Wikipedia mgwiki https://mg.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fandraisana MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Rakitra Manokana Dinika Mpikambana Dinika amin'ny mpikambana Wikipedia Dinika amin'ny Wikipedia Sary Dinika amin'ny sary MediaWiki Dinika amin'ny MediaWiki Endrika Dinika amin'ny endrika Fanoroana Dinika amin'ny fanoroana Sokajy Dinika amin'ny sokajy TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk 0 1144 1152739 1151787 2026-11-01T05:34:18Z HBoina 40172 Nanampy 1152739 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Ratsiraka Didier Ignace|teraka=04 novombra 1936|toerana=Tao vatomandry Toamasina|maty=28 martsa 2021 tao Antananarivo|firenena=Madagasikara|asa=Miaramila|asa hafa=Mpanao politika Filoham-pirenena|taona niasana=1975-1993 1997- 2002|image=Didier_Ratsiraka_(cropped). jpeg}} Amiraly Ignas Didier Ratsiraka dia teraka ny 04 novembre 1936 tao Vatomandry Toamasina faritra Atsinanana, maty ny 28 martsa 2021 tao Antananarivo izay nilevina ao amin'ny fiasan'ny maherifo ao Mozole. Ny rainy, Albert Ratsiraka, dia mpikambana tao amin'ny "Parti des déshérités de Madagascar" tao amin'ny distrijan'i Moramanga Ary manampahefana Malagasy tao amin'ny Fitondrana mpanjanaka frantsay.<ref><nowiki>http://mg.wikipedia.org</nowiki></ref> Ny taona 1962, nianatra tao amin'ny Lycée Henri IV, sekoly ambaratonga faharoa nalaza tao Paris Frantsa. Nahazo diploma bakalorea tao amin'ny école navale ankademia an-dranomasina frantsay izy. Niasa tao amin'ny toby miaramila an-dranomasina tao Antsiranana avy eo.<ref><nowiki>http://mg.wikipedia.org</nowiki></ref> Ny taona 1964 nanambady an'i Celine Velonjara tao amin'ny eglizy katilika izy, nanan-janaka efatra izy mivady dia Olga, Sophie, Annick Ary Xavier Ratsiraka.<ref><nowiki>http://mg.wikipedia.org</nowiki></ref> '''Ratsiraka Didier Ignace''' dia [[miaramila]] sy mpanao pôlitika malagasy, indroa filoham-pirenen'i [[Madagasikara]] (1975-1993 sy 1997-2002), mpanorina ny [[Antoko politika|antoko pôlitika]] ''Andrin' ny Revolisiôna Malagasy'' ([[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|AREMA]]). Teraka tamin' ny [[4 Novambra]] [[1936]] tany [[Vatomandry]], [[Faritanin'i Toamasina|faritanin' i Toamasina]] izy ary maty tamin'ny 28 Marsa 2021 tao [[Antananarivo]]<ref><small>''jeuneafrique.com'', [https://www.jeuneafrique.com/1144858/politique/madagascar-lancien-president-didier-ratsiraka-est-mort/ "Madagascar l'ancien president Didier Ratsiraka est mort"].</small></ref>. Zanaka mpiasam-panjakana tamin'ny f[[Madagasikara zanatany frantsay|anjanahan-tany frantsay]] izy, lasa manamboninahitra tao amin'ny tafika an-dranomasina malagasy ary lasa minisitry ny raharaham-bahiny nandritra ny fitondrana tetezamita miaramila tamin' ny taona 1972 hatramin' ny 1975. Taorian' io tetezamita io izy dia nampandany [[Lalampanorenana|lalàm-panorenana]] vaovao izay nampiditra an' i Madagasikara ao amin' ny [[sôsialisma]]. Nampanao fifidianana izy ary lany ho filohan'ny [[Repoblika Demôkratika Malagasy]] (RDM). Tsy nahomby ny teti-pitantanana sy ny [[fanagasiana]] ny fampianarana ka niteraka fahavoazana teo amin'ny [[toekaren' i Madagasikara]] sy ny fiainanana andavanandron' ny vahoaka Malagasy. Izany dia nahatonga fitakian'ny Hery Velona notarihin' i Profesora [[Zafy Albert]] ny hisian' ny fanovana ka niteraka fitodram-panjakana tetezamita tamin' ny taona 1991. Tamin' ny taona 1993 dia niala teo amin' ny fitondrana izy fa i Profesora Zafy Albert indray no vovoafidy ho filoham-pirenena. Nirotsaka ho fidina ho filoham-pirenena Ratsiraka Didier Ignas tamin'ny taona 1996 ka lany soa aman-tsara. Navelany ny sôsialisma ka nosoloiny fotokevitra manandratra ny olombelona mirindra amin'ny tontolo iainana (''humanisme écologique''). Nanova ny lalàm-panorenana izy mba hampitomboany ny fahefany. Nisy fihatsarany ihany ny toekarena. Taorian'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2001 nifanandrenany tamin' i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]] mpandrahataha izay niteraka [[Krizy ara-pôlitika teto Madagasikara tamin' ny 2002|fahasahiranana teto amin' ny firenena]], ka nanambaràn-dRavalomanana tena ho filoham-pirenena tamin' ny 2002, dia niala an' [[Antananarivo]] Ratsiraka ka nonina any [[Toamasina]], avy eo nankany Frantsa. Tamin' ny taona 2009 izay nanongananan' i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] an-dRavalomanana dia anisan' ireo nandray anjara tamin' ny fifampiraharahana notarihin' ny firaisambe Afrikana i Ratsiraka mba hametrahana fitondram-panjakana tetezamita andraisan' ny rehetra anjara, tsy nahomby anefa izany. Nikasa ny hirotsaka ho fidina ho filoham-pirenena Ratsiraka tamin' ny taona 2013 nefa tsy voaray ny firotsahany. Tamin' ny 2018 dia nilatsaka ho filoham-pirenena izy nefa tsy lany tamin' ny fihodinana voalohany. == Fiainany manokana == === Fahavelomany === Teraka tamin' ny [[4 Novambra]] [[1936]] tany [[Vatomandry]], [[Faritanin'i Toamasina|faritanin' i Toamasina]] izy. Zanaka mpiasam-panjakana ny rainy tamin' ny andro naha [[Madagasikara zanatany frantsay|zanatany frantsay an' i Madagasikara]]; nianatra tany amin' ny sekoly ''navale'' tany Brest (Bretagne, [[Frantsa]]) izy. Lasa manamboninahitra tao amin' ny tafika an-dranomasina malagasy izy avy eo. === Fahafatesany === Tamin' ny 22 Marsa 2021 dia nampidirina tao amin' ny ivontoeram-pitsaboana ao [[Soavinandriana]] i Amiraly Didier Ratsiraka mba hitsaboana ny "[[gripa]] tsotra"<ref><small>"[https://la1ere.francetvinfo.fr/reunion/madagascar-l-ancien-president-malgache-didier-ratsiraka-est-decede-969970.html Madagascar : l’ancien président malgache Didier Ratsiraka est décédé]" [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fla1ere.francetvinfo.fr%2Freunion%2Fmadagascar-l-ancien-president-malgache-didier-ratsiraka-est-decede-969970.html tahiry]], Réunion La <abbr>1re</abbr>, 28 mars 2021.</small></ref> nahazo azy, ny valanaretin' ny coronavirus anefa nahazo aina indray tamin' izany fotoana izany sady mbola tao anatin' ny fandavana ny hampiditra ny fitondram-panjakana malagasy. Maty Amiraly Ratsiraka noho ny fijanona' ny fitepon' ny fony tamin' ny 28 Marsa 2021<ref><small>“[https://www.jeuneafrique.com/1144858/politique/madagascar-lancien-president-didier-ratsiraka-est-mort/ Madagascar : l’ancien président Didier Ratsiraka est mort]”, Jeune Afrique,‎ 28 mars 2021 ([[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.jeuneafrique.com%2F1144858%2Fpolitique%2Fmadagascar-lancien-president-didier-ratsiraka-est-mort%2F tahiry]]).</small></ref>. Nambaran' ny fanjakana fa andro fisaonam-pirenena sady nanomezam-boninahitra ara-miaramila azy farany ny andro ampitson' io tao amin' ny lapam-panjakana eny Iavoloha, dia ilay lapa nampanamboariny tamin' ny fiantombohan' ny fitondrany voalohany ny firenena. Nalevina tao amin' ny fasan' ny mahery fo ao Antananarivo izy taorian' izay<ref><small>Laetitia Bezain, [https://www.rfi.fr/fr/afrique/20210329-deuil-national-%C3%A0-madagascar-apr%C3%A8s-la-mort-de-l-ancien-pr%C3%A9sident-didier-ratsiraka "Deuil national à Madagascar après la mort de l'ancien président Didier Ratsiraka"] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Ffr%2Fafrique%2F20210329-deuil-national-%25C3%25A0-madagascar-apr%25C3%25A8s-la-mort-de-l-ancien-pr%25C3%25A9sident-didier-ratsiraka tahiry]], Radio France internationale, 29 mars 2021.</small></ref>. == Tantara ara-pôlitika == === Fidirana amin' ny fanaovana pôlitika === Nisahana ny ministeran' ny raharaham-bahiny izy tamin' ny andron' ny Jeneraly [[Gabriel Ramanantsoa]] tamin' ny [[1972]] ka hatramin' ny [[1975]]. === Filohan' ny Repoblika faharoa === [[Sary:Seal of Democratic Republic of Madagascar 1975-1992.jpg|vignette|171x171px]] Ny capitaine de frégate Ratsiraka Didier no voatendry hitondra an' i Madagasikara taty amin' ny faran' ny taona 1975. Niezaka ny hitondra hevi-baovao sy fijery vaovao tamin' ny alalan' ny [[Boky Mena]]<ref><small><abbr>[PDF]</abbr> ''[https://docs.google.com/open?id=0B6fCi0GmiwLIMHJxVVB2NTlRVFdCUW8yWFNLemRnQQ Boky Mena]'' sur Google Docs.</small></ref><ref><small>"[https://www.bbc.com/news/world-africa-13864364 Madagascar profile - Timeline]" [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Fworld-africa-13864364 tahiry]], ''www.bbc.com'', 5 Novambra 2018.</small></ref> ity manamboninahitra tantsambo ity ary naharesy lahatra ny maro tamin' ny Malagasy izy tamin' izany. Nahitana fifamatorana ara-pôlitika tamin' ny firenena any Atsinanana ny [[Repoblika Demôkratika Malagasy|Repoblika faharoa]] sady nitokana-monina ara-toekarena. Izany pôlitika izany, miaraka amin' ny fahasahiranana ara-toekarena vokatry ny krizin' ny solika tamin' ny taona 1973, dia nitarika ny firodanan' ny toekarena haingana teto Madagasikara sy ny fihenan' ny fenitry ny fiainana, ary ny firenena dia nanjary bankirompitra tanteraka tamin' ny taona 1979. Nanaiky ny fepetran' ny mangarahara sy ny fepetra manohitra ny kolikoly ary ny pôlitikan' ny tsena malalaka napetraky ny [[Tahirim-bola Iraisam-pirenena]], [[Banky Iraisam-Pirenena|Banky Iraisam-pirenena]] ny fitondram-panjakana.<ref name="marcus"><small>Marcus, Richard (August 2004). "Political change in Madagascar: populist democracy or neopatrimonialism by another name?" (Occasional Paper no. 89). Institute for Security Studies. Archived from the original on 7 September 2004. Retrieved 15 February 2012.</small></ref> Noho ny toe-javatra maro nitranga ka niteraka fahoriana sy fahasahiranana lalina teo amin' ny fiainam-pirenena, dia voatery nanohitra ny fitondran-dRatsiraka Didier ny vahoaka izay nentanin' ny antoko pôlitika. Rehefa nitokona am-bolana vitsivitsy ny vahoaka dia nifampiraharaha tamin' ny mpanohitra, izay neken' ny vahoaka ho mpitondra ny feony, Ratsiraka. Ny 31 Oktobra 1991 no nanamarika ny fiafaran' ny Repoblika faharoa. Na dia tsy nanapa-kevitra firy intsony teo amin' ny fitantanan-draharaham-panjakana aza Ratsiraka dia mbola nitazona ihany ny anaram-boninahitra maha filohan' ny Repoblika azy. I [[Zafy Albert]] no nitazona ny andraikitra teo amin' ilay andrim-panjakana (H.A.E) lehibe natao hampijoroana ny [[Repoblikan' i Madagasikara (1992-2009)|Repoblika fahatelo]]. Narafitra ny lalàm-panorenana vaovao, natao daholo izay rehetra hita fa madilana tokony ho tetenina tamin' ny lasa. Nisy governemanta tetezamita napetraka teo ambany fitarihan' i Albert Zafy (1993-1996), izay nandresy tamin' ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny 1992 ary nanokatra ny Repoblika fahatelo. === Filoham-pirenena tamin' ny Repoblika fahatelo === Niharatsy ny toekarena tamin' ny andro naha filoha an' i [[Zafy Albert|Zafy]], nitombo ny [[kolikoly]], ary nisy ny fampidirana lalàna vaovao hanomezana azy fahefana matanjaka kokoa. Nolavina tamin' ny 1996 izy, ary notendrena ho filohan' ny tetezamita i [[Norbert Ratsirahonana]], izay nitondra ny firenena nandritra ny telo volana talohan' ny fifidianana filoham-pirenena manaraka. Nirotsaka hofidina indray Ratsiraka ka niverina nifaninana indray izy sy Zafy. Rehefa niverina teto Madagasikara Ratsiraka ny taona 1996 ka nirotsaka ho kandida ho filoha indray, dia niova ho ''[[Andry sy Rihana Enti-Manavotra an' i Madagasikara|Andry sy Rihana Enti-manavotra an' i MAdagasikara]]'' ny AREMA ary "Fanantenana Vaovao" no teny filamatra. Tafaverina ho filoha Ratsiraka ny taona 1997 ary nanitsy ny lalàm-panorenana ka ny mahaolona sy ny tontolo iainana ("''humanisme écologique''") indray no nentiny handresena lahatra ny malagasy. Niditra tamin' ny fizaràna faharoan' ny Repoblika fahatelo ny firenena malagasy. Na dia noheverina ho manana traikefa sy fahaiza-manao noho ny fotoana maro nitondrany an' i Madagasikara aza Ratsiraka, dia tsy nisy fanavaozana nentiny teo amin' ny fitantanana. Maro ny vola fanampiana sy nindramina nentina hanatsarana ny fahefa-mividin' ny vahoaka, saingy tsy nahafa-po ny ankabetsahan' ny Malagasy izany, indrindra ny tantsaha. Raha ny fifanarahana iraisam-pirenena no jerena dia nitohy avokoa ireny rehefa niato nandritra ny fotoana nitondran' i Zafy Albert. === Fitsaharana tamin' ny fanaovana pôlitika === Ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny taona 2001 dia nahatonga [[Krizy ara-pôlitika teto Madagasikara tamin' ny 2002|fifandonana naharitra fito volana teo]] amin' ny mpanohana an-d[[Ravalomanana Marc|Ravalomanana]] sy ny mpanohana an-dRatsiraka. == Jereo koa == * [[Repoblika Demôkratika Malagasy]] * [[Repoblikan' i Madagasikara (1992-2009)]] * [[Fanagasiana]] * [[Krizy ara-pôlitika teto Madagasikara tamin' ny 2002]] * [[Ravalomanana Marc]] * [[Zafy Albert]] {{Filohan'i Madagasikara}} {{reflist}} == Loharano sy fanamarihana == [[sokajy:biôgrafia]] [[Sokajy:Mpanao politika malagasy]] [[Sokajy:Filohan'i Madagasikara]] [[Sokajy:Vatomandry]] [[Sokajy:Arema]] 55qce9u6e8t61j0uulcshaug768dzak 0 2822 1152743 1139192 2026-11-01T10:34:57Z HBoina 40172 Nanampy 1152743 wikitext text/x-wiki [[Sary:Philibert Tsiranana 1962.jpg|vignette|Tsiranana Philibert]] '''Philibert Tsiranana''', teraka ny {{date de naissance|18|octobre|1910}} tao Ambarikorano Mandritsara Faritra Sofia faritany Mahajanga Ary maty ny {{date de décès|16|avril|1978}} tao Antananarivo fa nilevina ao Nahidrano Antsohihy Faritry Sofia, ny.29 janvier 1944 nanambady any '''Justine''' '''Kalotody''' teraka ny taona 1918 dia mpanjaitra, taranaky ny mpandika ny baiboly tamin'ny teny Tsimihety. . Namasinina tao amin'ny eglizy katolika tao Antsirabe distrikan'ny Mandritsara. Niteraka fito, nanangana an'i RufineTsiranana vadin'i Francisque Ravony praiministra tamin'ny reoblika faha roa, mpahay lalana Philibert Tsiranana dia mpampianatra teny frantsay sy matematika sy mpanao pôlitika [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]], filohan' i [[Madagasikara]] voalohany, tamin' ny nahazoan' io firenena io ny [[fahaleovantena]], tamin' ny 1 Mey 1959 hatramin' ny 11 Ôktôbra 1972. Nantsoina hoe [[Repoblika Malagasy]] ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: ''République Malgache'') izany repoblika voalohany izany. Izy no mpanorina ny antoko pôlitika [[Parti Social Démocrate de Madagascar|Parti Social Démocrate]] (PSD). Niaina fitondràna roa ambin' ny folo taona tao anaty fitonian'ny andrimpanjakana izy, fa tsy tahaka ireo firenena [[:fr:Afrique_francophone|afrikana miteny frantsay]] izay niatrika korontana tamin'izany fotoana izany. Nivoatra tsikelikely ny toekarena, nanaraka ny lalan'ny sôsialisma pragmatika. Nahazo anaram-bositra hoe "Nosy Sambatra" i [[Madagasikara]]. Nanampy tamin'ny fanorenana ny lazany io toetrany manokana io. Philibert Tsiranana no mpanorina ny antoko pôlitika [[Parti Social Démocrate de Madagascar|Parti Social Démocrate]] (PSD). Nihevitra ny toejavatra ho "saritsarim-pahaleovantena" ihany ny mpanohitra tamin' izany fotoana izany, satria ny sehatra rehetra dia nakan' ny mpitondra fankatoavana tany amin' i Frantsa. Ary izay no niteraka ny [[Tolon' ny mpianatra malagasy tamin' ny 1972|fanehoam-panoherana tamin' ny taona 1972]], ka nahatonga ny fionganan' ny fitondrany. == Fiainany manokana == Teraka tamin' ny taona 1912 tao [[Ambarikorano]], [[Mandritsara]] ao amin' ny [[faritanin' i Mahajanga]] izy. Nianatra tao amin' ny sekoly ambaratonga voalohany tao [[Anjiamangirana I|Anjiamangirana]] tao [[Distrikan'Antsohihy|Antsohihy]] izy<ref name=":0">[https://voyage-madagascar.org/philibert-tsiranana/ Philibert Tsiranana: lahatra mahavariana]</ref>. Nanohy ny ambaratonga faharoa fototra tao [[Analalava]] tamin' ny taona 1926, ary ny taona 1930 no nidirany tao amin' ny sekoly Le-Myre-de-Vilers; tao no nahazoany ny diplaoma naha mpampianatra azy tamin' ny faharoapolo taonany<ref name=":1">[https://www.universalis.fr/encyclopedie/philibert-tsiranana/ Biographie de PHILIBERT TSIRANANA (1912-1978) - Encyclopédie Universalis]</ref>. Rehefa nampianatra nandritra ny 12 taona izy dia nanao fanadinana hidirana ao amin' ny École normale de Montpellier tamin' ny taona 1946, ka rehefa vita ny 4 taona nianarany tao dia nampianatra tao amin' ny Fampianarana Teknika tao Antananarivo izy<ref name=":1" />. == Pôlitika == === Lany ho filohan' i Madagasikara mizaka tena === Tamin' ny fiafaran' ny taompolo 1950 no nanorenan'i Philibert Tsiranana ny antoko pôlitika [[Parti Social Démocrate de Madagascar]] (PSD), izay anisan' ny antoko pôlitika roa lehibe, ka ny faharoa dia ny [[Antoko' ny Kongresi' ny Fahaleovantenan' i Madagasikara|Antokon' ny Kongresin' ny Fahaleovantenan' i Madagasikara]] (AKFM) izay teo ambany fitarihan' i [[Richard Andriamanjato]]. Ny PSD dia mpankasitraka ny fizakan-tenan' i Madagasikara ary nitazona fifandraisana akaiky tamin' i Frantsa. Tamin' ny 1 Mey 1959 dia nivory ny kôlejin' ny mpifidy vaventy ahitana mpikambana ao amin' ny Antenimiera, mpanolotsainam-paritany ary solontena avy amin' ny kaominina mba hifidy ny filoham-pirenena voalohany. Kandidà efatra no nifaninana. Tamin' ny 1 Jolay 1959 dia nivory ny Antenimieram-pirenena ka nametraka ny fitokisany tamin' i Tsiranana, izay nandresy amin' ny vato 113 amin' ny 114, ho filohan' ny [[Repoblika Malagasy]] voalohany mizaka tena. === Filohan' ny Repoblika Malagasy === [[Sary:Philibert_Tsiranana_and_Michel_Debré_signing_agreements_on_the_independence_of_the_Malagasy_Republic.jpg|vignette|205x205px|Ny filoham-pirenena malagasy Philibert Tsiranana manao sonia miaraka amin' i Michel Debré ny fifanarahana momba ny fahaleovan-tenan' ny [[Repoblika Malagasy]].]] Nangataka tamin' ny fomba ôfisialy ny fahaleovanten’ i Madagasikara i Philibert Tsiranana ary natomboka tao [[Parisy|Paris]] ny fifampiraharahana tamin' ny 11 Febroary 1960. Nitarika izany ny minisitry ny Atitany malagasy [[André Resampa]] sy ny sekreteram-panjakana frantsay Jean Foyer<ref name=":0" />. Izany no niteraka ny fanaovan-tsonia, tamin' ny 2 Avrily nataon' i Michel Debré sy Philibert Tsiranana, ny fifanarahana roa, ny iray momba ny fahaleovantena sy ny famindram-pahefana, ny iray momba ny fiaraha-miasa (''coopération''). Nambara am-pahibemaso ny fahaleovantenan' i Madagasikara tamin' ny 26 Jona 1960 teo amin' ny [[kianjan' i Mahamasina]]<ref name=":0" />. Nantsoina hoe [[Repoblika Malagasy]] ny repoblika voalohany. === Fahalaniana fanindroany ho filohan' ny Repoblika === Dimy taona taty aoriana, tamin' ny 30 Marsa 1965, dia voafidy fanindroany hitondra ny firenena i Philibert Tsiranana. === Fahalaniana fanintelony sy fionganana === Tamin' ny 30 Janoary 1972 dia voafidy fanintelony ho filoha izy. Ny mpanohitra ny mpitonda tamin' izany fotoana izany dia nihevitra ny toejavatra ho "saritsarim-pahaleovantena" ihany, satria ny sehatra rehetra dia nakan' ny mpitondra tamin' izany fankatoavana tany amin' ny firenena nanjanaka teo aloha. Ary izay no niteraka ny fanehoam-panoherana tamin' ny taona 1972. Tamin' ny 13 Mey 1972 ny [[Tolon' ny mpianatra malagasy tamin' ny 13 Mey 1972|tolon' ny mpianatra]] teo amin' ny Kianjan' ny Fahaleovantena teo [[Analakely]], izay nitakiana koa ny [[fanagasiana]], ka nahatonga ny fionganan' ny fitondrana Tsiranana. == Famintinana ara-pilaharam-potoana == * 1952: voafidy ho mpanolotsain' ny [[Faritanin' i Mahajanga]]. * 2 Janoary 1956: voafidy ho [[solombavambahoaka]] tao amin' ny Faritra Andrefana. * 1956: tamin' ny faramparan' io taona io no nananganany ny antoko [[Parti Social Démocrate de Madagascar]] (P.S.D). * Mey 1957: voatendry ho ministra; avy teo voatendry ho filoha lefitry ny Mpanolotsain' ny Governemantan' i Madagasikara. * Jolay 1958: notendrena ho filohan' ny Mpanolotsain' ny Governemanta. * 14 Ôktôbra 1958: nomem-boninahitra ho Filohan' ny Governemanta vonjimaika rehefa nambara ho Repoblika mizakatena i Madagasikara. * 1 Jolay 1959: nivory ny [[Antenimiera]] ka nametraka ny fitokisany - tamin' ny alalan' ny vato 113 amin' ny mpifidy 114 - tamin' ity zanaka tantsaha avy any [[Anahidrano]], [[Antsohihy]] ho filohan' ny [[Repoblika Malagasy]] voalohany. * 26 Jona 1960: nahazo ny fahaleovantenany madiodio i Madagasikara.<ref>[http://www.google.com/histoiredemadagascar Safidio ny tantaran'i Madagasikara ao amin'ny aterineto]</ref> * 30 Marsa 1965: voafidy fanindroany hitondra ny firenena i Philibert Tsiranana. * 30 Janoary 1972: voafidy fanintelony ho filoha izy. * Avrily - Mey 1972: nanomboka nisy korontana, be ny mpanohitra ny fitondrana. * 13 Mey 1972: [[Tolon' ny mpianatra malagasy tamin' ny 13 Mey 1972|tolon' ny mpianatra]] teo amin' ny Kianjan' ny Fahaleovantena teo Analakely, ka nahatonga ny fionganan' ny fitondrana Tsiranana. == Valisoa azon' i Philibert Tsiranana == * Nomena ny mari-pankasitrahana "Chevalier de l'Étoile d'Anjouan" tamin' ny 1949, * 1950: "Chevalier de l'Etoile de la Grande-Comore". *14 Jolay 1954: nahazo ny "Mention Honorable de l'Enseignement". == Jereo koa == * [[Tantaran' i Madagasikara]] * [[Madagasikara zanatany frantsay]] * [[Repoblika Malagasy]] * [[Parti des Déshérités de Madagascar]] (PADESM) * [[Parti Social Démocrate de Madagascar]] (PSD) * [[Mouvement Démocratique de la Rénovation Malgache]] (MDRM) * [[Mouvement National pour l'Indépendance de Madagascar|Mouvement National pour l’Indépendance de Madagascar]] (Monima) * [[Tolon' ny mpianatra malagasy tamin' ny 13 Mey 1972]] * [[Repoblika Demôkratika Malagasy]] == Tsiahy == == Loharano == {{Reflist}} == Ireo filoha nifandimby == {{Filohan'i Madagasikara}} [[sokajy:Politika ny Madagasikara]] [[sokajy:Biôgrafia]] [[Sokajy:Mpanao politika malagasy]] [[Sokajy:Filohan'i Madagasikara]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1912]] [[Sokajy:Maty tamin'ny taona 1978]] 7qmsctqk9qu7iifvtqswvjs5sg4d873 0 3507 1152740 1152638 2026-11-01T07:48:59Z HBoina 40172 Nanampy 1152740 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Andry Nirina Rajoelina |asa=[[Filoham-pirenena]] |firenena=Madagasikara |anarana hafa=Andry Rajoelina |sary=Andry Nirina Rajoelina|teraka=30 Mey 1974|toerana= [[Antsirabe]]<ref>[https://www.ouest-france.fr/monde/madagascar/qui-est-andry-rajoelina-le-president-malgache-en-fuite-5a58b85c-a875-11f0-a399-70ff1c676380 Ouest France: Qui est Andry Rajoelina,]</ref> |seha-pitiavana=Manambady|image=}} '''Andry Nirina Rajoelina''' teraka tamin'ny 30 may 1974 tao amin'ny fianakaviana iray mpanakarena tao Antsirabe, ny rainy kolenely Roger Yves Rajoelina, dia nizaka ny zom-pirenena roa: Malagasy/Frantsay Ary nitady hoan'ny tafika frantsaynandritra ny adin'ny Algeria. manambady any Mialy Razakadisa ny taona 2000, mananjanaka telo dia mpanao politika no sady mpandraharaha tompon'ny orinasa mpanao pirity sy dokam-barotra Infojet, radio sy fahitan-davitra Viva, izay filohan'ny Fahena Avo n'y tetezamita Madagasikara nanomboka ny taona 2009 ka hatramin'ny 2014. Ny taona 1993, Téo amin'ny faha 19 taonany nangana ny orinasa kely atsoina hoe show Business izy. Talohan' ny nidiran-dRajoelina tamin' ny pôlitika dia mpikirakira irony kapila mangilatra na mpampandihy (DJ) izy ary efa nirotsaka tamin' ny fandraharahana teo amin' ny sehatra tsy miankina ihany koa i Rajoelina, anisan' izany ny orinasa mpanao pirinty sy dokam-barotra antsoina hoe ''Injet'' tamin' ny taona 1999 sy ny tambajotran' ny [[radiô]] sy [[fahitalavitra]] ''[[Viva Madagascar|Viva]]'' tamin' ny taona 2007. Ny taona 2007, nividy ny orinasa radio sy fahita lavitra Ravinala izy Ary nanova ny anarany ho Viva Tv sy Viva FM Ny taon 1999, nanangana ny Info Injet izy, orinasa manao printsy nomerika izay nitatra tamin'ny dokam-barotra amin'ny endrika lehibe amin'ny takelaka lehibe sy amin'ny takelaka lehibe tao Antananarivo. Mialy Razakakadisa vadiny no nitantana ny orinasa mpanao dokam-barotra an-tseratsera Domapub izay any fianakaviany. Ny taona 2007, nividy ny orinasa radio sy fahita lavitra Ravinala izy Ary nanova ny anarany ho Viva Tv sy Viva FM. Io taona izy no nanangana ny antoko pôlitika [[Tanora Gasy Vonona]] (TGV) ary lany tamin'ny vato 63,3% Raha 55% ny isan'ny mpifidy Tonga, nandresy an'i Hery Rafalimanana, izay mpikambana ao amin'ny antoko TIM ka lany ho [[ben' ny tanànan' Antananarivo]] nandritra ny herintaona, nanomboka tamin' ny 12 Desambra 2007 hatramin' ny 3 Febroary 2009 mialoha ny namindrany ny fahefana amin' i [[Michèle Ratsivalaka]] izay nosoloina koa an' i [[Edgard Razafindravahy]] avy any [[Ambohimalaza]] toa an' i Rajoelina. Ny tahirim-bolan'Antananarivo dia nanana trosa 8.2 lavitrisa [[Ariary]] Malagasy tokony eo amin'ny 4.6 tapitrisa dolara amerikana eo ho eo. Tamin'ny 4 Janoary 2008, noho ny trosa tsy voaloa tamin'ny [[Jiro sy Rano Malagasy|Jirama]], dia niharan'ny fahatapahan-drano ankapobeny ny tanànan'i Antananarivo, ary [[Brownout (electricity)|tapaka koa]] ny jiro teny an-dalam-be. osa novataniny tao io. Ny holan'ny Jirama sy ny fanjakana dia efa taona maro io Ary efa antitra ny fitaovana no tsy ampy ny filan'ny vahoaka intsony ny vokatra noho ny olana maro sedrain'ny Jirama.r<ref><nowiki>http://mg.wikipedia.org</nowiki></ref> Nandritra izany dia nitarika hetsika nanoherana ny filoha [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]] izy ka niafara tamin' ny krizy pôlitika tamin' ny taona 2009 izany. Notendren' ny filankevitra miaramila ho filohan' ny [[Fahefana Avon' ny Tetezamita]] (FAT) i Rajoelina<ref>https://mg.globalvoices.org/2023/12/14/167374/</ref>, tamin' ny alalan' ny hetsika izay nosokajin' ny [[fianakaviambe iraisam-pirenena]] ho [[fanonganam-panjakana]]. Nanao fianianana amin'ny maha filohan' ny [[Fahefana Avon' ny Tetezamita|Tetezamita]] azy izy tamin' ny 21 Marsa 2009 na dia tsy nankatoavin' ny fianakaviam-be iraisam-pirenena aza izany. Noravan-dRajoelina ny [[Antenimierandoholona (Madagasikara)|Antenimieran-doholona]] sy ny [[Antenimierampirenena (Madagasikara)|Antenimieram-pirenena]]<ref>https://assemblee-nationale.mg/</ref>, ary namindra ny fahefan' izy ireo tamin' ny rafitra vaovao isan-karazany miandraikitra ny fanaraha-maso ny tetezamita mankany amin' ny fahefana vaovao manaja ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|lalàmpanorenana]]. Nifanohitra tamin' ny dingana nateraky ny fanelanelanana iraisam-pirenena izay nikendry ny hananganana governemanta tetezamita izany. Nankatoavin' ny mpifidy ny lalàmpanorenana vaovao tamin' ny [[fitsapan-kevi-bahoaka]] nahabe resaka tamin' ny Nôvambra 2010, izay nampiditra an' i [[Madagasikara]] ao amin' ny [[Repoblika Fahefatra (Madagasikara)|Repoblika fahefatra]]. Nitana ny maha filohan' ny FAT azy hatramin' ny fifidianana [[solombavambahoaka]] tamin' ny taona 2013 i Andry Rajoelina ka tsy nametra-pialana raha tsy tamin' ny taona 2014. Nandrombaka ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny taona 2018 izy ary nanao fianianana ho filohan' i Madagasikara tamin' ny 19 Janoary 2019. Tafiditra tao anatin' ny fe-potoam-piasany ny [[Valanaretin' ny coronavirus eto Madagasikara|valanaretina Covid-19 teto Madagasikara]], izay nampielezany vaovao diso sy nampandrosoany fitsaboana tsy voaporofo momba ity aretina ity. Namely ny firenena  koa ny krizy ara-tsakafo tamin' ny 2021 sy ny rivodoza Batsirai. Lany fanindroany tamin' ny fifidianana filoham-pirenena i Andry Rajoelijna tamin' ny taona 2023. Tamin' ny taona 2025 izy dia lasa anisan' ny Troika mpitantana ny SADC. Ny novembre sy décembre 2008, tafiditra anatin'ny tantara ratsy roa ny governemanta. Fifanarahana tamin'ny Jolay 2008 niarahanay tamin'ny Daewoo Logistics.mba hanofa ny antsasaky y tany azo volena amin'ny nosy ho any fambolena katsaka sy menaka palmier any Korean Atsimo, Ary ny faharoa tamin'ny décembre 2008, Boeing 737, izay mitetina 60 tapitrida dolara amerikana, izay nahatonga ny banky iraisam-pirenena sy ny FMI hampiato ny fanohanana ara-bola mitentina 35 tapitrida dolara ho any Madagasikara.