny kolontsaina sy ny tantara malagasy ho an'ny tanora no ahafantarana azy. == Tantaram-piainany== Teo amin'ny faha 14 taonany no nanombohany nanoratany<ref name=":0">https://newsmada.com/2023/09/21/un-mois-un-ecrivain-hobiana-andrianimerina-a-lhonneur</ref>. Nianatra momba ny fizika sy simia teny amin'ny Oniversite Ankatso izy talohan'ny nanohizany ny asa soratra<ref name=":0" />. Mpikambana tao amin'ny Havatsa-Upem nanombona ny taona 1997 izy ary anisan'ny mpamorona ny Havatsa-Upem Arivonimamo ihany koa ny taona 2001<ref>https://newsmada.com/2023/12/06/litterature-hobiana-andrianimerina-partage-son-savoir/</ref>. Ny taona 2012 dia nisolo tena an'i Madagasikara tany amin'ny "Sommet des poètes de l'Indianocéanie" izay nokarakarain'ny La Réunion izy. Ny taona 2023 dia voatendry ho anisan'ireo filakevim-pitantanana tao amin'ny OMDA (Office malgache du droit d'auteur) sampana literatiora izy. == Eo amin'ny sehatry ny literatiora == Karazany maro ny asa soratr'i Hobiana Andranimerina: ao ny tononkalo, ny sombin-tantara, ny tantara foronina. Mpanentana atrikasa mahakasika ny haisoratra sy valan-dresaka momba ny literatiora malagasy, ny teny malagasy ary ireo teknika fanoratana izy. Ny taona 2023 dia nandray anjara tamin'ny atrikasa izay nokarakarain'ny fikambanana Opération Bokiko izy ary ireo fihaonana izay nokarakarain'ny Tranom-bokim-pirenena. Izy no namorona ny vondrona Famoloana Telozoro izay mikarakara fihaonana mahakasika ny literatiora, ny fiteny malagasy ary ny kolon-tsaina malagasy. == Asa soratra == Ireto avy ny asa soratr'i Hobiana: * ''Adolantsento'', angon-tononkalo navoaka ny taona 2011 * ''Rom-pandinkena,'' angon-tsombin-tantara navoaka ny taona 2020 * ''Ohabolana'', ''Kolo Saina ho an'ny Ankizy'', boky misy andany maro natokana ho an'ny tanora navoaka nanomboka ny taona 2021 * ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara'', sombin-tantara nahazo loka nandritra ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra ny taona 2022 ary avy eo natonta ho boky * ''Ny valamparian'i Bebe,'' tantara ho an'ny tanora nalaina avy amin'ny fijoroana vavolombelona nifandraika tamin'ny fikomiana malagasy tamin'ny taona 1947 * ''Ikotosachet'' - ''Mieux comprendre la pollution plastique'', boky amin'ny fiteny roa izay fanentanana momba ny tontolo iainanan navoaka ny taona 2025 Nansray anjara tamin'ny andiana asa soratra ''Lettres de Lémurie'' ihany koa izy. == Mari-boninahitra == Nahazo ny Mpanoratra mendrika indrindra ny taona 2019 i Hobiana Andrianimerina. Ny taona 2022 dia nandresy tamin'ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra tao amin'ny sokajy sombin-tantara izy izay nokarakaraina noho ny Iray volan'ny teny malagasy tamin'ny alalan'ny asa soratra ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara''. Voasondrotra teo amin'ny laharana Commandeur de l'ordre des Arts, des Lettres et de la Culture de Madagascar ihany koa izy. == Loharano == [[Sokajy:mpanoratra malagasy]] gfaohucchchduk3tth3orldlv64z1cf 1147331 1147330 2026-07-09T17:58:10Z Bluerose25 31052 1147331 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Hobiana Andrianimerina|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|image=File:Hobiana.jpg|asa hafa=Mpandraraha}} '''Hobiana Andrianimerina''' dia mpanoratra malagasy, poeta ary mpanoratra sombin-tantara. Ny fampitana ny kolontsaina sy ny tantara malagasy ho an'ny tanora no ahafantarana azy. == Tantaram-piainany== Teo amin'ny faha 14 taonany no nanombohany nanoratany<ref name=":0">https://newsmada.com/2023/09/21/un-mois-un-ecrivain-hobiana-andrianimerina-a-lhonneur</ref>. Nianatra momba ny fizika sy simia teny amin'ny Oniversite Ankatso izy talohan'ny nanohizany ny asa soratra<ref name=":0" />. Mpikambana tao amin'ny Havatsa-Upem nanombona ny taona 1997 izy ary anisan'ny mpamorona ny Havatsa-Upem Arivonimamo ihany koa ny taona 2001<ref name=":1">https://newsmada.com/2023/12/06/litterature-hobiana-andrianimerina-partage-son-savoir/</ref>. Ny taona 2012 dia nisolo tena an'i Madagasikara tany amin'ny "Sommet des poètes de l'Indianocéanie" izay nokarakarain'ny La Réunion izy<ref name=":1" />. Ny taona 2023 dia voatendry ho anisan'ireo filakevim-pitantanana tao amin'ny OMDA (Office malgache du droit d'auteur) sampana literatiora izy<ref name=":1" />. == Eo amin'ny sehatry ny literatiora == Karazany maro ny asa soratr'i Hobiana Andranimerina: ao ny tononkalo, ny sombin-tantara, ny tantara foronina<ref name=":0" />. Mpanentana atrikasa mahakasika ny haisoratra sy valan-dresaka momba ny literatiora malagasy, ny teny malagasy ary ireo teknika fanoratana izy. Ny taona 2023 dia nandray anjara tamin'ny atrikasa izay nokarakarain'ny fikambanana Opération Bokiko izy ary ireo fihaonana izay nokarakarain'ny Tranom-bokim-pirenena<ref>https://newsmada.com/2023/03/13/hobiana-andrianimerina-linspiration-le-talent-et-la-maitrise-des-techniques-litteraires</ref>. Izy no namorona ny vondrona Famoloana Telozoro izay mikarakara fihaonana mahakasika ny literatiora, ny fiteny malagasy ary ny kolon-tsaina malagasy<ref name=":1" />. == Asa soratra == Ireto avy ny asa soratr'i Hobiana: * ''Adolantsento'', angon-tononkalo navoaka ny taona 2011<ref name=":1" /> * ''Rom-pandinkena,'' angon-tsombin-tantara navoaka ny taona 2020<ref name=":1" /> * ''Ohabolana'', ''Kolo Saina ho an'ny Ankizy'', boky misy andany maro natokana ho an'ny tanora navoaka nanomboka ny taona 2021 * ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara'', sombin-tantara nahazo loka nandritra ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra ny taona 2022 ary avy eo natonta ho boky<ref name=":1" /> * ''Ny valamparian'i Bebe,'' tantara ho an'ny tanora nalaina avy amin'ny fijoroana vavolombelona nifandraika tamin'ny fikomiana malagasy tamin'ny taona 1947<ref>https://2424.mg/la-lisiere-de-la-riziere-de-meme-de-hobiana-andrianimerina-pour-raconter-linsurrection-de-1947-aux-plus-jeunes</ref> * ''Ikotosachet'' - ''Mieux comprendre la pollution plastique'', boky amin'ny fiteny roa izay fanentanana momba ny tontolo iainanan navoaka ny taona 2025 Nansray anjara tamin'ny andiana asa soratra ''Lettres de Lémurie'' ihany koa izy<ref name=":2">https://newsmada.com/2023/07/13/bar-a-livres-zoom-sur-hobiana-andrianimerina</ref>. == Mari-boninahitra == Nahazo ny Mpanoratra mendrika indrindra ny taona 2019 i Hobiana Andrianimerina<ref name=":1" />. Ny taona 2022 dia nandresy tamin'ny fifaninam-pirenena momba ny haisoratra tao amin'ny sokajy sombin-tantara izy izay nokarakaraina noho ny Iray volan'ny teny malagasy tamin'ny alalan'ny asa soratra ''Nofy Ratsy, Nofy Tsara''<ref name=":1" />. Voasondrotra teo amin'ny laharana Commandeur de l'ordre des Arts, des Lettres et de la Culture de Madagascar ihany koa izy<ref name=":2" />. == Loharano == [[Sokajy:mpanoratra malagasy]] chay8auuydeqzuycb707rngsj0z0btr Serge Henri Rodin 0 301059 1147349 1145657 2026-07-09T19:13:43Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147349 wikitext text/x-wiki I Serge Henri Rodin, izay fantatra amin'ny solon'anarana hoe Korb, dia mpanoratra , mpampianatra eny anivon ' ny oniversite, mpitendry mozika ary mpikambana ao amin'ny Akademia Malagasy. Teraka tamin'ny taona 1949 izy ary nodimandry tamin'ny 17 septambra 2024 tao Antananarivo. == Tantaram-piainana == Teraka tao Antananarivo, Madag {{Infobox olona|anarana=Serge Henri Rodin|teraka=1949|maty=17 septembra 2024|firenena=madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpitendry Mozika|toerana=Antananarivo}} asikara, tamin'ny taona 1949, i Serge Henri Rodin. Nanambady an'i Anna Raymonde Ravelomanantsoa Ratsimiah izy, ary niteraka telo mianadahy izy mivady: Andrianary Raodina, Dina Guyader, ary Rija Andrianirina Rodin. Mpampianatra tao amin'ny Oniversiten'Antananarivo izy, nampianatra tao amin'ny Sampam-pianarana momba ny Fiteny sy Haisoratra Frantsay ary Frankôfôna, sady tompon'andraikitra tamin'ny lalam-piofanana '''"'''Fanelanelanana ara-kolontsaina" tao amin'ny Fakiolten'ny Haisoratra sy ny Siansa Mahaolona (FLSH). Araka ny fanambaran'ireo mpiara-miasa aminy, dia izy no '''"'''rain'ny tsikera ara-literatiora maoderina eto Madagasikara". Tsy ny haisoratra ihany no sehatra nodinihiny, fa nandalina lalina koa ny kolontsaina malagasy, indrindra ny hira malagasy sy ny mozika nentin-drazana. Amin'ny maha-mpanoratra azy dia namoaka boky sy lahatsoratra maro izy, isan'izany ny: * '''Caprice-de-la-lune :''' Récits des tribulations de Père-du-petit-garçon (Renirenin-Drainilita) (2000), * '''Ambodiafontsy''', nivoaka tao amin'ny boky Chroniques de Madagascar, notarihin'i Dominique Ranaivoson. Mpikambana tao amin'ny komitin'ny famakiana lahatsoratra (comité de lecture) tao amin'ny trano famoaham-boky Grand Océan any La Réunion ihany koa izy, niaraka tamin'i Carpanin Marimoutou. Araka ny nosoratan'i '''Jean-François Reverzy''', mpamoaka boky sy mpanoratra ny teny mialoha (préface) ao amin'ny ''Caprice-de-la-lune'': "Ny ''Caprice-de-la-lune'' dia manokatra lalana vaovao eo amin'ny haisoratra ao amin'ny Ranomasimbe Indianina sy eo amin'ny haisoratra malagasy maoderina. Azo lazaina fa hisy vanim-potoana taloha sy vanim-potoana aorian'ity boky ity; manokatra varavarana mankany amin'ny tontolo vaovao izy ary maneho fiovàna lehibe." Noho ny asa lehibe vitany dia nahazo ny mari-boninahitra