Wikipedia
miwiki
https://mi.wikipedia.org/wiki/Hau_K%C4%81inga
MediaWiki 1.47.0-wmf.9
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Haina
0
13641
168357
168123
2026-07-03T06:47:56Z
HyBoxwood
23334
[[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]]
168357
wikitext
text/x-wiki
''He tuhinga tēnei mō te Tūwehe-ā-Iwi o Haina. Tirohia te tuhinga '[[Taiwana]]' mō te Tūwehe o Haina.''
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''中华人民共和国<br />Tūwehe-ā-Iwi o Haina'''</big>
|-
| align=center colspan=2 |
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 style="background:#f9f9f9;"
|-
| align=center width=130 | [[File:Flag of the People's Republic of China.svg|125px|Pīwari o Haina]] || align=center width=130px | [[File:中華人民共和國國徽.svg|100px|Tohu o Haina]]
|-
| align=center width=130 | <small>([[Pīwari o Haina|Pīwari]])</small> || align=center width=130px | <small>([[Tohu o Haina|Tohu]])</small>
|}
|-
| align=center colspan=2 style="background:#fff;" | [[File:People's Republic of China (orthographic projection).svg|225px]]
|-
| '''[[Reo a te motu]]''' || [[Reo Haina]]
|-
| '''[[Tāone matua]]''' || [[Peihinga]]
|-
| '''[[Perehitini o Haina|Perehitini]]''' || [[Xi Jinping]]
|-
| '''[[Pirimia o Haina|Pirimia]]''' || [[Li Keqiang]]
|-
| '''[[Rahi]]''' || 377,8 9,640,821 35 km²
|-
| '''[[Taupori]]''' || 1,339,724,852
|-
| '''[[Moni]]''' || [[Yuán]] (¥)
|-
| '''[[Ngaringari a te motu]]''' || [[义勇军进行曲]] (Yìyǒngjūn Jìnxíngqǔ, ''March of the Volunteers'')
|}
Ko '''Haina''', arā te '''Tūwehe-ā-Iwi o Haina''' ([[reo Hainamana|reo Haina]]: 中华人民共和国; [[pinyin]]: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; [[reo Pākehā]]: People's Republic of China), tētahi whenua ki [[Āhia-ki-te-Rāwhiti]]. Koia te whenua tino taupori o te ao me ōna kiri rarau 1.35 piriona. He [[wehenga pāti-kotahi]] te tūwehe-ā-iwi nei e whakahaerea ana e te Pāti Tōpū o Haina mai te ūpokonga o [[Beijing|Peihinga]]. He mana whakahaere tōna ki ngā kāwanatanga 22, ngā [[rohe ture-whaiaro]] e rima, ngā manatāone hautū-tauaro e whā ([[Beijing|Peihinga]], [[Tianjin]], [[Hangahai]], [[Chongqing]]), me ngā rohe whakahaere motuhake nuinga kāwana-whaiaro e rua a [[Hongipua]] me [[Makau]]. Ka kokoraho hoki te Tūwehe-a-Iwi i ngā takiwā e whakahaerea ana e te [[Tūwehe o Haina]] (tētahi hinonga tōrangapū motuhake e tapaina auautia ko Taiwana), arā ko ngā [[moutere o Taiwana]], [[Jinmen]], [[Mazu]], me ētahi atu ki te [[Moana Haina-ki-te-Tonga]]. He mea tautohetohe ēnei kokoraho nā te āhua manganga o te tūnga tōrangapū o Taiwana.
He whenua rahinga whakahara tō Haina: 9.6 miriona km<sup>2</sup>, arā, te rahinga whenui tuarua o te ao, rahinga tapeke tuatoru, tuawhā rānei e ai ki ngā tukanga ine rerekē. He mea whakahara, kanorau hoki tō Haina matawhenua, mai ngā pākihi ngahere me ngā koraha o Gobi me Taklamakan i tōna raki maroke ki ngā ngahere āhuapārū ki tōna tonga mākū. Mā ngā pae maunga a Himaraia, Karakoram, Pamir me Tian Shan ka weheruatia a Haina i te tonga o [[Āhia Waengapū]]. Ka rere ngā awa e rua a Awawhāroa me te Awa Pīngao -ngā awa roanga tuatoru me tuaono o te ao- mai te Mānia Tipeta ki te tapātai rāwhiti apiapi. 14,500 km te roanga o tō Haina takutai i te [[Te Moana-nui-a-Kiwa|Moananui-a-Kiwa]], ā, ka tāparepare i te [[Moana Bohai|Moana Bohai]], te [[Moana Pīngao]], te [[Moana Haina-ki-te-Rāwhiti]], me te Moana Haina-ki-te-Tonga.
