Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 2260 1147605 1131789 2026-07-13T07:20:06Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147605 wikitext text/x-wiki Ny '''wiki''' dia fitaovana ahafahana mandavorary votoatin'ny sehatra iray amin'ny tranonkala ka ahafahan'ny mpitsidika rehetra nomena alàlana hanova ny votoatin'ny pejy ao anatiny. Manamora ny ''fiaraha-manoratra'' lahatsoratra ny wiki, koa rehefa olona maromaro no miara-mamolavola [[lahatsoratra]] iray dia tena ahitana tombontsoa ny mampiasa wiki. I [[Ward Cunningham]] no namorona ny wiki voalohany tamin'ny taona [[1995]], tamin'ny ampahan'ny sehatra iray miresaka momba ny programmation informatika, ary ''[[WikiWikiWeb]]'' no anarana nomeny an'izany. Avy amin'ny teny hawaianina hoe ''wiki wiki'', izay midika hoe « maikamaika » na « <!--todo translate-->informel » no nahazoana ny teny hoe « wiki ». Ampy fahamatorana ny wiki taty amin'ny [[taona 2000]]<!--années 2000--> ary efa nifandray tamin'ny [[Web 2.0]] ihany koa. Ny raki-pahalalana [[Wikipedia]] izay niforona ny taona [[2001]] no nanjary sehatra wiki be mpitsidika indrindra eran-tany. [[Sary:WikiWiki.jpg|thumb|250px|ankavanana|Takelaby Wiki Wiki ao amin'ny seranam-piaramanidina iraisam-pirenen'i Honolulu]] == Fiasany ara-teknika == Ny mampiavaka ny wiki amin'ny fitaovana fitantanana votoatin-tsehatra hafa dia mitovy ny fahafahan'ny olona tsirairay manana alàlana amin'izany hanova ny votoatin'ny pejy, ary tsy voafetra ny fanovàna ataony amin'izany kanefa tsy miteraka lesoka eo amin'ny sehatra amin'ny ankapobeny : afaka manitsy tsipelina iray diso na [[faingo]] tokana monja izy nefa koa afaka mamafa ny votoatin'ny pejy iray manontolo raha tiana hatsaraina na misy hahitsy. Ao anatin'ny wiki dia namoraina ny famoronana pejy sy ny fanaovana rohy. Ny lasitra itoeran'ny votoatin'ny pejy izay misy ny fampahalalana ankapobeny sy mombamomba ny sehatra ihany no tsy afaka ovaina. === Fanovàna === Ny mpivoivoy tranonkala mahazatra (navigateur) ihany no fitaovana ampiasaina hijerena sy hanovana ny lahatsoratra. Misy endrika roa no ahafahana mahita ny pejy : mijery fotsiny ny fahafahana manova ny votoatiny. Amin'ny fanovàna ny pejy, dia miseho ao anaty fisy (formulaire) ny lahatsoratra. Miampy tetika fanoratra (syntaxe) vitsivitsy izany, izay antsoina koa hoe ''wikitext'', ahafahana manamboatra ny endriky ny lahatsoratra, manisy rohy, manampy sary. Raha oharina amin'ny fango HTML dia mora ianarana kokoa io fomba iray io. Misy koa anefa wiki vitsivitsy izay mampiasa interface [[WYSIWYG]] fa tsy ''wikitext''. === Fitantanana ny fanovàna === Tehirizin'ny wiki ny mombamomba ny fanovàna rehetra (ny votoatin'ny lahatsoratra, ny daty nanovàna azy, ny olona nanova azy). Azo atao araka izany ny manaraka ny fivoaran'ny pejy anankiray, na ny manafoana fanovana anankiray ka mamerina ny lahatsoratra amin'ny endriny teo aloha. Azo arahi-maso ihany koa ny fandraisan'anjaran'ny mpitsidika. Farany dia azo atao koa ny manaraka indray mijery sy amin'ny fotoana rehetra ny fiainan'ny sehatra iray manontolo. Ireo fampahalalana rehetra ireo dia tehirizina ao anaty [[banky angona]] avokoa amin'ny ankapobeny. Tsy ny pejy rehetra kosa anefa mazava ho azy ny azo ovaina, ary anisan'ny tsy azo ovaina ny pejy ahitana ireo fanaraha-maso ireo. Misy koa pejy hafa natokana ho an'ny mpitantana ihany, ka tsy afaka ovàna, toy ny pejy handinihana ny rohy, ny pejy mampifandray amin'ny système (fidirana, mombamomba ny mpitsidika, fanovàana anarana pejy, fandefasana rakitra). === Famantarana ny mpitsidika === Tsy voatery hoe afaka ovain'ny daholobe daholo akory ny wiki rehetra ; indraindray mety hotakiany ny fisoratana anaran'ny mpitsidika. Ary ho an'ny wiki misokatra ho an'ny daholobe aza dia misy teknika ampiasaina hiadiana amin'ny fanovana tsy irina na diso. Rehefa avelan'ny wiki iray manova ny votoatin'ny pejy ao anatiny ny mpikambana tsy misoratra anarana, dia ny [[adiresy IP]]-n'ilay mpitsidika no amantarany azy. Na izany na tsy izany dia azo atao ny manokatra kaonty sy miditra amin'ny alàlan'ny solonanarana sy tenimiafina. == Fiasany ho an'ny olombelona == Ny wiki iray misokatra ho an'ny daholobe dia karakarain'ny fiaraha-moni-mpitsidika na fikambanan'ny mpampiasa azy mandavanandro, ary manatratra tanjona tokana ireo olona ireo. Raha vao misy fampahalalana miova, dia avy manara-maso an'izay ny mpandray anjara mavitrika liana amin'ny pejy novaina, ary manitsy ny diso na manampy fampahalalàna raha ilaina. Araka izany, vetivety ihany dia hita sy voafafa ny fisomparana maro izay mety hisy hanao. Ankoatra an'izay dia misy antanantohatra ihany koa ny fahefana ananan'ny mpitsidika. Misy mpitsidika sasany manam-pahefana hamafa na hanidy pejy iray mba tsy ho azo ovaina intsony, na koa manakana ireo mpikambana tsy mitondra soa ho an'ny tetikasa. Amin'ny ankapobeny dia mora sy vetivety kokoa ny manafoana ny fisomparana anankiray noho ny herim-po sy fotoana lany nanaovana azy. Ny fahombiazan'i [[Wikipedia]] dia maneho fa ny fiaraha-miasan'ny olona maromaro resy lahatra amin'ny tanjona iray dia ampy hahavitana sehatra wiki iray lehibe, tsara kalitao ary be mpitsidika. Nefa ireo sehatra wiki misokatra ho an'ny daholobe fa tsy ampy fanaraha-maso kosa dia vetivety dia lasibatry ny fisomparana sy ny [[spam]]. == Bibliographie == * Jérôme Delacroix, ''Les wikis. Espaces de l'intelligence collective'', M2 Editions, [[Parisy|Paris]], 2005 == Jereo koa == {{Wiktionnaire|wiki|wiki}} {{Commons|wiki|wiki}} * [[Lisitry ny Wiki voakilasy araky ny hevi-dehibe]] * [[Lisitry ny rindrankajy Wiki]] * [[Torolàlana:Fametrahana ny rindrankajy MediaWiki|Fametrahana ny rindrankajy Mediawiki hanaovana sehatra wiki]] * [http://www.agoravox.fr/article.php3?id_article=6793 les wikis ont dix ans] -- Jery todika momba ny taona 2005, nosoratan'ny mpampiasa wiki maromaro. == Wikis maro samihafa == === Wiki amin'ny teny malagasy sy momba an'i Madagasikara === Ny nahazoana ity lisitra ity dia nokarohina tamin'ny fitaovana fikarohana sehatra izay sehatra ahitana ny teny hoe '''wiki''', '''malagasy''' sy '''amin'izany''' {| |'''teny''' |'''sehatra''' |'''[[rindrankajy wiki]]''' |- | |[[Wikipedia]] |[[MediaWiki]] |- | |[http://fanorona.tuxfamily.org Tetikasa fanorona] (Torolàlana amin'ny famolavolana [[rindrankajy|rindrankajin']] ilay [[lalaon-tsaina]] malagasy malaza atao hoe [[fanorona]]) |[[Wikini]] |- | |[http://wiki.infogasy.net Wiki infogasy] {{Wayback|url=http://wiki.infogasy.net/ |date=20201202060010 }}: Sehatra wiki ahitana lahatsoratra sy dikan-teny momba ny [[informatika]] |[[DokuWiki]] |- | |[http://openformats.org/mg openformats.org] {{Wayback|url=http://openformats.org/mg |date=20060716062742 }} Famporisihina ny fampiasàna format malalaka |[[WikkaWiki]] |- | |[http://wiki.serasera.org wiki.serasera.org] {{Wayback|url=http://wiki.serasera.org/ |date=20160306224314 }}: Wikianja, wiki ho ampiasain'ny mpikambana ao amin'ny serasera.org |[[MediaWiki]] |- | |[http://hatsiklo.pedia.ws hatsiklo.pedia.ws] : [[Uncyclopedia]] amin'ny teny malagasy. |[[MediaWiki]]<!-- |- |{{fr}} |[http://www.wikimada.org WikiMada]: Fifampizarana fampahalalàna momba an'i [[Madagasikara]] |[[MediaWiki]]--> |} === Rakibolana Wiki === * {{mg}} [[:wikt:|Wiki-bolana]] * {{en}} [[:en:wikt:Main_Page|Wiktionary]] * {{fr}} [[:fr:wikt:|Wiktionnaire]] * {{fr}} [http://wikithema.free.fr/ WikiThema] (glossaires thématiques et humoristiques) === Rakipahalalana wiki === * [[Wikipedia]] * {{fr}} [http://belgium.wikia.com/wiki/Accueil Wikinations.be] * {{en}} [[w:Susning.nu|Susning.nu]] * {{fr}} [[Enciclopedia Libre]] (rakipahalalana espaniôla) * [[Jurispedia]] (rakipahalalana momba ny fitsarana) * {{en}} [http://internet-encyclopedia.org Internet-Encyclopedia] {{Wayback|url=http://internet-encyclopedia.org/ |date=20040404134153 }} * {{en}} [[w:SourceWatch|SourceWatch]] * {{fr}} [http://fr.ekopedia.org/ Ekopedia] (tetikasa rakipahalalana mikirakira ny teknika amin'ny fiainana<!--que veut dire alternative-->) * {{fr}} [http://fr.wikikto.org WikiKto] {{Wayback|url=http://fr.wikikto.org/ |date=20171017150428 }} (rakipahalalana katôlika malalaka) * {{fr}} [http://wiki.gamer.free.fr Wiki Gamers] {{Wayback|url=http://wiki.gamer.free.fr/ |date=20081112103603 }} (rakipahalalana momba ny lalao stratejia) * {{en}} [http://www.wowwiki.com/ Wowwiki] (rakipahalalana momba ny MMORPG World of Warcraft) * {{fr}} [http://www.wikiberal.org/ Wikiberal] (rakipahalalana liberal) * {{fr}} [http://www.geneawiki.com/index.php/Accueil GeneaWiki] rakipahalalana momba ny firazanana (généalogie) * {{fr}} [http://cours.kestudy.com Kestudy] {{Wayback|url=http://cours.kestudy.com/ |date=20120823115144 }} : lesona maimaim-poana amin'ny taranja rehetra === Annuaires wiki === * [http://wikiindex.org WikiIndex] {{Wayback|url=http://wikiindex.org/ |date=20080516202017 }} -- wiki-n'ny wiki. Tarihin'i Mark Dilley, tetikasa iray hamoronana annuaire-n'ny wiki eran-tany, sokajiana araka ny toetra maro (tenim-pirenena, karazana, votoatiny, ...). * [[Wikia]] * [http://wiki.web-quebec.net Web-Québec] {{Wayback|url=http://wiki.web-quebec.net/ |date=20060224232634 }} (répertoire Web malalaka) === sehatra wiki hafa === * [http://wikipoll.free.fr WikiPoll] Wiki de sondages d'opinion * [http://www.wikinsider.org Wikinsider] {{Wayback|url=http://www.wikinsider.org/ |date=20190206132156 }} mpitari-dàlana eo amin'ny sehatry ny hôtely, trano fisakafoanana, bar, club, fivarotana * [http://fr.wikisource.org/wiki/Accueil Wikisource] Tranomboky nomerika malalaka * [http://species.wikipedia.org/wiki/Main_Page Wikispecies] (amin'ny tenim-pirenena maro) * [http://en.wikibooks.org/wiki/Main_Page Wikibooks] (amin'ny tenim-pirenena maro) * {{fr}} [http://www.wikituto.org Wikituto.org] (tutoriaux) * [http://fr.wikipen.org/wiki/Main_Page Wikipen] {{Wayback|url=http://fr.wikipen.org/wiki/Main_Page |date=20060615155537 }} (amin'ny tenim-pirenena maro) Atrikasa fanoratana ifarimbonana sy malalaka * [http://wwww.unplugged-cafe.org Unplugged Café] wiki miteny frantsay voalohany miresaka ny gitara * [[WikiMapia]] : Système d'information géographique === Rindrankajy wiki (na motera wiki) === Araka ny anarany, ny rindrankajy wiki dia rindrankajy ahafahana manao sehatra amin'ny tranonkala mifototra amin'ny wiki. {{antsipirihany|rindrankajy Wiki}}<!-- antsipirihany = détail--> === Fiaraha-monin'ny mpampiasa wiki === * [[CraoWiki]] (fikambanana lehibe an'ny mpampiasa wiki miteny frantsay) * [http://www.emacswiki.org/cgi-bin/community-fr/Plan_du_Site CommunityWiki] {{Wayback|url=http://www.emacswiki.org/cgi-bin/community-fr/Plan_du_Site |date=20040405055741 }} (wiki miresaka momba ny lohahevitra mahakasika ny fivondronan'ny mpampiasa wiki na eo anivon'ny tranonkala na any ivelany : fitantanana, fampianarana, fifandirana, fanelanelanana, kabary ara-teknika, sns.) * [http://www.usemod.com/cgi-bin/mb.pl?PageAccueil Meatball Wiki amin'ny teny frantsay] * [[wikicities]] <!--une collection de wikis au sujets divers chez [[Wikia]], y comprenant les wikicities individuels, le wiki [[Star Trek]]/[[science-fiction]] [[Memoryalpha:]] et les wikis humoristiques [[Uncyclopédia]] et [[wikicities:c:desencyclopedie:Accueil|Désencyclopédie]]--> === Sehatra ahitana fampahalalana momba ny wiki === * [http://www.leswikis.com leswikis.com] Sehatra wiki iray ahitana fampahalalana momba ny wiki * [http://pointwiki.viabloga.com PointWiki] -- blaogy miteny frantsay ifarimbonana natokana ho an'ny vaovao momba ny wiki ==== Sehatra anglisy ==== * {{en}} [http://www.wikimatrix.org/ Wikimatrix : sehatra ahitana fampitahana rindrankajy wiki] {{Wayback|url=http://www.wikimatrix.org/ |date=20160131033544 }} (fampitahana rindrankajy wiki mihotra ny 20) * {{en}} [http://c2.com/cgi/wiki? Wiki] (wiki voalohany indrindra) * {{en}} [[MeatBall:MeatballWiki|MeatballWiki]] (iray amin'ireo wiki lehibe indrindra) * {{en}} [http://www.codepedia.com Codepedia] {{Wayback|url=http://www.codepedia.com/ |date=20130922064238 }} (wiki natokana ho an'ny programmeur) * {{en}} [http://dmoz.org Annuaire dmoz.org] {{Wayback|url=http://dmoz.org/ |date=20060928194603 }} [[Sokajy:Wiki]] qpzegbn1drbabe70i8kxk9j3otodfx1 0 8368 1147603 1047586 2026-07-13T04:52:21Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147603 wikitext text/x-wiki Ny '''Rindrankajy wiki''' dia [[rindrankajy]] voasokajy ao amin’ny sistema fitantanana votoatiny afahana manamboatra [[wiki]], [[sehatra]] an-tranonkala azo tsidihina sy ovaina avy amin’ny alalan’ny rindrankajy fitsidihana pejy. == Tantara == I [[Ward Cunningham]] no namorona ny rindrankajy wiki voalohany tamin'ny [[1995]] ho an’ny fanamboarana sehatra wiki voalohany : ny [[PortlandPatternRepository]]. Ny fahombiazan'io kaonsepta io dia tian’ny olona maro. Nisy sehatra wiki nipotra teo aorian'io. Misy rindrankajy wiki hafa naka, nandika, nanova, nanamora na nanatsara ny zavatra afaka ataon'ny rindrakajy noforonin’i Ward Cunningham. Tamin'ny 2003, fantatra fa misy rindrankajy wiki mahery ny zato. Ny lisitra feno amin’izao fotoana izao dia milaza fa misy telonjato mahery. Ny zavatra azo ataony sy ny fomba nanaovana azy no mahasamihafa ireo wiki ireo. Ny rindrankajy voalohany dia natao mba hanao aza tsotsotra ary nihabetsaka hatrany ny asa afaka ataony. Nitranga tsikelikely ny rindrankajy tsara endrika sady mora ampiasaina. == Rohy ivelany == === Miteny anglisy === * [http://c2.com/cgi/wiki?PortlandPatternRepository Ny wiki voalohany] * [http://www.wikimatrix.org Fampitahana rindrankajy wiki] {{Wayback|url=http://www.wikimatrix.org/ |date=20160131033544 }} * [http://www.onlamp.com/pub/a/onlamp/2004/11/04/which_wiki.html Fampitahana rindrankajy wiki] {{Wayback|url=http://www.onlamp.com/pub/a/onlamp/2004/11/04/which_wiki.html |date=20180115054219 }} (Lahatsoratra, Novambra 2004) * [http://en.wikiversity.org/wiki/Comparison_of_wiki_farms Fampitahana ny wikifarms any amin'ny Wikiversite anglisy] {{Wayback|url=http://en.wikiversity.org/wiki/Comparison_of_wiki_farms |date=20100218071213 }} * [http://c2.com/cgi/wiki?ChoosingaWiki Ahoana no misafidy wiki] Cunningham & Cunningham, Inc * [http://c2.com/cgi/wiki?WikiEngines Lisitra ny rindrankajy wiki] Cunningham & Cunningham, Inc * [http://sucuri.net/?page=scan Fitaovana tsy andoavam-bola mba hanandrana ny fiarovana eo amina wiki auto-hebergé tsotra] {{Wayback|url=http://sucuri.net/?page=scan |date=20100207022258 }} &mdash; [[Wikipedia:Meta|Meta]] [[Sokajy:Rindrankajy Wiki|*]] {{vangovango}} dis6c9jg0l0hwyb1fce1h4z7m5508p8 0 176516 1147607 1035661 2026-07-13T09:05:51Z JackyM59 37857 Photograph updated 1147607 wikitext text/x-wiki {{Coord|50.390|3.169}} {{infobox tanàna |tanàna=Lallaing |sary=Mairie de Lallaing et ancienne entrée du château 01.jpg |firenena={{Frantsa}} |faritany=[[Hauts-de-France]] |velarantany=5.99 |isam-ponina=6999 |ben'ny tanàna=Francis Dureux }} I '''Lallaing''' dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Douai, ao amin'ny departemantan'i [[Nord (departemanta frantsay)|Nord]], ao amin'ny faritr'i [[Hauts-de-France]], ao [[Frantsa]]. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 59327. I Francis Dureux no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001&ndash;2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Douaisis == Jeografia == Ny isam-ponin'i Lallaing dia 6999 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 16 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 30 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 50.390° ary 3.169° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1. == Rohy ivelany == * : Tranonkala * [http://www.communes.com/recherche/?q=Lallaing Eo amin'i www.communes.com] <references/> [[Sokajy:Tanàna ao amin'ny faritr'i Nord]] 60dlwraxk2d9d2w82npxzjbs2q0laoi 0 283899 1147600 1146979 2026-07-12T22:50:46Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147600 wikitext text/x-wiki [[Sary:Andry Rajoelina - US Embassy Nov 2008.png|vignette|274x274px|Andry Rajoelina]] Ny '''fizakan' i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] zom-pirenena frantsay''' dia efa nanomboka tamin' ny taona 2014<ref name=":0"><small>"[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/06/15/madagascar-le-president-rajoelina-est-bien-francais_6177722_3212.html Madagascar : le président Rajoelina est bien français]", ''Le Monde.fr'',‎ 15 juin 2023 (vakio eto [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2023%2F06%2F15%2Fmadagascar-le-president-rajoelina-est-bien-francais_6177722_3212.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], notsidihina tamin' ny 15 juin 2023)</small></ref>, nefa efa aty amin' ny taona 2023 vao nivoaka tamin' ny [[Tambajotra sôsialy|tambajotran-tserasera]] miaraka amin' ny porofo tsy azo lavina ny momba izany. Niteraka ady hevitra izany vaovao izany ka hevitra isan-karazany no nivoaka momba ny fananan' i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] zom-pirenena tokana ([[Zom-pirenena frantsay|frantsay]]) na roa ([[Zom-pirenena malagasy|malagasy]] sy frantsay) sy ny maha ara-dalàna na tsia ny naha filohan' ny Repoblika azy nanomboka tamin' ny taona 2019 sy ny filatsahany ho fidina filohan' ny Repoblika amin' ny taona 2023. == Zava-misy manodidina == === Tsy fahafahana milatsaka ho fidina filohan' ny Repoblika tamin' ny taona 2013 === Nandritra ny [[Fahefana Avon' ny Tetezamita|Tetezamita]] teto [[Madagasikara]], tamin' ny volana Janoary 2013 dia nilaza ny tsy hirotsaka ho kandidà amin' ny [[Fifidianana filoham-pirenena ao Madagasikara 2013|fifidianana filoham-pirenena 2013]] i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]]<ref>[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2013/01/15/97001-20130115FILWWW00723-madagascar-rajoelina-renonce.php <small>Madagascar: Rajoelina renonce</small>]<small>, ''le Figaro''.</small></ref>. Tamin' ny volana Jolay 2013, taorian' ny fifanolanana momba ny fiverenan' i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]] an-tanindrazana sy ny fikasan' ireo lohandohan' ny ankolafy mpandray anjara amin' ny fitantanana ny Tetezamita (ankolafy [[Ravalomanana Marc|Ravalomanana]], ny ankolafy [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]], ny ankolafy [[Zafy Albert]] ary ny ankolafy [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina)]] ny hilatsaka koa, dia nanambara ny tenany hirotsaka hofidiana indray i Andry Rajoelina<ref>[http://www.aoraha.com/fifidianana-filoha-kandida%E2%80%88tsy%E2%80%88nampoizina%E2%80%88tamin-ny%E2%80%88ora%E2%80%88farany%E2%80%88rajoelina%E2%80%88andry/ <small>Fifidianana filoha – Kandidà tsy nampoizina tamin’ ny ora farany Rajoelina Andry</small>]</ref>. Nambaran' ny [[Southern African Development Community]] (SADC) ny sazy hahazo ny firenena malagasy raha tsy esorina ny kandidatiorany sy ny an' ny roa hafa ([[Lalao Ravalomanana]] sy [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]])<ref><small>"[http://www.lemonde.fr/afrique/article/2013/08/17/madagascar-annulation-de-trois-candidatures-a-la-presidentielle-contestees_3462888_3212.html Madagascar fait un pas vers la présidentielle"], ''Le Monde''</small></ref>. Nanaiky ny hiala amin' ny filatsahana ho filoham-pirenena izy ireo nefa afaka nanendry kandidà mpisolo toerana. Izany no nahatonga ny filatsahan-kofidin' i [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]], kandidà mpisolo toerana an' i Andry Rajoelina<ref><small>{{Cite web|title=Kopian' ny arisiva|url=http://www.madagate.com/politique-madagascar/dossier/3658-andry-rajoelina-soutenir-hery-rajaonarimampianina-nest-pas-se-substituer-a-lui.html|accessdate=2013-11-15|archivedate=2013-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111112626/http://www.madagate.com/politique-madagascar/dossier/3658-andry-rajoelina-soutenir-hery-rajaonarimampianina-nest-pas-se-substituer-a-lui.html}}</small></ref>. Nipetraka tany [[Frantsa]] ny fianakaviana Andry Rajoelina taorian' ny fanekeny ny hisitaka amin' ny fanaovana pôlitika mba hahafahan' ny firenena hiverina amin' ny lamina araka ny lalàmpanorenana. === Tsy fifanarahana tamin' ny filoha Hery Rajaonarimampianina (2014-2018) === Rehefa lany soa aman-tsara ho filohan' ny Repoblika i [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]] dia tsy nanaraka ny toromarika nomen' i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]], ka anisan' izany ny tokony hanendrena praiminisitra atolotry ny antokon' i Andry Rajoelina sy ny tsy tokony hamoronany antoko pôlitika vaovao. Rava tamin' ny taona 2014 ny fifandraisan' izy roa tonta. Raikitra ny fanoheran' ny antokon' i Andry Rajoelina an' i Hery Rajaonarimampianina izay niafara tamin' ny fananganana governemanta vaovao sy fanaovana fifidianana alohan' ny fotoana tamin' ny taona 2018<ref><small>[https://la1ere.francetvinfo.fr/ « Vote de destitution : analyse des causes »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2015%2F05%2F26%2Fmadagascar-les-deputes-votent-la-destitution-du-president_4641093_3212.html tahiry]] ''Francetvinfo''.</small></ref><ref><small>[https://www.jeuneafrique.com/562750/politique/madagascar-la-cour-constitutionnelle-ordonne-la-nomination-dun-gouvernement-dunion-nationale/ « Madagascar : la Cour constitutionnelle ordonne la nomination d’un gouvernement d’union nationale »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.france24.com%2Ffr%2F20180425-madagascar-manifestation-bollore-mis-examen-rsf-classement-afrique-2018 tahiry]], ''JeuneAfrique.com''</small></ref>. == Fahazoana ilay zom-pirenena vahiny == === Tsy nambara tamin' ny Malagasy === Tamin' ny taona 2013 no nanaovan' i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] fangatahana [[zom-pirenena frantsay]] ka tamin' ny taona 2014 no nahazoany izany<ref name=":0" />. Nivoaka ny [[didim-panjakana]] nosoniavin' ny praiminisitra frantsay [[Manuel Valls]] sy ny minisitry ny Atitany frantsay [[Bernard Cazeneuve]], tamin' ny 19 Nôvambra 2014. Niseho tao amin' ny gazetim-panjakanan' ny Repoblika Frantsay laharana faha-269 tamin' ny 21 Nôvambra 2014 ny fanapahan-kevitra momba izany. I [[Mialy Rajoelina|Mialy Razakandisa]] vadiny sy ny zanany telo koa dia misitraka izany zom-pirenena frantsay izany<ref name=":2"><small>"[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/06/15/madagascar-le-president-rajoelina-est-bien-francais_6177722_3212.html Madagascar : le président Rajoelina est bien français]", ''Le Monde.fr'',‎ 15 juin 2023 (vakio eto [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2023%2F06%2F15%2Fmadagascar-le-president-rajoelina-est-bien-francais_6177722_3212.