Grand Officier de l'Ordre National sy Commandeur de l'Ordre du Mérite izy. Mpikambana tao amin'ny Akademia Malagasy koa izy, ary nitana ny andraikitry ny Sekretera Maharitra tao amin'ny Sampana Voalohany (Fiteny sy Zavakanto). == Mozika == Ankoatra ny maha-mpampianatra sy mpanoratra azy dia '''mpitendry mozika''' ihany koa i Serge Henri Rodin. Mpikambana tao amin'ny tarika '''Korb''' izy ary tena tia '''mozika jazz'''. Anisan'ireo nanorina sy nampiroborobo ny Madajazzcar, fetibe iraisam-pirenena momba ny jazz atao isan-taona eto Antananarivo, izy. Isaky ny andiany dia nandray anjara tamin'ny maha-mpitendry mozika azy sy tamin'ny maha-mpampianatra sy manampahaizana manokana momba ny mozika malagasy azy. == Fahafatesana == Nodimandry ny alin'ny '''17 Septambra 2024''' i Serge Henri Rodin. Notanterahina tao amin'ny Fiangonana Katolika Faravohitra ny lamesa fangataham-pitahiana ho azy, ary nalevina tao Ambodiafontsy, Ampitatafika ny nofo mangatsiakany. == Sanganasa lehibe == * '''1992''' – ''La littérature malgache d'expression française'' (niaraka tamin'i Rabodoarivelo Ratokoarivelo). * '''2000''' – ''Caprice-de-la-lune : Récits des tribulations de Père-du-petit-garçon (Renirenin-Drainilita)''. * '''2002''' – ''Hira malagasy'', fandikana amin'ny teny malagasy ny ''Chansons madécasses'' nosoratan'i Évariste Parny. * '''2005''' – ''Ambodiafontsy'', ao amin'ny ''Chroniques de Madagascar''. * '''2022''' – ''Littérature, musique et identité de l'Indianocéanie : l'exemple de l'association Grand Océan''. I Serge Henri Rodin dia isan'ireo olo-malaza nandray anjara lehibe tamin'ny fampiroboroboana ny haisoratra, ny kolontsaina ary ny mozika malagasy, ka namela lova manan-danja ho an'ny taranaka ankehitriny sy ny ho avy. eo764v1fu9zx91kdjexndsowzqcozo4 1147350 1147349 2026-07-09T19:14:15Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147350 wikitext text/x-wiki I Serge Henri Rodin, izay fantatra amin'ny solon'anarana hoe Korb, dia mpanoratra , mpampianatra eny anivon ' ny oniversite sady mpitendry mozika ary mpikambana ao amin'ny Akademia Malagasy. Teraka tamin'ny taona 1949 izy ary nodimandry tamin'ny 17 septambra 2024 tao Antananarivo. == Tantaram-piainana == Teraka tao Antananarivo, Madag {{Infobox olona|anarana=Serge Henri Rodin|teraka=1949|maty=17 septembra 2024|firenena=madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpitendry Mozika|toerana=Antananarivo}} asikara, tamin'ny taona 1949, i Serge Henri Rodin. Nanambady an'i Anna Raymonde Ravelomanantsoa Ratsimiah izy, ary niteraka telo mianadahy izy mivady: Andrianary Raodina, Dina Guyader, ary Rija Andrianirina Rodin. Mpampianatra tao amin'ny Oniversiten'Antananarivo izy, nampianatra tao amin'ny Sampam-pianarana momba ny Fiteny sy Haisoratra Frantsay ary Frankôfôna, sady tompon'andraikitra tamin'ny lalam-piofanana '''"'''Fanelanelanana ara-kolontsaina" tao amin'ny Fakiolten'ny Haisoratra sy ny Siansa Mahaolona (FLSH). Araka ny fanambaran'ireo mpiara-miasa aminy, dia izy no '''"'''rain'ny tsikera ara-literatiora maoderina eto Madagasikara". Tsy ny haisoratra ihany no sehatra nodinihiny, fa nandalina lalina koa ny kolontsaina malagasy, indrindra ny hira malagasy sy ny mozika nentin-drazana. Amin'ny maha-mpanoratra azy dia namoaka boky sy lahatsoratra maro izy, isan'izany ny: * '''Caprice-de-la-lune :''' Récits des tribulations de Père-du-petit-garçon (Renirenin-Drainilita) (2000), * '''Ambodiafontsy''', nivoaka tao amin'ny boky Chroniques de Madagascar, notarihin'i Dominique Ranaivoson. Mpikambana tao amin'ny komitin'ny famakiana lahatsoratra (comité de lecture) tao amin'ny trano famoaham-boky Grand Océan any La Réunion ihany koa izy, niaraka tamin'i Carpanin Marimoutou. Araka ny nosoratan'i '''Jean-François Reverzy''', mpamoaka boky sy mpanoratra ny teny mialoha (préface) ao amin'ny ''Caprice-de-la-lune'': "Ny ''Caprice-de-la-lune'' dia manokatra lalana vaovao eo amin'ny haisoratra ao amin'ny Ranomasimbe Indianina sy eo amin'ny haisoratra malagasy maoderina. Azo lazaina fa hisy vanim-potoana taloha sy vanim-potoana aorian'ity boky ity; manokatra varavarana mankany amin'ny tontolo vaovao izy ary maneho fiovàna lehibe." Noho ny asa lehibe vitany dia nahazo ny mari-boninahitra Grand Officier de l'Ordre National sy Commandeur de l'Ordre du Mérite izy. Mpikambana tao amin'ny Akademia Malagasy koa izy, ary nitana ny andraikitry ny Sekretera Maharitra tao amin'ny Sampana Voalohany (Fiteny sy Zavakanto). == Mozika == Ankoatra ny maha-mpampianatra sy mpanoratra azy dia '''mpitendry mozika''' ihany koa i Serge Henri Rodin. Mpikambana tao amin'ny tarika '''Korb''' izy ary tena tia '''mozika jazz'''. Anisan'ireo nanorina sy nampiroborobo ny Madajazzcar, fetibe iraisam-pirenena momba ny jazz atao isan-taona eto Antananarivo, izy. Isaky ny andiany dia nandray anjara tamin'ny maha-mpitendry mozika azy sy tamin'ny maha-mpampianatra sy manampahaizana manokana momba ny mozika malagasy azy. == Fahafatesana == Nodimandry ny alin'ny '''17 Septambra 2024''' i Serge Henri Rodin. Notanterahina tao amin'ny Fiangonana Katolika Faravohitra ny lamesa fangataham-pitahiana ho azy, ary nalevina tao Ambodiafontsy, Ampitatafika ny nofo mangatsiakany. == Sanganasa lehibe == * '''1992''' – ''La littérature malgache d'expression française'' (niaraka tamin'i Rabodoarivelo Ratokoarivelo). * '''2000''' – ''Caprice-de-la-lune : Récits des tribulations de Père-du-petit-garçon (Renirenin-Drainilita)''. * '''2002''' – ''Hira malagasy'', fandikana amin'ny teny malagasy ny ''Chansons madécasses'' nosoratan'i Évariste Parny. * '''2005''' – ''Ambodiafontsy'', ao amin'ny ''Chroniques de Madagascar''. * '''2022''' – ''Littérature, musique et identité de l'Indianocéanie : l'exemple de l'association Grand Océan''. I Serge Henri Rodin dia isan'ireo olo-malaza nandray anjara lehibe tamin'ny fampiroboroboana ny haisoratra, ny kolontsaina ary ny mozika malagasy, ka namela lova manan-danja ho an'ny taranaka ankehitriny sy ny ho avy. 1hhc9ryhgpcqaqi1by74g282p50iu5d 1147352 1147350 2026-07-09T19:20:46Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147352 wikitext text/x-wiki I Serge Henri Rodin, izay fantatra amin'ny solon'anarana hoe Korb, dia mpanoratra , mpampianatra eny anivon ' ny oniversite sady mpitendry mozika ary mpikambana ao amin'ny Akademia Malagasy. Teraka tamin'ny taona 1949 izy ary nodimandry tamin'ny 17 septambra 2024 tao Antananarivo. == Tantaram-piainany == {{Infobox olona|anarana=Serge Henri Rodin|teraka=1949|maty=17 septembra 2024|firenena=madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpitendry Mozika|toerana=Antananarivo}} Izy dia mp Araka ny fanambaran'ireo mpiara-miasa aminy, d.z Nano '''"'''rain'ny tsikera ara-literatiora maoderina e tadagasikara". Tsy ny haisorahatra nodinihiny, fa nandalina lalina koa ny kolontsaina malagasy, indrindra ny hira malagasy sy ny mozika teny aman-tsoratra zana. Amintsa mmaha-mpanoratra azy dia namoaka boky sy lahatsoratra maro izy, isan'izany ny: * '''Caprice-de-la-lune :''' Récits des tribulations de Père-du-petit-garçon (Renirenin-Drainilita) (2000), * '''Ambodiafontsy''', nivoaka tao amin'ny boky Chroniques de Madagascar, notarihin'i Dominique Ranaivoson. Mpikambana tao amin'ny komitin'ny famakiana lahatsoratra (comité de lecture) tao amin'ny trano famoaham-boky Grand Océan any La Réunion ihany koa izy, niaraka tamin'i Carpanin Marimoutou. Araka ny nosoratan'i '''Jean-François Reverzy''', mpamoaka boky sy mpanoratra ny teny mialoha (préface) ao amin'ny ''Caprice-de-la-lune'': "Ny ''Caprice-de-la-lune'' dia manokatra lalana vaovao eo amin'ny haisoratra ao amin'ny Ranomasimbe Indianina sy eo amin'ny haisoratra malagasy maoderina. Azo lazaina fa hisy vanim-potoana taloha sy vanim-potoana aorian'ity boky ity; manokatra varavarana mankany amin'ny tontolo vaovao izy ary maneho fiovàna lehibe." Noho ny asa lehibe vitany dia nahazo ny mari-boninahitra Grand Officier de l'Ordre National sy Commandeur de l'Ordre du Mérite izy. Mpikambana tao amin'ny Akademia Malagasy koa izy, ary nitana ny andraikitry ny Sekretera Maharitra tao amin'ny Sampana Voalohany (Fiteny sy Zavakanto). == Mozika == Ankoatra ny maha-mpampianatra sy mpanoratra azy dia '''mpitendry mozika''' ihany koa i Serge Henri Rodin. Mpikambana tao amin'ny tarika '''Korb''' izy ary tena tia '''mozika jazz'''. Anisan'ireo nanorina sy nampiroborobo ny Madajazzcar, fetibe iraisam-pirenena momba ny jazz atao isan-taona eto Antananarivo, izy. Isaky ny andiany dia nandray anjara tamin'ny maha-mpitendry mozika azy sy tamin'ny maha-mpampianatra sy manampahaizana manokana momba ny mozika malagasy azy. == Fahafatesana == Nodimandry ny alin'ny '''17 Septambra 2024''' i Serge Henri Rodin. Notanterahina tao amin'ny Fiangonana Katolika Faravohitra ny lamesa fangataham-pitahiana ho azy, ary nalevina tao Ambodiafontsy, Ampitatafika ny nofo mangatsiakany. == Sanganasa lehibe == * '''1992''' – ''La littérature malgache d'expression française'' (niaraka tamin'i Rabodoarivelo Ratokoarivelo). * '''2000''' – ''Caprice-de-la-lune : Récits des tribulations de Père-du-petit-garçon (Renirenin-Drainilita)''. * '''2002''' – ''Hira malagasy'', fandikana amin'ny teny malagasy ny ''Chansons madécasses'' nosoratan'i Évariste Parny. * '''2005''' – ''Ambodiafontsy'', ao amin'ny ''Chroniques de