Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 1304 5590110 5583014 2026-07-10T13:13:45Z Gurther 105215 5590110 wikitext text/x-wiki ''За истоимената населба, видете [[Јане Сандански (населба)]].'' {{Инфокутија Воено лице | име = Јане Сандански | живеел = [[18 мај]] [[1872]] — [[22 април]] [[1915]] | слика = [[Податотека:Яне Сандански (1872-1915).jpg|250п]] | опис = македонски револуционер | прекар = ''Сандан-паша'' {{•}} ''Пиринскиот цар'' {{•}} ''Старикот'' | роден-место = [[Влахи]], [[Горноџумајско]], [[Османлиско Царство]] | починал-место = [[Попови Ливади]], [[Неврокопско]], [[Царство Бугарија]] | држава = [[Македонско национално движење]] | гранка = | служба-време = [[1895]] — [[1915]] | чин = војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] | единици = [[Четнички институт на ТМОРО|Четнички институт]] | командувал = [[Македонска револуционерна организација]] | битки = [[Борба за Македонија]] {{•}}[[Илинденско востание]] {{•}} [[Прва балканска војна]] {{•}} [[Втора балканска војна]] | одличја = | занимања = чирак {{•}} молбописец {{•}} управник на затвор }}{{Јане}} [[Податотека:Yane Sandanski Signature (vectorized).svg|300px|мини|десно|Потпис на Сандански]] [[Податотека:Yane Sandanski dead place.JPG|300px|мини|десно|Местото на кое починал Сандански]] '''Јане Сандански''', познат како '''''Пиринскиот Цар''''', '''''Сандан-паша''''' и '''''Старикот'''''<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://www.scribd.com/full/47608518?access_key=key-qs0wta5vf8jbe9zptkd|title=Јане Сандански|last=[[Павел Делирадев|Делирадев, Павел]]|publisher=[[Македонски научен институт]]|year=1946|pages=}}</ref>{{Rp|2-3}} ([[18 мај]] [[1872]] — [[22 април]] [[1915]]) — македонски национален херој, војвода и водач на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Роден е во селото [[Влахи]], [[Пиринска Македонија]], во семејството на Иван Сандански. Во текот [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877 година неговите родители и соселани биле принудени да избегаат во [[Горна Џумаја]]. Неговиот татко бил знаменосец на една од македонските чети во [[Кресненско востание|Кресненското востание]]. По задушувањето на востанието, семејството Сандански се засолнало во [[Дупница]], каде Јане го минал детството. Таму, тој завршил основно училиште и два класа од прогимназијата, а подоцна станал кондураџиски чирак и му помагал на својот татко во полските работи. Во 1892 година бил регрутиран во бугарската армија. По завршувањето на воената служба станал молбописец кај својот чичко Спас Харизанов, адвокат и поранешен македонски учител. Во 1895 година дошло до раздвижување на [[Македонска емиграција во Бугарија|македонската емиграција во Бугарија]] и, под налет на настаните, Сандански како четник активно учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Во текот на [[Грчко-турска војна (1897)|Грчко-турската војна]] од 1897 година, [[ВМОК|Врховниот комитет]] режирал втора прошетка по Македонија. Притоа била формирана чета под водство на [[Крсто Захариев]], а Сандански бил еден од четниците кои требале да навлезат во Македонија. По враќањето во Бугарија, тој влегол во друштвото ''Младост'' кое имало за цел самообразование на своите членови и будење на регионот. Во февруари 1899 година бил назначен за управник на дупничкиот затвор. Истата година, [[Никола Малешевски]] го детално го информирал за дејноста на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и ја организирал првата негова средба со [[Гоце Делчев]]. Малешевски и Гоце успеале да го привлечат Сандански кон Внатрешната организација и нејзините цели. Заедно со [[Димо Хаџи Димов]], тој го реорганизирал дупничкото македонско друштво на [[ВМОК|Врховниот комитет]] од Софија и започнал активност за приближување кон Внатрешната организација. Во април 1901 година, за првпат, со осумчлена чета, Сандански агитирал во името на Организацијата. Истата година, тој и [[Христо Чернопеев]] во околината на [[Разлог]] решиле да го грабнат д-р Хаус, [[Протестантство|протестантски]] мисионер од [[Солун]]. Меѓутоа, д-р Хаус го одложил патувањето, па затоа се решиле да ја киднапираат протестантската мисионерка [[Мис Стон]], која се наоѓала во Банско. Целата акција се усложнила и траела шест месеци. На 31 јануари 1902 година бил платен откупот, а на 23 февруари грабнатите биле ослободени од [[Андон Ќосето]] во селото [[Градошорци]]. Внатрешната организација презела енергични мерки против врховистичката агитација. Од левата страна на [[Струма]], околу Пирин, борбата против врховизмот ја предводел Сандански. Во [[Делвино (Пиринско)|Делвино]], тој пред селаните кристално јасно ги претставил идејните разлики помеѓу двете организации. Истата агитација Сандански ја повторил и во селата [[Марлево]] и [[Хрсово]]. Но, и покрај силниот отпор на Внатрешната организација, на 22 септември (стар стил) 1902 година започнало т.н. [[Горноџумајско востание]]. Подготовките за востанието во [[Серски револуционерен округ|Серскиот револуционерен округ]] ги започнал [[Гоце Делчев]], а по неговата смрт тие продолжиле под раководство на Сандански. На Крстовден, 27 септември, здружените сили на Јане Сандански и Цончев се нашле пред [[Сандански|Свети Врач]] со намера да го нападнат турскиот гарнизон. Меѓутоа, тие биле следени од аскер и башибозук од 2.000 души и затоа се утврдиле за да започнат битка. Одредот на Сандански и Цончев бил обиколен од сите страни и затоа ноќта се повлекле. Планот за напад на гарнизонот во Свети Врач пропаднал, а Сандански се повлекол кон [[Кресна]]. По востанието, во [[Софија]] се одржале првите повостанички советувања на Организацијата. На овие советувања дошло до оформување на две гледишта од кои подоцна ќе произлезат две струи. Кризата и поделбите кои се појавиле по [[Илинденско востание|Илинденското востание]], во текот на 1904 и 1905 година се продлабочиле. Во април 1905 година, здружените врховистички чети под команда на капетанот го започнале походот во [[мелничко]]. Врховистите биле начекани во заседа од Сандански. Во престрелката загинале седум врховисти, а шест биле ранети. За време на [[Рилски конгрес|Рилскиот конгрес]], истакнал дека во минатото сите грешеле, дека е потребно сплотување и помирување. Во летото 1906 година започнале подготовките за вториот редовен конгрес, меѓутоа тој пропаднал. На 28 ноември 1907 година, по наредба на Сандански, [[Тодор Паница]] ги убил [[Борис Сарафов]] и [[Иван Гарванов]]. По ликвидацијата, бугарските судови ги осудиле на смрт Сандански и Паница, откако ги прогласиле за разбојници. Во втората половина на мај 1908 година се одржал [[Мајски конгрес|Мајскиот конгрес]] каде било решено да се формира нова организација под името [[Македоно-одринска револуционерна организација]]. Во јулските денови на 1908 година, приврзаниците на Јане се легализирале и влегле во градовите каде што биле пречекани од младотурските комитети со свечени собири и масовно учество на населението. Јане најпрво влегол во Неврокоп, каде што од балконот на општинската заграда одржал револуционерен говор пред околу 15.000 луѓе. На 15 јули 1908 година, Јане со воз пристигнал во Солун. На железничката станица бил пречекан од специјална младотурска делегација предводена од [[Енвер Беј]], а на 18 јули 1908 година, Јане излегол со познатиот манифест до сите народности во империјата. Во последните денови од октомври 1912 година, уште пред доаѓањето на силите на Седмата бугарска дивизија, четата на Сандански, во содејство со востанатите селани, организирани и вооружени како селска милиција под раководство на Сандански, по кратка борба со османлискиот аскер, на 27 октомври 1912 година го ослободиле [[Мелник]]. Триста четници од одредот на Јане Сандански, во содејство со бугарската коњичка група на мајорот Цонев, на 8 ноември 1912 година, влегле во [[Солун]], пред влегувањето на главнината на бугарската војска. По [[Балкански војни|Балканските војни]], Сандански се вклучил во политичкиот живот на [[Царство Бугарија|Царството Бугарија]]. Во јули 1914 година, по иницијатива на Демократската партија, Народното собрание го изгласал т.