<ref>http://mg.wikipedia.org</ref> Nanomboka tamin'ny 25 Septambra 2025 ny [[Hetsi-panoheran'ny 2025 eto Madagasikara|fihetsiketsehana manohitra ny fahatapahan']] [[Hetsi-panoheran'ny 2025 eto Madagasikara|ny rano sy ny herinaratra]] matetika ary nivadika ho fihetsiketsehana manohitra ny fitondran' i Andry Rajoelina izany. Tamin' ny 12 Oktobra 2025 dia nivoaka nefa tsy nety nitifitra ny vahoaka ny tafika avy ao amin' ny CAPSAT ary naneho ny fangorahany ny mpanao fihetsiketsehana, dia nandositra ny firenena i Andry Rajoelina avy eo, noho ny fanampian' ny tafika ana habakabaka frantsay, dia niondrana nankao [[La Réunion]] avy eo tany amin' ny toerana tsy fantatra. Taorian' io fandosirana io dia nanao latsabato fanongana azy ny [[Antenimierampirenena (Madagasikara)|Antenimiera-pirenena]] ka [[solombavambahoaka]] 130 tamin' ny 131 no nadany izany (raha 163 ny isan' ny solombavambahoaka rehetra). Nandray ny fahefana avy eo ny kôlônely [[Michaël Randrianirina]]. Nambaran' ny [[Fitsarana momba ny Lalàmpanorenana|Fitsarana]] [[Fitsarana momba ny Lalàmpanorenana|Avo momba ny Lalàmpanorenana]] fa banga ny toeran' ny filoham-pirenena ary nanasa azy handray ny toeran' ny filoham-pirenena. Tamin' ny 24 Oktobra 2025 dia namoy ny [[zom-pirenena malagasy]] i Andry Rajoelina, noho izy [[Zom-pirenena frantsay|lasa Frantsay]] tamin' ny taona 2014. == Fiainana ivelan' ny pôlitika == === Fianakaviana === Rajoelina Andry Nirina<ref>https://mg.globalvoices.org/2023/12/14/167374/</ref> dia teraka tao amin' ny fianakaviana nanana ny ampy, tamin' ny 30 Mey 1974 tao [[Antsirabe]]<ref><small>Francis Kpatindé. "[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20131016-madagascar-presidentielle-andry-rajoelina-il-dit-son-dernier-mot Andry Rajoelina a-t-il dit son dernier mot?] ". ''RFI Afrique''.</small></ref>. [[Merina]] avy ao afovoan-tanin' i [[Madagasikara]] izy. Manamboninahitra ao amin' ny tafika malagasy ny rainy, Kôlônely Roger Yves Rajoelina (izay niady tao amin' ny tafika frantsay ho an' i [[Frantsa]] nandritra ny [[Ady tao Aljeria]]<ref><small>"[https://www.madagascar-tribune.com/Rajoelina-pere-conseiller-de,13076.html Rajoelina père, conseiller de Sunpec] {{Wayback|url=https://www.madagascar-tribune.com/Rajoelina-pere-conseiller-de,13076.html|date=20230619131307}}", Madagascar Tribune,‎ 19 novembre 2009 [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.madagascar-tribune.com%2FRajoelina-pere-conseiller-de%2C13076.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]]</small></ref><ref><small>Cole, Jennifer (2010). ''[https://books.google.mg/books?id=TnO3qxGouosC&redir_esc=y Sex and Salvation: Imagining the Future in Madagascar]''. Chicago, IL: University of Chicago Press. pp. 180–182. <nowiki>ISBN 9780226113319</nowiki>.</small> </ref> sy lasa miaramila mpampianatra tao amin' ny Akademia miaramila tao Antsirabe taty aoriana) sy i Olga Rakotomalala Rasoanjanahary. I Andry Rajoelina dia zanakalahy tokana, manana 04 anabavy efatra. Tao Antsirabe avy eo tao [[Antananarivo]] no nandaniany ny fahazazany. [[Sary:Andry et Mialy Rajoelina, allée des Baobabs, 22 avril 2012.jpg|vignette|276x276px|Andry Rajoelina sy Mialy Rajoelina tamin'ny taona 2012]]I [[Mialy Razakandisa]], izay zanakavavin' i Nicole Razakandisa, vehivavy mpandraharaha (maty tamin' ny taona 2012) izy no vadiny. Talohan' ny nandehanan' i Mialy ho any [[Parisy|Paris]] ([[Frantsa]]) ka nitoerany any nandritra ny enin-taona tamin' ny fianarany momba ny fitantanana sy ny fitantanam-bola, no nanaovana ny fifamofoana. Tamin' ny taona 2000 no nanatanterahan' izy ireo ny fananambadiany. Teny amin' ny [[Katedralin' Andohalo]] no nanatanterahana ny lanonana izay nahitana mofomamy mariazy mirefy 4 m miendrika lalamby. Manan-janaka miisa telo mianadahy izy ireo, roa lahy sy vavy tokana, dia i Arena (teraka tamin' ny taona 2001) sy i Ilontsoa (teraka tamin' ny taona 2004) ary i Andrialy (teraka tamin' ny taona 2005). === Fandraharahana === Teo amin' ny faha-17 taonany, dia nanangana vondron-tanora tia mozika, dihy, kolontsaina ary fialamboly isan-karazany i Andry Rajoelina. Nitarika an' ity vondrona ity sady nanao hetsika ara-kolontsaina isan-karazany. Tamin' ny taona 1994 dia nanomboka ny asany amin' ny maha mpandraharaha hetsika azy i Andry Rajoelina. Izy no mikarakara ireo hetsika malaza ao [[Antananarivo]] ary nanomboka ny "Live" takariva<ref name=":3"><small>"[https://www.jeuneafrique.com/205281/politique/andry-rajoelina/ Fiche d'Andry Rajoelina]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.jeuneafrique.com%2F205281%2Fpolitique%2Fandry-rajoelina%2F#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], ''jeuneafrique.com'', 11 février 2009.</small></ref>. Tamin' ny taona 1998, niaraka tamin' ny fanohanan' ny orinasa ''Fiaro'', sampan' ny orinasa fiantohana ''ARO'', izay an' ny fanjakana, dia namorona ny orinasam-panontana printy nomerika sy fitantanana takela-by fametahana dokam-barotra ''Injet'' izy, ary lasa tompony 100% taty aoriana. Ity no orinasa voalohany eto Madagasikara nahazo teknôlôjia fanontana printy amin' ny velarana lehibe dia lehibe, izay nahafahany nanjaka haingana eo amin’ ny tsenan’ ny fampirantiana dokam-barotra. Ny fahombiazan' ny ''Injet'' dia nahazoany fahatokisana tanteraka tamin-dRaharifidy tompon' ny ''DomaPub'', izay novidiny tamin' ny taona 2000, orinasa miompana amin' ny dokam-barotra sy ny fifandraisana<ref name=":3" />. Voafidin’ ny gazetiboky ''Eco-Austral'' ho mpitantana mahay indrindra tamin' ny taona 2000 izy. Tamin' ny taona 2003 dia nosafidin' ny [[Banque Nationale de l'Industrie]] (BNI) ho mpitantana tsara indrindra tamin’ io taona io i Andry Rajoelina, ary nahazo findramam-bola amin' ny zana-bola aotra tamin’ ity banky ity ho valisoany. Avy eo izy dia nampiasa vola tao amin' ny valan-takela-by mazava fanaovana dokam-barotra ''Trivision'', saingy ny taona nanaraka dia nolavin' ny manampahefana malagasy ny fametrahana ireo karazana takela-by vaovao ireo<ref><small>"[https://www.madagate.org/reportages/entreprendre/1936-andry-rajoelina-en-2002-et-2004-le-debut-de-la-fin-pour-ravalomanana.pdf Andry Rajoelina en 2002 et 2004 : Le début de la fin pour Ravalomanana] {{Wayback|url=https://www.madagate.org/reportages/entreprendre/1936-andry-rajoelina-en-2002-et-2004-le-debut-de-la-fin-pour-ravalomanana.pdf |date=20190523131954 }}" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.madagate.org%2Freportages%2Fentreprendre%2F1936-andry-rajoelina-en-2002-et-2004-le-debut-de-la-fin-pour-ravalomanana.pdf%2Findex.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], www.madagate.com, 6 juillet 2011.</small></ref>. Tamin' ny taona 2007 dia nanitatra ny fampiasam-bolany tamin' ny haino aman-jery i Andry Rajoelina tamin' ny nividianany ny radio sy fahitalavitra ''Ravinala'', izay an' ilay mpanao pôlitika [[Norbert Ratsirahonana]], ka nomeny anarana hoe ''Viva''<ref name=":4"><small>"[https://www.jeuneafrique.com/205281/politique/andry-rajoelina/ Andry Rajoelina]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.jeuneafrique.com%2F205281%2Fpolitique%2Fandry-rajoelina%2F#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], www.jeuneafrique.com, 11 février 2009.</small></ref>. === Nahazo ny zom-pirenena frantsay === {{lahatsoratra antsipirihany|Fizakan' i Andry Rajoelina zom-pirenena frantsay}} Nipetraka tany [[Frantsa]] ny fianakaviana Andry Rajoelina taorian' ny fanekeny ny hisitaka amin' ny fanaovana pôlitika mba hahafahan' ny firenena hiverina amin' ny lamina araka ny [[lalàmpanorenana]]. Tamin' ny taona 2013 no nanaovany fangatahana zom-pirenena frantsay ka [[Fizakan' i Andry Rajoelina zom-pirenena frantsay|tamin' ny taona 2014 no nahazoany izany]]. Nivoaka ny didim-panjakana nosoniavin' ny praiminisitra frantsay [[Manuel Valls]] sy ny minisitry ny atitany frantsay [[Bernard Cazeneuve]], tamin' ny 19 Nôvambra 2014 tamin' io taona io. Niseho tao amin' ny gazetim-panjakana frantsay tamin' ny 21 Nôvambra 2014 ny fanapahan-kevitra momba izany. I [[Mialy Rajoelina|Mialy Razakandisa]] vadiny sy ny zanany telo koa dia misitraka izany zom-pirenena frantsay izany<ref name=":2"><small>"[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/06/15/madagascar-le-president-rajoelina-est-bien-francais_6177722_3212.html Madagascar : le président Rajoelina est bien français]", ''Le Monde.fr'',‎ 15 juin 2023 (vakio eto [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2023%2F06%2F15%2Fmadagascar-le-president-rajoelina-est-bien-francais_6177722_3212.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], notsidihina tamin' ny 15 juin 2023)</small></ref><ref><small>"[https://www.refworld.org/pdfid/4f5473682.pdf Code de la nationalité malagasy] {{Wayback|url=https://www.refworld.org/pdfid/4f5473682.pdf |date=20230917091221 }}", ''www.refworld.org''</small></ref><ref><small>"[http://citizenshiprightsafrica.org/wp-content/uploads/2020/05/Madagascar-Code-de-la-nationalit%C3%A9-mis-%C3%A0-jour-2017.pdf Code de la nationalité malagasy mise à jour, 2017]", ''citizenshiprightsafrica.org''</small></ref>. Tsy nambarany na tamin' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] izany ary tsy nanao fanambaràna momba izany koa izy tamin' ny fametrahany ny antontan-taratasy filatsahan-ko fidina ho filoham-pirenena ka afaka nilatsaka soa aman-tsara. Taty amin' ny volana Jona 2023 vao nivoaka tao amin' ny tambajotran-tserasera sy nohamafisin' ny fampahalalam-baovao frantsay ny porofo momba io fananany zom-pirenena frantsay nangatahina io. Niteraka resabe sy ady hevitra teo amin' ny mpanao pôlitika sy ny mpahay lalàna ary ny mpanaraka ny raharaham-pirenena malagasy izany zavatra izany, ka tao ny nanamaivana izany noho ny fiheverany fa efa tsy nampiharina hatry ny ela ny lalàna malagasy momba ny maha olom-pirenena, ka sady Malagasy no [[Frantsay (vahoaka)|Frantsay]] i Andry Rajoelina hoy izy ireo. Ao koa ireo nihevitra fa efa tsy Malagasy i Andry Rajoelina izay nanomboka nitondra an' i Madagaskara amin' ny maha filohan' ny Repoblika azy tamin' ny taona 2019, ka tokony hametra-pialana na hesorina fa mpamadika tanindrazana. == Ben' ny tanànan' Antananarivo == [[Sary:Andry Rajoelina on April 28, 2024 (cropped).jpg|vignette|Andry Rajoelina]] === Fahalaniana ho ben' ny tanàna === Niroso amin' ny fifaninanana ho ben' ny tanànan' Antananarivo tao amin' ny fikambanana Tanora Gasy Vonona (TGV) i Andry Rajoelina, ka tamin' ny 12 Desambra 2007 dia voafidy ho ben' ny tanànan' Antananarivo izy tamin' ny vato 63,27 %, Tamin' ny 3 Nôvambra 2007 no nanambaran' i Andry Rajoelina fa kandida [[Ben' ny tanànan' Antananarivo|ben' ny tanànan']] ny renivohitr' i [[Madagasikara]] izy, ary namorona ny fikambanana ''Tanora Gasy Vonona'' na TGV. Nanambara ny tenany ho tsy miankina sy tsy mikambana amin' ny mpanohitra izy. Tamin' ny 12 Desambra 2007 no lany ho ben' ny tanànan' Antananarivo tamin' ny vato 63,27 % nanoloana ny kandidàn4 ny antokon' ny mpitondra ''[[Tiako i Madagasikara|Tiako I Madagasikara]]'' (TIM)<ref name=":4" />, na dia teo aza ny sakantsakana nataon' ny fitondran' i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]]. Ben' ny tanànan' Antananarivo izy hatramin' izay ka hatramin' ny 3 Febroary 2009, mialoha ny nametrahany ny fahefana amin' i [[Michèle Ratsivalaka]] izay nosoloina koa an' i [[Edgard Razafindravahy]] avy any [[Ambohimalaza]] toa azy. Tamin' ny taona 2008 no nanombohany ny fanamboarana ny Lapan' ny Tanànana, izay nisy nandoro 36 taona talohan' izay, tamin' ny 13 Mey 1972 taorian' ny [[Tolon' ny mpianatra malagasy tamin' ny 13 Mey 1972|hetsiky ny mpianatra]] tamin' izany fotoana izany, ary nanolotra volavolam-panangonana tamin' ny filoham-pirenena [[Ravalomanana Marc]] izy mba hanangonana ny vola ilaina amin' ny asa famitana ny asa<ref><small>"[https://www.madagate.org/reportages/photos/767-mamy-rajaobelina-a-propos-de-lhotel-de-ville.html Mamy Rajaobelina : à propos de l’Hôtel de Ville] {{Wayback|url=https://www.madagate.org/reportages/photos/767-mamy-rajaobelina-a-propos-de-lhotel-de-ville.html |date=20230619131307 }}" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.madagate.org%2Freportages%2Fphotos%2F767-mamy-rajaobelina-a-propos-de-lhotel-de-ville.html#& tahiry]], www.madagate.org, 1er décembre 2008.</small></ref>. Nanomboka ny 17 Mey 2008 ny fanamboarana ny lapan' ny tanàna. === Tsy fifanarahana tamin' ny fitondram-panjakana === Ny fifandirana voalohany teo amin' i Andry Rajoelina sy ny filoha [[Ravalomanana Marc|Ravalomanana]] dia nanomboka tamin' ny taona 2003, raha nitaky ny fitondra-panjakana ny mba hanesorana ny takelaka fanaovana dokam-barotra ''Trivision'' voalohany teto [[Antananarivo]], izay napetrak' i Rajoelina teo amin' ny rondronana lehibe iray tao an-drenivohitra. Nanambara izy fa misakantsakana ny fanatanterahany ny andraikiny eo amin' ny fitantanan-draharaha sy ny fitantanam-bola ny zavatra ataon' ny fitondram-panjakana. Io no fiandohan' ny fifandonana teo amin' i Andry Rajoelina sy i [[Marc Ravalomanana]]. == Ny krizy pôlitika 2009 sy ny fitondrana tetezamita == === Ny krizy tamin' ny taona 2009 === [[Sary:Antananarivo - P1090823.jpg|vignette|234x234px|Fihetsiketseham-panoherana notarihin' i Andry Rajoelina tamin' ny taona 2009 tao Antananarivo.]] Nanozongozona ny fitondran' i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]] ny hetsi-panoherana tamin' ny taona 2008, taorian' ny nahazoan' ny filohan' ny Repoblika tamin' izany fiaramanidina vaovao mitentina 60 tapitrisa dôlara, sy ny fampindramana tany 1,3 tapitrisa hekitara ho an' ny orinasa ''Daewoo Logistics'', ary ny fampitsaharana ny fanampiana ara-tetibolan' ny kaominina avy amin' ny mpiara-miombon' antoka ara-teknika sy ara-bola. Tamin' ny 17 Desambra 2008, taorian' ny fanakatonan' ny fanjakana ny fahitalavitra ''Viva TV'', taorian' ny fandefasana ny tafatafa nataon' ny filoha teo aloha [[Didier Ratsiraka]], dia nitaky ny hanokafana an' ilay fahitalavitra i Andry Rajoelina ary namoaka teny fampitandremana farany, izay lany fe-potoana tamin' ny 13 Janoary 2009. Nitarika hetsika goavana hanoherana ny fitondran-dRavalomanana tao an-drenivohitra izy avy eo<ref><small>"[http://www.politique-africaine.com/numeros/pdf/conjonctures/113152.pdf Madagascar : un conflit d’entrepreneurs ?] {{Wayback|url=http://www.politique-africaine.com/numeros/pdf/conjonctures/113152.pdf |date=20220814081107 }}" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.politique-africaine.com%2Fnumeros%2Fpdf%2Fconjonctures%2F113152.pdf%2Findex.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], www.politique-africaine.com, mars 2009.</small></ref>, hetsika izay niafara tamin' ny [[fanonganam-panjakana]] sy nitarika ny fametraham-pialan' ny filohan' ny Repoblika tamin' ny 17 Marsa 2009 sy fidiran' ny firenena amin' ny Tetezamita tamin' ny 21 Marsa 2009 ka i Andry Rajoelina no filohan' ny [[Fahefana Avon' ny Tetezamita]] (FAT). Amin' ireo izay tsy momba azy ihany koa anefa dia betsaka ny olona maty noho ny nataony ary betsaka ny olon-dratsy izay nivoaka ny fonja noho izy<ref><small>"[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7947381.stm Pressure grows on Madagascar head]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fnews.bbc.co.uk%2F2%2Fhi%2Fafrica%2F7947381.stm#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], 17 mars 2009, BBC</small></ref>. === Filohan' ny Tetezamita === Tamin' ny 17 Marsa 2009 dia lasa Filoha Avon' ny Tetezamita tao amin' ny Repoblikan' i Madagasikara i Andry Rajoelina ary nanao sonia ny ''didy hitsivolana faha-2009-003'' izay nametraka ny [[Fahefana Avon' ny Tetezamita]] (FAT) sy ny fanafoanana ny Antenimiera izay voafidim-bahoaka. Nanaiky ary nandraikitra izany famindràm-pahefana izany ny [[Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana]]<ref>''La Haute Cour constitutionnelle investit Andry Rajoelina'', L'Express de Madagascar, 19 Martsa 2009</ref>. Nanao ny fianianana amin' ny maha filohan' ny Tetezamita azy i [[Andry Rajoelina]] tamin' ny 21 Marsa 2009 na dia tsy nankatoavin' ny [[fianakaviambe iraisam-pirenena]] aza izany. Nentiny tamin' izany ny taratasy avy amin' ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana izay tsy azo lazaina ho didy satria taratasy tsotra fa tsy didim-panjakana. Lasa filohan' ny Tetezamita izy taorian' ny fifampiraharahana teo ambany fanelanelanan' ny mpitarika ny [[Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara]] (FFKM) aloha, avy eo teo ambany fanelanelanan' ny fianakaviambe iraisam-pirenena tao [[Antananarivo]], tany [[Addis-Abeba|Addis Abeba]] ([[Etiôpia]]), tany [[Pretoria]] ([[Afrika Atsimo]]), tany [[Sandton (Afrika Atsimo)|Sandton]] ([[Afrika Atsimo]]) ary tany [[Gaborone]] ([[Bôtsoana]]). Nananatanterahana fifidianana lalàmpanorenana vaovao i Andry Rajoelina tamin' ny alalan' ny [[fitsapan-kevi-bahoaka]] izay nahalany ny "Eny" tamin' ny 74 % amin' ny isam-bato, koa dia teraka tamin' ny 11 Desambra 2010 ny [[Repoblika Fahefatra (Madagasikara)|Repoblika fahefatra]] izay. Tamin' ny taona 2011, ny fanapahan-kevitra ny amin' ny hisian' ny fiaraha-mitantana araka ny sori-dalana nasain' ny fianakaviambe iraisam-pirenena nohajaina. Naato vokatr' izany ny fampiharana ilay lalàmpanorenana vao lany teo. Ankolafy pôlitika miisa efatra no nitarika ny firenena, dia ny ankolafy Ravalomanana, ny ankolafy Didier Ratsiraka, ny ankolafy Zafy Albert ary ny ankolafy Andry Rajoelina, ka i Andry Rajoelina no ny filohan' ny Tetezamita. Ny volana Janoary 2012, noho ny fivoahan' ny NOTAM (fanafohezana ny hoe: ''notice to airmen,'' "''Filazana ho an' ny mpamily fiaramanidina''") izay tsy nahafanan' ny fiaramanidina nitondra ny filoha teo aloha [[Marc Ravalomanana]] niditra eto [[Madagasikara]], voatery niverina tany [[Afrika Atsimo]] ilay filoham-pirenena taloha. Tsy nanaiky nidina tamin' ilay fiaramanidina i Ravalomanana. Ho an' ny mpikambana ao amin' ny antoko pôlitika TIM, dia tsy fanajana ny tondrozotra ("''feuille de route''") i''zany <ref name="rfi">[http://www.rfi.fr/afrique/5min/20120121-marc-ravalomanana-empeche-atterrir-antananarivo-madagascar Madagascar: l'avion de Marc Ravalomanana empêché md'atterrir à Antananarivo]</ref>.'' Ary na dia nilaza aza izy fa tsy izany no antony namoahany ny NOTAM, dia heverin' ny mpanohitra azy fa noho izy no tsy nahafahan' ny filoha taloha Marc Ravalomanana tonga teto Madagasikara ny volana Janoary 2012<ref name="rfi" />. Araka ny filohan' ny tetezamita dia "tsy tokony hanindry ny firenentsika na lalàna na firenena"<ref>{{Cite web |title=« Aucun pays et aucune loi ne doivent faire pression sur notre pays… » |url=http://www.madagascar-tribune.com/Aucun-pays-et-aucune-loi-ne,17005.html |access-date=2012-07-02 |archive-date=2012-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120411170316/http://www.madagascar-tribune.com/Aucun-pays-et-aucune-loi-ne,17005.html |url-status=dead }}</ref>. Ny mety ho tanjony namoahany io NOTAM io dia hahamora ny fisamborana ny filoha Ravalomanana (izay voasazy hanao asa an-terivozona mandrapahafaty<ref>[http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:BGyj6q_5nd0J:www.laverite.mg/index.php/inona-no-vaovao/20234-raharaha-7-febroary-asa-an-terivozona-mandra-pahafaty-no-sazin-ny-filoha-teo-aloha-+&cd=3&hl=fr&ct=clnk&gl=fr Raharaha 7 febroary - Asa an-terivozona mandra-pahafaty no sazin ’ ny Filoha teo aloha -- Laverite.mg]</ref>). Ho an' ny tale jeneralin' i [[Aviaton civil de Madagascar]] (ACM) indray dia mampatahotra io fampiasana amin' ny tanjona ara-pôlitika ny NOTAM io; satria araka ny lazain' ny ''Organisation de l'aviation civile internationale'' (OACI), dia tokony ampiasaina amin' ny tanjona aerônaotika, amin' ny fizorana sy ny filaminana ihany izany <ref>{{Cite web |title=Délivrance de NOTAM à titre politique : le DG de l’ACM s’inquiète |url=http://www.tananews.com/2012/02/delivrance-de-notam-a-titre-politique-le-dg-de-lacm-sinquiete/ |accessdate=2012-07-02 |archivedate=2012-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120602224017/http://www.tananews.com/2012/02/delivrance-de-notam-a-titre-politique-le-dg-de-lacm-sinquiete/ }}</ref>. Nahazao anarana hoe "[[Fahefana Avon' ny Tetezamita|Tetezamiitatra]]" ity vanim-potoana ity noho ny faharetany nandritra ny dimy taona, mitovy faharetana amin' ny fotoam-piasan' ny filohan' ny Repoblika voafodim-bahoaka ara-dalàna. == Tsy fahafaha-milatsaka ho filoham-pirenena tamin' ny 2013 == === Filatsahan-ko fidina tsy neken' ny fianakaviambe iraisam-pirenena === [[Sary:Andry Rajoelina greeting crowd (cropped).jpg|vignette|178x178px|Andry Rajoelina]] Noho ny tsy faneken' ny [[Fianakaviambe iraisam-pirenena]] sy ny fanajanonana ny fanampiana ara-bola vokatr' izany, dia nahemotra ho amin' ny 25 Ôktôbra ny fihodinana voalohany amin' ny fifidianana filoham-pirenena<ref>{{Cite web|title=Elections présidentielles - 1er tour le 25 octobre, 2nd tour le 20 décembre|url=http://www.laverite.mg/index.php?option=com_content&view=article&id=1478%3Aelections-presidentielles-1er-tour-le-25-octobre-2nd-tour-le-20-decembre&catid=1%3Apolitique&Itemid=21|accessdate=2013-09-24|archivedate=2013-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029202747/http://www.laverite.mg/index.php?option=com_content&view=article&id=1478%3Aelections-presidentielles-1er-tour-le-25-octobre-2nd-tour-le-20-decembre&catid=1%3Apolitique&Itemid=21}}</ref>. Amin' ny 20 Desambra 2013 ny fihodinana faharoa. Efa niova im-betsaka ny datin' ny fihodinana voalohany: Mey 2011, Septambra 2011, May 2012, Nôvambra 2012, Mey 2013, Jolay 2013 ary Aogositra 2013<ref>"Madagascar: Rajoelina could throw in the towel of the Malagasy presidential race". Indian Ocean Times. 5 August 2013. Retrieved 11 August 2013.</ref>. Amin' ny 8 Avrily hatramin' ny 28 Avrily ny daty fametrahana ny kandidatiora any amin' ny Filankevitra Manokana momba ny Fifidianana (''Conseil Economique Spécial'' -- CES)<ref name="RFI">[http://www.rfi.fr/afrique/20130408-madagascar-ouverture-officielle-depot-candidatures-election-presidentielle-razafindravahy Madagascar: ouverture officielle du dépôt des candidatures à l'élection présidentielle de juillet]</ref>. Tamin' ny 15 Janoary 2013 dia nilaza i Andry Rajoelina fa tsy hirotsaka ho kandidà amin' ny [[Fifidianana filoham-pirenena ao Madagasikara 2013|fifidianana filoham-pirenena 2013]]<ref>[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2013/01/15/97001-20130115FILWWW00723-madagascar-rajoelina-renonce.php <small>Madagascar: Rajoelina renonce</small>]<small>, ''le Figaro''.</small></ref>, alohan' ny fivadi-keviny tamin' ny 3 Mey 2013 <ref>[http://www.aoraha.com/fifidianana-filoha-kandida%E2%80%88tsy%E2%80%88nampoizina%E2%80%88tamin-ny%E2%80%88ora%E2%80%88farany%E2%80%88rajoelina%E2%80%88andry/ <small>Fifidianana filoha – Kandidà tsy nampoizina tamin’ ny ora farany Rajoelina Andry</small>]</ref>. Nandiso fanantenana an' i [[Frantsa]] ny fiovan-kevitr' i Rajoelina sy ny fanekena ny kandidatioran' i [[Didier Ratsiraka]] sy [[Lalao Ravalomanana]]<ref>[http://www.lemonde.fr/afrique/article/2013/06/21/21-contre-3-la-presidentielle-se-polarise-a-madagascar_3434504_3212.html <small>21 contre 3 : la présidentielle se polarise à Madagascar</small>]</ref>. Noteren' ny [[fianakaviambe iraisam-pirenena]] hanaisotra ny firotsahany hofidiana, niaraka tamin' ny an' i [[Lalao Ravalomanana]] sy ny an-[[Ratsiraka Didier|dRatsiraka Didier Ignace]], i Andry Rajoelina. Tamin' ny volana Jolay 2013, taorian' ny fifanolanana momba ny fiverenan-dRavalomanana an-tanindrazana sy ny fikasan' ireo lohandohan' ny ankolafy mpandray anjara amin' ny fitantanana ny firenena, dia nanambara ny tenany hirotsaka hofidiana koa i Andry Rajoelina. Niditra an-tsehatra ny [[Southern African Development Community]] (SADC) tamin' ny alalan' ny fanolorana vahaolana hafa hamahana ny fahasahiranana ara-pôlitika malagasy:<blockquote>"Fisintonana ny filatsahan-kofidan' ny kandidà rehetra mampiady hevitra, dia i Didier Ratsiraka sy i Lalao Ravalomanana, vadin' ny filoha teo aloha ary i Andry Rajoelina tenany ary miaraka amin’ ny tolo-kevitra mazava: Raha sintominao ny filatsahan-kofidina napetrakao Andriamatoa Andry Rajoelina, dia tsy misy olona, na ny SADC, na ny [[Vondrona Afrikana]], na ny fianakaviambe iraisam-pirenena amin’ ny ankapobeny, hahasakana ny filatsahan-kofidinao amin' ny taona 2018. Fahendrena sy mendri-piderana ho anao izany raha mitana ny teninao tsy ho kandidà ianao"<ref><small>« ''Retrait de candidature de tous les candidats controversés à savoir Didier Ratsiraka, Lalao Ravalomanana épouse de l’ancien président et Andry Rajoelina lui-même et avec une proposition claire : Si vous retirez votre candidature M Andry Rajoelina, personne, ni la SADC, ni l’Union Africaine, ni la Communauté Internationale en général, ne pourra empêcher votre candidature en 2018. Il serait sage et louable pour vous de tenir votre parole en n’étant pas candidat.'' »</small></ref>.