Madagascar''. * '''2022''' – ''Littérature, musique et identité de l'Indianocéanie : l'exemple de l'association Grand Océan''. I Serge Henri Rodin dia isan'ireo olo-malaza nandray anjara lehibe tamin'ny fampiroboroboana ny haisoratra, ny kolontsaina ary ny mozika malagasy, ka namela lova manan-danja ho an'ny taranaka ankehitriny sy ny ho avy. qtyn3qgou9izcqsnd9kpkldoeylh5lu 1147353 1147352 2026-07-09T19:22:54Z Gaël RALANTONIRINA 35834 1147353 wikitext text/x-wiki I Serge Henri Rodin, izay fantatra amin'ny solon'anarana hoe Korb, dia mpanoratra , mpampianatra eny anivon ' ny oniversite sady mpitendry mozika ary mpikambana ao amin'ny Akademia Malagasy. Teraka tamin'ny taona 1949 izy ary nodimandry tamin'ny 17 septambra 2024 tao Antananarivo. == Tantaram-piainany == {{Infobox olona|anarana=Serge Henri Rodin|teraka=1949|maty=17 septembra 2024|firenena=madagasikara|asa=Mpanoratra Mpampianatra Mpitendry Mozika|toerana=Antananarivo}} Amintsa mmaha-mpanoratra azy dia namoaka boky sy lahatsoratra maro izy, isan'izany ny: * '''Capr''' teto ma'''e-la-lune :''' Récits des tribulations de Père-du-petit-garçon (Renirenin-Drainilita) (2000), * '''Ambodiafontsy''', nivoaka tao amin'ny boky Chroniques de Madagascar, notarihin'i Dominique Ranaivoson. Mpikambana tao amin'ny komitin'ny famakiana lahatsoratra (comité de lecture) tao amin'ny trano famoaham-boky Grand Océan any La Réunion ihany koa izy, niaraka tamin'i Carpanin Marimoutou. Araka ny nosoratan'i '''Jean-François Reverzy''', mpamoaka boky sy mpanoratra ny teny mialoha (préface) ao amin'ny ''Caprice-de-la-lune'': "Ny ''Caprice-de-la-lune'' dia manokatra lalana vaovao eo amin'ny haisoratra ao amin'ny Ranomasimbe Indianina sy eo amin'ny haisoratra malagasy maoderina. Azo lazaina fa hisy vanim-potoana taloha sy vanim-potoana aorian'ity boky ity; manokatra varavarana mankany amin'ny tontolo vaovao izy ary maneho fiovàna lehibe." Noho ny asa lehibe vitany dia nahazo ny mari-boninahitra Grand Officier de l'Ordre National sy Commandeur de l'Ordre du Mérite izy. Mpikambana tao amin'ny Akademia Malagasy koa izy, ary nitana ny andraikitry ny Sekretera Maharitra tao amin'ny Sampana Voalohany (Fiteny sy Zavakanto). == Mozika == Ankoatra ny maha-mpampianatra sy mpanoratra azy dia '''mpitendry mozika''' ihany koa i Serge Henri Rodin. Mpikambana tao amin'ny tarika '''Korb''' izy ary tena tia '''mozika jazz'''. Anisan'ireo nanorina sy nampiroborobo ny Madajazzcar, fetibe iraisam-pirenena momba ny jazz atao isan-taona eto Antananarivo, izy. Isaky ny andiany dia nandray anjara tamin'ny maha-mpitendry mozika azy sy tamin'ny maha-mpampianatra sy manampahaizana manokana momba ny mozika malagasy azy. == Fahafatesana == Nodimandry ny alin'ny '''17 Septambra 2024''' i Serge Henri Rodin. Notanterahina tao amin'ny Fiangonana Katolika Faravohitra ny lamesa fangataham-pitahiana ho azy, ary nalevina tao Ambodiafontsy, Ampitatafika ny nofo mangatsiakany. == Sanganasa lehibe == * '''1992''' – ''La littérature malgache d'expression française'' (niaraka tamin'i Rabodoarivelo Ratokoarivelo). * '''2000''' – ''Caprice-de-la-lune : Récits des tribulations de Père-du-petit-garçon (Renirenin-Drainilita)''. * '''2002''' – ''Hira malagasy'', fandikana amin'ny teny malagasy ny ''Chansons madécasses'' nosoratan'i Évariste Parny. * '''2005''' – ''Ambodiafontsy'', ao amin'ny ''Chroniques de Madagascar''. * '''2022''' – ''Littérature, musique et identité de l'Indianocéanie : l'exemple de l'association Grand Océan''. I Serge Henri Rodin dia isan'ireo olo-malaza nandray anjara lehibe tamin'ny fampiroboroboana ny haisoratra, ny kolontsaina ary ny mozika malagasy, ka namela lova manan-danja ho an'ny taranaka ankehitriny sy ny ho avy. 3xvjzmefojhm9jrva3nqx8ez1tble5a Ramangamalefaka 0 301393 1147319 1147273 2026-07-09T16:35:58Z Mihaino 35843 Nanampy lahatsoratra 1147319 wikitext text/x-wiki '''Alfred RAMANDIAMANANA''' no tena anaran'i Ramangamalefaka. Teraka tamin'ny taona 1886 tao Ambohimandroso izy. == Ny fiainany == Tamin'ny taona 1886 no nahaterahan'i Alfred RAMANDIAMANANA tao [[Ambohimandroso]], zana- dRAINISOASEHENO "komandy" sy RAKETAKA. Maro ny solon'anarana nahafantaran'ny olona ity [[mpanoratra]] ity: ADJEMINAH, R.MANGA, Alfre D.N.M, RAMANDIAMANANA ary RAMANGAMALEFAKA. Anisan'ny mpanoratra tena nodokafan' i Ny Avana i D.N.M.satria tena hita taratra ao amin'ny asa sorany ny fahafolahany ny haisoratra sy ny fiezahany hikaly hatrany ny tononkalo sy sombin-tantara navoakany izay miavaka amin'ny alalan'ireo hevitra maro sesehena, ny sary sy ny loko ary ny talenta nananany eo amin'ny lafiny mahatsikaiky ( izay zary saika lasa hatsikana mihitsy aza). Vao 20 taona monja (1906) i R.MANGA dia efa nanoratra tao amin'ny gazety Basivava, niaraka tamin' Ny Avana, RATOVOHERIZO... Niara-niasa tamin-dRAINIZANABOLOLONA sy tamina gazety maro izy. Voarohirohy tamin'ny raharahan'ny VVS ihany koa ny lehilahy ka natao sesitany tany Mayotte- Comores rlbip6v4o3j4s2sq87zi5yxe7xpp3cd 1147320 1147319 2026-07-09T16:42:25Z Mihaino 35843 Nanampy lahatsoratra 1147320 wikitext text/x-wiki '''Alfred RAMANDIAMANANA''' no tena anaran'i Ramangamalefaka. Teraka tamin'ny taona 1886 tao Ambohimandroso izy. == Ny fiainany == Tamin'ny taona 1886 no nahaterahan'i Alfred RAMANDIAMANANA tao [[Ambohimandroso]], zana- dRAINISOASEHENO "komandy" sy RAKETAKA. Maro ny solon'anarana nahafantaran'ny olona ity [[mpanoratra]] ity: ADJEMINAH, R.MANGA, Alfre D.N.M, RAMANDIAMANANA ary RAMANGAMALEFAKA. Anisan'ny mpanoratra tena nodokafan' i Ny Avana i D.N.M.satria tena hita taratra ao amin'ny asa sorany ny fahafolahany ny haisoratra sy ny fiezahany hikaly hatrany ny tononkalo sy sombin-tantara navoakany izay miavaka amin'ny alalan'ireo hevitra maro sesehena, ny sary sy ny loko ary ny talenta nananany eo amin'ny lafiny mahatsikaiky ( izay zary saika lasa hatsikana mihitsy aza). Vao 20 taona monja (1906) i R.MANGA dia efa nanoratra tao amin'ny gazety Basivava, niaraka tamin' Ny Avana, RATOVOHERIZO... Niara-niasa tamin-dRAINIZANABOLOLONA sy tamina gazety maro izy. Voarohirohy tamin'ny raharahan'ny VVS ihany koa ny lehilahy ka natao sesitany tany Mayotte- Comores == Ny fiainany ny kanto == Taty aoriana dia namoaka ny asa sorany ihany koa ireo gazety hafa toy ny Tanamasoandro, ny Akon'Iarivo, ny Lakolosy Volamena... Mpanoratra sombin-tantara mahatsikaiky no ahalalan'ny maro azy. Na izany aza dia namoaka tantara fampiseho an-dampihazo ihany koa ozy. Nalaza indrindra tamin'izany ohatra, ny Peratra mahavariana izay nolalaovin'ny tarika ANTANANARIVO TEATRA. I Romain ANDRIANJAFY no nitondra io tarika io tamin'izany fotoana izany (1906). Maty tamin'ny 17 mey 1938 RAMANDIAMANANA. p4vhkv7odqk8ua1gb5wbzms3690uulc 1147321 1147320 2026-07-09T16:52:12Z Mihaino 35843 1147321 wikitext text/x-wiki '''Alfred RAMANDIAMANANA''' no tena anaran'i Ramangamalefaka. Teraka tamin'ny taona 1886 tao Ambohimandroso izy. == Ny fiainany == Tamin'ny taona 1886 no nahaterahan'i Alfred RAMANDIAMANANA tao [[Ambohimandroso]], zana- d[[RAINISOASEHENO]] "komandy" sy RAKETAKA. Maro ny solon'anarana nahafantaran'ny olona ity [[mpanoratra]] ity: ADJEMINAH, R.MANGA, Alfre D.N.M, RAMANDIAMANANA ary RAMANGAMALEFAKA. Anisan'ny [[mpanoratra]] tena nodokafan' i [[Ny Avana Ramanantoanina|Ny Avana]] i D.N.M.satria tena hita taratra ao amin'ny asa sorany ny fahafolahany ny [[haisoratra]] sy ny fiezahany hikaly hatrany ny [[tononkalo]] sy [[sombin-tantara]] navoakany izay miavaka amin'ny alalan'ireo hevitra maro sesehena, ny sary sy ny loko ary ny talenta nananany eo amin'ny lafiny mahatsikaiky ( izay zary saika lasa hatsikana mihitsy aza). Vao 20 taona monja (1906) i R.MANGA dia efa nanoratra tao amin'ny [[gazety]] Basivava, niaraka tamin' Ny Avana, RATOVOHERIZO... Niara-niasa tamin-d[[RAINIZANABOLOLONA]] sy tamina gazety maro izy. Voarohirohy tamin'ny raharahan'ny VVS ihany koa ny lehilahy ka natao sesitany tany [[Mayotte]]- [[Kômôro|Comores]] == Ny fiainany ny kanto == Taty aoriana dia namoaka ny asa sorany ihany koa ireo [[gazety]] hafa toy ny Tanamasoandro, ny Akon'Iarivo, ny Lakolosy Volamena... Mpanoratra sombin-tantara mahatsikaiky no ahalalan'ny maro azy. Na izany aza dia namoaka tantara fampiseho an-dampihazo ihany koa ozy. Nalaza indrindra tamin'izany ohatra, ny Peratra mahavariana izay nolalaovin'ny tarika ANTANANARIVO TEATRA. I Romain ANDRIANJAFY no nitondra io tarika io tamin'izany fotoana izany (1906). Maty tamin'ny 17 mey 1938 RAMANDIAMANANA. gmt6rowh8ng9ub9jf9ikufamld9mv3e 1147322 1147321 2026-07-09T16:59:12Z Mihaino 35843 Nampiditra infobox 1147322 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Alfred RAMANDIAMANANA|teraka=1886|toerana=Ambohimandroso|maty=17 Mey 1938|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra}} '''Alfred RAMANDIAMANANA''' no tena anaran'i Ramangamalefaka. Teraka tamin'ny taona 1886 tao Ambohimandroso izy. == Ny fiainany == Tamin'ny taona 1886 no nahaterahan'i Alfred RAMANDIAMANANA tao [[Ambohimandroso]], zana- d[[RAINISOASEHENO]] "komandy" sy RAKETAKA. Maro ny solon'anarana nahafantaran'ny olona ity [[mpanoratra]] ity: ADJEMINAH, R.MANGA, Alfre D.N.M, RAMANDIAMANANA ary RAMANGAMALEFAKA. Anisan'ny [[mpanoratra]] tena nodokafan' i [[Ny Avana Ramanantoanina|Ny Avana]] i D.N.M.satria tena hita taratra ao amin'ny asa sorany ny fahafolahany ny [[haisoratra]] sy