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], notsidihina tamin' ny 15 juin 2023)</small></ref>. Tsy nambaran' i Andry Rajoelina tamin' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] izany fananany zom-pirenena frantsay izany ary tsy nanao fanambaràna momba izany koa izy tamin' ny fametrahany ny antontan-taratasy filatsahan-ko fidina ho filohan' ny Repoblika ka afaka nilatsaka soa aman-tsara. === Fivoahan' ilay tsiambaratelo === Taty amin' ny volana Jona 2023 vao nivoaka tao amin' ny [[Tambajotra sôsialy|tambajotran-tserasera]] tamin' ny alalan' i [[Fanirisoa Ernaivo]], izay sady mpitsara no filohan' ny RMDM Diaspora<ref><small>Ny RMDM Diaspora dia ny Rodoben' ny Mpanohitra ho an' ny Demokrasia eto Madagasikara any ivelany.</small></ref>, sy nohamafisin' ny haino aman-jery frantsay ny porofo momba io fananany zom-pirenena frantsay nangatahina io, na dia efa nivoaka an-gazety ny firesahana momba izany talohan' io fotoana io nefa tsy nisy porofo. Niteraka resabe sy ady hevitra teo amin' ny mpanao pôlitika sy ny mpahay lalàna ary ny mpanaraka ny raharaham-pirenena malagasy izany zavatra izany<ref><small>"[https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-pol%C3%A9mique-sur-la-nationalit%C3%A9-francaise-du-pr%C3%A9sident-andry-rajoelina/2927834# Madagascar : polémique sur la nationalité française du président Andry Rajoelina]", ''aa.com.tr'', 21 Jona 2023</small></ref>. == Ady hevitra == === Hevitr' i Andry Rajoelina sy ny mpomba azy === Matetika no tsy mifanaraka ny valin-tenin' ny mpanohana an' i Andry Rajoelina momba ny fisitrahany ny zom-pirenena frantsay. ==== Zom-pirenena nolovaina ==== Ny mpiaro an' i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] sasany dia milaza fa mizaka zom-pirenena roa, malagasy sy frantsay, i Andry Rajoelina. I [[Romy Voos Andrianarisoa]], talen' ny Kabinetran' ny fiadidiana ny Repoblika, fony izy tany Geneva nanatrika ny Fihaonamben' ny ''Organisation internationale du travail'' (OIT), dia nilaza tamin' ny mpanao gazetin' ny ''Le Monde'' fa ny dadan' ny dadaben-dRajoelina dia nizaka ny zom-pirenena frantsay<ref><small>[https://www.infokmada.org/gazety-le-monde-voaporofo-fa-mizaka-ny-zom-pirenena-frantsay-ny-filoha-rajoelina/ "Gazety ''Le Monde'': voaporofo fa mizaka ny zom-pirenena frantsay ny filoha Rajoelina", infokmada.org] {{Wayback|url=https://www.infokmada.org/gazety-le-monde-voaporofo-fa-mizaka-ny-zom-pirenena-frantsay-ny-filoha-rajoelina/ |date=20230625200625 }} (Youtube)</small></ref><ref><small>" [https://www.madagascar-tribune.com/Le-president-Rajoelina-n-a-pas-encore-perdu-sa-nationalite-malgache-dixit.html 'Le président Rajoelina n’a pas encore perdu sa nationalité malgache', dixit Lalatiana Rakotondrazafy] {{Wayback|url=https://www.madagascar-tribune.com/Le-president-Rajoelina-n-a-pas-encore-perdu-sa-nationalite-malgache-dixit.html |date=20230625212647 }}", ''madagascar-tribune.com'', 17 Jona 2023.</small></ref><ref><small>"[https://www.madagascar-tribune.com/Monsieur-le-President-francais-de-la-Republique-de-Madagascar.html Monsieur le Président français de la République de Madagascar] {{Wayback|url=https://www.madagascar-tribune.com/Monsieur-le-President-francais-de-la-Republique-de-Madagascar.html |date=20230625212648 }}", ''madagascar-tribune.com'', 17 Jona 2023.</small></ref><ref><small>"[https://www.habarizacomores.com/2023/06/madagascar-le-president-rajoelina-bien.html Madagascar : le président Rajoelina a bien la nationalité francaise]", ''habarizacomores.com'' (15/06/2023)</small></ref>. Nanamafy izany koa i Lalatiana Rakotondravahy, minisitry ny Serasera sy ny Kolontsaina<ref><small>"[https://2424.mg/lalatiana-rakotondrazafy-indique-que-andry-rajoelina-est-francais-par-filiation-et-na-pas-renonce-a-sa-nationalite-malgache/ Lalatiana Rakotondrazafy indique que Andry Rajoelina est Français par filiation et n’a pas renoncé à sa nationalité malgache]", ''2424.mg,'' 16 Jona 2023</small></ref><ref><small>"[https://newsmada.com/2023/06/16/double-nationalite-du-president-un-faux-debat-selon-lalatiana-rakotondrazafy/ Double nationalité du président: un faux débat, selon Lalatiana Rakotondrazafy]", ''newsmada.com'', 16 Jona 2023.</small></ref><ref><small>Hoy ny minisitra Lalatiana Rakondravahy tao amin' ny fandaharana "Lazao ny Marina" tao amin' ny TVM : "[…] ''Hamafisiko eto ah, fa ny ra- …. ny dadaben' ny dadabeny, dadan' ny dadaban' ny dadabeny, tsy haiko tsara izany fa hoe ny euh euh ny raiamandrenibeany any amin' ny quatrième génération dia efa frantsay. Izay izany ah, tazomiko hamafisiko eto izay fa izay tompoko ny zava-misy marina. Mino aho fa na ny filoha Andry Rajoelina izay ao aoriana dia mbola afaka mamoaka an’izany, manamafy an' izany zavatra teneniko izany, mamoaka ny fanaporofoana an' izany raha ilaina izany ah'' […]"</small></ref>. ==== Zom-pirenena azo tamin' ny alalan' ny diplômasia ==== Ny sasany koa dia milaza fa tamin' ny alalan' ny [[diplômasia]] no nahazoan' i Andry Rajoelina ny zom-pirenena frantsay fa tsy tamin' ny alalan' ny fangatahana, na dia ny mifanohitra amin' izany aza no marina, dia ny nanaovan' i Andry Rajoelina fangatahana [[zom-pirenena frantsay]]. ==== Tsy nandova zom-pirenena frantsay i Andry Rajoelina ==== Nambara ny filohan' ny Repoblika, Andry Rajoelina fa tsy nandova zom-pirenena frantsay satria nanary izany zom-pirenena izany ny rainy izay nisitraka izany talohan' ny fahaleovantenan' i Madagasikara<ref><small>Hoy i Andry Rajoelina: "[…] ''Ny raiko a, dia niditra tao amin’ ny miaramila euh ah frantsay izy, nanapa-kevitra izy hoe : hijanona ho tafika malagasy. Rehefa mijanona amin’ ny tafika malagasy izay ah dia very ny zom-pirenena maha euh frantsay azy'' […]".</small></ref>. ==== Mijanona ho Malagasy na dia mizaka ny zom-pirenena frantsay ==== Misy koa ireo nilaza fa tsy manova ny maha Malagasy an' i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] sy ny fitiavan-tanindrazany ny fizakany ny zom-pirenena frantsay<ref><small>"[https://www.madagascar-tribune.com/Reponse-indirecte-de-Andry-Rajoelina-sur-sa-binationalite.html Réponse indirecte de Andry Rajoelina sur sa binationalité] {{Wayback|url=https://www.madagascar-tribune.com/Reponse-indirecte-de-Andry-Rajoelina-sur-sa-binationalite.html |date=20230625200626 }}", ''madagascar-tribune.com,'' 19 Jona 2023</small></ref><ref><small>« [https://information.tv5monde.com/afrique/madagascar-la-nationalite-francaise-presumee-du-president-andry-rajoelina-provoque-une#:~:text=Des%20documents%20a Madagascar : la nationalité française présumée du président Andry Rajoelina provoque une crispation politique] » [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Finformation.tv5monde.com%2Fafrique%2Fmadagascar-la-nationalite-francaise-presumee-du-president-andry-rajoelina-provoque-une%23%3A~%3Atext%3DDes%2520documents%2520attestant%2520de%2520la%2Cfait%2520perdre%2520la%2520nationalit%25C3%25A9%2520malgache.#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], ''TV5Monde'', 22 jona 2023</small></ref>. Tsy vitsy ihany koa, hoy izy ireo, ny mpitondra malagasy nanana zom-pirenena frantsay, ka anisan' ny voatonona ny jeneraly [[Ramanantsoa Gabriel|Ramanantsoa]], araka ny hita ao amin' ny ''Madagate'' ("Anisan' izany isika eto Madagasikara hatramin' izay, raha tsy mikasika an' ny Jeneraly Gabriel Ramanantsoa (13 avrily 1906 - 09 may 1979) izay nandimby ny Filoha Philibert Tsiranana, ny taona 1972. Tsy vitan' ny hoe nanambady frantsay vavy izy fa sady nizaka zom-pirenena frantsay sy malagasy izy.")<ref><small>Izao ny voasoratra ao amin' ny Madagate: "Anisan' izany isika eto Madagasikara hatramin' izay, raha tsy mikasika an' ny Jeneraly Gabriel Ramanantsoa (13 avrily 1906 - 09 may 1979) izay nandimby ny Filoha Philibert Tsiranana, ny taona 1972. Tsy vitan' ny hoe nanambady frantsay vavy izy fa sady nizaka zom-pirenena frantsay sy malagasy izy.", ''[https://www.madagate.org/madagascar-informations-politiques/a-la-une/8126-fanirisoa-ernaivo-omeo-azy-ny-zom-pirenena-frantsay-andriamatoa-macron-fa-tsy-hody-aty-dago-intsony-io.html madagate.org] {{Wayback|url=https://www.madagate.org/madagascar-informations-politiques/a-la-une/8126-fanirisoa-ernaivo-omeo-azy-ny-zom-pirenena-frantsay-andriamatoa-macron-fa-tsy-hody-aty-dago-intsony-io.html |date=20230710091412 }}'' (01/07/2023)</small></ref><ref><small>Fanamarihana: Miaramila ny janeraly Ramanantsoa ka tsy mety ho very mihitsy ny zom-pirenena malagasy ananany raha tsy mangataka izany amin' ny governemanta malagasy izy ka mahazo izay angatahiny, araka ny andininy faha-43 amin' ilay fehezean-dalàna momba ny zom-pirenena malagasy.</small></ref>. ==== Lalàna malagasy efa tsy manan-kery intsony ==== Ny hafa indray miaiky fa nangatahin' i Andry Rajoelina ilay [[zom-pirenena frantsay]] fa tsy nolovainy tamin' ny ray aman-dreniny, nefa noho ny tsy nampiharana hatry ny ela ny lalàna momba ny [[zom-pirenena malagasy]], ka nahafahan' ny Malagasy maro nanana zom-pirenena roa, dia foana hoazy io lalàna io na dia tsy misy lalàna hafa nanafoana azy<ref><small>Tsy foana ho azy anefa ilay lalàna raha mbola eo ilay zavatra feheziny amin' ny maha lalàna azy, na raha tsy misy lalàna mitovy ambaratonga aminy nasolo azy na manafoana azy, raha tsy misy lalàna ambony ambaratonga noho izy izay manafoana ny fampiharana azy.</small></ref><ref><small>Anisan' ny nanohana izany hevitra izany i Idéalson Keron, solombavambahoaka voafidy tany amin' ny [[Distrikan' Ampanihy]], nefa niova hevitra taty aoriana.</small></ref>. Manamarika an' io tsy fampiharana ilay lalàna io ny filazana ao amin' ny ''Madagate''<ref><small>Izao no filazan' ny Madagate: "''Io fepetra noraisina taoriana kelin' ny fiveranan' ny Fahaleovantenan' i Madagasikara io anefa dia zara raha nampiharina, hany ka tsy nampiasaina intsony mihitsy aza ka lasa toa haingon-dalàna sisa''", [https://www.madagate.org/madagascar-informations-politiques/a-la-une/8126-fanirisoa-ernaivo-omeo-azy-ny-zom-pirenena-frantsay-andriamatoa-macron-fa-tsy-hody-aty-dago-intsony-io.html magadate.org] {{Wayback|url=https://www.madagate.org/madagascar-informations-politiques/a-la-une/8126-fanirisoa-ernaivo-omeo-azy-ny-zom-pirenena-frantsay-andriamatoa-macron-fa-tsy-hody-aty-dago-intsony-io.html |date=20230710091412 }} (01/07/2023)</small></ref>. Noho izany, amin' izy ireo, dia tsy very ny fizakan' i Andry Rajoelina ny zom-pirenena malagasy, ary mizaka zom-pirenena roa malagasy sy frantsay izy. === Ny hevitr' ireo tsy ao amin' ny fitondram-panjakana === ==== Zom-pirenena tokana: frantsay ==== Tsy nandova zom-pirenena frantsay amin' ny maha zanak' olona mizaka rahateo ny zom-pirenena frantsay i Andry Rajoelina matoa nangataka izany ary nahazo izany tamin' ny alalan' ny [[didim-panjakana]], araka ny voasoratra ao amin' ny gazetim-panjakana frantsay. Ny mpitsikera ny fitondrana Rajoelina sy ny mpahay lalàna maro dia milaza fa very ny fizakan' i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] ny zom-pirenena malagasy ka tsy manana afa-tsy zom-pirenena frantsay izy<ref name=":1"><small>"[https://www.tiatanindrazana.mg/politique/resaka-zom-pirenena-frantsay-hisy-akony-ara-politika-ho-an-drajoelina-ve-56081.php Resaka zom-pirenena frantsay Hisy akony ara-politika ho an-dRajoelina ve ?]", ''Tiatanindrazana.mg''</small></ref><ref><small>"[https://www.infokmada.org/andry-rajoelina-nanao-fausse-declaration-mombanny-fizakana-ny-zom-pirenena-malagasy/ Andry Rajoelina: nanao "fausse déclaration" momban’ny fizakana ny zom-pirenena malagasy] {{Wayback|url=https://www.infokmada.org/andry-rajoelina-nanao-fausse-declaration-mombanny-fizakana-ny-zom-pirenena-malagasy/ |date=20230625200625 }}" ''infokmada.org''</small></ref><ref><small>" [https://www.koolsaina.com/andry-rajoelina-nest-pas-un-bi-national-il-est-exclusivement-francais-selon-un-avocat/ 'Andry Rajoelina n'est plus un bi-national, il est exclusivement français', selon un avocat"], ''koolsaina.com''</small> </ref>. ==== Mbola manan-kery ilay didy hitsivolana ==== Mbola manan-kery ny [[didy hitsivolana]] mifehy ny zom-pirenena malagasy satria mbola tsy misy didy hitsivolana na lalàna nasolo na nanafoana azy sady mbola tsy nisy olona nitondra porofo ny amin' ny fananan' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] iray na maro zom-pirenena frantsay nefa mbola mitahiry ny zom-pirenena malagasy, tsy anisan' izany ny olona ao na tao amin' ny Tafika malagasy. I [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] no voaporofo fa manana zom-pirenena frantsay. ==== Vokatry ny tsy fananana intsony ny zom-pirenena malagasy ==== Tsy tokony ho nahazo nilatsaka ho filohan' ny Repoblika tamin' ny taona 2018 i Andry Rajoelina satria tsy nanaja ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenana]]<ref><small>"[https://www.francetvinfo.fr/replay-radio/le-monde-est-a-nous/polemique-a-madagascar-le-president-n-est-pas-malgache-mais-francais_5872304.html Polémique à Madagascar : le président n'est pas malgache... mais français]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.francetvinfo.fr%2Freplay-radio%2Fle-monde-est-a-nous%2Fpolemique-a-madagascar-le-president-n-est-pas-malgache-mais-francais_5872304.html#& tahiry]], ''Francetvinfo.fr'', 21 juin 2023</small></ref><ref><small>"[https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-pol%C3%A9mique-sur-la-nationalit%C3%A9-francaise-du-pr%C3%A9sident-andry-rajoelina/2927834# Madagascar : polémique sur la nationalité française du président Andry Rajoelina]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.aa.com.tr%2Ffr%2Fafrique%2Fmadagascar-pol%25C3%25A9mique-sur-la-nationalit%25C3%25A9-francaise-du-pr%25C3%25A9sident-andry-rajoelina%2F2927834%23#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], sur Anadolu Agency, 21 juin 2023</small></ref><ref name=":1" />. Efa tsy Malagasy i Andry Rajoelina nanomboka tamin' ny nahazoany ny zom-pirenena frantsay tamin' ny taona 2014, ary tsy tokony nitondra an' i [[Madagasikara]] amin' ny maha filohan' ny Repoblika azy tamin' ny taona 2019, ka tokony hametra-pialana na hesorina fa mpamadika tanindrazana<ref name=":1" /><ref><small>"[https://newsmada.com/2023/06/24/antoko-politika-miisa-sivy-miantso-ny-hiarovana-ny-soatoavina-repoblikanina/ Antoko politika miisa sivy: miantso ny hiarovana ny soatoavina repoblikanina]", ''newsmada.com'', 24 Jona 2023</small></ref>. Voahitsakitsaka ny [[fiandrianam-pirenena]] satria Frantsay no mitondra an' i Madagasikara<ref><small>"[https://newsmada.com/2023/06/17/fizakana-zom-pirenena-frantsay-mangata-panazavana-aminny-filoha-rajoelina-ny-mmm/ Fizakana zom-pirenena frantsay: mangata-panazavana amin' ny filoha Rajoelina ny MMM]", ''newsmada.com'', 17 Jona 2023.</small></ref>. == Ny lalàna == Ny lalàna momba ny zom-pirenena malagasy sy ny lalàna momba ny zom-pirenena frantsay no voakasiky ny adihevitra momba ny zom-pirenen' i Andry Rajoelina. === Ny lalàna frantsay === [[Sary:France Flag Wavy.jpg|vignette|137x137px|Sainam-pirenena frantsay]] Ny [[zom-pirenena frantsay]] dia fehezin' ny ''Code civil'' ("Fehezandalàna Sivily") sy ny Lalàmpanorenan' ny Repoblika Frantsay<ref><small>Ny zo sivika sy pôlitika dia ny fahafahana: mifidy, milatsaka ho  fidina, manao ny asan' ny mpitsara, mijoro vavolombelona eo anetrehan' ny fitsarana, mitondra fitaovam-piadiana, mirotsaka ao amin' ny tafika, misahana raharaha fampianarana, sns</small></ref>. Misy ny fanavahana ny fanolorana ny zom-pirenena frantsay (''attribution de la nationalité''), vokatry ny maha manam-piaviana frantsay, sy ny fahazoana izany (''acquisition de la nationalité'') ho an' ny olona nateraky ny ray sy reny tsy frantsay. ==== Fahazoana ny zom-pirenena noho ny fanana ray na reny frantsay ==== Frantsay noho ny fianahana (''filiation'') ny zaza nateraky ny ray na reny frantsay na izy roa miaraka. Zo avy amin' ny ra izany (''droit du sang'', na ''jus sanguinis'')<ref><small>[https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000006419373/2023-08-04 ''Code civil'' andininy faha-18] ([https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.legifrance.gouv.fr%2FWAspad%2FUnArticleDeCode%3Fcode%3DCCIVILL0.rcv%26art%3D18#federation=archive.wikiwix.com&tab=url arsiva]).</small></ref>. ==== Fahazoana zom-pirenena amin' ny alalan' ny didim-panjakana ==== Azo amin' ny alalan' ny "didim-panjakana fananganana ho olom-pirenena" (''décret de naturalisation'') koa ny zom-pirenena frantsay, ho an' ny olon-dehibe vahiny nangataka izany, izay efa zatra nipetraka tao amin' ny tanim-pirenena frantsay nandritra ny dimy taona farafahakeliny, izany fe-potoana izany dia mety hihena amin' ny toe-javatra sasany toy ny fianarana any Frantsa sy ny fanatanterahana asa lehibe ho an' i Frantsa. Araka ny andininy faha-21-24 ao amin' ny ''Code civil'' frantsay dia tsy misy olona azo atsangana ho olom-pirenena frantsay raha tsy voamarina ny firaisam-pony amin' ny fiarahamonina frantsay, indrindra amin' ny alalan' ny fahalalany ampy ny teny frantsay, ny tantaran' i Frantsa, ny kolontsaina frantsay ary ny fiarahamonina frantsay. Takina koa ny fahalalany ampy momba ny zo sy ny adidy adidy omen' ny zom-pirenena frantsay sy ny fankatoavany ny foto-kevitra sy ny soatoavina fototry ny Repoblika. Manao sonia ny "Dina mifehy ny zo sy adidin' ny olom-pirenena frantsay" (''Charte des droits et devoirs du citoyen français'') ilay olona rehefa azo raisina ny fangatahany<ref><small>« [http://www.legifrance.gouv.fr/affichCodeArticle.do;jsessionid=226D4E4D058D46C33E78390C0387293A.tpdjo17v_3?idArticle=LEGIARTI000024197100&cidTexte=LEGITEXT000006070721&categorieLien=id&dateTexte=20130127 Article 21-24 de la loi du 16 juin 2011] » [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.legifrance.gouv.fr%2FaffichCodeArticle.do%3Bjsessionid%3D226D4E4D058D46C33E78390C0387293A.tpdjo17v_3%3FidArticle%3DLEGIARTI000024197100%26cidTexte%3DLEGITEXT000006070721%26categorieLien%3Did%26dateTexte%3D20130127 arsiva]], ''legifrance.gouv.fr''</small></ref><ref><small>« [https://naturalisation-francaise.fr/2018/09/11/les-questions-pendant-lentretien-a-la-prefecture-naturalisation-par-decret/ Questions entretien naturalisation] {{Wayback|url=https://naturalisation-francaise.fr/2018/09/11/les-questions-pendant-lentretien-a-la-prefecture-naturalisation-par-decret/ |date=20230630060246 }} » [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fnaturalisation-francaise.fr%2F2018%2F09%2F11%2Fles-questions-pendant-lentretien-a-la-prefecture-naturalisation-par-decret%2F arsiva]], ''naturalisation-francaise.fr''.</small></ref><ref><small>« [[Naturalisation par décret 2022 France Démarches|Naturalisation par décret 2022]] », ''francedemarche.fr'' [[https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Ffrancedemarches.fr%2Fnaturalisation-par-decret-2022%2F arsiva]], 24 juillet 2018</small></ref>. === Ny lalàna malagasy === [[Sary:Animated-Flag-Madagascar.gif|vignette|128x128px|Sainam-pirenena malagasy]]Amin' ny maha filohan' ny Repoblikan' i Madahasikara an' i Andry Rajoelina dia ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenana malagasy]] sy ny Lalàna fehizoro momba ny fifidianana ary ny Fehezan-dalàna momnba ny zom-pirenena malagasy no voakasika. ==== Ny Lalàmpanorenana malagasy ==== Araka ny andininy faha-46 ao amin' ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|Lalàmpanorenana malagasy]] tamin' ny 17 Nôvambra 2010, ny olona tsy mizaka ny zom-pirenena malagasy dia tsy afaka mirotsaka amin' ny fifidianana filohan' ny Repoblikan' i Madagasikara<ref><small>Jean-Pierre Maury, [https://mjp.univ-perp.fr/constit/mg2010.htm "Madagascar, Constitution de la IVe République 2010, Digithèque MJP"] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fmjp.univ-perp.fr%2Fconstit%2Fmg2010.htm tahiry]], mjp.univ-perp.fr.</small></ref><ref><small>Inty ny andalana voalohan' ny andininy faha-46 ao amin' ny Lalàmpanorenena malagasy: "''Tout candidat aux fonctions de Président de la République doit être de nationalité malagasy, jouir de ses droits civils et politiques, avoir au moins trente-cinq ans à la date de clôture du dépôt des candidatures, résider sur le territoire de la République de Madagascar depuis au moins six mois avant le jour de la date limite fixée pour le dépôt des candidatures''".</small> </ref>. ==== Ny Lalàna fehizoro momba ny fifidianana ==== Ny toko faha-4 ao amin' ny Lalàna fehizoro laharana faha-2018-009 mifehy ny fifidianana ny filohan' ny Repoblika no miresaka ny fepetra ahafaha-mirotsaka ho fidina<ref><small>"[https://www.ceni-madagascar.mg/wp-content/uploads/2018/08/Loi-orga-n%C2%B02018-009-version-FINALE-PROMULGUEE-11-mai-2018.pdf Loi organique 2018-009 relative à l'élection du Président de la République]" (pdf), ''ceni-madagascar.mg''</small></ref>. Ao amin' ny andininy faha-10 dia anisan' ny takina miaraka amin' ny fanambaràna ny filatsahan-ko fidina ny kopian' ny sora-pahaterahana na ny karapanondrom-pirenena, sy ny taratasy fanamarinana ny fizakana ny zom-pirenena malagasy voaisy daty tsy mihoatra ny telo volana<ref><small>Inty ilay andininy faha-10:</small>''<small>"Tout candidat aux fonctions de Président de la République, outre les conditions prévues à l’article 46 de la Constitution, doit :</small>'' ''<small>- être en règle vis-à-vis des lois et règlements relatifs à l’inscription sur la liste électorale et justifier d’une inscription effective sur cette liste;</small>'' ''<small>- avoir rempli ses obligations fiscales et s’être acquitté de tous les impôts et taxes exigibles de toute nature ;</small>'' ''<small>- n’avoir jamais été condamné pour crimes ou délits par une décision de justice devenue définitive ;</small>'' ''<small>- avoir rempli ses obligations en matière de déclaration de patrimoine, pour toute personne concernée."</small>''</ref>. ==== Ny Fehezan-dalàna momba ny zom-pirenena malagasy ==== Ny andininy faha-42 hatramin' ny faha-49 ao amin' ny Fehezan-dalàna momba ny zom-pirenena malagasy no mahakasika ny fahaverezan' ny zom-pirenena malagasy, nefa ny andininy faha-42 hatramin' ny faha-46 no resahina matetika amin' ity fananan' i Andry Rajoelina zom-pirenena frantsay ity: * Araka ny andininy faha-42 ao amin' ny Didy hitsivolana laharana faha-60-064 tamin' ny 22 Jolay 1960 momba ny [[zom-pirenena malagasy]], dia very avy hatrany ny fizakana ny zom-pirenena malagasy raha nahazo zom-pirenena vahiny an-tsitrapo ny Malagasy feno taona<ref><small>Didy hitsivolana laharana faha-60-064 tamin' ny 22 Jolay 1960</small></ref><ref name=":3"><small>Inty ny andininy faha-42 ao amin' ny Didy hitsivolana faha-60-064: "''Perd la nationalité malgache, le Malgache majeur qui acquiert volontairement une nationalité étrangère''."