</blockquote>Tamin' ny 13 Jolay, dia nambanan' ny SADC ny sazy hahazo ny firenena raha tsy esorina ireo kandidatiora telo ireo. Tamin' ny 17 Aogositra dia voaesotra miaraka amin' ny kandidatiora dimy hafa ireo kandidatiora ireo <ref><small>[http://www.lemonde.fr/afrique/article/2013/08/17/madagascar-annulation-de-trois-candidatures-a-la-presidentielle-contestees_3462888_3212.html "Madagascar fait un pas vers la présidentielle]", ''Le Monde''</small></ref>. === Fanolorana kandidà mpisolo toerana === Ho setrin' ireo tolo-kevitra naroson' ny SADEC ireo dia nanaiky ny hiala amin' ny filatsahana ho filoham-pirenena malagasy i Andry Rajoelina ary ny kandidà hafa rehetra tsy azo fidina ireo dia afaka manendry olona ho kandidà mpisolo azy ireo. Izany no nahatonga ny filatsahan-kofidin' i [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]], kandidà mpisolo toerana an' i Andry Rajoelina sy i [[Robinson Jean-Louis|Jean Louis Robinson]], kandidà mpisolo toerana an' i [[Lalao Ravalomanana]]. Ny kandidà Hery Rajaonarimampianina no tohanan' ny filohan' ny Tetezamita Andry Rajoelina amin' ny fomba tsy ôfisialy, ary nilaza ny filohan' ny Tetezamita fa i H. Rajaonarimampianina no ho tohanan' ny antoko [[Tanora Gasy Vonona]] (TGV) amin' ny fihodinana faharoa<ref><small>{{Cite web|title=kopian'ny arisiva|url=http://www.madagate.com/politique-madagascar/dossier/3658-andry-rajoelina-soutenir-hery-rajaonarimampianina-nest-pas-se-substituer-a-lui.html|accessdate=2013-11-15|archivedate=2013-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111112626/http://www.madagate.com/politique-madagascar/dossier/3658-andry-rajoelina-soutenir-hery-rajaonarimampianina-nest-pas-se-substituer-a-lui.html}}</small></ref>. Nisy anefa ny fepetra nifanarahana teo amin' i Andry Rajoelina sy i Hery Rajaonarimampianina amin' ny maha kandidà mpisolo toerana azy: tsy fahazoana manangana antoko pôlitika, fanendrena praiminisitra avy amin’ ny antokon’ ny maro anisa ao amin’ ny Antenimierampirenena, ny fanohanana ny solombavambahoaka maro anisa voafidy tamin’ ny antokon’ i Andry Rajoelina, tsy filatsahan-kofidin' i Hery Rajaonarimampianina ho filoham-pirenena amin’ ny taona 2018. Niaraka tamin' ny fifidianana solom-bavam-bahoaka ny fifidianana filoham-pirenena. Eran' i Madagasikara dia niorina ireo komity mpanohana ny kandidàn' ny fihodinana faharoa. Araka ny nolazain' i Andry Rajoelina dia eo amin' ny 55 % eo ho eo ny isa manontolon' ireo kandidà manohana ny ''Revôlisiôna'' ''Laoranjy'' izay nanongana ny governemantan' i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]] tamin' ny Marsa 2009<ref name=":02">{{Cite web|title=Les candidats de la « révolution » orange à 55% vraiment ?|url=http://www.tananews.com/asides/les-candidats-de-la-revolution-orange-55-vraiment/|accessdate=2013-11-15|archivedate=2013-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131115003616/http://www.tananews.com/asides/les-candidats-de-la-revolution-orange-55-vraiment/}}</ref>. Tamin' ny fihodinana faharoa dia nitarika ny kandidà Hery Rajaonarimampianina. Tamin' ny 17 Janoary 2014 no nambaran' ny [[Fitsaràna Avo momba ny Lalàmpanorenana (Madagasikara)|Fitsarana Avo momba ny Lalampanorenana]] tamin' ny valim-pifidianana filohan' ny Repoblika tamin' ny fomba ôfisialy izy, ka 53,49 % amin' ny vato no azon' i [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]] manoloana an' i [[Jean-Louis Robinson]], mpifanandrina taminy, izay nahazo 46,51 % n' ny vato<ref><small>[http://www.hcc.gov.mg/election/arret/arret-n10-cesar-du-17-janvier-2014-portant-proclamation-des-resultats-definitifs-du-second-tour-de-lelection-presidentielle-du-20-decembre-2013/ Arrêt <abbr>no</abbr> 10 de la Cour électorale spéciale portant proclamation des résultats définitifs du second tour de l'élection présidentielle du 20 décembre 2013] {{Wayback|url=http://www.hcc.gov.mg/election/arret/arret-n10-cesar-du-17-janvier-2014-portant-proclamation-des-resultats-definitifs-du-second-tour-de-lelection-presidentielle-du-20-decembre-2013/|date=20150204073537}} [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.hcc.gov.mg%2Felection%2Farret%2Farret-n10-cesar-du-17-janvier-2014-portant-proclamation-des-resultats-definitifs-du-second-tour-de-lelection-presidentielle-du-20-decembre-2013%2F tahiry]].</small></ref>. == Nandritra ny fitondran' i Hery Rajaonarimampianina == === Tsy fifanarahana nisy tamin-dRajaonarimampianina === [[Sary:HE Hery Rajaonarimampianina, President of the Republic of Madagascar (22748490939).jpg|vignette|Hery Rajaonarimampianina]] Naniry ny hanendry ny praiminisitra i Andry Rajoelina nefa tsy neken' i [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]] izany. Nihevitra i Andry Rajoelina fa tsy nohajain' i Hery Rajaonarimampianina ny fifanarahana nifanaovan' izy roa lahy talohan' ny naha kandidà mpisolo toerana azy. Amin' i Andry Rajoelina dia tsy lany Rajaonarimampianina raha tsy teo ny fanohanany. Tsy nanaiky ny fitsabahan' i Andry Rajoelina amin' ny fitondrana i Hery Rajaonarimamianina. Tapaka tamin' ny 21 Febroary 2014 ny fifandraisana teo amin' i Hery Rajaonarimampianina sy i Andry Rajoelina. Tamin' izany koa no nahaterahan' ny ''[[Initiative pour l’émergence de Madagascar|Initiative pour l'Emergence de Madagascar]]'' (IEM). Tamin' ity taona ity ihany koa no [[Fizakan' i Andry Rajoelina zom-pirenena frantsay|nahazoan' i Andry Rakoelina ny zom-pirenena frantsay]] izay tsy nisy mpahalala firy raha tsy efa taty amin' ny taona 2023.. === Krizy pôlitika === Raikitra ny fanoheran' ny antokon' i Andry Rajoelina an' i Hery Rajaonarimampianina, izay tsy nanana solombavambahoaka avy amin' ny antokony [[Hery Vaovao ho an' i Madagasikara]] (HVM) tao amin' ny Antenimierampirenena<ref><small>[https://la1ere.francetvinfo.fr/ « Vote de destitution : analyse des causes »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2015%2F05%2F26%2Fmadagascar-les-deputes-votent-la-destitution-du-president_4641093_3212.html tahiry]] ''Francetvinfo''.</small></ref>. Tamin' ny 26 Mey 2015 no nandatsa-bato handroahana an-dRajaonarimampianina ny solombavambahoaka<ref><small>[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2015/05/26/madagascar-les-deputes-votent-la-destitution-du-president_4641093_3212.html « Destitution du président »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2015%2F05%2F26%2Fmadagascar-les-deputes-votent-la-destitution-du-president_4641093_3212.html tahiry]].</small></ref>. Tamin' ny 26 Avrily 2018, nangataka ny Fitsarana Avio momba ny Lalàm-panorenena ny mpanohitra mba hanesorana ny filoha<ref><small>[https://www.france24.com/fr/20180425-madagascar-manifestation-bollore-mis-examen-rsf-classement-afrique-2018 « Tensions à Madagascar : l'opposition demande la destitution du président »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.france24.com%2Ffr%2F20180425-madagascar-manifestation-bollore-mis-examen-rsf-classement-afrique-2018#& tahiry]], France 24.</small></ref>. Nolavin' ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana ny 13 Jona 2015 ilay fangatahana fandroahana ny filoha<ref><small>[https://imazpress.com/a-la-une/madagascar-la-haute-cour-constitutionnelle-rejette-la-demande-de-destitution-du-president « Madagascar : la haute cour constitutionnelle rejette la demande de destitution du président »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.ipreunion.com%2Fphoto-du-jour%2Freportage%2F2015%2F06%2F13%2Fhery-rajaonarimampianina-reste-en-place-madagascar-la-haute-cour-constitutionnelle-rejette-la-demande-de-destitution-du-president%2C31178.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], ipreunion.com.</small></ref>. [[Sary:Кристиан Нтсай (22-12-2020).jpg|vignette|212x212px|Ny praiminisitra [[Christian Ntsay]]]] Na dia izany aza, tamin' ny 25 Mey 2018 dia nomena folo andro ny filoha mba ny handrava ny governemanta, hanendry governemantan' ny firaisam-pirenena, hanendry praiminisitra vaovao atolotry ny maro anisa, sy hanomana fifidianana filoham-pirenena mialoha ny fotoana amin' ny taona 2018 ary hametra-pialana ao anatin' ny enimpolo andro mialoha ny fifidianana mba hisorohana ny krizy aorian' ny fifidianana<ref><small>[https://www.jeuneafrique.com/562750/politique/madagascar-la-cour-constitutionnelle-ordonne-la-nomination-dun-gouvernement-dunion-nationale/ « Madagascar : la Cour constitutionnelle ordonne la nomination d’un gouvernement d’union nationale »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.france24.com%2Ffr%2F20180425-madagascar-manifestation-bollore-mis-examen-rsf-classement-afrique-2018 tahiry]], ''JeuneAfrique.com''</small></ref>. Tamin' ny 11 Jona 2018 dia voatsangana ny governemanta vaovao notarihin' ny "praiminisitry ny marimaritra iraisana" mba hialana amin' ny krizy pôlitika<ref><small>[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/06/04/crise-politique-a-madagascar-le-premier-ministre-annonce-sa-demission_5309184_3212.html « Crise politique à Madagascar : le premier ministre annonce sa démission »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2018%2F06%2F04%2Fcrise-politique-a-madagascar-le-premier-ministre-annonce-sa-demission_5309184_3212.html#& tahiry]], ''Le Monde.fr''</small></ref>. I [[Christian Ntsay]] izany praiminisitra izany<ref><small>[https://www.rfi.fr/fr/emission/20140427-christian-ntsay-directeur-bureau-oitpour-ocean-indien « Cap Océan Indien - Christian Ntsay, directeur du bureau de l'OIT pour l’océan Indien »], RFI,‎ 27 avril 2014 [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Femission%2F20140427-christian-ntsay-directeur-bureau-oitpour-ocean-indien#& tahiry]]</small></ref>. == Filoham-pirenena == === Fifidianana filoham-pirenena tamin' ny 2018 === [[Sary:AndryCampaign2018-1.jpg|vignette|187x187px|Fampielezan-kevitra tamin' ny taona 2018.]] Tamin' ny fiandohan' ny volana Agositra 2018, i Andry Rajoelina no voalohany nanoratra ny firotsahany hofidiana amin' ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny taona 2018 <ref><small>"[https://www.reuters.com/article/us-madagascar-politics/madagascars-former-leader-andry-rajoelina-says-to-seek-presidency-again-idUSKBN1KM5UG Madagascar's former leader Andry Rajoelina says to seek presidency again]". ''Reuters.com''. 1 August 2018.</small></ref>. Talohan' ny famtahany ny atotan-taratasy filatsahan-ko fidina dia efa nampahafantatra mialoha ny ''[[Initiative pour l’émergence de Madagascar]]'' (IEM) izay mamaritra ny fandaharan' asany nenti-namaboana ny mpifidy. Anisan' ny fampanantenana tamin' ny fampielezan-kevitra ny fanafoanana ny Antenimieran-doholona mba hahafahana mitsitsy vola hananganana oniversite. Nampanantenainy ihany koa ny fampitomboana ny fahazoana herinaratra, ny fiezahana ho amin' ny fizakan-tena ara-tsakafo sy amin' ny fambolena, ary ny fampitomboana ny fandriam-pahalemana <ref><small>Eric Topona (7 August 2018). [https://www.dw.com/en/andry-rajoelina-plans-political-comeback-in-madagascar/a-44984197 "Andry Rajoelina plans political comeback in Madagascar"]. Wd.com.</small></ref>. Nanomboka tamin' ny volana Ôktôbra 2018 ny fampielezan-kevitra, izay nifanandreman' i Andry Rajoelina tamin' i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]] sy tamin' i [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]]<ref><small>[http://www.africanews.com/2018/10/09/election-campaigning-begins-in-madagascar/ "Election campaigning begins in Madagascar"]. Africanews.com. 9 October 2018.</small></ref>, ireo natanjaka indrindra tamin' ny fampielezan-kevitry ny kandidà miisa 46 <ref><small>[https://www.news24.com/News24/46-candidates-bid-to-contest-madagascar-presidency-20180821 "46 candidates bid to contest Madagascar presidency"]. News24.com. 21 August 2018.</small></ref>. Tamin' ny fihodinana voalohany tamin' ny fifidianana natao tamin' ny 7 Nôvambra 2018 dia izy no nitarika tamin' ny vato 39,19 % (vato 1 949 851) raha 35,29 % (vato 1 755 855) kosa ny an-dRavalomana <ref><small>[https://www.theeastafrican.co.ke/news/africa/Madagascar-former-presidents-in-round-two-race/4552902-4872530-trej7az/index.html "Madagascar ex-presidents to contest run-off vote"]. ''Theeastafrican.co.ke''. 28 November 2018.</small></ref><ref><small>Rakotomalala (13 December 2018). [https://globalvoices.org/2018/12/13/in-madagasgar-costly-presidential-campaigns-dont-add-up-to-a-better-life-for-citizens/ "In Madagascar, costly presidential campaigns don't add up to a better life for citizens"]. ''Globalvoices.org''..</small></ref>. Nalefa mivantana tamin' ny 10 Desambra ny adihevitra tamin' ny fahitalavitra teo amin' ireo kandidà roa farany<ref><small>[https://allafrica.com/stories/201812110662.html "Madagascar Presidential Vote - Rajoelina, Ravalomanana Debate"]. ''Allafrica.com''. 11 December 2018.</small></ref>. Nahazo vato 55,66 % tamin' ny fihodinana faharoa i Rajoelina<ref><small>[https://news.un.org/fr/story/2019/01/1033382 "Elections à Madagascar : Guterres félicite le Président élu Andry Rajoelina | ONU Info"]. ''news.un.org''. 8 January 2019.</small> </ref>, nanoloana an' i Marc Ravalomanana izay nahazo 44,34 %, araka ny fanapahan-kevitry ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana tamin' ny ny 08 Janoary 2019. Tontosa tamin' ny 19 Janoary 2019 teny amin' ny kianjan' i Mahamasina ny lanonana fametrahana an' i Andry Rajoelina eo amin' ny toeran' ny filohan' ny Repoblika, izay natrehin' ny solontena vahiny sy ny filohan' ny Repoblika rehetra teo aloha teto Madagasikara sy ny vahoaka malagasy, ary nanomboka ny asa maha filoham-pirenena azy i Andry Rajoelina tamin' io andro io<ref><small>Oteng, Eric (19 January 2019). [http://www.africanews.com/2019/01/19/madagascar-president-andry-rajoelina-sworn-into-office/ "Madagascar president Andry Rajoelina sworn into office"]. Africanews.</small></ref>. Nandritra ny fitodran' i Andry Rajoelina, rehefa lany ho filoham-mpirenena tamin' ny taona 2019, dia i [[Christian Ntsay]] hatrany no nitazona ny toeran' ny praiminisitra. === Ny olana natrehin' ny fitondrana Rajoelina === Ny fifidianana natao tamin' ny ny volana Desambra 2018 no nitondra an' i Andry Rajoelina teo amin' ny fitondrana ny firenena mandritra ny dimy taona. Nandrombaka ny fandresena tamin' ny fifidianana solombavam-bahoaka tamin' ny volana Mey 2019 ihany koa izy ary nahazo ny maro anisa tanteraka tao amin' ny [[Antenimierampirenena (Madagasikara)|Antenimieram-pirenena]]. Nanamarika ny fitondran' i Andry Rajoelina ny olana sy fahasahiranana ara-tsôsialy sy ara-toekarena nianjady amin' ny firenena vokatry ny zava-mitranga ivelany sy anatiny amin' ny fitondrana, na dia misy aza ny zava-bita momba ny fananganana [[fotodrafitrasa]]. ==== Valanaretin' ny Covid-19 ==== [[Sary:Covid Organics By Garreth Brown.jpg|vignette|148x148px|Tavoahangy misy [[Covid Organics|CVO]]]] Tamin' ny 20 Marsa 2020 vao fantatra amin' ny fomba ôfisialy ny fisian' ny [[valanaretin' ny coronavirus eto Madagasikara]], araka ny fanambaràna nataon' ny fitondram-panjakana malagasy. Niantraika amin' ny [[toekarena malagasy]] ny fepetra noraisin' ny fitondram-panjakana izay nanidy ny toeram-pivarotana sy ny orinasa mpamokatra ary ny fitaterana manerana an' i [[Madagasikara]]. Anisan' ny tsy voatsinjo koa ny fianaran' ny zaza malagasy tamin' ny fanakatonana aloha loatra ny sekoly rehetra manerana an' i Madagasikara, eny na dia mbola tsy nidiran' ilay valanaretina aza ny [[Faritra eto Madagasikara|faritra]] maro raha tsy taty aoriana be. Naiditra am-ponja tamin' ny 4 Avrily 2020 i [[Arphine Rahelisoa]], talen' ny famoahana ny [[gazety]] ''Ny Valosoa'', raha nivoaka tao ny fitsikerana ny fomba fintantanan' ny fitondram-panjakana malagasy ny ady amin' ny valanaretina coronavirus<ref><small>[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/04/16/coronavirus-a-madagascar-une-journaliste-en-prison-pour-avoir-critique-la-gestion-de-l-epidemie_6036761_3212.html "Coronavirus : à Madagascar, une journaliste en prison pour avoir critiqué la gestion de l’épidémie"], ''Le Monde'', 16 Avrily 2020.</small></ref>. Nampanahy ny [[Reporters sans frontières]] (RSF) ny tsy fisian' ny fahalalahan' ny asa fanaovan-gazety eto Madagasikara noho izany<ref><small>[https://ewa.mg/news/news-afrika-tatitra-sy-filaharana-taona-2020-manahy-ny-hoavinny-fahalalahanny-asa-fanaovan-gazety-ny-rsf/ "Afrika – Tatitra sy filaharana taona 2020: manahy ny hoavin’ny fahalalahan’ny asa fanaovan-gazety ny RSF"], ''ewa.mg'', 22 Avrily 2020.</small></ref>. Tamin' ny 08 Avrily 2020 ny filoham-pirenena malagasy dia nanao fanambaràna momba ny fahitana tambavy fisorohana ny Covid-19 sy fanasitranana ny marary, nomena ny anarana hoe [[Covid Organics]] (na CVO), izay fifangaroan-tsinga avy amin' ny zavamaniry ''[[Artemisia annua]]'' sy zavamaniry hafa (anisan' izany ny [[ravintsara]]) fanao [[tambavy]] koa<ref><small>"[https://www.lci.fr/international/coronavirus-covid-19-le-president-de-madagascar-affirme-connaitre-un-remede-a-base-de-plantes-2150496.html Coronavirus : le président de Madagascar affirme connaître un remède à base de plantes]" [[http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lci.fr%2Finternational%2Fcoronavirus-covid-19-le-president-de-madagascar-affirme-connaitre-un-remede-a-base-de-plantes-2150496.html tahiry]], in ''LCI'' (Notsidihina ny 08 Jona 2020)</small></ref><ref><small>"[https://www.jeuneafrique.com/937000/societe/tribune-artemisia-chloroquine-et-azithromycine-le-covid-organics-symbole-de-la-recherche-malgache/ <nowiki>[Tribune] Artemisia et plantes médicinales</nowiki> : le « Covid-Organics », symbole de la recherche malgache – Jeune Afrique]" [[http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.jeuneafrique.com%2F937000%2Fsociete%2Ftribune-artemisia-chloroquine-et-azithromycine-le-covid-organics-symbole-de-la-recherche-malgache%2F tahiry]], sur ''JeuneAfrique.com'', 30 Avrily 2020 (Notsidihina ny 08 Jona 2020)</small></ref>. Mitaky ny hisian' ny fangaraharana sy ny fitantanana madio ny vola ampiasaina mandritra ny fahamehana ara-pahasalamana vokatry ny Covid-19 ny olom-pirenena malagasy<ref><small>[http://www.midi-madagasikara.mg/politique/2020/06/13/aides-liees-au-covid-19-le-gouvernement-accule-sur-la-transparence/ "Aides liées au Covid-19 : Le gouvernement acculé sur la transparence"], ''MidiMadagascar'', 13 Jona 2020.</small></ref>, indrindra ireo mpanao pôlitika mpanohitra<ref><small>[https://madagascar-tribune.com/Gestion-Covid-19-Tirs-croises-a-l-endroit-du-regime-26023.html "Gestion Covid-19 : Tirs croisés à l’endroit du régime"] {{Wayback|url=https://madagascar-tribune.com/Gestion-Covid-19-Tirs-croises-a-l-endroit-du-regime-26023.html |date=20210226093724 }}, ''MadagascarTribune'', 25 Jolay 2020.</small></ref>. Nitranga ilay [[raharaha "Bobons sucettes"]] izay niampangana ny minisitry ny fanabeazam-pirenena, tamin' ny fividianana [[vatomamy]] mitentina 80&nbsp;000 tapitrisa Ariary hoentin' ny mpianatra hanala ny fangidin' ny CVO izay nasaina nosotroin' izy ireo <ref><small>[https://www.bbc.com/afrique/region-52954768 "Une ministre malgache limogée pour des bonbons-sucettes"], ''BBC News Afrique'', 7 Jona 2020.</small></ref><ref><small>[https://www.francetvinfo.fr/monde/afrique/madagascar/a-madagascar-la-ministre-de-leducation-limogee-pour-une-affaire-de-bonbons_4000753.html " A Madagascar, la ministre de l’Education limogée pour une "affaire" de bonbons" "], ''Franceinfo'', 8 Jona 2020.</small></ref>. Tao koa ny [[raharaha "Ecran plat"]]: fanomezana avy amin' ny [[Fandaharan' Asan' ny Firenena Mikambana ho an' ny Fampandrosoana|PNUD]] namidy an' ilay "Ecran plat" izay mitentina 200 tapitrisa Ariary <ref><small>[https://www.madaplus.info/Madagascar-Polemique-autour-des-achats-ou-de-don-obtenu-par-le-CCOC_a13561.html "Madagascar : Polémique autour des achats ou de don obtenu par le CCOC"] {{Wayback|url=https://www.madaplus.info/Madagascar-Polemique-autour-des-achats-ou-de-don-obtenu-par-le-CCOC_a13561.html |date=20250527200455 }}, ''Madaplus'', 19 Aogositra 2020.</small></ref><ref><small>[https://www.tiatanindrazana.mg/covid-19/raharaha-ecran-plat-cco-tonga-ny-valin-kafatry-ny-pnud-45019.php "Raharaha “écran plat CCO” Tonga ny valin-kafatry ny PNUD"], ''Tia Tanindrazana'', 19 Aogositra 2020.</small></ref>. Nanao fanadihadiana ny Birao Mahaleotena Miady amin' ny Kolikoly ([[Bureau Indépendant Anti-Corruption|BIANCO]])<ref name=":0"><small>[https://www.madagascar-tribune.com/Affaire-ecran-plat-le-Bianco-ouvre-une-enquete.html "Affaire écran plat : le Bianco ouvre une enquête"] {{Wayback|url=https://www.madagascar-tribune.com/Affaire-ecran-plat-le-Bianco-ouvre-une-enquete.html |date=20210126224038 }}, ''MadagascarTribune'', 3 Septambra 2020.</small></ref><ref name=":0" />. ==== Ny kere eto Madagasikara nanomboka tamin' ny taona 2021 ==== Tamin' ny volana Jona 2021 dia nisy hain-tany mahery vaika nahatonga olona an' aliny, izay tombanana ho olona maherin' ny iray tapitrisa, no mijaly noho ny tsy fanjarian-tsakafo any atsimon' ny firenena. Niara-nanambara ny ny tetika hiadiana amin' ny hanoanana i Andry Rajoelina miaraka amin' i Michael Pelletier, masoivohon' i [[Etazonia]] eto Madagasikara<ref><small>[https://mg.usembassy.gov/u-s-government-provides-nearly-40-million-in-additional-emergency-assistance-for-southern-madagascar/ "U.S. Government Provides Nearly $40 Million in Additional Emergency Assistance for Southern Madagascar"] {{Wayback|url=https://mg.usembassy.gov/u-s-government-provides-nearly-40-million-in-additional-emergency-assistance-for-southern-madagascar/ |date=20210701044115 }}. www.mg.usembassy.gov. United States Embassy to Madagascar. 14 June 2021.</small></ref>. Nampanantena ny hanohana ny vehivavy mandritra ny mosary i Rajoelina ary nambarany fa ny kere eto Madagasikara amin’ izao fotoana izao dia vokatry ny krizin’ ny toetr’andro <ref><small>[https://www.linfo.re/ocean-indien/madagascar/famine-dans-le-sud-de-madagascar-la-periode-entre-octobre-et-decembre-2021-s-annonce-difficile "Famine dans le Sud de Madagascar : la période entre octobre et décembre 2021 s'annonce difficile"] . ''Linfo''. 19 July 2021 ;</small> </ref>. Tamin' ny faran' ny volana Jona 2021, ny [[Fandaharan' Asa maneran-Tany momba ny Sakafo]] (WFP na PAM) dia nitatitra fa ny 75 % n' ny ankizy dia nandao ny sekoly ary lasa mangataka na nitady sakafo. Vao mainka nanaratsy ny toe-javatra ny tafio-drivotra mahery vaika mitondra fasika <ref name=":1"><small>[https://www.preventionweb.net/news/drought-and-famine-stalk-desperate-madagascar « Drought and famine stalk desperate Madagascar »], ''Prevention Web'',‎ 23 juin 2021.</small></ref>. Nampitandrina ny amin’ ny tsy fahampian-drano ihany koa ny sampan-draharaha maro misahana ny maha-olona ary ny fantson-drano notokanan’ ny [[Tahirim-Bolan' ny Firenena Mikambana ho an' ny Ankizy]] (UNICEF) sy ny governemantan' i Madagasikara tamin’ ny taona 2019 dia tsy nanome rano madio ho an’ ny faritra sasany any atsimo, ka nahatonga ny olona handeha any amin' ny 15 km mahery mba hitady rano<ref name=":1" />. I Gaëlle Borgia, mpikaroka mpanao fanadihadiana sady mpanao gazety, dia nilaza fa efa hita mialoha tamin’ ny taona 2020 ny famantarana ny tsy fanjarian-tsakafo ary nampitandrina fa na dia toa misalasala ny hanaiky ny zava-misy aza ny manampahefana malagasy, dia sarotra ny tsy hiraharaha ny fanairana marobe voarakitra nandritra ny volana maromaro, anisan' izany ny an' ny [[Firenena Mikambana]]<ref><small>[https://www.agenceecofin.com/sante/1007-89988-l-onu-estime-que-le-grand-sud-de-madagascar-se-trouve-en-situation-d-insecurite-alimentaire-grave « L'ONU estime que le Grand Sud de Madagascar se trouve en « situation d'insécurité alimentaire grave » »], ''Agence Ecofin'',‎ 10 juillet 2021.</small></ref>. Tamin' ny 23 Jona 2021, nitatitra ny PAM fa mihinana fotaka ny olona<ref><small>Elvis Adjetey, [https://africafeeds.com/2021/06/23/madagascar-families-eating-mud-due-to-worst-drought-in-40-years/ « Madagascar: Families eating mud due to worst drought in 40 years »], ''Africa Feeds'',‎ 23 juin 2021.</small></ref>. Tamin' ny Aogositra 2021, ny krizy ara-tsakafo dia noheverina ho ny mosary voalohany nateraky ny fiovaovan' ny toetrandro, hoy i [[Shelley Thakral]], tompon' andraikitra ao amin' WFP <ref><small>[https://www.trtworld.com/magazine/madagascar-is-hit-by-the-world-s-first-climate-change-famine-49491 "Madagascar is hit by the world's first climate change famine"] {{Wayback|url=https://www.trtworld.com/magazine/madagascar-is-hit-by-the-world-s-first-climate-change-famine-49491 |date=20210828131430 }}. ''TRT World''. 27 August 2021.</small></ref><ref><small>[https://www.bbc.com/news/world-africa-58303792 "Madagascar on the brink of climate change-induced famine"]. ''BBC''. 27 August 2021.</small></ref><ref><small>[https://www.ecowatch.com/madagascar-climate-fueled-famine-2654790233.html "'Unprecedented': Madagascar on Verge of World's First Climate-Fueled Famine"]. ''EcoWatch''. 25 August 2021</small></ref>. Nifanohitra tamin'ny fanadihadiana nivoaka tamin'ny 1 Desambra 2021 nataon' ny [[World Weather Attribution]] ny filazana ny mosary ho vokatry ny fiovaovan' ny toetradro<ref><small>Borenstein, Seth (1 December 2021). [https://apnews.com/article/climate-science-environment-and-nature-droughts-famine-ae7546e210d987352345704e160b3603 "Study: Climate change not causing Madagascar drought, famine"]. ''AP NEWS''.