ny fiezahany hikaly hatrany ny [[tononkalo]] sy [[sombin-tantara]] navoakany izay miavaka amin'ny alalan'ireo hevitra maro sesehena, ny sary sy ny loko ary ny talenta nananany eo amin'ny lafiny mahatsikaiky ( izay zary saika lasa hatsikana mihitsy aza). Vao 20 taona monja (1906) i R.MANGA dia efa nanoratra tao amin'ny [[gazety]] Basivava, niaraka tamin' Ny Avana, RATOVOHERIZO... Niara-niasa tamin-d[[RAINIZANABOLOLONA]] sy tamina gazety maro izy. Voarohirohy tamin'ny raharahan'ny VVS ihany koa ny lehilahy ka natao sesitany tany [[Mayotte]]- [[Kômôro|Comores]] == Ny fiainany ny kanto == Taty aoriana dia namoaka ny asa sorany ihany koa ireo [[gazety]] hafa toy ny Tanamasoandro, ny Akon'Iarivo, ny Lakolosy Volamena... Mpanoratra sombin-tantara mahatsikaiky no ahalalan'ny maro azy. Na izany aza dia namoaka tantara fampiseho an-dampihazo ihany koa ozy. Nalaza indrindra tamin'izany ohatra, ny Peratra mahavariana izay nolalaovin'ny tarika ANTANANARIVO TEATRA. I Romain ANDRIANJAFY no nitondra io tarika io tamin'izany fotoana izany (1906). Maty tamin'ny 17 mey 1938 RAMANDIAMANANA. jq77jt536jojgvketdl31edwk37gjsb 1147323 1147322 2026-07-09T17:16:21Z Mihaino 35843 1147323 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Alfred RAMANDIAMANANA|teraka=1886|toerana=Ambohimandroso|maty=17 Mey 1938|firenena=Madagasikara|asa=Mpanoratra}} '''Alfred RAMANDIAMANANA''' no tena anaran'i Ramangamalefaka. Teraka tamin'ny taona 1886 tao Ambohimandroso izy. == Ny fiainany == Tamin'ny taona 1886 no nahaterahan'i Alfred RAMANDIAMANANA tao [[Ambohimandroso]], zana- d[[RAINISOASEHENO]] "komandy" sy RAKETAKA. Maro ny solon'anarana nahafantaran'ny olona ity [[mpanoratra]] ity: ADJEMINAH, R.MANGA, Alfre D.N.M, RAMANDIAMANANA ary RAMANGAMALEFAKA. Anisan'ny [[mpanoratra]] tena nodokafan' i [[Ny Avana Ramanantoanina|Ny Avana]] i D.N.M.satria tena hita taratra ao amin'ny asa sorany ny fahafolahany ny [[haisoratra]] sy ny fiezahany hikaly hatrany ny [[tononkalo]] sy [[sombin-tantara]] navoakany izay miavaka amin'ny alalan'ireo hevitra maro sesehena, ny sary sy ny loko ary ny talenta nananany eo amin'ny lafiny mahatsikaiky ( izay zary saika lasa hatsikana mihitsy aza). Vao 20 taona monja (1906) i R.MANGA dia efa nanoratra tao amin'ny [[gazety]] Basivava, niaraka tamin' Ny Avana, RATOVOHERIZO... Niara-niasa tamin-d[[RAINIZANABOLOLONA]] sy tamina gazety maro izy. Voarohirohy tamin'ny raharahan'ny VVS ihany koa ny lehilahy ka natao sesitany tany [[Mayotte]]- [[Kômôro|Comores]] == Ny fiainany ny kanto == Taty aoriana dia namoaka ny asa sorany ihany koa ireo [[gazety]] hafa toy ny Tanamasoandro, ny Akon'Iarivo, ny Lakolosy Volamena... Mpanoratra sombin-tantara mahatsikaiky no ahalalan'ny maro azy. Na izany aza dia namoaka tantara fampiseho an-dampihazo ihany koa ozy. Nalaza indrindra tamin'izany ohatra, ny Peratra mahavariana izay nolalaovin'ny tarika ANTANANARIVO TEATRA. I Romain ANDRIANJAFY no nitondra io tarika io tamin'izany fotoana izany (1906). Maty tamin'ny 17 mey 1938 RAMANDIAMANANA. == Loharano == https://vetso.serasera.org/mpanoratra/ramangamalefaka/tononkalo 3ue8fu2qr83epu1adhv9dqzyosz05e1 Alyogyne 0 301396 1147314 2026-07-09T15:03:28Z Thelezifor 15140 Antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Malvaceae 1147314 wikitext text/x-wiki [[Sary:Native hibiscus Alyogyne hakeifolia - 49103753056.jpg|vignette|368x368px|''Alyogyne hakeifolia'']] Ny '''''Alyogyne''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]'' nizay tsy fahita afa-tsy any [[Aostralia]]. Tao amin' ny antoko ''[[Hibiscus]]'' taloha ny karazana ao aminy saingy nosarahina nanomboka tamin' ny 1863 niaraka tamin' ny ''Hibiscus hakaeifolius''. Tamin' ny taona 1915 dia nafindran' i Lewton ny ''Hibiscus cuneiformis'' ary ao amin' i Fryxell (1968) dia nanaraka izany ny ''Hibiscus pinonianus'' sy ny ''Hibiscus huegelii''. Ny fanavaozana vao haingana dia namorona karazana vaovao maro. == Karazana == Karazana dimy no ankatoavina ao amin' ny antoko araka ny ''[[Plants of the World Online]]'' tamin' ny * ''Alyogyne cravenii'' <small>Fryxell</small> * ''Alyogyne cuneiformis'' <small>(DC.) Lewton</small> * ''Alyogyne hakeifolia'' <small>(Giord.) Alef.</small> * ''Alyogyne huegelii'' <small>(Endl.) Fryxell</small> * ''Alyogyne pinoniana'' <small>(Gaudich.) Fryxell</small> Indreto koa ny karazana hafa: * ''Alyogyne angulata'' * ''Alyogyne angustiloba'' * ''Alyogyne coronopifolia'' * ''Alyogyne lilacina'' * ''Alyogyne multifida'' * ''Alyogyne purpurea'' * ''Alyogyne pyrrhophila'' * ''Alyogyne wrayae'' == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' 0askq19rgsgo2zjy53s4q2s1qm21wam Perrierophytum 0 301397 1147335 2026-07-09T18:22:21Z Thelezifor 15140 Antokon-javamaniry ao anatin' ny fianakaviana Malvaceae 1147335 wikitext text/x-wiki Ny '''''Perrierophytum''''' dia antokon-javamaniry mamony ao anatin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Teratany ao [[Môzambika]] sy eto [[Madagasikara]] ny karazana ao aminy. Nomena io anarana io ho fanomezam-boninahitra an' i [[Joseph Marie Henry Alfred Perrier de la Bâthie]] (1873–1958), mpahay zavamaniry frantsay izay nanokana ny asany tamin' ny fandalinana ny zavamaniry eto Madagasikara. Nofaritana sy navoaka voalohany tao amin' ny ''Annuaire Conserv. Jard. Bot. Geneva'' (boky faha-18-19, pejy faha-229) tamin' ny taona 1915 izy io. == Karazana == Araka ny [[Kew Gardens|Kew]] [[Kew Gardens|Garden]] ao amin' ny ''[[Plants of the World Online]]'', dia ireto ny karazana ao amin' ny antoko ''Perrierophytum''<ref><small>"[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:26021-1 ''Perrierophytum'' Hochr.]", ''powo.science.kew.org'' (notsidihina tamin' ny 09/07/2026)</small></ref>: * ''Perrierophytum glomeratum'' <small>Hochr</small>. * ''Perrierophytum hispidum'' <small>(Hochr.) Hochr.</small> * ''Perrierophytum humbertianthus'' <small>Hochr.</small> * ''Perrierophytum humbertii'' <small>Hochr.</small> * ''Perrierophytum luteum'' <small>Hochr.</small> * ''Perrierophytum macranthum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> * ''[[Perrierophytum madagascariense]]'' <small>(Baker) M.M.Hanes & Callm.</small> * ''[[Perrierophytum malvocoeruleum]]'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> -- hafotra * ''Perrierophytum paniculatum'' <small>Hochr.</small> * ''Perrierophytum reflexiflorum'' <small>(Hochr.) M.M.Hanes & Callm.</small> * ''Perrierophytum rubrum'' <small>Hochr.</small> * ''[[Perrierophytum thouarsianum]]'' <small>(Baill.) M.M.Hanes & Callm.</small> -- lahiriky * ''[[Perrierophytum velutinum]]'' <small>(Garcke) M.M.Hanes & Callm.</small> -- kotosay, trongafotsy * ''Perrierophytum viridiflorum'' <small>Hochr</small>. * ''Perrierophytum viscosum'' <small>Hochr</small>. == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Astrohibiscus]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' == Loharano == hsa12b74ga8avxytgxvay52jl6rofq2 Astrohibiscus 0 301398 1147336 2026-07-09T18:40:07Z Thelezifor 15140 Antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Malvaceae 1147336 wikitext text/x-wiki [[Sary:Hibiscus caesius-2069 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg|vignette|363x363px|''Astrohibiscus caesius'']] Ny '''''Astrohibiscus''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Karazana tokana no misy aoaminy, dia ny '''''Astrohibiscus caesius''''', izay hazobotry ao Afrika trôpikaly atsimo ([[Tanzania]] ka hatrany [[Angôla]] sy [[Afrika Atsimo]]) sy ao amin' ny [[Zana-Kôntinenta Indiana|Zana-kôntinanta Indiana]] ([[India]] sy [[Pakistàna|Pakistana]]). [[Sary:Hibiscus caesius.jpg|vignette|208x208px|Vonin' ny ''Astrohibiscus caesius'']] [[Sary:Hibiscus caesius3.jpg|ankavia|vignette|206x206px|Ravin' ny ''Astrohibiscus caesius'']] I Christian August Friedrich Garcke a namaritra azy voalohany ho ''Hibiscus caesius'' tamin' ny taona 1849. Tamin' ny 2024 dia nametraka ity karazana ity tao amin' ny antoko ''Astrohibiscus'' i Todd McLay sy i Russell Lindsay Barrett. == Jereo koa == rdldqteqxx7e0kirm7r1k7xsbvbk2kn 1147337 1147336 2026-07-09T18:43:08Z Thelezifor 15140 Nandamina sary 1147337 wikitext text/x-wiki [[Sary:Hibiscus caesius-2069 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg|vignette|363x363px|''Astrohibiscus caesius'']] Ny '''''Astrohibiscus''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Karazana tokana no misy aoaminy, dia ny '''''Astrohibiscus caesius''''', izay hazobotry ao Afrika trôpikaly atsimo ([[Tanzania]] ka hatrany [[Angôla]] sy [[Afrika Atsimo]]) sy ao amin' ny [[Zana-Kôntinenta Indiana|Zana-kôntinanta Indiana]] ([[India]] sy [[Pakistàna|Pakistana]]). [[Sary:Hibiscus caesius.jpg|vignette|208x208px|Vonin' ny ''Astrohibiscus caesius'']] [[Sary:Hibiscus caesius3.jpg|ankavia|vignette|206x206px|Ravin' ny ''Astrohibiscus caesius'']] I Christian August Friedrich Garcke a namaritra azy voalohany ho ''Hibiscus caesius'' tamin' ny taona 1849. Tamin' ny 2024 dia nametraka ity karazana ity tao amin' ny antoko ''Astrohibiscus'' i Todd McLay sy i Russell Lindsay Barrett. == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Perrierophytum]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' 8te5q24wl294tkbulefhhczbox64xm1 1147338 1147337 2026-07-09T18:44:18Z Thelezifor 15140 1147338 wikitext text/x-wiki [[Sary:Hibiscus caesius-2069 