Ko te pokapū o Haina tētahi o ngā tūrangawaewae tūpori, reira tētahi o ngā tūpori tuatahi o te ao i pūāwai i tō te Awa Pīngao riu haumako. Mō ētahi mano tau, he punaha tōrangapū manaariki whakaheke tō Haina, i timata ki te Kīngitanga o Xia (he mea āhua-pakiwaitara) i te tau 2,800 mua. I te tau 221 mua i whakakotahitia tuatahitia ētahi wehenga maha kia tū tuatahi ai te Emepaia o Haina, ā, mai rā anō ka tīwhera, ka piere, ka whakakotahi anō.
Nā te Tūwehe o Haina te kīngitanga whakamutunga i turaki i te tau 1911, ā ka whakahaere i te tuawhenua tae atu ki te tau 1949. Nō muri i te haurarotanga o te Emepaia Nipono i te mutunga o te Pakanga Aorere II, ka taieritia te Pāti Guomindang i te tuawhenua e te Pāti Tōpū, ā, ka whakaūria te Tūwehe-a-iwi o Haina i te 1 Whiringa-a-nuku 1949. Ka heke te Guomindang ki te moutere o Taiwana, tū ai tōna kāwanatanga ki tōna ūpokonga ōnāianei, arā te tāone o Taipei.
Mō te nuinga o ngā tau e rua mano o mua, nō Haina te ōhanga tino nui, tino matatini o te ao, ahakoa āna piki me āna heke. Mai te timatanga o ngā whakatikatikatanga ōhanga i te tau 1978 ka puta mai a Haina hei tētahi o ngā ōhanga kaitā whanake hohoro o te ao. I te tau 2014 i puta mai a Haina hei ōhanga tuarua o te ao ā-GPD tūingoa, te ōhanga tuatahi rānei ā-GDP āheinga hoko ōrite. Ko Haina te kaikaweatu rawa tuatahi me te kaikawemai rawa tuarua o te ao. He mana karihi whakamōhiotia, ā, nōna te taua pūmau nui rawa, me te tahua waonga tuarua o te ao. He peke Kotahitanga Aorere (KoAo) te Tūwehe-a-Iwi o Haina mai te tau 1971, nō tēnā tau ka whakakapi ia i te Tūwehe o Haina hei peke toitū o tō te KoAo Rūnanga Haumaru. He peke a Haina o ētahi whakahaere tāhapatini maha ōkawa, ōpaki hoki, pērā i te Whakahaere Tauhokohoko Aorere, te Ruruku Ōhanga Kiwa-Āhia (APEC), BRICS, te Whakahaere Ruruku Rungamoana, te BCIM me te G20. He mana hira a Haina, he mana rohe kaitā hoki ki Āhia, ā, e ai kī ētahi kaitātari he tuamana torohū.
== Tāone nui ==
Nā ō rātou taupori i 2010.
* [[Hangahai]] - te tāone nui
* [[Peihinga]] - te tāone matua
* [[Guangzhou]]
* [[Shenzhen]]
* [[Tianjin]]
* [[Chengdu]]
* [[Wuhan]]
* [[Dongguan]]
* [[Foshan]]
* [[Chongqing]]
* [[Hangzhou]]
* [[Nanjing]]
* [[Shenyang]]
* [[Xi'an]]
* [[Harbin]]
* [[Qingdao]]
* [[Dalian]]
<gallery class="center" caption="Haina - 中华人民共和国 - China">
File:Beijing-Verbotene Stadt-Halle der Wahrung der Harmonie-06-gje.jpg|Peihinga
File:China-Grosse Mauer-170-2012-gje.jpg|[[Maioro Nui Whakaharahara o Haina]]
File:Dazu-Baoding Shan-304-No21-2012-gje.jpg|alt=Dazu, Baoding Shan|[[Baodingshan]] i [[Dazu]]
File:Li-Flussfahrt-166-Huegel-Schiff-2012-gje.jpg|[[Awa Li]]
File:Yangshuo-Markt-20-Gemuese-2012-gje.jpg|[[Yangshuo]]
File:Longmen-Grotten-14-2012-gje.jpg|[[Ana Longmen]] i [[Luoyang]]
File:Xian-Terrakotta-Armee-58-2012-gje.jpg|[[Taua Matapaia]] i [[Xi'an]].