н. ''Закон за простување на македонските револуционери''. Во есента 1914 година, во полниот разгор на австриско-српскиот судир, Сандански и неговите соборци решиле да се организираат преку собирање на свои приврзаници и евентуални сојузници за борба против политиката на [[Фердинанд I|Фердинанд]], меѓутоа заговорот пропаднал. По неуспешната акција, Сандански западнал во разочараност и се вратил во [[Роженски манастир|Роженскиот манастир]] кај [[Мелник]]. На 10 април, кај месноста ''Блатата'' била поставена заседа во која Сандански бил убиен. Неговото тело било пронајдено од еден караван, по што било пренесено во [[Роженски манастир|Роженскиот манастир]]. Неговите останки се наоѓаат во црквата ''Св. Св. Кирил и Методиј''. Веднаш по ослободувањето и создавањето на современата македонска држава, македонскиот народ му оддал видно признание на својот голем син. Јаневата личност и дело редовно се одбележува на свечените академии и други собири, во печатот, радиото и телевизијата. Голем број на училишта, улици, културно-уметнички друштва го носат неговото име. ==Потекло== {{quote|'''''Потеклото и семејната средина се фундаментален елемент во биографијата на една личност. Тие го обусловуваат неговиот живот во неговата најрана фаза, а оставаат траги во целокупната негова натамошна дејност.'''''|''Христо Андонов-Полјански'' <ref>[https://books.google.mk/books?redir_esc=y&id=cysBAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=%22%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE+%D0%B8+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%22 Гоце Делчев и неговото време] (1978) од Христо Андонов Полјански, страна 65. Издадено од [[Култура (издавачка куќа)|Култура]]</ref>}} [[Податотека:Ilio voivoda.jpg|200px|мини|лево|Иљо Малешевски]] [[Податотека:Bashlijski chukar.jpg|343x343px|мини|десно|Поглед на врвот Башлиски Чукар во северниот дел на Пирин]] Во западните падини на [[Пирин]], околу бујните и пенести води на [[Влахина Река]] (Кркиица) се наоѓа селото [[Влахи]]. [[Павел Делирадев|Делирадев]] истакнува дека еден дел од селото се нарекувало ''Санданското маало'', зошто така се викала така никој не можел да објасни, ниту народот, ниту научната етимологија.<ref name=":0" />{{Rp|1}} Другите маала во Влахи се нарекувале: Вачковци, Дебел Даб, Дранолово, Клегиште, Косовец, Ново Село (порано се сметало за посебно село), Полена (исто како Ново село) и Шемето.<ref name=":0" />{{Rp|1}} Над Влахи се издигаат снежни врвови, а под него се наоѓа проломот на [[Струма]] - [[Кресненска Клисура|Кресненската Клисура]]. Меѓу населението биле раширени приказни и песни за вили од сините езера, а речиси сите раскажувале за подвизите на [[Дедо Иљо Малешевски]], прочуениот ајдутин. Во таа сиромашна несреќа и поетичен мир на [[18 мај]] 1872 година во семејството на Иван Сандански се родило момченце кое го крстиле Јане.<ref name=":0" />{{Rp|2}} Ова име е видоизменица на Иван или Јоан. Кога малиот Јане имал четири или пет години, започнала [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877 година, а неговите родители и соселани биле принуден да избегаат во [[Горна Џумаја]]. Малиот Јане бил пренесен во мајчините раце, а семејната бедна покуќнина од облека, ќебиња и постелнина - натоварени на коњ биле пренесени во градот. [[Горна Џумаја]], испразнета од [[Османлии]]те под налетите на руската армија, му давала бедно гостопримство на Јане, а неговиот татко Иван, исто како и на [[Пирин]], се мачел да го прехрани своето семејство. Јане растел сред бегалската несреќа.<ref name=":0" />{{Rp|3}} На [[Берлински конгрес|Берлинскиот конгрес]] било решено Македонија да остане во рамките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] спротивно на надежите на македонскиот народ за слобода, без разлика на политичката и административна форма, под која таа требало да биде дадена.<ref name=":0" />{{Rp|4}} Македонците, жестоко излажани во своите надежи, на [[5 октомври (настани)|5 октомври]] (стар стил) 1878 година го кренале [[Кресненско востание|Кресненското востание]], познато уште како и ''Македонско востание''. Главните подготовки за подигнување на востанието биле водени од повеќемина видни [[Македонци]] - учители, трговци, свештеници итн. Најангажирани во подготовките биле охридскиот митрополит [[Натанаил Охридски]] и познатиот македонски револуционер учителот [[Димитар Поп-Георгиев Беровски]] кој две години претходно бил главен водач на [[Разловечко востание|Разловечкото востание]], познатиот македонски војвода од тој период [[Стефо Николов]], познатиот македонски револуционер од тоа време [[Коста Буфски|поп Коста Буфски]] од с. [[Буф]]-[[Лерин]]ско и неколкумина македонски војводи. Голема улога во подготовките и одвивањето на востанието ќе имаат и штотуку формираните т.н. благотворителни комитети Единство, кои ги организирале мирните но и вооружените протести и акции против решенијата на Берлинскиот конгрес кои имале главно негативен карактер во однос на [[Санстефански мировен договор|Санстефанскиот мировен договор]] кој во целост бил во корист на [[Бугарија]]. Најважни од нив биле Софискиот и Џумајскиот комитет кои всушност играле и раководна улога во востанието. Знаменосец на една од македонските чети кои учествувале во востанието, бил таткото на Јане, Иван Сандански.<ref name=":0" />{{Rp|5}} По задушувањето на востанието и приближувањето на османлиските сили во Џумајската област, семејството Сандански се засолнало во [[Дупница]], Бугарија.<ref name=":0" />{{Rp|5}} == Младост == {{quote|''''' Уште од малечок, кога маало со маало се тепавме со камења, секогаш ја земав ролјата на комита. '''''|''Јане Сандански'' <ref>''[https://www.strumski.com/books/jane_sandanski_spomeni_1995.pdf Спомени на Јане Сандански]'' (1995) од [[Љубомир Милетич]], страна 201. Издадено од [[Култура (издавачка куќа)|Култура]]</ref>}} [[Податотека:Vasil Levski portrait.jpg|150px|мини|лево|Портрет на [[Васил Левски]]]] [[Податотека:Dupnitsa izgled ot segashnia lovnia dom 1908god.png|350px|мини|десно|[[Дупница]] во почетокот на XX век]] Во [[Дупница]], пограничен град и преполн со бегалци, Јане го минал детството. Судбината на неговото семсјтво, не се разликувала од останатите бегалски семејства, а Иван Сандански започнал да се занимава со земјоделство за да ги прехрани своите блиски.<ref name="PavelDel2">[http://www.scribd.com/full/47608518?access_key=key-qs0wta5vf8jbe9zptkd Павел Делирадев, Јане Сандански, Македонски научен институт], Софија, 1946.