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg|vignette|363x363px|''Astrohibiscus caesius'']] Ny '''''Astrohibiscus''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Malvaceae]]''. Karazana tokana no misy aoaminy, dia ny '''''Astrohibiscus caesius''''', izay hazobotry ao Afrika trôpikaly atsimo ([[Tanzania]] ka hatrany [[Angôla]] sy [[Afrika Atsimo]]) sy ao amin' ny [[Zana-Kôntinenta Indiana|Zana-kôntinanta Indiana]] ([[India]] sy [[Pakistàna|Pakistana]]). [[Sary:Hibiscus caesius.jpg|vignette|208x208px|Vonin' ny ''Astrohibiscus caesius'']] [[Sary:Hibiscus caesius3.jpg|ankavia|vignette|206x206px|Ravin' ny ''Astrohibiscus caesius'']] I Christian August Friedrich Garcke no namaritra azy voalohany ho ''Hibiscus caesius'' tamin' ny taona 1849. Tamin' ny 2024 dia nametraka ity karazana ity tao amin' ny antoko ''Astrohibiscus'' i Todd McLay sy i Russell Lindsay Barrett. == Jereo koa == * ''[[Abelmoschus]]'' * ''[[Alyogyne]]'' * ''[[Blanchardia]]'' * ''[[Firmiana]]'' * ''[[Hibiscus]]'' * ''[[Kosteletzkya]]'' * ''[[Lagunaria]]'' * ''[[Macrostelia]]'' * ''[[Pavonia]]'' * ''[[Perrierophytum]]'' * ''[[Radyera]]'' * ''[[Thespesia]]'' 438wblbval5mqlii14xl805aw37jnpb Eugenia jambolana 0 301399 1147341 2026-07-09T18:54:38Z Thelezifor 15140 Fihodinana 1147341 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA[[Syzygium cumini]] 2wjekg74wumwlkrgn86k4bafpnlh72y Mimosa pudica 0 301400 1147351 2026-07-09T19:17:00Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Fabaceae 1147351 wikitext text/x-wiki Ny '''''Mimosa pudica''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''. Zavamaniry mandady mirefy 10 ka hatramin' ny 40 sm ny haavony (na dia mety hahatratra iray metatra mahery kely aza any an' ala) izy. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amboafotsikely''', '''amboafotsitenda''', '''anakoay''', '''anakoe''', '''anankoay''', '''kelimanjakalanitra''', '''matirorona''', '''matirosana''', '''ramirena''', '''ramiria''' ary '''ramorena'''. Ity karazana ity dia matetika ampiasaina ao amin' ny labôratoara ho môdely handinihana ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry; tahaka ny ''Codariocalyx motorius'', dia nampiasain' i Jagadish Chandra Bose ho amin' izany tanjona izany tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20 izy io. Teratany any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Atsimo]] ary [[Amerika Afovoany]] ity karazan-javamaniry ity, saingy ankehitriny dia lasa ahi-dratsy miparitaka manerana ny faritra mafana eran-tany; ary hita any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]], any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Mikrônezia (faritra)|Mikrônezia]], any [[Aostralia]], ao [[Afrika Atsimo]] ary ao [[Afrika Andrefana]] koa izy io. Tsy mahazaka alokaloka izy ary matetika hita amin' ny tany tsy be otrikaina. == Jereo koa == * ''[[Mimosa]]'' qbye7yjo4wktqs1ckstpn7grbqrzlef 1147368 1147351 2026-07-09T20:26:10Z Thelezifor 15140 Nanisy sary 1147368 wikitext text/x-wiki [[Sary:Mimosa pudica HabitusLeavesInflorescences BotGardBln0906b.jpg|vignette|364x364px|''Mimosa pudica'']] Ny '''''Mimosa pudica''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]''. Zavamaniry mandady mirefy 10 ka hatramin' ny 40 sm ny haavony (na dia mety hahatratra iray metatra mahery kely aza any an' ala) izy. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''amboafotsikely''', '''amboafotsitenda''', '''anakoay''', '''anakoe''', '''anankoay''', '''kelimanjakalanitra''', '''matirorona''', '''matirosana''', '''ramirena''', '''ramiria''' ary '''ramorena'''. Ity karazana ity dia matetika ampiasaina ao amin' ny labôratoara ho môdely handinihana ny fomba fahatsapan' ny zavamaniry; tahaka ny ''Codariocalyx motorius'', dia nampiasain' i Jagadish Chandra Bose ho amin' izany tanjona izany tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20 izy io. Teratany any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Atsimo]] ary [[Amerika Afovoany]] ity karazan-javamaniry ity, saingy ankehitriny dia lasa ahi-dratsy miparitaka manerana ny faritra mafana eran-tany; ary hita any amin' ny faritra atsimo amin' i [[Etazonia]], any [[Azia Atsimo]], any [[Azia Atsinanana]], any [[Mikrônezia (faritra)|Mikrônezia]], any [[Aostralia]], ao [[Afrika Atsimo]] ary ao [[Afrika Andrefana]] koa izy io. Tsy mahazaka alokaloka izy ary matetika hita amin' ny tany tsy be otrikaina. == Jereo koa == * ''[[Mimosa]]'' dzhgpe045i5ckxcdsdp149unisi2ynr Paederia thouarsiana 0 301401 1147373 2026-07-09T22:33:12Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Rubiaceae 1147373 wikitext text/x-wiki Ny '''''Paederia thouarsiana''''' (izay fantatra amin' ny anarana ara-tsiansa feno hoe ''Paederia thouarsiana'' <small>Baill.</small>) dia karazana vahy mandady ao amin' ny fianakaviana ''[[Rubiaceae]]''. izay tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]]. Eto Madagasikara, indrindra fa any amin' ny faritra misy ny foko [[Betsimisaraka]], dia antsoina amin' ireto anarana ireto ity vahy ity: '''vahimantsina''' na '''vahivola'''. Ity zavamaniry ity dia hita any amin'ny faritra atsinanan'i Madagasikara. Voamarika manokana ny fisiany any amin' ireto toerana ireto: ny Alan' i Tampolo ([[Fenoarivo Atsinanana]]) sy ny faritry ny kaominina ambanivohitra [[Ambalabe]]. Araka ny fikarohana momba ny [[etnôfarmakôlôjia]] sy ny fomba fitsaboana nentim-paharazana malagasy, ny ravin' ny ''Paederia thouarsiana'' dia ampiasaina hitsaboana aretina maromaro toy ny kibo marary sy fery amin' ny vavony ary ny nify marary. Tahaka ny ankamaroan' ny karazana ''[[Paederia]]'', misy singa simika voajanahary ([[iridôida]] sy [[solifara]]) ao anatiny izay mahatonga azy hanana fofona mampiavaka azy nefa koa manome azy hery miady amin' ny mikrôba sy ny areti-mihanaka. == Jereo koa == * ''[[Paederia]]'' 6htc1wvnjvpphrfl1zp6st84wve6xll Ombin-tsarety sy ny olona 0 301402 1147398 2026-07-10T05:51:33Z Mihaino 35843 Nampiditra lahatsoratra 1147398 wikitext text/x-wiki OMBIN-TSARETY SY NY OLONA OMBIN-TSARETY : Aoka aloha re tompoko, mba haka aina kely, Ny entana manindry tsy hita velively, Tsy araky ny aina fa tsy hoe hakamoana, Ny vozona marary, ny kibo tena noana nwij0g3hb55n6wd7fxnryhbkc10ow3y 1147399 1147398 2026-07-10T05:52:10Z Mihaino 35843 Nanampy lahatsoratra 1147399 wikitext text/x-wiki == OMBIN-TSARETY SY NY OLONA == '''OMBIN-TSARETY :''' Aoka aloha re tompoko, mba haka aina kely, Ny entana manindry tsy hita velively, Tsy araky ny aina fa tsy hoe hakamoana, Ny vozona marary, ny kibo tena noana ecb9hxunxaz865w690aob0334cuy5s7 1147400 1147399 2026-07-10T06:08:01Z Mihaino 35843 Nanampy lahatsoratra 1147400 wikitext text/x-wiki == OMBIN-TSARETY SY NY OLONA == '''OMBIN-TSARETY :''' Aoka aloha re tompoko, mba haka aina kely, Ny entana manindry tsy hita velively, Tsy araky ny aina fa tsy hoe hakamoana, Ny vozona marary, ny kibo tena noana OLONA: Efa omby tsy manjary ilay baka ratsy ity, Izay entan-kely io no mba entina ka mi... Tadiavin'ialahy ho very foana angaha, Ny vilona omaly nalaina tany an-tsaha...? OMBIN-TSARETY : Tadidiko iny Tompoko na dia tsy betsaka aza, Ny voky kosa anefa tsy haiko ny milaza, Satria izahay roalahy no niaraka namely, Ka izay anjaran-drery tsy ampy velively, Ny alina aza mantsy ka saika tsy maraina, Nihempahempa ery fa reraka ny aina, Androany izao dia vao mangiran-dratsy No niala an-tanàna, kanefa izay mba vatsy Mololo kely foana , mafika sady mina Ny andro 'nefa ity mangotraka migaina OLONA : Ny hakamon'ialahy ka "reraka aho reraka " Lemanja 'nefa iry mihoitra sy manezaka Raha ny rariny leity no tian'ialahy lazaina, Dia tokana ihany: miasà tsy malaina, Tsy mamono antoka ny olona tompoina Sy tsy mamalivaly rehefa mba baikona Miezaka malady sy mba mivikiviky: Izay no tena rariny fa ... "adiroaty tiky" OMBIN-TSARETY : Izany rehetra izany dia arakay daholo, Feonao fotsiny aza dia mampitsangam-bolo, Ny fatiantokao dia tsy misy akory re Ny tombom-barotrao aza manana amby be Satria raha mahazo ariary roa izahay Dia zara raha voatsipy mololon-dasy OLONA: Mihevitra an'ialahy ho inona ialahy? No mba miana-kendry sy efa miha sahy Tsarovy tsara anie fa volako no niala Nividianako an'ialahy fony mbola ankoala; Tsy moramora koa ny namolaka an'ialahy Impiry akory ialahy no nitady hanoto ahy? OMBIN-TSARETY : Tsy laviko tokoa raha ny zavatra fahiny, Kanefa tamin'izany nataoko fa tsy tsiny Satria mantsy mafy ilay tena fahafahana, Ka nikarokaroka izay làlan-kitsoahana. Josephine Ranirina 8ldlfmral33p5qmhohbyh8vz3qjx98g 1147401 1147400 2026-07-10T06:09:46Z Mihaino 35843 1147401 wikitext text/x-wiki == OMBIN-TSARETY SY NY OLONA == '''OMBIN-TSARETY :''' Aoka aloha re tompoko, mba haka aina kely, Ny entana manindry tsy hita velively, Tsy araky ny aina fa tsy hoe hakamoana, Ny vozona marary, ny kibo tena noana '''OLONA:''' Efa omby tsy manjary ilay baka ratsy ity, Izay entan-kely io no mba entina ka mi... Tadiavin'ialahy ho very foana angaha, Ny vilona omaly nalaina tany an-tsaha...? '''OMBIN-TSARETY :''' Tadidiko iny Tompoko na dia tsy betsaka aza, Ny voky kosa anefa tsy haiko ny milaza, Satria izahay roalahy no niaraka namely, Ka izay anjaran-drery tsy ampy velively, Ny alina aza mantsy ka saika tsy maraina, Nihempahempa ery fa reraka ny aina, Androany izao dia vao mangiran-dratsy No niala