File:Shanghai-Skyline-06-Oriental Pearl Tower nachts-2012-gje.jpg|[[Hangahai]]
</gallery>
== Hoto ki waho ==
* [http://english.gov.cn/ The Central People's Government of People's Republic of China] (reo Pākehā)
* [https://web.archive.org/web/20120301175432/http://english.peopledaily.com.cn/china/home.html China at a Glance] (reo Pākehā)
{{commonscat|中国}}
{{Maramara}}
{{Wikify}}
{{Countries of Asia}}
[[Category:Āhia]]
[[Category:Haina| ]]
dtnl44yllxqbtr2o4rhfqxc79mlamiw
Āhia
0
13672
168358
168301
2026-07-03T06:48:18Z
HyBoxwood
23334
[[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]]
168358
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox continent
|title = Āhia
|image = [[File:Asia (orthographic projection).svg|alt=Ko Āhia|285px]]
|area = {{convert|44579000|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name=NG264>{{cite book| publisher=National Geographic Society (U.S.) | title= National Geographic Family Reference Atlas of the World | location=Washington, D.C. | year=2006 | page=264}}</ref>
|population = 4,164,252,000 ([[List of continents by population|1st]])<ref name=wa>{{cite web | url=http://www.worldatlas.com/geoquiz/thelist.htm | title=Continents of the World | work=The List | publisher=Worldatlas.com | accessdate=25 July 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722181955/http://www.worldatlas.com/geoquiz/thelist.htm | archivedate=22 Hōngoingoi 2011 | deadurl=no }}</ref>
|density = 87/km<sup>2</sup> (225/sq mi)
|Ingoa tangata = [[Tāngata Āhia]]
|whenua = 48 ngā [[Wehenga peke Kōtahitanga Aorere|peke KoAo]], 6 [[Rārangi wehenga whakamihi taparere|wehenga kē]]
|list_countries = Rārangi whenua motuhake, takiwā whirinaki o Āhia
|takiwā whirinaki =
{{Collapsible list
| list_style = text-align:left;
| 1 = [[Akrotiri and Dhekelia]] | 2 = [[British Indian Ocean Territory]] | 3 = [[Moutere Christmas]] | 4 = [[Moutere Cocos (Keeling)]] | 5 = [[Hongipua]] | 6 = [[Makao]]
}}
|unrecognized =
{{Collapsible list
| list_style = text-align:left;
| 1 = [[Abkhazia]] | 2 = [[Nagorno-Karabakh]] | 3 = [[Haipara ki te raki]] | 4 = [[Ossetia ki te Tonga]]| 5 = [[Taiwana]]}}
|languages = [[Reo o Āhia|Rārangi reo]]
|time = [[UTC+2]] ki [[UTC+12]]
|internet = [[.asia]]
|cities = [[List of metropolitan areas in Asia by population]]<br>[[Rārangi tāone o Āhia]]
{{Collapsible list
| list_style = text-align:left;
| 1 = {{flagicon|Nipono}} [[Tōkio]] <br />{{flagicon|Kōrea-ki-te-tonga}} [[Houra]] <br />{{flagicon|Īnia}} [[Mumbai]] <br />{{flagicon|Pākaratēhi}} [[Dhaka]] <br />{{flagicon|Īnia}} [[Delhi]] <br />{{flagicon|Pakitāne}} [[Karāti]]<br />{{flagicon|Initonīhia}}[[Tiakāta]] <br />{{flagicon|Nipono}} [[Osaka]]<br /> {{flagicon|Haina}} [[Hangahai]]<br
/> {{flagicon|Piripīni}} [[Manila]]<br /> {{flagicon|Hongipua}} [[Hongipua]] <br />{{flagicon|Īrāna}} [[Terāna]] <br />{{flagicon|Pākaratēhi}} [[Chittagong]] <br /> {{flagicon|Katā}} [[Doha]]<br />{{flagicon|Haina}} [[Beijing]]<br
/> {{flagicon|Hauri Arāpia}} [[Riata]] <br
/>{{flagicon|Haina}} [[Guangzhou]]<br /> {{flagicon|Taiwana}} [[Taipei]] <br />{{flagicon|Tairanga}} [[Bangkok]] <br />{{flagicon|Hingapoa}} [[Hingapoa]] <br />{{flagicon|Marēhia}} [[Kuara Rūpa]]<br /> {{flagicon|Whitināmu}} [[Ho Chi Minh City]]<br />{{flagicon|Kotahitanga o ngā Whenua Ārapi}} [[Dubai]]
}}
}}
Ko '''Āhia''' tētahi o ngā [[paparahi]] e whitu i roto i te [[Paparahi#Tukanga Tatau|punaha tatau paparahi]] tuku iho nō [[Ūropi]]. I te mea he 43,810,582 km2 tōna rahinga whenua, ā, e 4.3 piriona ōna kainoho, ko Āhia te paparahi nui rawa o te ao (8.6% o te mata o [[Papatūānuku]], 29.4% rānei o te matawhenua maea) me te paparahi taupori maha rawa hoki (āhua 60% o te taupori aorere). Noho ana a Āhia ki te haurua rāwhiti o te [[tuakoi raki]], mai te [[Moana Arctic]] i te raki ki te [[Moana Īnia]] i te tonga. Ko ngā [[Maunga Ural]] te roherohe hauāuru, ā, ko te [[Moananui-a-Kiwa]] te takutai i te rāwhiti.
Ahakoa tēnei whakamāramatanga auau, ehara a Āhia i te hinonga mātai whenua motuhake, he aroro ā-ahurea kē. E ai ki te whakaaro mātai whenua taikaha, he wāhanga ngātahi a Āhia me Ūropi o te paparahi kotahi a [[Eurāhia]], tērā rānei he wāhanga ēnei e rua me Āwherika o te tuapaparahi o [[Āwhe-Eurāhia]].