</ref> Јане завршил основно училиште и два класа од прогимназијата. Потоа станал кондураџиски чирак, околу 2-3 години. Истовремено му помагал на својот татко во полските работи. Уште како мал, Јане читал сè што му било на дофат на неговите раце, но претпочитал револуционерна литература: ''Под ропство'' на [[Иван Вазов]], ''Записите на бугарските востанија'' на [[Захариј Стојанов]], биографиите на [[Васил Левски]] и [[Христо Ботев]]. Во своите спомени, Јане истакнува дека биографијата на Левски му оставила најсилен впечаток <ref name="PavelDel2" /><ref name="SpomeniJane">[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomjs01.html Спомени на Јане Сандански]</ref>. Во 1892 година, Јане бил регрутиран во бугарската армија, а својот воен рок го отслужил во 13-от пешадиски полк во Ќустендил. Во касарната, како бугарски граѓанин исполнил еден долг кон државата во која живеел <ref name="PavelDel2" />, меѓутоа уште позначајно било стекнатото воено искуство за неговата идна дејност како четник и војвода за слободата на Македонија. Во 1894 година, бил ослободен од воената служба и се вратил во [[Дупница]], каде што кај својот чичко [[Спас Харизанов]], адвокат и поранешен македонски учител, станал молбописец - работа која ја извршувал во следните две и пол години, а по завршувањето на стажот станал самостоен молбописец. Во овој период се одржувал контакти со дупничката градска интелигенција - учителите, чиновниците и адвокати, кај кои бил омилен соговорник <ref name="PavelDel2" />. ==Идеологија, погледи и организациски способности== {{Главна|Идеологија, погледи и организациски способности на Јане Сандански}} {{quote|'''''Сандански, по потекло од Пиринска Македонија, им припаѓаше на таканаречените словеногласни Македонци. Тој тврдеше дека како што се ослободија од турскиот јарем грчката нација, српската и бугарската, дојде часот да се ослободи и македонската нација. За да Македонија стане цела и сосем независна држава, Сандански проповедаше дека сите жители, без исклучок, не се ниту Бугари, ниту Грци ниту Куцовласи, макар и да зборуваат на македонски славјански дијалект како и самиот тој, или на грчки или на куцовлашки идиом, сите жители на Македонија се чисти Македонци, потомци на античките Македонци на Филип II и на Александар... Бугарските шовинисти решија да го ликвидираат бидејќи неговите проповеди не им одеа во прилог, зошто тој се противеше на присоединувањето на Македонија кон Бугарија. Тој го спречуваше славофонското население на Македонија да се смета себеси за бугарско и култивираше македонска национална свест. Сандански заедно со Делчев, протагонисти и двајцата за време на Илинденското востание, стана опасен за Бугарија и бугарските шовинисти решија да го ликвидираат, бидејќи неговата агитација не одеше во прилог на присоединувањето на Македонија кон Бугарија, зашто тој култивираше кај Словеномакедонците македонска национална свест. И неговото убиство, всушност, беше извршено од самите Бугари.'''''|''Елефтериос Ставридис'' <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://macedonianspark.com/mk/istorijaideologija/makedonskaistorija/666-2011-11-11-18-45-49 |title=Елефтериос Ставридис |accessdate=2013-04-08 |archive-date=2012-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120820032013/http://macedonianspark.com/mk/istorijaideologija/makedonskaistorija/666-2011-11-11-18-45-49 |url-status=dead }}</ref><ref>Елефтериос Ставридис, Завесата на КПГ, 1953</ref>}} [[Податотека:Jane Sandanski 2.jpg|200px|мини|лево]] [[Податотека:Sandanski&chernopeev.JPG|350px|мини|десно|Сава Михајлов, Јане Сандански, Крсто Асенов и Христо Чернопеев]] Јане немал широко образование, поради сиромаштијата одвај завршил прогимназија. Но по природа бил надарен со ум, снаодливост и впечатливост. Со својот ум, правилно ги проценувал случувањата и донесувал правилни одлуки. Еден дел од старите војводи имал одбивен однос кон учителите и воопшто кон интелигенцијата, меѓутоа Сандански се опкружил со великолепни интелектуалци кои ги виделе неговите дарби на водач и му помогнале во неговата револуционерна дејност. Меѓу нив биле: [[Чудомир Кантарџиев]], [[Александар Бујнов]], [[Стојо Хаџиев]], [[Таската Серски]], [[Димо Хаџи Димов]] и други, а имал блиски контакти и со [[Никола Харлаков]], иако не бил негов четник <ref name="HristoK">[http://www.scribd.com/fullscreen/59185920?access_key=key-8z1c4aeyfwmqil91anw Биографија на Јане Сандански од Христо Константинов, Софија, 1939]</ref>. Јане Сандански не бил основоположник на главните идеолошки и политички линии на македонското револуционерно ослободително движење. Такви биле [[Ѓорче Петров]] и [[Гоце Делчев]], кои ги поставиле основните принципи на македонската борба: ''1) зачувување на внатрешниот карактер на борбата: самостојност 2) државна обособеност на Македонија'' <ref name="HristoK" />. Меѓутоа, тој се пројавил како најфанатичен приврзаник и најдоследен спроведувач на таа внатрешна идеологија <ref name="HristoK" />. Јане не бил социјалист, туку национален револуционер со радикални разбирања <ref name="HristoK" />, какви што биле насекаде сите национални револуционери. Поголемиот дел од неговите соработници од интелигенцијата биле под влијание на социјализмот, меѓутоа тоа не влијаело врз неговата дејност. Ставовите на Јане многу јасно се определени од [[Христо Силјанов]], учесник и историчар на македонското револуционерно движење. Меѓу останатото тој напишал: ''Јане ја разви тезата дека е погубно за македонското население и за самата Бугарија, македонското прашање да се третира во смисла на национално обединување со Бугарите... Сите кои агитираат било во Македонија, било надвор од неа на база: ослободување и обединување со Бугарија, треба непријателски да бидат пречекани од ВМОРО, така како што се пресретнуваат од Организацијата српските и грчките агитации и чети'' <ref name="HristoS">[http://www.promacedonia.org/obm2/index.html "Освободителнитѣ борби на Македония", том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943.</ref>. Според истиот автор, Јане објаснувал дека: треба да се работи за пробудување на сознанието кај масите, ''дека тие се самостоен народ'', дека имаат право на самостоен живот и треба да се борат за извојување на своја слобода, без да се потпираат на туѓа помош, зашто тие кои би дошле да ги ослободат, всушност ќе дојдат да ги поробат <ref name="HristoS" />. Овие погледи на Јане се потврдуваат од голем број на различни извори. Оттука, Родолофо Фоа во весникот ''Л'Италија ал'Естро (L’Italia all’Estro)'', пишува дека Јане проповедал дека: {{Цитат|'''''Македонците ќе ја ослободат Македонија без мешање на соседните држави: во Македонија не треба да има ниту Бугари, ниту Грци, ниту Срби, ниту Романци, ниту Турци, туку само Македонци'''''<ref>Марко Дого, Динамитот и полумесецот - Јазикот на националноста во Македонија. (Избор и редакција: Цветан Станоевски), Скопје, 1990, 189</ref>}} Јане ја бранел и ја афирмирал политичката и националната посебност на Македонија и Македонците <ref name="VancoG" />. Овие констатации на научниците се изведени од сведоштвата пред сè на идејните противници Јане и од други независни извори од различна провиниенција. Низ нив може да се проследат ставовите на Јане за политичката и за националната посебност на Македонија и Македонците во однос на Бугарија. Меѓутоа, борбата на Јане против врховизмот треба да се толкува како борба на две спротивни поимања за решавање на македонското прашање, ''од кои во она на врховизмот значајно влијание имала бугарската политика, додека спротивставеноста со бугарската политика била политички и национално принципиелна'' <ref name="VancoG" />. Во сите објаснувања со врховистите, Јане потенцирал разликата помеѓу врховниот комитет и Внатрешната организација. Тој истакнувал дека врховистите се орудие на бугарскиот кнез и заробеници на бугарската политика. Ставовите на Јане не биле насочени против Бугарија и бугарскиот народ, туку против бугарската политика кон Македонија <ref name="VancoG" />. Сред македонската борба, Јане се пројавил и како организатор од голем ков <ref name="HristoK" />. Таа негова особина блеснала со [[Афера мис Стон|аферата Стон]]. Но тој не бил само организатор во тесна смисла на зборот: на конспирации и атентати. Подоцна се пројавил како одличен организатор на народните маси. Во времето на [[Гоце Делчев]], Внатрешната организација брзо растела и земала масовен карактер, меѓутоа најмасовна, најдисциплинирана и најборбената организација имало во [[Серски револуционерен округ|Серскиот револуционерен округ]], под водството на Јане <ref name="HristoK" />. Според доктор [[Зоран Тодоровски]], тезата дека Сандански сметал што треба да се работи меѓу Македонците и да им се објаснува дека тие се посебна нација е наводна. Тој имал исти погледи и ставови како и другите македонски дејци од левицата и десницата, т.