</small> </ref>. ==== Ny tsy fandriam-pahalemana ==== Na dia eo aza ny fanehoam-piniavana nataon' ny fitondram-panjakana momba ny fampanjakana ny filaminana dia nirongatra izaitsizy ny tsy fandriam-pahalemana, na an-tanàn-dehibe na eny ambanivohitra. Nitombo ny [[halatra omby]] sy ny famonona ny tompon' ny biby fiompy ary ny fandoroana tanàna ataon' ny jiolahy<ref><small>"[https://www.malina.mg/Mlg/halatra-omby-tambazotra-mafy-orina-ao-analamanga/ Halatra omby: tambazotra mafy orina ao Analamanga] {{Wayback|url=https://www.malina.mg/Mlg/halatra-omby-tambazotra-mafy-orina-ao-analamanga/ |date=20250116060508 }}", ''Malina'', 12/02/2021</small></ref><ref><small>"[https://www.moov.mg/article/73543-mandoto-mirongotra-ny-halatra-omby Mandoto: Mirongotra ny halatra omby]", ''moov.mg'', 22/02/2023</small></ref><ref><small>"[https://www.freenews.mg/?p=1412 Famotsiana omby halatra: delege sy olom-boafidy no mpanamboatra ny taratasy] {{Wayback|url=https://www.freenews.mg/?p=1412 |date=20230618124638 }}", ''Free News'', 06/10/2020</small></ref>. Nirongatra ihany koa ny vaky trano sy ny vonoana olona miaraka amin' izany, ny fangalaram-bola sy famonoana ny tompon' andraikitra eny amin' ny toeram-pametrahana sy fisitonam-bola maro<ref><small>"[https://www.tiatanindrazana.mg/fandriampahalemana/fandrobana-cash-point-telo-lahy-tratra-teny-67-ha-sy-ampitatafika-48314.php Fandrobana cash point Telo lahy tratra teny 67 ha sy Ampitatafika] {{Wayback|url=https://www.tiatanindrazana.mg/fandriampahalemana/fandrobana-cash-point-telo-lahy-tratra-teny-67-ha-sy-ampitatafika-48314.php |date=20230618124640 }}", ''Tia Tanindrazana'', 07/04/2021</small></ref><ref><small>"[https://newsmada.com/2022/11/22/braquage-de-cash-point-le-presume-fournisseur-darmes-apprehende/ Braquage de cash point : le présumé fournisseur d’armes appréhendé]", [https://newsmada.com/ newsmada.com], 22/11/2022</small></ref>. Nisy koa ny [[Hala-jaza eto Madagasikara|hala-jaza]] sy ny [[Halatra varira eto Madagasikara|halatra varira]] ary ny [[Halatra taova eto Madagasikara|halatra taova]] toy ny maso sy ny hafa, ankoatry ny [[Halatra taolam-paty eto Madagasikara|halatra taolana]]<ref><small>"[https://aoraha.mg/23/12/2019/ahiahy-halatra-taova-lehilahy-iray-indray-nanesorana-maso-sy-taovam-pananahana/ Ahiahy halatra taova, lehilahy iray indray nanesorana maso sy taovam-pananahana] {{Wayback|url=https://aoraha.mg/23/12/2019/ahiahy-halatra-taova-lehilahy-iray-indray-nanesorana-maso-sy-taovam-pananahana/ |date=20230618124638 }}", ''Ao Raha'', 23/12/2019</small></ref><ref><small>"[https://www.jejoo.mg/actualites/zaza-varira-nisy-nanongotra-maso-fantany-ireo-nanao-habibiana-taminy-29533.php Zaza varira nisy naongotra maso: Fantany ireo nanao habibiana taminy] {{Wayback|url=https://www.jejoo.mg/actualites/zaza-varira-nisy-nanongotra-maso-fantany-ireo-nanao-habibiana-taminy-29533.php |date=20230618124639 }}", ''Jejoo'', 13/12/2021</small></ref>. Lasa fanao mahazatra ny Malagasy ny [[fitsaram-bahoaka]] vokatry fihenan' ny fitokisany ny mpitandro filaminana sy ny fitsarana<ref><small>"[https://www.tiatanindrazana.mg/fandriampahalemana/fiarahamonina-mahazo-vahana-indray-ny-fitsaram-bahoaka-49508.php Fiarahamonina: Mahazo vahana indray ny fitsaram-bahoaka] {{Wayback|url=https://www.tiatanindrazana.mg/fandriampahalemana/fiarahamonina-mahazo-vahana-indray-ny-fitsaram-bahoaka-49508.php |date=20230618124639 }}", ''Tia Tanindrazana'', 07/10/2021</small></ref>. Nitombo koa ny fidorohana [[zava-mahadomelina]]<ref><small>"[https://www.freenews.mg/?p=6925 Zava-mahadomelina mahery vaika, lasibatry ny fiparitahan' ny "Rôrô" ny tanora eto an-drenivohitra] {{Wayback|url=https://www.freenews.mg/?p=6925 |date=20230618124638 }}", ''Free News'', 26/04/2023</small></ref>. Tsy voara-maso ny fidiran' ny zava-mahadomelina sy ny fitaovam-piadiana sy fitaovana hafa tsy ara-dalàna avy any ivelan' i Madagasikara<ref><small>"[https://lexpress.mg/23/11/2022/lutte-contre-linsecurite-le-seg-denonce-un-reseau-de-trafic-darmes/ Lutte contre l'insécurité, le SEG dénonce un réseau de trafic d'armes]", [https://lexpress.mg/ lexpress.mg], 23/11/2022</small></ref>. Betsaka ny [[Harena an-kibon' ny tany|herena an-kibon' ny tany]], toy ny [[volamena]], misy manondrana an-tsokosoko any ivelany. Anisany Nalaza ny volamena 73,5 kilao lasa atsy [[Afrika Atsimo]] tamin' ny 31 Desambra 2020 <ref><small>"[https://www.madagascar-tribune.com/Afrique-du-Sud-73-5-Kg-de-lingots-d-or-en-provenance-de-Madagascar-saisis.html Afrique du Sud : 73,5 Kg de lingots d’or en provenance de Madagascar saisis] {{Wayback|url=https://www.madagascar-tribune.com/Afrique-du-Sud-73-5-Kg-de-lingots-d-or-en-provenance-de-Madagascar-saisis.html |date=20230618124639 }}", ''madagascar-tribune.com'', 5/01/2021.</small></ref><ref><small>"[http://www.gvalosoa.net/2021/02/27/raharaha-volamena-735-kg-fitsarana-vonjimaika-fangatahana-famotsorana/ Raharaha volamena 73,5 kg – Fitsaràna vonjimaika fangatahana famotsorana] {{Wayback|url=http://www.gvalosoa.net/2021/02/27/raharaha-volamena-735-kg-fitsarana-vonjimaika-fangatahana-famotsorana/ |date=20230618124640 }}", ''Ny Valosoa Vaovao'' (gvalosoa.net), 27/02/2021.</small></ref><ref><small>"[https://www.freenews.mg/?p=5673 Raharaha volamena 73,5 kg: hiakatra fitsarana tsy ho ela ireo olona 32 voarohirohy] {{Wayback|url=https://www.freenews.mg/?p=5673 |date=20230618124637 }}", ''Free News'', 14/04/2022.</small></ref><ref><small>"[https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/raharaha-volamena-73-5kg-efa-eto-madagasikara-ny-tomponilay-fiaramanidina-49727.php Raharaha volamena 73,5 kg Efa eto Madagasikara ny tompon’ilay fiaramanidina ?] {{Wayback|url=https://www.tiatanindrazana.mg/actualites/raharaha-volamena-73-5kg-efa-eto-madagasikara-ny-tomponilay-fiaramanidina-49727.php |date=20230618124642 }}", Tia Tanindrazana, 5/11/2021;</small></ref>. Nitombo ihany koa ny [[kolikoly]] avo lenta sy ny fanodinkodinam-bola amin' ny ministera sy sampan-draharaham-panjakana maro<ref><small>"[https://www.madagascar-tribune.com/CNaPS-le-DG-le-PCA-et-4-autres-personnes-en-prison.html CNaPS: le DG, le PCA et 4 autres personnes en prison] {{Wayback|url=https://www.madagascar-tribune.com/CNaPS-le-DG-le-PCA-et-4-autres-personnes-en-prison.html |date=20230618124637 }}", [https://www.madagascar-tribune.com/ madagascar-tribune.com], 16/03/2022.</small></ref><ref><small>"[https://www.tiatanindrazana.mg/edito/very-finoana-55794.php Very finoana]" (volamena nivadika vy, sns), ''Tia Tanindrazana'', 24/05/2023</small></ref> na dia eo aza ny Fitsarana malagasy sy ny [[Pôles anti-corruption]] (PAC), indrindra ny [[BIANCO]]. ==== Fikasana famonoana ny filoham-pirenena tamin' ny taona 2021 ==== Tamin' ny 22 Jolay 2021 no nanambaran' ny fampanoavana malagasy fa nahafoana ny fikasana hamono an' i Andry Rajoelina izy ireo ary nisambotra olona "Vahiny sy Malagasy" maromaro, anisan' izany teratany frantsay roa, sy kôlônely iray teo anivon' ny tafika frantsay, Philippe François, araka ny loharanom-baovao diplômatika<ref><small>"[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2021/07/22/madagascar-affirme-avoir-dejoue-une-tentative-d-assassinat-du-president-deux-francais-arretes_6089158_3212.html Madagascar affirme avoir déjoué une tentative d’assassinat du président, deux Français arrêtés]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2021%2F07%2F22%2Fmadagascar-affirme-avoir-dejoue-une-tentative-d-assassinat-du-president-deux-francais-arretes_6089158_3212.html#& tahiry]], ''lemonde.fr'', 22/07/2021.</small></ref><ref><small>"[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2021/12/09/proces-du-coup-d-etat-presume-a-madagascar-le-militaire-francais-nie-toute-implication_6105300_3212.html Procès du coup d’Etat présumé à Madagascar : le militaire français nie toute implication]", ''Le Monde.fr'',‎ 9/12/2021 ([[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2021%2F12%2F09%2Fproces-du-coup-d-etat-presume-a-madagascar-le-militaire-francais-nie-toute-implication_6105300_3212.html#& tahiry]])</small></ref>. Ny anaran' i Paul Maillot Rafanoharana ihany koa dia natolotry ny mpanao famotorana; voatonona hisolo toerana ny praiminisitra [[Christian Ntsay]] izy raha hisy ny fanovana mpikambana ao amin' ny governemanta<ref><small>"[https://www.jeuneafrique.com/1207301/politique/madagascaraf-qui-est-derriere-la-tentative-de-coup-detat/ Madagascar : qui est derrière la tentative de coup d’État ?]" [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.jeuneafrique.com%2F1207301%2Fpolitique%2Fmadagascaraf-qui-est-derriere-la-tentative-de-coup-detat%2F tahiry]], ''JeuneAfrique.com,'' 9/12/2021</small></ref>. == Filatsahan-ko fidina sy fahalaniana fanindroany == === Filatsahan-ko fidina ho filoham-pirenena tamin' ny 2023 === Rehefa nohamafisin' ny [[Fitsaràna Avo momba ny Lalàmpanorenana (Madagasikara)|Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana]] ny firotsahan-kofidian' i Andry Rajoelina, na dia teo aza ny olana momba ny [[Fizakan' i Andry Rajoelina zom-pirenena frantsay|fananany zom-pirenena frantsay]], dia nametra-pialana tamin' ny 9 Septambra 2023 izy mba hahafahany milatsaka hofidiana indray, araka ny voalazan' ny [[Lalàmpanorenan' i Madagasikara|lalàmpanorenana]]. Nampifantoka amin' ny vokatra ara-tsôsialy sy ara-toekarena ny fampielezan-keviny i Rajoelina, izay nampifandrainy amin' ny Drafi-Pisandratan' i Madagasikara (''Plan d'Emergence de Madagascar'' na PEM). Nanoloana ny zava-misy sy ny fanatanterahana ny fifidianana dia nanao fihetsiketsehana goavana ny fitambaran' ny kandidà mpanohitra 10 avy eo 11 tamin' izany, ka anisan' izany tamin' ny 21 Ôktôbra 2023 izay nahavory mpanohana efa ho 50&nbsp;000 teo amin' ny Coliseum ao Antsonjombe, [[Antananarivo]]. === Fahalaniana === Taorian' ny fampielezan-kevitra tamin' ny fifidianana izay voamariky ny fanaovan' ny mpanohitra ankivy dia nanambara ny fandresen' ny filoha lany tamin' ny fihodinana voalohany tamin' ny vato 58,96 % ny Vaomieram-Pirenena Mahaleotena Misahana ny Fifidianana (''Commission électorale nationale indépendante na'' CENI) tamin' ny 25 Nôvambra 2023 . Tamin' ny 1 Desambra 2023 dia nohamafisin' ny [[Fitsarana momba ny Lalàmpanorenana|Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana]] ny fandresen' i Andry Rajoelina. Tamin' ny 16 Desambra ny fanokanana azy, teo anatrehan' ny filoha afrikanina toa an-dry [[Azali Assoumani]], [[Macky Sall]], [[Paul Kagame]], [[Emmerson Mnangagwa]] ary [[Pravind Jugnauth]]. Nohamafisin' i Andry Rajoelina tamin' ny volana Mey 2025 ny fikasany hitsidika ireo Nosy Miparitaka, ny nosy bodoin' ny Frantsay manamorona ny fari-dranomasin' i Madagasikara, sady manome vahana ny lalan' ny fifampiresahana hamahana ity disadisa naharitra am-polony taona maro ity, taorian' ny andron' ny emperora eoropeanina, taty Afrika. == Fiafaran' ny fotoam-pitondrana faharoa == === Lasa mpitarika ny SADC tamin' ny taona 2025 === Tamin' ny 17 Aogositra 2025, nandritra ny Fihaonana an-Tampony faha-45 nataon' ny lehibem-panjakana sy lehiben-governemantan' ny firenena mpikambana ao amin' ny [[Southern African Development Community]] (SADC) tao [[Antananarivo]], dia nandray tamin' ny fomba ôfisialy ny fiadidiana ny SADC i Madagasikara, ary i Andry Rajoelina, filohan' ny Repoblika malagasy, no filohan' ny SADC mandritra ny taona 2025-2026<ref name=":5"><small>"[https://sommet45-sadc.gov.mg/en/madagascar-assumes-sadc-chair-at-45th-summit-of-heads-of-state-and-government/ Madagascar Assumes SADC Chair at 45th Summit of Heads of State and Government]", ''sommet45-sadc.gov.mg''</small></ref><ref name=":6"><small>"[https://apanews.net/rajoelina-takes-sadc-helm-urges-industrial-drive Rajoelina takes SADC helm, urges industrial drive]", a''panews.net''</small></ref>. Izy no nandimby an' i [[Emmerson Mnangagwa]] avy ao [[Zimbaboe]]<ref name=":5" /><ref name=":6" />. Ity fihaonana ity koa dia manamarika ny faha-20 taonan' ny maha mpikambana an' i [[Madagasikara]] ao amin' ny SADC (niditra tamin' ny volana Aogositra 2005)<ref><small>"[https://sommet45-sadc.gov.mg/antananarivo-madagascar-accueillera-le-45e-sommet-ordinaire-de-la-sadc-du-03-au-18-aout-2025-et-son-excellence-monsieur-andry-rajoelina-president-de-la-republique-de-madagascar-prend-la-presidence-d/ 45ème Sommet des Chefs d’État et de Gouvernement de la SADC - Antananarivo - Madagascar] {{Wayback|url=https://sommet45-sadc.gov.mg/antananarivo-madagascar-accueillera-le-45e-sommet-ordinaire-de-la-sadc-du-03-au-18-aout-2025-et-son-excellence-monsieur-andry-rajoelina-president-de-la-republique-de-madagascar-prend-la-presidence-d/ |date=20250930090607 }}", ''sommet45-sadc.gov.mg''</small></ref>. Anisan' ny zavatra nomarihan' ny filoha fa sakana amin' ny fampandrosoana ara-toekarena ny halafosan' ny [[herinaratra]]<ref><small>"[https://www.sadc.int/latest-news/his-excellency-president-andry-rajoelina-officially-opens-8th-sadc-industrialization His Excellency President Andry Rajoelina officially opens the 8th SADC Industrialization Week]", ''www.sadc.int''</small></ref>. === Fionganana tamin' ny taona 2025 === Nanomboka tamin' ny 25 Septambra 2025 ny [[Hetsi-panoheran'ny 2025 eto Madagasikara|fihetsiketsehana manohitra ny fahatapahan']] [[Hetsi-panoheran'ny 2025 eto Madagasikara|ny rano sy ny herinaratra]] matetika ary nivadika ho fihetsiketsehana manohitra ny fitondran' i Andry Rajoelina izany<ref><small>"[https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2025/09/29/madagascar-s-anti-government-protests-flare-up-as-police-respond-with-tear-gas_6745896_124.html Madagascar president sacks government over deadly protests]". ''Le Monde''. 29 September 2025.</small></ref>. Famoretana mahery vaika no nasetrin' ny fitondram-panjakana izany, ka nahafaty olona teo amin' ny roapolo teo ho eo ary an-jatony no naratra<ref><small>"[https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2025/10/11/in-madagascar-repression-lies-behind-president-andry-rajoelina-s-call-for-dialogue_6746318_124.html In Madagascar: repression lies behind President Andry Rajoelina's call for dialogue]". ''Le Monde Africa''. 11 October 2025.</small></ref>. Nivoaka ny tafika avy ao amin' ny CAPSAT tamin' ny 12 Oktobra 2025 nefa tsy nitifitra ny vahoaka fa naneho ny fangorahany ny mpanao fihetsiketsehana<ref><small>"[https://www.jeuneafrique.com/1730376/politique/crise-a-madagascar-ce-que-lon-sait-des-officiers-qui-ont-pris-les-renes-de-larmee/ Crise à Madagascar : ce que l’on sait des officiers qui ont pris les rênes de l’armée]", ''Jeune Afrique''</small></ref>. Nandositra ny firenena i Andry Rajoelina avy eo, noho ny fanampian' ny tafika ana habakabaka frantsay, ka niondrana nankao [[La Réunion]] avy eo tany amin' ny toerana tsy fantatra<ref><small>"[https://la1ere.franceinfo.fr/reunion/madagascar-j-ai-du-quitter-le-pays-car-ma-vie-est-en-danger-le-president-andry-rajoelina-confirme-son-depart-de-la-grande-ile-1632644.html Madagascar : "J'ai dû partir dans un lieu sûr car ma vie est en danger", confirme le président Andry Rajoelina]", ''AFP''</small></ref><ref><small>"[https://la1ere.franceinfo.fr/reunion/madagascar-ou-est-passe-le-president-andry-rajoelina-1632422.html Madagascar : Andry Rajoelina exfiltré par un avion militaire français, Emmanuel Macron « ne confirme rien »]", ''Réunion première. France info''</small></ref>. Taorian' io fandosirana io dia nanao latsabato fanongana azy ny [[Antenimierampirenena (Madagasikara)|Antenimiera-pirenena]] ka [[solombavambahoaka]] 130 tamin' ny 131 no nadany izany (raha 163 ny isan' ny solombavambahoaka rehetra)<ref><small>"[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20251015-madagascar-situation-institutionnelle-in%C3%A9dite-randrianirina-vacance-pouvoirs-d%C3%A9cryptage-christiane-rafidinarivo-cevipof Madagascar : situation institutionnelle inédite — Randrianirina, vacance des pouvoirs]", ''RFI'', 15 octobre 2025</small></ref>. Nandray ny fahefana avy eo ny kôlônely [[Michaël Randrianirina]]<ref><small>"[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2025/10/14/madagascar-des-militaires-disent-prendre-le-pouvoir-apres-la-destitution-du-president-andry-rajoelina_6646603_3212.html Madagascar : des militaires annoncent « prendre le pouvoir » après la destitution du président Andry Rajoelina]", ''Le monde Afrique / AFP''</small></ref>. Nambaran' ny [[Fitsarana momba ny Lalàmpanorenana|Fitsarana]] [[Fitsarana momba ny Lalàmpanorenana|Avo momba ny Lalàmpanorenana]] fa banga ny toeran' ny filoham-pirenena ary nanasa azy handray ny toeran' ny filoham-pirenena<ref><small>"[https://la1ere.franceinfo.fr/reunion/madagascar-les-militaires-de-la-capsat-s-emparent-du-pouvoir-1632974.html Madagascar : la Haute Cour Constitutionnelle valide la destitution d'Andry Rajoelina]", ''Réunion la 1ère''</small></ref>. === Very zom-pirenena malagasy === Tamin' ny 24 Oktobra 2025 dia nivoaka ny didim-panjakana manafoana ny fizakan' i Andry Rajoelina [[zom-pirenena malagasy]], noho izy [[Zom-pirenena frantsay|lasa Frantsay]] tamin' ny taona 2014<ref><small>"[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20251024-l-ex-pr%C3%A9sident-andry-rajoelina-d%C3%A9chu-de-sa-nationalit%C3%A9-malgache L’ex-président Andry Rajoelina déchu de sa nationalité malgache]", ''RFI'', 24 octobre 2025</small></ref><ref><small>"[https://2424.mg/citoyennete-les-autorites-decretent-la-perte-de-la-nationalite-malgache-dandry-rajoelina/ Citoyenneté - Les autorités décrètent la perte de la nationalité malgache d’Andry Rajoelina]", ''2424.mg'', 24 octobre 2025</small></ref>. == Jereo koa == * [[Michaël Randrianirina]] * [[Repoblikan' i Madagasikara (1992-2009)]] * [[Krizy pôlitika teto Madagasikara tamin' ny 2009]] * [[Repoblika Fahefatra (Madagasikara)|Repoblikan' i Madagasikara (2009-)]] * [[Fahefana Avon' ny Tetezamita|Fahefana Avon' ny Tetezamita (2009-2014)]] * [[Fizakan' i Andry Rajoelina zom-pirenena frantsay]] * [[Hetsi-panoheran'ny 2025 eto Madagasikara|Hetsi-panoheran' ny 2025 eto Madagasikara]] * [[Ravalomanana Marc]] * [[Rajaonarimampianina Hery]] {{Filohan'i Madagasikara}} == Loharano sy fanamariana == {{Ref}} {{Filohan'i Madagasikara}} {{DEFAULTSORT:Rajoelina, Andry}} [[sokajy:biôgrafia]] [[Sokajy:Politika ao Madagasikara]] [[Sokajy:Mpanao politika malagasy]] [[Sokajy:Filohan'i Madagasikara]] [[Sokajy:Andry Rajoelina]] [[Sokajy:Ben'ny tanànan' Antananarivo]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1974]] lub29c8i85why39f5h950ns7wfmmiv6 0 164135 1152737 1152709 2026-11-01T03:59:54Z HBoina 40172 Fanampiny 1152737 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= President Albert Zafy.jpg |anarana= Albert Zafy |teraka=1 Mey 1927 |toerana=[[Betsihaka]] |maty=13 Ôktôbra 2017, [[Saint-Pierre, Réunion]] |firenena=Madagasikara |mpiaraka= |asa= * [[Filoham-pirenena]] |taona niasàna= }} I '''Zafy Albert''', teraka tamin'ny 1929 tany [[Ambilobe]] [[Antsiranana]] - ary maty ny13 october [[2017]] tao saint Pierre Nosy La reunion, [[mpanao politika]] mpamorona ny antoko UNDD [[filoha]]n'i [[Madagasikara]] tamin'ny 1993 hatramin'ny 1996. == Ny fanomboham-piainany == Teraka tany Ambilobe tao Betsimisaraka izy, ao amin'ny [[faritra]] Diana. Nianatra tany amin'ny Oniversiten'i Montpellier sy oniversiten'i Paris (Frantsa) izy. Nanambady an'i Thereze.Zafy ny taona 1960, niteraka telo. Profesora momban'ny fitsaboana (mpandidy) izy, Ary mañana diploma momban'ny matematika sy fizika. Tao aorian'ny fiverenany tany Madagasikara, lasa ministry ny fahasalaman'ny vahoaka sy ny raharaha ara-tsosialy izy tamin'ny andron'i Gabriel Ramanantsoa. Tamin'i Ratsiraka naka ny fahefaha tamin'ny 1975, nandray anjara tamin'ireo hetsika politika teo amin'ny kianjan'ny 13 may 1972, izay niarahany tamin'ireo antoko politika izay nivondrona ho hery velona Rasalama Madagadikara nitaky ny fampihavanam-pirenena sy fialana amin<nowiki>''</nowiki>y vondrona sosialista Atsinanana ka nanovana ny lalam-panorenana 1975. Nohon'ny fifandonana nisy Téo aminy sy ny praiminisitra Francisque Ravony lehiben'ny governemantany taminy fitondrany dia nanova praiminisitra izay akaiky azy izy ka nanendry an'i Emmanuel Rakotovahiny izay nosoloin'i Norbert Lala Ratsirahonana lehiben'ny Antoko AVI Ary dia tratran'ny fanonganana azy nohon'ny latsa-bato nataon'ny tao amin'ny Antenimieram-pirenena izy ka niala tamin'ny fitondrana i Albert Zafy ny taona 1996 ary nampianatra tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara. Ny 31 janvier 1997, nandray anjara tamin'ny fifidianana filoham-pirenena ka resin'i Amiraly Didier Ratsiraka i Profesora Zafy Albert.<ref group="Filoham-pirenena Madagasikara ">http://mg.wikipedia.org</ref> Ny 16 décembre 2001, nandray anjara tamin'ny fifidianana filoham-pirenena izy izay naresen'i Marc Ravalomanana Zay. <ref><nowiki>http://mg.wikipedia.org</nowiki></ref> Lasa mpitarika mpanohitra Malagasy CRN (Komitin'ny Fampihavanana Nasionaly) izy saingy tsy nandray anjara tamin'ny hetsiky Andry Rajoelina hanogana an'i Ravalomanana Marc izy. Nandray anjara tamin'ny fikaroham-baholana hialana amin'ny krizy tao Maputo sy Addis Ababa tamin'ny volana Aogositra sy novembre 2009. Isany nanao fanelanelanana tamin'ireo fifanarahana tao Proteria tamin'ny may 2010 ka nanakaiky an'ireo filoha Téo aloha Amiraly Didier Ratsiraka sy Marc Ravomanana izay nampiseho ny fanoherana ny fitondrana teteza-mita notarihin'i Andry Rajoelina ka Izy no lehiben'ny mpitarika legalista tao Antananarivo.<ref>[http://mg http://mg.wikipedia.org]</ref> == Sefon'ny mpanohitra tamin'ny fanombohan'ny taona 1990 == Tamin'ny 1988 izy namorina ny Vondrom-pirenena ho an'ny Demokrasia sy ho an'ny Fivoarana (UNDD). Tamina fifampidinihan'ny fifanoherana tamin'ny 1990, lasa filohan'ny komity ny CFV izy. Tamin'ny 16 Jolay 1991, nilaza ny famoronana governemanta hafa izy, Miaraka amin'i Zafy praiminisitra. Nigadra tamin'ny Jolay 1991 izy ary voatohan'ny olona 1 hetsy tamin'izy afaka. Naratra izy tamina dina. Nanery an'i Ratsiraka hanaiky ny Convention an'i Panorama, nametraka fitondrana tetezamita miaraka amin'i Ratsiraka tsy dia manana fahefana, tamin'ny 31 Oktobra 1991. Laza sefon'ny Fahefana Avom-pirenena, nanolo ny CSR (Conseil Suprême de la Revolution) sy ny antenimieram-pirenena tamin'ny fotoana 1991-1993 an'ny tetezamita. == Fifidianana ny filoha sy ny fanomezan-dalany 1993-1996 == == Fifidianana tamin'ny 1996 ary fifanoherana tamin'i Ratsiraka == == Sefon'ny fifanoherana tamin'ny fanomezan-dalan'i Ravalomanana == == Zaraasa tamin'ny krizy ara-politika ny 2009 == Niala tamin'ny raharaha mikasika azy ny filoha Ravalomanana noho ny dinam-bahoaka sy ny fikorontanana vokatry ny tafika tamin'ny Martsa 2009 ; ny lehiben'ny fifanoherana Andry Rajoalina dia naka ny toeran'ny filoha miaraka amin'ny tohan'ny tafika. Nampidirin'i Rajoelina ho ny mpanolo-tsainy i Zafy Betiana Bruno ao amin'ny Fitondrana Avon'ny Tetezamita, voatonony tamin'ny 31 Martsa 2009. Nilaza ny fanoretany i Zafy tamin'ny fitondrana tetezamina tamina kaonferansa ny gaezty tamin'ny 1 Aprily, nitaraina izy fa tsy hanaraka ny toroheviny (an'i Betiana Bruno) mihintsy hono i Rajoaelina, nilaza koa izy fa hangataka mba hizaka-tena ny faritany. Teo ihany i Bruno tamin'ny kaonferansam-pirenena nanomboka tamin'ny 2 Aprily ary voasandratry ny governemantan'i Rajoelina izy (i Betiana Bruno). {{Filohan'i Madagasikara}} {{vangovango}} [[Sokajy:Biôgrafia]] [[Sokajy:Filohan'i Madagasikara]] [[Sokajy:Mpanao politika malagasy]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1929]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 2017]] ax4kmtwjtid64e2i92csnirwh94it2i 1152744 1152737 2026-11-01T11:14:24Z HBoina 40172 Manampy 1152744 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= President Albert Zafy.jpg |anarana= Albert Zafy |teraka=1 Mey 1927 |toerana=<nowiki>[[Betsihaka] Tamatavy</nowiki> |maty=13 Ôktôbra 2017, [[Saint-Pierre, Réunion]] |firenena=Madagasikara |mpiaraka= |asa= * [[Filoham-pirenena]] |taona niasàna= |Conjointe=Therese Auguste Zafimahova|Enfant=Richard Valerie Kalotody Zafy|Cause de la mort=AVC|Lieu de deces=Saint Pierre La Reunion|Nationalite=Malagasy|asa hafa=Professeur chirurgien|Ethnie=Antahisaka}} I '''Zafy Albert''', teraka tamin'ny 1929 tany [[Ambilobe]] [[Antsiranana]] - ary maty ny13 october [[2017]] tao saint Pierre Nosy La reunion, [[mpanao politika]] mpamorona ny antoko UNDD [[filoha]]n'i [[Madagasikara]] tamin'ny 1993 hatramin'ny 1996. '''Thérèse Auguste Zafy''' '''Zafimahova''' '''dia nanhana ny vadiny ara politika''' dia nanohina ny vadiny ara politika niatrika ireo tolona tamin'ireo hetsika maro niseho Ary nanao ny asan'ny vadin'ny filoha izy.<ref>http://mg<nowiki/>.wikioedia.org</ref> == Ny fanomboham-piainany == Teraka tany Ambilobe tao Betsimisaraka izy, ao amin'ny [[faritra]] Diana. Nianatra tany amin'ny Oniversiten'i Montpellier sy oniversiten'i Paris (Frantsa) izy. Nanambady an'i Thereze.Zafy ny taona 1960, niteraka telo. Profesora momban'ny fitsaboana (mpandidy) izy, Ary mañana diploma momban'ny matematika sy fizika. Tao aorian'ny fiverenany tany Madagasikara, lasa ministry ny fahasalaman'ny vahoaka sy ny raharaha ara-tsosialy izy tamin'ny andron'i Gabriel Ramanantsoa. Tamin'i Ratsiraka naka ny fahefaha tamin'ny 1975, nandray anjara tamin'ireo hetsika politika teo amin'ny kianjan'ny 13 may 1972, izay niarahany tamin'ireo antoko politika izay nivondrona ho hery velona Rasalama Madagadikara nitaky ny fampihavanam-pirenena sy fialana amin<nowiki>''</nowiki>y vondrona sosialista Atsinanana ka nanovana ny lalam-panorenana 1975. Nohon'ny fifandonana nisy Téo aminy sy ny praiminisitra Francisque Ravony lehiben'ny governemantany taminy fitondrany dia nanova praiminisitra izay akaiky azy izy ka nanendry an'i Emmanuel Rakotovahiny izay nosoloin'i Norbert Lala Ratsirahonana lehiben'ny Antoko AVI Ary dia tratran'ny fanonganana azy nohon'ny latsa-bato nataon'ny tao amin'ny Antenimieram-pirenena izy ka niala tamin'ny fitondrana i Albert Zafy ny taona 1996 ary nampianatra tao amin'ny Oniversiten'i Madagasikara. Ny 31 janvier 1997, nandray anjara tamin'ny fifidianana filoham-pirenena ka resin'i Amiraly Didier Ratsiraka i Profesora Zafy Albert.<ref group="Filoham-pirenena Madagasikara ">http://mg.wikipedia.org</ref> Ny 16 décembre 2001, nandray anjara tamin'ny fifidianana filoham-pirenena izy izay naresen'i Marc Ravalomanana Zay. <ref><nowiki>http://mg.wikipedia.org</nowiki></ref> Lasa mpitarika mpanohitra Malagasy CRN (Komitin'ny Fampihavanana Nasionaly) izy saingy tsy nandray anjara tamin'ny hetsiky Andry Rajoelina hanogana an'i Ravalomanana Marc izy. Nandray anjara tamin'ny fikaroham-baholana hialana amin'ny krizy tao Maputo sy Addis Ababa tamin'ny volana Aogositra sy novembre 2009. Isany nanao fanelanelanana tamin'ireo fifanarahana tao Proteria tamin'ny may 2010 ka nanakaiky an'ireo filoha Téo aloha Amiraly Didier Ratsiraka sy Marc Ravomanana izay nampiseho ny fanoherana ny fitondrana teteza-mita notarihin'i Andry Rajoelina ka Izy no lehiben'ny mpitarika legalista tao Antananarivo.<ref>[http://mg http://mg.wikipedia.org]</ref> == Sefon'ny mpanohitra tamin'ny fanombohan'ny taona 1990 == Tamin'ny 1988 izy namorina ny Vondrom-pirenena ho an'ny Demokrasia sy ho an'ny Fivoarana (UNDD). Tamina fifampidinihan'ny fifanoherana tamin'ny 1990, lasa filohan'ny komity ny CFV izy. Tamin'ny 16 Jolay 1991, nilaza ny famoronana governemanta hafa izy, Miaraka amin'i Zafy praiminisitra. Nigadra tamin'ny Jolay 1991 izy ary voatohan'ny olona 1 hetsy tamin'izy afaka. Naratra izy tamina dina. Nanery an'i Ratsiraka hanaiky ny Convention an'i Panorama, nametraka fitondrana tetezamita miaraka amin'i Ratsiraka tsy dia manana fahefana, tamin'ny 31 Oktobra 1991. Laza sefon'ny Fahefana Avom-pirenena, nanolo ny CSR (Conseil Suprême de la Revolution) sy ny antenimieram-pirenena tamin'ny fotoana 1991-1993 an'ny tetezamita. == Fifidianana ny filoha sy ny fanomezan-dalany 1993-1996 == == Fifidianana tamin'ny 1996 ary fifanoherana tamin'i Ratsiraka == == Sefon'ny fifanoherana tamin'ny fanomezan-dalan'i Ravalomanana == == Zaraasa tamin'ny krizy ara-politika ny 2009 == Niala tamin'ny raharaha mikasika azy ny filoha Ravalomanana noho ny dinam-bahoaka sy ny fikorontanana vokatry ny tafika tamin'ny Martsa 2009 ; ny lehiben'ny fifanoherana Andry Rajoalina dia naka ny toeran'ny filoha miaraka amin'ny tohan'ny tafika. Nampidirin'i Rajoelina ho ny mpanolo-tsainy i Zafy Betiana Bruno ao amin'ny Fitondrana Avon'ny Tetezamita, voatonony tamin'ny 31 Martsa 2009. Nilaza ny fanoretany i Zafy tamin'ny fitondrana tetezamina tamina kaonferansa ny gaezty tamin'ny 1 Aprily, nitaraina izy fa tsy hanaraka ny toroheviny (an'i Betiana Bruno) mihintsy hono i Rajoaelina, nilaza koa izy fa hangataka mba hizaka-tena ny faritany. Teo ihany i Bruno tamin'ny kaonferansam-pirenena nanomboka tamin'ny 2 Aprily ary voasandratry ny governemantan'i Rajoelina izy (i Betiana Bruno). {{Filohan'i Madagasikara}} {{vangovango}} [[Sokajy:Biôgrafia]] [[Sokajy:Filohan'i Madagasikara]] [[Sokajy:Mpanao politika malagasy]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 1929]] [[Sokajy:Teraka tamin'ny taona 2017]] 1anbu16yk0nu8bn56mor664mqoy48w9 0 190481 1152742 1132450 2026-11-01T08:42:44Z HBoina 40172 Nanampy 1152742 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= Hery_Rajaonarimampianina_2014.jpg |anarana=Hery Rajaonarimampianina |teraka=6 Novambra 1958 |maty= |firenena=Madagasikara |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Rajaonarimampianina Rakotoarimanana Hery Martial''', teraka ny [[6 Novambra]] 1958 tany [[Antsofonondry|Antsofinondry]] dia mpanao pôlitika malagasy ary kandidà amin' ny [[Fifidianana filoham-pirenena ao Madagasikara 2013|fifidianana ny filoham-pirenena ny taona 2013]]. Lany tamin' ny salan' isa 53,41% izy tamin' ny fihodinana faharoa nanoloana ny kandidà [[Jean Louis Robinson]]. Vantany vao lany izy, dia izy no filoham-panjakana lava anarana indrindra maneran-tany satria misy litera 45 ny anarany feno, ary litera 19 anarany [http://www.theguardian.com/news/datablog/2014/jan/03/hery-rajaonarimampianina-longest-named-leaders-world fotsiny]. Izy no mpanorina ny antoko pôlitika [[Hery Vaovao ho an' i Madagasikara]]. == Fiainany manokana == Teraka ny 6 Novambra 1958 izy tao [[Antsofinondry]] ary mponin' i [[Sabotsy Namehana]]. Tamin' ny 1982 izy dia nahazo MBA tao amin' ny [[Établissement d'Enseignement Supérieur de Droit, d'Économie de Gestion et de Sciences Sociales]] (EESDEGS), tao amin' ny [[Oniversiten'Antananarivo|Oniversiten' Antananarivo]]. Taorian' izay izy dia lasa tao amin' ny Oniversiten' i [[Trois-Rivières]] any Québec ([[Kanada]]) hanohy ny fianarany. Manam-bady an'ny Voahangy Rajaomampianina teraka ny 11 janoary 1964 tao Antananarivo, ny 15 novembre namasinina tao amin'ny fiangonana FJKM Sabotsy Namehana,anan-janaka roa vavy, efa nananjanaka i Hery Rajaomampianina tamin'ny vadiny taloha.