an-tanàna, kanefa izay mba vatsy Mololo kely foana , mafika sady mina Ny andro 'nefa ity mangotraka migaina '''OLONA :''' Ny hakamon'ialahy ka "reraka aho reraka " Lemanja 'nefa iry mihoitra sy manezaka Raha ny rariny leity no tian'ialahy lazaina, Dia tokana ihany: miasà tsy malaina, Tsy mamono antoka ny olona tompoina Sy tsy mamalivaly rehefa mba baikona Miezaka malady sy mba mivikiviky: Izay no tena rariny fa ... "adiroaty tiky" '''OMBIN-TSARETY :''' Izany rehetra izany dia arakay daholo, Feonao fotsiny aza dia mampitsangam-bolo, Ny fatiantokao dia tsy misy akory re Ny tombom-barotrao aza manana amby be Satria raha mahazo ariary roa izahay Dia zara raha voatsipy mololon-dasy '''OLONA:''' Mihevitra an'ialahy ho inona ialahy? No mba miana-kendry sy efa miha sahy Tsarovy tsara anie fa volako no niala Nividianako an'ialahy fony mbola ankoala; Tsy moramora koa ny namolaka an'ialahy Impiry akory ialahy no nitady hanoto ahy? '''OMBIN-TSARETY :''' Tsy laviko tokoa raha ny zavatra fahiny, Kanefa tamin'izany nataoko fa tsy tsiny Satria mantsy mafy ilay tena fahafahana, Ka nikarokaroka izay làlan-kitsoahana. '''Josephine Ranirina''' == LOHARANO == rsqf34796rzo5s4doktgjerjycr5vvy 1147402 1147401 2026-07-10T06:17:08Z Mihaino 35843 Nampiditra loharano 1147402 wikitext text/x-wiki == OMBIN-TSARETY SY NY OLONA == '''OMBIN-TSARETY :''' Aoka aloha re tompoko, mba haka aina kely, Ny entana manindry tsy hita velively, Tsy araky ny aina fa tsy hoe hakamoana, Ny vozona marary, ny kibo tena noana '''OLONA:''' Efa omby tsy manjary ilay baka ratsy ity, Izay entan-kely io no mba entina ka mi... Tadiavin'ialahy ho very foana angaha, Ny vilona omaly nalaina tany an-tsaha...? '''OMBIN-TSARETY :''' Tadidiko iny Tompoko na dia tsy betsaka aza, Ny voky kosa anefa tsy haiko ny milaza, Satria izahay roalahy no niaraka namely, Ka izay anjaran-drery tsy ampy velively, Ny alina aza mantsy ka saika tsy maraina, Nihempahempa ery fa reraka ny aina, Androany izao dia vao mangiran-dratsy No niala an-tanàna, kanefa izay mba vatsy Mololo kely foana , mafika sady mina Ny andro 'nefa ity mangotraka migaina '''OLONA :''' Ny hakamon'ialahy ka "reraka aho reraka " Lemanja 'nefa iry mihoitra sy manezaka Raha ny rariny leity no tian'ialahy lazaina, Dia tokana ihany: miasà tsy malaina, Tsy mamono antoka ny olona tompoina Sy tsy mamalivaly rehefa mba baikona Miezaka malady sy mba mivikiviky: Izay no tena rariny fa ... "adiroaty tiky" '''OMBIN-TSARETY :''' Izany rehetra izany dia arakay daholo, Feonao fotsiny aza dia mampitsangam-bolo, Ny fatiantokao dia tsy misy akory re Ny tombom-barotrao aza manana amby be Satria raha mahazo ariary roa izahay Dia zara raha voatsipy mololon-dasy '''OLONA:''' Mihevitra an'ialahy ho inona ialahy? No mba miana-kendry sy efa miha sahy Tsarovy tsara anie fa volako no niala Nividianako an'ialahy fony mbola ankoala; Tsy moramora koa ny namolaka an'ialahy Impiry akory ialahy no nitady hanoto ahy? '''OMBIN-TSARETY :''' Tsy laviko tokoa raha ny zavatra fahiny, Kanefa tamin'izany nataoko fa tsy tsiny Satria mantsy mafy ilay tena fahafahana, Ka nikarokaroka izay làlan-kitsoahana. '''Josephine Ranirina''' == LOHARANO == 1-https://vetso.serasera.org/tononkalo/ranirina-josephine/ny-ombin-tsarety-sy-ny-olona 2-https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-104.html thtjaxzz4vwvv8ievp2qxaa3mquzky5 1147403 1147402 2026-07-10T06:37:29Z Mihaino 35843 Nampiditra sary 1147403 wikitext text/x-wiki == OMBIN-TSARETY SY NY OLONA == [[Sary:OMBY MISARIKA SARETY.jpg|vignette|Omby misarika sarety]] '''OMBIN-TSARETY :''' Aoka aloha re tompoko, mba haka aina kely, Ny entana manindry tsy hita velively, Tsy araky ny aina fa tsy hoe hakamoana, Ny vozona marary, ny kibo tena noana '''OLONA:''' Efa omby tsy manjary ilay baka ratsy ity, Izay entan-kely io no mba entina ka mi... Tadiavin'ialahy ho very foana angaha, Ny vilona omaly nalaina tany an-tsaha...? '''OMBIN-TSARETY :''' Tadidiko iny Tompoko na dia tsy betsaka aza, Ny voky kosa anefa tsy haiko ny milaza, Satria izahay roalahy no niaraka namely, Ka izay anjaran-drery tsy ampy velively, Ny alina aza mantsy ka saika tsy maraina, Nihempahempa ery fa reraka ny aina, Androany izao dia vao mangiran-dratsy No niala an-tanàna, kanefa izay mba vatsy Mololo kely foana , mafika sady mina Ny andro 'nefa ity mangotraka migaina '''OLONA :''' Ny hakamon'ialahy ka "reraka aho reraka " Lemanja 'nefa iry mihoitra sy manezaka Raha ny rariny leity no tian'ialahy lazaina, Dia tokana ihany: miasà tsy malaina, Tsy mamono antoka ny olona tompoina Sy tsy mamalivaly rehefa mba baikona Miezaka malady sy mba mivikiviky: Izay no tena rariny fa ... "adiroaty tiky" '''OMBIN-TSARETY :''' Izany rehetra izany dia arakay daholo, Feonao fotsiny aza dia mampitsangam-bolo, Ny fatiantokao dia tsy misy akory re Ny tombom-barotrao aza manana amby be Satria raha mahazo ariary roa izahay Dia zara raha voatsipy mololon-dasy '''OLONA:''' Mihevitra an'ialahy ho inona ialahy? No mba miana-kendry sy efa miha sahy Tsarovy tsara anie fa volako no niala Nividianako an'ialahy fony mbola ankoala; Tsy moramora koa ny namolaka an'ialahy Impiry akory ialahy no nitady hanoto ahy? '''OMBIN-TSARETY :''' Tsy laviko tokoa raha ny zavatra fahiny, Kanefa tamin'izany nataoko fa tsy tsiny Satria mantsy mafy ilay tena fahafahana, Ka nikarokaroka izay làlan-kitsoahana. '''Josephine Ranirina''' == LOHARANO == 1-https://vetso.serasera.org/tononkalo/ranirina-josephine/ny-ombin-tsarety-sy-ny-olona 2-https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-104.html tjep9gikxnz80uf3h5mbkymu2tki9j8 1147404 1147403 2026-07-10T06:41:05Z Mihaino 35843 1147404 wikitext text/x-wiki == OMBIN-TSARETY SY NY OLONA == [[Sary:OMBY MISARIKA SARETY.jpg|vignette|Omby misarika sarety]] '''OMBIN-TSARETY :''' Aoka aloha re tompoko, mba haka aina kely, Ny entana manindry tsy hita velively, Tsy araky ny aina fa tsy hoe hakamoana, Ny [[vozona]] marary, ny [[kibo]] tena noana '''OLONA:''' Efa [[Omby misy trafo|omby]] tsy manjary ilay baka ratsy ity, Izay entan-kely io no mba entina ka mi... Tadiavin'ialahy ho very foana angaha, Ny [[vilona]] omaly nalaina tany [[Saha|an-tsaha]]...? '''OMBIN-TSARETY :''' Tadidiko iny Tompoko na dia tsy betsaka aza, Ny voky kosa anefa tsy haiko ny milaza, Satria izahay roalahy no niaraka namely, Ka izay anjaran-drery tsy ampy velively, Ny [[Alina (isa)|alina]] aza mantsy ka saika tsy maraina, Nihempahempa ery fa reraka ny aina, Androany izao dia vao mangiran-dratsy No niala an-tanàna, kanefa izay mba vatsy [[Mololo]] kely foana , mafika sady maina Ny andro 'nefa ity mangotraka migaina '''OLONA :''' Ny hakamon'ialahy ka "reraka aho reraka " [[Omby misy trafo|Lemanja]] 'nefa iry mihoitra sy manezaka Raha ny rariny leity no tian'ialahy lazaina, Dia tokana ihany: miasà tsy malaina, Tsy mamono antoka ny olona tompoina Sy tsy mamalivaly rehefa mba baikona Miezaka malady sy mba mivikiviky: Izay no tena rariny fa ... "adiroaty tiky" '''OMBIN-TSARETY :''' Izany rehetra izany dia arakay daholo, Feonao fotsiny aza dia mampitsangam-bolo, Ny fatiantokao dia tsy misy akory re Ny tombom-barotrao aza manana amby be Satria raha mahazo [[Ariary|ariary roa]] izahay Dia zara raha voatsipy mololon-dasy '''OLONA:''' Mihevitra an'ialahy ho inona ialahy? No mba miana-kendry sy efa miha sahy Tsarovy tsara anie fa volako no niala Nividianako an'ialahy fony mbola ankoala; Tsy moramora koa ny namolaka an'ialahy Impiry akory ialahy no nitady hanoto ahy? '''OMBIN-TSARETY :''' Tsy laviko tokoa raha ny zavatra fahiny, Kanefa tamin'izany nataoko fa tsy tsiny Satria mantsy mafy ilay tena fahafahana, Ka nikarokaroka izay làlan-kitsoahana. '''Josephine Ranirina''' == LOHARANO == 1-https://vetso.serasera.org/tononkalo/ranirina-josephine/ny-ombin-tsarety-sy-ny-olona 2-https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-104.html 1v2jw0mws15tf1uvtrvnwopm1mdgskf Cucurbitales 0 301403 1147428 2026-07-10T09:47:55Z Thelezifor 15140 Filaharan-javamaniry mamony roa ravin-tsimoka 1147428 wikitext text/x-wiki Ny '''Cucurbitales''' dia filaharan-javamaniry [[Angiospermae|mamony]] [[roa ravin-tsimoka]] nampidirina indray tamin' ny alalan' ny fanasokajiana filôjenetika. Hita indrindra any amin' ny faritra trôpikaly ity filaharana ity, ary voafetra ny fisiany any amin' ny faritra sobtrôpikaly sy antonony. Ahitana hazobotry sy hazo ary koa ahitra sy karazan-javamaniry mianika maro ity filaharana ity. Anisan' ny toetra mampiavaka ny Cucurbitales ny fisian' ny vony lahy sy vony vavy misaraka. Matetika ataon' ny bibikely ny fandonahana ny vony, na dia misy ihany koa ny fandonahana amin' ny alalan' ny rivotra (ao amin' ny fianakaviana ''[[Coriariaceae]]'' sy ''[[Datiscaceae]]''). Misy karazan-javamaniry eo amin' ny 2&nbsp;600 eo ho eo izay mitsinjara amin' ny fianakaviana valo ity filaharana ity. Ny ''[[Begoniaceae]]'', izay misy karazany eo amin' ny 1&nbsp;500 eo ho eo, sy ny ''[[Cucurbitaceae]]'', izay misy karazany eo amin' ny 900 eo ho eo, no fianakaviana lehibe indrindra. Ireo fianakaviana roa ireo no hany ahitana zavamaniry manan-danja ara-toekarena. Ny fianakaviana ''Cucurbitaceae'' dia ahitana voly fihinana sasany, toy ny voatavo (''[[Cucurbita]]'') sy ny voazavo (''[[Citrullus vulgaris]]'') ary ny kôkômbra sy ny voatango (''[[Cucumis]]''). Fantatra amin' ny karazana an-jaridainany, izay ahitana karazany maherin' ny 130 sy ovan-karazany maro, ny fianakaviana ''Begoniaceae''. Tsy misy ao amin' ny fanasokajiana klasika ity filaharana ity. == Lisitry ny fianakaviana == Inty ny lisitry ny fianakaviana ao amih' ny filaharana Cucurbitales araka ny [[fanasokajiana APG IV]]: * ''[[Anisophylleaceae]]'' <small>(Schimp.) Ridl.