е. се сметал себеси за Бугарин.<ref>Уште робуваме на старите поделби, Разговор со д-р Зоран Тодоровски, директор на Државниот архив на Република Македонија, 27.06.2005.</ref> Истото го потврдува и академикот [[Иван Катарџиев]] кој смета дека ни левицата ни десницата на ВМОРО не ја доведувала во прашање својата бугарска провениенција.<ref>Академик Иван Катарџиев, „Верувам во националниот имунитет на Македонецот“, интервју, "Форум": "форум - Дали навистина Делчев се изјаснувал како Бугарин и зошто? Катарџиев - Ваквите прашања стојат. Сите наши луѓе се именувале како „Бугари“...".</ref> Постојат и броjни податоци, кои ги потврдуваат овие ставови.<ref>"''Сите сме Бугари Тасо, а се тепаме непотребно. Тежи ми таа бескорисна крвнина.''" Овие зборови се цитирани во спомените на неговиот соработник Атанас Јанев и се објавени во списанието „Ехо“, бр. 5 од 26.05.1972 година.</ref><ref>"''За да се бориме за слободата со успех, ние тука секогаш го разбираме ова, дека треба да работиме и како националисти, и како Бугари да организираме и подигаме бугарскиот елемент - најдобре погодниот за организација и работа.''" Из интервју со Јане Сандански за весникот "Камбана", бр. № 325, 16 септември 1908 година.</ref><ref>"''Ако не се задоволат интересите на Бугарите во Македонија, јас ќе ја бранам Екзархията со оружје во рака.''" Зборови на Јане Сандански, изречени пред дописникот на весникот "Дневник", за време на формирањето на "Народно-федеративна партија (Бугарска секција)", во Солун и објавени на страниците на весникот на 11 август 1909 година.</ref><ref>Објаснувајки го својот идеал за слободна Македонија по повод окупацијата на Вардарска и Егејска Македонија од Србија и Грција, Јане Сандански рекол во 1913 година пред италијанскиот весник “Секуло“ во Тирана: Македонските револуционери, кои по долга и жестока борба со турската тиранија доживеаја да го видат својот копнеж-извојување слобода на Татковината, не можат да допуштат таа да попадне под српско и грчко владение. Тие нема да се повлечат и пред најстрашните терористички средства,за да го реализираат најдлабок копнеж - слободна бугарска Македонија.</ref> ==Кон македонскиот пантеон== {{quote|'''''Вмешувањето на врховистите во македонското ослободително дело дало повод да се мисли дека тоа се поттикнува и раководи од надвор, Кнезот Фердинанд и бугарската влада преку врховистичките чети сакаат да ја обезличат Организацијата и да ја искористат за свои цели. Ние решително се спротивставивме на Вашите офицери зашто го знаевме нивното воспитание, нивните интимни замисли. Тие се луѓе кои дале клетва за верност на бугарскиот кнез и на бугарската држава, затоа тие не можат да бидат друго, освен нивни слепи и послушни орудија. А, пак ние не сакаме да ја замениме турската тиранија и турските султани со други такви, дури ни со бугарската тиранија и бугарскиот кнез. Ние сакаме Македонија да биде автономна, независна, слободна, Македонија на Македонците... вие ја сакате слободата на Македонија... како средство, како етапа за идно завојување и присоединување, а кај нас слободата, автономијата на Македонија е легална во основа како цел. Ете каде е големата разлика меѓу Нас - внатрешните и Вас - врховистите'''''|''Јане Сандански'' <ref name="GIB">[https://www.scribd.com/doc/311012844/%D0%9D%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D1%98-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%98%D0%B7-%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%9D%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D1%83-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8 Г. Ив. Белевъ, На гости у Сандански, Из живота на четите, Ил. Илинденъ, V/6 (46), София, 1933, 5-6.]{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} === Мелничко востание === {{Главна|Мелничко востание}} {{quote|''Тогаш од Рилскиот манастир дојде една организирана чета, што ја водеше Стојо од с. Скрижево (Драмско), што порано девет години едноподруго бил ајдук во Македонија, та во 1892 г. дошол во Бугарија и во Дупница се зафатил со трговија. Кога решиле во 1895 г. да се кренат на востание, му доверија една чета, во која влегов и јас. Четата набројуваше околу двестемина, со 12-мина офицери, меѓу кои беа Давидов, Жостов, Атанасов, Димитров. Имаше и студенти - Прличев, Мирасчиев и др.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Sandanski 3.jpg|мини|150п|лево|Сандански, како војник во бугарската армија, 1892 година]] {{Македонски Пантеон на бессмртните предводници на македонската револуционерна епопеа}} Во 1895 година, дошло до раздвижување на [[Македонска емиграција во Бугарија|македонската емиграција во Бугарија]], под налет на настаните, Јане зел активно учество. Првата провокација била направена околу година дена по основањето на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и затоа таа сѐ уште не можела сериозно да се спротивстави. Организатор на првите чети во [[Македонија]] бил [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] подоцна познат како ''Врховен комитет'' од [[Софија]] на чело со [[Трајко Китанчев]]. Овој Комитет бил организација на [[Македонска емиграција во Бугарија|македонска емиграција]] која се залагала автономија за Македонија и тие сакале да го привлечат вниманието на Големите сили за решавање на [[Македонското прашање]] но целата акција била злоупотребена од бугарскиот двор и влада <ref name="ZPBDiV">''Независно од злоупотребите на бугарскиот двор и влада, македонскиот комитет е организација на македонската емиграција во Бугарија. Во неа членувале Македонци, а помалку Бугари. Повеќето од нив биле искрени македонски патриоти. Меѓутоа, во МК се вовлекле доверливи луѓе на бугарската политика, разни профитери, кариеристи, авантуристи, случајни сопатници, квазипатриот, дури и арамии. Инволвирањето на таквиот профил во МК, се одразило на неговата активност, а посебно врз македонското ослободително дело и МРО''.... види Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт...187</ref>. За акцијата биле ангажирани 40 офицери од Бугарската армија, меѓу нив се нашле: [[Стојчо Гаруфалов]], [[Антон Бозуков]], [[Петар Начев]], [[Васил Мутафов]], [[Борис Сарафов]], [[Димитар Атанасов]], [[Димитар Жостов]], [[Јордан Венедиков]] и други. Офицерите биле поставени за командири на одредите. Како водачи на теренот, кој го познавале, биле поставени старите арамиски војводи, како: [[Кочо Љутата]], [[Дедо Димо]]то, [[Никола Геројот]], [[Кочо Мустракот]], [[Дончо Златков]], Дедо [[Анго Константинов]] и други <ref>Г.Ив.Белев, Въстанието в Североизточна България през 1895&nbsp;г.