[[File:Location-Asia-UNsubregions.png|thumb|[[Rohe]] o Āhia:{{legend|#2020FF|[[Haipīria]]}} {{legend|#40FF40|[[Waenganui Rawhiti]]}} {{legend|#FF00FF|[[Waenganui Āhia]]}} {{legend|#FFFF00|[[Āhia-ki-te-Rāwhiti]]}} {{legend|#FF0A0A|[[Āhia-ki-te-tonga]]}}{{legend|#FFA500|[[Āhia-ki-te-tonga-mā-rāwhiti]]}}]]
E 48 ngā whenua ki Āhia, ā, neke atu i te 100 ngā tāone. Kei tēnei paparahi te puke tiketike rawa o te ao, [[Maunga Everest]], 8,848m te tairanga, me te pourewa tiketike rawa o te ao: te Burj Khalifa, ki te tāone o [[Tūpai]], 828m te tairanga.
== Mātai Whenua Torangapū ==
{| class="sortable wikitable"
! style="line-height:95%; width:2em" class="unsortable" | [[Pīwari]]
! style="line-height:95%; width:2em" class="unsortable" | [[Tohu]]
! Ingoa
! [[Rārangi whenua ā-taupori|Taupori]]<br/>
! [[Rārangi whenua, takiwā whirinaki ā-rahinga|Rahinga]]<br/>(km²)
! [[Ūpokonga]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Āmenia}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Armenia.svg|20px]]
| [[Āmenia]]
| style="text-align:right;"| 2,970,495
| style="text-align:right;"| 29,743
| [[Yerevan]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Atepaihānia}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Azerbaijan.svg|20px]]
| [[Atepaihānia]]<ref>Azerbaijan is a [[transcontinental country]].</ref>
| style="text-align:right;"| 9,493,600
| style="text-align:right;"| 86,600
| [[Baku|Pāku]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Āwhekenetāna}}
| style="text-align:center;"|
| [[Āwhekenetāna]]
| style="text-align:right;"| 30,419,928
| style="text-align:right;"| 647,500
| [[Kabul|Kāpuru]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Bahrain}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Bahrain.svg|20px]]
| [[Pāreina]]
| style="text-align:right;"| 1,248,348
| style="text-align:right;"| 760
| [[Manama]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Haina}}
| style="text-align:center;"| [[File:中華人民共和國國徽.svg|20px]]
| [[Haina]]
| style="text-align:right;"| 1,343,239,923
| style="text-align:right;"| 9,596,961
| [[Peihinga]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Haipara}}
| style="text-align:center;"|
| [[Haipara]]
| style="text-align:right;"| 1,099,341
| style="text-align:right;"| 9,251
| [[Nicosia|Nikohia]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Hauri Arāpia}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Saudi Arabia.svg|20px]]
| [[Hauri Arāpia]]
| style="text-align:right;"| 26,534,504
| style="text-align:right;"| 2,149,690
| [[Riata]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Hingapoa}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Singapore (blazon).svg|20px]]
| [[Hingapoa]]
| style="text-align:right;"| 5,353,494
| style="text-align:right;"| 697
| [[Hingapoa]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Hiri Rānaka}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Sri Lanka.svg|20px]]
| [[Hiri Rānaka]]
| style="text-align:right;"| 21,481,334
| style="text-align:right;"| 65,610
| [[Koromo]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Hiria}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Syria (2024–2025) variation golden.svg|20px]]
| [[Hiria]]
| style="text-align:right;"| 22,530,746
| style="text-align:right;"| 185,180
| [[Ramahiku]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Hōrano}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of Arms of Jordan.svg|20px]]
| [[Hōrano]]
| style="text-align:right;"| 6,508,887
| style="text-align:right;"| 89,342
| [[Amman]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Hōria}}
| style="text-align:center;"| [[File:Greater coat of arms of Georgia.svg|20px]]
| [[Hōria]]<ref>Georgia is a [[transcontinental country]].</ref>
| style="text-align:right;"| 4,570,934
| style="text-align:right;"| 69,700
| [[Tbilisi]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Iharaira}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Israel.svg|20px]]
| [[Iharaira]]