</small></ref>. * Tsy anisan' izany ny Malagasy ao amin' ny Tafika malagasy nahazo zom-pirenena vahiny, izay tsy mahavery ny fizakany ny zom-pirenena malagasy raha tsy manao fangatahana amin' ny fitondram-panjakana malagasy ka mahazo izany, araka ny andininy faha-43<ref name=":4"><small>Ity ny andininy faha-43 ao amin' ny Didy hitsivolana faha-60-064: "''Toutefois, jusqu’à l’expiration d’un délai de quinze ans à partir, soit de l’incorporation dans l’armée active, soit de l’inscription sur les tableaux de recensement en cas de dispense du service actif, la perte de la nationalité malgache est subordonnée à l’autorisation du Gouvernement malgache. Cette autorisation est accordée par décret. Ne sont pas astreints à solliciter l’autorisation de perdre la nationalité malgache: 1° Les exemptés du service militaire; 2° Les titulaires d’une réforme définitive; 3° Tous les hommes, mêmes insoumis, après l’âge où ils sont totalement dégagés des obligations du service militaire, conformément à la loi sur le recrutement de l’armée''"</small></ref><ref><small>Matetika tsy resahin' ny mpahay lalàna sy mpaneho hevitra manohana ny fitondrana ity resaka momba ny olona ao amin' ny Tafika malagasy ity ka mahatonga ireo andininy manadrify azy (andininy faha-43 ka hatramin' ny faha-45) ho toa mahakasika ny sokajin' olona renetra.</small></ref>. * Ny andininy faha-44 dia mahakasina ny fanovana ny fe-potona lazain' ny andininy faha-43 raha misy ny ady mitam-piadiana ifanaovana amin' ny firenena hafa<ref name=":5"><small>Inty ny andininy faha-44 ao amin' ny Didy hitsivolana faha-60-064: "''En temps de guerre, la durée du délai prévu à l’article précédent peut être modifiée par décret''."</small></ref>. * Ny andininy faha-45 dia mahakasika ireo manana zom-pirenena roa na mihoatra (malagasy sy vahiny) izay afaka mangataka hanary ny zom-pirenena malagasy<ref name=":6"><small>Inty ny andininy faha-45 ao amin' ny Didy hitsivolana faha-60-064:</small> <small>"''Perd la nationalité malgache, le Malgache, même mineur, qui, ayant une nationalité étrangère, est autorisé, sur sa demande, par le Gouvernement malgache, à perdre la qualité de Malgache. Cette autorisation est accordée par décret.''</small> <small>''Le mineur doit, le cas échéant, être autorisé ou représenté dans les conditions prévues à l’article 36."''</small> </ref>. * Ny andininy faha-46 dia milaza fa tsy terena intsony haneho fanajana sy fanoavana eo anatrehan' ny firenena malagasy ny olona tsy mananana intsony ny zom-pirenena malagasy<ref name=":7"><small>Inty ny andininy faha-46 amin' ny Didy hitsivolana faha-60-064:</small> <small>"''Le Malgache qui perd la nationalité malgache est libéré de son allégeance à l’égard de Madagascar:''</small> ''<small>1° Dans le cas prévu aux articles 42 et 43 à la date de l’acquisition de la nationalité étrangère;</small>''<small>''2° Dans le cas prévu à l’article 45 à la date du décret l’autorisant à perdre la qualité de Malgache''."</small></ref>. == Jereo koa == * [[Fahefana Avon' ny Tetezamita]] * [[Lalàmpanorenan' ny Repoblikan' i Madagasikara|Lalàmpanorenan' i Madagasikara]] * [[Fitsaràna Avo Momba ny Lalàmpanorenana (Madagasikara)|Fitsaràna Avo Momba ny Lalàmpanorenana]] * [[Zom-pirenena malagasy]] * [[Zom-pirenena frantsay]] * [[Fiandrianam-pirenena]] * [[Madagasikara zanatany frantsay]] * [[Nosy Miparitaka|Iles Éparses]] * [[Tantaran' i Madagasikara]] == Rohy ivelany == '''Fehezan-dalàna mifehy ny zom-pirenena malagasy''' * "[http://www.justice.mg/?page_id=3306 Loi n° 2016 – 038 modifiant et complétant certaines dispositions de l’Ordonnance n° 60-064 du 22 juillet 1960 portant Code de la nationalité malagasy] {{Wayback|url=http://www.justice.mg/?page_id=3306 |date=20230625200628 }}", ''justice.mg'' (pdf) * [http://citizenshiprightsafrica.org/wp-content/uploads/2020/05/Madagascar-Code-de-la-nationalit%C3%A9-mis-%C3%A0-jour-2017.pdf "Code de la nationalité malagasy mise à jour, 2017",], ''citizenshiprightsafrica.org'' * "[https://www.refworld.org/pdfid/4f5473682.pdf Code de la nationalité malagasy]", ''refworld.org'' '''Fehezan-dalàna mifehy ny zom-pirenena frantsay''' * "[https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGISCTA000006120365 Code de nationalité française]", ''legifrance.gouv.fr'' * "[https://www.service-public.fr/particuliers/vosdroits/F2213 Naturalisation française par décret]", ''service-public.fr'' * "[https://www.immigration.interieur.gouv.fr/Integration-et-Acces-a-la-nationalite/La-nationalite-francaise/Les-conditions-et-modalites-de-l-acquisition-de-la-nationalite-francaise Les conditions et modalités de l’acquisition de la nationalité française]", ''immigration.interieur.gouv.fr'' '''Lalàna fehizoro mifehy ny fifidianana filoham-pirenena''' * "[https://www.ceni-madagascar.mg/wp-content/uploads/2018/08/Loi-orga-n%C2%B02018-009-version-FINALE-PROMULGUEE-11-mai-2018.pdf Loi organique 2018 - 009 relative à l’élection du Président de la République]", ''ceni-madagascar.mg'' '''Lalàmpanorenena malagasy''' * "[http://www.mef.gov.mg/dgcf/textes-pdf/constitution/CONSTITUTION-IV.pdf Constitution de la quatrième République] {{Wayback|url=http://www.mef.gov.mg/dgcf/textes-pdf/constitution/CONSTITUTION-IV.pdf |date=20210918175340 }}", ''mef.gov.mg'' (pdf) * "[http://www.hcc.gov.mg/wp-content/uploads/2015/09/CONSTITUTION-IV.pdf Constitution de la quatrième république]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.hcc.gov.mg%2Fwp-content%2Fuploads%2F2015%2F09%2FCONSTITUTION-IV.pdf%2Findex.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], ''www.hcc.gov.mg, Haute Cour Constitutionnelle de Madagascar'', 11 décembre 2010 (pdf). == Loharano sy fanamarihana == <references /> {{reflist}} [[Sokajy:Andry Rajoelina]] 7nl6vqfbsxg8wiqnxqcrug2tvhmgmuq 0 291031 1147611 1142136 2026-07-13T11:25:38Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1147611 wikitext text/x-wiki [[Sary:Flacourtia indica fruit in Hyderabad W IMG 7482.jpg|vignette|339x339px|''Flacourtia ramontchi'' na ''Flacourtia indica'']] Ny '''lamoty''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Ericaceae]]'', ''[[Fabaceae]]'', ''[[Salicaceae]]'' (na ''[[Flacourtiaceae]]'' teo aloha), ''[[Sapotaceae]]'' ary ''[[Rhamnaceae]]'', ka anisan' izany ireto: * ''[[Ziziphus jujuba]]'' Mill. (''[[Rhamnaceae]]'') * ''[[Capurodendron ankaranense]]'' <small>Aubrév</small>. (''[[Sapotaceae]]'') -- hazobe, lamoty, natovavy, voandamoty * ''[[Flacourtia indica]]'' (← ''Flacourtia ramontchi'' <small>L'Hér.</small>) (''[[Salicaceae]]'' ← ''[[Flacourtiaceae]]'' teo aloha) -- hazombavy, jingaoma, jingôma, lamontiala, lamonty, lamotsy, lamoty, ramontsy, ramontsy, tsingoma, tsongoma, voalamoty, voandamoty, voaramontsy, voatronaka, voatronaka, voavoa * ''[[Tamarindus indica]]'' (fianakaviana ''[[Fabaceae]]'') -- dilo, diro, kile, kililo, kily, lilo, madilo, madiro, monte, monty, voamadilo, voamatony, voamatory * ''[[Vaccinium madagascariense]]'' (← ''[[Vaccinium emirnense|Vaccinium emirnens]],[[Vaccinium fasciculatum]]'') (''[[Ericaceae]]'') -- lamoty, voandamoty, voantsikitra, voaramontsina, voafamontsina, voaramontsina * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' (fianakaviana ''[[Ericaceae]]'') -- hazombohoka, kitata, kitiboka, kitonda, tsitakajaza, voakelonda, voamantsitainakoho, voantsiririotra, voaramontsana, voaramontsina, voatsitakajaza * ''[[Ziziphus jujuba]]'' <small>Mill.</small> (''[[Rhamnaceae]]'') -- lamotifotsy, lamoty, mokonazy, voandamoty * ''[[Ziziphus spina-christi]]'' (''[[Rhamnaceae]]'') -- lamotifotsy, mokonazy, mosinavosinavo, tsinefo, voandamoty == Jereo koa == * ''[[Capurodendron]]'' * ''[[Flacourtia]]'' * ''[[Tamarindus indica|Tamarindus]]'' * ''[[Vaccinium]]'' * ''[[Ziziphus]]'' [[Sokajy:hazo fihinam-boa]] f4tnubos5ekmmc4h0r3v8msl5xcwm3m 0 291036 1147609 1137618 2026-07-13T11:01:42Z Thelezifor 15140 Namafa ampahan-dahatsoratra izay nafindra any amin' ny pejy "Vaccinium" mifanaraka aminy kokoa. 1147609 wikitext text/x-wiki Ny '''voaramontsina''' na '''voaramontsana''' dia zavamaniry samy hafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Ericaceae]]'': * ''[[Vaccinium madagascariensis]]'' <small>(Thouars ex Poir.) Sleumer</small> (← ''Vaccinium emirnense'' <small>Hook</small>; ''Vaccinium fasciculatum'' <small>Bojer</small>) -- lamoty, voafamontsina, voandamoty, voantsikitra, voaramontsina * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook</small>. -- hazombohoka, kitata, kitiboka, kitonda, tsitakajaza, voakelonda, voamantsitainakoho, voantsiririotra, voaramontsana, voaramontsina, voatsitakajaza == Jereo koa == * ''[[Vaccinium]]'' == Loharano sy fanamarihana == [[de:Heidelbeeren]] [[Sokajy:Vaccinium]] [[Sokajy : Hazo fihinam-boa]] hxxjkt1hdu314b928kaslgdp44othvn 1147610 1147609 2026-07-13T11:18:21Z Thelezifor 15140 Jereo koa 1147610 wikitext text/x-wiki Ny '''voaramontsina''' na '''voaramontsana''' dia zavamaniry samy hafa ao amin' ny fianakaviana ''[[Ericaceae]]'': * ''[[Vaccinium madagascariense]]'' <small>(Thouars ex Poir.) Sleumer</small> (← ''Vaccinium emirnense'' <small>Hook</small>; ''Vaccinium fasciculatum'' <small>Bojer</small>) -- lamoty, voafamontsina, voandamoty, voantsikitra, voaramontsina * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook</small>. -- hazombohoka, kitata, kitiboka, kitonda, tsitakajaza, voakelonda, voamantsitainakoho, voantsiririotra, voaramontsana, voaramontsina, voatsitakajaza == Jereo koa == * ''[[Vaccinium]]'' * [[Kitata]]: ''[[Bridelia pervilleana]]'' <small>Baill</small>. (''[[Euphorbiaceae]]'') ;''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook</small>. (''[[Ericaceae]]'') * [[Kitonda]]: ''[[Medinilla decaryi]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Medinilla sphaerocarpa]]'' <small>Hochr.</small>; ''[[Medinilla torrentum]]'' <small>Jum. et H.Perrier</small> (''[[Melastomataceae]]'') ; ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook</small>. (''[[Ericaceae]]'') * [[Lamoty]]: ''[[Capurodendron ankaranense]]'' <small>Aubrév</small>. (''[[Sapotaceae]]''); ''[[Flacourtia ramontchi]]'' <small>L'Hér.</small> (''[[Salicaceae]]''); ''[[Vaccinium emirnense]]'' <small>Hook</small>. (''[[Ericaceae]]''); ''[[Ziziphus jujuba]]'' Mill. (''[[Rhamnaceae]]'') == Loharano sy fanamarihana == [[de:Heidelbeeren]] [[Sokajy:Vaccinium]] [[Sokajy : Hazo fihinam-boa]] be7i1nppazhommr9kk06vrqco599y6c 1147612 1147610 2026-07-13T11:27:02Z Thelezifor 15140 1147612 wikitext text/x-wiki Ny '''voaramontsina''' na '''voaramontsana''' dia zavamaniry samy hafa ao amin' ny antokon-javamaniry ''[[Vaccinium]]'', fianakaviana ''[[Ericaceae]]'': * ''[[Vaccinium madagascariense]]'' <small>(Thouars ex Poir.) Sleumer</small> (← ''Vaccinium emirnense'' <small>Hook</small>; ''Vaccinium fasciculatum'' <small>Bojer</small>) -- lamoty, voafamontsina, voandamoty, voantsikitra, voaramontsina * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook</small>. -- hazombohoka, kitata, kitiboka, kitonda, tsitakajaza, voakelonda, voamantsitainakoho, voantsiririotra, voaramontsana, voaramontsina, voatsitakajaza == Jereo koa == * ''[[Vaccinium]]'' * [[Kitata]]: ''[[Bridelia pervilleana]]'' <small>Baill</small>. (''[[Euphorbiaceae]]'') ;''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook</small>. (''[[Ericaceae]]'') * [[Kitonda]]: ''[[Medinilla decaryi]]'' <small>H.Perrier</small>; ''[[Medinilla sphaerocarpa]]'' <small>Hochr.</small>; ''[[Medinilla torrentum]]'' <small>Jum. et H.Perrier</small> (''[[Melastomataceae]]'') ; ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook</small>. (''[[Ericaceae]]'') * [[Lamoty]]: ''[[Capurodendron ankaranense]]'' <small>Aubrév</small>. (''[[Sapotaceae]]''); ''[[Flacourtia ramontchi]]'' <small>L'Hér.</small> (''[[Salicaceae]]''); ''[[Vaccinium emirnense]]'' <small>Hook</small>. (''[[Ericaceae]]''); ''[[Ziziphus jujuba]]'' Mill. (''[[Rhamnaceae]]'') == Loharano sy fanamarihana == [[de:Heidelbeeren]] [[Sokajy:Vaccinium]] [[Sokajy : Hazo fihinam-boa]] f27unav3ha9atqf9b468v66cssohhd4 0 291289 1147599 1100339 2026-07-12T21:58:49Z Thelezifor 15140 Nandamina lahatsoratra 1147599 wikitext text/x-wiki [[Sary:Yucca_gloriosa1.jpg|thumb|392x392px|''Yucca gloriosa'']] Ny '''''Yucca''''' dia antokon-javamaniry izay miseho amin' ny endrika [[hazobotry]] sy [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Asparagaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]]. Ny karazany miisa eo anelanelan' ny 40 sy 50 ao aminy dia fantatra amin' ny fisian' ny [[Ravina (zavamaniry)|raviny]] maitso lalandava, henjana, miendrika [[sabatra]] ary ny felany lehibe misy voniny fotsy. Izy ireo dia teratany any [[Amerika]] sy [[Karaiba]] amin' ny toeram-paniriana isan-karazany, manomboka amin' ny ala mando trôpikaly sy ny tontolo iainana sobtrôpika mando ka hatramin' ny tany efitra mafana sy maina ary [[hivoka]]. ==Karazana== * ''[[Yucca aloifolia]]'' * ''[[Yucca angustissima]]'' * ''[[Yucca arkansana]]'' * ''[[Yucca baccata]]'' * ''[[Yucca baileyi]]'' * ''[[Yucca brevifolia]]'' * ''[[Yucca campestris]]'' * ''[[Yucca capensis]]'' * ''[[Yucca carnerosana]]'' * ''[[Yucca cernua]]'' * ''[[Yucca coahuilensis]]'' * ''[[Yucca constricta]]'' * ''[[Yucca decipiens]]'' * ''[[Yucca declinata]]'' * ''[[Yucca de-smetiana]]'' * ''[[Yucca elata]]'' * ''[[Yucca endlichiana]]'' * ''[[Yucca faxoniana]]'' * ''[[Yucca filamentosa]]'' * ''[[Yucca filifera]]'' * ''[[Yucca flaccida]]'' * ''[[Yucca gigantea]]'' * ''[[Yucca glauca]]'' * ''[[Yucca gloriosa]]'' * ''[[Yucca grandiflora]]'' * ''[[Yucca harrimaniae]]'' * ''[[Yucca intermedia]]'' * ''[[Yucca jaliscensis]]'' * ''[[Yucca lacandonica]]'' * ''[[Yucca linearifolia]]'' * ''[[Yucca luminosa]]'' * ''[[Yucca madrensis]]'' * ''[[Yucca mixtecana]]'' * ''[[Yucca necopina]]'' * ''[[Yucca neomexicana]]'' * ''[[Yucca pallida]]'' * ''[[Yucca periculosa]]'' * ''[[Yucca potosina]]'' * ''[[Yucca queretaroensis]]'' * ''[[Yucca reverchonii]]'' * ''[[Yucca rostrata]]'' * ''[[Yucca rupicola]]'' * ''[[Yucca schidigera]]'' * ''[[Yucca schottii]]'' * ''[[Yucca sterilis]]'' * ''[[Yucca tenuistyla]]'' * ''[[Yucca thompsoniana]]'' * ''[[Yucca treculeana]]'' * ''[[Yucca utahensis]]'' * ''[[Yucca valida]]'' ==Sary galeria== <gallery> Yucca aloifolia0.jpg Yucca angustissima subsp. avia fh 1184.40 in cultur in der Sammlung F. Hochstatter UT B.jpg Yucca baccata 11.jpg Starr 071222-0320 Yucca baccata.jpg Yucca baccata var. brevifolia fh 1180.42 AZ B.JPG Joshuatree.JPG </gallery> 894tgdbenpg8qcowhvgqi0syqa7hoav 1147601 1147599 2026-07-13T00:20:39Z Thelezifor 15140 Karazana misy eto Madagasikara 1147601 wikitext text/x-wiki [[Sary:Yucca_gloriosa1.jpg|thumb|392x392px|''Yucca gloriosa'']] Ny '''''Yucca''''' dia antokon-javamaniry izay miseho amin' ny endrika [[hazobotry]] sy [[Hazo (zavamaniry)|hazo]], ao amin' ny fianakaviana ''[[Asparagaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Asparagales]]. Ny karazany miisa eo anelanelan' ny 40 sy 50 ao aminy dia fantatra amin' ny fisian' ny [[Ravina (zavamaniry)|raviny]] maitso lalandava, henjana, miendrika [[sabatra]] ary ny felany lehibe misy voniny fotsy. Izy ireo dia teratany any [[Amerika]] sy [[Karaiba]] amin' ny toeram-paniriana isan-karazany, manomboka amin' ny ala mando trôpikaly sy ny tontolo iainana sobtrôpika mando ka hatramin' ny tany efitra mafana sy maina ary [[hivoka]]. ==Karazana== * ''[[Yucca aloifolia]]'' * ''[[Yucca angustissima]]'' * ''[[Yucca arkansana]]'' * ''[[Yucca baccata]]'' * ''[[Yucca baileyi]]'' * ''[[Yucca brevifolia]]'' * ''[[Yucca campestris]]'' * ''[[Yucca capensis]]'' * ''[[Yucca carnerosana]]'' * ''[[Yucca cernua]]'' * ''[[Yucca coahuilensis]]'' * ''[[Yucca constricta]]'' * ''[[Yucca decipiens]]'' * ''[[Yucca declinata]]'' * ''[[Yucca de-smetiana]]'' * ''[[Yucca elata]]'' * ''[[Yucca endlichiana]]'' * ''[[Yucca faxoniana]]'' * ''[[Yucca filamentosa]]'' * ''[[Yucca filifera]]'' * ''[[Yucca flaccida]]'' * ''[[Yucca gigantea]]'' * ''[[Yucca glauca]]'' * ''[[Yucca gloriosa]]'' * ''[[Yucca grandiflora]]'' * ''[[Yucca harrimaniae]]'' * ''[[Yucca intermedia]]'' * ''[[Yucca jaliscensis]]'' * ''[[Yucca lacandonica]]'' * ''[[Yucca linearifolia]]'' * ''[[Yucca luminosa]]'' * ''[[Yucca madrensis]]'' * ''[[Yucca mixtecana]]'' * ''[[Yucca necopina]]'' * ''[[Yucca neomexicana]]'' * ''[[Yucca pallida]]'' * ''[[Yucca periculosa]]'' * ''[[Yucca potosina]]'' * ''[[Yucca queretaroensis]]'' * ''[[Yucca reverchonii]]'' * ''[[Yucca rostrata]]'' * ''[[Yucca rupicola]]'' * ''[[Yucca schidigera]]'' * ''[[Yucca schottii]]'' * ''[[Yucca sterilis]]'' * ''[[Yucca tenuistyla]]'' * ''[[Yucca thompsoniana]]'' * ''[[Yucca treculeana]]'' * ''[[Yucca utahensis]]'' * ''[[Yucca valida]]'' === Karazana misy eto Madagasikara === * ''[[Yucca aloifolia]]'' * ''[[Yucca filamentosa]]'' * ''[[Yucca gigantea]]'' (← ''Yucca elephantipes'') * ''[[Yucca gloriosa]]'' ==Sary galeria== <gallery> Yucca aloifolia0.jpg Yucca angustissima subsp. avia fh 1184.40 in cultur in der Sammlung F. Hochstatter UT B.jpg Yucca baccata 11.jpg Starr 071222-0320 Yucca baccata.jpg Yucca baccata var. brevifolia fh 1180.42 AZ B.JPG Joshuatree.JPG </gallery> bm5yz0a0aoxpmze94u3chlgkhwhnblm 0 294413 1147606 1121167 2026-07-13T07:41:15Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147606 wikitext text/x-wiki '''Ny zon'ireo olombelona LGBT any Eswatini''' Tsy ekena ara-dalàna ny zon’ny olona LGBT ao Eswatini. Araka ny nambaran’ny vondrona iray miaro ny zon’ny LGBT ao amin’io firenena io : Tsy misy lalàna mankatoa na miaiky ny fisian’ny olona LGBT, na miaro ny zo hanana fironana ara-pananahana sy maha-izy azy tsy heterosexuelle. Noho izany, tsy afaka maneho ampahibemaso ny fironany na ny maha-izy azy ireo ny olona LGBT, noho ny tahotra ho lavina sy ho tratran’ny fanavakavahana. Voarara amin’ny [[lalàna]] ny fiarahana amin’olona mitovy fananahana ao Eswatini, na dia tsy tena ampiharina amin’ny zava-misy andavanandro aza izany lalàna izany. Araka ny Tatitra momba ny [[Zon' olombelona|Zon’olombelona]] (Human Rights Practices Report) navoakan’ny Departemantan’ny Fanjakana Amerikana tamin’ny taona 2021, tsy mbola nisy fanenjehana ara-pitsarana na fisamborana natao manoloana ny fifandraisana ara-nofo nifanaovan’ny olona mitovy fananahana amin’ny fepetra ifanarahan’izy ireo.Manoloana ny fihetsika manavakavaka, fanararaotana ary indraindray herisetra mihitsy aza. Noho izany antony izany dia maro amin’izy ireo no tsy miteny mivantana momba ny maha izy azy, miafina, na mifindra monina any Afrika Atsimo. Miatrika tahan’ny aretina VIH avo ihany koa ny olona LGBTIQ+, ary i Eswatini no manana tahan’ny fiparitahan’ny VIH avo indrindra manerantany, amin’ny 27%-n’ny [[mponina]] voan’ny aretina<ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre= UNAIDS|url=https://www.unaids.org/en/regionscountries/countries/swaziland|consulté le=2025-07-02}}</ref>. Na dia izany aza, malalaka kokoa ny fandeferan’ny Eswatini amin’ny resaka LGBTIQ+ raha oharina amin’ny ankamaroan’ny firenena afrikanina<ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=HERE ARE THE MOST AND LOEST TOLERANT COUNTRIES|url=https://www.undispatch.com/here-are-the-most-and-least-tolerant-countries-in-africa/|consulté le=2025-07-02}} {{Wayback|url=https://www.undispatch.com/here-are-the-most-and-least-tolerant-countries-in-africa/ |date=20190605004445 }}</ref> Tamin’ny volana jona 2018 no notanterahina ny diaben’ny rehareha voalohany tao amin’ilay firenena <ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Swaziland Eswatini LGBT pride parade|url=https://www.cnn.com/2018/07/02/africa/swaziland-eswatini-lgbt-pride-parade/index.html|consulté le=2025-07-02}}</ref>. ==Lalàna mikasika ny firaisana ara-nofo== Heloka bevava ny fanaovana firaisana amin’ny alalan’ny fivontosana amin’ny fivaviana (sodomie) araka ny andininy faha-252(1) ao amin’ny Lalàm-panorenan’ny Fanjakan’i Eswatini. Ity lalàna ity dia avy amin’ny fitsipika sy fotokevitra ao amin’ny [[Lalàna]] Romanina-Holandey, izay nampiharina tany [[Esoatiny|Eswatini]] nanomboka ny 22 Febroary 1907. Ireo fitsipika sy lalàna ireo dia mbola mihatra hatramin’ny 6 Septambra 1968, andro nahazoan’i Eswatini ny fahaleovantenany, ary ampiharina amin’ny anarana hoe “common law of Eswatini” (lalàna iraisana ao Eswatini)<ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=CONSTITUTION SWAZILAND 2005|url=http://aceproject.org/ero-en/regions/africa/SZ/CONSTITUTION%20OF%20THE%20KINGDOM%20OF%20SWAZILAND%202005.pdf|consulté le=2025-07-02}}</ref>. Ny fanitsakitsahana ity lalàna ity dia mety hiteraka sazy famonoana ho faty, na sazy hafa maivana kokoa, arakaraka ny fanapahan-kevitry ny fitsarana. Hatramin’ny tapaky ny taonjato faha-20, ny fitsarana any [[Afrika Atsimo]] dia nanasokajy ny sodomie ho toy ny<ref name=":0">{{Lien web|langue=fr-FR|titre=reports 2003|url=https://www.hrw.org/reports/2003/safrica/safriglhrc0303-07.htm|consulté le=2025-07-02}}</ref>: ''« unlawful and intentional sexual relations per anum between two human males. »'' ''« [[Firaisana ara-nofo]] amin’ny alalan’ny fivalanana, natao am-piheverana nefa tsy ara-dalàna, teo amin’ny lehilahy roa»'' Ity famaritana voafetra ity dia namela an-kilabao ireo karazana firaisana hafa izay nantsoina hoe ''firaisana ara-nofo mifanohitra amin’ny natiora sy voarara'', ary noheverina ho heloka mifanohitra amin’ny natiora. Tafiditra amin’izany, fara fahakeliny, ireo firaisana ara-nofo teo amin’ny [[lehilahy]] roa na dia tsy nisy fidirana amin’ny alalan’ny fivalanana aza<ref name=":0" />. Satria tsy mazava loatra ny common law momba io lafiny io, ary toa tsy nahitana firy akory ny fiheverana fa tafiditra ao anatin’izany ny fihetsika ara-nofo teo amin’ny vehivavy samy vehivavy. Tsy fantatra mazava koa raha nisy fiantraikany tamin’ny common law an’i Eswatini ireo fivoarana ara-dalàna tany Afrika Atsimo. Ny fikambanana iraisam-pirenena Lesbian, Gay, Trans and Intersex (ILGA) dia milaza fa mitovy amin’ny famaritana an’ny any Afrika Atsimo ny famaritana ny sodomie ao amin’ilay firenena, ary heverina ho ara-dalàna ny firaisana ara-nofo ataon’ny olona mitovy fananahana <ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Statehomophobia|url=https://web.archive.org/web/20120611181908/http://old.ilga.org/Statehomophobia/ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2012.pdf|consulté le=2025-07-03}}</ref>. Ny hany fomba hanafoanana ny lalàna momba ny sodomie eo amin’ny firenena dia ny fandalovana amin’ny alalan’ny fitsarana. Tamin’ny volana Jona 2019, taorian’ny fanafoanana ny lalàna momba ny sodomie tao Botswana, dia nisy lahatsoratra an-gazety (éditorial) nanao antso tamin’i Eswatini mba hanao toy izany koa. Na izany aza anefa, dia notsindrian’ilay lahatsoratra fa misy fahasamihafana lehibe eo amin’ireo firenena roa i Botswana dia [[Demôkrasia|demokrasia]], raha i Eswatini kosa dia fanjakana mpanjaka tanteraka, manana tatitra ratsy momba ny [[Zon' olombelona|zon’olombelona]] ary mandrara tanteraka