Софија 1935,12</ref>. Војводите добиле строги упатства да не го напаѓаат мирното турско население, да не преземаат самоволни акции, да не вршат грабежи и да си ја плаќаат храната. Биле формирани четири поголеми одреди и неколку помали чети. Акција станала позната како [[Мелничко востание]], на воен план завршила катастрофално имало голем број на загинати, ранети и заробени. Во текот на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] бил во третиот одред, познат како Серска дружина и се состоел од 200 души. Негов командир бил резервниот капетан Ст. Димитров, а војвода бил Стоју Костов Скрижовски познат како Дедо Стоју. Во одредот се нашле и Георги Иванов Геројски (подоцна познат како [[Марко Лерински]]), [[Кирил Прличев]] и [[Димитар Мирасчиев]]. Одредот немал конкретна задача, според Јане Сандански во одредот имало 13 офицери кои не сакале да навлезат длабоко во османската територија и затоа се движеле по границата.<ref>Спомени на Јане Сандански...,12.</ref> По акцијата бугарската влада ја откажала поддршката за [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и почнала да ги собира плодовите од оваа авантура. Имено во почетокот на [[1896]] година кнезот [[Фердинанд I]] бил признат за законски владетел на [[Бугарија]] од [[Русија]], западноевропските држави како и од [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], а [[Бугарија]] себеси се претставила како фактор од кој зависи безбедноста и мирот на [[Балканскиот Полуостров]] <ref name="KiBv">''За некој, Кнезот и владата биле измамници, а Македонците измамени, Фердинанд и владата си подиграле со патриотските чувства на Македонците... Ванчо Ѓорѓиев,Слобода или Смрт... 202''</ref>. Меѓутоа таа авантура била преседан за идните акции или како што истакнал Крум Христов: {{Цитат|'''''Трајко Китанчев со својот авторитет ја покривал подготовката на првата престапна авантура на дворот, која отвора цела ера на врховистички престапи кон Македонија'' <ref>''Крум Христов,Гоце Делчев,Софија 1955,109''</ref><ref name="TK">''Според некои смрта била придизвикана од сознанието дека македонското дело со кое раководел Китанчев е злоупотребено и изманипулирано од бугарскиот кнез. Навистина тоа се случило откако бугарските власти ја затвориле границата и почнале преследување на македонските чети'''''</ref>}} ===Втора врховистичка провокација=== {{quote|''Јас пак си се вратив во писарницата кај вујко ми во Дупница. Оттогаш се заинтересирав посериозно да навлезам во делото, но беше тешко, не знаев ништо поодредено. Знаев само за Комитетот во Софија. Дури во 1896 година разбрав дека и внатре во Македонија има револуционерна организација. Во 1897 година, во текот на грчко-турската војна, некои офицери - капетан Венедиков и Морфов, не подлагаа, велејќи ни: „Одете сега во Македонија, а потем ќе дојдеме и ние" (разбравме дека тоа се однесува за бугарската армија).''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Yordan Venedikov.JPG|150px|мини|лево|Јордан Венедиков]] [[Податотека:Venedikov Nachev Sarafov Lukov Mutafov Garufalov.JPG|350px|мини|десно|Потпоручник Јордан Венедиков (1), поручник Петар Начев (2), потпоручник Борис Сарафов (3), поручник Хараламби Луков (4), поручник Васил Мутафов (5), поручник Стоjчо Гаруфалов (6).]] Во текот на [[Грчко-турска војна (1897)|Грчко-турската војна]] од 1897 година, [[ВМОК|Врховниот комитет]] режирал втора прошетка по Македонија. Офицерите [[Јордан Венедиков]] и Морфов во Бугарија успеале да заведат повеќе Македонци и да ги наговорат да влезат во Македонија. Била формирана чета под водството на [[Крсто Захариев]] од село [[Ореховец]]-Серско. Најголемиот дел од четниците кои биле врбувани за акцијата, своите пушки ги добиле од офицерите. Јане Сандански бил еден од четниците кои требало да навлезат во Македонија, тој својата пушка ја купил од браќата Иванови. Венедиков и Морфов, пред заминувањето на четниците им се обратил со следните зборови: ''Одете сега во Македонија, а по вас и ние ќе тргнеме'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. Тие алудирале на бугарската армија. Врховистичката чета најпрво поминала низ [[Кресна]], а над селото [[Пирин (село)|Пирин]] имала судир со аскерот. Без жртви успеала да се повлечат кон [[Неврокопско]] и [[Банска Река]], каде што имале уште еден судир, повторно без жртви. Четата својот последен судир го имала кај селото [[Љапово]]. Во овој судир Јане Сандански бил ранет во левата рака, а четникот Никола од [[Петрич]]ко загинал. По оваа борба, четата се вратила во Бугарија. Целата акција била отрезнувачка за Сандански, кој се зарекол дека додека не дознае како стојат работите со македонското дело, нема да станува никому орудие <ref name="Sloboda ili smrt" />. Акцијата на офицерите немале реална шанса за успех. Бугарската влада во тој период не го поддржувала Врховниот комитет, а во текот на војната прокламирала неутралност. Овој обид за реприза на мелничката авантура ги освестил заведените Македонци. Оваа акција била пресвртница во животот на Јане, кој својата револуционерна дејност ја започнал како активист на Врховниот комитет. Впрочем, Јане подоцна се пројавил како најголем непријател на врховистите и бескомпромисен борец против големобугаризмот. === Освестување === {{quote|''Во тоа време мене веќе работите во Македонија ми беа прилично ујаснети; многу работи узнав од Малешевски, а од друга страна и од Делчев, со кого за првпат се сретнав во 1899&nbsp;г. во Дупница, дома кај мене. Делчев убаво ми ги објасни целите на внатрешната организација. Тој беше дојден во Дупница како претставник на внатрешната организација. Веднаш разбрав дека Делчев е навистина човек што потенко и подробно знае за Организацијата и сè за неа и каква цел си поставува таа.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:G Delchev.jpg|150px|мини|лево|Гоце Делчев]] [[Податотека:Petrov, maleshevski, delchev.jpg|350px|мини|десно|Ѓорче Петров, Никола Малешевски и Гоце Делчев]] По враќањето во [[Бугарија]], Сандански бил разочаран од својата дотогашна дејност . Тој веќе знаел повеќе за постоењето на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Сандански бил убеден дека треба целосно да ја испита состојбата во македонската ослободителна борби и само потоа повторно да се вклучи во македонското дело. Во овој период, Сандански влегол во друштвото ''Младост'' околу учителот [[Иван Димитров]], кое се спротивставило на конзервативниот круг на [[Димитар Радев]]. Друштвото имало за цел самообразование на своите членови и будење на регионот. Друштвото имало читална и библиотека, а во еден период Сандански бил одговорен за нив. Во ноември 1897 година, друштвото со облека, храна и домување им помага на бегалците од [[Виничка афера|Виничката афера]] и организира протестен митинг против посетата на премиерот [[Константин Стоилов]] во [[Цариград]]. По штрајкот на дупничките наставници во декември 1899 година, шестмина наставници биле отпуштени и протерани од [[Дупница]], а претседателското место во ''Младост'' го презел Сандански. Како раководител на ''Младост'', Сандански одржувал контакти со [[Димо Хаџи Димов]] <ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 41-44.</ref>. Во февруари 1899 година Јане Сандански бил назначен за управник на дупничкиот затвор. Истата година, [[Никола Малешевски]] го детално го информирал за дејност на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и ја организирал првата Јанева средба со [[Гоце Делчев]]. Малешевски и Гоце успеале да го привлечат кон Внатрешната организација и нејзините цели. Заедно со [[Димо Хаџи Димов]] го реорганизирал дупничкото македонско друштво на [[Врховен македонски комитет]] од Софија и започнал активност за приближување кон Внатрешната организација. Во почетокот, Сандански бил потпретседател, Георги Паничаревски - претседател, а Хаџи Димов секретар, меѓутоа по отпуштањето на учителите, раководењето со друштвото го презел Сандански <ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 46-49.