| style="text-align:right;"| 7,590,758
| style="text-align:right;"| 20,770
| [[Terawiwi]], [[Hiruharama]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Īhipa}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Egypt (Official).svg|20px]]
| [[Īhipa]]<ref>Egypt is a [[transcontinental country]].</ref>
| style="text-align:right;"| 89,199,000
| style="text-align:right;"| 1,010,408
| [[Kairo]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Īnia}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of India.svg|20px]]
| [[Īnia]]
| style="text-align:right;"| 1,210,193,422
| style="text-align:right;"| 3,287,263
| [[New Delhi|Niu Teri]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Initonīhia}}
| style="text-align:center;"| [[File:National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg|20px]]
| [[Initonīhia]]<ref>Indonesia is a [[transcontinental country]].</ref>
| style="text-align:right;"| 248,645,008
| style="text-align:right;"| 1,904,569
| [[Tiakāta]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Īrāki}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms (emblem) of Iraq 2008.svg|20px]]
| [[Īrāki]]
| style="text-align:right;"| 31,129,225
| style="text-align:right;"| 438,317
| [[Baghdad|Pākatata]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Īrāna}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Iran.svg|20px]]
| [[Īrāna]]
| style="text-align:right;"| 78,868,711
| style="text-align:right;"| 1,648,195
| [[Terāna]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Kamapōtia}}
| style="text-align:center;"| [[File:Royal Arms of Cambodia.svg|20px]]
| [[Kamapōtia]]
| style="text-align:right;"| 14,952,665
| style="text-align:right;"| 181,035
| [[Phnom Penh]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Katā}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Qatar (1976–2022).svg|20px]]
| [[Katā]]
| style="text-align:right;"| 1,951,591
| style="text-align:right;"| 11,586
| [[Doha|Tōha]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Katatānga}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Kazakhstan.svg|20px]]
| [[Katatānga]]<ref>Kazakhstan is a [[transcontinental country]].</ref>
| style="text-align:right;"| 17,522,010
| style="text-align:right;"| 2,724,900
| [[Astana|Ātana]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Kikitānga}}
| style="text-align:center;"| [[File:National emblem of Kyrgyzstan.svg|20px]]
| [[Kikitānga]]
| style="text-align:right;"| 5,496,737
| style="text-align:right;"| 199,951
| [[Bishkek]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Kōrea-ki-te-raki}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of North Korea.svg|20px]]
| [[Kōrea-ki-te-raki]]
| style="text-align:right;"| 24,589,122
| style="text-align:right;"| 120,538
| [[Pyongyang]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Kōrea-ki-te-tonga}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of South Korea.svg|20px]]
| [[Kōrea-ki-te-tonga]]
| style="text-align:right;"| 50,004,441
| style="text-align:right;"| 100,210
| [[Heoura]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Kotahitanga o ngā Whenua Ārapi}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of the United Arab Emirates.svg|20px]]
| [[Kotahitanga o ngā Whenua Ārapi]]
| style="text-align:right;"| 5,314,317
| style="text-align:right;"| 83,600
| [[Āpu Tāpi]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Kuwait}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Kuwait.svg|20px]]
| [[Kūweiti]]
| style="text-align:right;"| 2,646,314
| style="text-align:right;"| 17,818
| [[Kūweiti (tāone nui)]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Māratiri}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of Arms of Maldives.svg|20px]]
| [[Māratiri]]
| style="text-align:right;"| 394,451
| style="text-align:right;"| 298
| [[Malé]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Marēhia}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|20px]]
| [[Marēhia]]
| style="text-align:right;"| 29,179,952
| style="text-align:right;"| 329,847
| [[Kuara Rūpa]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Mongōria}}