ny antoko politika ka vitsy dia vitsy ny vintana hisian’ny fifanakalozan-kevitra sy adihevitra momba izany <ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Botswana: Time for Swaziland to Follow Botswana's Lead and Decriminalise Gay Sex|url=https://allafrica.com/stories/201906130413.html|consulté le=2025-07-03}}</ref>. Tsy ampiharina amin’ny tena fiainana ny lalàna momba ny sodomie. Naverin’ny minisiteran’ny fitsarana imbetsaka fa tsy politikan’izy ireo ny manenjika olona manao firaisana ara-nofo an-tsitrapo amin’ny mitovy fananahana. Na izany aza, naneho fitsikerana ity fomba fiasa ity ny fikambanana mpiaro ny zon’ny olona LGBTIQ+, nilaza fa: ''« To us, it sounds like holding a gun and saying your policy is not to shoot »''; ''« Ho anay, toa mitovy amin’ny fitanana basy nefa milaza fa ny politikanareo dia tsy mba mitifitra »''. Ity àry ny fandikan-teny amin'ny teny malagasy: Taorian’ny fandavana ny lalàna manohitra ny sodomia tao Botswana tamin’ny volana jona 2019, dia nisy lahatsoratra navoakan’ny tranonkalam-baovao momba ny zon’olombelona Swazi Media Commentary, izay naverina navoakan’ny AllAfrica, niantso an’i Eswatini mba hanao toy izany koa. Na izany aza, nanamarika ilay lahatsoratra fa misy fahasamihafana eo amin’ireo firenena roa ireo: demôkrasia i Botswana, raha monarkia feno fahefana kosa i Eswatini, ka tsy dia ahiana loatra ny hisian’ny fiovana tahaka izany ao Eswatini. Nilaza ilay mpanoratra, Richard Rooney, fa ambany ny fenitra amin’ny resaka zon’olombelona ao Eswatini, ary voarara ny antoko politika. Vokatr’izany, heveriny fa tsy dia misy vintana loatra ny hisian’ny adihevitra sy fifanakalozan-kevitra tahaka ny tany Botswana<ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=all'Africa|url=https://allafrica.com/stories/201906130413.html|consulté le=2025-07-05}}</ref>. Malaza ho manohitra mafy ny fanafoanana ny lalàna manohitra ny sodomia ny mpanjakan’ny fanjakana, ary voalaza fa nilaza izy fa ny fiarahana ara-nofo amin’ny mitovy fananahana dia ''satanika''<ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Swaziland gouvernement reaches out to gay|url=http://www.mambaonline.com/2012/02/20/swaziland-government-reaches-out-to-gays/|consulté le=2025-07-05}}</ref>.Satria tsy maintsy manome alalana aloha ny mpanjaka vao azo ampiharina ny lalàna rehetra lany ao amin’ny parlemanta, dia heverina fa ny fitsarana no toerana mety indrindra hanafoanana ilay lalàna <ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Eswatini cite from wikipedia |url=https://fr.wikipedia.org/wiki/Droits_LGBT_en_Eswatini#cite_ref-beast3_17-0|consulté le=2025-07-05}}</ref>. ==Fankatoavana ny fifandraisana ara-pitiavana eo amin’ny olona mitovy fananahana== Tsy misy fankatoavana ara-dalàna ny fifandraisana amin’ny olona mitovy fananahana<ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=Swaziland told to légalise prostitution gay|url=http://www.zimdiaspora.com/index.php?view=article&catid=38%3Atravel-tips&id=1742%3Aswaziland-told-to-legalise-prostitution-gay-marriage&format=pdf&option=com_content&Itemid=18|consulté le=2025-07-11}}</ref>. ==Fananganan-janaka== Tsy mahazo manangana zaza ho an'ny tenany ny mpivady mitovy fananahana. Fa kosa, ny ray aman-dreny manangana zaza mitovy amin’ny lalàna (heterosekswela) dia afaka ho tokana,manambady na misaraka <ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=cuntry information|url=https://adoption.state.gov/country_information/country_specific_info.php?country-select=swaziland|consulté le=2025-07-11}} {{Wayback|url=https://adoption.state.gov/country_information/country_specific_info.php?country-select=swaziland |date=20130215120131 }}</ref>. ==Fiarovana amin’ny fanavakavahana== Tamin’ny taona 2012, nolavin’i Mgwagwa Gamedze, Minisitry ny Raharaham-bahiny tao Eswatini, ny antson’ny vondrona manokana ao amin’ny Firenena Mikambana misahana ny raharaha LGBTIQ+ mba hametrahana lalàna hiarovana ny olona LGBTIQ+<ref>{{Lien web|langue=fr-FR|titre=observer,govt to decide on gay|url=http://www.observer.org.sz/news/59355-govt-to-decide-on-gay-relationships.html|consulté le=2025-07-11}} {{Wayback|url=http://www.observer.org.sz/news/59355-govt-to-decide-on-gay-relationships.html |date=20170223104220 }}</ref>. Nilaza i Gamedze fa vitsy loatra ny olona pelaka monina ao Eswatini ka tsy mendrika hanaovana ezaka manokana izany. ==Loharano== <references /> [[Sokajy:Zon'olombelona]] ca8skq7y76wmn319tfrnn56jkfzpvky 0 295631 1147587 1119083 2026-07-12T19:49:08Z Thelezifor 15140 Karazana misy eto Madagasikara 1147587 wikitext text/x-wiki Ny '''''Dichaetanthera''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]''. Ao Afrika Trôpikaly sy eto [[Madagasikara]] no misy ny faritra voajanahariny aniriany. Amin' ny teny malagasy ny karazana ao aminy dia matetika fantatra amin' ny anarana hoe ''trotroka'' na ahitana io teny io. == Karazana == Indreto ny karazana ao amin' io vondron-karazana io: * ''Dichaetanthera africana'' (Hook.f.) Jacq.-Fél. * ''Dichaetanthera altissima'' Cogn. * ''Dichaetanthera arborea'' Baker * ''Dichaetanthera articulata'' Endl. * ''Dichaetanthera asperrima'' Cogn. * ''Dichaetanthera bifida'' Jum. & H.Perrier * ''Dichaetanthera brevicauda'' Jum. & H.Perrier * ''Dichaetanthera ciliata'' Jum. & H.Perrier * ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' Baker * ''Dichaetanthera cornifrons'' H.Perrier * ''Dichaetanthera corymbosa'' (Cogn.) Jacq.-Fél. * ''[[Dichaetanthera crassinodis]]'' Baker * ''Dichaetanthera decaryi'' H.Perrier * ''Dichaetanthera echinulata'' (Hook.f.) Jacq.-Fél. * ''Dichaetanthera erici-rosenii'' (R.E.Fr.) A.Fern. & R.Fern. * ''Dichaetanthera grandifolia'' Cogn. * ''Dichaetanthera heteromorpha'' Triana * ''Dichaetanthera hirsuta'' H.Perrier * ''Dichaetanthera lancifolia'' H.Perrier * ''Dichaetanthera lutescens'' H.Perrier * ''Dichaetanthera madagascariensis'' Triana * ''Dichaetanthera matitanensis'' Jum. & H.Perrier * ''[[Dichaetanthera oblongifolia]]'' Baker * ''Dichaetanthera parvifolia'' Cogn. * ''Dichaetanthera rhodesiensis'' A.Fern. & R.Fern. * ''Dichaetanthera rosea'' Cogn. * ''Dichaetanthera rutenbergiana'' Baill. ex Vatke * ''Dichaetanthera sambiranensis'' H.Perrier * ''Dichaetanthera scabra'' Jum. & H.Perrier * ''Dichaetanthera schatzii'' H.Ranariv. & Almeda * ''Dichaetanthera schuilingiana'' P.A.Duvign. & Plancke * ''Dichaetanthera squamata'' H.Perrier * ''Dichaetanthera strigosa'' (Cogn.) Jacq.-Fél. * ''Dichaetanthera trichopoda'' Jum. & H.Perrier * ''Dichaetanthera tsaratanensis'' Jum. & H.Perrier * ''Dichaetanthera verdcourtii'' A.Fern. & R.Fern. * ''Dichaetanthera villosissima'' H.Perrier === Karazana misy eto Madagasikara === Misy karazana ''Dichaetanthera'' manodidina ny 20 ny eto [[Madagasikara]]:, "trotroka" ny anarana iantsoana ny maro amin' izy ireo. * ''Dichaetanthera altissima'' Cogn. * ''[[Dichaetanthera arborea]]'' Baker -- kotrokotroka, trotroka * ''[[Dichaetanthera articulata]]'' (Desr.) Jacq.-Fél. -- trotroka * ''[[Dichaetanthera asperrima]]'' -- trotroka * ''Dichaetanthera bifida'' Jum. & H. Perrier * ''Dichaetanthera brevicauda'' Jum. & H. Perrier * ''Dichaetanthera ciliata'' Jum. & H. Perrier * ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' Baker -- trotroka, tsitrotroka, voatrotroka * ''Dichaetanthera cornifrons'' H. Perrier * ''[[Dichaetanthera crassinodis]]'' Baker -- monongo * ''Dichaetanthera decaryi'' H. Perrier * ''Dichaetanthera grandifolia'' Cogn. * ''Dichaetanthera hirsuta'' H. Perrier * ''Dichaetanthera lancifolia'' * ''Dichaetanthera lutescens'' * ''Dichaetanthera madagascariensis'' Triana * ''[[Dichaetanthera matitanensis]]'' -- voatrotroka * ''[[Dichaetanthera oblongifolia]]'' Baker -- felabarika, kotrokotroka, voatrotroka * ''Dichaetanthera rutenbergiana'' * ''Dichaetanthera sambiranensis'' H. Perrier * ''Dichaetanthera scabra'' Jum. & H. Perrier * ''Dichaetanthera schatzii'' H. Ranariv. & Almeda * ''Dichaetanthera squamata'' H. Perrier * ''Dichaetanthera trichopoda'' Jum. & H. Perrier * ''Dichaetanthera tsaratanensis'' Jum. & H. Perrier * ''[[Dichaetanthera villosissima]]'' H. Perrier -- trotroka ruscnx7ombv2wknxcphyokldkxzt2nv 1147588 1147587 2026-07-12T19:53:38Z Thelezifor 15140 1147588 wikitext text/x-wiki Ny '''''Dichaetanthera''''' dia vondron-karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]''. , qao amin' ny filaharana [[Myrtales]]. Ao [[Afrika]] trôpikaly sy eto [[Madagasikara]] no misy ny faritra voajanahariny aniriany. Amin' ny teny malagasy ny karazana ao aminy dia matetika fantatra amin' ny anarana hoe ''trotroka'' na ahitana io teny io. == Karazana == Indreto ny karazana ao amin' io vondron-karazana io: * ''Dichaetanthera africana'' (Hook.f.) Jacq.-Fél. * ''Dichaetanthera altissima'' Cogn. * ''Dichaetanthera arborea'' Baker * ''Dichaetanthera articulata'' Endl. * ''Dichaetanthera asperrima'' Cogn. * ''Dichaetanthera bifida'' Jum. & H.Perrier * ''Dichaetanthera brevicauda'' Jum. & H.Perrier * ''Dichaetanthera ciliata'' Jum. & H.Perrier * ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' Baker * ''Dichaetanthera cornifrons'' H.Perrier * ''Dichaetanthera corymbosa'' (Cogn.) Jacq.-Fél. * ''[[Dichaetanthera crassinodis]]'' Baker * ''Dichaetanthera decaryi'' H.Perrier * ''Dichaetanthera echinulata'' (Hook.f.) Jacq.-Fél. * ''Dichaetanthera erici-rosenii'' (R.E.Fr.) A.Fern. & R.Fern. * ''Dichaetanthera grandifolia'' Cogn. * ''Dichaetanthera heteromorpha'' Triana * ''Dichaetanthera hirsuta'' H.Perrier * ''Dichaetanthera lancifolia'' H.Perrier * ''Dichaetanthera lutescens'' H.Perrier * ''Dichaetanthera madagascariensis'' Triana * ''Dichaetanthera matitanensis'' Jum. & H.Perrier * ''[[Dichaetanthera oblongifolia]]'' Baker * ''Dichaetanthera parvifolia'' Cogn. * ''Dichaetanthera rhodesiensis'' A.Fern. & R.Fern. * ''Dichaetanthera rosea'' Cogn. * ''Dichaetanthera rutenbergiana'' Baill. ex Vatke * ''Dichaetanthera sambiranensis'' H.Perrier * ''Dichaetanthera scabra'' Jum. & H.Perrier * ''Dichaetanthera schatzii'' H.Ranariv. & Almeda * ''Dichaetanthera schuilingiana'' P.A.Duvign. & Plancke * ''Dichaetanthera squamata'' H.Perrier * ''Dichaetanthera strigosa'' (Cogn.) Jacq.-Fél. * ''Dichaetanthera trichopoda'' Jum. & H.Perrier * ''Dichaetanthera tsaratanensis'' Jum. & H.Perrier * ''Dichaetanthera verdcourtii'' A.Fern. & R.Fern. * ''Dichaetanthera villosissima'' H.Perrier === Karazana misy eto Madagasikara === Misy karazana ''Dichaetanthera'' manodidina ny 20 ny eto [[Madagasikara]]:, "trotroka" ny anarana iantsoana ny maro amin' izy ireo. * ''Dichaetanthera altissima'' Cogn. * ''[[Dichaetanthera arborea]]'' Baker -- kotrokotroka, trotroka * ''[[Dichaetanthera articulata]]'' (Desr.) Jacq.-Fél. -- trotroka * ''[[Dichaetanthera asperrima]]'' -- trotroka * ''Dichaetanthera bifida'' Jum. & H. Perrier * ''Dichaetanthera brevicauda'' Jum. & H. Perrier * ''Dichaetanthera ciliata'' Jum. & H. Perrier * ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' Baker -- trotroka, tsitrotroka, voatrotroka * ''Dichaetanthera cornifrons'' H. Perrier * ''[[Dichaetanthera crassinodis]]'' Baker -- monongo * ''Dichaetanthera decaryi'' H. Perrier * ''Dichaetanthera grandifolia'' Cogn. * ''Dichaetanthera hirsuta'' H. Perrier * ''Dichaetanthera lancifolia'' * ''Dichaetanthera lutescens'' * ''Dichaetanthera madagascariensis'' Triana * ''[[Dichaetanthera matitanensis]]'' -- voatrotroka * ''[[Dichaetanthera oblongifolia]]'' Baker -- felabarika, kotrokotroka, voatrotroka * ''Dichaetanthera rutenbergiana'' * ''Dichaetanthera sambiranensis'' H. Perrier * ''Dichaetanthera scabra'' Jum. & H. Perrier * ''Dichaetanthera schatzii'' H. Ranariv. & Almeda * ''Dichaetanthera squamata'' H. Perrier * ''Dichaetanthera trichopoda'' Jum. & H. Perrier * ''Dichaetanthera tsaratanensis'' Jum. & H. Perrier * ''[[Dichaetanthera villosissima]]'' H. Perrier -- trotroka rluoh95ckx811u1hxs3554w0n39agmy 0 296134 1147602 1121615 2026-07-13T04:21:04Z ~2026-39119-14 40302 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1147602 wikitext text/x-wiki [[Sary:Lilium bulbiferum.jpg|vignette|350x350px|''Lilium bulbiferum'']] Ny '''''Liliaceae''''' dia fianakavian-javamaniry [[Angiospermae|mamony]], [[tokan-dravin-tsimoka]], matetika misy vodiny toy ny [[Allium|tongolo]], ao amin' ny filaharana Liliales. Iray amin' ny fianakaviana lehibe indrindra izy io araka ny fanasokajian' i Cronquist (1981), izay misy vondron-karazana zato eo ho eo. Vao haingana, amin' ny fanasokajiana filôjenetika dia mbola ahitana zavamaniry fantatra toy ny lilia izy io. == Fanasokajiana == Ao amin' ny fanasokajiana klasikaan' i Cronquist (1981), ny fianakaviana ''Liliaceae'' dia misy vondron-karazana zato eo ho eo. Ny fikarohana vao haingana dia nizarazara ity fianakaviana ity, izay tsy mônôfiletika. Amin' izao fotoana izao, ny ''Liliaceae'' dia tsy manana afa-tsy karazana 420 mitsinjara amin' ny vondron-karazana folo eo ho eo, ary mihoatra ny roapolo ny zana-pianakaviana nomena sata fianakaviana. Anisan' ny fianakaviana nahazo vondron-karazana taloha tao amin' ny fianakaviana ''Liliaceae'', dia ahitana an' ireto: * ''Alstroemeriaceae'' * ''[[Amaryllidaceae]]'' * ''[[Asparagaceae]]'' * ''Hyacinthaceae'' * ''Nartheciaceae'' * ''Ruscaceae'' * ''Tofieldiaceae'' * ''Xanthorrhoeaceae'' Ny ''Liliaceae'' ankehitriny dia misy zana-pianakaviana telo: * ''Calochortoideae'' * ''Lilioideae'' * ''Medeoloideae''. == Listry ny vondron-karazana == === Vondron-karazana sisa amin' ny fanasokajiana filôjenetika APG III (2009) === Araka ny ''[[World Checklist of Selected Plant Families]]'' (WCSP) <small>(4</small> <small>Jona 2016)</small>: * ''Amana'' Honda (1935) (nampidirin' ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]]'' ao amin' ny ''Tulipa'') * ''Calochortus'' Pursh (1814) * ''Cardiocrinum'' (Endl.) Lindl., Veg. Kingd. (1847) * ''Clintonia'' Raf. (1818) * ''Erythronium'' L. (1753) * ''Fritillaria'' Tourn. ex L. (1753) * ''Gagea'' Salisb. (1806) * ''[[Lilium]]'' Tourn. ex L. (1753) * ''Medeola'' Gronov. ex L. (1753) * ''Nomocharis'' Franch. (1889) * ''Notholirion'' Wall. ex Boiss. (1882) * ''Prosartes'' D.Don (1839) * ''Scoliopus'' Torr., Pacif. Railr. Rep. Parke (1857) * ''Streptopus'' Michx. (1803) * ''Tricyrtis'' Wall. (1826) * ''Tulipa'' L. (1753) Araka ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]]'' <small>(4</small> <small>Jona 2016)</small>: * ''Calochortus'' Pursh * ''Cardiocrinum'' (Endl.) Lindl. * ''Clintonia'' * ''Erythronium'' L. * ''Fritillaria'' L. * ''Gagea'' Salisb. * ''[[Lilium]]'' L. * ''Medeola'' L. * ''Nomocharis'' Franch. * ''Notholirion'' Wall. ex Boiss. * ''Prosartes'' D. Don * ''Scoliopus'' Torr. * ''Streptopus'' * ''Tricyrtis'' * ''Tulipa'' L. Araka ny ''[[National Center for Biotechnology Information|NCBI]]'' <small>(4</small> <small>Jona 2016)</small>: * ''Amana'' (nampidirin' ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]]'' ao amin' ny ''Tulipa'') * ''Calochortus'' * ''Cardiocrinum'' * ''Clintonia'' * ''Erythronium'' * ''Fritillaria'' * ''Gagea'' * ''[[Lilium]]'' * ''Lloydia'' * ''Medeola'' * ''Nomocharis'' * ''Notholirion'' * ''Sandersonia'' * ''Tricyrtis'' * ''Tulipa'' Araka ny ''DELTA Angio'' <small>(4</small> <small>Jona 2016)</small>: * ''Cardiocrinum'' * ''Erythronium'' * ''Fritillaria'' * ''Gagea'' * ''[[Lilium]]'' * ''Lloydia'' * ''Medeola'' * ''Nomocharis'' * ''Notholirion'' * ''Tulipa'' === Vondron-karazana amin' ny fanasokajiana klasikan' i Cronquist (1981) === Araka ny ''GBIF'' <small>(3</small> <small>Jona 2022)</small>: * ''Agapanthus'' L'Her. * ''Albucastrum'' Massalongo * ''Allania'' Meisn. * ''[[Allium]]'' L. * ''[[Aloe]]'' * ''Amana'' Honda * ''Amiantanthus'' Kunth * ''Anguillaraea'' T.Post & Kuntze * ''Asparagopsis'' * ''[[Asparagus]]'' * ''Asphodelus'' * ''Autonoe'' * ''Bellevallia'' * ''Botryanthes'' * ''Botryoides'' N.M.Wolf * ''Brachyruscus'' Cockerell * ''Calochortus'' Pursh * ''Cardiocrinum'' (Endl.) Lindl. * ''Chlamyspermum'' F.Muell. * ''Chlamysporum'' * ''Chlorophyton'' Benth. * ''Chlorophytum'' Ker-Gawl. * ''Clintonia'' Raf. * ''Cordyline'' Adans. * ''Cretovarium'' M.Stopes & Fujii * ''Crinanthus'' Massalongo * ''Crinum'' * ''Czackia'' * ''Daviesiu'' * ''[[Dianella (zavamaniry)|Dianella]]'' * ''Dracaenophyllum'' Massalongo * ''Eritronium'' Scop. * ''Erythronium'' L. * ''Erytronium'' Scop. * ''Fritillaria'' Tourn. * ''Frittillaria'' Scop. * ''Gagea'' * ''Gagia'' * ''Geiseleria'' * ''Gloriosites'' * ''Greenia'' * ''Hemerocallis'' * ''Hookera'' * ''Hosta'' * ''Hypoxis'' * ''Iridrogalvia'' * ''Irillium'' * ''Jrillium'' Raf. * ''Kinia'' Raf. * ''Lemotris'' Rafinesque * ''Lilia'' * ''Liliastrum'' * ''Lilio-Hyacinthus'' * ''Lilium'' * ''Lillium'' * ''Limonanthus'' * ''Liriope'' * ''Liriothaminus'' * ''Litanthes'' * ''Lithanthus'' * ''Litonia'' * ''Lloydia'' * ''Lloiydia'' * ''Lomatobola'' * ''Loucoryne'' * ''Lusuriaga'' Pers. * ''Majanthemum'' * ''Maliga'' * ''Martagon'' * ''Massounia'' * ''Maianthemum'' * ''Medeola'' * ''Methonica'' * ''Millea'' * ''Minderera'' * ''Molium'' * ''Moly'' * ''Monocaryum'' * ''Nerija'' * ''Nolinaea'' * ''Nolinea'' * ''Northolirion'' * ''Northoscordum'' * ''Ophiostachys'' * ''Ophyostachys'' * ''Opnithogalum'' * ''Ornithogalon'' * ''Pachydendron'' * ''Paludaria'' * ''Pentilium'' * ''Peribaea'' * ''Phalangion'' * ''Phalangium'' * ''Phormium'' * ''Phyllantherum'' * ''Pincecnitia'' * ''Pincenectitia'' * ''Pincenictitia'' * ''Pincinectia'' * ''Plaea'' * ''Prosartes'' * ''Protanthera'' * ''Pseudegaltonia'' * ''Ptilium'' * ''Racemaria'' Raf. * ''Rhinopetalum'' * ''Rhipidodendron'' * ''Rhodea'' * ''Rhytidolobus'' * ''Ruscus'' * ''Salomonia'' * ''Schaenoprasum'' * ''Sciophylla'' * ''Scoliopus'' Torr. * ''Sculertia'' * ''Semele'' * ''Skilla'' Raf. * ''Smilacina'' * ''Smilacites'' * ''Soberrbaea'' * ''Sowerbaea'' * ''Sowerbia'' * ''Sparrmania'' * ''Stellaris'' * ''Stoerka'' Baker * ''Strangeveia'' * ''Strangweia'' * ''Strangweya'' * ''Streptopus'' Michx. * ''Subertia'' * ''Terminalis'' * ''Thysanothus'' Poir. * ''Titragyne'' * ''Toffieldia'' * ''Tofielda'' Pers. * ''Trichoryne'' * ''Tricyrtis'' Wall. * ''Tristagma'' * ''Triteleya'' Phil. * ''Tritillaria'' Sang. * ''Tulbachia'' * ''Tulbaghia'' * ''Tulbagia'' * ''Tulipa'' L. * ''Unifolium'' * ''Urginia'' * ''Uropetalum'' * ''Uvulana'' * ''Velheimia'' * ''Velthaeimia'' * ''Whiteheadia'' * ''Wurmbaea'' Araka ny ''ITIS'' <small>(15</small> <small>Avrily 2010)</small>: * ''Abama'' * ''Agapanthus'' L'Her. * ''Aletris'' L. * ''[[Allium]]'' L. * ''Alstroemeria'' L. * ''Amaryllis'' L. * ''Amianthium'' Gray * ''Androstephium'' Torr. * ''Anthericum'' * ''[[Asparagus]]'' L. * ''Asphodelus'' L. * ''Astelia'' Banks & Soland. ex R. Br. * ''Bloomeria'' Kellogg * ''Brodiaea'' Sm. * ''Calochortus'' Pursh * ''Camassia'' Lindl. * ''Chamaelirium'' Willd. * ''Chionodoxa'' Boiss. * ''Chlorogalum'' Kunth * ''Chlorophytum'' Ker-Gawl. * ''Clintonia'' Raf. * ''Colchicum'' L. * ''Convallaria'' L. * ''Cooperia'' Herbert * ''Cordyline'' Comm. ex R. Br. * ''Crinum'' L. * ''Curculigo'' Gaertn. * ''Dasylirion'' Zucc. * ''Dianella'' Lam. * ''Dichelostemma'' Kunth * ''Disporum'' Salisb. ex D. Don * ''Dracaena'' L. * ''Echeandia'' Ortega * ''Eremocrinum'' M.E. Jones * ''Erythronium'' L. * ''Eucharis'' Planch. & Linden * ''Fritillaria'' L. * ''Gagea'' Salisb. * ''Galanthus'' L. * ''Gloriosa'' L. * ''Habranthus'' Herbert * ''Harperocallis'' McDaniel * ''Hastingsia'' S. Wats. * ''Helonias'' L. * ''Hemerocallis'' L. * ''Hesperocallis'' Gray * ''Hippeastrum'' Herbert * ''Hosta'' Tratt. * ''Hyacinthoides'' Medik. * ''Hyacinthus'' L. * ''Hymenocallis'' Salisb. * ''Ipheion'' Raf. * ''Kniphofia'' Moench * ''Leucocrinum'' Nutt. ex Gray * ''Leucojum'' L. * ''Lilium'' L. * ''Liriope'' Lour. * ''Lloydia'' Salisb. ex Reichenb. * ''Lophiola'' Ker-Gawl. * ''Lycoris'' Herbert * ''Maianthemum'' G.H. Weber ex Wiggers * ''Maianthenum'' * ''Medeola'' L. * ''Melanthium'' L. * ''Milla'' Cav. * ''Muilla'' S. Wats. ex Benth. * ''Muscari'' P. Mill. * ''Narcissus'' L. * ''Narthecium'' Huds. * ''Nolina'' Michx. * ''Nothoscordum'' Kunth * ''Odontostomum'' Torr. * ''Ophiopogon'' Ker-Gawl. * ''Ornithogalum'' L. * ''Pancratium'' L. * ''Pleea'' Michx. * ''Pleomele'' Salisb. * ''Polygonatum'' P. Mill. * ''Sansevieria'' Thunb. * ''Schoenocaulon'' Gray * ''Schoenolirion'' Torr. ex Dur. * ''Scilla'' L. * ''Scoliopus'' Torr. * ''Smilacina'' * ''Stenanthium'' (Gray) Kunth * ''Sternbergia'' Waldst. & Kit. * ''Streptopus'' Michx. * ''Tofieldia'' Huds. * ''Tricyrtis'' Wallich * ''Trillium'' L. * ''Tristagma'' Poepp. * ''Triteleia'' Dougl. ex Lindl. * ''Triteleiopsis'' Hoover * ''Tulipa'' L. * ''Urginea'' Steinh. * ''Uvularia'' L. * ''Veratrum'' L. * ''Xerophyllium'' * ''Xerophyllum'' Michx. * ''Zephyranthes'' Herbert * ''Zigadenus'' Michx. == Jereo koa == Ny fianakaviana nitsinjarana ny fianakaviana ''Liliaceae'' taloha: * ''[[Amaryllidaceae]]'' * ''[[Alliaceae]]'' (nampidirina ao amin' ny ''Amaryllidaceae'') * ''[[Asparagaceae]]'' * [[Agavoideae|Agavaceae]] (nampidirina ao amin' ny ''Asparagaceae'') * [[Hyacinthaceae]] (nampidirina ao amin' ny ''Asparagaceae'') * ''[[Ruscaceae]]'' (nampidirina ao amin' ny ''Asparagaceae'') * ''[[Convallariaceae]]'' (nampidirina ao amin' ny ''Asparagaceae'') * ''[[Colchicaceae]]'' * ''[[Melanthiaceae]]'' * ''[[Smilacaceae]]'' * ''[[Alstroemeriaceae]]'' * ''[[Philesiaceae]]'' * ''[[Tecophilaeaceae]]'' * ''[[Eriospermaceae]]'' * ''[[Asphodelaceae]]'' * ''[[Xanthorrhoeaceae]]'' (nampidirina ao amin' ny ''Asphodelaceae'') * ''[[Taccaceae]]'' (nampidirina ao amin' ny Dioscoreales) 6vpqj6hq4wx5awl17dzgadxz0yot1pk 0 298097 1147615 1139013 2026-07-13T11:45:47Z Thelezifor 15140 1147615 wikitext text/x-wiki [[Sary:Alcantaraea imperialis-red.jpg|vignette|412x412px|''Alcantaraea imperialis'']] Ny '''''Bromeliaceae''''' dia fianakavian-javamaniry ao amin' ny flaharana [[Bromeliales]] (araka ny [[fanasokajian' i Cronquist]]) na ao amin' ny filaharana [[Poales]] (araka ny [[fanasokajiana APG III]]), teratany indrindra any amin' ny faritra trôpikaly any Amerika, amin' ny faritra kely kokoa any amin' ny faritra sobtrôpikaly any Amerika, ary karazana iray (''Pitcairnia feliciana'') teratany any [[Afrika Andrefana]] trôpikaly. Karazan-javamaniry maro no [[epifita]], toa ny karazana ao amin' ny ''Tillandsias'', ary velona mihantona amin' ny sampan' ny hazon' ny ala trôpikaly. Maniry an-tany ny hafa, toy ny vondron-karazana ''[[Ananas]]'' (izay ambolena hahazoana voany, toy ny [[mananasy]]). == Lisitry ny vondron-karazana == Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[Angiosperm Phylogeny Website]]'' <small>(21</small> <small>Mey 2010)</small>: * ''Abromeitiella'' Mez * ''Acanthostachys'' Klotzsch * ''Aechmea'' Ruiz & Pav. * ''[[Ananas]]'' Mill. * ''Andrea'' Mez * ''Androlepis'' Brongn. ex Houllet * ''Araeococcus'' Brongn. * ''Ayensua'' L.B.Sm. * ''Billbergia'' Thunb. * ''Brewcaria'' L.B.Sm., Steyerm. & H.Rob. * ''Brocchinia'' Schult.f. * ''[[Bromelia]]'' L. * ''Canistrum'' E.Morren * ''Catopsis'' Griseb. * ''Connellia'' N.E.Br. * ''Cottendorfia'' Schult.f. * ''Cryptanthus'' Otto & A.Dietr. * ''Deuterocohnia'' Mez * ''Disteganthus'' Lem. * ''Dyckia'' Schult.f. * ''Encholirium'' Mart. ex Schult.f. * ''Fascicularia'' Mez * ''Fernseea'' Baker * ''Fosterella'' L.B.Sm. * ''Glomeropitcairnia'' Mez * ''Greigia'' Regel * ''Guzmania'' Ruiz & Pav. * ''Hechtia'' Klotzsch * ''Hohenbergia'' Schult.f. * ''Hohenbergiopsis'' L.B.Sm. & Read * ''Lindmania'' Mez * ''Lymania'' Read * ''Mezobromelia'' L.B.Sm. * ''Navia'' Schult.f. * ''Neoglaziovia'' Mez * ''Neoregelia'' L.B.Sm. * ''Nidularium'' Lem. * ''Ochagavia'' Phil. * ''Orthophytum'' Beer * ''Pitcairnia'' L'Her. * ''Portea'' K.Koch * ''Pseudaechmea'' L.B.Sm. & Read * ''[[Pseudananas]]'' Hassl. ex Harms * ''Puya'' Molina * ''Quesnelia'' Gaudich. * ''Ronnbergia'' E.Morren & Andre * ''Steyerbromelia'' L.B.Sm. * ''Streptocalyx'' Beer * ''Tillandsia'' L. * ''Vriesea'' Lindl. * ''Wittrockia'' Lindm. Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[National Center for Biotechnology Information|NCBI]]'' <small>(19</small> <small>Avrily 2010)</small>: * ''Abromeitiella'' * ''Acanthostachys'' * ''Aechmea'' * ''Alcantarea'' * ''[[Ananas]]'' * ''Androlepis'' * ''Araeococcus'' * ''Ayensua'' * ''Billbergia'' * ''Brewcaria'' * ''Brocchinia'' * ''Bromelia'' * ''Canistrum'' * ''Catopsis'' * ''Chevaliera'' * ''Cottendorfia'' * ''Cryptanthus'' * ''Deinacanthon'' * ''Deuterocohnia'' * ''Dyckia'' * ''Edmundoa'' * ''Eduandrea'' * ''Encholirium'' * ''Fascicularia'' * ''Fernseea'' * ''Fosterella'' * ''Glomeropitcairnia'' * ''Greigia'' * ''Guzmania'' * ''Hechtia'' * ''Hohenbergia'' * ''Hohenbergiopsis'' * ''Lindmania'' * ''Lymania'' * ''Mezobromelia'' * ''Navia'' * ''Neoglaziovia'' * ''Neoregelia'' * ''Nidularium'' * ''Ochagavia'' * ''Orthophytum'' * ''Pepinia'' * ''Pitcairnia'' * ''Portea'' * ''[[Pseudananas]]'' * ''Puya'' * ''Quesnelia'' * ''Racinaea'' * ''Ronnbergia'' * ''Streptocalyx'' * ''Tillandsia'' * ''Viridantha'' * ''Vriesea'' * ''Werauhia'' Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny ''[[DELTA Angio]]'' <small>(19</small> <small>Avrily 2010)</small>: * ''Abromeitiella'' * ''Acanthostachys'' * ''Aechmea'' * ''Alcantarea'' * ''[[Ananas]]'' * ''Androlepis'' * ''Araeococcus'' * ''Ayensua'' * ''Billbergia'' * ''Brewcaria'' * ''Brocchinia'' * ''Bromelia'' * ''Canistropsis'' * ''Canistrum'' * ''Catopsis'' * ''Chevaliera'' * ''Connellia'' * ''Cottendorfia'' * ''Cryptanthus'' * ''Deinacanthon'' * ''Deuterocohnia'' * ''Disteganthus'' * ''Dyckia'' * ''Edmundoa'' * ''Encholirium'' * ''Fascicularia'' * ''Fernseea'' * ''Fosterella'' * ''Glomeropitcairnia'' * ''Greigia'' * ''Guzmania'' * ''Hechtia'' * ''Hohenbergia'' * ''Hohenbergiopsis'' * ''Lamprococcus'' * ''Lindmania'' * ''Lymania'' * ''Macrochordion'' * ''Mezobromelia'' * ''Navia'' * ''Neoglaziovia'' * ''Neoregelia'' * ''Nidularium'' * ''Ochagavia'' * ''Ortgiesia'' * ''Orthophytum'' * ''Pepinia'' * ''Pitcairnia'' * ''Platyaechmea'' * ''Podaechmea'' * ''Portea'' * ''Pseudaechmea'' * ''[[Pseudananas]]'' * ''Puya'' * ''Quesnelia'' * ''Racinaea'' * ''Ronnbergia'' * ''Steyerbromelia'' * ''Streptocalyx'' * ''Tillandsia'' * ''Ursulaea'' * ''Vriesia'' * ''Werhauia'' * ''Wittrockia'' q8s31ath27vh1o55n30aqcy64ogsk1n 0 299035 1147596 1141128 2026-07-12T21:19:09Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147596 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=[[Céline Ratsiraka]]|teraka=30 janoary 1938|maty=22 aogositra 2025|firenena=[[Madagasikara]]|seha-pitiavana=manambady|karazana=vadin'ny filoham-pirenena taloha [[Didier Ratsiraka]]}} '''Céline Ratsiraka''', teraka '''Céline Marthe Velonjara''' tamin'ny 30 janoary 1938 nandritra ny [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany Madagasikara zanatany frantsay]] ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]], dia mpanao politika [[Madagasikara|malagasy]] sady vadin'ny [[Lisitry ny filohan' i Madagasikara|filoha]] [[Ratsiraka Didier|Didier Ratsiraka]] . == Tantaram-piainana == Vadin'ny Filoha teto Madagasikara nitana izany toerana zany maharitra indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena, satria nitana io toerana io nanomboka tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993 sy ny taona 1997 ka hatramin'ny taona 2002 <ref name=":0">{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org |archive-date=2025-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813075251/https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |url-status=dead }}</ref>. Vehivavy nanana ny anjara toerany koa tao amin'ny antoko [[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-Manavotra an'i Madagasikara]] (AREMA) izay nitondra ny firenena nandritra ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1990, indrindra fa tao amin'ny elatra havia tao amin'ny antoko no nisy azy <ref name=":1">{{Cite book |last=Marcus |first=Richard R. |date=2016-02-10 |title=The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic |url=https://books.google.com/books?id=oq_NCwAAQBAJ&dq=C%C3%A9line+Ratsiraka+sister+AREMA&pg=PA120 |language=en |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-8161-4 |access-date=2024-04-03}}</ref> , <ref name=":2">{{Cite web |title=Write A Book And Publish - PDF Free Download |url=https://epdf.pub/ |access-date=2024-04-03 |website=epdf.pub |language=en}}</ref> . Teraka tamin'ny [[30 Janoary]] [[1938]] izy <ref>http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171015120738/http://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html</ref> ary maty tamin'ny 22 aogositra 2025 teto [[Antananarivo]] <ref>{{Cite web |title=Madagascar : Décès de l’ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l’âge de 87 ans |url=https://www.aa.com.tr/fr/afrique/madagascar-d%C3%A9c%C3%A8s-de-l-ancienne-premi%C3%A8re-dame-c%C3%A9line-ratsiraka-%C3%A0-l-%C3%A2ge-de-87-ans/3666634 |access-date=2025-08-23 |website=www.aa.com.tr}}</ref>. Zanakavavin'i [[Pascal Velonjara]], parlemantera nandritra ny vanim-potoanan'ny [[fanjanahantany frantsay]] anisan'ny mpanorina ny [[Parti des déshérités de Madagascar]] (PADESM). Tamin'ny taona 1964 izy natao mariazy tamin' i [[Didier Ratsiraka]], izay tanora manamboninahitry ny Tafika an-dranomasina tamin'izany fotoana izany, teo ambany fanamasinan'ny Père [[Armand Gaétan Razafindratandra|Armand Gaëtan Razafindratandra]] araka ny fomban'ny [[Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (Madagasikara)|Eglizy Katolika Apostolika Romana]]. Nanan-janaka efatra izy mivady ka vavy ny telo dia i Olga, Sophie ary i Annick, ary lahy kosa ny iray izay antsoina hoe Xavier. == Vadin'ny filoham-pirenena teo aloha == Nandray ny fahefana ho Filohan'ny Filankevitra Faratampon'ny Tolom-Piavotana i Didier Ratsiraka tamin'ny taona 1975. Lasa vehivavy nanana ny lanjany teo amin'ny politika Malagasy sy teo anivon' ny antoko AREMA i Céline Ratsiraka nandritra ny fitondran'ny vadiny tao anatin' ny fehim-potoana mitohy voalohany tamin'ny taona 1975 ka hatramin'ny taona 1993, noho izy vadin'ny filoha sady Ramatoan'ny Firenena rahateo.<ref>Marcus, Richard R. (10 February 2016). "The Politics of Institutional Failure in Madagascar's Third Republic". Lexington Books (Google Books). ISBN 9780739181614. Retrieved 5 August 2018.</ref> Nitarika ny [[elatra|helatra]] havia tao amin'ny antoko AREMA ry Céline Ratsiraka sy ny rahavaviny, [[Hortense Raveloson Mahasampo]], izay niasa ho toy ny mpanitsy ireo mpitarika ao amin'ny elatra havanan 'ny antoko ahitana an'i [[Rakotomavo Pascal]] sy [[Rakotovao Razakaboana]]. Navitrika ihany koa ry zareo nandamina sy nitarika ny sampana [[vehivavy]] ao amin'ny antoko, fantatra amin'ny anarana hoe Vehivavy AREMA. Ankoatra izany, navitrika ihany koa tamin'ny fananganana ireo [[Koperativa|koperativa]] nanerana ny firenena i Céline Ratsiraka mbamin'ny [[Akanin-jaza|akanin-jaza]] ary ny sampan'asa toy ny procoops. Nanao sesitany ny tenany voalohany izy mivady tamin'ny taona 1993 rehefa resin'i [[Zafy Albert]], mpitariky ny [[Hery Velona Rasalama]], tamin'ny fifidianana filoham-pirenena voalohany tamin'ny [[Repoblikan' i Madagasikara (1992-2009)|Repoblika fahatelo]]. Na dia tafaverina teo amin'ny fitondrana aza Didier Ratsiraka vadiny, dia tsy nisehoseho fahitalavitra sy fampitam-baovao isankarazany tahaka ny tamin'ny [[Repoblika Demôkratika Malagasy|Repoblika Faharoa]] intsony i Céline Ratsiraka. Nanao sesitany ny tenany fanindroany tany Frantsa i Didier sy Céline Ratsiraka tamin'ny [[Jolay 2002]], namarana ny krizy politika taorian'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2001 ary naharitra fito volana. Nifandona tamin'izany krizy izany moa i Didier Ratsiraka sy i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]]<ref>https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/2115198.stm</ref>, izay nandresy tamin'io fifidianana io. Nitodi-doha teto [[Madagasikara]] indray ny fianakaviana Ratsiraka tamin'ny Avrily 2013 rehefa nanao sesitany ny tenan-dry zareo tany Frantsa nandritra ny iraika ambin'ny folo taona mba hahafahan'ny vadiny mifaninana amin'ny [[Fifidianana filoham-pirenena ao Madagasikara 2013|fifidianana filoham-pirenena taona 2013]].<ref>Iloniaina, Alain (27 April 2013). "Former Madagascar president Ratsiraka to contest July election". Reuters News. Archived from the original on 5 August 2018. Retrieved 5 August 2018.</ref> Nesorin'ny Vaomieram-Pirenena misahana ny fifidianana anefa ny vadiny Didier Ratsiraka tamin'ny Aogositra 2013 satria tsy nahafeno ny fe-potoana nipetrahana enim-bolana teto an-toerana.<ref>Ilioniania, Alain (22 August 2013). "Madagascar pushes back presidential election to October". Reuters. Retrieved 25 August 2025. "The election was postponed to July when the electoral commission said it was unprepared to hold the poll. It was then pushed back to late August because the decision by Rajoelina and Ravalomanana's wife to stand led to donors suspending financing for the poll. At the weekend, the electoral court banned Rajoelina and Ravalomanana's wife, Lalao, from standing in the poll. The court also struck former President Didier Ratsiraka from the list of candidates."</ref><ref>Müller, Friederike (20 August 2013). "Overdue elections". Deutsche Welle. Retrieved 25 August 2025. "... all presidential hopefuls must have lived in Madagascar for at at least 6 months before declaring their candidacy. This also applies to ex-President Didier Ratsiraka who lived in exile in France until recently."</ref> Tamin'ny 22 Martsa 2021, samy nampidirina hopitaly tao amin'ny Hopitaly Miaramila Soavinandriana (CENHOSOA) tao Antananarivo i Céline Ratsiraka sy ny vadiny, noho ny fitsaboana "gripa kely", araka ny filazan'ny havany.<ref>"Madagascar: Atteint d'une "petite grippe"? Didier Ratsiraka hospitalisé au CENHOSOA". Midi Madagasikara. AllAfrica.com. 24 March 2021. Archived from the original on 29 March 2021. Retrieved 29 March 2021.</ref> Maty tao amin'ny hopitaly i Didier Ratsiraka noho ny fijanonan'ny fo andro vitsivitsy taty aoriana tamin'ny 28 Martsa 2021, teo amin'ny faha-84 taonany.<ref>"Madagascar: l'ancien président Didier Ratsiraka est mort". Jeune Afrique. 28 March 2021. Archived from the original on 28 March 2021. Retrieved 29 March 2021.</ref> Maty teo amin'ny faha-87 taonany tamin'ny 22 Aogositra 2025 kosa i Céline Ratsiraka.<ref>"Madagascar : Décès de l'ancienne Première Dame, Céline Ratsiraka à l'âge de 87 ans". Anadolu Ajansi. Retrieved 25 August 2025.</ref> == Naoty sy tondro == {{Reflist}} [[Sokajy:Didier Ratsiraka]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1938]] [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 2025]] nscr7ltyvhcz9xr78su79lyzmz2h77y 0 299821 1147604 1145157 2026-07-13T06:40:30Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147604 wikitext text/x-wiki '''José Ulisses de Pina Correia e Silva''' ([[Fiteny portogey|portogey]]: [ʒuˈzɛ uˈlisɨʒ dɨ ˈpinɐ kuˈʁejɐ i ˈsilvɐ]; teraka ny 4 Jiona 1962) dia mpandraharaha ary mpanao politika any [[Cabo Verde]] izay praiminisitra any Cape Verde nanomboka tamin'ny 2016. <ref>[https://web.archive.org/web/20210711202613/https://www.conexaolusofona.org/chefe-do-executivo-cabo-verdiano-promete-respostas-rapidas-mas-alerta-que-nao-ha-solucoes-milagrosas/ archive.org]</ref> == Ny fiainana tany am-boalohany sy ny fanabeazana == {{infobox olona |sary=José Ulisses Correia e Silva & Jutta Urpilainen (2023) (cropped).jpg |anarana=Ulisses Correia e Silva |teraka=4 jona 1962 |toerana = [[Praia]] |maty= |firenena= [[Cabo Verde]] |mpiaraka= |asa= |taona niasàna= |sary =José Ulisses Correia e Silva & Jutta Urpilainen (2023) (cropped).jpg|taona niasana=22 Aogositra 2016}} Silva dia teraka tao Praia, [[Cabo Verde]]. Zanakalahin’i Virgílio Correia e Silva sy Isolina de Pena vadiny izy.[https://www.barrosbrito.com/16501.html] Tamin'ny 1988, Silva dia nahazo diplaoma avy amin'ny Sekolin'ny Toekarena sy ny Fitantanana raharaham-barotra ao amin'ny Oniversite Teknika any [[Lisboa]].<ref>[http://www.conexaolusofona.org/ulisses-correia-e-silva-e-eleito-primeiro-ministro-de-cabo-verde/]</ref> {{Wayback|url=http://www.conexaolusofona.org/ulisses-correia-e-silva-e-eleito-primeiro-ministro-de-cabo-verde/ |date=20200804021412 }} == Asa aloha == Nanomboka ny asany teo amin'ny sehatry ny banky i Silva. Talen'ny fitantanan-draharaha tao amin'ny Bank of Cape Verde izy,nanomboka tamin'ny 1989 ka hatramin'ny 1994. Nampianatra tao amin'ny Oniversite Jean Piaget any Cape Verde ihany koa izy.<ref>{{Cite web |url=http://www.conexaolusofona.org/ulisses-correia-e-silva-e-eleito-primeiro-ministro-de-cabo-verde/ |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-05-27 |archive-date=2020-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804021412/http://www.conexaolusofona.org/ulisses-correia-e-silva-e-eleito-primeiro-ministro-de-cabo-verde/ |url-status=dead }}</ref> == Asa ara-politika == Silva dia niasa tao amin'ny governemantan'i Cape Verde ho Sekreteram-panjakana misahana ny Fitantanam-bola nanomboka tamin'ny 1995 ka hatramin'ny 1998 ary Minisitry ny Fitantanam-bola nanomboka tamin'ny 1999 hatramin'ny 2001.<ref>[https://web.archive.org/web/20191209103752/https://www.mf.gov.cv/web/mf/antigos-ministros]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20181117022449/http://www.laht.com/article.asp?CategoryId=12395&ArticleId=2408207]</ref> {{commonscat}} == Loharano == {{Reflist}} [[fr:Ulisses Correia e Silva]] [[sokajy:Praiminisitra (Cabo Verde)]] [[sokajy:mpanao politika (Cabo Verde)]] [[sokajy:injeniera (Cabo Verde)]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1962]] 5xg68euw4oomvjqsp4aj33hgvk29pb2 0 300530 1147594 1147072 2026-07-12T20:53:06Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147594 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato|teraka=16 mars 1936|toerana=Antananarivo|maty=4 novembre 2008|firenena=Madagasikara|karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008|seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo|image=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg|sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}} '''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy,izay]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 1936 . Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fanadihadiana sy tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato. Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity. == Tantaram-piainany == Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy<ref name=":0">https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html</ref>. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno ("piano") ny reniny<ref name=":0" />. Mbola kely izy dia maty ny reniny. "Diplomate" ny vadiny ary niteraka telo izy ireo<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-06-13 |archive-date=2024-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241212060232/https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html |url-status=dead }}</ref>. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny "Clinique des soeurs" Ankadifotsy, ny volana novambra 2008 izy<ref name=":2" />. == Sehatra arakasa == Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny "diplomate" dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy; rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982<ref name=":1">https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/</ref>, dia nimasoany ny asa soratra ka lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay nataony tamin'ny teny frantsay ny sasany. == Hetsika ara-pikambanana == Nanorina ny fikambanana "Société des Écrivains de l'Océan Indien" (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato<ref name=":0" />. Sady mpikambana tao izy no filoham-boninahitra tao koa. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) koa ny tenany<ref name=":3">https://aflit.arts.uwa.edu.au/raf08.html</ref>. == Sanganasa == Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny sombin-tantara, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny<ref name=":1" />. === Tantara an-tsehatra === * ''Le prix de la paix'', nahazo ny "prix RFI" ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny "Festival des films africains" tany Montréal ny taona 1988 * ''La Pêcheresse'', nahazo ny "prix RFI" ny taona 1987 * ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy "Festival francophone" tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny "Festival de théâtre africain" tany Italia * ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny "Littérature franco-malgache" tao Antananarivo ny taona 1991 * ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny "Festival of Contemporary Theatre" tao New York * ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989 * ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka. * ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka. * ''Boomerang'', tsy mbola navoaka. * ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka. * ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka. === Tantara foronina === * ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka. * ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001 * ''Le Cinquième Sceau'', 1994 * ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003'' * ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006 * ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka * ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka * ''La Fracture'', tsy mbola navoaka === Lahatsoratra fandalinana === * ''La Marche de la liberté,'' 1992 * ''La Femme et la guerre, 1993'' * ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003 === Tononkalo === * ''Amertumes'', 1980 * ''Bouquet d’espoirs'', 1985 * ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985 * ''Moïses de notre race'', 1986 * ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka. * ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003. === Sombin-tantara === * ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka. * ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005 * ''Adolescent'', tsy mbola navoaka. * ''Faly'', tsy mbola navoaka. * ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka. * ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka. === Sarimihetsika === ''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita. == Mari-boninahitra == Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny fifaninanana tantara an-tsehatra izay niraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra "''Le prix de la paix''" no nahazoany izany laharana voalohany izany<ref name=":3" />. == Loharano == <references /> [[Sokajy:Mpanoratra]] [[Sokajy:Mpanoratra malagasy]] r80j1otwi1xgcpfuxq2ziuge6hxqg21 0 300598 1147595 1147334 2026-07-12T20:53:13Z InternetArchiveBot 25011 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1147595 wikitext text/x-wiki {{delete|efa misy pejy hafa}} {{Infobox olona|anarana=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato |teraka=16 mars 1936 |toerana=[[Antananarivo]] |maty=4 novembre 2008 |firenena={{Madagasikara}} |karazana=Malagasy|asa=Mpanoratra|asa hafa=Mpampivelona|taona niasana=1982 - 2008 |seha-pitiavana=Manam-bady, niteraka telo izy |sary=Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato.jpg}} '''Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato''' dia mpanoratra [[Madagasikara|Malagasy]] teraka tao [[Antananarivo]] tamin'ny 16 Martsa 1936 <ref>https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/</ref>. Manoratra amin'ny teny frantsay sy malagasy izy. Mpanoratra tantara foronina, tononkalo, lahatsoratra fandinihana, tantara an-tsehatra izy. Mpandika teny ihany koa i Charlotte-Arrisoa Rafenomananjato. Nodimandry tamin'ny novembre 2008 ity mpanoratra ity. == Tantaram-piainany == Charlotte-Arrisoa Rafenomanjato dia mpanoratra fantan-daza amin'ny teny frantsay. Teraka ny taona 1936 tao Antananarivo izy<ref name=":0">https://aflit.arts.uwa.edu.au/Rafenomanjato.html</ref>. Dokotera ny rainy ary mpitendry zava-maneno ("piano") ny reniny<ref name=":0" />. Mbola kely izy dia maty ny reniny. "Diplomate" ny vadiny ary niteraka telo izy ireo<ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html |title=kopian'ny arisiva |access-date=2026-06-15 |archive-date=2024-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241212060232/https://www.madagate.org/communique/declaration/729-hommage-a-charlotte-rafenomanjato.html |url-status=dead }}</ref>. Matin'ny fahasarotana ara-pisefoana, tao amin'ny "Clinique des soeurs" Ankadifotsy, ny volana novambra 2008 izy<ref name=":2" />. == Sehatra arak'asa == Mpampivelona ny asany ary nahazo fiofanana manokana momba ny momba ny fitaizana sy fikarakarana zaza izy. Noho ny vadiny "diplomate" dia nipetraka maharitra tany an-dafy izy. Rehefa tafaverina teto Madagasikara izy, ny taona 1982<ref name=":1">https://ile-en-ile.org/rafenomanjato/</ref>, dia nimasoany ny asa soratra ka lasa mpanoratra angano, tantara fohy, tantara an-tsehatra sy tantara foronina izy, izay tamin'ny teny frantsay ny sasany. == Hetsika ara-pikambanana == Nanorina ny fikambanana "Société des Écrivains de l'Océan Indien" (SEROI) i Charlotte Rafenomanjato<ref name=":0" />. Sady mpikambana tao izy no sady filoham-boninahitra tao. Mpikambana tao amin'ny Rassemblement des forces nationales (RFN) ihany koa ny tenany<ref name=":3">https://aflit.arts.uwa.edu.au/raf08.html</ref>. == Sanganasa == Ny asa soratr'i Charlotte Rafenomananjato dia ny tononkalo, ny tantara foronina, ny tantara fohy, ny lahatsoratra fandalinana ara-politika, ny tantara an-tsehatra ary ny fandikan-teny<ref name=":1" />. === Tantara an-tsehatra === * ''Le prix de la paix'', nahazo ny "prix RFI" ny taona 1986, navadika ho sarimihetsika ary naseho nandritra ny "Festival des films africains" tany Montréal ny taona 1988 * ''La Pêcheresse'', nahazo ny "prix RFI" ny taona 1987 * ''Le Prince de l'étang'', naseho nandritra ny sy "Festival francophone" tao Limoges ny taona 1988 ary nadika tamin'ny teny italianina ka naseho nandritra ny "Festival de théâtre africain" tany Italia * ''L'Oiseau de proie'', naseho nandritra ny "Littérature franco-malgache" tao Antananarivo ny taona 1991 * ''Le Troupeau'', nadika tamin'ny teny anglisy ary naseho nandritra ny "Festival of Contemporary Theatre" tao New York * ''Le Pain des autres'', voatsonga tamin'ny RFI taona 1989 * ''La Paix du Purgatoire'', tsy mbola navoaka. * ''Le Portrait et le Cresson'', tsy mbola navoaka. * ''Boomerang'', tsy mbola navoaka. * ''Plume et Plume'', tsy mbola navoaka. * ''Le Cerveau'', tsy mbola navoaka. === Tantara foronina === * ''Malala,'' 1986, tsy mbola navoaka. * ''Pétale Écarlate'', 1990, navoaka tany Frantsa aloha avy eo natao tantara mitohy tao anaty gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L'Express de Madagascar'' ny taona 2001 * ''Le Cinquième Sceau'', 1994 * ''Sang pour sang, vie pour vie, 2003'' * ''Pétale écarlate'' navoaka indray ary nampitondraina ny lohateny Felana, 2006 * ''Nanté'', fille du néant, tsy mbola navoaka * ''Kirihitra'', tsy mbola navoaka * ''La Fracture'', tsy mbola navoaka === Lahatsoratra fandalinana === * ''La Marche de la liberté,'' 1992 * ''La Femme et la guerre, 1993'' * ''Ravalomanana Marc : de président de la rue, à président du palais'', 2003 === Tononkalo === * ''Amertumes'', 1980 * ''Bouquet d’espoirs'', 1985 * ''Sable blond et Latérite rouge, sols de mon pays : réminiscences en prose poétique'', 1947-1960, 1985 * ''Moïses de notre race'', 1986 * ''Moi, môme errant'', angon-tononkalo tsy mbola navoaka. * ''Les Amants d’Iarivo, épopée / Mpifankatian Iarivo'', tononkalo, 2003. === Tantara fohy === * ''Doggy-bag'', 1994, tsy mbola navoaka. * ''Omeo zanako''. navoaka tao amin'ny gazety malagasy mpivoaka isan'andro ''L’Express'' ny taona 2000, ary avy eo tao amin'ny ''Chroniques de Madagascar'',natolotr'i Dominique Ranaivoson tany Frantsa : Sépia, 2005 * ''Adolescent'', tsy mbola navoaka. * ''Faly'', tsy mbola navoaka. * ''L’Aquarium de Dieu'', tsy mbola navoaka. * ''Rangory, quelle pomme'', tsy mbola navoaka. === Sarimihetsika === ''Kalanoro'', Teti-drafitry ny tantara mitohy misy fizarana enina, tsy mbola vita. == Mari-boninahitra == Ny taona 1986: nahazo ny laharana voalohany tamin'ny Fifaninanana teatra iraisan’ny firenena afrikanina izay nokarakarain'ny RFI. Ny tantara an-tsehatra "''Le prix de la paix''" no nahazoany izany laharana voalohany izany<ref name=":3" />. == Loharano == <references /> ==Jereo koa == 4e9za9ncxdb9j3t8n3qd4ihzy9js4g9 0 301420 1147608 1147543 2026-07-13T10:59:35Z Thelezifor 15140 Fambolena 1147608 wikitext text/x-wiki [[Sary:Vaccinium.jpg|vignette|365x365px|''Vaccinium parvifolium, Vaccinium oxycoccos, Vaccinium vitis-idaea'' ary ''Vaccinium caesariense'']] Ny '''''Vaccinium''''' dia antokon-javamaniry mamony [[roa ravin-tsipoka]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Ericaceae]]'' (zana-pianakaviana ''[[Vaccinioideae]]''). Miparitaka saika manerana izao tontolo izao izy io ary ahitana karazany ekena eo amin' ny 450 eo ho eo. Any amin' ny faritra misy toetany antonony, dia kirihitra madinika maniry an-tendrombohitra ny karazana ao amn' ny ''Vaccinium''. Hazobotry madinika izay manana haavo mirefy 20 ka hatramin' ny 50 sm izy ireo. == Fambolena == [[Sary:Några_lingon.jpg|vignette|''Airelle rouge'' (''Vaccinium vitis-idaea'']] [[Sary:Vaccinium_vitis-idaea_L..jpg|vignette|''Vaccinium vitis-idaea'' ]] Ny karazana mahazatra indrindra any [[Eorôpa]] dia ny ''Vaccinium myrtillus'' sy ny ''Vaccinium vitis-idaea''). Ny karazana ''Vaccinium'' ambolena matetika hita any amin' ny toeram-pivarotana lehibe eorôpeana anefa dia tsy avy amin' ny karazana ''Vaccinium'' eorôpeana teratany, fa avy amin' ny ''Vaccinium corymbosum'' sy ny karazana hafa any [[Amerika Avaratra]]. Satria mazava ny lokon' ny nofony, dia tsy miloko manga ny vava raha mihinana azy manta. Ny ''Vaccinium'' dia mitaky tany tsy dia misy fotony loatra, loko mena, ary pH ambany (4-5.5 ph). == Karazana == Ny karazana ''Vaccinium'' 450 ka hatramin' ny 500 dia hita indrindra any amin' ny [[Ila bolantany avaratra|Ila Bolantany Avaratra]]. Indreto misy karazana notsongaina: * ''Vaccinium angustifolium'' * ''Vaccinium macrocarpon'' * ''Vaccinium microcarpum'' * ''Vaccinium corymbosum'' * ''Vaccinium myrtilloides'' * ''Vaccinium myrtillus'' * ''Vaccinium oxycoccos'' * ''Vaccinium uliginosum'' * ''Vaccinium vitis-idaea'' === Karazana misy eto Madagasikara === Roa fara fahabeny ny karazana ''Vaccinium'' misy eto [[Madagasikara]]:, raha manodidina ny 10 izany tany aloha noho ny fiheverana ny ovan-karazana maro ho karazana mahaleo tena: * ''[[Vaccinium madagascariense]]'' <small>(Thouars ex Poir.) Sleumer</small> -- lamoty, voafamontsina, voandamoty, voantsikitra, voaramontsina * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook.</small> -- hazombohoka, kitata, kitiboka, kitonda, tsitakajaza, voakelonda, voamantsitainakoho, voantsiririotra, voaramontsana, voaramontsina, voatsitakajaza Ireto anarana manaraka ireto dia manondro ny ''Vaccinium madagascariense'' avokoa: * ''Vaccinium andringitrense'' <small>H.Perrier</small> (karazana manana voany lehibe, hita eny amin' ny toerana avo) * ''Vaccinium dichotomum'' <small>Bojer ex Dunal</small> * ''Vaccinium emirnense'' <small>Hook</small>. (mirefy 2 ka hatramin' ny 3 m ny haavony, any amin' ny faritra avaratra sy afovoany eto Madagasikara, amin' ny haabo 800 hatramin' ny 2&nbsp;500 m, atao hoe voantsikitra amin' ny fiteny [[fiteny betsimisaraka]]) * ''Vaccinium fasciculatum'' <small>Bojer ex Dunal</small> * ''Vaccinium forbesii'' <small>Hook</small>. * ''Vaccinium littorale'' <small>H.Perrier.</small> (hazo hita eny amin' ny fasika amorontsiraka atsinanana<ref>[https://www.persee.fr/doc/jatba_0370-3681_1924_num_4_38_4224 H. Perrier de la Bathi, 1924. Sur quelques Plantes non cultivées de Madagascar à fruits comestibles ou utiles et sur la possibilité de leur culture. - Journal d'agriculture traditionnelle et de botanique appliquée Année 1924 38 pp. 652-663]</ref>) == Jereo koa == * [[Lisitry ny karazana ao amin' ny Vaccinium|Lisitry ny karazana ao amin' ny ''Vaccinium'']] 2utez851iz2ucoqqqza83t2urlt7ojj 0 301423 1147577 2026-07-12T13:02:36Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Fabaceae 1147577 wikitext text/x-wiki [[Sary:Aeschynomene sensitiva.jpg|vignette|367x367px|''Aeschynomene sensitiva'']] Ny '''''Aeschynomene sensitiva''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]'', avy any [[Afrika]] sy [[Amerika]] trôpikaly sy sobtrôpikaly. ''Aeschynomene sensitiva'' <small>Sw.</small> ny anarany feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''anjananjana''', '''hamatra''', '''hamatse''', '''hamotra''' ary '''hazonantambo'''. Karazana hazobotry na kirihitra madinika na ahitra maharitra an-taonany maro izy io izay maniry indrindra any amin' ny biôma trôpikaly misy fizaran-taona maina. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana sy noho ny toetrany eo amin' ny tontolo iainana. == Famariparitana == Hazobotry misy rantsana maro izy io, ka mety hahatratra haavo eo anelanelan' ny 1 sy 2,50 m. Tsy misy tsilo ny tahony ary matetika dia miloko mavo ny voniny. === Ravina === [[Sary:Aeschynomene sensitva0.jpg|vignette|275x275px|''Aeschynomene sensitiva'']] Tahaka ny ''[[Mimosa pudica]]'', dia mikombona ny raviny rehefa voakasika na rehefa mihena ny hazavana. Mifandimby ireo raviny ireo izay miendrika volom-borona, misy zana-pelana 5 hatramin' ny 23 kamban-droa, tsy misy volovolo sady misy kirany afovoany tokana sy mivohitra. === Vony sy voa === Vony mavo mamiratra hatramin' ny volomboasary, miedrika lolo, 4 hatramin' ny 8 mm ny habeny, misy felay ahitana tsipikatsipika mena antitra. Ny voany dia pepa misy tonony sy mahitsy na somary mibiloka, misy tonony (fizaràna) 5 ka hatramin' ny 10. == Tsinjara toerana sy tontolo iainana == Ny ''Aeschynomene sensitiva'' dia fahita any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Amerika]], ao [[Afrika]], eto [[Madagasikara]] ary any amin' ny nosy [[Antilia]]. Nampidirina tany amin' ny nosy [[Maskarena]] sy ny nosy [[Tamba-nosy Kômôro|Kômôro]] izy io. Miroborobo indrindra izy any amin' ny faritra mando, eny amin' ny heniheny, eny amin' ny kijana anaty rano, eny amin' ny fasika, eny morom-parihy, ary any amin' ny faritry ny hivoka misy fizaràn-taona maina, amin' ny haabo manomboka amin' ny 0 ka hatramin' ny 1&nbsp;500 m. Ahidratsy amin' ny fambolena vary eny amin' ny tany lemaka midadasika izy io na dia voalaza fa mahalana ny fisiany amin' ny ankapobeny. == Anarany hafa == Indreto koa ny anarana ahafantarana azy: * ''Aeschynomene belvesii'' <small>DC</small>. * ''Aeschynomene fistulosa'' <small>Bello</small> * ''Aeschynomene honesta'' <small>Nees & Mart.</small> * ''Aeschynomene macropoda var. belvesii'' <small>DC.</small> * ''Aeschynomene nigricans'' <small>B.Boivin</small> * ''Aeschynomene paramariboensis'' <small>Miq</small>. * ''Aeschynomene sensitiva f. paucifoliolata'' <small>Chodat & Hassl.</small> * ''Aeschynomene sensitiva'' <small>Pal</small>. * ''Aeschynomene sensitiva var. amazonica'' <small>Rudd</small> * ''Aeschynomene sulcata'' <small>Kunth</small> * ''Cassia paramariboensis'' <small>Miq</small>. == Fampiasana == Ny rano nitanehana ny raviny dia ampiasaina amin' ny fitsaboana mba hanamorana ny fiterahana sarotra. == Jereo koa == * ''[[Aeschynomene]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] * ''[[Aeschynomene aspera]]'' -- ramianoka * ''[[Aeschynomene indica]]'' -- baombary, hiamotra, ramianoka ary ramiavona * ''[[Aeschynomene uniflora]]'' -- sindahorindrano ii13rkjk5rwczu5qb9bn61ps9zig8nq 1147578 1147577 2026-07-12T13:24:28Z Thelezifor 15140 Nanisy sary 1147578 wikitext text/x-wiki [[Sary:Aeschynomene sensitiva.jpg|vignette|367x367px|''Aeschynomene sensitiva'']] Ny '''''Aeschynomene sensitiva''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Fabaceae]]'', avy any [[Afrika]] sy [[Amerika]] trôpikaly sy sobtrôpikaly. ''Aeschynomene sensitiva'' <small>Sw.</small> ny anarany feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''anjananjana''', '''hamatra''', '''hamatse''', '''hamotra''' ary '''hazonantambo'''. Karazana hazobotry na kirihitra madinika na ahitra maharitra an-taonany maro izy io izay maniry indrindra any amin' ny biôma trôpikaly misy fizaran-taona maina. Ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana sy noho ny toetrany eo amin' ny tontolo iainana. == Famariparitana == Hazobotry misy rantsana maro izy io, ka mety hahatratra haavo eo anelanelan' ny 1 sy 2,50 m. Tsy misy tsilo ny tahony ary matetika dia miloko mavo ny voniny. === Ravina === [[Sary:Aeschynomene sensitva0.jpg|vignette|275x275px|''Aeschynomene sensitiva'']] Tahaka ny ''[[Mimosa pudica]]'', dia mikombona ny raviny rehefa voakasika na rehefa mihena ny hazavana. Mifandimby ireo raviny ireo izay miendrika volom-borona, misy zana-pelana 5 hatramin' ny 23 kamban-droa, tsy misy volovolo sady misy kirany afovoany tokana sy mivohitra. === Vony sy voa === Vony mavo mamiratra hatramin' ny volomboasary, miedrika lolo, 4 hatramin' ny 8 mm ny habeny, misy felay ahitana tsipikatsipika mena antitra. Ny voany dia pepa misy tonony sy mahitsy na somary mibiloka, misy tonony (fizaràna) 5 ka hatramin' ny 10. == Tsinjara toerana sy tontolo iainana == Ny ''Aeschynomene sensitiva'' dia fahita any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Amerika]], ao [[Afrika]], eto [[Madagasikara]] ary any amin' ny nosy [[Antilia]]. Nampidirina tany amin' ny nosy [[Maskarena]] sy ny nosy [[Tamba-nosy Kômôro|Kômôro]] izy io. Miroborobo indrindra izy any amin' ny faritra mando, eny amin' ny heniheny, eny amin' ny kijana anaty rano, eny amin' ny fasika, eny morom-parihy, ary any amin' ny faritry ny hivoka misy fizaràn-taona maina, amin' ny haabo manomboka amin' ny 0 ka hatramin' ny 1&nbsp;500 m. Ahidratsy amin' ny fambolena vary eny amin' ny tany lemaka midadasika izy io na dia voalaza fa mahalana ny fisiany amin' ny ankapobeny. == Anarany hafa == Indreto koa ny anarana ahafantarana azy: * ''Aeschynomene belvesii'' <small>DC</small>. * ''Aeschynomene fistulosa'' <small>Bello</small> * ''Aeschynomene honesta'' <small>Nees & Mart.</small> * ''Aeschynomene macropoda var. belvesii'' <small>DC.</small> * ''Aeschynomene nigricans'' <small>B.Boivin</small> * ''Aeschynomene paramariboensis'' <small>Miq</small>. * ''Aeschynomene sensitiva f. paucifoliolata'' <small>Chodat & Hassl.</small> * ''Aeschynomene sensitiva'' <small>Pal</small>. * ''Aeschynomene sensitiva var. amazonica'' <small>Rudd</small> * ''Aeschynomene sulcata'' <small>Kunth</small> * ''Cassia paramariboensis'' <small>Miq</small>. == Fampiasana == Ny rano nitanehana ny raviny dia ampiasaina amin' ny fitsaboana mba hanamorana ny fiterahana sarotra. == Jereo koa == * ''[[Aeschynomene]]'' * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] * [[Anjananjana]]: ''Aeschynomene sensitiva'' <small>Sw.</small> (''[[Fabaceae]]''); ''[[Cassia alata]]'' <small>L.</small> (''Fabaceae''); ''[[Leptolaena multiflora]]'' <small>Thouars</small>: ''[[Leptolaena pauciflora]]'' <small>Baker</small>; ''[[Rhodolaena bakeriana]]'' <small>Baill</small>. (''[[Sarcolaenaceae]]'') * [[Hamatra (zavamaniry)]]: ''Aeschynomene sensitiva'' <small>Sw</small>. (''Fabaceae''); ''[[Euphorbia stenoclada]]'' <small>Baill</small>. (''[[Euphorbiaceae]]'') * [[Hazonantambo]]: ''Aeschynomene sensitiva'' <small>Sw.</small> (''[[Fabaceae]]''); ''[[Sarcolaena codonochlamys]]'' <small>Baker</small> (''[[Sarcolaenaceae]]'') jq1z8kjvu7r7tny6oobpwzlo9sydlkb 0 301424 1147579 2026-07-12T15:35:54Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Melastomatacea 1147579 wikitext text/x-wiki [[Sary:Clidemia hirta 09.jpg|vignette|591x591px|''Miconia crenata'' na ''Clidemia hirta'']] Ny '''''Miconia crenata''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]''. Hazobotry avy any [[Amerika Afovoany]] sy [[Amerika Atsimo]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika izy any amin' ny faritra trôpikaly maro izay nampidirana azy sy aniriany tsara. ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> ny anarany feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''tsitrotroka''' na '''voamaintibe'''. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small>. Anarana hafa Indreto ny anarana hafa ahafantarana ny ''Miconia crenata'': * ''Clidemia elegans'' <small>(Aubl.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta var. chrysantha'' <small>Cogn.</small> * ''Clidemia hirta var. elegans'' <small>(Aubl.) Griseb.</small> * ''Maieta hirta'' <small>(L.) M. Gómez</small> * ''Melastoma crenatum'' <small>Vahl</small> * ''Melastoma elegans'' <small>Aubl.</small> * ''Melastoma hirtum'' <small>L.</small> * ''Melastoma pauciflorum'' <small>Desr.</small> == Famariparitana == Hazobotry na kirihitra maniry maharitra taona maro sy maro rantsana izay mety hanana haavo 5 m, ny ''Miconia crenata'', na dia matetika eo anelanelan' ny 0,5 sy 3 m aza izany. Any amin' ny faritra tratran' ny rivotra be dia mandady izy ary latsaky ny iray metatra ny haavony. Rakotra volo mena na volondavenona izay mibontsina eo amin' ny fotony ny tahony, ny rantsany, ny zana-elan-draviny ary ny ravim-boniny. === Ravina === [[Sary:Starr 030729-0107 Clidemia hirta.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Ravin' ny ''Miconia crenata'']] Mifanohitra sy mibikan' atody ary manify ny raviny, ary indraindray tsy mitovy habe ny ravina roa havia sy havanana, ary mety hahatratra 15 sm ny lavany sy 8 sm ny sakany. Manana kirany lehibe telo misongadina, maitso antitra, milantsika ary misy nififiny ny sisiny. === Vony === [[Sary:Clidemia hirta Fleur.jpg|vignette|207x207px|Vonin' ny ''Miconia crenata'']] Manana savaivo mirefy 0,5 hatramin' ny 1 sm ary mivondrona eny amin' ny fototry ny tangozan-dravina na eny amin' ny tendron-drantsana izay misy vony 6 hatramin' ny 20 ny voniny entin' ny tangozam-bony fohy. Manana vondron-dravimbony rakotra volo lava sy mivelatra izy ireo, misy felany fotsy na mavokely dimy dombo tendro, ary lahimbony fotsy 10 izay manana halava mirefy 7 hatramin' ny 8 mm. Mamony mandavan-taona izy io. === Voa === [[Sary:Clidemia hirta leaf and fruit.jpg|ankavia|vignette|267x267px|Ravina sy voan' ny ''Miconia crenata'']] [[Sary:Clidemia hirta ripened fruits.jpg|vignette|367x367px|Voany masaka]] Boribory lavalava ny voany, misy toa volom-bavany, 6 ka hatramin' ny 8 mm ny lavany, misy sisiny toa peratra, mivondrona ho salohy ary miloko maitso hatramin' ny manga mainty na volomparasy antitra rehefa masaka. Misy vihim-boa zato eo ho eo ny ao anatiny. == Faritra sy toerana aniriany == Avy any Amerika trôpikaly ny ''Miconia crenata'', ary miely patrana any amin' ny faritra mando trôpikaly amin' ny haabo hatramin' ny 1&nbsp;200 m. Hita any amin' ny nosy maro ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] sy any [[Ranomasimbe Pasifika]] izy io, ary koa any [[Aostralia Atsimo|Aostralia]], any [[Azia Atsimo]], any [[India]] ary [[Afrika Atsinanana]]. Any Antilia dia maniry amin' ny toerana voakorontana miely patrana izy io izay tia faritra mando. Any [[Goiana Frantsay|Guyane]] [[Goiana Frantsay|française]], heverina ho karazana mifandray amin' ny vodron-javamaniry mpandimby izy io. == Jereo koa == * ''[[Miconia]]'' (← ''Clidemia'') syggvj5h599d47mcgqp4vzekr1lh1in 1147580 1147579 2026-07-12T15:49:05Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Clidemia hirta]] ho [[Miconia crenata]] i Thelezifor 1147579 wikitext text/x-wiki [[Sary:Clidemia hirta 09.jpg|vignette|591x591px|''Miconia crenata'' na ''Clidemia hirta'']] Ny '''''Miconia crenata''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]''. Hazobotry avy any [[Amerika Afovoany]] sy [[Amerika Atsimo]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika izy any amin' ny faritra trôpikaly maro izay nampidirana azy sy aniriany tsara. ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> ny anarany feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''tsitrotroka''' na '''voamaintibe'''. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small>. Anarana hafa Indreto ny anarana hafa ahafantarana ny ''Miconia crenata'': * ''Clidemia elegans'' <small>(Aubl.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta var. chrysantha'' <small>Cogn.</small> * ''Clidemia hirta var. elegans'' <small>(Aubl.) Griseb.</small> * ''Maieta hirta'' <small>(L.) M. Gómez</small> * ''Melastoma crenatum'' <small>Vahl</small> * ''Melastoma elegans'' <small>Aubl.</small> * ''Melastoma hirtum'' <small>L.</small> * ''Melastoma pauciflorum'' <small>Desr.</small> == Famariparitana == Hazobotry na kirihitra maniry maharitra taona maro sy maro rantsana izay mety hanana haavo 5 m, ny ''Miconia crenata'', na dia matetika eo anelanelan' ny 0,5 sy 3 m aza izany. Any amin' ny faritra tratran' ny rivotra be dia mandady izy ary latsaky ny iray metatra ny haavony. Rakotra volo mena na volondavenona izay mibontsina eo amin' ny fotony ny tahony, ny rantsany, ny zana-elan-draviny ary ny ravim-boniny. === Ravina === [[Sary:Starr 030729-0107 Clidemia hirta.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Ravin' ny ''Miconia crenata'']] Mifanohitra sy mibikan' atody ary manify ny raviny, ary indraindray tsy mitovy habe ny ravina roa havia sy havanana, ary mety hahatratra 15 sm ny lavany sy 8 sm ny sakany. Manana kirany lehibe telo misongadina, maitso antitra, milantsika ary misy nififiny ny sisiny. === Vony === [[Sary:Clidemia hirta Fleur.jpg|vignette|207x207px|Vonin' ny ''Miconia crenata'']] Manana savaivo mirefy 0,5 hatramin' ny 1 sm ary mivondrona eny amin' ny fototry ny tangozan-dravina na eny amin' ny tendron-drantsana izay misy vony 6 hatramin' ny 20 ny voniny entin' ny tangozam-bony fohy. Manana vondron-dravimbony rakotra volo lava sy mivelatra izy ireo, misy felany fotsy na mavokely dimy dombo tendro, ary lahimbony fotsy 10 izay manana halava mirefy 7 hatramin' ny 8 mm. Mamony mandavan-taona izy io. === Voa === [[Sary:Clidemia hirta leaf and fruit.jpg|ankavia|vignette|267x267px|Ravina sy voan' ny ''Miconia crenata'']] [[Sary:Clidemia hirta ripened fruits.jpg|vignette|367x367px|Voany masaka]] Boribory lavalava ny voany, misy toa volom-bavany, 6 ka hatramin' ny 8 mm ny lavany, misy sisiny toa peratra, mivondrona ho salohy ary miloko maitso hatramin' ny manga mainty na volomparasy antitra rehefa masaka. Misy vihim-boa zato eo ho eo ny ao anatiny. == Faritra sy toerana aniriany == Avy any Amerika trôpikaly ny ''Miconia crenata'', ary miely patrana any amin' ny faritra mando trôpikaly amin' ny haabo hatramin' ny 1&nbsp;200 m. Hita any amin' ny nosy maro ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] sy any [[Ranomasimbe Pasifika]] izy io, ary koa any [[Aostralia Atsimo|Aostralia]], any [[Azia Atsimo]], any [[India]] ary [[Afrika Atsinanana]]. Any Antilia dia maniry amin' ny toerana voakorontana miely patrana izy io izay tia faritra mando. Any [[Goiana Frantsay|Guyane]] [[Goiana Frantsay|française]], heverina ho karazana mifandray amin' ny vodron-javamaniry mpandimby izy io. == Jereo koa == * ''[[Miconia]]'' (← ''Clidemia'') syggvj5h599d47mcgqp4vzekr1lh1in 1147582 1147580 2026-07-12T17:35:36Z Thelezifor 15140 1147582 wikitext text/x-wiki [[Sary:Clidemia hirta 09.jpg|vignette|538x538px|''Miconia crenata'' na ''Clidemia hirta'']] Ny '''''Miconia crenata''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]''. Hazobotry avy any [[Amerika Afovoany]] sy [[Amerika Atsimo]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika izy any amin' ny faritra trôpikaly maro izay nampidirana azy sy aniriany tsara. ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> ny anarany feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''tsitrotroka''' na '''voamaintibe'''. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small>. Anarana hafa Indreto ny anarana hafa ahafantarana ny ''Miconia crenata'': * ''Clidemia elegans'' <small>(Aubl.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta var. chrysantha'' <small>Cogn.</small> * ''Clidemia hirta var. elegans'' <small>(Aubl.) Griseb.