</ref>. Во јули 1900 година, Сандански заедно со Малешевски бил делегат на дупничкото друштво на [[VІІ македонски конгрес]] во Софија <ref>Билярски, Цочо. Княжество България и македонският въпрос, т.1. Върховен македоно-одрински комитет 1895 - 1905 (Протоколи от конгресите), Българска историческа библиотека, 5, Иврай, София, 2002, стр. 169.</ref>. На Конгресот, Сандански бил против промената на членот четири од Статутот на [[Врховен македонски комитет|Врховниот македонски комитет]], според кој македонското прашање требало да се реши со дипломатија, а не со револуција. Набргу потоа дошло до заладување на [[односите помеѓу ТМОРО И ВМК]], а во редовите на самиот [[Врховен македонски комитет]] дошло до судир и расцеп на две крила [[сарафисти]] и [[цончевисти]]. Во текот на судирот помеѓу приврзаниците на Борис Сарафов и Иван Цончев, Сандански имал иста позиција како и Внатрешната организација <ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 54-56.</ref>. На [[VІІІ македонски конгрес]], повторно со Малешевски бил делегат и ја поддржал резолуцијата на [[Никола Габровски]] за соработка помеѓу двете организации <ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 59-60.</ref>, меѓутоа без мешање на Врховниот комитет во работите на Внатрешната организација. Во своите спомени, Јане за овие настани истакнува: {{Цитат|'''''Со Ѓорче Петров се запознав во 1899&nbsp;г. во Софија. Во 1900&nbsp;г., кога почна борбата против Сарафов, тогаш веќе застанав на страна на внатрешната организација. Врховниот комитет имаше купено тогаш 500 долги и 75 куси манлихерки. Нив ги испратија до мене, како претседател на друштвото, за да ги скријам. Јас ги сокрив. Потем се скаравме, бидејќи Врховниот комитет тогаш си правеше собрание со Цончев и др.''''' <ref name="SpomeniJane" />}} Во април 1901 година, [[Христо Чернопеев]] со својата чета влегол во Горноџумајско. Тој требало да им се спротивстави на сарафистите и да го подготви населението да не се подава никому освен на внатрешните и Гоце Делчев. Во истиот период, Јане Сандански, за првпат, со 8-члена чета агитирал во името на Организацијата. Јане со својата чета навлегол на исток од Струма и во текот на три месеци ги обиколил селата: [[Бистрица]], [[Хрсово]], [[Марлево]], [[Градлево]], [[Србиново]], [[Мечково]] и други. === Аферата Мис Стон === {{Главна|Афера Мис Стон }} {{quote|''Веќе обземени од мислата да грабнеме некого, намислив да отидеме во Разлог, па некако да ги натераме протестантите од Организацијата, без да се сетат зошто, да сторат така, што од Солун да дојде мисионерот доктор Хаус. Отидовме двајцата во Банско, момчињата ги оставивме во планината, едно поради тоа што во селото имаше војска, а пак второ и поради тоа што во селото имаше малцина членови на Организацијата. Од разговорите со протестантите разбравме дека би било тешко да се доведе Хаус во Банско, но узнавме дека токму во тоа време дошла некоја Американка, на име мис Стон. Јас се пораспрашав и разбрав дека таа е важна личност. Му кажав на Чернопеева, и тој се согласи да ја грабнеме.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Елена Цилка на 23 месеци.jpg|мини|лево|150п|Елена Цилка на 23 месеци]][[Податотека:Мис Стон по враќањето во Америка.jpg|мини|десно|350п|[[Мис Стон]] по враќањето во Америка]] По [[Солунска афера|Солунската провала]], [[ТМОРО]] се нашла во тешка положба, голем дел од организациската мрежа била разоткриена, комитетите посебно во Солунскиот окружен комитет биле обезглавени, а речиси целиот [[Централен комитет на МРО|Централен комитет]] бил фатен и осуден. Затоа по [[Солунска афера|Солунската провала]] се преземени дејствија за закрепнување на организацијата, а како главно прашање се наметнале финансиските средства. Во [[лето]]то [[1901]] година се одржало советување во [[Ќустендил]] на кое присуствувале [[Гоце Делчев]], Јане Сандански и [[Христо Чернопеев]] и тие заклучиле дека: ''ситните грабежи само го нарушуваат престижот на Организацијата, а не придонесуваат за нејзино финансиско закрепнување'' <ref name="Sloboda ili smrt">[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското револуционерно националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903, Табернакул - Филозофски факултет, Скопје, 2003</ref>. Оттука, Сандански предложил да го киднапира кнезот [[Фердинанд I|Фердинад]] при неговата посета на [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] но оваа иницијатива на Сандански била отфрлена од страна на [[Гоце Делчев]] и предложил војводите да спроведат акции за собирање на пари но надвор од границите на [[Бугарија]]. Во [[1901]] година некаде околу [[Петровден]], Јане Сандански, [[Христо Чернопеев]] и [[Сава Михајлов]] подготвиле план за киднапирање на Сулејман-бег од [[Горна Џумаја]] но поради болест на бегот таквата акција била откажана. Бидејќи таа акција била одложена Сандански и Чернопеев се нашле во [[Разлог|Разлошко]] и решиле да го грабнат д-р Хаус кој бил протестантски мисионер од [[Солун]]. Меѓутоа тој го одложил патувањето и затоа тие решиле да ја киднапираат протестантската мисионерка [[Мис Стон]] која се наоѓала во [[Банско]]. Грабнувачите биле облечени во турска облека и требало меѓу себе да говорат на [[турски јазик]] за да се остави впечаток дека грабнувањето го направиле [[Турци]]. Во караванот кој бил чекан се наоѓале: [[Мис Стон]], Катерина Ушева, Катерина Цилка со нејзиниот маж Григор, три учителки, две ученички и други <ref name="Sloboda ili smrt" />. Четата од безбедносни причини се движела ноќе и постојано го менувала правецот на движење за да не бидат откриени. Кај селото [[Сушица]] третиот ден на жените им било откриено дека се грабнати за откуп, а Чернопеев ги предупредил дека ако се обидат да избегаат ќе ги убијат. Од своја страна [[Мис Стон]] истакнала дека нема да им даде повод за такво нешто меѓутоа кога дознала колкава сума на пари бараат за неа таа се исплашила, имено станувало збор за 25.000 лири односно 101.000 долари. Јане Сандански, [[Христо Чернопеев]] и [[Крсто Асенов]] не очекувале дека сета акција ќе се усложни и дека таа ќе трае 6 месеци <ref name="Sloboda ili smrt" />. Како главен проблем се јавило чувањето на заложниците на безбедно место и за тоа бил задолжен Сандански. Опасности доаѓале од османлиските потери во [[Пирин]], дејствијата на бугарските сили во пограничните делови со што престојот на бугарска територија бил оневозможен, а како дополнителна опасност претставувала врховистичката чета на [[Дончо Златков]] . Затоа четата морала постојано и брзо да се движи меѓутоа таквото движење било отежнато од фактот што станувало збор за жени, а [[Мис Стон]] тогаш имала 55 години додека пак Цилка била бремена во петти месец што било откриено по грабнувањето. Дополнителен проблем претставувал врховистичкиот војвода Дончо Златов кој сакал да им ги одземе жените на комитите и притоа се обидел со разни дејствија да го оствари тоа. Во село [[Тросково]], каде Јане Сандански со жените и дел од четата престојувал, дошло до престрелка со Дончо и неговите 78 четници <ref name="Sloboda ili smrt" />. На [[22 декември]] [[1901]] година ([[Јулијански календар|стар календар]]), Цилка се породила, а бебето било крстено Елена во чест на [[Мис Стон]]. Четата се здобила со нов член, а бројот на заложничките се зголемил на три со што положбата станала покомплицирана. На [[20 јануари]] [[1902]] година од [[Цариград]] тргнал специјален вагон со обезбедување во кои се наоѓале парите. Американското дипломатско претставништво вршело притисок да биде прекратено движењето на турската војска во [[Горна Џумаја|Горнаџумајско]], а обезбедувањето да ги остави парите таму каде што Гарџиоло ќе побара. Кога турските власти насетиле дека парите ќе бидат предадени на нејзина