<ref>http://fr<nowiki/>wikipedia.org</ref> Tamin'ny février 2023 dia voasazy higadra herintaona sazy mihantona i Voahangy, miaraka amin'ny lamandy iray tapitrisa ariary. Hita fa meloka sy mpiray tsikombakomba tamin'ny fiampangana lainga izy.<ref>http://fr<nowiki/>.wikipedia.org</ref> Niverina tany [[Madagasikara]] tamin' ny 1991 i Hery Rajaonarimampianina ary niasa ho mpitana kaonty. Lasa talen' ny [[INSCAE]] tao Antananarivo izy ary mpampianatra mpanampy tao amin' ny Oniversiten' Antananarivo ary tao amin' ny IAE ny Oniversiten' i Metz ([[Frantsa]]). == Pôlitika == === Ministry ny Vola sy ny Teti-bola === Tamin' ny 2009, dia niantso azy ho eo amin' ny toeran' ny minisitry ny Vola sy ny Teti-bola ny governemanta tetezamita izay entin' i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]]. Nandritra ny taona nitazonany io minisitera io dia kely ny fiovan-tsandan' ny [[Ariary]] ary voafehin' ny minisiterany tsara ny fiakaran' ny vidin' entana mandritra ny krizy pôlitika, krizy ara-toe-karena ary ara-bola nihatra tamin' i Madagasikara nandritra ny fe-potoana 2009-2013. === Filoham-pirenena === ==== Fifidianana filoham-pirenena tamin' ny Nôvambra 2013 ==== Dimy andro nialoha ny fihodinana voalohan' ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny 2013 dia voatolotra ho solon' i [[Andry Rajoelina]] sy kandidà roa hafa izay nolavin' i CES i Hery Rajaonarimampianina ary hitondra ny laharana fahatelo. Nanantena izy fa hampiombona ny ankamaroan' ny [[Malagasy (vahoaka)|Malagasy]] amin' ny fifidianana. Faharoa izy tamin' ny valin' ny fihodinana voalohany, ary izy no nitarika tamin' ny fihodinana faharoa. Na dia nolazain' ireo mpanohitra azy fa nisy ny hala-bato, dia voatonona ho filoha lanin' ny fifidianana filoham-pirenena voalohan' ny [[Repoblika Fahefatra (Madagasikara)|Repoblika Fahefatra]] izy tamin' ny 17 Janoary 2014. Nandray ny fahefana tamin' ny 25 Janoary izy. ==== Filoham-pirenena 2014-2018 ==== Tamin’ ny 17 Janoary 2014 no nambaran’ ny [[Fitsarana Avo Momba ny Lalampanorenana]] tamin' ny valim-pifidianana ho filohan’ ny Repoblika tamin’ ny fomba ôfisialy izy, ka 53,49%-n'ny vato no azon' i Hery Rajaonarimampianina manoloana an’ i [[Jean-Louis Robinson]], mpifanandrina taminy, izay nahazo 46,51 %-n’ ny vato<ref><small>[http://www.hcc.gov.mg/election/arret/arret-n10-cesar-du-17-janvier-2014-portant-proclamation-des-resultats-definitifs-du-second-tour-de-lelection-presidentielle-du-20-decembre-2013/ Arrêt <abbr>no</abbr> 10 de la Cour électorale spéciale portant proclamation des résultats définitifs du second tour de l'élection présidentielle du 20 décembre 2013] {{Wayback|url=http://www.hcc.gov.mg/election/arret/arret-n10-cesar-du-17-janvier-2014-portant-proclamation-des-resultats-definitifs-du-second-tour-de-lelection-presidentielle-du-20-decembre-2013/ |date=20150204073537 }} [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.hcc.gov.mg%2Felection%2Farret%2Farret-n10-cesar-du-17-janvier-2014-portant-proclamation-des-resultats-definitifs-du-second-tour-de-lelection-presidentielle-du-20-decembre-2013%2F tahiry]].</small></ref>. Ity farany sy ny mpanohana azy anefa niampanga ny filoha vaovao ho nanao hosoka tamin’ ny fifidianana. Tamin’ ny 25 Janoary 2014 no nametrahana azy ho filoham-pirenena teny Mahamasina teo anatrehan’ ny mpifanandrina taminy izay niaiky ny fahareseny andro vitsivitsy talohan’ izay. Vetivety dia niatrika olana maro ny filoha, ka tsy afaka nanendry praiminisitra taorian’ ny roa volana sy tapany. Ny filoham-pirenena tokoa moa dia maniry ny hanala ny fitaoman’ i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]], filohan’ ny Tetezamita teo aloha, izay nanohana ny filatsahan-kofidiany. I Andry Rajoelina naniry ny hanendry ny praiminisitra satria ny Lalàm-panorenan' ny Repoblika fahefatra no manome azy izany zo izany, izay nolavin' ny filoha. Tamin’ny farany dia i [[Roger Kolo]], dokotera manana traikefa iraisam-pirenena matanjaka sy mifandray amin' ny ONG maro, no voatendry ho praiinisitra. Mbola niteraka olana ho an’ ny filoha ihany koa ny fametraham-pialan’ i Kolo volana vitsivitsy aty aoriana noho ny fahatongavany tara. Ny 12 Janoary 2015<ref><small>[http://www.tananews.com/tag/kolo-roger/ « Démission de Roger Kolo »] {{Wayback|url=http://www.tananews.com/tag/kolo-roger/ |date=20150527110013 }} sur Tananews [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.tananews.com%2Ftag%2Fkolo-roger%2F tahiry]].</small></ref> no nametra-pialana niaraka, tamin’ ny governemantany ny praiminisitra, taorian’ ny fanakianana maro, indrindra ny amin’ ny fitantanana ny famatsiana herinaratra eto Madagasikara<ref><small>[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2015/01/13/demission-en-bloc-du-gouvernement-malgache_4554749_3212.html « Démission du gouvernement »] sur lemonde.fr  [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2015%2F01%2F13%2Fdemission-en-bloc-du-gouvernement-malgache_4554749_3212.html tahiry]].</small></ref>. Ny fahabanganan-toerana nanaraka izany dia nanampy amin’ ny fananganana ny Alliance Ambodivona, fiaraha-mitantana tonga hoazy ao amin' ny Antenimiera izay mikasa ny hanolotra an' i [[Jean Ravelonarivo]] ho praiminisitra<ref><small>[https://www.lexpressmada.com/blog/actualites/presentation-de-premier-ministre-lalliance-ambodivona-devancee-25303 « L'alliance Ambodivona expliquée »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2015%2F01%2F13%2Fdemission-en-bloc-du-gouvernement-malgache_4554749_3212.html tahiry]].</small></ref> miaraka amin’ ny solombavambahoaka valopolo. Nolazain’ ny [[Fitsarana Avo Momba ny Lalàmpanorenana]] (HCC) tamin’ ny 12 Febroary anefa fa tsy manana ny maro anisa (na dia hanana solombavambahoaka 80 amin’ ny 151 aza izy) ity firaisankina ity. Voampanga ho nanery ny tanan’ ny HCC avy eo ny filoha ka tsy nanaja ny fisaraham-pahefana. Izany dia mitarika herinandro vitsivitsy aty aoriana amin' ny fanomanana ny latsa-bato hanilihana ny filoha. Voakiana ihany koa ny filoha Rajaonarimampianina amin’ ny fampiasana ny fivavahana ho amin’ ny tanjona pôlitika sy ny fanohintohinana ny maha laîka ny fanjakana<ref><small>[https://www.humanite.fr/monde/madagasc « Le président malgache destitué pour ne pas avoir tenu ses promesses »], L'Humanité,‎ 27 mai 2015 [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.humanite.fr%2Fle-president-malgache-destitue-pour-ne-pas-avoir-tenu-ses-promesses-575040#& tahiry]].</small></ref>. Tamin’ ny volana Jona 2017 dia nigadra ilay vehivavy mpandraharaha Claudine Razaimamonjy, mpanolotsaina manokan’ i Rajaonarimampianina sady mpikambana mpanorina ny HVM, noho ny fanodinkodinam-bolam-panjakana sy ny fanararaotam-pahefana ary ny fiangarana amin’ ny fanomezana tombony tsy ara-dalàna amin’ ny ny fifanekena amin’ ny tsenam-baro-pajakana. Notsikerain' ny Sendikan' ny mpitsara sy ny fikambanana ''Rohy'' miady amin' ny kolikoly ny andraikitry ny governemanta amin' ity raharaha ity noho ny fikasany hitsabaka amin' ny rafi-pitsarana<ref><small>[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20170614-madagascar-claudine-razaimamonjy-prison-affaire-hospitalisation-detournement-fonds « Madagascar : Claudine Razaimamonjy transférée en prison »], RFI Afrique,‎ 14 juin 2017  [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Fafrique%2F20170614-madagascar-claudine-razaimamonjy-prison-affaire-hospitalisation-detournement-fonds tahiry]].</small></ref>. Teo anelanelan’ ny taona 2013 sy 2017, nisondrotra tamin’ ny laharana faha-127 i Madagasikara ka lasa faha-155 amin’ ny fahitana fisian’ ny kolikoly eo amin’ ny firenena samihafa maneran-tany<ref name=":0"><small>Renaud Girard, [https://www.lefigaro.fr/international/2018/11/09/01003-20181109ARTFIG00314--madagascar-la-presidentielle-des-revenants.php « À Madagascar, la présidentielle des revenants »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Finternational%2F2018%2F11%2F09%2F01003-20181109ARTFIG00314--madagascar-la-presidentielle-des-revenants.php#& tahiry]], ''Le Figaro'', 10-11 novembre 2018, p. 15.</small></ref>. ==== Fandroahana ny filoham-pirenena ==== Tamin’ ny 26 Mey 2015 no nandatsa-bato handroahana an-dRajaonarimampianina ny solombavambahoaka, ka ny andininy faha-131 ao amin’ ny Lalàm-panorenan’ ny [[Repoblika Fahefatra (Madagasikara)|Repoblika fahefatra]] no niarovany ny heviny: 121 no nanohana, 4 no nanohitra, ny maro anisa ilaina anefa dia ny roa ampahatelony, izany hoe vato 101<ref><small>[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2015/05/26/madagascar-les-deputes-votent-la-destitution-du-president_4641093_3212.html « Destitution du président »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2015%2F05%2F26%2Fmadagascar-les-deputes-votent-la-destitution-du-president_4641093_3212.html tahiry]].</small></ref>. Nampangaina ho tsy mahay sy tsy manaja ny lalàm-panorenana ny filoha, indrindra ny amin’ ny fisaraham-pahefana. Noho ny tsy fisian’ ny mpikambana ao amin’ ny antoko [[Hery Vaovao ho an' i Madagasikara|HVM]] voafidy tao amin’ ny Antenimierampirenena<ref><small>[https://la1ere.francetvinfo.fr/ « Vote de destitution : analyse des causes »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2015%2F05%2F26%2Fmadagascar-les-deputes-votent-la-destitution-du-president_4641093_3212.html tahiry]].</small></ref> no tena anton’ izao fifidianana henjana izao. Ankoatra izay dia nifidy ny fandroahana ny mpikambana valopolo ao amin’ ny antoko mpanohitra ny fitondrana (Alliance Ambodivona). Tsy manan-kery eo no ho eo anefa izany fandroahana izany, satria tsy mbola namoaka didy momba ny maha ara-dalàna azy ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana. Nolavin’ ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana ny 13 Jona 2015 ilay fangatahana fandroahana ny filoha<ref><small>[https://imazpress.com/a-la-une/madagascar-la-haute-cour-constitutionnelle-rejette-la-demande-de-destitution-du-president « Madagascar : la haute cour constitutionnelle rejette la demande de destitution du président »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.ipreunion.com%2Fphoto-du-jour%2Freportage%2F2015%2F06%2F13%2Fhery-rajaonarimampianina-reste-en-place-madagascar-la-haute-cour-constitutionnelle-rejette-la-demande-de-destitution-du-president%2C31178.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], ipreunion.com.</small></ref>. ==== Krizy pôlitika ny volana Marsa-Jona 2018 ==== Tamin' ny 26 Avrily 2018, nangataka ny Fitsarana Tampony ny mpanohitra mba hanesorana ny filoha, izay miampanga azy ho te hisakana azy tsy hirotsaka amin' ny fifidianana filoham-pirenena sy mpanao lalàna<ref><small>[https://www.france24.com/fr/20180425-madagascar-manifestation-bollore-mis-examen-rsf-classement-afrique-2018 « Tensions à Madagascar : l'opposition demande la destitution du président »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.france24.com%2Ffr%2F20180425-madagascar-manifestation-bollore-mis-examen-rsf-classement-afrique-2018#& tahiry]], France 24.</small></ref>. Tamin’ny 25 Mey 2018 dia nanome folo andro ny filoha mba hanendry governemantan’ny firaisam-pirenena, izay tsy maintsy manaja ny voka-pifidianana solombavambahoaka, ary mampiroso ny fifidianana filoham-pirenena malagasy amin’ ny taona 2018 ho eo anelanelan’ ny volana Mey sy Septambra 2018. Nasainy ihay koa i Hery Rajaonarimampianina mba hametra-pialana ao anatin’ ny enimpolo andro mialoha ny fifidianana filoham-pirenena. raha te hilatsaka hofidina indray izy<ref><small>[https://www.jeuneafrique.com/562750/politique/madagascar-la-cour-constitutionnelle-ordonne-la-nomination-dun-gouvernement-dunion-nationale/ « Madagascar : la Cour constitutionnelle ordonne la nomination d’un gouvernement d’union nationale »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.france24.com%2Ffr%2F20180425-madagascar-manifestation-bollore-mis-examen-rsf-classement-afrique-2018 tahiry]], ''JeuneAfrique.com''</small></ref>. Tamin’ ny 31 Mey 2018 dia nanambara ny minisitry ny Fiarovam-pirenena fa hiditra an-tsehatra ny tafika raha tsy mahomby ny fifampiraharahana<ref><small>[https://www.lorientlejour.com/article/1118563/crise-a-madagascar-le-ministre-de-la-defense-menace-de-faire-intervenir-les-forces-de-lordre.html « Crise à Madagascar: le ministre de la Défense menace de faire "intervenir" les forces de l'ordre »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.jeuneafrique.com%2F562750%2Fpolitique%2Fmadagascar-la-cour-constitutionnelle-ordonne-la-nomination-dun-gouvernement-dunion-nationale%2F#& tahiry]], ''L'Orient-Le Jour''</small></ref>. Tamin’ ny 1 Jona 2018 dia nanome ny praiminisitra hatramin’ ny 5 Jona ny Fitsarana Tampony mba hialany amin’ ny asany ary hatramin’ ny 12 Jona ho an’ ny fanendrena izay handimby azy<ref><small>[https://www.voaafrique.com/a/un-nouveau-premier-ministre-au-plus-tard-le-12-juin-%C3%A0-madagascar/4420735.html « Un nouveau Premier ministre au plus tard le 12 juin à Madagascar »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.voaafrique.com%2Fa%2Fun-nouveau-premier-ministre-au-plus-tard-le-12-juin-%25C3%25A0-madagascar%2F4420735.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], voaafrique.com, 2 juin 2018.</small></ref>. Tamin’ ny 3 Jona, tsy nety nanendry ny iray amin’ ny olona telo natolotry ny mpanohitra hitondra ny governemanta ny filoha<ref><small>[https://www.lorientlejour.com/article/1118858/crise-a-madagascar-le-president-refuse-de-nommer-un-premier-ministre-dopposition.html « Crise à Madagascar: le président refuse de nommer un Premier ministre d'opposition »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lorientlejour.com%2Farticle%2F1118858%2Fcrise-a-madagascar-le-president-refuse-de-nommer-un-premier-ministre-dopposition.html#& tahiry]], sur ''L'Orient-Le Jour''</small></ref>. Tamin’ ny 4 Jona 2018 dia nanambara ny fialany i [[Olivier Mahafaly Solonandrasana]] taorian’ ny fangatahan’ ny Fitsarana avo momba ny lalàmpanorenana ny fanendrena ny "praiminisitry ny marimaritra iraisana” mba hialana amin’ ny krizy pôlitika<ref><small>[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/06/04/crise-politique-a-madagascar-le-premier-ministre-annonce-sa-demission_5309184_3212.html « Crise politique à Madagascar : le premier ministre annonce sa démission »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2018%2F06%2F04%2Fcrise-politique-a-madagascar-le-premier-ministre-annonce-sa-demission_5309184_3212.html#& tahiry]], ''Le Monde.fr''</small></ref>. Tamin’ io andro io ihany dia nomena andraikitra hanangana governemanta i [[Christian Ntsay]]<ref><small>[https://www.rfi.fr/fr/emission/20140427-christian-ntsay-directeur-bureau-oitpour-ocean-indien « Cap Océan Indien - Christian Ntsay, directeur du bureau de l'OIT pour l’océan Indien »], RFI,‎ 27 avril 2014 [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Femission%2F20140427-christian-ntsay-directeur-bureau-oitpour-ocean-indien#& tahiry]]</small></ref>. Tamin’ ny 11 Jona no nitsangana ny governemanta. ==== Fifidianana filoham-pirenena tamin' ny Nôvambra 2018 ==== [[Sary:HeryCampaign2018-1.jpg|vignette|275x275px|Afisy ho an' ny filoha am-perinasa Hery Rajaonarimampianina tany [[Fianarantsoa]] ny volana Ôktôbra 2018]] Tamin’ ny 17 Aogositra 2018 no nanambaràn’ i Hery Rajaonariamampianina ny firotsahany hofidiana amin’ ny fifidianana filoham-pirenena malagasy<ref><small>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2018/08/17/97001-20180817FILWWW00128-madagascar-le-president-candidat-a-sa-propre-succession.php « Madagascar: le président candidat à sa propre succession »], ''Le Figaro'',‎ 17 août 2018 [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fflash-actu%2F2018%2F08%2F17%2F9700 tahiry]]</small></ref>. Tamin’ ny 7 Septambra 2018 dia niala tamin’ ny maha filohan’ ny repoblika azy izy ka afaka nandray anjara tamin’ ny latsa-bato<ref><small>[https://www.lemonde.fr/afrique/article/2018/08/17/madagascar-le-president-hery-rajaonarimampianina-candidat-a-un-second-mandat_5343451_3212.html « Madagascar : le président Rajaonarimampianina candidat à un second mandat »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Fafrique%2Farticle%2F2018%2F08%2F17%2Fmadagascar-le-president-hery-rajaonarimampianina-candidat-a-un-second-mandat_5343451_3212.html#& tahiry]], ''Le Monde.fr''</small></ref> <ref><small>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2018/09/07/97001-20180907FILWWW00364-madagascar-le-president-demissionne-pour-faire-un-deuxieme-mandat.php « Madagascar: le président démissionne pour un deuxième mandat »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.lefigaro.fr%2Fflash-actu%2F2018%2F09%2F07%2F97001-20180907FILWWW00364-madagascar-le-president-demissionne-pour-faire-un-deuxieme-mandat.php#federation=archive.wikiwix.com&tab=url tahiry]], ''Le Figaro''</small></ref>. I [[Rivo Rakotovao]] dia lasa filoha mpisolo toerana amin’ ny maha Filohan’ ny Antenimierandoholona azy, araka ny voalazan’ ny andininy faha-2 ao amin’ ny Lalàm-panorenana izay mandidy ny filohan’ ny Repoblika am-perinasa te hirotsaka ho kandidà amin’ ny fifidianana mba hametra-pialana enimpolo andro mialoha ny datin’ ny fe-potoam-piasana. fifidianana filoham-pirenena. Amin' ity tranga ity, ny filohan' ny Antenimieran-doholona dia mampiasa ny fahefan’ ny filoham-pirenena andavanandro mandra-pahatongan' ny fametrahana ny filoha vaovao. Noho ny lazany ambany sy ny tsy fahampian' ny fisintomany olona, dia sarotra ny fanaovany fampielezan-kevitra. Ohatra, nandritra ny fampielezan-kevitra farany nataony, tamin’ ny 5 Nôvambra, tany [[Toliara]], dia olona am-polony monja no nitsena azy teny amin’ ny seranam-piaramanidina, raha ny omalin’ io teo amin’ io toerana io ihany, dia an’ arivony ny Malagasy nirohotra namonjy an’ i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] mpifanandrina taminy<ref name=":0" />. Nahazo vato 8,82 % izy dia nihintsana tamin' ny fihodinana voalohany izy<ref><small>[https://www.tdg.ch/un-second-tour-pour-departager-les-ex-presidents-578124048388 « Elections à Madagascar – Un second tour pour départager les ex-présidents »], ''La Tribune de Genève'',‎ 28 novembre 2018 [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.tdg.ch%2Fmonde%2Fsecond-tour-departager-expresidents%2Fstory%2F21940013 tahiry]].</small></ref>. Tsy manome toromarika momba ny latsa-bato ho an’ ny fihodinana faharoa izy, fihodinana izay nifanadrenan’ ny filoham-pirenena teo aloha Andry Rajoelina sy i [[Ravalomanana Marc|Marc Ravalomanana]]<ref><small>[https://www.rfi.fr/fr/afrique/20181201-madagascar-president-Ravalomanana-Rajaonarimampianina « A Madagascar, Rajaonarimampianina ne soutiendra personne »] [[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Fafrique%2F20181201-madagascar-president-R tahiry]], ''rfi.fr'', 1er décembre 2018.</small></ref>. == Rohy ivelany == * [http://www.heryvaovao.com/ ''Hery Vaovao hoan' i Madagasikara'']''♙''tranonkala ôfisialin' ny kandidà == Ireo filoha nifandimby == {{Filohan'i Madagasikara}} == Loharano sy fanamarihana == [[sokajy:Mpanao politika malagasy]] [[sokajy:Politika ao Madagasikara]] [[Sokajy:Filohan'i Madagasikara]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1958]] kqb9giy3e6uaj88ayqpszspq86h7c81 0 190521 1152725 1076328 2026-10-31T14:42:40Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Zaty]] ho [[Annona squamosa]] i Thelezifor 1076328 wikitext text/x-wiki [[File:Sugar apple with cross section.jpg|thumb|left|Zaty]] '''Zaty''' na '''pomcanel''' dia [[voankazo]]. [[Sokajy:Voankazo]] bz2li767x3w7wkt86qdfwnx420jh1q3 1152727 1152725 2026-10-31T14:51:04Z Thelezifor 15140 Nanitatra votoatiny 1152727 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona squamosa 20180920 133234.jpg|vignette|333x333px|''Annona squamosa'']] Ny '''''Annona squamosa''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]''. Hazo madinika fihinam-boa izy io, izay avy any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Amerika]]. Tsy mitovy amin' ny ''[[Annona senegalensis]]'' (karazana ''Annona'' hita atỳ [[Afrika]]) izy io. ''Annona squamosa'' <small>L.</small> no anarany ara-tsiasa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''konikony''' na '''konokono'''.[[File:Sugar apple with cross section.jpg|thumb|''Annona squamosa'']] == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona reticulata]]'' (hobohobo) * ''[[Annona muricata]]'' (kôrôsôly) * ''[[Annona senegalensis]]'' (koropetaka) [[Sokajy:Voankazo]] crtn9wattpz5vtmjua2s5y6jgkyuxqd 1152728 1152727 2026-10-31T14:57:57Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1152728 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona squamosa 20180920 133234.jpg|vignette|333x333px|''Annona squamosa'']] [[Sary:Annona squamosa ( Annonaceae ).jpg|vignette|Voan' ny ''Annona squamosa'']] [[Sary:Pomme cannelle.jpg|vignette|Ravina sy voan' ny ''Annona squamosa'']] [[Sary:Annona squamosa 20180920 133254.jpg|vignette|Ravina sy voan' ny ''Annona squamosa'']] [[Sary:Sugar-apple (Annona squamosa) seeds.jpg|vignette|245x245px|Vihim-boan' ny ''Annona squamosa'']] [[Sary:Custard Apple - സീത പഴം 01.jpg|vignette|Ravin' ny ''Annona squamosa'']] [[Sary:Annona squamosa (5270605485).jpg|vignette|278x278px|Vonin' ny ''Annona squamosa'']] [[Sary:Annona squamosa - Sugar Apple Tree 01.jpg|vignette|''Annona squamosa'']] Ny '''''Annona squamosa''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]''. Hazo madinika fihinam-boa izy io, izay avy any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Amerika]]. Tsy mitovy amin' ny ''[[Annona senegalensis]]'' (karazana ''Annona'' hita atỳ [[Afrika]]) izy io. ''Annona squamosa'' <small>L.</small> no anarany ara-tsiasa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''konikony''' na '''konokono'''.[[File:Sugar apple with cross section.jpg|thumb|''Annona squamosa'']] == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona reticulata]]'' (hobohobo) * ''[[Annona muricata]]'' (kôrôsôly) * ''[[Annona senegalensis]]'' (koropetaka) [[Sokajy:Voankazo]] c6lfchq3ngbh1kgg7uuyig5zeb3u76r 0 207639 1152732 1152036 2026-10-31T21:40:40Z Nikikrio 41356 1152732 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= |anarana=Bo Johansson |teraka=28 Novambra 1942 |maty=15 Oktobra 2026 |firenena=Soeda |mpiaraka= |asa= * [[mpilalao baolina kitra]] |taona niasàna= }} '''Bo Johansson''' dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i [[Soeda]] teraka ny 28 Novambra 1942 maty 15 Oktobra 2026 == Jereo koa == * [[Biôgrafia]] [[sokajy:Biôgrafia]] {{vangovango}} [[sokajy:mpilalao baolina kitra]] b0y77m95qzkh07w9pq27y40zjb12yf6 0 229154 1152733 1117051 2026-10-31T21:46:13Z ~2026-53342-25 41238 1152733 wikitext text/x-wiki {{infobox olona |sary= Donald Tusk (2015).jpg |anarana=Donald Tusk |teraka=22 Aprily 1957 |maty= |firenena= {{Polonia}} |mpiaraka= |asa= * [[mpanao politika]] |taona niasàna= }} '''Donald Franciszek Tusk''' dia mpanao politika poloney teraka ny 22 Aprily 1957 Nanomboka ny taona 2019 ka hatramin'ny 2022, izy no filohan'ny Antoko Vahoaka Eoropeana. Teo aloha izy dia filohan'ny Filankevitra Eoropeana nanomboka tamin'ny 2014 ka hatramin'ny 2019 ary [[Praiminisitra]] ny Repoblikan'i Polonina nanomboka tamin'ny 2007 ka hatramin'ny 2014. Ny 13 Desambra 2023 dia voafidy ho Praiminisitra {{Polonia}} indray izy. == Praiminisitra Polonia == {|border="1" align="center" style="border: 10px solid #0; background-color:#FFFFFF" |-align="center" bgcolor="DDEEFF" !nodimbiasany ![[Sary:Flag_of_Poland.svg|40px]] Praiminisitra [[Polonia]] faha-13 sy-17 !mpandimby |-align="center" | [[Jarosław Kaczyński]]<br/>2006-2007 <br/>[[Mateusz Morawiecki]]<br/> 2019-2023 || [[Donald Tusk]]<br/> 2007-2014 sy <br/> 2023- |-bgcolor="#DDEEFF" |- |} ==Ny fiainany manokana== I Donald Tusk no rainy. Ny vadiny dia Małgorzata Tusk. Ny zanany dia Michał Tusk, Katarzyna Tusk. == Jereo koa == ===Rohy ivelany=== {{commonscat}} [[sokajy:mpanao politika poloney]] [[sokajy:Teraka tamin'ny taona 1957]] qdda4jtkikf6t8ray9dc0hjy4wqesml 0 278983 1152745 1088742 2026-11-01T11:33:18Z Thelezifor 15140 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1152745 wikitext text/x-wiki [[Sary:Kovelklein.JPG|vignette|442x442px|Moanina katôlika]] Ny '''monka''' na '''moanina''' dia lehilahy na vehivavy voafatotry ny voady ara-pivavahana sady manaraka fiainana ara-panahy mitokana samirery na anatin' ny fikambanana iray. Ahitana monka na moanina ny [[fiangonana katôlika]], ny [[fiangonana ôrtôdôksa]], ny [[jainisma]], ny [[bodisma]], ny [[sintôisma]], ny [[taôisma]] ary ny [[hindoisma]]. Taorian' ny fitsipahana azy tamin' ny [[fanavaozana prôtestanta]] na [[Fanavaozana prôtestanta|refôrmasiôna]] dia nahatsapa indray ny [[Prôtestantisma|Prôtestanta]] ([[Loteranisma|loterana]] sy [[Anglikanisma|anglikana]] ary ny hafa koa) tamin' ny antsasany faharoa amin' ny taonjato faha-20 fa zava-dehibe ao amin' ny [[kristianisma]] ny fiainan' ny monka. == Fiforonan-teny == Fanagasiana ny [[Fiteny anglisy|teny anglisy]] hoe ''monk'' ny hoe ''monka'', fa fanagasiana ny [[Fiteny frantsay|teny frantsay]] hoe ''moine'' kosa ny hoe ''moanina''. Ireo teny roa ireo dia avy amin' ny [[teny latina]] hoe ''monachus,'' izay avy amin' ny [[teny grika]] hoe μοναχός / ''monakhos'', avy amin' ny hoe ''monos'' izay midika hoe "tokana" na "manirery". Atao hoe [[mônastera]] ny toeram-ponenan' ny moanina. == Moanina bodista == [[Sary:Monks in Wat Phra Singh - Chiang Mai.jpg|vignette|294x294px|Moanina bodista any [[Tailandy]]]] Ny moanina bodista izay atao amin' ny [[Fiteny paly|teny paly]] hoe भिक्खु / ''bhikkhu'', na amin' ny [[Fiteny sanskrity|teny sanskrita]] hoe भिक्षु / ''bhikṣu'', dia lehilahy voatokana ao amin' ny mônastisisma. Ny moanina lehilahy na moanina vehivavy (paly: 𑀪𑀺𑀓𑁆𑀔𑀼𑀦𑀻 / ''bhikkhunī'', sanskrita: भिक्षुणी / ''bhikṣuṇī'') dia mpikambana ao amin' ny Sangha. Ny fiainan' ny moanina bodista rehetra dia fehezin' ny fitsipika iray antsoina hoe प्रातिमोक्ष / ''prātimokṣa'' na ''pātimokkha''. Ny fomba fiainany dia novolavolaina mba hanohanana ny fanaony ara-panahy: ho tso-piainana sy hisaintsaina lalina ary hahatratra ny [[nirvana]]. Ny olona latsaky ny 20 taona dia tsy azo atao [[ôrdinasiôna]] ho ''bhikkhu'' na ''bhikkhuni'' fa azo tendrena ho ''śrāmaṇera'' na ''śrāmaṇērī''. [[Sokajy:Moanina]] dhgskw8tgjk4bowlnbzwbrc321fr0gy 0 296993 1152722 1127488 2026-10-31T13:58:57Z HBoina 40172 Rajou 1152722 wikitext text/x-wiki [[Sary:Red-capped Coua - Ankarifantsika - Madagascar MG 2315 (15272029426).jpg|vignette|386x386px|Haliosy na aliotsy (''Coua ruficeps'')]] Ny '''haliotsy''' na '''aliotsy''' dia karazam-borona ao amin' ny vondron-karazana ''[[Coua]]'' ao amin' ny fianakaviana ''[[Cuculidae]]'' izay tsy hita raha tsy eto [[Madagasikara]]. Tamin' ny voalohany ny manam-pahaizana dia nihevitra fa karazana tokana (''Coua ruficeps'') mizara ho zana-karazana roa izy io (''Coua ruficeps ruficeps'' sy ''Coua ruficeps olivaceiceps''). Fa taty aoriana dia nosarahana ho karazana roa mahaleo tena izy ireo. Aliotse dia anaramborona malagasy izaymamaritra karazana vorona andemika ny Madagascar.