</small> * ''Maieta hirta'' <small>(L.) M. Gómez</small> * ''Melastoma crenatum'' <small>Vahl</small> * ''Melastoma elegans'' <small>Aubl.</small> * ''Melastoma hirtum'' <small>L.</small> * ''Melastoma pauciflorum'' <small>Desr.</small> == Famariparitana == Hazobotry na kirihitra maniry maharitra taona maro sy maro rantsana izay mety hanana haavo 5 m, ny ''Miconia crenata'', na dia matetika eo anelanelan' ny 0,5 sy 3 m aza izany. Any amin' ny faritra tratran' ny rivotra be dia mandady izy ary latsaky ny iray metatra ny haavony. Rakotra volo mena na volondavenona izay mibontsina eo amin' ny fotony ny tahony, ny rantsany, ny zana-elan-draviny ary ny ravim-boniny. === Ravina === [[Sary:Starr 030729-0107 Clidemia hirta.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Ravin' ny ''Miconia crenata'']] Mifanohitra sy mibikan' atody ary manify ny raviny, ary indraindray tsy mitovy habe ny ravina roa havia sy havanana, ary mety hahatratra 15 sm ny lavany sy 8 sm ny sakany. Manana kirany lehibe telo misongadina, maitso antitra, milantsika ary misy nififiny ny sisiny. === Vony === [[Sary:Clidemia hirta Fleur.jpg|vignette|207x207px|Vonin' ny ''Miconia crenata'']] Manana savaivo mirefy 0,5 hatramin' ny 1 sm ary mivondrona eny amin' ny fototry ny tangozan-dravina na eny amin' ny tendron-drantsana izay misy vony 6 hatramin' ny 20 ny voniny entin' ny tangozam-bony fohy. Manana vondron-dravimbony rakotra volo lava sy mivelatra izy ireo, misy felany fotsy na mavokely dimy dombo tendro, ary lahimbony fotsy 10 izay manana halava mirefy 7 hatramin' ny 8 mm. Mamony mandavan-taona izy io. === Voa === [[Sary:Clidemia hirta leaf and fruit.jpg|ankavia|vignette|267x267px|Ravina sy voan' ny ''Miconia crenata'']] [[Sary:Clidemia hirta ripened fruits.jpg|vignette|367x367px|Voany masaka]] Boribory lavalava ny voany, misy toa volom-bavany, 6 ka hatramin' ny 8 mm ny lavany, misy sisiny toa peratra, mivondrona ho salohy ary miloko maitso hatramin' ny manga mainty na volomparasy antitra rehefa masaka. Misy vihim-boa zato eo ho eo ny ao anatiny. == Faritra sy toerana aniriany == Avy any Amerika trôpikaly ny ''Miconia crenata'', ary miely patrana any amin' ny faritra mando trôpikaly amin' ny haabo hatramin' ny 1&nbsp;200 m. Hita any amin' ny nosy maro ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] sy any [[Ranomasimbe Pasifika]] izy io, ary koa any [[Aostralia Atsimo|Aostralia]], any [[Azia Atsimo]], any [[India]] ary [[Afrika Atsinanana]]. Any Antilia dia maniry amin' ny toerana voakorontana miely patrana izy io izay tia faritra mando. Any [[Goiana Frantsay|Guyane]] [[Goiana Frantsay|française]], heverina ho karazana mifandray amin' ny vodron-javamaniry mpandimby izy io. == Jereo koa == * ''[[Miconia]]'' (← ''Clidemia'') oshj1g5jv9rvmh4xczecohmsxfs04e0 1147583 1147582 2026-07-12T17:52:33Z Thelezifor 15140 Jereo koa 1147583 wikitext text/x-wiki [[Sary:Clidemia hirta 09.jpg|vignette|538x538px|''Miconia crenata'' na ''Clidemia hirta'']] Ny '''''Miconia crenata''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]''. Hazobotry avy any [[Amerika Afovoany]] sy [[Amerika Atsimo]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika izy any amin' ny faritra trôpikaly maro izay nampidirana azy sy aniriany tsara. ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> ny anarany feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''tsitrotroka''' na '''voamaintibe'''. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small>. Anarana hafa Indreto ny anarana hafa ahafantarana ny ''Miconia crenata'': * ''Clidemia elegans'' <small>(Aubl.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta var. chrysantha'' <small>Cogn.</small> * ''Clidemia hirta var. elegans'' <small>(Aubl.) Griseb.</small> * ''Maieta hirta'' <small>(L.) M. Gómez</small> * ''Melastoma crenatum'' <small>Vahl</small> * ''Melastoma elegans'' <small>Aubl.</small> * ''Melastoma hirtum'' <small>L.</small> * ''Melastoma pauciflorum'' <small>Desr.</small> == Famariparitana == Hazobotry na kirihitra maniry maharitra taona maro sy maro rantsana izay mety hanana haavo 5 m, ny ''Miconia crenata'', na dia matetika eo anelanelan' ny 0,5 sy 3 m aza izany. Any amin' ny faritra tratran' ny rivotra be dia mandady izy ary latsaky ny iray metatra ny haavony. Rakotra volo mena na volondavenona izay mibontsina eo amin' ny fotony ny tahony, ny rantsany, ny zana-elan-draviny ary ny ravim-boniny. === Ravina === [[Sary:Starr 030729-0107 Clidemia hirta.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Ravin' ny ''Miconia crenata'']] Mifanohitra sy mibikan' atody ary manify ny raviny, ary indraindray tsy mitovy habe ny ravina roa havia sy havanana, ary mety hahatratra 15 sm ny lavany sy 8 sm ny sakany. Manana kirany lehibe telo misongadina, maitso antitra, milantsika ary misy nififiny ny sisiny. === Vony === [[Sary:Clidemia hirta Fleur.jpg|vignette|207x207px|Vonin' ny ''Miconia crenata'']] Manana savaivo mirefy 0,5 hatramin' ny 1 sm ary mivondrona eny amin' ny fototry ny tangozan-dravina na eny amin' ny tendron-drantsana izay misy vony 6 hatramin' ny 20 ny voniny entin' ny tangozam-bony fohy. Manana vondron-dravimbony rakotra volo lava sy mivelatra izy ireo, misy felany fotsy na mavokely dimy dombo tendro, ary lahimbony fotsy 10 izay manana halava mirefy 7 hatramin' ny 8 mm. Mamony mandavan-taona izy io. === Voa === [[Sary:Clidemia hirta leaf and fruit.jpg|ankavia|vignette|267x267px|Ravina sy voan' ny ''Miconia crenata'']] [[Sary:Clidemia hirta ripened fruits.jpg|vignette|367x367px|Voany masaka]] Boribory lavalava ny voany, misy toa volom-bavany, 6 ka hatramin' ny 8 mm ny lavany, misy sisiny toa peratra, mivondrona ho salohy ary miloko maitso hatramin' ny manga mainty na volomparasy antitra rehefa masaka. Misy vihim-boa zato eo ho eo ny ao anatiny. == Faritra sy toerana aniriany == Avy any Amerika trôpikaly ny ''Miconia crenata'', ary miely patrana any amin' ny faritra mando trôpikaly amin' ny haabo hatramin' ny 1&nbsp;200 m. Hita any amin' ny nosy maro ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] sy any [[Ranomasimbe Pasifika]] izy io, ary koa any [[Aostralia Atsimo|Aostralia]], any [[Azia Atsimo]], any [[India]] ary [[Afrika Atsinanana]]. Any Antilia dia maniry amin' ny toerana voakorontana miely patrana izy io izay tia faritra mando. Any [[Goiana Frantsay|Guyane]] [[Goiana Frantsay|française]], heverina ho karazana mifandray amin' ny vodron-javamaniry mpandimby izy io. == Jereo koa == * ''[[Miconia]]'' (← ''Clidemia'') * [[Tsitrotroka]]: [[Dichaetanthera cordifolia|''Dichaetanthera cordifolia'' var. ''reticulata'']] <small>(Cogn.) H.Perrier</small> (''Melastomataceae''); ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' <small>Baker</small>; ''Dichaetanthera oblongifolia'' var. ''subrubra'' <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> (← ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small><small>)</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> (''Melastomataceae'') tppqt2baw9zfcgysz6z7slckq8tgwev 1147585 1147583 2026-07-12T18:36:12Z Thelezifor 15140 Fampiasana 1147585 wikitext text/x-wiki [[Sary:Clidemia hirta 09.jpg|vignette|538x538px|''Miconia crenata'' na ''Clidemia hirta'']] Ny '''''Miconia crenata''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]''. Hazobotry avy any [[Amerika Afovoany]] sy [[Amerika Atsimo]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika izy any amin' ny faritra trôpikaly maro izay nampidirana azy sy aniriany tsara. ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> ny anarany feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''tsitrotroka''' na '''voamaintibe'''. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Clidemia hirta''''' <small>(L.) D. Don</small>. Anarana hafa Indreto ny anarana hafa ahafantarana ny ''Miconia crenata'': * ''Clidemia elegans'' <small>(Aubl.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta var. chrysantha'' <small>Cogn.</small> * ''Clidemia hirta var. elegans'' <small>(Aubl.) Griseb.</small> * ''Maieta hirta'' <small>(L.) M. Gómez</small> * ''Melastoma crenatum'' <small>Vahl</small> * ''Melastoma elegans'' <small>Aubl.</small> * ''Melastoma hirtum'' <small>L.</small> * ''Melastoma pauciflorum'' <small>Desr.</small> == Famariparitana == Hazobotry na kirihitra maniry maharitra taona maro sy maro rantsana izay mety hanana haavo 5 m, ny ''Miconia crenata'', na dia matetika eo anelanelan' ny 0,5 sy 3 m aza izany. Any amin' ny faritra tratran' ny rivotra be dia mandady izy ary latsaky ny iray metatra ny haavony. Rakotra volo mena na volondavenona izay mibontsina eo amin' ny fotony ny tahony, ny rantsany, ny zana-elan-draviny ary ny ravim-boniny. === Ravina === [[Sary:Starr 030729-0107 Clidemia hirta.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Ravin' ny ''Miconia crenata'']] Mifanohitra sy mibikan' atody ary manify ny raviny, ary indraindray tsy mitovy habe ny ravina roa havia sy havanana, ary mety hahatratra 15 sm ny lavany sy 8 sm ny sakany. Manana kirany lehibe telo misongadina, maitso antitra, milantsika ary misy nififiny ny sisiny. === Vony === [[Sary:Clidemia hirta Fleur.jpg|vignette|207x207px|Vonin' ny ''Miconia crenata'']] Manana savaivo mirefy 0,5 hatramin' ny 1 sm ary mivondrona eny amin' ny fototry ny tangozan-dravina na eny amin' ny tendron-drantsana izay misy vony 6 hatramin' ny 20 ny voniny entin' ny tangozam-bony fohy. Manana vondron-dravimbony rakotra volo lava sy mivelatra izy ireo, misy felany fotsy na mavokely dimy dombo tendro, ary lahimbony fotsy 10 izay manana halava mirefy 7 hatramin' ny 8 mm. Mamony mandavan-taona izy io. === Voa === [[Sary:Clidemia hirta leaf and fruit.jpg|ankavia|vignette|267x267px|Ravina sy voan' ny ''Miconia crenata'']] [[Sary:Clidemia hirta ripened fruits.jpg|vignette|367x367px|Voany masaka]] Boribory lavalava ny voany, misy toa volom-bavany, 6 ka hatramin' ny 8 mm ny lavany, misy sisiny toa peratra, mivondrona ho salohy ary miloko maitso hatramin' ny manga mainty na volomparasy antitra rehefa masaka. Misy vihim-boa zato eo ho eo ny ao anatiny. == Faritra sy toerana aniriany == Avy any Amerika trôpikaly ny ''Miconia crenata'', ary miely patrana any amin' ny faritra mando trôpikaly amin' ny haabo hatramin' ny 1&nbsp;200 m. Hita any amin' ny nosy maro ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] sy any [[Ranomasimbe Pasifika]] izy io, ary koa any [[Aostralia Atsimo|Aostralia]], any [[Azia Atsimo]], any [[India]] ary [[Afrika Atsinanana]]. Any Antilia dia maniry amin' ny toerana voakorontana miely patrana izy io izay tia faritra mando. Any [[Goiana Frantsay|Guyane]] [[Goiana Frantsay|française]], heverina ho karazana mifandray amin' ny vodron-javamaniry mpandimby izy io. == Fampiasana == === Fitsaboana === Torotoroina ny ravina vaovao ary apetaka mivantana amin' ny ratra mba hanasitrana izany. Mampijanona haingana ny fahaverezan-dra (araka ny hita any amin' ny faritr' i [[Maroantsetra]] eto [[Madagasikara]]) ny ranon' ny ravina atao amin' ny fery<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/recherche-dans-prelude/?plant_id=1465 AAAAA]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref><ref name=":0"><small>"[https://www.youtube.com/watch?v=7_TykVMFO4g&t=232 BBBBB]", ''www.youtube.com''</small></ref><ref name=":1"><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631074816300601 CCCCCCCC]", ''www.sciencedirect.com''</small></ref>. Ampiasaina hitsaboana ny aretin' ny hoditra ny ravina, indrindra fa ny fery amin' ny hoditra vokatry ny ''Leishmania braziliensis'' any [[Brezila]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Ampiasaina hampitoniana ny [[sohika]] sy ny fanaintainan' ny [[havokavoka]] ny fitanehana na ny fitantavanana amin' ny rano mafana ny raviny lena (na ny raviny maina nototoina ho vovoka)<ref name=":0" />. Manampy amin' ny fanamaivanana ny olan' ny vavony sy ny tsinay toy ny [[piriritra]] sy ny tay ra ny fanafody vita avy amin' ny ravina na fakany<ref name=":0" />. === Fampiasana hafa === Misy [[sapôninina]] ny raviny sy ny fakany, izay midika fa atao ny mampiasa azy ho solon' ny savony hanasana lamba na ny fitaovana na hisasana any anaty ala<ref name=":2"><small>"[https://genie-vegetal-caraibe.org/le-genie-vegetal/les-especes-utilisables-en-genie-vegetal/clidemia-hirta/ DDDDDD]", ''genie-vegetal-caraibe.org''</small></ref><ref name=":0" />. Mamokatra voany kely misy nofony sy miloko manga-volomparasy ity zavamaniry ity. Azo hanina tanteraka ireo voany ireo ary antiôksida sady misy haro fenôlika. Amporisihina ny fihinanana ireo voany ireo mba hamerana ny fiparitahan' ny voany ataon' ny vorona<ref><small>"[https://wiktrop.org/fr/species/show/66 EEEEEEE]", ''wiktrop.org''</small></ref><ref><small>"[https://www.facebook.com/groups/256400617872840/posts/2822210304625179/ FFFFFFFFF]", ''www.facebook.com''</small></ref>. Indraindray dia notombanana ny fahafahany mamerina amin' ny laoniny ny fisian' ny zavamaniry amin' ny toerana iray aorian' ny fanakorontanana ny toerana, na dia mametra be ny fampiasana azy ho amin' izany tanjona izany maha zavamaniry manafika azy<ref name=":2" />. == Jereo koa == * ''[[Miconia]]'' (← ''Clidemia'') * [[Tsitrotroka]]: [[Dichaetanthera cordifolia|''Dichaetanthera cordifolia'' var. ''reticulata'']] <small>(Cogn.) H.Perrier</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' <small>Baker</small>; [[Dichaetanthera oblongifolia|''Dichaetanthera oblongifolia'' var. ''subrubra'']] <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> (← ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small><small>)</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> (''Melastomataceae'') * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Loharano == giv38hutgzlo6242ay7eiymvva22ilx 1147586 1147585 2026-07-12T18:39:07Z Thelezifor 15140 Anarana hafa 1147586 wikitext text/x-wiki [[Sary:Clidemia hirta 09.jpg|vignette|504x504px|''Miconia crenata'' na ''Clidemia hirta'']] Ny '''''Miconia crenata''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]''. Hazobotry avy any [[Amerika Afovoany]] sy [[Amerika Atsimo]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika izy any amin' ny faritra trôpikaly maro izay nampidirana azy sy aniriany tsara. ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> ny anarany feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''tsitrotroka''' na '''voamaintibe'''. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Clidemia hirta''''' <small>(L.) D. Don</small>. == Anarana hafa == Indreto ny anarana hafa ahafantarana ny ''Miconia crenata'': * ''Clidemia elegans'' <small>(Aubl.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta var. chrysantha'' <small>Cogn.</small> * ''Clidemia hirta var. elegans'' <small>(Aubl.) Griseb.</small> * ''Maieta hirta'' <small>(L.) M. Gómez</small> * ''Melastoma crenatum'' <small>Vahl</small> * ''Melastoma elegans'' <small>Aubl.</small> * ''Melastoma hirtum'' <small>L.</small> * ''Melastoma pauciflorum'' <small>Desr.</small> == Famariparitana == Hazobotry na kirihitra maniry maharitra taona maro sy maro rantsana izay mety hanana haavo 5 m, ny ''Miconia crenata'', na dia matetika eo anelanelan' ny 0,5 sy 3 m aza izany. Any amin' ny faritra tratran' ny rivotra be dia mandady izy ary latsaky ny iray metatra ny haavony. Rakotra volo mena na volondavenona izay mibontsina eo amin' ny fotony ny tahony, ny rantsany, ny zana-elan-draviny ary ny ravim-boniny. === Ravina === [[Sary:Starr 030729-0107 Clidemia hirta.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Ravin' ny ''Miconia crenata'']] Mifanohitra sy mibikan' atody ary manify ny raviny, ary indraindray tsy mitovy habe ny ravina roa havia sy havanana, ary mety hahatratra 15 sm ny lavany sy 8 sm ny sakany. Manana kirany lehibe telo misongadina, maitso antitra, milantsika ary misy nififiny ny sisiny. === Vony === [[Sary:Clidemia hirta Fleur.jpg|vignette|207x207px|Vonin' ny ''Miconia crenata'']] Manana savaivo mirefy 0,5 hatramin' ny 1 sm ary mivondrona eny amin' ny fototry ny tangozan-dravina na eny amin' ny tendron-drantsana izay misy vony 6 hatramin' ny 20 ny voniny entin' ny tangozam-bony fohy. Manana vondron-dravimbony rakotra volo lava sy mivelatra izy ireo, misy felany fotsy na mavokely dimy dombo tendro, ary lahimbony fotsy 10 izay manana halava mirefy 7 hatramin' ny 8 mm. Mamony mandavan-taona izy io. === Voa === [[Sary:Clidemia hirta leaf and fruit.jpg|ankavia|vignette|267x267px|Ravina sy voan' ny ''Miconia crenata'']] [[Sary:Clidemia hirta ripened fruits.jpg|vignette|367x367px|Voany masaka]] Boribory lavalava ny voany, misy toa volom-bavany, 6 ka hatramin' ny 8 mm ny lavany, misy sisiny toa peratra, mivondrona ho salohy ary miloko maitso hatramin' ny manga mainty na volomparasy antitra rehefa masaka. Misy vihim-boa zato eo ho eo ny ao anatiny. == Faritra sy toerana aniriany == Avy any Amerika trôpikaly ny ''Miconia crenata'', ary miely patrana any amin' ny faritra mando trôpikaly amin' ny haabo hatramin' ny 1&nbsp;200 m. Hita any amin' ny nosy maro ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] sy any [[Ranomasimbe Pasifika]] izy io, ary koa any [[Aostralia Atsimo|Aostralia]], any [[Azia Atsimo]], any [[India]] ary [[Afrika Atsinanana]]. Any Antilia dia maniry amin' ny toerana voakorontana miely patrana izy io izay tia faritra mando. Any [[Goiana Frantsay|Guyane]] [[Goiana Frantsay|française]], heverina ho karazana mifandray amin' ny vodron-javamaniry mpandimby izy io. == Fampiasana == === Fitsaboana === Torotoroina ny ravina vaovao ary apetaka mivantana amin' ny ratra mba hanasitrana izany. Mampijanona haingana ny fahaverezan-dra (araka ny hita any amin' ny faritr' i [[Maroantsetra]] eto [[Madagasikara]]) ny ranon' ny ravina atao amin' ny fery<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/recherche-dans-prelude/?plant_id=1465 AAAAA]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref><ref name=":0"><small>"[https://www.youtube.com/watch?v=7_TykVMFO4g&t=232 BBBBB]", ''www.youtube.com''</small></ref><ref name=":1"><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631074816300601 CCCCCCCC]", ''www.sciencedirect.com''</small></ref>. Ampiasaina hitsaboana ny aretin' ny hoditra ny ravina, indrindra fa ny fery amin' ny hoditra vokatry ny ''Leishmania braziliensis'' any [[Brezila]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Ampiasaina hampitoniana ny [[sohika]] sy ny fanaintainan' ny [[havokavoka]] ny fitanehana na ny fitantavanana amin' ny rano mafana ny raviny lena (na ny raviny maina nototoina ho vovoka)<ref name=":0" />. Manampy amin' ny fanamaivanana ny olan' ny vavony sy ny tsinay toy ny [[piriritra]] sy ny tay ra ny fanafody vita avy amin' ny ravina na fakany<ref name=":0" />. === Fampiasana hafa === Misy [[sapôninina]] ny raviny sy ny fakany, izay midika fa atao ny mampiasa azy ho solon' ny savony hanasana lamba na ny fitaovana na hisasana any anaty ala<ref name=":2"><small>"[https://genie-vegetal-caraibe.org/le-genie-vegetal/les-especes-utilisables-en-genie-vegetal/clidemia-hirta/ DDDDDD]", ''genie-vegetal-caraibe.org''</small></ref><ref name=":0" />. Mamokatra voany kely misy nofony sy miloko manga-volomparasy ity zavamaniry ity. Azo hanina tanteraka ireo voany ireo ary antiôksida sady misy haro fenôlika. Amporisihina ny fihinanana ireo voany ireo mba hamerana ny fiparitahan' ny voany ataon' ny vorona<ref><small>"[https://wiktrop.org/fr/species/show/66 EEEEEEE]", ''wiktrop.org''</small></ref><ref><small>"[https://www.facebook.com/groups/256400617872840/posts/2822210304625179/ FFFFFFFFF]", ''www.facebook.com''</small></ref>. Indraindray dia notombanana ny fahafahany mamerina amin' ny laoniny ny fisian' ny zavamaniry amin' ny toerana iray aorian' ny fanakorontanana ny toerana, na dia mametra be ny fampiasana azy ho amin' izany tanjona izany maha zavamaniry manafika azy<ref name=":2" />. == Jereo koa == * ''[[Miconia]]'' (← ''Clidemia'') * [[Tsitrotroka]]: [[Dichaetanthera cordifolia|''Dichaetanthera cordifolia'' var. ''reticulata'']] <small>(Cogn.) H.Perrier</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' <small>Baker</small>; [[Dichaetanthera oblongifolia|''Dichaetanthera oblongifolia'' var. ''subrubra'']] <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> (← ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small><small>)</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> (''Melastomataceae'') * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Loharano == deqi8ssszd7rz90j8gmikeyvpm3yx1d 1147589 1147586 2026-07-12T20:04:13Z Thelezifor 15140 Loharano 1147589 wikitext text/x-wiki [[Sary:Clidemia hirta 09.jpg|vignette|504x504px|''Miconia crenata'' na ''Clidemia hirta'']] Ny '''''Miconia crenata''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]''. Hazobotry avy any [[Amerika Afovoany]] sy [[Amerika Atsimo]] izy io. Heverina ho zavamaniry manafika izy any amin' ny faritra trôpikaly maro izay nampidirana azy sy aniriany tsara. ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> ny anarany feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''tsitrotroka''' na '''voamaintibe'''. Anarana ahafantarana azy koa ny hoe '''''Clidemia hirta''''' <small>(L.) D. Don</small>. == Anarana hafa == Indreto ny anarana hafa ahafantarana ny ''Miconia crenata'': * ''Clidemia elegans'' <small>(Aubl.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small> * ''Clidemia hirta var. chrysantha'' <small>Cogn.</small> * ''Clidemia hirta var. elegans'' <small>(Aubl.) Griseb.</small> * ''Maieta hirta'' <small>(L.) M. Gómez</small> * ''Melastoma crenatum'' <small>Vahl</small> * ''Melastoma elegans'' <small>Aubl.</small> * ''Melastoma hirtum'' <small>L.</small> * ''Melastoma pauciflorum'' <small>Desr.