територија ја прекратиле соработката со американското претставништво, а по престигнувањето на парите во [[Демир Хисар]] дошло до засилување на турските сили. Од [[Демир Хисар]], Пит и Гарџиоло се упатиле кон [[Горна Џумаја|Горнаџумајско]], обезедувањето ги оставило во [[Разлог]], а тие заминале во [[Банско]]. На [[31 јануари]] [[1902]], во куќата на Константин Петканчин имало средба меѓу Јане Сандански, [[Христо Чернопеев]], [[Крсто Асенов]] и преговарачите. На оваа средба Хаус во името на владата на [[САД]] ги прифатиле барањата. Откако биле извршени сите подготовки, 104 килограми на злато биле предадено. На 23 [[февруари]] [[1902]] година грабнатите биле ослободени од [[Андон Ќосето]] во село [[Градошорци]], во непосредна близина на [[Струмица]] <ref name="Sloboda ili smrt" />. Сандански, [[Крсто Асенов]] и [[Сава Михајлов]] со чета преку Разлошко и [[Доспат (планина)|Доспат]], парите ги префрлиле во [[Бугарија]]. За нивно трошење била формирана четиричлена комисија. Дел од парите добиле учесниците во акцијата, а комитетот во Горна Џумаја добил 150 лири. Tреба да се истакне дека најголемиот дел од парите добиени од оваа афера биле потрошени во борбата против [[Врховизам|врховизмот]]. Целата афера извршила голема афирмација на македонското револуционерно дело во меѓународната јавност и дипломатија. Тоа се случило уште првиот ден од нивното ослободување во [[Струмица]]. Во тамошната протестантска црква [[Мис Стон]] рекла: {{Цитат|'''''Да се помолиме за тие браќа во гората, кои работат за слободата на своите браќа и кои покажаа кон нас поголеми грижи, отколку што покажаа нашите родители. Тие ги изложија своите животи за да нè заштитат''''' <ref name="Sloboda ili smrt" />}} === Борбата со цончевистите === {{quote|''Планот беше на народот да му се објаснува целта на Организацијата, за што се подготвува, да се објасни дека не е вистина оти Организацијата не мисли за востание, меѓутоа, не тогаш кога сакаат врховистите. Им објаснувавме во што се разликуваат врховистите од нас. Им велевме, дека тие се луѓе на дворецот, дека сакаат да ги предберат во свои раце нишките на Организацијата, за да можат да си играат како сакаат со ослободителното дело.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Jane Sandanski 3.jpg|мини|лево|200п|Јане Сандански во комитска носија]] [[Податотека:Chernopeevs band.jpg|400px|мини|десно|Четата на Христо Чернопеев]] Очекуваната пенетрација од страна на Сарафовиот комитет, била реализирана од страна на Комитетот Михајловски-Цончев. Генералот веднаш по Деветтиот македонски конгрес започнал со организирање и вооружување на врховистичките чети. Во летото 1901 година, од левата страна на реката [[Струма]] се нашла врховистичката чета на капетанот [[Јордан Стојанов,]] а од десната страна четата на Пашалијата. Затоа, Јане и [[Сава Михајлов]] ги обиколиле селата во Горноџумајско, Мелничко и Разлошко. Од десната страна на Струма, агитирале Крсто Асенов и Чернопеев. Внатрешните дејци ги повикале првите врховистички чети на јавен двобој пред населението, меѓутоа тие го одбиле предлогот <ref name="Sloboda ili smrt" />. Врховистичката пенетрација во Македонија била олеснета поради зафатеноста на војводскиот и четничкиот кадар на Организацијата со грабнувањето на Мис Стон. Во текот на врховистичката пенетрација, на виделина излегле значајните разлики помеѓу ТМОРО и ВМОК. [[Христо Силјанов]] истакнува дека причина за судирот помеѓу двете организации е незадоволството на надворешните од дејците на Внатрешната организација, затоа што тие не им дозволувале ни најмало учество во македонското револуционерно движење. Понатаму, Силјанов заклучува дека: ''Единствен начин да се избегне судирот беше Внатрешната организација наскоро да одлучи за востание - едно востание со сите изгледи да биде режирано и раководено оттука (Бугарија б.н)'' <ref name="HSOB1" />. Меѓутоа, разликите помеѓу двете страни биле посуштински. Иван Цончев, Стојан Михајловски, дури и тогашниот претседател на ЦК на ТМОРО биле Бугари. Сите тие, македонското дело го гледале низ бугарска призма. Цончев не бил Македонец и верно ја исполнувал задачата што му ја доверил кнезот Фердинанд. По преземањето на ВМОК од страна на Цончев и неговите приврзаници, Комитетот станал предводник на дворската политика и сака да го заземе полното раководство на македонското движење, за да го искористи за политички цели на големобугаризмот и на круната. Кон крајот на 1901 година, врховизмот пуштил корења во Македонија и покрај жилавиот отпор на Внатрешната организација. ВМОК успеал да создаде свои бази во Серскиот и Струмичкиот револуционерен округ. Силјанов истакнува дека:''... кон крајот на летото 1901 година врховистите веќе ги контролирале Џумајско, Петричко и Малешевско, со исклучок на неколку села, Врховниот комитет веќе имаше и внатрешна основа за востание. Растројството и деморализацијата зафатија делови и во други соседни и подалечни реони, но тие беа зачувани од врховистичката контрола. Разлошко, Мелничко, Неврокопско и Демирхисарско со својата издржливост најмногу помогнаа врховистите да се ограничат на споменатите реони. Пионер на врховизмот во Македонија бил арамијата Дончо Златков. Цончевиот комитет се декларирал како бранител на моралот и чистотата на делото, а во Македонија користел арамии, контрабандити и разни други отпадници од Внатрешната организација. Без помошта на тие внатрешни пионери... помачно би проникнал и едвај ли некогаш би успеал (Врховниот комитет б.н)... Дончо и неговите колеги се претходници и патоводители, кои ги отворија дверите на Пиринското царство за капетан Јурдан Стојанов, Софрониј Стојанов, Тодар Саев, Лефтеров и други офицери... за да го подготват востанието'' <ref name="HSOB1" />. Цончевистите биле опасни непријатели, не само на Организацијата туку и на целото македонско дело. Оттука, внатрешните дејци решиле да придобијат што поголем број на сојузници во борбата против Цончев. Во овој период, своите услуги ги понудил Борис Сарафов. На [[25 март (настани)|25 март]] 1902 година, Сарафов преку писмо до Задграничното претставништво побарал средба со Гоце. Тој потенцирал дека во минатиот период потполно се согласувал со Гоце и Ѓорче Петров, ''а сега некаков си нов фактор, Гарванов, заседнал во Солун, кому вие му ги исполнувате заповедите и кому ќе треба и ние да му палиме свеќи преку вас, за да станеме добри работници'' <ref name="VMRODOK">Ванчо Ѓорѓиев, ВМРО 1893-1903. Поглед низ долументи, Матица Македонска - Скопје, 2013</ref> На крајот од писмото, Сарафов запрашал: ''... дали ние сме македонски револуционери или бугарски патриоти?'' <ref name="VMRODOK" />. На Организацијата и биле потребни сите кои можеле да го поматат планот на Цончев. Оттука, Сарафов успеал да се доближи до Организацијата, бил тивко прифатен и рехабилитиран преку [[Ѓорче Петров]] и Гоце. Против рехабилитацијата на Сарафов, истапил ЦК на [[Иван Гарванов]]. На [[4 јули (настани)|4 јули]] 1902 година, ЦК испратил писмо до Задграничното претставништво во кое известил дека гемиџиите, кои биле под влијание на Сарафов, со својата дејност правеле проблеми за Организацијата, затоа било потенцирано: ''Ако Принцот, мисли со тукашните Орцевци да ја ослободува Македонија, тешко нему и нам'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. На вклучувањето на Сарафов во Организацијата, како и на неговиот план да замине за Пирин, остро се спротивставил Јане Сандански, кој се заканил дека ќе се отцепи <ref name="Sloboda ili smrt" />. ===Горноџумајското востание=== {{Главна|Горноџумајско востание}} {{quote|'' Го запрашав, како смета тој, дали разликите меѓу нас и врховистите се само во тоа, дали да биде едниот или другиот. Тој не веруваше во агитациите на врховистите, што стасуваа дотаму да им велат дека при осветувањето на Шипченскиот храм ќе дојдат руски војски и сл.. Овој Мицо добро ги разбираше нештата, не се заведе од врховистите. Сенокос беше единствено село што не беше заведено и не востана.