<ref group="Oiseau endémique de Madagascar">http://mg.wikipedia.org</ref> Aliotse ou haliotsy est un nom d'origine malagasy qui désigne des espèces d'oiseaux endemique de Madagascar appartenant a la famille des Cuculidae.<ref group="Oiseau endémique de Madagascar">http://fr.wikipedia.org</ref> * ''[[Coua ruficeps]]'' * ''[[Coua olivaceiceps]]'' == Jereo koa == * ''[[Coua]]'' * [[Lisitry ny anaram-borona amin' ny teny malagasy]] * [[Lisitry ny karazam-borona eto Madagasikara]] 17bo4hf1e8g363vyikeor2tmwbr1nbr 0 299686 1152741 1147386 2026-11-01T08:39:23Z HBoina 40172 Nanampy 1152741 wikitext text/x-wiki {{Infobox olona|anarana=Voahangy Rajaonarimampianina|teraka=11 janvier 1964|firenena=Madagascar|asa=Premiere Dame de Madagascar|toerana=Antananarivo}} == Tantaram-piainany == === Fahazazana, fanabeazana ary fiandohana === Voahangy Rajaonarimampianina, teraka ny 11 janoary 1964 tao Antananarivo dia vadin'ny [[filoham-pirenena]] [[Malagasy (vahoaka)|malagasy]] teo aloha [[Rajaonarimampianina Hery|Hery Rajaonarimampianina]]. Ny fanambadian'izy ireo dia nohamasinina tao amin'ny Fiangonan'i Jesoa Kristy Eto [[Madagasikara]] (FJKM) Sabotsy Namehana ny 15 novembre. Manan-janaka [[dimy]] izy ireo ka roa vavy azy roa, ary zandrin'ny filoha 20 taona izy.<ref>[https://www.afrik.com/qui-est-la-premiere-dame-malgache-voahangy-rajao Qui est la Première dame malgache, Voahangy Rajao ?]</ref> === Ramatoa Voalohany eto Madagasikara === Voahangy dia vadin'ny filoha teo aloha tao amin'ny [[firenena]] tamin'ny [[janoary]] 2014. Niantso ireo mpampiasa [[vola]] izy mba hamorona [[asa]] ho an'ny [[vehivavy]] Malagasy, indrindra eo amin'ny sehatry ny zava-kanto, [[Fambolena|fambolena,]] asa tanana ary lamba <ref name=":0">{{Cite web |title=Madagascar First ladies : De Justine à Voahangy, en passant par les deux Thérèse |url=https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |access-date=2024-04-03 |website=www.madagate.org |archive-date=2025-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813075251/https://www.madagate.org/reportages/manifestation/3911-madagascar-first-ladies-de-justine-a-voahangy-en-passant-par-les-deux-therese.html |url-status=dead }}</ref> . Manohana ny sehatry ny fahasalamana i Vohangy Rajaonarimampianina, ny 9 may 2014 nandritra ny Herinandron'ny Fahasalaman'ny Reny sy ny Zaza, dia nanambara izy hoe:« Isika vehivavy sy reny dia manana adidy hikarakara ny zanatsika, izay ho avin'ny firenena. Andeha isika hiantoka ny fahasalamany sy hanome lanja ny fahasalamany. » <ref>{{Cite web |date=2024-04-05 |title=Madagascar a célébré la Semaine de la Santé de la Mère et de l’Enfant (SSME), couplée à la Semaine Africaine de la Vaccination |url=https://www.afro.who.int/fr/news/madagascar-celebre-la-semaine-de-la-sante-de-la-mere-et-de-lenfant-ssme-couplee-la-semaine |access-date=2024-04-06 |website=WHO {{!}} Regional Office for Africa |language=en}}</ref> . Mikendry ny hampiroborobo ny fanabeazana izy, indrindra any amin'ny faritra mitokana, ary mandray anjara amin'ny fananganana foibe famakiam-boky any amin'ireo faritany [[enina]] eto Madagasikara <ref>{{Cite web |date=2024-04-06 |title=Voahangy Rajaonarimampianina apporte sa contribution |url=https://www.madagascar-tribune.com/Voahangy-Rajaonarimampianina,20034.html |access-date=2024-04-06 |website=Madagascar-Tribune.com |language=fr}}</ref> .Ny 12 juin 2015 dia nandray anjara tamin'ny Andro Iraisam-pirenena Hanoherana ny Asa hon'ny Ankizy ihany koa izy <ref>{{Cite web |date=2015-06-12 |title=Célébration de la journée mondiale de lutte contre le travail des enfants à Antananarivo, le 12 juin 2015 |url=http://www.ilo.org/africa/whats-new/WCMS_386163/lang--fr/index.htm |access-date=2024-04-06 |website=www.ilo.org |language=fr}}</ref> . Manao fampielezan-kevitra ho an'ny fampiroboroboana ny vehivavy Malagasy izy, ao amin'ny latabatra boribory 8 an'ny vadin'ny filoha teo an-tsisin'ny fihaonambe COMESA, izay hanamafisany indray ny fanoloran-tenany amin'ny fanomezana hery ny vehivavy <ref>{{Cite web |last=nrgdemur1998 |date=2015-04-01 |title=VOAHANGY RAJAONARIMAMPIANINA MILITE POUR LA PROMOTION DE LA FEMME MALGACHE_Midi Madagasikara_1 Avril 2015 |url=https://genderlinks.org.za/home-page-blocks/gender-and-media/voahangy-rajaonarimampianina-milite-pour-la-promotion-de-la-femme-malgache_midi-madagasikara_1-avril-2015/ |access-date=2024-04-06 |website=Gender Links |archive-date=2024-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406133709/https://genderlinks.org.za/home-page-blocks/gender-and-media/voahangy-rajaonarimampianina-milite-pour-la-promotion-de-la-femme-malgache_midi-madagasikara_1-avril-2015/ |url-status=dead }}</ref> . ny 26 juin 2016 Nanatrika ny fankalazana ny fetim-pirenena i Voahangy, nanao akanjo fotsy sy maitso misy lohahevitra [[mananasy]] Dolce &amp;amp; Gabbana, izay tombanana ho 7 745 dolara amerikana, mitovy amin'ny 20 tapitrisa [[Ariary|ariary Malagasy]] <ref name="ar">{{Cite journal |last=Razafison |first=Rivonala |date=2016-06-30 |title=Much ado about first lady's dress |url=http://www.africareview.com/news/Much-ado-about-Madagascar-first-lady-dress/979180-3274628-xwswwdz/index.html |journal=Africa Review |access-date=2017-10-16 |archive-date=2017-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171017094304/http://www.africareview.com/news/Much-ado-about-Madagascar-first-lady-dress/979180-3274628-xwswwdz/index.html |url-status=dead }}</ref> , <ref name="gv">{{Cite journal |last=Rakotomalala |first=Lova |date=2016-07-01 |title=Why Everyone in Madagascar Is Making Jokes About Pineapple |url=https://globalvoices.org/2016/07/01/why-everyone-in-madagascar-is-making-jokes-about-pineapple/ |journal=[[Global Voices Online]] |access-date=2017-10-16}}</ref> . Ny safidin'ny vadin'ny filoha tamin'ny fitafiany dia niteraka adihevitra mafana teo amin'ny fampitam-baovao Malagasy sy tao amin'ny tambajotra sosialy <ref name="ar" /> . Ao amin'ny firenena izay misy 92%-n'ny mponina no heverina ho mahantra, anisan'izany ny 53 %-n'ny mponina miaina ao anatin'ny fahantrana lalina, ny ankamaroan'ny adihevitra dia mifantoka amin'ny vidin'ny akanjo lafo vidy <ref name="ar" /> . Ireo mpampiasa media sosialy Malagasy sy ny media eo an-toerana dia mamoaka meme sy sariitatra politika maro be mifantoka amin'ny mananasy, maneso sy manakiana ity akanjo lafo vidy ity, raha toa kosa ny tenifototra ''mananasy'', dia lasa malaza andro vitsivitsy aorian'ny zava-nitranga <ref name="gv" /> . Tamin'ny février 2023 dia voasazy higadra herintaona sazy mihantona i Voahangy, miaraka amin'ny lamandy iray tapitrisa ariary. Hita fa meloka sy mpiray tsikombakomba tamin'ny fiampangana lainga izy <ref>{{Cite web |date=2023-02-16 |title=Madagascar: un an de prison avec sursis pour l’ex-première dame Voahangy Rajaonarimampianina |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20230216-madagascar-un-an-de-prison-avec-sursis-pour-l-ex-premi%C3%A8re-dame-voahangy-rajaonarimampianina |access-date=2024-04-03 |website=RFI |language=fr}}</ref> . == Fanamarihana sy referansa == drpbjs7ktykopvrvcb983967tsx2om6 0 302255 1152730 1151919 2026-10-31T15:40:16Z Thelezifor 15140 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1152730 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona muricata 1.jpg|vignette|Kôrôsôly (''Annona muricata'')]] Ny '''''Annona muricata''''' dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]''. Hazo madinika avy any amin' ny faritra avaratra amin' i [[Amerika Atsimo]] izy io, ary ambolena any amin' ny faritra trôpikaly noho ny voany azo hanina. ''Annona muricata'' <small>L.</small> no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''karaosoly''', '''koropataka''' na '''kôrôsôly'''. Mety tsara amin' ny faritra be hamandoana sy manana ririnina somary mafana ny ''Annona muricata''; mety hanimba ny ravina sy ny rantsana madinika ny mari-pana ambanin' ny 5 °C. == Fanasokajiana sy anarana == [[Sary:AnnonaMuricata UaHuka 20061114.jpg|vignette|274x274px|''Annona muricata'' ]] Ny ''Annona muricata'' dia karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]'', ao amin' ny filaharana [[Magnoliales]]. Indreto ny anarana ara-tsiana nahafantarana azy io teo aloha: * ''Annona bonplandiana'' <small>H.B.K.</small> * ''Annona bonplandiana'' <small>Kunth</small> * ''Annona cearensis'' <small>Barb.Rodr.</small> * ''Annona macrocarpa'' <small>Wercklé</small> * ''Annona mexicana'' <small>Lodd.</small> * ''Annona mexicana'' <small>Lodd. ex G.Don</small> * ''Annona muricata'' var. ''borinquensis'' <small>Morales</small> * ''Annona muricata'' f. ''mirabilis'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Annona muricata'' subsp. ''borinquensis'' <small>Morales</small> * ''Annona muricata'' subsp. ''borinquensis'' <small>Morales ex Urb.</small> * ''Annona muricata'' var. ''mirabilis'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Annona muricata'' var. ''borinquensis'' <small>Morales</small> * ''Annona muricata'' var. ''borinquensis'' <small>Morales ex Urb.</small> * ''Annona muricatus'' <small>(L.) M. Gómez</small> * ''Annona portoricensis'' <small>M.Gómez</small> * ''Annona sericea'' <small>Dunal ''in'' M.P.Corrêa</small> * ''Guanabanus muricatus'' <small>(L.) M.Gómez</small> == Famariparitana == [[Sary:Starr-090720-3043-Annona muricata-fruiting habit-Waiehu-Maui (24852159672).jpg|ankavia|vignette|297x297px|''Annona muricata'' mamoa]] [[Hazobotry]] na [[hazo madinika]] manana haavo mirefy 3 ka hatramin' ny 10 m ny ''Annona muricata''. === Ravina === Maintso manjelanjelatra sy manitra ny ravin' ny ''Annona muricata'', izay manana endrika lavalava sady tery miendrika lela lefona), mirefy 10 hatramin' ny 17 sm ny halavany ary 2 hatramin' ny 7 sm ny sakany; misy volo madinika miloko volontany somary mena (toy ny harafesina) ny lafiny ambany amin' ny raviny tanora. === Vony === [[Sary:Annona muricata fleur2.jpg|vignette|269x269px|Vonin' ny ''Annona muricata'']] [[Sary:Fleur de corossol.jpg|ankavia|vignette|270x270px|Vonin' ny ''Annona muricata'' eny amin' ny hoazo]] Mamony mandritra ny taona manontolo ny ''Annona muricata''. Mipoitra eo amin' ny tangozany matanjaka (mirefy 15 hatramin' ny 20 mm) ny voniny, ka mifanandrify amin' ny ravina ny toerana misy azy. Mavo sy matevina ary nofoana ny felambony enina. Boribory somary mivelatra ny endriky ny felambony telo ivelany, ary mifanatona ny sisiny nefa tsy mifanidry. === Voa === [[Sary:Annona muricata (Soursop) - tree with fruits.jpg|vignette|278x278px|Voan' ny ''Annona muricata'' eny amin' ny hazo]] Ny voan' ny ''Annona muricata'' izay lehibe dia lehibe dia miforona avy amin' ny fitambaran' ny singam-bavimbony. Mirefy 15 ka hatramin' ny 20 sm ny halavany, na mety hahatratra hatramin' ny 30 sm aza. Maitso antitra ny lokony sady rakotra faritra kely mivohitra toa tsilo malefaka sy miolana. Azo hanina ny nofony miloko fotsy, ary misy vihim-boany mainty sady fisaka ao anatiny. == Faritra aniriany sy fambolena == === Faritra aniriany === Ny ''Annona muricata'' dia avy amin 'ny ala trôpikaly ihany, indrindra fa any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] sy [[Amerika Afovoany]] ary [[Amerika Atsimo]], saingy tena betsaka izy io ao amin' ny alan' i [[Amazônia|Amazonia]], indrindra fa any [[Brezila]] sy [[Però|Peroa]], izay toerana ambolena azy. Hita any [[Ginea]] ihany koa izy io. Mety tsara amin' ny faritra be hamandoana sy manana ririnina somary mafana ny ''Annona muricata''; mety hanimba ny ravina sy ny rantsana madinika ny mari-pana ambanin' ny 5 °C, ary mety hahafaty mihitsy ny hazo raha ambanin' ny 3 °C ny mari-pana. Lasa maina ny voany ka tsy mety hanaovana ranom-boankazo marihitra intsony. === Fambolena === Mahazaka tany tsy dia tsara ny ''Annona muricata'' saingy tsy mahazaka ny mari-pana ambany. Karazana zavamaniry mila vovobony avy amin' ny hazo hafa izy io, na dia sady lahy no vavy, sady manana toetra mampiavaka azy noho ny fivoaran' ny taovam-pananahany (izay miovaova ny fotoana hiasan' ny taova lahy sy vavy ao anatin' ny vony iray ihany). Tsy dia tena manintona ny bibikely mpamindra vovobony (indrindra fa ny karazana voangory kely ao amin' ny fianakaviana ''[[Nitidulidae]]'' -- toy ny karazana ao amin' ny ''[[Carpophilus]]'' sy ny ''[[Uroporus]]'' -- mbamin' ny ''[[Vitsika|Formicidae]]'' (vitsika) sy ny karazana ao amin' ny ''[[Thysanoptera]]'') ny voniny, ka mety hiatrika olana eo amin' ny fizotran' ny fampiraisana ny [[vovobony]] sy ny [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinaina]] izany. Mba hahombiazana ny fampiraisana ny vovobony sy ny fihary atodinaina dia mila hamandoana sahaza ilay hazo ary tokony hoferana ny fampiasana fanafody fiarovana ny zavamaniry mba tsy hanimba ny bibikely na zavamananaina manampy amin' izany dingana izany; azo atao koa ny manao izany amin' ny tanana, ka angonina avy amin' ny vony lahy ny vovobony ary apetaka amin' ny borosindoko eo amin' ny vony mandalo ny dingana mahavavy azy. Ity fomba ity dia miantoka taha avo dia avon' ny fiforonan' ny voa, eo anelanelan' ny 80&nbsp;% sy 100&nbsp;%, sady mampitombo be ny vokatra. Azo atao ny manao fiotazana indroa isan-taona. == Fampiasana == === Sakafo === [[Sary:Soursop - മുള്ളൻ ചക്ക.JPG|ankavia|vignette|Voan' ny ''Annona muricata'']] [[Sary:Soursop, Annona muricata.jpg|vignette|Voan' ny ''Annona muricata'']] [[Sary:Guanábana juice.jpg|vignette|260x260px|Ranom-boankazo avy amin' ny voan' ny ''Annona muricata'']] Fihinana ny voan' ny ''Annona muricata'' izay atao hoe [[Kôrôsôly (voankazo)|kôrôsôly]]. Any [[Brezila]] sy any [[Però|Peroa]] dia orinasa maro no mampiasa indrindra ilay voankazo, saingy ampiasain' izy ireo ihany koa ny faritra hafa amin' ilay zavamaniry. Hita amin' ny endrika samihafa izy io, toy ny voany manontolo, ny ranom-boankazo, ny gilasy, ny iaorta, ny kônfitiora ary ny dite. Ny voan' ny ''Annona muricata'' manta dia ahitana [[rano]] 81 %, [[gliosida]] 17 %, [[Prôteinina|prôteina]] 1%, ary [[lipida]] kely dia kely (0,3 g). Raha raisina ho ohatra ny fatra 100 g dia manome angovo ara-tsakafo mitentina 276 kJ (66 kilôkalôria) io voankazo manta io. Ny [[vitamina C]] ihany no hany hita amin' ny fatra manan-danja (23 % amin' ny fatra ilaina isan' andro) fa tsy misy otrikaina bitika hafa amin' ny fatra manan-danja. === Fitsaboana nentim-paharazana === Any amin' ny faritra [[Karaiba]] dia ampiasaina amin' ny fomba nentim-paharazana rano nadomana ravin' ny ''Annona muricata'' mba hampitoniana ny zazamena. Ampiasain' ny olon-dehibe ho fanafody manampy amin' ny torimaso sy mampitony ny vatana ny rano azo avy amin' ny fandomana anaty rano mafana ny ravina. Fantatra ihany koa fa manampy amin' ny fandevonan-kanina sy manala ny fihondratsondratry ny hozatra ny ravin' ny ''Annona muricata''. Apetaka amin' ny hoditra main' ny masoandro ny fesana vita amin' ny ravina voatoto. === Fitandremana === Ny fisian' ny karazana aretina parkinsôniana nefa tsy mahazatra matetika any amin' ny faritra [[Karaîba|Karaiba]] dia nampifandraisina amin' ny fisotroana zava-pisotro avy amin' ny ravin' ny zavamaniry ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]'' (''Annona muricata'' sy ''[[Annona squamosa]]''). Ny vihim-boa sy ny ravin' ireo zavamaniry ireo dia ahitana akora antsoina hoe [[asetôzeninina]] sy [[alkalôida]], izay mety ho ny akora misy poizina ho an' ny rafi-pitatitra mahatonga ireo aretina ireo. == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona reticulata]]'' ''--'' hobohobo, * ''[[Annona squamosa]]'' ''--'' konikony == Loharano == m57oid3shcv9jw27rurok3tu4dm663w 0 302534 1152738 1152603 2026-11-01T04:59:26Z Mikoriana 40064 1152738 wikitext text/x-wiki Mpanoratra vehivavy, nianatra momba ny Kolontsaina malagasy sy vahiny i Antson'ny Avo. Manoratra amin'ny teny vahiny koa izy. Efa namoaka asa soratra am-boky sy tamin'ny onjampeo. '''Anarana''' : Andriamamonjisoa [https://vetso.serasera.org/mpanoratra/antsonny-avo] '''Fanampiny''' : Ny Antso '''Solon'anarana''' : Antson'ny Avo '''Toerana onenana :''' Antananarivo '''Fikambanana''' : Mpizaka Stelarim [https://poetawebs200.e-monsite.com/efitra/antson-ny-avo-poeta-mitia.html] '''Sekoly nianarana''' : L'espérance Andranomena '''Anjerimanontolo''' : Zanatsehatra Malagasy Ankatso '''Lalam-piofanana''' : Malagasy-Japoney '''Zava-kanto iangaliana''' : Literatiora, asa tanana vita amin'ny rofia '''Tantara efa nivoaka''' : - ''Mpaminany tapany'' ( M.B.S radio, 24 feb - 05 mars 2025) - ''Someson'ny maty'' ( Record FM, 18 - 24 mey 2026) '''Teny anoratana :''' malagasy, [https://vetso.serasera.org/tononkalo/antsonny-avo/si-seulement frantsay] '''Velakevitra efa natao''' : - "tantara foronina : mamoha ny maha malagasy sady mampioitra ho amin'ny fampandrosoana" tamin'ny 17 jona 2023, velakevitra nokarakarain'ny Famoloana Telozoro. '''Teatra efa nolalaovina''' : i Bebe Pascaline ( Mpizaka Stelarim) '''Andraikitra sahanina eo amin'ny literatiora''' : Fandaharana [https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid02QzYQmamC6M7259nhPQBPC4sRnXbJU8h9vVNHTfV9m1uG5BWoqfeQzkxu56T4v1Lgl&id=100084150762229&mibextid=Nif5oz Sombin-takila] ao amin'ny pejy Facebook [[Antson'ny Avo]]. Horonantsary natao hampiroboroboana ny boky nosoratan'ny mpanoratra malagasy. '''Boky misy asa soratra :''' ''[https://www.facebook.com/share/v/1EyGuNiMQ6/ Sela Maradona]'' j0mbl67bdpxfba9m0tvbr9snjtv98dk 0 302565 1152713 2026-10-31T12:08:43Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Annonaceae 1152713 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona reticulata Blanco1.197-cropped.jpg|vignette|''Annona reticulata'']] Ny '''''Annona reticulata''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]''. Teratany any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Amerika]] izy io. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''hobohobo''' na '''keradebefo''' (atao hoe '''voankobohobo''' ny voany). == Famariparitana == [[Sary:Ramaphalam tree Income tax colony 01.jpg|ankavia|vignette|335x335px|''Annona reticulata'']] Hazo madibnika ny ''Annona reticulata'', izay mety hanintsan-dravina na hihazona ny raviny amin' ny ampahany, ary mety hahatratra 10 m ny haavony. === Ravina === [[Sary:Annona-reticulata.jpg|vignette|Ravin' ny ''Annona reticulata'']] Mifandimby ny fipetraky ny ravin' ny ''Annona reticulata'' eo amin' ny rantsana; tsotra ny raviny sady miendrika lavalava toa lela-lefona somary tery, mirefy 10 hatramin' ny 15 sm ny halavany ary 5 hatramin' ny 10 sm ny sakany. === Vony === Mipoitra anaty andiany ny vonin' ny ''Annona reticulata'', izay misy elanelana 2 ka hatramin' ny 3 sm, ary misy felambony 6 miloko mavo-maitso. === Voa === [[Sary:Yellow-throated euphonia (Euphonia hirundinacea hirundinacea) male feeding on custard apple (Annona reticulata) Orange Walk.jpg|vignette|194x194px|Voan' ny Annona reticulata hanin' ny vorona ''Euphonia hirundinacea hirundinacea'']] [[Sary:Annona reticulata.jpg|ankavia|vignette|233x233px|Voan' ny ''Annona reticulata'']] [[Sary:Pisog nin Anonas na tinanom.jpg|vignette|146x146px|Vihim-boan' ny ''Annona reticulata'']] Miovaova ny endriky ny voan' ny ''Annona reticulata''; mety ho boribory mirindra tsara izy io, na miendrika fo, lava-boribory, na tsy manana endrika voafaritra mazava. Mirefy 7 hatramin' ny 12 sm ny habeny. Rehefa masaka izy dia miloko volontany na mavo somary mavo, misy pentina mena, ary misy tsipika mifamatotra toy ny harato, izay mety ho matevina na manify arakaraka ny ovan-karazany. Manana tsiro mamy sy mahafinaritra izy. == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' 8lzvcimh44eadg1zw45hkyjg004ncyf 1152717 1152713 2026-10-31T12:51:25Z Thelezifor 15140 Nanampy sary 1152717 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona reticulata Blanco1.197-cropped.jpg|vignette|''Annona reticulata'']] Ny '''''Annona reticulata''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]''. Teratany any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Amerika]] izy io. ''Annona reticulata'' <small>L.</small> no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''hobohobo''' na '''keradebefo'''. Mamy sy ilaina amin' ny fanomanana [[tsindrin-tsakafo]] ny voany izay atao hoe '''voankobohobo'''. == Famariparitana == Hazo madibnika ny ''Annona reticulata'', izay mety hanintsan-dravina na hihazona ny raviny amin' ny ampahany, ary mety hahatratra 10 m ny haavony. === Ravina === [[Sary:Annona-reticulata.jpg|vignette|Ravin' ny ''Annona reticulata''|ankavia]] Mifandimby ny fipetraky ny ravin' ny ''Annona reticulata'' eo amin' ny rantsana; tsotra ny raviny sady miendrika lavalava toa lela-lefona somary tery, mirefy 10 hatramin' ny 15 sm ny halavany ary 5 hatramin' ny 10 sm ny sakany. === Vony === [[Sary:Annona reticulata flower 2.JPG|vignette|196x196px|Vonin' ny ''Annona reticulata'']] Matetika dia mivondrona ho andiany misy telo na efatra ireo vonin' ny ''Annona reticulata'', izay miloko mavo-maitso, manana savaivo 2 hatramin' ny 3 sm, misy felambony enina ka telo lava ivelany sy telo tena kely natiny. Avoakany amin' ny endrika vondrona misy voany efatra miraikitra maharitra ny vovobony. === Voa === [[Sary:Yellow-throated euphonia (Euphonia hirundinacea hirundinacea) male feeding on custard apple (Annona reticulata) Orange Walk.jpg|vignette|194x194px|Voan' ny ''Annona reticulata'' hanin' ny vorona ''Euphonia hirundinacea hirundinacea'']] [[Sary:Annona reticulata.jpg|ankavia|vignette|233x233px|Voan' ny ''Annona reticulata'']] Miovaova ny endriky ny voan' ny ''Annona reticulata''; mety ho boribory mirindra tsara izy io, na miendrika fo, lava-boribory, na tsy manana endrika voafaritra mazava. Mirefy 7 hatramin' ny 12 sm ny habeny. Rehefa masaka ny voany dia miloko volontany na mavo somary mavo ny ivelan' ny voany, izay mist faritra manopy mena na misy pentina mena, ary misy endrika toy ny harato izay mety ho matevina na manify, miovaova arakaraka ny ovan-karazany. [[Sary:Pisog nin Anonas na tinanom.jpg|vignette|146x146px|Vihim-boan' ny ''Annona reticulata'']] Mety ho be ranony sy manana hanitra matanjaka, na mety ho mafy sady ratsy tsiro ny nofony, izay miloko fotsy hatramin' ny mavokely sady misy vihim-boa mainty maro. Amin' ny ankapobeny dia manana tsiro mamy sy mahafinaritra izy rehefa masaka. == Fampiasana == === Sakafo === [[Sary:Annona reticulata-2-market-yercaud-salem-India.JPG|ankavia|vignette|Voan' ny ''Annona reticulata'' nozaraina roa]] Azo hanina tsy nandrahoina ny voan' ny hobohobo masaka tsy narahoina. Azo anamboarana ranom-boankazo, na gilasy, na tsindrin-tsakafo malefaka koa izy. Any India dia andrahoina ho lasa saosy izy io. Ao anatin' ny 100 grama amin' ny voan' ny ''Annona reticulata'' dia manome angovo ara-tsakafo mitentina 423 kJ (na 101 kilôkalôria), 23 % amin' ny fatra ilaina isan' andro amin' ny [[Vitamina C|vitaminina C]], ary 17 % amin' ny fatra ilaina isan' andro amin' ny [[vitaminina B6]]; tsy misy otrikaina hafa manan-danja hita ao anatin' izany fatra izany. Raha tsy nandrahoina ny ''Annona reticulata'' dia misy [[rano]] 72&nbsp;%, [[gliosida]] 25&nbsp;%, [[prôteinina]] 2&nbsp;%, ary [[lipida]] 1&nbsp;%. === Fitsaboana nentim-paharazana === [[Sary:Ramaphalam tree Income tax colony 01.jpg|ankavia|vignette|335x335px|''Annona reticulata'']]Nandritra ny taonjato maro dia nampiasaina tamin' ny fitsaboana nentim-paharazana samihafa ny voan' ny nohamainina, ny [[Hoditra (amin' ny zavamaniry)|hoditry]] ny vatany, na ny raviny. Any [[Jamaîka|Jamaika]] sy [[Panamà|Panama]], ny ''Annona reticulata'' dia nampiasaina tamin' ny fitsaboana nentim-paharazana tamin' ny alalan' ny fandrahoana ny raviny sy ny voany mbola maitso ary ny hoditry ny vatany mba hahazoana tambavy. === Fampiasana hafa === Azo ampiasaina amin' ny fandomana [[hoditra]] (angozy) ny ravina sy ny sampana amin' ny ''Annona reticulata'' satria misy fandokoko manga ao anatiny. Azo anaovana fonosana sy haingo ary satroka ny hoditra anatin' ny vatan' ny ''Annona reticulata''. Malemy ny nofon-kazony ka azo anaovana fitaovan-dakozia, na dia tsy dia tsara kalitao. == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona muricata]]'' (kôrôsôly) * ''[[Annona senegalensis]]'' (koropetaka) * ''[[Annona squamosa]]'' (konikony) 4webtpsgy25uuw4i33ur762ic5wbtv9 1152718 1152717 2026-10-31T13:03:20Z Thelezifor 15140 Nanitatra votoatiny 1152718 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona reticulata Blanco1.197-cropped.jpg|vignette|''Annona reticulata'']] Ny '''''Annona reticulata''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]''. Teratany any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Amerika]] izy io. ''Annona reticulata'' <small>L.