</small> * ''[[Apodanthaceae]]'' <small>Takhtajan</small> * ''[[Begoniaceae]]'' <small>C.A. Agardh.</small> * ''[[Coriariaceae]]'' <small>DC.</small> * ''[[Corynocarpaceae]]'' <small>Engl</small>. * ''[[Cucurbitaceae]]'' <small>Juss</small>. * ''[[Datiscaceae]]'' <small>Lindl</small>. * ''[[Tetramelaceae]]'' <small>(Warb.) Airy Shaw</small> == Jereo koa == * [[Rosales]] * [[Fabales]] 6n7xsrvmnwl5skb964zplbqoy70ijx7 Mollugo nudicaulis 0 301404 1147429 2026-07-10T10:06:53Z Thelezifor 15140 Fihodinana 1147429 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA[[Paramollugo nudicaulis]] oe67d93z0j8qtzwl3a849t9v4x221rl Perichlaena richardii 0 301405 1147430 2026-07-10T10:45:28Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Bignoniaceae 1147430 wikitext text/x-wiki Ny '''''Perichlaena richardii''''' <small>Baill.</small> dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Bignoniaceae]]''. Karazana tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]] izy io sady io no hany karazana tokana ao amin' ny antokon-javalaniry misy aey ('''''Perichlaena'''''). Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''antsemby''', '''malainkisaraka''' na '''tohonambay'''. == Famariparitana == Hazobotry miakatra na vahy miendrika hazo madinika ny ''Perichlaena richardii'', izay mety hanana haavo mahatratra 3 m eo ho eo. Maitso antonony na matroka ny raviny eo amin' ny lafiny ambony ary somary mazava kokoa ny lokony eo amin' ny lafiny ambany. Mena-volomboasary mazava ny tahom-bondrombony sy ny [[tangozan-dravina]]. Maitso ny [[vondron-dravimbony]] sy ny [[tangozam-bony]], ary misy loko volomparasy eo amin' ny tendron' ny vondron-dravimbony. Volomparasy antitra ny fantsona sy ny felan' ny [[vondrom-pelambony]], fa maitso kosa ny ao anatiny. == Faritra sy toerana aniriany == Hita any amin' ny tapany avaratra amin' i Madagasikara ihany ny ''Perichlaena richardii'' (indrindra fa any amin' ny faritr' [[Antsiranana]] sy [[Daraina]], ary any amin' ny [[Hoalan' i Rigny]]). Ity karazana ity dia maniry indrindra any amin' ny vondron-javamaniry trôpikaly manana fizaràn-taona maina ao anatin' ny sisa tavela amin' ny ala maina sy ny vondron-javamaniry eny amin' ny toerana manana haabo manodidina ny 175 m. == Fampiasana == Araka ny fanadihadiana [[etnôfarmakôlôjika]] natao tamin' ny mponina eo an-toerana (indrindra fa ao amin' ny [[farmakôpea]]<nowiki/>n' ny [[Antankarana|Antakarana]]), fantatra amin' ny anarana mahazatra hoe ''antsemby'' na ''malainkisaraka'' ity zavamaniry ity. Manasitrana ratra no anisan' ny tena fampiasana azy io. Apetaka mivantana amin' ny ratra, indrindra fa ny ratra sarotra sitranina, ny ranony azo avy amin' ny ravina nototoina, na ny ravina mihitsy. Itsaboana ny fanaintainan' ny vavony sy ny fanaintainan' ny kibo ary ny vaivonto ny fisotroana ny rano avy amin' ny fitanehana ny raviny. Sotroina koa izany mba hampitoniana ny kohaka sy hanamaivanana ny fanaintainan' ny hozatra sy ny [[rohana]]. Itsaboana ny havizanana sy amerenana ny fahazotoan-komana ary itsaboana ny aretin' ny aty (hepatômegalia) koa io zavamaniry io. Itsaboana ny aretin' ny taovam-pananahana ny fisotroana ny rano avy amin' ny fitanehana ny raviny izay iadiana amin' ny tsy fahafahan' ny lehilahy manao firaisana, indraindray afangaro amin' ny hoditry ny [[Cedrelopsis grevei|katrafay]] (''Cedrelopsis grevei''). Ampiasaina hitsaboana ny [[fitohanana]] ny rano avy amin' ny fitanehana ny fakany. == Jereo koa == ebmdplt7fgtpfydaj8kbgap6ebrjq8p Phellolophium madagascariense 0 301406 1147431 2026-07-10T11:09:28Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Apiaceae 1147431 wikitext text/x-wiki Ny '''''Phellolophium madagascariense''''' <small>Baker</small> dia karazan-javamaniry manitra maniry maharitra an-taonany maro ao amin' ny fianakaviana ''[[Apiaceae]]'', izay indraindray atao hoe ''Pimpinella madagascariensis''. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''aferontanivaventy''', '''famonody''', '''tangina''', '''tongotramboabe''', '''tsileondrao''', '''tsileondroaho''', '''tsileondroahovavy''', ary '''tsitongotramboabe'''. == Famariparitana == Zavamaniry maharitra an-taonany maro sy manitra be ny ''Phellolophium madagascariense''. Any amin' ny faritra afovoan' i Madagasikara sy ao atsimo-afovoany, ao anatin' ny vondron-javamaniry an-tendrombohitra trôpikaly, no aniriany betsaka. == Fampiasana == Itsaboana ny [[kohaka]] sy ny [[sita]] ny ampahany ambonin' ny tany amin' ny ''Phellolophium madagascariense''. Sotroina ny rano nandomana ity zavamaniry ity mba hamahana ny olan' ny [[tsy fahalevonan-kanina]] sy ny fanaintainan' ny [[vavony]] ary ny fikorontanan' ny [[tsinay]]. Ampiasaina hampitoniana ny manevika sy ny fahamora sosotra ary ny aretin' ny [[rafi-pitatitra]] ny fievohana sy ny fitrohana ny etona sy ny setroka avy amin' io zavamaniry io. Apetaka amin' ny faritra tiana ho sitrana izy hitsaboana aretina isan-karazany amin' ny [[hoditra]], indrindra fa ny [[mony]] sy ny [[Hatina|lagaly]] ary ny [[aretin-koditra]] hafa. == Jereo koa == * ''[[Phellolophium]]'' * ''[[Pimpinella]]'' qy623wkeqckiynclrmc7glav67ez3jv 1147432 1147431 2026-07-10T11:15:19Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Phellolophium madagascariensis]] ho [[Phellolophium madagascariense]] i Thelezifor 1147431 wikitext text/x-wiki Ny '''''Phellolophium madagascariense''''' <small>Baker</small> dia karazan-javamaniry manitra maniry maharitra an-taonany maro ao amin' ny fianakaviana ''[[Apiaceae]]'', izay indraindray atao hoe ''Pimpinella madagascariensis''. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''aferontanivaventy''', '''famonody''', '''tangina''', '''tongotramboabe''', '''tsileondrao''', '''tsileondroaho''', '''tsileondroahovavy''', ary '''tsitongotramboabe'''. == Famariparitana == Zavamaniry maharitra an-taonany maro sy manitra be ny ''Phellolophium madagascariense''. Any amin' ny faritra afovoan' i Madagasikara sy ao atsimo-afovoany, ao anatin' ny vondron-javamaniry an-tendrombohitra trôpikaly, no aniriany betsaka. == Fampiasana == Itsaboana ny [[kohaka]] sy ny [[sita]] ny ampahany ambonin' ny tany amin' ny ''Phellolophium madagascariense''. Sotroina ny rano nandomana ity zavamaniry ity mba hamahana ny olan' ny [[tsy fahalevonan-kanina]] sy ny fanaintainan' ny [[vavony]] ary ny fikorontanan' ny [[tsinay]]. Ampiasaina hampitoniana ny manevika sy ny fahamora sosotra ary ny aretin' ny [[rafi-pitatitra]] ny fievohana sy ny fitrohana ny etona sy ny setroka avy amin' io zavamaniry io. Apetaka amin' ny faritra tiana ho sitrana izy hitsaboana aretina isan-karazany amin' ny [[hoditra]], indrindra fa ny [[mony]] sy ny [[Hatina|lagaly]] ary ny [[aretin-koditra]] hafa. == Jereo koa == * ''[[Phellolophium]]'' * ''[[Pimpinella]]'' qy623wkeqckiynclrmc7glav67ez3jv Phellolophium madagascariensis 0 301407 1147433 2026-07-10T11:15:19Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Phellolophium madagascariensis]] ho [[Phellolophium madagascariense]] i Thelezifor 1147433 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Phellolophium madagascariense]] ir8yon4buin2uuiaul9ihranllpv2zb Phellolophium 0 301408 1147434 2026-07-10T11:16:58Z Thelezifor 15140 Antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Apiaceae 1147434 wikitext text/x-wiki Ny '''''Phellolophium''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Apiaceae]]''. Karazana iray na roa ihany no ao anatiny ary tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]] izy. == Karazana == Ireto ny karazana hita ao araka ny ''[[Catalogue of Life]]'': * ''[[Phellolophium decaryi]]'' <small>Sales & Hedge</small> * ''[[Phellolophium madagascariense]]'' <small>Baker</small> == Jereo koa == * ''[[Pimpinella]]'' 9zzqb9rwbhszw3f019cv1f3qb222w7p 1147435 1147434 2026-07-10T11:18:54Z Thelezifor 15140 Anarana malagasy 1147435 wikitext text/x-wiki Ny '''''Phellolophium''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Apiaceae]]''. Karazana iray na roa ihany no ao anatiny ary tsy fahita afa-tsy eto [[Madagasikara]] izy. == Karazana == Ireto ny karazana hita ao araka ny ''[[Catalogue of Life]]'': * ''[[Phellolophium decaryi]]'' <small>Sales & Hedge</small> * ''[[Phellolophium madagascariense]]'' <small>Baker</small> -- aferontanivaventy, famonody, tangina, tongotramboabe, tsileondrao, tsileondroaho, tsileondroahovavy, tsitongotramboabe == Jereo koa == * ''[[Pimpinella]]'' qzdtbs3ls11dica5e7xh90e8896tvo1 Pimpinella 0 301409 1147436 2026-07-10T11:28:22Z Thelezifor 15140 Antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Apiaceae 1147436 wikitext text/x-wiki Ny '''''Pimpinella''''' dia antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Apiaceae]]''; tafiditra ao anatin' izany ilay zavamaniry manitra ''[[Pimpinella anisum]]'' (karaotimanitra). == Lisitry ny karazana == [[Sary:Pimpinella saxifraga - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-241.jpg|vignette|487x487px|''Pimpinella saxifraga'']] [[Sary:Illustration Pimpinella anisum0.jpg|vignette|355x355px|''Pimpinella anisum'']] Tamin' ny volana Desambra 2022 dia nanaiky ireto karazana manaraka ireto ny ''[[Plants of the World Online]]'': * ''Pimpinella acronemastrum'' <small>Farille & Lachard</small> * ''Pimpinella acuminata'' <small>(Edgew.) C.B.Clarke</small> * ''Pimpinella acutidentata'' <small>C.Norman</small> * ''Pimpinella adiyamanensis'' <small>Yıld. & Kılıç</small> * ''Pimpinella adscendens'' <small>Dalzell</small> * ''Pimpinella affinis'' <small>Ledeb.