</small> == Famariparitana == Hazobotry na kirihitra maniry maharitra taona maro sy maro rantsana izay mety hanana haavo 5 m, ny ''Miconia crenata'', na dia matetika eo anelanelan' ny 0,5 sy 3 m aza izany. Any amin' ny faritra tratran' ny rivotra be dia mandady izy ary latsaky ny iray metatra ny haavony. Rakotra volo mena na volondavenona izay mibontsina eo amin' ny fotony ny tahony, ny rantsany, ny zana-elan-draviny ary ny ravim-boniny. === Ravina === [[Sary:Starr 030729-0107 Clidemia hirta.jpg|ankavia|vignette|208x208px|Ravin' ny ''Miconia crenata'']] Mifanohitra sy mibikan' atody ary manify ny raviny, ary indraindray tsy mitovy habe ny ravina roa havia sy havanana, ary mety hahatratra 15 sm ny lavany sy 8 sm ny sakany. Manana kirany lehibe telo misongadina, maitso antitra, milantsika ary misy nififiny ny sisiny. === Vony === [[Sary:Clidemia hirta Fleur.jpg|vignette|207x207px|Vonin' ny ''Miconia crenata'']] Manana savaivo mirefy 0,5 hatramin' ny 1 sm ary mivondrona eny amin' ny fototry ny tangozan-dravina na eny amin' ny tendron-drantsana izay misy vony 6 hatramin' ny 20 ny voniny entin' ny tangozam-bony fohy. Manana vondron-dravimbony rakotra volo lava sy mivelatra izy ireo, misy felany fotsy na mavokely dimy dombo tendro, ary lahimbony fotsy 10 izay manana halava mirefy 7 hatramin' ny 8 mm. Mamony mandavan-taona izy io. === Voa === [[Sary:Clidemia hirta leaf and fruit.jpg|ankavia|vignette|267x267px|Ravina sy voan' ny ''Miconia crenata'']] [[Sary:Clidemia hirta ripened fruits.jpg|vignette|367x367px|Voany masaka]] Boribory lavalava ny voany, misy toa volom-bavany, 6 ka hatramin' ny 8 mm ny lavany, misy sisiny toa peratra, mivondrona ho salohy ary miloko maitso hatramin' ny manga mainty na volomparasy antitra rehefa masaka. Misy vihim-boa zato eo ho eo ny ao anatiny. == Faritra sy toerana aniriany == Avy any Amerika trôpikaly ny ''Miconia crenata'', ary miely patrana any amin' ny faritra mando trôpikaly amin' ny haabo hatramin' ny 1&nbsp;200 m. Hita any amin' ny nosy maro ao amin' ny [[Ranomasimbe Indiana]] sy any [[Ranomasimbe Pasifika]] izy io, ary koa any [[Aostralia Atsimo|Aostralia]], any [[Azia Atsimo]], any [[India]] ary [[Afrika Atsinanana]]. Any Antilia dia maniry amin' ny toerana voakorontana miely patrana izy io izay tia faritra mando. Any [[Goiana Frantsay|Guyane]] [[Goiana Frantsay|française]], heverina ho karazana mifandray amin' ny vodron-javamaniry mpandimby izy io. == Fampiasana == === Fitsaboana === Torotoroina ny ravina vaovao ary apetaka mivantana amin' ny ratra mba hanasitrana izany. Mampijanona haingana ny fahaverezan-dra (araka ny hita any amin' ny faritr' i [[Maroantsetra]] eto [[Madagasikara]]) ny ranon' ny ravina atao amin' ny fery<ref><small>"[https://www.ethnopharmacologia.org/recherche-dans-prelude/?plant_id=1465 Clidemia hirta (L.) D. Don]", ''www.ethnopharmacologia.org''</small></ref><ref name=":0"><small>"[https://www.youtube.com/watch?v=7_TykVMFO4g&t=232 Découvrez les secrets de la Clidemia hirta(Cré Cré): Une plante envahissante aux multiples facette]", ''www.youtube.com''</small></ref><ref name=":1"><small>"[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1631074816300601 Secondary metabolite accumulation, antibacterial and antioxidant properties of ''in vitro'' propagated ''Clidemia hirta'' L. extracts are influenced by the basal culture medium]", ''www.sciencedirect.com''</small></ref>. Ampiasaina hitsaboana ny aretin' ny hoditra ny ravina, indrindra fa ny fery amin' ny hoditra vokatry ny ''Leishmania braziliensis'' any [[Brezila]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Ampiasaina hampitoniana ny [[sohika]] sy ny fanaintainan' ny [[havokavoka]] ny fitanehana na ny fitantavanana amin' ny rano mafana ny raviny lena (na ny raviny maina nototoina ho vovoka)<ref name=":0" />. Manampy amin' ny fanamaivanana ny olan' ny vavony sy ny tsinay toy ny [[piriritra]] sy ny tay ra ny fanafody vita avy amin' ny ravina na fakany<ref name=":0" />. === Fampiasana hafa === Misy [[sapôninina]] ny raviny sy ny fakany, izay midika fa atao ny mampiasa azy ho solon' ny savony hanasana lamba na ny fitaovana na hisasana any anaty ala<ref name=":2"><small>"[https://genie-vegetal-caraibe.org/le-genie-vegetal/les-especes-utilisables-en-genie-vegetal/clidemia-hirta/ Clidemia hirta Tabac-boeuf (Réunion) / Bonbon blé (Créole) ''Melastomataceae'']", ''genie-vegetal-caraibe.org''</small></ref><ref name=":0" />. Mamokatra voany kely misy nofony sy miloko manga-volomparasy ity zavamaniry ity. Azo hanina tanteraka ireo voany ireo ary antiôksida sady misy haro fenôlika. Amporisihina ny fihinanana ireo voany ireo mba hamerana ny fiparitahan' ny voany ataon' ny vorona<ref><small>"[https://wiktrop.org/fr/species/show/66 ''Clidemia hirta'' (L.) D.Don]", ''wiktrop.org''</small></ref><ref><small>"[https://www.facebook.com/groups/256400617872840/posts/2822210304625179/ What is this plant called with edible berries?]", ''www.facebook.com''</small></ref>. Indraindray dia notombanana ny fahafahany mamerina amin' ny laoniny ny fisian' ny zavamaniry amin' ny toerana iray aorian' ny fanakorontanana ny toerana, na dia mametra be ny fampiasana azy ho amin' izany tanjona izany maha zavamaniry manafika azy<ref name=":2" />. == Jereo koa == * ''[[Miconia]]'' (← ''Clidemia'') * [[Tsitrotroka]]: [[Dichaetanthera cordifolia|''Dichaetanthera cordifolia'' var. ''reticulata'']] <small>(Cogn.) H.Perrier</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' <small>Baker</small>; [[Dichaetanthera oblongifolia|''Dichaetanthera oblongifolia'' var. ''subrubra'']] <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> (← ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small><small>)</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> (''Melastomataceae'') * [[Zavamaniry fanao fanafody eto Madagasikara]] == Loharano == bxzhxcp71bh90bxd17ma7jcqs4c2yks 0 301425 1147581 2026-07-12T15:49:05Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Clidemia hirta]] ho [[Miconia crenata]] i Thelezifor 1147581 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Miconia crenata]] 4dak3kqnhfujl56flsrnu6azxk7wt5q 0 301426 1147584 2026-07-12T17:58:09Z Thelezifor 15140 Zavamaniry isan-karazany 1147584 wikitext text/x-wiki Ny '''tsitrotroka''' dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]'': * ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' <small>Baker</small> -- trotroka, tsitrotroka, voatrotroka * ''[[Dichaetanthera oblongifolia]]'' <small>Baker</small>-- felabarika, kotrokotroka, voatrotroka * ''[[Miconia crenata]]'' <small>(Vahl) Michelang.</small> (← ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don</small>) -- tsitrotroka, voamaintibe * ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> -- kalovoatrotroka, trotroka, tsikotroka, tsikotrokotrodahy, tsitrotroka, tsokotroka, voantrotroka, voatrotroka, voatsingotroka == Jereo koa == * ''[[Dichaetanthera]]'' * ''[[Miconia]]'' * ''[[Tristemma]]'' l5rozliiuce9ououuufkf65he48jrux 0 301427 1147590 2026-07-12T20:21:04Z Thelezifor 15140 Antokon-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Melastomataceae 1147590 wikitext text/x-wiki [[Sary:Tristemma mauritianum — La Réunion, mai 2015.jpg|vignette|364x364px|''[[Tristemma mauritianum]]'']] Ny '''''Tristemma''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Myrtales]]. Avy any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Afrika atsimon' i Saharà|Afrika]] ny karazana ao aminy. == Karazana == Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''Tristemma'' araka ny ''[[Catalogue of Life]]'' <small>(24</small> <small>Jolay 2017)</small>: * ''Tristemma akeassii'' H. Jacques-Felix * ''Tristemma albiflorum'' (G. Don) Benth. * ''Tristemma camerunense'' H. Jacques-Felix * ''Tristemma coronatum'' Benth. * ''Tristemma demeusei'' De Wild. * ''Tristemma hirtum'' Beauv. * ''Tristemma involucratum'' Benth. * ''Tristemma leiocalyx'' Cogn. * ''Tristemma littorale'' Benth. * ''Tristemma mauritianum'' J.F.Gmel. * ''Tristemma oreophilum'' Gilg * ''Tristemma oreothamnos'' Mildbr. ex Mildbr. * ''Tristemma rubens'' A. & R. Fernandes * ''Tristemma schliebenii'' Markgraf * ''Tristemma vestitum'' H. Jacques-Félix * ''[[Tristemma virusanum]]'' A. L. Juss. === Karazana misy eto Madagasikara === Tsy lisy afa-tsy karazana iray na roa amin' ny ''Tristemma'' ny eto [[Madagasikara]]: * ''[[Tristemma mauritianum]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''Tristemma virusanum'' <small>Juss.</small> = ''Osbeckia virusana'' <small>(Juss.) Baill.</small>) – vahitrôtroko, tsikotrokotrodahy, voatrotroka ** ''Tristemma mauritianum'' var. ''mauritianum''. -- vahitrôtroko, tsikotrokotrodahy ** ''Tristemma'' ''mauritianum'' var. ''mildbraedii'' ; ** ''Tristemma mauritianum'' var. ''silvaticum'' <small>(H.Perrier) Jacq.-Fél.</small> * ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> 17ifq9w95i73bd8pqodsloebgaacnbu 1147591 1147590 2026-07-12T20:24:44Z Thelezifor 15140 Nanisy sary 1147591 wikitext text/x-wiki [[Sary:Tristemma mauritianum — La Réunion, mai 2015.jpg|vignette|364x364px|''[[Tristemma mauritianum]]'']] Ny '''''Tristemma''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Myrtales]]. Avy any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Afrika atsimon' i Saharà|Afrika]] ny karazana ao aminy. == Karazana == Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''Tristemma'' araka ny ''[[Catalogue of Life]]'' <small>(24</small> <small>Jolay 2017)</small>: * ''Tristemma akeassii'' <small>H. Jacques-Felix</small> * ''Tristemma albiflorum'' <small>(G. Don) Benth.</small> * ''Tristemma camerunense'' <small>H. Jacques-Felix</small> * ''Tristemma coronatum'' <small>Benth</small>. * ''Tristemma demeusei'' <small>De Wild.</small> * ''Tristemma hirtum'' <small>Beauv</small>. * ''Tristemma involucratum'' <small>Benth</small>. * ''Tristemma leiocalyx'' <small>Cogn</small>. * ''Tristemma littorale'' <small>Benth</small>. * ''[[Tristemma mauritianum]]'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''Tristemma oreophilum'' <small>Gilg</small> * ''Tristemma oreothamnos'' <small>Mildbr. ex Mildbr.</small> * ''Tristemma rubens'' <small>A. & R. Fernandes</small> * ''Tristemma schliebenii'' <small>Markgraf</small> * ''Tristemma vestitum'' <small>H. Jacques-Félix</small> * ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> === Karazana misy eto Madagasikara === Tsy lisy afa-tsy karazana iray na roa amin' ny ''Tristemma'' ny eto [[Madagasikara]]: * ''[[Tristemma mauritianum]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''Tristemma virusanum'' <small>Juss.</small> = ''Osbeckia virusana'' <small>(Juss.) Baill.</small>) – vahitrôtroko, tsikotrokotrodahy, voatrotroka ** ''Tristemma mauritianum'' var. ''mauritianum''. -- vahitrôtroko, tsikotrokotrodahy ** ''Tristemma'' ''mauritianum'' var. ''mildbraedii'' ; ** ''Tristemma mauritianum'' var. ''silvaticum'' <small>(H.Perrier) Jacq.-Fél.</small> * ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> 03n7i4aingsf34bp8gm11lo7d9bb2u7 1147592 1147591 2026-07-12T20:40:54Z Thelezifor 15140 Jereo koa 1147592 wikitext text/x-wiki [[Sary:Tristemma mauritianum — La Réunion, mai 2015.jpg|vignette|364x364px|''[[Tristemma mauritianum]]'']] Ny '''''Tristemma''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Myrtales]]. Avy any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Afrika atsimon' i Saharà|Afrika]] ny karazana ao aminy. == Karazana == Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''Tristemma'' araka ny ''[[Catalogue of Life]]'' <small>(24</small> <small>Jolay 2017)</small>: * ''Tristemma akeassii'' <small>H. Jacques-Felix</small> * ''Tristemma albiflorum'' <small>(G. Don) Benth.</small> * ''Tristemma camerunense'' <small>H. Jacques-Felix</small> * ''Tristemma coronatum'' <small>Benth</small>. * ''Tristemma demeusei'' <small>De Wild.</small> * ''Tristemma hirtum'' <small>Beauv</small>. * ''Tristemma involucratum'' <small>Benth</small>. * ''Tristemma leiocalyx'' <small>Cogn</small>. * ''Tristemma littorale'' <small>Benth</small>. * ''[[Tristemma mauritianum]]'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''Tristemma oreophilum'' <small>Gilg</small> * ''Tristemma oreothamnos'' <small>Mildbr. ex Mildbr.</small> * ''Tristemma rubens'' <small>A. & R. Fernandes</small> * ''Tristemma schliebenii'' <small>Markgraf</small> * ''Tristemma vestitum'' <small>H. Jacques-Félix</small> * ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> === Karazana misy eto Madagasikara === Tsy lisy afa-tsy karazana iray na roa amin' ny ''Tristemma'' ny eto [[Madagasikara]]: * ''[[Tristemma mauritianum]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''Tristemma virusanum'' <small>Juss.</small> = ''Osbeckia virusana'' <small>(Juss.) Baill.</small>) – vahitrôtroko, tsikotrokotrodahy, voatrotroka ** ''Tristemma mauritianum'' var. ''mauritianum''. -- vahitrôtroko, tsikotrokotrodahy ** ''Tristemma'' ''mauritianum'' var. ''mildbraedii'' ; ** ''Tristemma mauritianum'' var. ''silvaticum'' <small>(H.Perrier) Jacq.-Fél.</small> * ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> -- kalovoatrotroka, trotroka, tsikotroka, tsikotrokotrodahy, tsitrotroka, tsokotroka, voantrotroka, voatrotroka, voatsingotroka == Jereo koa == * [[Voantrotroka]]: ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>Juss.</small> (''[[Melastomataceae]]''); [[Hypericum japonicum|''Hypericum japonicum'' subsp. ''pseudocrispum'']] <small>R. Keller</small> (''[[Hypericaceae]]'') * [[Voatrotroka]]: ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>Juss.</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' <small>Baker</small>; ''[[Dichaetanthera oblongifolia]]'' <small>Baker</small>; ''[[Dichaetanthera matitanensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> (''Melastomataceae'') tpk1e76t3r1s063do8oho59xjzw0egr 1147593 1147592 2026-07-12T20:43:52Z Thelezifor 15140 Jereo koa 1147593 wikitext text/x-wiki [[Sary:Tristemma mauritianum — La Réunion, mai 2015.jpg|vignette|364x364px|''[[Tristemma mauritianum]]'']] Ny '''''Tristemma''''' dia antokon-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Melastomataceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Myrtales]]. Avy any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Afrika atsimon' i Saharà|Afrika]] ny karazana ao aminy. == Karazana == Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny ''Tristemma'' araka ny ''[[Catalogue of Life]]'' <small>(24</small> <small>Jolay 2017)</small>: * ''Tristemma akeassii'' <small>H. Jacques-Felix</small> * ''Tristemma albiflorum'' <small>(G. Don) Benth.</small> * ''Tristemma camerunense'' <small>H. Jacques-Felix</small> * ''Tristemma coronatum'' <small>Benth</small>. * ''Tristemma demeusei'' <small>De Wild.</small> * ''Tristemma hirtum'' <small>Beauv</small>. * ''Tristemma involucratum'' <small>Benth</small>. * ''Tristemma leiocalyx'' <small>Cogn</small>. * ''Tristemma littorale'' <small>Benth</small>. * ''[[Tristemma mauritianum]]'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''Tristemma oreophilum'' <small>Gilg</small> * ''Tristemma oreothamnos'' <small>Mildbr. ex Mildbr.</small> * ''Tristemma rubens'' <small>A. & R. Fernandes</small> * ''Tristemma schliebenii'' <small>Markgraf</small> * ''Tristemma vestitum'' <small>H. Jacques-Félix</small> * ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> === Karazana misy eto Madagasikara === Tsy lisy afa-tsy karazana iray na roa amin' ny ''Tristemma'' ny eto [[Madagasikara]]: * ''[[Tristemma mauritianum]]'' <small>J.F.Gmel.</small> (← ''Tristemma virusanum'' <small>Juss.</small> = ''Osbeckia virusana'' <small>(Juss.) Baill.</small>) – vahitrôtroko, tsikotrokotrodahy, voatrotroka ** ''Tristemma mauritianum'' var. ''mauritianum''. -- vahitrôtroko, tsikotrokotrodahy ** ''Tristemma'' ''mauritianum'' var. ''mildbraedii'' ; ** ''Tristemma mauritianum'' var. ''silvaticum'' <small>(H.Perrier) Jacq.-Fél.</small> * ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> -- kalovoatrotroka, trotroka, tsikotroka, tsikotrokotrodahy, tsitrotroka, tsokotroka, voantrotroka, voatrotroka, voatsingotroka == Jereo koa == * [[Tsitrotroka]]: [[Dichaetanthera cordifolia|''Dichaetanthera cordifolia'' var. ''reticulata'']] <small>(Cogn.) H.Perrier</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' <small>Baker</small>; [[Dichaetanthera oblongifolia|''Dichaetanthera oblongifolia'' var. ''subrubra'']] <small>Jum. & H.Perrier</small>; ''Miconia crenata'' <small>(Vahl) Michelang.</small> (← ''Clidemia hirta'' <small>(L.) D. Don)</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>A. L. Juss.</small> (''Melastomataceae'') * [[Voantrotroka]]: ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>Juss.</small> (''[[Melastomataceae]]''); [[Hypericum japonicum|''Hypericum japonicum'' subsp. ''pseudocrispum'']] <small>R. Keller</small> (''[[Hypericaceae]]'') * [[Voatrotroka]]: ''[[Tristemma virusanum]]'' <small>Juss.</small> (''[[Melastomataceae]]''); ''[[Dichaetanthera cordifolia]]'' <small>Baker</small>; ''[[Dichaetanthera oblongifolia]]'' <small>Baker</small>; ''[[Dichaetanthera matitanensis]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> (''Melastomataceae'') mtbu93ne0t0ighr9ud4qki4ff658clm 0 301428 1147597 2026-07-12T21:25:26Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Asparagaceae 1147597 wikitext text/x-wiki [[Sary:Yucca aloifolia 5zz.jpg|vignette|451x451px|''Yucca aloifolia'']] Ny '''''Yucca aloifolia''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Asparagaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Agavoideae]]'', teratany any [[Meksika]] sy atsimo amin' i [[Etazonia]], izay maniry eny amin' ny faritra misy be fasika, indrindra fa eny amin' ny dongom-pasika. Be mpitia izy amin' ny maha zavamaniry fanao haingon-tanàna azy izy. ''Yucca aloifolia'' <small>L.</small> ny anarany feno. == Anarana hafa ahafantarana azy == Indreto koa ny anarana ahafantarana ny ''Yucca aloifolia'': * ''Dracaena lenneana'' Regel * ''Sarcoyucca aloifolia'' (L.) Lindinger * ''Yucca arcuata'' Haw. * ''Yucca atkinsii'' Baker * ''Yucca conspicua'' Haw. * ''Yucca crenulata'' Haw. * ''Yucca draconis'' L. * ''Yucca haruckeriana'' Crantz * ''Yucca parmentieri'' Carrière * ''Yucca jacksonii'' E.J.Whalen * ''Yucca purpurea'' Baker * ''Yucca quadricolor'' Baker * ''Yucca serrulata'' Haw. * ''Yucca striata'' auct. * ''Yucca tenuifolia'' Haw. * ''Yucca tricolor'' Baker * ''Yucca yucatana'' Engelm. == Fiaviany sy fielezany == Avy any amin' ny morontsiraky ny [[Hoalan' i Meksika]] ny ''Yucca aloifolia''; tonga hatrany atsimon' i [[Virjinia|Virginia]] sy [[Florida]] ny faritra naviany, manaraka ny morontsiraky ny Hoalan' i Meksika ka hatrany amin' ny Saikinosin' i Yucatán, ary koa hatrany [[Bermioda]] sy ny faritra sasany any [[Karaiba]]. Afaka velona hatrany amin' ny haabo 1&nbsp;800 m izy. Nampidirina tany [[Bahamasy]], [[Arzantina]], [[Orogoay]], [[Pakistana]], [[Afrika Atsimo]], [[Maoritania]], [[Aostralia]], [[Italia]], ary ny [[Saikanosy Iberika]] izy io. Tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-19 na tamin' ny fiandohan ny taonjato faha-20 no nampidirana azy io eto Madagasikara. == Jereo koa == * ''[[Yucca]]'' eqvr3iuhay99uyraiv6ewgqiuvp3xp1 1147598 1147597 2026-07-12T21:41:09Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1147598 wikitext text/x-wiki [[Sary:Yucca aloifolia 5zz.jpg|vignette|451x451px|''Yucca aloifolia'']] Ny '''''Yucca aloifolia''''' dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Asparagaceae]]'', zana-pianakaviana ''[[Agavoideae]]'', teratany any [[Meksika]] sy atsimo amin' i [[Etazonia]], izay maniry eny amin' ny faritra misy be fasika, indrindra fa eny amin' ny dongom-pasika. Be mpitia izy amin' ny maha zavamaniry fanao haingon-tanàna azy izy. ''Yucca aloifolia'' <small>L.</small> ny anarany feno. == Anarana hafa ahafantarana azy == [[Sary:Yucca aloifolia 4.jpg|vignette|309x309px|''Yucca aloifolia'']] Indreto koa ny anarana ahafantarana ny ''Yucca aloifolia'': * ''Dracaena lenneana'' Regel * ''Sarcoyucca aloifolia'' (L.) Lindinger * ''Yucca arcuata'' Haw. * ''Yucca atkinsii'' Baker * ''Yucca conspicua'' Haw. * ''Yucca crenulata'' Haw. * ''Yucca draconis'' L. * ''Yucca haruckeriana'' Crantz * ''Yucca parmentieri'' Carrière * ''Yucca jacksonii'' E.J.Whalen * ''Yucca purpurea'' Baker * ''Yucca quadricolor'' Baker * ''Yucca serrulata'' Haw. * ''Yucca striata'' auct. * ''Yucca tenuifolia'' Haw. * ''Yucca tricolor'' Baker * ''Yucca yucatana'' Engelm. == Fiaviany sy fielezany == [[Sary:Yucca aloifolia fh 1182.96 GA BB.jpg|ankavia|vignette|295x295px|Vondrombonin' ny ''Yucca aloifolia'']] [[Sary:Yucca aloifolia fh 1182.95 S Carolina BB.jpg|vignette|251x251px|Voan' ny ''Yucca aloifolia'']] Avy any amin' ny morontsiraky ny [[Hoalan' i Meksika]] ny ''Yucca aloifolia''; tonga hatrany atsimon' i [[Virjinia|Virginia]] sy [[Florida]] ny faritra naviany, manaraka ny morontsiraky ny Hoalan' i Meksika ka hatrany amin' ny Saikinosin' i Yucatán, ary koa hatrany [[Bermioda]] sy ny faritra sasany any [[Karaiba]]. Afaka velona hatrany amin' ny haabo 1&nbsp;800 m izy. Nampidirina tany [[Bahamasy]], [[Arzantina]], [[Orogoay]], [[Pakistana]], [[Afrika Atsimo]], [[Maoritania]], [[Aostralia]], [[Italia]], ary ny [[Saikanosy Iberika]] izy io. Tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-19 na tamin' ny fiandohan ny taonjato faha-20 no nampidirana azy io eto Madagasikara. == Jereo koa == * ''[[Yucca]]'' tay9y7bwdtpvs8z1zwebshlhxm8r8fl 0 301429 1147613 2026-07-13T11:35:07Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samy 1147613 wikitext text/x-wiki Ny '''kitata''' dia zavamaniry samy hafa ao amin' ny fianakaviana sy ''[[Ericaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Bridelia pervilleana]]'' <small>Baill</small>. (''Euphorbiaceae'') -- hary, kara, kitaka, kitata, kotana, kotata * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook</small>. (''Ericaceae'') -- hazombohoka, kitata, kitiboka, kitonda, tsitakajaza, voakelonda, voamantsitainakoho, voantsiririotra, voaramontsana, voaramontsina, voatsitakajaza == Jereo koa == * ''[[Bromeliaceae|Bridelia]]'' * ''[[Vaccinium]]'' 7omkau3mnqbq4ek1do4jfjnmpoq81is 1147616 1147613 2026-07-13T11:46:45Z Thelezifor 15140 1147616 wikitext text/x-wiki Ny '''kitata''' dia zavamaniry samy hafa ao amin' ny fianakaviana sy ''[[Ericaceae]]'' sy ''[[Euphorbiaceae]]'': * ''[[Bridelia pervilleana]]'' <small>Baill</small>. (''Euphorbiaceae'') -- hary, kara, kitaka, kitata, kotana, kotata * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook</small>. (''Ericaceae'') -- hazombohoka, kitata, kitiboka, kitonda, tsitakajaza, voakelonda, voamantsitainakoho, voantsiririotra, voaramontsana, voaramontsina, voatsitakajaza == Jereo koa == * ''[[Bridelia]]'' * ''[[Vaccinium]]'' no98jozpqwzmulxf46j6ehpin4spfjt 0 301430 1147614 2026-07-13T11:43:50Z Thelezifor 15140 Zavamaniry samihafa 1147614 wikitext text/x-wiki Ny '''kitonda''' dia zavamaniry samy hafa ao aminr' ny fianakaviana ''[[Ericaceae]]'' sy ''[[Melastomataceae]]'': * ''[[Medinilla decaryi]]'' <small>H.Perrier</small> (''Melastomataceae'') -- kitonda * ''[[Medinilla sphaerocarpa]]'' <small>Hochr</small> (''Melastomataceae'') -- kitonda * ''[[Medinilla torrentum]]'' <small>Jum. et H.Perrier</small> (''Melastomataceae'') -- kitonda * ''[[Vaccinium secundiflorum]]'' <small>Hook</small>. (''Ericaceae'') -- hazombohoka, kitata, kitiboka, kitonda, tsitakajaza, voakelonda, voamantsitainakoho, voantsiririotra, voaramontsana, voaramontsina, voatsitakajaza == Jereo koa == * ''[[Medinilla]]'' * ''[[Vaccinium]]'' jfbjy46ay3jmmosik3wlnt7uasirw69