</small> no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''hobohobo''' na '''keradebefo'''. Mamy sy ilaina amin' ny fanomanana [[tsindrin-tsakafo]] ny voany izay atao hoe '''voankobohobo'''. == Anarana hafa == Infreto ny anarana hafa nahafantarana ny ''Annona reticulata'': * ''Annona lutescens'' <small>Saff.</small> * ''Annona excelsa'' <small>Kunth</small> * ''Annona laevis'' <small>Kunth</small> * ''Annona longifolia'' <small>Sessé & Moc.</small> * ''Annona riparia'' <small>Kunth</small> == Famariparitana == Hazo madibnika ny ''Annona reticulata'', izay mety hanintsan-dravina na hihazona ny raviny amin' ny ampahany, ary mety hahatratra 10 m ny haavony. === Ravina === [[Sary:Annona-reticulata.jpg|vignette|Ravin' ny ''Annona reticulata''|ankavia]] Mifandimby ny fipetraky ny ravin' ny ''Annona reticulata'' eo amin' ny rantsana; tsotra ny raviny sady miendrika lavalava toa lela-lefona somary tery, mirefy 10 hatramin' ny 15 sm ny halavany ary 5 hatramin' ny 10 sm ny sakany. === Vony === [[Sary:Annona reticulata flower 2.JPG|vignette|196x196px|Vonin' ny ''Annona reticulata'']] Matetika dia mivondrona ho andiany misy telo na efatra ireo vonin' ny ''Annona reticulata'', izay miloko mavo-maitso, manana savaivo 2 hatramin' ny 3 sm, misy felambony enina ka telo lava ivelany sy telo tena kely natiny. Avoakany amin' ny endrika vondrona misy voany efatra miraikitra maharitra ny vovobony. === Voa === [[Sary:Yellow-throated euphonia (Euphonia hirundinacea hirundinacea) male feeding on custard apple (Annona reticulata) Orange Walk.jpg|vignette|194x194px|Voan' ny ''Annona reticulata'' hanin' ny vorona ''Euphonia hirundinacea hirundinacea'']] [[Sary:Annona reticulata.jpg|ankavia|vignette|233x233px|Voan' ny ''Annona reticulata'']] Miovaova ny endriky ny voan' ny ''Annona reticulata''; mety ho boribory mirindra tsara izy io, na miendrika fo, lava-boribory, na tsy manana endrika voafaritra mazava. Mirefy 7 hatramin' ny 12 sm ny habeny. Rehefa masaka ny voany dia miloko volontany na mavo somary mavo ny ivelan' ny voany, izay mist faritra manopy mena na misy pentina mena, ary misy endrika toy ny harato izay mety ho matevina na manify, miovaova arakaraka ny ovan-karazany. [[Sary:Pisog nin Anonas na tinanom.jpg|vignette|146x146px|Vihim-boan' ny ''Annona reticulata'']] Mety ho be ranony sy manana hanitra matanjaka, na mety ho mafy sady ratsy tsiro ny nofony, izay miloko fotsy hatramin' ny mavokely sady misy vihim-boa mainty maro. Amin' ny ankapobeny dia manana tsiro mamy sy mahafinaritra izy rehefa masaka. == Fambolena == Azo ambolena amin' ny alalan' ny vihim-boany ny ''Annona reticulata''. Misy fomba fambolena hafa koa, dia ny fanaovana grefy tsotra sy ny grefy anglisy (grefy asisika). Mamokatra voa milanja 45 kg isan-taona ilay zavamaniry. Any [[Azia]] dia manomboka amin' ny volana Jolay ka hatramin' ny Septambra ny vanim-potoam-bokatra, fa any [[Karaîba|Karaiba]] kosa dia manomboka ny volana Febroary ka hatramin' ny Avrily. Mety haharitra 2 ka hatramin' ny 3 taona manomboka eo amin' ny fotoana hambolena azy ny ''Annona reticulata'' vao misy ny fiotazana. == Fampiasana == === Sakafo === [[Sary:Ramphal.jpg|vignette|305x305px|Voan' ny ''Annona reticulata'' eo amin' ny mpivarotra voankazo any Sangareddi ([[India]])]] Azo hanina tsy nandrahoina ny voan' ny hobohobo masaka tsy narahoina. Azo anamboarana ranom-boankazo, na gilasy, na tsindrin-tsakafo malefaka koa izy. Any India dia andrahoina ho lasa saosy izy io.[[Sary:Annona reticulata-2-market-yercaud-salem-India.JPG|ankavia|vignette|Voan' ny ''Annona reticulata'' nozaraina roa]] Ao anatin' ny 100 grama amin' ny voan' ny ''Annona reticulata'' dia manome angovo ara-tsakafo mitentina 423 kJ (na 101 kilôkalôria), 23 % amin' ny fatra ilaina isan' andro amin' ny [[Vitamina C|vitaminina C]], ary 17 % amin' ny fatra ilaina isan' andro amin' ny [[vitaminina B6]]; tsy misy otrikaina hafa manan-danja hita ao anatin' izany fatra izany. Raha tsy nandrahoina ny ''Annona reticulata'' dia misy [[rano]] 72&nbsp;%, [[gliosida]] 25&nbsp;%, [[prôteinina]] 2&nbsp;%, ary [[lipida]] 1&nbsp;%. === Fitsaboana nentim-paharazana === [[Sary:Ramaphalam tree Income tax colony 01.jpg|ankavia|vignette|335x335px|''Annona reticulata'']]Nandritra ny taonjato maro dia nampiasaina tamin' ny fitsaboana nentim-paharazana samihafa ny voan' ny nohamainina, ny [[Hoditra (amin' ny zavamaniry)|hoditry]] ny vatany, na ny raviny. Any [[Jamaîka|Jamaika]] sy [[Panamà|Panama]], ny ''Annona reticulata'' dia nampiasaina tamin' ny fitsaboana nentim-paharazana tamin' ny alalan' ny fandrahoana ny raviny sy ny voany mbola maitso ary ny hoditry ny vatany mba hahazoana tambavy. === Fampiasana hafa === Azo ampiasaina amin' ny fandomana [[hoditra]] (angozy) ny ravina sy ny sampana amin' ny ''Annona reticulata'' satria misy fandokoko manga ao anatiny. Azo anaovana fonosana sy haingo ary satroka ny hoditra anatin' ny vatan' ny ''Annona reticulata''. Malemy ny nofon-kazony ka azo anaovana fitaovan-dakozia, na dia tsy dia tsara kalitao. == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona muricata]]'' (kôrôsôly) * ''[[Annona senegalensis]]'' (koropetaka) * ''[[Annona squamosa]]'' (konikony) 5y4yhld47b9348cfrd94ro6nohwa8a4 1152719 1152718 2026-10-31T13:05:03Z Thelezifor 15140 1152719 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona reticulata Blanco1.197-cropped.jpg|vignette|''Annona reticulata'']] Ny '''''Annona reticulata''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]''. Teratany any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Amerika]] izy io. ''Annona reticulata'' <small>L.</small> no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''hobohobo''' na '''keradebefo'''. Mamy sy ilaina amin' ny fanomanana [[tsindrin-tsakafo]] ny voany izay atao hoe '''voankobohobo'''. == Anarana hafa == Infreto ny anarana hafa nahafantarana ny ''Annona reticulata'': * ''Annona lutescens'' <small>Saff.</small> * ''Annona excelsa'' <small>Kunth</small> * ''Annona laevis'' <small>Kunth</small> * ''Annona longifolia'' <small>Sessé & Moc.</small> * ''Annona riparia'' <small>Kunth</small> == Famariparitana == Hazo madibnika ny ''Annona reticulata'', izay mety hanintsan-dravina na hihazona ny raviny amin' ny ampahany, ary mety hahatratra 10 m ny haavony. === Ravina === [[Sary:Annona-reticulata.jpg|vignette|Ravin' ny ''Annona reticulata''|ankavia]] Mifandimby ny fipetraky ny ravin' ny ''Annona reticulata'' eo amin' ny rantsana; tsotra ny raviny sady miendrika lavalava toa lela-lefona somary tery, mirefy 10 hatramin' ny 15 sm ny halavany ary 5 hatramin' ny 10 sm ny sakany. === Vony === [[Sary:Annona reticulata flower 2.JPG|vignette|196x196px|Vonin' ny ''Annona reticulata'']] Matetika dia mivondrona ho andiany misy telo na efatra ireo vonin' ny ''Annona reticulata'', izay miloko mavo-maitso, manana savaivo 2 hatramin' ny 3 sm, misy felambony enina ka telo lava ivelany sy telo tena kely natiny. Avoakany amin' ny endrika vondrona misy voany efatra miraikitra maharitra ny vovobony. === Voa === [[Sary:Yellow-throated euphonia (Euphonia hirundinacea hirundinacea) male feeding on custard apple (Annona reticulata) Orange Walk.jpg|vignette|194x194px|Voan' ny ''Annona reticulata'' hanin' ny vorona ''Euphonia hirundinacea hirundinacea'']] [[Sary:Annona reticulata.jpg|ankavia|vignette|233x233px|Voan' ny ''Annona reticulata'']] Miovaova ny endriky ny voan' ny ''Annona reticulata''; mety ho boribory mirindra tsara izy io, na miendrika fo, lava-boribory, na tsy manana endrika voafaritra mazava. Mirefy 7 hatramin' ny 12 sm ny habeny. Rehefa masaka ny voany dia miloko volontany na mavo somary mavo ny ivelan' ny voany, izay mist faritra manopy mena na misy pentina mena, ary misy endrika toy ny harato izay mety ho matevina na manify, miovaova arakaraka ny ovan-karazany. [[Sary:Pisog nin Anonas na tinanom.jpg|vignette|146x146px|Vihim-boan' ny ''Annona reticulata'']] Mety ho be ranony sy manana hanitra matanjaka, na mety ho mafy sady ratsy tsiro ny nofony, izay miloko fotsy hatramin' ny mavokely sady misy vihim-boa mainty maro. Amin' ny ankapobeny dia manana tsiro mamy sy mahafinaritra izy rehefa masaka. == Fambolena == Azo ambolena amin' ny alalan' ny vihim-boany ny ''Annona reticulata''. Misy fomba fambolena hafa koa, dia ny fanaovana grefy tsotra sy ny grefy anglisy (grefy asisika). Mamokatra voa milanja 45 kg isan-taona ilay zavamaniry. Any [[Azia]] dia manomboka amin' ny volana Jolay ka hatramin' ny Septambra ny vanim-potoam-bokatra, fa any [[Karaîba|Karaiba]] kosa dia manomboka ny volana Febroary ka hatramin' ny Avrily. Mety haharitra 2 ka hatramin' ny 3 taona manomboka eo amin' ny fotoana hambolena azy ny ''Annona reticulata'' vao misy ny fiotazana. == Fampiasana == === Sakafo === [[Sary:Ramphal.jpg|vignette|305x305px|Voan' ny ''Annona reticulata'' eo amin' ny mpivarotra voankazo any Sangareddi ([[India]])]] Azo hanina tsy nandrahoina ny voan' ny hobohobo masaka tsy narahoina. Azo anamboarana ranom-boankazo, na gilasy, na tsindrin-tsakafo malefaka koa izy. Any India dia andrahoina ho lasa saosy izy io.[[Sary:Annona reticulata-2-market-yercaud-salem-India.JPG|ankavia|vignette|Voan' ny ''Annona reticulata'' nozaraina roa]] Ao anatin' ny 100 grama amin' ny voan' ny ''Annona reticulata'' dia manome angovo ara-tsakafo mitentina 423 kJ (na 101 kilôkalôria), 23 % amin' ny fatra ilaina isan' andro amin' ny [[Vitamina C|vitaminina C]], ary 17 % amin' ny fatra ilaina isan' andro amin' ny [[vitaminina B6]]; tsy misy otrikaina hafa manan-danja hita ao anatin' izany fatra izany. Raha tsy nandrahoina ny ''Annona reticulata'' dia misy [[rano]] 72&nbsp;%, [[gliosida]] 25&nbsp;%, [[prôteinina]] 2&nbsp;%, ary [[lipida]] 1&nbsp;%. === Fitsaboana nentim-paharazana === [[Sary:Ramaphalam tree Income tax colony 01.jpg|ankavia|vignette|335x335px|''Annona reticulata'']]Nandritra ny taonjato maro dia nampiasaina tamin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] samihafa ny voan' ny ''Annona reticulata'' nohamainina, ny [[Hoditra (amin' ny zavamaniry)|hoditry]] ny vatany, na ny raviny. Any [[Jamaîka|Jamaika]] sy [[Panamà|Panama]], ny ''Annona reticulata'' dia nampiasaina tamin' ny fitsaboana nentim-paharazana tamin' ny alalan' ny fandrahoana ny raviny sy ny voany mbola maitso ary ny hoditry ny vatany mba hahazoana tambavy. === Fampiasana hafa === Azo ampiasaina amin' ny fandomana [[hoditra]] (angozy) ny ravina sy ny sampana amin' ny ''Annona reticulata'' satria misy fandokoko manga ao anatiny. Azo anaovana fonosana sy haingo ary satroka ny hoditra anatin' ny vatan' ny ''Annona reticulata''. Malemy ny nofon-kazony ka azo anaovana fitaovan-dakozia, na dia tsy dia tsara kalitao. == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona muricata]]'' (kôrôsôly) * ''[[Annona senegalensis]]'' (koropetaka) * ''[[Annona squamosa]]'' (konikony) 2qn41l7pn8dprjtanjcm4fb4zare0k8 1152729 1152719 2026-10-31T15:37:18Z Thelezifor 15140 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1152729 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona reticulata Blanco1.197-cropped.jpg|vignette|''Annona reticulata'']] Ny '''''Annona reticulata''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]''. Teratany any amin' ny faritra trôpikalin' i [[Amerika]] izy io. ''Annona reticulata'' <small>L.</small> no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''hobohobo''' na '''keradebefo'''. Mamy sy ilaina amin' ny fanomanana [[tsindrin-tsakafo]] ny voany izay atao hoe '''voankobohobo'''. == Anarana hafa == Infreto ny anarana hafa nahafantarana ny ''Annona reticulata'': * ''Annona lutescens'' <small>Saff.</small> * ''Annona excelsa'' <small>Kunth</small> * ''Annona laevis'' <small>Kunth</small> * ''Annona longifolia'' <small>Sessé & Moc.</small> * ''Annona riparia'' <small>Kunth</small> == Famariparitana == Hazo madibnika ny ''Annona reticulata'', izay mety hanintsan-dravina na hihazona ny raviny amin' ny ampahany, ary mety hahatratra 10 m ny haavony. === Ravina === [[Sary:Annona-reticulata.jpg|vignette|Ravin' ny ''Annona reticulata''|ankavia]] Mifandimby ny fipetraky ny ravin' ny ''Annona reticulata'' eo amin' ny rantsana; tsotra ny raviny sady miendrika lavalava toa lela-lefona somary tery, mirefy 10 hatramin' ny 15 sm ny halavany ary 5 hatramin' ny 10 sm ny sakany. === Vony === [[Sary:Annona reticulata flower 2.JPG|vignette|196x196px|Vonin' ny ''Annona reticulata'']] Matetika dia mivondrona ho andiany misy telo na efatra ireo vonin' ny ''Annona reticulata'', izay miloko mavo-maitso, manana savaivo 2 hatramin' ny 3 sm, misy felambony enina ka telo lava ivelany sy telo tena kely natiny. Avoakany amin' ny endrika vondrona misy voany efatra miraikitra maharitra ny vovobony. === Voa === [[Sary:Yellow-throated euphonia (Euphonia hirundinacea hirundinacea) male feeding on custard apple (Annona reticulata) Orange Walk.jpg|vignette|194x194px|Voan' ny ''Annona reticulata'' hanin' ny vorona ''Euphonia hirundinacea hirundinacea'']] [[Sary:Annona reticulata.jpg|ankavia|vignette|233x233px|Voan' ny ''Annona reticulata'']] Miovaova ny endriky ny voan' ny ''Annona reticulata''; mety ho boribory mirindra tsara izy io, na miendrika fo, lava-boribory, na tsy manana endrika voafaritra mazava. Mirefy 7 hatramin' ny 12 sm ny habeny. Rehefa masaka ny voany dia miloko volontany na mavo somary mavo ny ivelan' ny voany, izay mist faritra manopy mena na misy pentina mena, ary misy endrika toy ny harato izay mety ho matevina na manify, miovaova arakaraka ny ovan-karazany. [[Sary:Pisog nin Anonas na tinanom.jpg|vignette|146x146px|Vihim-boan' ny ''Annona reticulata'']] Mety ho be ranony sy manana hanitra matanjaka, na mety ho mafy sady ratsy tsiro ny nofony, izay miloko fotsy hatramin' ny mavokely sady misy vihim-boa mainty maro. Amin' ny ankapobeny dia manana tsiro mamy sy mahafinaritra izy rehefa masaka. == Fambolena == Azo ambolena amin' ny alalan' ny vihim-boany ny ''Annona reticulata''. Misy fomba fambolena hafa koa, dia ny fanaovana grefy tsotra sy ny grefy anglisy (grefy asisika). Mamokatra voa milanja 45 kg isan-taona ilay zavamaniry. Any [[Azia]] dia manomboka amin' ny volana Jolay ka hatramin' ny Septambra ny vanim-potoam-bokatra, fa any [[Karaîba|Karaiba]] kosa dia manomboka ny volana Febroary ka hatramin' ny Avrily. Mety haharitra 2 ka hatramin' ny 3 taona manomboka eo amin' ny fotoana hambolena azy ny ''Annona reticulata'' vao misy ny fiotazana. == Fampiasana == === Sakafo === [[Sary:Ramphal.jpg|vignette|305x305px|Voan' ny ''Annona reticulata'' eo amin' ny mpivarotra voankazo any Sangareddi ([[India]])]] Azo hanina tsy nandrahoina ny voan' ny hobohobo masaka tsy narahoina. Azo anamboarana ranom-boankazo, na gilasy, na tsindrin-tsakafo malefaka koa izy. Any India dia andrahoina ho lasa saosy izy io.[[Sary:Annona reticulata-2-market-yercaud-salem-India.JPG|ankavia|vignette|Voan' ny ''Annona reticulata'' nozaraina roa]] Ao anatin' ny 100 grama amin' ny voan' ny ''Annona reticulata'' dia manome angovo ara-tsakafo mitentina 423 kJ (na 101 kilôkalôria), 23 % amin' ny fatra ilaina isan' andro amin' ny [[Vitamina C|vitaminina C]], ary 17 % amin' ny fatra ilaina isan' andro amin' ny [[vitaminina B6]]; tsy misy otrikaina hafa manan-danja hita ao anatin' izany fatra izany. Raha tsy nandrahoina ny ''Annona reticulata'' dia misy [[rano]] 72&nbsp;%, [[gliosida]] 25&nbsp;%, [[prôteinina]] 2&nbsp;%, ary [[lipida]] 1&nbsp;%. === Fitsaboana nentim-paharazana === [[Sary:Ramaphalam tree Income tax colony 01.jpg|ankavia|vignette|335x335px|''Annona reticulata'']]Nandritra ny taonjato maro dia nampiasaina tamin' ny [[fitsaboana nentim-paharazana]] samihafa ny voan' ny ''Annona reticulata'' nohamainina, ny [[Hoditra (amin' ny zavamaniry)|hoditry]] ny vatany, na ny raviny. Any [[Jamaîka|Jamaika]] sy [[Panamà|Panama]], ny ''Annona reticulata'' dia nampiasaina tamin' ny fitsaboana nentim-paharazana tamin' ny alalan' ny fandrahoana ny raviny sy ny voany mbola maitso ary ny hoditry ny vatany mba hahazoana tambavy. === Fampiasana hafa === Azo ampiasaina amin' ny fandomana [[hoditra]] (angozy) ny ravina sy ny sampana amin' ny ''Annona reticulata'' satria misy fandokoko manga ao anatiny. Azo anaovana fonosana sy haingo ary satroka ny hoditra anatin' ny vatan' ny ''Annona reticulata''. Malemy ny nofon-kazony ka azo anaovana fitaovan-dakozia, na dia tsy dia tsara kalitao. == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona muricata]]'' (kôrôsôly) * ''[[Annona senegalensis]]'' (koropetaka) * ''[[Annona squamosa]]'' (konikony) oki96u2rm1ckm7k5k4ly935jqwwc1gq 4 302566 1152714 2026-10-31T12:14:52Z JianJi 36396 Pejy noforonina tamin'ny « '''Ravelonjanahary''' no mpanorina ny [[Fifohazana Manolotrony|fifohazana]] sy [[tobilehibe Manolotrony]] tamin' ny taona 1927. Teraka tamin' ny taona 1850 izy ary maty tamin' ny taona 1970. Notezaina tao amin' ny fiangonana naorin' ny [[London Missionary Society|''London Missionary Society'']] izy. Nitahiry [[ody]] izy. Taty aoriana, araka ny filazany, dia nisehoan’ i [[Jesoa]] matetitetika tao an-tanàna sy tany an-tsaha izy tamin' ny fahenimpolo taonany.... » 1152714 wikitext text/x-wiki '''Ravelonjanahary''' no mpanorina ny [[Fifohazana Manolotrony|fifohazana]] sy [[tobilehibe Manolotrony]] tamin' ny taona 1927. Teraka tamin' ny taona 1850 izy ary maty tamin' ny taona 1970. Notezaina tao amin' ny fiangonana naorin' ny [[London Missionary Society|''London Missionary Society'']] izy. Nitahiry [[ody]] izy. Taty aoriana, araka ny filazany, dia nisehoan’ i [[Jesoa]] matetitetika tao an-tanàna sy tany an-tsaha izy tamin' ny fahenimpolo taonany. Nahita zavatra mamirapiratra izy indray hariva sady nahare feo nanasa azy mba hijery ny rantsan-tanany folo izay nisy ny soratry ny [[Didy Folo|Didy folo]], sady nampanantena azy fa izay rehetra mino an’ [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]] noho ny teny izay hambarany dia ho [[Fahasitranana mahagaga|sitrana]] amin' ny alalan' ny [[fametrahan-tanana]]. Lazaina fa "[[Fahafatesana|maty]]" nandritra ny enina andro izy ka "[[Fitsanganan-ko velona (kristianisma)|nitsangana]]" tamin' ny andro fahafito; nakarina any an-danitra ny fanahiny ary nomena fanahy hafa izy mba tsy hahafaty azy. Voalaza koa fa tsy nisakafo izy nandritra ny telo volana fa nisotro rano mangatsika fotsiny tamin' ny fotoana nampinarana azy tany an-danitra. Nisy fotoana "nahafatesany" mandritra ny telo andro hafa indray nefa nitsangan-ko velona ihany. Betsaka ny [[fahagagana]] nataony, toy ny [[Fahasitranana mahagaga|fanasitranana]]. Tamin' ny faha-120 taona izy vao maty. ([[Ravelonjanahary|'''tohiny...''']]) jmykqzuohios4f9uvcpumeyx58sw53w 4 302567 1152715 2026-10-31T12:26:50Z JianJi 36396 Pejy noforonina tamin'ny « [[Sary:Bahaistar.jpg|vignette|270x270px|Kintana sivy rantsana ahitana ny soratra izay azo vakina hoe "Yā Bahāʾ al-Abhā" izay midika hoe "Ry Voninahitry ny Be voninahitra indrindra!"]] Ny '''Bahaisma''' na '''Baha'isma''' na '''Finoana''' '''baha'i''' na '''Finoana''' '''bahay''' dia finoana [[Finoana abrahamika|abrahamika]] mahaleo tena nentin' ny irak' Andriamanitra iray antsoina hoe [[Baháʼu'lláh|Baha'u'llah]]. Fivavahana [[Mônôteisma|mônôteista]]... » 1152715 wikitext text/x-wiki [[Sary:Bahaistar.jpg|vignette|270x270px|Kintana sivy rantsana ahitana ny soratra izay azo vakina hoe "Yā Bahāʾ al-Abhā" izay midika hoe "Ry Voninahitry ny Be voninahitra indrindra!"]] Ny '''Bahaisma''' na '''Baha'isma''' na '''Finoana''' '''baha'i''' na '''Finoana''' '''bahay''' dia finoana [[Finoana abrahamika|abrahamika]] mahaleo tena nentin' ny irak' Andriamanitra iray antsoina hoe [[Baháʼu'lláh|Baha'u'llah]]. Fivavahana [[Mônôteisma|mônôteista]] ny finoana bahay izay mandala ny maha tokana an' [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]]. Baha'i na Bahay no fiantsoana ny mpanara-dia ity finoana ity, izay [[fivavahana abrahamika]] mitory ny maha iray ara-panahy ny olombelona rehetra. Milaza ny tenany ho mpikambana amina "fivavahana mahaleo tena" ny mpino bahay<ref><small>Denis MacEoin, [https://fr.scribd.com/document/3550026/Responses-to-Apostacy « Personal allegiance and the loss of balance in Babi and Baha’i studies : A response to Moojan Momen’s ‘‘Marginality and Apostasy’’ »], Religion,‎ 2008 ([[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.scribd.com%2Fdoc%2F3550026%2FResponses-to-Apostacy tahiry]])</small></ref> . Ho an' i Bahay, i [[Adama sy Eva|Adama]], i [[Abrahama (patriarka)|Abrahama]], i [[Mosesy]], i [[Zaratostra]], i [[Krishna]], i [[Bodà]], i [[Jesoa araka ny bahaisma|Jesoa Kristy]], i [[Mohamady]], ny [[Bāb|Báb]] ary i [[Baháʼu'lláh|Bahá'u'lláh]] dia fisehoan' Andriamanitra. Ilay [[Persàna (vahoaka)|Persana]] Mīrzā Ḥusayn-ʿAlī Nūrī (1817-1892), izay atao hoe Baha'u'llah taty aoriana, no nanorina ny finoana bahay tamin' ny taona 1863. Ny anarana hoe ''Baha'u'llah'' dia midika hoe "Voninahitr' Andriamanitra" izay atao amin' ny [[Fiteny arabo|teny arabo]] mitovy dika amin' io hoe ''Bahāʾ-Allāh''. Mpianatr' i Bahāʾ-Allāh ny mpino bahay. Manana foibentoerana mihoatra ny 100&nbsp;000 eran-tany ny finoana bahay, ka ao [[Haifa]] any [[Israely]] no foibeny fara tampony. Tamin' ny taona 2011 dia niisa 7&nbsp;000&nbsp;000 any ho any ny mpino bahay izay avy amin' ny vahoaka na foko miisa 2&nbsp;100 samihafa miely amin' ny firenena 189<ref><small>[https://info.bahai.org/bahai-world-community.html "The Bahá’í World Community"] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Finfo.bahai.org%2Fbahai-world-community.html tahiry]]</small></ref>. Ao Haifa sy ao Acra any Israely ny ivontoerana ara-panahy, izay nanaovana [[fivahiniana masina]] (''ziyarat'') sady ivontoeran' ny fitantanan-draharaha. ([[Bahaisma]]|'''tohiny...''') 2mnebp43q6j0v6mpg5r2qk6xfoh94yx 1152716 1152715 2026-10-31T12:27:23Z JianJi 36396 1152716 wikitext text/x-wiki [[Sary:Bahaistar.jpg|vignette|270x270px|Kintana sivy rantsana ahitana ny soratra izay azo vakina hoe "Yā Bahāʾ al-Abhā" izay midika hoe "Ry Voninahitry ny Be voninahitra indrindra!"]] Ny '''Bahaisma''' na '''Baha'isma''' na '''Finoana''' '''baha'i''' na '''Finoana''' '''bahay''' dia finoana [[Finoana abrahamika|abrahamika]] mahaleo tena nentin' ny irak' Andriamanitra iray antsoina hoe [[Baháʼu'lláh|Baha'u'llah]]. Fivavahana [[Mônôteisma|mônôteista]] ny finoana bahay izay mandala ny maha tokana an' [[Andriamanitra (tokana)|Andriamanitra]]. Baha'i na Bahay no fiantsoana ny mpanara-dia ity finoana ity, izay [[fivavahana abrahamika]] mitory ny maha iray ara-panahy ny olombelona rehetra. Milaza ny tenany ho mpikambana amina "fivavahana mahaleo tena" ny mpino bahay<ref><small>Denis MacEoin, [https://fr.scribd.com/document/3550026/Responses-to-Apostacy « Personal allegiance and the loss of balance in Babi and Baha’i studies : A response to Moojan Momen’s ‘‘Marginality and Apostasy’’ »], Religion,‎ 2008 ([[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.scribd.com%2Fdoc%2F3550026%2FResponses-to-Apostacy tahiry]])</small></ref> . Ho an' i Bahay, i [[Adama sy Eva|Adama]], i [[Abrahama (patriarka)|Abrahama]], i [[Mosesy]], i [[Zaratostra]], i [[Krishna]], i [[Bodà]], i [[Jesoa araka ny bahaisma|Jesoa Kristy]], i [[Mohamady]], ny [[Bāb|Báb]] ary i [[Baháʼu'lláh|Bahá'u'lláh]] dia fisehoan' Andriamanitra. Ilay [[Persàna (vahoaka)|Persana]] Mīrzā Ḥusayn-ʿAlī Nūrī (1817-1892), izay atao hoe Baha'u'llah taty aoriana, no nanorina ny finoana bahay tamin' ny taona 1863. Ny anarana hoe ''Baha'u'llah'' dia midika hoe "Voninahitr' Andriamanitra" izay atao amin' ny [[Fiteny arabo|teny arabo]] mitovy dika amin' io hoe ''Bahāʾ-Allāh''. Mpianatr' i Bahāʾ-Allāh ny mpino bahay. Manana foibentoerana mihoatra ny 100&nbsp;000 eran-tany ny finoana bahay, ka ao [[Haifa]] any [[Israely]] no foibeny fara tampony. Tamin' ny taona 2011 dia niisa 7&nbsp;000&nbsp;000 any ho any ny mpino bahay izay avy amin' ny vahoaka na foko miisa 2&nbsp;100 samihafa miely amin' ny firenena 189<ref><small>[https://info.bahai.org/bahai-world-community.html "The Bahá’í World Community"] [[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Finfo.bahai.org%2Fbahai-world-community.html tahiry]]</small></ref>. Ao Haifa sy ao Acra any Israely ny ivontoerana ara-panahy, izay nanaovana [[fivahiniana masina]] (''ziyarat'') sady ivontoeran' ny fitantanan-draharaha. ([[Bahaisma|'''tohiny...''']]) 45ng0kquzkt8xjsmjjpnxne2ozk0vtp 0 302568 1152720 2026-10-31T13:33:35Z Thelezifor 15140 Karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana Annonaceae 1152720 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona senegalensis (4337693176).jpg|vignette|326x326px|''Annona senegalensis'']] Ny '''''Annona senegalensis''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]'', izay maniry any amin' ny faritra maina somary mando sy faritra mando antonony. Tena be mpita atỳ [[Afrika]] ny voany, noho ny tsirony sy ny fampiasana azy eo amin' ny lafiny fitsaboana. [[Hazobotry]] izy io. ''Annona senegalensis'' <small>Pers.</small> no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''korofetaka''', '''koropetaka''', na '''mikongonasy'''. == Famariparitana == [[Sary:Annona senegalensis subsp. senegalensis 1DS-II 1-7308.jpg|vignette|287x287px|Vonin' ny ''Annona senegalensis'']] [[Sary:Annona senegalensis01.jpg|vignette|321x321px|Vonin' ny ''Annona senegalensis'']] Hazo na hazobotry hita indrindra any amin' ny faritra misy [[hivoka]] sy eny amin' ny ala manamorona renirano any [[Afrika Trôpikaly|Afrika]] [[Afrika Trôpikaly|Trôpikaly]] sy [[Faritra Atsimo ao Afrika|Afrika faritra Atsimo]] ny ''Annona senegalensis''. Mety hahatratra 6 m ny haavony. === Ravina === Manana ravina somary lehibe miloko maitso manga ny ''Annona senegalensis''. === Voa === [[Sary:Annona senegalensis MS 1585.jpg|vignette|Voan' ny ''Annona senegalensis'']] Mamoa voa azo hanina miloko mavo na volomboasary, izay mitovy habe amin' ny paoma ny ''Annona senegalensis''. Ireo voa ireo dia be vitamina, mamy, ary manana tsiro mampahatsiahy ny an' ny [[mananasy]] sy ny [[Vanila|lavanila]]. == Anarana hafa == Indreto ny anarana hafa nahafantarana ny ''Annona senegalensis'': * ''Annona arenaria'' <small>Thonn.</small> * ''Annona chrysophylla'' <small>Bojer</small> * ''Annona porpetac'' <small>Boivin ex Baill.</small> * ''Annona senegalensis var. deltoides'' <small>Robyns & Ghesq.</small> == Lisitry ny zana-karazana sy ny ovan-karazana == [[Sary:Annona senegalensis Bild0878.jpg|vignette|''Annona senegalensis'']] Indreto ny ny zana-karazana sy ny ovan-karazan' ny ''Annona senegalensis'' araka ny ''[[Tropicos]]'' <small>(11 Aogositra 2017)</small> (Fanamarihana: lisitra tsy voadio izay mety hahitana anarana mitovy hevitra): * ''Annona senegalensis subsp. oulotricha'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis subsp. senegalensis'' * ''Annona senegalensis var. arenaria'' <small>Sillans</small> * ''Annona senegalensis var. areolata'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis var. chrysophylla'' <small>Sillans</small> * ''Annona senegalensis var. cuneata'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. deltoides'' <small>Robyns & Ghesq.