| style="text-align:center;"| [[File:State emblem of Mongolia.svg|20px]]
| [[Mongōria]]
| style="text-align:right;"| 3,179,997
| style="text-align:right;"| 1,564,116
| [[Ulanbaatar|Ūrana Pāta]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Nepōra}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Nepal.svg|20px]]
| [[Nepōra]]
| style="text-align:right;"| 29,890,686
| style="text-align:right;"| 147,181
| [[Kathmandu|Katāmanatu]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Nipono}}
| style="text-align:center;"| [[File:Imperial Seal of Japan.svg|20px]]
| [[Nipono]]
| style="text-align:right;"| 127,368,088
| style="text-align:right;"| 377,915
| [[Tōkio]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Omāna}}
| style="text-align:center;"| [[File:National emblem of Oman.svg|20px]]
| [[Omāna]]
| style="text-align:right;"| 3,090,150
| style="text-align:right;"| 309,500
| [[Muscat, Oman|Mukāta]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Pākaratēhi}}
| style="text-align:center;"| [[File:National emblem of Bangladesh.svg|20px]]
| [[Pākaratēhi]]
| style="text-align:right;"| 150,039,000
| style="text-align:right;"| 147,570
| [[Dhaka|Tāka]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Pakitāne}}
| style="text-align:center;"| [[File:State emblem of Pakistan.svg|20px]]
| [[Pakitāne]]
| style="text-align:right;"| 190,291,129
| style="text-align:right;"| 796,095
| [[Islamabad|Ihirāmapata]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Parihitini}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Palestine (Official).svg|20px]]
| [[Parihitini]]<ref>He [[Rārangi wehenga whakamihi taparere|wehenga whakamihi taparere]] a Parihitini.</ref>
| style="text-align:right;"| 4,279,699
| style="text-align:right;"| 6,220
| [[Ramārah]]/[[Gaza City|Kāha]]<br />(''[[Hiruharama ki te Rāwhiti]]'')
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Piripīni}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of the Philippines.svg|20px]]
| [[Piripīni]]
| style="text-align:right;"| 102,385,200
| style="text-align:right;"| 300,000
| [[Manira]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Pēma}}
| style="text-align:center;"| [[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|20px]]
| [[Pēma]]
| style="text-align:right;"| 54,584,650
| style="text-align:right;"| 676,578
| [[Naypyidaw|Nēpitoa]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Poronai}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Brunei.svg|20px]]
| [[Poronai]]
| style="text-align:right;"| 408,786
| style="text-align:right;"| 5,765
| [[Bandar Seri Begawan]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Putāna}}
| style="text-align:center;"| [[File:Bhutan emblem.svg|20px]]
| [[Putāna]]
| style="text-align:right;"| 716,896
| style="text-align:right;"| 38,394
| [[Thimphu]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Rāoho}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Laos (1991-2025).svg|20px]]
| [[Rāoho]]
| style="text-align:right;"| 6,586,266
| style="text-align:right;"| 236,800
| [[Vientiane|Whienetiana]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Repanona}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of Arms of Lebanon.svg|20px]]
| [[Repanona]]
| style="text-align:right;"| 4,140,289
| style="text-align:right;"| 10,400
| [[Beirut|Perūta]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Rūhia}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of Arms of the Russian Federation.svg|20px]]
| [[Rūhia]]<ref>Russia is a [[transcontinental country]].</ref>
| style="text-align:right;"| 142,517,670
| style="text-align:right;"| 17,098,242
| [[Mohikau]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Tairanga}}
| style="text-align:center;"| [[File:Garuda Emblem of Thailand.svg|20px]]
| [[Tairanga]]
| style="text-align:right;"| 67,091,089
| style="text-align:right;"| 513,120
| [[Bankok|Pangakoko]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Takiritānga}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Tajikistan.svg|20px]]
| [[Takiritānga]]
| style="text-align:right;"| 7,768,385