</small> * ''Pimpinella ahmarensis'' <small>Dawit</small> * ''Pimpinella alismatifolia'' <small>C.C.Towns.</small> * ''Pimpinella anagodendron'' <small>Bolle</small> * ''Pimpinella anisactis'' <small>Rech.f.</small> * ''Pimpinella anisetum'' <small>Boiss. & Balansa</small> * ''Pimpinella anisoides'' <small>V.Brig.</small> * ''Pimpinella anisum'' <small>L.</small> * ''Pimpinella aromatica'' <small>M.Bieb.</small> * ''Pimpinella atropurpurea'' <small>C.Y.Wu ex R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''Pimpinella aurea'' <small>DC.</small> * ''Pimpinella barbata'' <small>(DC.) Boiss.</small> * ''Pimpinella battandieri'' <small>Chabert</small> * ''Pimpinella bialata'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella bisinuata'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella bobrovii'' <small>(Woronow ex Schischk.) M.Hiroe</small> * ''Pimpinella brachyclada'' <small>Rech.f. & Riedl</small> * ''Pimpinella bracteata'' <small>Haines</small> * ''Pimpinella buchananii'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella caffra'' <small>(Eckl. & Zeyh.) D.Dietr.</small> * ''Pimpinella camptotricha'' <small>Penz.</small> * ''Pimpinella candolleana'' <small>Wight & Arn.</small> * ''Pimpinella cappadocica'' <small>Boiss. & Balansa</small> * ''Pimpinella caudata'' <small>(Franch.) H.Wolff</small> * ''Pimpinella chungdienensis'' <small>C.Y.Wu</small> * ''Pimpinella cnidioides'' <small>H.Pearson ex H.Wolff</small> * ''Pimpinella coriacea'' <small>(Franch.) H.Boissieu</small> * ''Pimpinella corymbosa'' <small>Boiss.</small> * ''Pimpinella cretica'' <small>Poir.</small> * ''Pimpinella cumbrae'' <small>Link</small> * ''Pimpinella cypria'' <small>Boiss.</small> * ''Pimpinella dendroselinum'' <small>Webb</small> * ''Pimpinella deverroides'' <small>(Boiss.) Boiss.</small> * ''Pimpinella diversifolia'' <small>DC.</small> * ''Pimpinella ebracteata'' <small>Baker</small> * ''Pimpinella enguezekensis'' <small>Yıldırım, Akalın & Yeşil</small> * ''Pimpinella eriocarpa'' <small>Banks & Sol.</small> * ''Pimpinella erythraeae'' <small>Armari</small> * ''Pimpinella etbaica'' <small>Schweinf.</small> * ''Pimpinella fargesii'' <small>H.Boissieu</small> * ''Pimpinella favifolia'' <small>C.Norman</small> * ''Pimpinella filiformis'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella filipedicellata'' <small>S.L.Liou</small> * ''Pimpinella flaccida'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Pimpinella gilanica'' <small>Mozaff.</small> * ''Pimpinella grisea'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella hadacii'' <small>Engstrand</small> * ''Pimpinella hastata'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Pimpinella helosciadoidea'' <small>H.Boissieu</small> * ''Pimpinella henryi'' <small>Diels</small> * ''Pimpinella heyneana'' <small>(DC.) Benth. & Hook.f.</small> * ''Pimpinella heywoodii'' <small>Dawit</small> * ''Pimpinella hirtella'' <small>(Hochst.) A.Rich.</small> * ''Pimpinella homblei'' <small>C.Norman</small> * ''Pimpinella huillensis'' <small>Welw. ex Engl.</small> * ''Pimpinella ibradiensis'' <small>Çinbilgel, Eren, H.Duman & Gökceoğlu</small> * ''Pimpinella'' × ''intermedia'' <small>Figert</small> * ''Pimpinella inundata'' <small>(Farille & S.B.Malla) P.K.Mukh. & Constance</small> * ''Pimpinella isaurica'' <small>V.A.Matthews</small> * ''Pimpinella javana'' <small>DC.</small> * ''Pimpinella junionae'' <small>Ceballos & Ortuño</small> * ''Pimpinella kaessneri'' <small>(H.Wolff) Cannon</small> * ''Pimpinella kawalekhensis'' <small>Farille & Lachard</small> * ''Pimpinella keniensis'' <small>C.Norman</small> * ''Pimpinella khayyamii'' <small>Mozaff.</small> * ''Pimpinella khorasanica'' <small>Engstrand</small> * ''Pimpinella kingdon-wardii'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella koelzii'' <small>M.Hiroe</small> * ''Pimpinella kotschyana'' <small>Boiss.</small> * ''Pimpinella kurdica'' <small>Rech.f. & Riedl</small> * ''Pimpinella kyimbilaensis'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella ledermannii'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella leschenaultii'' <small>DC.</small> * ''Pimpinella liiana'' <small>M.Hiroe</small> * ''Pimpinella limprichtii'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella lindblomii'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella lineariloba'' <small>Cannon</small> * ''Pimpinella lutea'' <small>Desf.</small> * ''Pimpinella major'' <small>(L.) Huds.</small> * ''Pimpinella menachensis'' <small>Schweinf. ex H.Wolff</small> * ''Pimpinella mulanjensis'' <small>C.C.Towns.</small> * ''Pimpinella nana'' <small>Pimenov</small> * ''Pimpinella neglecta'' <small>C.Norman</small> * ''Pimpinella nephrophylla'' <small>Rech.f. & Riedl</small> * ''Pimpinella nervosa'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Pimpinella niitakayamensis'' <small>Hayata</small> * ''Pimpinella nudicaulis'' <small>Trautv.</small> * ''Pimpinella nyingchiensis'' <small>Z.H.Pan & K.Yao</small> * ''Pimpinella oliverioides'' <small>Boiss. & Hausskn.</small> * ''Pimpinella olivieri'' <small>Boiss.</small> * ''Pimpinella oreophila'' <small>Hook.f.</small> * ''Pimpinella paludosa'' <small>C.C.Towns.</small> * ''Pimpinella parishiana'' <small>Kurz</small> * ''Pimpinella pastinacifolia'' <small>(Boiss.) H.Wolff</small> * ''Pimpinella paucidentata'' <small>V.A.Matthews</small> * ''Pimpinella peregrina'' <small>L.</small> * ''Pimpinella peucedanifolia'' <small>Fisch. ex Ledeb.</small> * ''Pimpinella physotrichioides'' <small>C.Norman</small> * ''Pimpinella pimpinelloides'' <small>(Hochst.) H.Wolff</small> * ''Pimpinella pretenderis'' <small>Orph. ex Halácsy</small> * ''Pimpinella procumbens'' <small>(Boiss.) Pau</small> * ''Pimpinella propinqua'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella pruatjan'' <small>Molk.</small> * ''Pimpinella puberula'' <small>(DC.) Boiss.</small> * ''Pimpinella purpurea'' <small>(Franch.) H.Boissieu</small> * ''Pimpinella renifolia'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella rhodantha'' <small>Boiss.</small> * ''Pimpinella rhomboidea'' <small>Diels</small> * ''Pimpinella richardsiae'' <small>C.C.Towns.</small> * ''Pimpinella rigidistyla'' <small>C.C.Towns.</small> * ''Pimpinella rigidiuscula'' <small>C.C.Towns.</small> * ''Pimpinella rigidula'' <small>(Boiss. & Orph.) H.Wolff</small> * ''Pimpinella robynsii'' <small>C.Norman</small> * ''Pimpinella rollae'' <small>Billore & Hemadri</small> * ''Pimpinella rubescens'' <small>(Franch.) H.Wolff ex Hand.-Mazz.</small> * ''Pimpinella saxifraga'' <small>L.</small> * ''Pimpinella schimperi'' <small>Dawit</small> * ''Pimpinella schweinfurthii'' <small>Asch.</small> * ''Pimpinella serbica'' <small>(Vis.) Benth. & Hook.f. ex Drude</small> * ''Pimpinella sikkimensis'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Pimpinella silvatica'' <small>Hand.-Mazz.</small> * ''Pimpinella silvicola'' <small>Hemp</small> * ''Pimpinella sintenisii'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella smithii'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella squamosa'' <small>Karjagin</small> * ''Pimpinella stracheyi'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Pimpinella'' × ''subnigra'' <small>Tzvelev</small> * ''Pimpinella tagawae'' <small>M.Hiroe</small> * ''Pimpinella tenuicaulis'' <small>Baker</small> * ''Pimpinella thellungiana'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella tibetanica'' <small>H.Wolff</small> * ''Pimpinella tirupatiensis'' <small>N.P.Balakr. & Subr.</small> * ''Pimpinella tomentosa'' <small>Dalzell ex C.B.Clarke</small> * ''Pimpinella tongloensis'' <small>P.K.Mukh.</small> * ''Pimpinella tragioides'' <small>(Boiss.) Benth. & Hook.f. ex Drude</small> * ''Pimpinella tragium'' <small>Vill.</small> * ''Pimpinella tripartita'' <small>Kalen.</small> * ''Pimpinella triternata'' <small>Diels</small> * ''Pimpinella tunceliana'' <small>Yıld.</small> * ''Pimpinella turcomanica'' <small>Schischk.</small> * ''Pimpinella urbaniana'' <small>Fedde ex H.Wolff</small> * ''Pimpinella urceolata'' <small>Watt ex Banerji</small> * ''Pimpinella valleculosa'' <small>K.T.Fu</small> * ''Pimpinella villosa'' <small>Schousb.</small> * ''Pimpinella wallichiana'' <small>(Miq.) Gandhi</small> (syn. ''Pimpinella monoica'') * ''Pimpinella wallichii'' <small>C.B.Clarke</small> * ''Pimpinella woodii'' <small>C.C.Towns.</small> * ''Pimpinella xizangensis'' <small>R.H.Shan & F.T.Pu</small> * ''Pimpinella yunnanensis'' <small>(Franch.) H.Wolff</small> * ''Pimpinella zagrosica'' <small>Boiss. & Hausskn.</small> === Karazana napetraka tao taloha === * ''Pimpinella brachycarpa'' → ''Spuriopimpinella brachycarpa'' == Jereo koa == * ''[[Phellolophium]]'' * ''[[Spuriopimpinella]]'' du99uu9t4dwkpo5dtpy0a8a1wads3hg