</small> * ''Annona senegalensis var. glabrescens'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. latifolia'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. oulotricha'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis var. porpetac'' <small>(Boiv. ex H. Baillon) Diels</small> * ''Annona senegalensis var. rhodesiaca'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Annona senegalensis var. senegalensis'' * ''Annona senegalensis var. subsessilifolia'' <small>Engl.</small> == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona reticulata]]'' (hobohobo) * ''[[Annona muricata]]'' (kôrôsôly) * ''[[Annona squamosa]]'' (konikony) jxbftzgkyd3bq4midimftur1fgvjqwd 1152723 1152720 2026-10-31T14:24:43Z Thelezifor 15140 Famariparitana 1152723 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona senegalensis (4337693176).jpg|vignette|326x326px|''Annona senegalensis'']] Ny '''''Annona senegalensis''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]'', izay maniry any amin' ny faritra maina somary mando sy faritra mando antonony. Tena be mpita atỳ [[Afrika]] ny voany, noho ny tsirony sy ny fampiasana azy eo amin' ny lafiny fitsaboana. [[Hazobotry]] izy io. ''Annona senegalensis'' <small>Pers.</small> no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''korofetaka''', '''koropetaka''', na '''mikongonasy'''. Hita indrindra any amin' ny faritra misy [[hivoka]] sy eny amin' ny ala manamorona renirano any [[Afrika Trôpikaly|Afrika]] [[Afrika Trôpikaly|Trôpikaly]] sy [[Faritra Atsimo ao Afrika|Afrika faritra Atsimo]] ny ''Annona senegalensis''. == Famariparitana == Mety ho hazo madinika na hazobotry ny ''Annona senegalensis'', izay mahatratra haavo 2 ka hatramin' ny 6 m. Indraindray dia mety hahatratra hatramin' ny 11 m ny haavony. Malama na marokoroko ny hodiny, izay mety ho volondavenona manopy volom-bolafotsy na volondavenona manopy volontany. Voamariky ny olatra vokatry ny ravina niala teo aminy ny hodiny, sady misy faritra miendaka miendrika saika boribory tanteraka izay mampiseho ny sosona ao ambaniny manana loko mazava kokoa. Rakotra volo matevina miloko volondavenona na volontany na mavo ny rantsany tanora. Rehefa mihalehibe anefa ilay hazo dia mihintsana ireo volo ireo. === Ravina === Manana ravina somary lehibe ny ''Annona senegalensis''. Mifandimby ny fipetrak' ireo ravina ireo izay miloko maitso ka hatramin' ny maitso manopy manga. Tsotra ny ravina, lavalava mibikan' atody, na boribory lavalava. Mirefy 6 hatramin' ny 18,5 sm ny halavany ary 2,5 hatramin' ny 11,5 sm ny sakany. Saika tsy misy volo ny lafiny ambony, fa matetika kosa misy volo ny lafiny ambany sady maneho loko maitso na somary mena. Misy kiran-dravina toy ny tranon-kala ny lafiny roa. Boribory na somary misy vaky kely ny tendron' ny ravina. Fisaka na somary miendrika sofina kely ny foto-dravina. Feno ny sisin' ny ravina (tsy misy nifiniffy na triatra). Matevina ny tangozan-dravina, izay manana halava mirefy 0,5 hatramin' ny 2,5 sm. === Vony === [[Sary:Annona senegalensis subsp. senegalensis 1DS-II 1-7308.jpg|vignette|287x287px|Vonin' ny ''Annona senegalensis'']] [[Sary:Annona senegalensis01.jpg|vignette|321x321px|Vonin' ny ''Annona senegalensis''|ankavia]]Mahatratra 3 sm ny savaivon' ny vony rehefa mivelatra tanteraka, izay mipetaka eo amin' ny [[Tangozam-bony|tangozany]] mirefy 2 sm. Mety ho irery izy ireo, na mivondrona tsiroaroa ka hatramin' ny efatra, ary mipoitra avy eo amin' ny zoro foronin' ny ravina. Ahitana [[felambony]] enina matevina, miloko mavo-fotsy na mavo, izay mitsinjara ho sosona roa. Maitso ny ivelan' ny felambony, fa mavo-fotsy na mena kosa ny ao anatiny. Mirefy eo amin' ny 0,8 hatramin' ny 1,5 sm ny halavany ary 0,9 hatramin' ny 1,1 sm ny sakan' ny felambony. Mety ho malama tsy misy volo izy ireo na misy volo malefaka kely. Miondrika eo ambonin' ny [[lahimbony]] sy ny [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinana]] ny sosona anatiny amin' ny felambony. Kely kokoa noho ny felambony (manana sakany 3 hatramin' ny 4 sy lavany 4 hatramin' ny 5 mm) ny ravim-bony telo misaraka, miendrika boribory somary lavalava. Eo anelanelan' ny 1,7 sy 2,5 mm ny halavan' ny lahimbony. Mamony eo anelanelan' ny volana Avrily sy Jona eo ho eo ilay zavamaniry. Mivoaka amin' ny endrika vondrona misy voa efatra miraikitra maharitra ny [[vovobony]]. Matetika dia karazana bibikely maromaro ao amin' ny vondron' ny voangory (''[[Coleoptera]]'') no miantoka ny famindrana vovobony, saingy azo atao amin' ny tanana ny famindrana ny vovobony raha volena izy. === Voa === [[Sary:Annona senegalensis Bild0878.jpg|vignette|Ravina sy voan' ny ''Annona senegalensis''|ankavia]] [[Sary:Annona senegalensis MS 1585.jpg|vignette|Voan' ny ''Annona senegalensis'']] Mamoa voa azo hanina miloko mavo na volomboasary, izay mitovy habe amin' ny paoma ny ''Annona senegalensis''. Ireo voa ireo dia be vitamina, mamy, ary manana tsiro mampahatsiahy ny an' ny [[mananasy]] sy ny [[Vanila|lavanila]]. Ahitana fizarazarany maro mitambatra avy amin' ny [[singam-bavimbony]] ny voany izay be nofony miendrika atody na boribory sady manana vohony mikitoantoana. Mirefy eo amin' ny 2,5 hatramin' ny 5 sm ny halavany ary 2,5 hatramin' ny 4 sm ny sakany. Maitso ireo voa ireo rehefa mbola tsy matoy, lasa mavo rehefa matoy ary avy eo miova ho volomboasary rehefa masaka. Feno vihim-boa lavalava na toy ny varingarina maro sady miloko volomboasary maizina ny ao anatiny. Manana halava mirefy 1,5 hatramin' ny 5 sm ny tagozany. Matetika dia tsy mihoatra ny enim-bolana ny fahafahan' ny vihim-boany mitsimoka. == Anarana hafa == Indreto ny anarana hafa nahafantarana ny ''Annona senegalensis'': * ''Annona arenaria'' <small>Thonn.</small> * ''Annona chrysophylla'' <small>Bojer</small> * ''Annona porpetac'' <small>Boivin ex Baill.</small> * ''Annona senegalensis var. deltoides'' <small>Robyns & Ghesq.</small> == Lisitry ny zana-karazana sy ny ovan-karazana == Indreto ny ny zana-karazana sy ny ovan-karazan' ny ''Annona senegalensis'' araka ny ''[[Tropicos]]'' <small>(11 Aogositra 2017)</small> (Fanamarihana: lisitra tsy voadio izay mety hahitana anarana mitovy hevitra): * ''Annona senegalensis subsp. oulotricha'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis subsp. senegalensis'' * ''Annona senegalensis var. arenaria'' <small>Sillans</small> * ''Annona senegalensis var. areolata'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis var. chrysophylla'' <small>Sillans</small> * ''Annona senegalensis var. cuneata'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. deltoides'' <small>Robyns & Ghesq.</small> * ''Annona senegalensis var. glabrescens'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. latifolia'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. oulotricha'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis var. porpetac'' <small>(Boiv. ex H. Baillon) Diels</small> * ''Annona senegalensis var. rhodesiaca'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Annona senegalensis var. senegalensis'' * ''Annona senegalensis var. subsessilifolia'' <small>Engl.</small> == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona reticulata]]'' (hobohobo) * ''[[Annona muricata]]'' (kôrôsôly) * ''[[Annona squamosa]]'' (konikony) exc82nnccn05dqi2kl9xn9ld036ii23 1152724 1152723 2026-10-31T14:38:56Z Thelezifor 15140 Faritra sy toerana aniriany 1152724 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona senegalensis (4337693176).jpg|vignette|326x326px|''Annona senegalensis'']] Ny '''''Annona senegalensis''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]'', izay maniry any amin' ny faritra maina somary mando sy faritra mando antonony. Tena be mpita atỳ [[Afrika]] ny voany, noho ny tsirony sy ny fampiasana azy eo amin' ny lafiny fitsaboana. [[Hazobotry]] izy io. ''Annona senegalensis'' <small>Pers.</small> no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''korofetaka''', '''koropetaka''', na '''mikongonasy'''. Hita indrindra any amin' ny faritra misy [[hivoka]] sy eny amin' ny ala manamorona renirano any [[Afrika Trôpikaly|Afrika]] [[Afrika Trôpikaly|Trôpikaly]] sy [[Faritra Atsimo ao Afrika|Afrika faritra Atsimo]] ny ''Annona senegalensis''. == Famariparitana == Mety ho hazo madinika na hazobotry ny ''Annona senegalensis'', izay mahatratra haavo 2 ka hatramin' ny 6 m. Indraindray dia mety hahatratra hatramin' ny 11 m ny haavony. Malama na marokoroko ny hodiny, izay mety ho volondavenona manopy volom-bolafotsy na volondavenona manopy volontany. Voamariky ny olatra vokatry ny ravina niala teo aminy ny hodiny, sady misy faritra miendaka miendrika saika boribory tanteraka izay mampiseho ny sosona ao ambaniny manana loko mazava kokoa. Rakotra volo matevina miloko volondavenona na volontany na mavo ny rantsany tanora. Rehefa mihalehibe anefa ilay hazo dia mihintsana ireo volo ireo. === Ravina === Manana ravina somary lehibe ny ''Annona senegalensis''. Mifandimby ny fipetrak' ireo ravina ireo izay miloko maitso ka hatramin' ny maitso manopy manga. Tsotra ny ravina, lavalava mibikan' atody, na boribory lavalava. Mirefy 6 hatramin' ny 18,5 sm ny halavany ary 2,5 hatramin' ny 11,5 sm ny sakany. Saika tsy misy volo ny lafiny ambony, fa matetika kosa misy volo ny lafiny ambany sady maneho loko maitso na somary mena. Misy kiran-dravina toy ny tranon-kala ny lafiny roa. Boribory na somary misy vaky kely ny tendron' ny ravina. Fisaka na somary miendrika sofina kely ny foto-dravina. Feno ny sisin' ny ravina (tsy misy nifiniffy na triatra). Matevina ny tangozan-dravina, izay manana halava mirefy 0,5 hatramin' ny 2,5 sm. === Vony === [[Sary:Annona senegalensis subsp. senegalensis 1DS-II 1-7308.jpg|vignette|287x287px|Vonin' ny ''Annona senegalensis'']] [[Sary:Annona senegalensis01.jpg|vignette|321x321px|Vonin' ny ''Annona senegalensis''|ankavia]]Mahatratra 3 sm ny savaivon' ny vony rehefa mivelatra tanteraka, izay mipetaka eo amin' ny [[Tangozam-bony|tangozany]] mirefy 2 sm. Mety ho irery izy ireo, na mivondrona tsiroaroa ka hatramin' ny efatra, ary mipoitra avy eo amin' ny zoro foronin' ny ravina. Ahitana [[felambony]] enina matevina, miloko mavo-fotsy na mavo, izay mitsinjara ho sosona roa. Maitso ny ivelan' ny felambony, fa mavo-fotsy na mena kosa ny ao anatiny. Mirefy eo amin' ny 0,8 hatramin' ny 1,5 sm ny halavany ary 0,9 hatramin' ny 1,1 sm ny sakan' ny felambony. Mety ho malama tsy misy volo izy ireo na misy volo malefaka kely. Miondrika eo ambonin' ny [[lahimbony]] sy ny [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinana]] ny sosona anatiny amin' ny felambony. Kely kokoa noho ny felambony (manana sakany 3 hatramin' ny 4 sy lavany 4 hatramin' ny 5 mm) ny ravim-bony telo misaraka, miendrika boribory somary lavalava. Eo anelanelan' ny 1,7 sy 2,5 mm ny halavan' ny lahimbony. Mamony eo anelanelan' ny volana Avrily sy Jona eo ho eo ilay zavamaniry. Mivoaka amin' ny endrika vondrona misy voa efatra miraikitra maharitra ny [[vovobony]]. Matetika dia karazana bibikely maromaro ao amin' ny vondron' ny voangory (''[[Coleoptera]]'') no miantoka ny famindrana vovobony, saingy azo atao amin' ny tanana ny famindrana ny vovobony raha volena izy. === Voa === [[Sary:Annona senegalensis Bild0878.jpg|vignette|Ravina sy voan' ny ''Annona senegalensis''|ankavia]] [[Sary:Annona senegalensis MS 1585.jpg|vignette|Voan' ny ''Annona senegalensis'']] Mamoa voa azo hanina miloko mavo na volomboasary, izay mitovy habe amin' ny paoma ny ''Annona senegalensis''. Ireo voa ireo dia be vitamina, mamy, ary manana tsiro mampahatsiahy ny an' ny [[mananasy]] sy ny [[Vanila|lavanila]]. Ahitana fizarazarany maro mitambatra avy amin' ny [[singam-bavimbony]] ny voany izay be nofony miendrika atody na boribory sady manana vohony mikitoantoana. Mirefy eo amin' ny 2,5 hatramin' ny 5 sm ny halavany ary 2,5 hatramin' ny 4 sm ny sakany. Maitso ireo voa ireo rehefa mbola tsy matoy, lasa mavo rehefa matoy ary avy eo miova ho volomboasary rehefa masaka. Feno vihim-boa lavalava na toy ny varingarina maro sady miloko volomboasary maizina ny ao anatiny. Manana halava mirefy 1,5 hatramin' ny 5 sm ny tagozany. Matetika dia tsy mihoatra ny enim-bolana ny fahafahan' ny vihim-boany mitsimoka. == Anarana hafa == Indreto ny anarana hafa nahafantarana ny ''Annona senegalensis'': * ''Annona arenaria'' <small>Thonn.</small> * ''Annona chrysophylla'' <small>Bojer</small> * ''Annona porpetac'' <small>Boivin ex Baill.</small> * ''Annona senegalensis var. deltoides'' <small>Robyns & Ghesq.</small> == Lisitry ny zana-karazana sy ny ovan-karazana == Indreto ny ny zana-karazana sy ny ovan-karazan' ny ''Annona senegalensis'' araka ny ''[[Tropicos]]'' <small>(11 Aogositra 2017)</small> (Fanamarihana: lisitra tsy voadio izay mety hahitana anarana mitovy hevitra): * ''Annona senegalensis subsp. oulotricha'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis subsp. senegalensis'' * ''Annona senegalensis var. arenaria'' <small>Sillans</small> * ''Annona senegalensis var. areolata'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis var. chrysophylla'' <small>Sillans</small> * ''Annona senegalensis var. cuneata'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. deltoides'' <small>Robyns & Ghesq.</small> * ''Annona senegalensis var. glabrescens'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. latifolia'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. oulotricha'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis var. porpetac'' <small>(Boiv. ex H. Baillon) Diels</small> * ''Annona senegalensis var. rhodesiaca'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Annona senegalensis var. senegalensis'' * ''Annona senegalensis var. subsessilifolia'' <small>Engl.</small> == Faritra sy toerana aniriany == Matetika hita eny amin' ny faritra somary maina ka hatramin' ny faritra somary mando akaikin' ny morontsiraka ny ''Annona senegalensis''. Matetika izy no maniry eo amin' ny tany misy avy amin' ny [[haran-dranomasina]], miaraka amin' ny tany fasehana na tany ifangaroan' ny [[fasika]] sy ny [[tanimanga]]. Hita manomboka eo amin' ny haambon' ny ranomasina ka hatramin' ny haambo 2&nbsp;400 m izy, amin' ny mari-pana eo anelanelan' ny 17 sy 30&nbsp;°C, ary eo amin' ny faritra misy rotsakorana eo anelanelan' ny 700 sy 2&nbsp;500 mm. Matetika izy no maniry mitokana ao anatin' ny ala mikitroka mifangaro hivoka, any amin' ny ala misy honahona, eny amoron-drenirano, na any amin' ny tany fambolena taloha izay navela tsy niasana nandritra ny fotoana ela. Teratany any amin' ny faritra trôpikaly ao [[Afrika]] ny ''Annona senegalensis'', anisan' izany ny atsinanana sy ny avaratra-atsinanana, ny andrefana sy ny andrefana-afovoany, ary ny atsimo, sy any amin' ny faritra sobtrôpikaly any atsimo amin' i Afrika, ary koa any amin' ny nosy ao amin' ny tapany andrefan' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]]. Ao [[Afrika Atsimo]] dia hita any [[KwaZulu-Natal]] sy any [[Limpopo]] ary any [[Mpumalanga]] izy io. Any [[Zimbaboe]] kosa dia miparitaka be any amin' ny distrikan' i Bikita ilay zavamaniry. Lasa tafapetraka ho zavamaniry teratany any amin' ny faritra sasany any India ny ''Annona senegalensis''. Hita any amin' ny [[Maldiva|vondro-nosy Maldiva]] ihany koa izy io. == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona reticulata]]'' (hobohobo) * ''[[Annona muricata]]'' (kôrôsôly) * ''[[Annona squamosa]]'' (konikony) eap7txtkjntlarf570swaqstvb8dd42 1152731 1152724 2026-10-31T15:43:39Z Thelezifor 15140 Nanitsy hadisoam-pitendrena 1152731 wikitext text/x-wiki [[Sary:Annona senegalensis (4337693176).jpg|vignette|326x326px|''Annona senegalensis'']] Ny '''''Annona senegalensis''''' dia karazana [[Angiospermae|zavamaniry mamony]] ao amin' ny fianakaviana ''[[Annonaceae]]'', izay maniry any amin' ny faritra maina somary mando sy faritra mando antonony. Tena be mpita atỳ [[Afrika]] ny voany, noho ny tsirony sy ny fampiasana azy eo amin' ny lafiny fitsaboana. [[Hazobotry]] izy io. ''Annona senegalensis'' <small>Pers.</small> no anarany ara-tsiansa feno. Amin' ny teny malagasy izy dia atao hoe '''korofetaka''', '''koropetaka''', na '''mikongonasy'''. Hita indrindra any amin' ny faritra misy [[hivoka]] sy eny amin' ny ala manamorona renirano any [[Afrika Trôpikaly|Afrika]] [[Afrika Trôpikaly|Trôpikaly]] sy [[Faritra Atsimo ao Afrika|Afrika faritra Atsimo]] ny ''Annona senegalensis''. == Famariparitana == Mety ho hazo madinika na hazobotry ny ''Annona senegalensis'', izay mahatratra haavo 2 ka hatramin' ny 6 m. Indraindray dia mety hahatratra hatramin' ny 11 m ny haavony. Malama na marokoroko ny hodiny, izay mety ho volondavenona manopy volom-bolafotsy na volondavenona manopy volontany. Voamariky ny olatra vokatry ny ravina niala teo aminy ny hodiny, sady misy faritra miendaka miendrika saika boribory tanteraka izay mampiseho ny sosona ao ambaniny manana loko mazava kokoa. Rakotra volo matevina miloko volondavenona na volontany na mavo ny rantsany tanora. Rehefa mihalehibe anefa ilay hazo dia mihintsana ireo volo ireo. === Ravina === Manana ravina somary lehibe ny ''Annona senegalensis''. Mifandimby ny fipetrak' ireo ravina ireo izay miloko maitso ka hatramin' ny maitso manopy manga. Tsotra ny ravina, lavalava mibikan' atody, na boribory lavalava. Mirefy 6 hatramin' ny 18,5 sm ny halavany ary 2,5 hatramin' ny 11,5 sm ny sakany. Saika tsy misy volo ny lafiny ambony, fa matetika kosa misy volo ny lafiny ambany sady maneho loko maitso na somary mena. Misy kiran-dravina toy ny tranon-kala ny lafiny roa. Boribory na somary misy vaky kely ny tendron' ny ravina. Fisaka na somary miendrika sofina kely ny foto-dravina. Feno ny sisin' ny ravina (tsy misy nifiniffy na triatra). Matevina ny tangozan-dravina, izay manana halava mirefy 0,5 hatramin' ny 2,5 sm. === Vony === [[Sary:Annona senegalensis subsp. senegalensis 1DS-II 1-7308.jpg|vignette|287x287px|Vonin' ny ''Annona senegalensis'']] [[Sary:Annona senegalensis01.jpg|vignette|321x321px|Vonin' ny ''Annona senegalensis''|ankavia]]Mahatratra 3 sm ny savaivon' ny vony rehefa mivelatra tanteraka, izay mipetaka eo amin' ny [[Tangozam-bony|tangozany]] mirefy 2 sm. Mety ho irery izy ireo, na mivondrona tsiroaroa ka hatramin' ny efatra, ary mipoitra avy eo amin' ny zoro foronin' ny ravina. Ahitana [[felambony]] enina matevina, miloko mavo-fotsy na mavo, izay mitsinjara ho sosona roa. Maitso ny ivelan' ny felambony, fa mavo-fotsy na mena kosa ny ao anatiny. Mirefy eo amin' ny 0,8 hatramin' ny 1,5 sm ny halavany ary 0,9 hatramin' ny 1,1 sm ny sakan' ny felambony. Mety ho malama tsy misy volo izy ireo na misy volo malefaka kely. Miondrika eo ambonin' ny [[lahimbony]] sy ny [[Fihary atodinaina (bôtanika)|fihary atodinana]] ny sosona anatiny amin' ny felambony. Kely kokoa noho ny felambony (manana sakany 3 hatramin' ny 4 sy lavany 4 hatramin' ny 5 mm) ny ravim-bony telo misaraka, miendrika boribory somary lavalava. Eo anelanelan' ny 1,7 sy 2,5 mm ny halavan' ny lahimbony. Mamony eo anelanelan' ny volana Avrily sy Jona eo ho eo ilay zavamaniry. Mivoaka amin' ny endrika vondrona misy voa efatra miraikitra maharitra ny [[vovobony]]. Matetika dia karazana bibikely maromaro ao amin' ny vondron' ny voangory (''[[Coleoptera]]'') no miantoka ny famindrana vovobony, saingy azo atao amin' ny tanana ny famindrana ny vovobony raha volena izy. === Voa === [[Sary:Annona senegalensis Bild0878.jpg|vignette|Ravina sy voan' ny ''Annona senegalensis''|ankavia]] [[Sary:Annona senegalensis MS 1585.jpg|vignette|Voan' ny ''Annona senegalensis'']] Mamoa voa azo hanina miloko mavo na volomboasary, izay mitovy habe amin' ny paoma ny ''Annona senegalensis''. Ireo voa ireo dia be vitamina, mamy, ary manana tsiro mampahatsiahy ny an' ny [[mananasy]] sy ny [[Vanila|lavanila]]. Ahitana fizarazarany maro mitambatra avy amin' ny [[singam-bavimbony]] ny voany izay be nofony miendrika atody na boribory sady manana vohony mikitoantoana. Mirefy eo amin' ny 2,5 hatramin' ny 5 sm ny halavany ary 2,5 hatramin' ny 4 sm ny sakany. Maitso ireo voa ireo rehefa mbola tsy matoy, lasa mavo rehefa matoy ary avy eo miova ho volomboasary rehefa masaka. Feno vihim-boa lavalava na toy ny varingarina maro sady miloko volomboasary maizina ny ao anatiny. Manana halava mirefy 1,5 hatramin' ny 5 sm ny tagozany. Matetika dia tsy mihoatra ny enim-bolana ny fahafahan' ny vihim-boany mitsimoka. == Anarana hafa == Indreto ny anarana hafa nahafantarana ny ''Annona senegalensis'': * ''Annona arenaria'' <small>Thonn.</small> * ''Annona chrysophylla'' <small>Bojer</small> * ''Annona porpetac'' <small>Boivin ex Baill.</small> * ''Annona senegalensis var. deltoides'' <small>Robyns & Ghesq.</small> == Lisitry ny zana-karazana sy ny ovan-karazana == Indreto ny ny zana-karazana sy ny ovan-karazan' ny ''Annona senegalensis'' araka ny ''[[Tropicos]]'' <small>(11 Aogositra 2017)</small> (Fanamarihana: lisitra tsy voadio izay mety hahitana anarana mitovy hevitra): * ''Annona senegalensis subsp. oulotricha'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis subsp. senegalensis'' * ''Annona senegalensis var. arenaria'' <small>Sillans</small> * ''Annona senegalensis var. areolata'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis var. chrysophylla'' <small>Sillans</small> * ''Annona senegalensis var. cuneata'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. deltoides'' <small>Robyns & Ghesq.</small> * ''Annona senegalensis var. glabrescens'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. latifolia'' <small>Oliv.</small> * ''Annona senegalensis var. oulotricha'' <small>Le Thomas</small> * ''Annona senegalensis var. porpetac'' <small>(Boiv. ex H. Baillon) Diels</small> * ''Annona senegalensis var. rhodesiaca'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Annona senegalensis var. senegalensis'' * ''Annona senegalensis var. subsessilifolia'' <small>Engl.</small> == Faritra sy toerana aniriany == Matetika hita eny amin' ny faritra somary maina ka hatramin' ny faritra somary mando akaikin' ny morontsiraka ny ''Annona senegalensis''. Matetika izy no maniry eo amin' ny tany misy avy amin' ny [[haran-dranomasina]], miaraka amin' ny tany fasehana na tany ifangaroan' ny [[fasika]] sy ny [[tanimanga]]. Hita manomboka eo amin' ny haambon' ny ranomasina ka hatramin' ny haambo 2&nbsp;400 m izy, amin' ny mari-pana eo anelanelan' ny 17 sy 30&nbsp;°C, ary eo amin' ny faritra misy rotsakorana eo anelanelan' ny 700 sy 2&nbsp;500 mm. Matetika izy no maniry mitokana ao anatin' ny ala mikitroka mifangaro hivoka, any amin' ny ala misy honahona, eny amoron-drenirano, na any amin' ny tany fambolena taloha izay navela tsy niasana nandritra ny fotoana ela. Teratany any amin' ny faritra trôpikaly ao [[Afrika]] ny ''Annona senegalensis'', anisan' izany ny atsinanana sy ny avaratra-atsinanana, ny andrefana sy ny andrefana-afovoany, ary ny atsimo, sy any amin' ny faritra sobtrôpikaly any atsimo amin' i Afrika, ary koa any amin' ny nosy ao amin' ny tapany andrefan' ny [[Ranomasimbe Indiana|Ranomasimbe Indianina]]. Ao [[Afrika Atsimo]] dia hita any [[KwaZulu-Natal]] sy any [[Limpopo]] ary any [[Mpumalanga]] izy io. Any [[Zimbaboe]] kosa dia miparitaka be any amin' ny distrikan' i Bikita ilay zavamaniry. Lasa tafapetraka ho zavamaniry teratany any amin' ny faritra sasany any India ny ''Annona senegalensis''. Hita any amin' ny [[Maldiva|vondro-nosy Maldiva]] ihany koa izy io. == Jereo koa == * ''[[Annona]]'' * ''[[Annona reticulata]]'' (hobohobo) * ''[[Annona muricata]]'' (kôrôsôly) * ''[[Annona squamosa]]'' (konikony) p0zmmtvikghxvf5iugnhvzw4goqktw8 0 302569 1152721 2026-10-31T13:47:04Z HBoina 40172 Aliotse (haliotsy) est un nom vernaculaire malagasy qui désigne principalement des espèces d'oiseaux endemique Madagascar appartenant a la famille de Cuculidar. 1152721 wikitext text/x-wiki Aliotse (la pue-greche) miloko mena dia karazam-borona ao amin'ny fianakaviana Coua- (''[[Coua|(]][[Cuculidae|Cuculidés)]]'' ''vorona endemika ny Madagascar.'' . Ireo mpikaroka manampahaizana dia mihevitra fa karazana tokana ( ''Coua ruficeps'' ) nizara roa ( ''Coua ruficeps ruficeps'' et ''Coua ruficeps olivaceiceps'' ). Kanefa dia fantatra tamin'ireokarazany roa miavaka io vorona io.<ref>http;//mg.wikipedia.org</ref> 2u6hip58i3modfm5ocgoqmj38yjrlxm 0 302570 1152726 2026-10-31T14:42:40Z Thelezifor 15140 nanova ny anaran'i [[Zaty]] ho [[Annona squamosa]] i Thelezifor 1152726 wikitext text/x-wiki #FIHODINANA [[Annona squamosa]] rzre09g6jeuxubk87qbktewhais17bt 0 302571 1152734 2026-10-31T23:12:06Z JDkwibgp 39716 Zombie Nightmare 1152734 wikitext text/x-wiki Ny *Zombie Nightmare* dia sarimihetsika Kanadiana momba ny *zombie* navoaka tamin'ny taona 1987, novokarin'i Jack Bravman sady notarihiny, nosoratan'i John Fasano, ary ahitana an'i Adam West, Jon Mikl Thor, Tia Carrere, ary Frank Dietz amin'ny anjara toerana lehibe.<ref>[https://www.dvdtalk.com/reviews/45672/zombie-nightmare/]Jane, Ian (25 Oktobra 2010). "Zombie Nightmare". DVD Talk. Nohazonina avy tamin'ny loharano tany am-boalohany tamin'ny 15 Novambra 2019. Nidirana tamin'ny 18 Febroary 2015.</ref> 171dbwke5zgm6kapp4m6zy6wmp45jzf 1152735 1152734 2026-10-31T23:30:31Z JDkwibgp 39716 Fonon'ny Nightmare 18 1152735 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cover of Nightmare 18.jpg|vignette|Fonon'ny Nightmare 18]] Ny *Zombie Nightmare* dia sarimihetsika Kanadiana momba ny *zombie* navoaka tamin'ny taona 1987, novokarin'i Jack Bravman sady notarihiny, nosoratan'i John Fasano, ary ahitana an'i Adam West, Jon Mikl Thor, Tia Carrere, ary Frank Dietz amin'ny anjara toerana lehibe.<ref>[https://www.dvdtalk.com/reviews/45672/zombie-nightmare/]Jane, Ian (25 Oktobra 2010). "Zombie Nightmare". DVD Talk. Nohazonina avy tamin'ny loharano tany am-boalohany tamin'ny 15 Novambra 2019. Nidirana tamin'ny 18 Febroary 2015.</ref> 9yrznivk59labreksd6hw1qa4btajyt 1152736 1152735 2026-10-31T23:33:16Z JDkwibgp 39716 Zombie Nightmare 1152736 wikitext text/x-wiki [[Sary:Cover of Nightmare 18.jpg|vignette|Fonon'ny Nightmare 18]]{{Infobox olona|anarana=Zombie Nightmare}} '''Zombie Nightmare''' dia sarimihetsika Kanadiana momba ny *zombie* navoaka tamin'ny taona 1987, novokarin'i Jack Bravman sady notarihiny, nosoratan'i John Fasano, ary ahitana an'i Adam West, Jon Mikl Thor, Tia Carrere, ary Frank Dietz amin'ny anjara toerana lehibe.<ref>[https://www.dvdtalk.com/reviews/45672/zombie-nightmare/]Jane, Ian (25 Oktobra 2010). "Zombie Nightmare". DVD Talk. Nohazonina avy tamin'ny loharano tany am-boalohany tamin'ny 15 Novambra 2019. Nidirana tamin'ny 18 Febroary 2015.</ref> 3apx5fctd6p3dhs7lnnlyw9o3zhzfao