| style="text-align:right;"| 143,100
| [[Dushanbe]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Taiwana}}
| style="text-align:center;"| [[File:Republic of China National Emblem.svg|20px]]
| [[Taiwana|Taiwana (Tūwehe o Haina)]]
| style="text-align:right;"| 23,261,747
| style="text-align:right;"| 36,193
| [[Taipei]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Tākei}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Turkey.svg|20px]]
| [[Tākei]]<ref>[[Eastern Thrace]] region of Turkey is in Europe. Therefore Turkey is a [[transcontinental country]].</ref>
| style="text-align:right;"| 79,749,461
| style="text-align:right;"| 783,562
| [[Ankara|Anakāra]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Tīmoa-ki-te-Rāwhiti}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of East Timor.svg|20px]]
| [[Tīmoa-ki-te-Rāwhiti]]
| style="text-align:right;"| 1,143,667
| style="text-align:right;"| 14,874
| [[Tīri]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Tukumanatānga}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of Arms of Turkmenistan.svg|20px]]
| [[Tukumanatānga]]
| style="text-align:right;"| 5,054,828
| style="text-align:right;"| 488,100
| [[Ashgabat]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Uhipeketane}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of Arms of Uzbekistan.svg|20px]]
| [[Uhipeketāne]]
| style="text-align:right;"| 28,394,180
| style="text-align:right;"| 447,400
| [[Tashkent]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Vietnam}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Vietnam.svg|20px]]
| [[Whitināmu]]
| style="text-align:right;"| 91,519,289
| style="text-align:right;"| 331,212
| [[Hanoi]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Īmene}}
| style="text-align:center;"| [[File:Emblem of Yemen.svg|20px]]
| [[Īmene]]
| style="text-align:right;"| 24,771,809
| style="text-align:right;"| 527,968
| [[Hana'a]]
|}
O roto o ngā wehenga i runga ka noho ētahi whenua motuhake [[ā-meka]] me te [[Rārangi wehenga whakamihi taparere|whakamihi aorere taparere, whakamihi-kore rānei]]. Kāore ēnei e whai ake nei i te peke [[Kotahitanga Aorere]]:
{| class="sortable wikitable"
! style="line-height:95%; width:2em" class="unsortable" | [[Pīwari]]
! style="line-height:95%; width:2em" class="unsortable" | [[Tohu]]
! Ingoa
! [[Rārangi whenua ā-taupori|Taupori]]<br/>
! [[Rārangi whenua, takiwā whirinaki ā-rahinga|Rahinga]]<br/>(km²)
! [[Ūpokonga]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Abkhazia}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Abkhazia.svg|20px]]
| [[Āpakahia]]<ref>He [[Rārangi wehenga whakamihi taparere|wehenga whakamihi taparere]] a Abkhazia.</ref>
| style="text-align:right;"| 242,862
| style="text-align:right;"| 8,660
| [[Sukhumi]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Haipara ki te raki}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|20px]]
| [[Haipara ki te Raki]]<ref>He [[Rārangi wehenga whakamihi taparere|wehenga whakamihi taparere]] a Haipara ki te raki.</ref>
| style="text-align:right;"| 285,356
| style="text-align:right;"| 3,355
| [[Nikohia]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Nagorno-Karabakh}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of Nagorno-Karabakh.svg|20px]]
| [[Nagorno-Karabakh]]<ref>He [[Rārangi wehenga whakamihi taparere|wehenga whakamihi taparere]] a Nagorno-Karabakh.</ref>
| style="text-align:right;"| 146,573
| style="text-align:right;"| 11,458
| [[Stepanakert]]
|-
| style="text-align:center;"| {{Flagicon|Ossetia ki te Tonga}}
| style="text-align:center;"| [[File:Coat of arms of South Ossetia.svg|20px]]
| [[Ōhetia ki te Tonga]]<ref>He [[Rārangi wehenga whakamihi taparere|wehenga whakamihi taparere]] a Ossetia ki te Tonga.</ref>
| style="text-align:right;"| 51,547
| style="text-align:right;"| 3,900
| [[Tskhinvali]]
|}
==Ōhanga==
[[File:1 singapore city skyline dusk panorama 2011.jpg|thumb|right|250px|Kei [[Hingapoa]] tētahi o ngā [[Aka tino toritori o te ao|aka tino toritori o te ao]], ā, koia te pokapū hoko [[moni tāwāhi]] tuawhā o te ao.]]
{| class="wikitable" style="text-align: right; border:1px solid #aaa; margin:10px"
|- style="background:#dbdbdb;"
! Raupapa
! Whenua
! [[Rārangi whenua ā-GDP (āheinga hoko ōrite) ō-mua, ā-matapae hoki|GDP]] <small>(PPP, 2014) miriona tāra [[HOA]]</small>
|-
| 1 ||align=left|{{flag|Haina}} || 18,088,054
|-
| 2 ||align=left|{{flag|Īnia}} || 7,411,093
|-
| 3 ||align=left|{{flag|Nipono}} || 4,767,157
|-
| 4 ||align=left|{{flag|Rūhia}} || 3,745,157
|-
| 5 ||align=left|{{flag|Initonīhia}} || 2,685,893
|-
| 6 ||align=left|{{flag|Kōrea-ki-te-tonga}} || 1,783,950
|-
| 7 ||align=left|{{flag|Hauri Arāpia}} || 1,609,628
|-
| 8 ||align=left|{{flag|Tākei}} || 1,514,859
|-
| 9 ||align=left|{{flag|Īrāna}} || 1,357,028
|-
| 10 ||align=left|{{flag|Taiwana}} || 1,078,792
|}
{| class="wikitable" style="text-align: right; border:1px solid #aaa; margin:10px"
|- style="background:#dbdbdb;"
! Raupapa
! Whenua
! [[Rārangi whenua ā-GDP (tūtapa) ō-mua, ā-matapae hoki|GDP]] <small>(tūtapa, 2014) miriona tāra [[HOA]]</small>
|-
| 1 ||align=left|{{flag|Haina}} || 10,360,105
|-
| 2 ||align=left|{{flag|Nipono}} || 4,602,367
|-
| 3 ||align=left|{{flag|Īnia}} || 2,066,902
|-
| 4 ||align=left|{{flag|Rūhia}} || 1,860,598
|-
| 5 ||align=left|{{flag|Kōrea-ki-te-tonga}} || 1,410,383
|-
| 6 ||align=left|{{flag|Initonīhia}} || 888,648
|-
| 7 ||align=left|{{flag|Tākei}} || 799,535
|-
| 8 ||align=left|{{flag|Hauri Arāpia}} || 746,249
|-
| 9 ||align=left|{{flag|Taiwan}} || 529,597
|-
| 10 ||align=left|{{flag|Īrāna}} || 416,490
|}
==Taupori==
{{Historical populations
|title = Taupori ō-mua
|type = Āhia
|align = left
|source = [http://www.un.org/esa/population/publications/sixbillion/sixbilpart1.pdf "UN report 2004 data" (PDF).]<br />Nā [http://www.populationdata.net/index2.php?option=continent&cid=4&nom=asie PopulationData.net] te tatau mō 2012.
|1500 |243000000
|1700 |436000000
|1900 |947000000
|1950 |1402000000
|1999 |3634000000
|2012 |4175038363
}}
{{-}}
==Kupu tautoko==
<references />
{{Countries of Asia}}
{{Paparahi o te ao}}
{{Rohe o te ao}}
[[Category:Āhia| ]]
a3h94w4ra0axz60l9enx4r9199r0dn5