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Anastas Jankov.jpg|200px|мини|лево|Атанас Јанков]] [[Податотека:Anastas yankov cheta.jpg|350px|мини|десно|Четата на Атанас Јанков, мај 1901]] Во мај 1902 година, ВМОК имал конкретен план за делување: ''1) Стојан Михајловски и Иван Цончев документирано да ја изложат неодржливата положба на населението во Горноџумајско и Малешевско пред министер-претседателот на Бугарија Стојан Данев и министерот за внатрешни работи Александар Људсканов; со што била побарана согласност на бугарската влада за претстојното врховистичко востание. 2) Цончев и потполковникот Стефан Николов да влезат во Македонија и да извршат инспекција до Вардар, по што требало да се одлучи дали ќе се објави востание. 3) Полковникот Атанас Јанков веднаш да замине со чета во Битолскиот револуционерен округ'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. Јанков требало да ја пресече Македонија од [[Горна Џумаја]] до [[Костурско]], неговото крајно одредиште. Неговата мисија била добро осмислена и имала повеќе цели. Со продорот во Македонија требало да се одвлече вниманието на ТМОРО и истовремено да се истошти, со што би се олеснило предвиденото Горноџумајско востание. Полковникот [[Атанас Јанков]] требало да го одвлече и вниманието на османлиските војски, со што повторно се олеснувал продорот во Горноџумајско. Со разбранувањето на македонското население, требало да се остави впечаток пред меѓународната јавност дека целото движење е резултат на лошата турска власт. Зад целото врховистичко востание стоеле бугарските фактори. Министерот за внатрешни работи,Људсканов, на прашањето на српскиот дипломатски претставник, колку има вистина во гласовите дека при прославата на Шипка, ВМОК ќе организира востание во Македонија, тој одговорил дека според неговите сознанија ќе има некој обид, но тоа нема да биде во септември, туку во август, веднаш по завршувањето на Конгресот. Тој потенцирал дека бугарската влада презела мерки за да го неутрализира движењето. Људсканов сметал дека целото движење ќе биде неуспешно, меѓутоа дека бугарската влада не може да ги спречи луѓето да не направат некаква будалштина. Но, всушност бугарската влада и Фердинанд стоела зад таа будалштината <ref name="Sloboda ili smrt" />. Бугарскиот двор, преку некои институции, главно преку Военото министерство и армија, ги насочувал дејствата на Цончевиот комитет. Во практика бугарскиот кнез ги реализирал своите планови во владата и армијата по линијата на Военото министерство. Фердинанд во ВМОК дејствувал преку генералот Иван Цончев, а како клучен координатор на Фердинандовата политика се јавува воениот министер, генералот Паприков. Според [[Димитар Димески]]: ''Неговата (Паприков б.н) улога на поттикнувач на Горноџумајската авантура на генерал Иван Цончев... е несомнена'' <ref>имитар Димески, Гоце Делчев, Јубилејно издание 100 години од смрта на Гоце Делчев (1903-2003), Матица македонска, Институт за историја - Филозофски факултет Скопје, 2003</ref> Според [[Ѓорче Петров]], врховистичкото востание на Цончев било со поддршка на кнезот со две цели: ''1) Да се испрати еден фишек за да може подготвуваното востание од Организацијата, да се искористи на дипломатски план. 2) Владата на Радославов на лесен начин да го привлече патриотскиот елемент на своја страна, за да го искористи во партиски цели, без да мисли дека е можно едно сериозно востание'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. Полковникот Јанков на [[29 мај (настани)|29 мај]] (стар стил) 1902 година од [[Софија]] заминал за Македонија, а на [[4 јули (настани)|4 јули]] ја минал границата. Со неговото навлегување во Македонија, започнала врховистичката агитација за востание. Тој бил придружува од офицери и подофицери од бугарската армија. Секаде каде што минал; Џумајско, Малешевско, Струмичко, Гевгелиско, Воденско, па до Костурско, оставал свои приврзаници и сеел раздор, истовремено повикувал на востание. Христо Силијанов истакнува: ''Настојувајќи да се наложи во цела Македонија, Врховниот комитет кон крајот на летото го испрати отаде Вардар полковникот Јанков со голема чета. Тоа беше дрзок и безумен обид да се искористат надве-натри, за бунтарската политика на врховизмот'' <ref name="HSOB1">[http://www.promacedonia.org/obm1/index.html "Освободителнитѣ борби на Македония", том I Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1933.</ref> Мисијата на Јанков во југозападна Македонија била неуспешна, ТМОРО успеала да спречи една поголема врховистичка провокација во овој дел на Македонија, но работите во Серскиот револуционерен округ се одвивале поинаку. Внатрешната организација презела енергични мерки против врховистичката агитација. Од левата страна од Струма, околу Пирин, борбата против врховизмот ја предводел Јане Сандански. Во Делвино, Јане пред селаните кристално јасно ги престтавил идејните разлики помеѓу двете организации. Тој потенцирал дека врховистите се луѓе на бугарскиот двор и дека тие сакаат да ги фатат нишките на Организацијата за да можат да си поиграат со македонското дело. Јане го посочил примерот од 1895 година, кога кнезот издејствувал сопствено признавање и укажал дека ТМОРО се токми за востание, кога сите ќе бидат подготвени и без да се надеваат на надворешна помош. Јане укажал и на врховистичката агитација: ''Вие станувајте, од таму иде Русија, од тука иде Бугарија. Според Сандански, македонското прашање не е бугарско, туку европско и дека Бугарија и да сака да го решава сама, не може. Ние треба да го поставиме на меѓународна почва'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. Истата агитација, Сандански ја повторил и во селата [[Марлево]] и [[Хрсово]]. Но и покрај силниот отпор на Внатрешната организација, на [[22 септември (настани)|22 септември]] (стар стил) 1902 година започнало т.н. [[Горноџумајско востание]]. Христо Силјанов истакнува: ''Борбата беше релативно куса, но страдањата - многу долги. Маките на населението започнаа од првиот ден: селото Железница беше запалено уште со доаѓањето на аскерот. Пожарите, измачувањата, обесчествувањата и грабежите опфатија 15 села во Горно-џумајската и во Разлошката околија. Во првата околија најмногу настрадаа селата-Железница, Србиново, Градево, а во втората: Елешница, Долна Драглишта и др. Убиени беа 37 мажи и 8 жени, измачувани 304 мажи и 134 жени, силувани 111 моми и жени, ограбени 807 куќи, запалени 67'' <ref name="HSOB1" />. Горноџумајското востание од 1902 година и најавените врховистички акции за наредната година, влијаеле и во друг правец. Тие го предизвикале решението за Илинденското востание од 1903 година. ===Илинденското востание=== {{Главна|Јане Сандански и Илинденското востание}} {{quote|''Позборував со Делчева за востанието. Му реков: „Многу сте подраниле да кревате востание!" Му го реков тоа со иронија. Делчев одговори: „Што да се прави, излегоа многу бегалци од Петричко и др., и врховистите ќе ги употребат пак да се води борба со нив, а од друга страна и другарите сакале да се крене востание, на пр. Стефан Димитров, бившиот делегат, се откажал да се занимава со македонското прашање, штом не се решава за кревање востание. Затоа требало да се преземе барем терористичка акција". Јас му приговорив дека терористичка акција ќе повлече одмазди од страна на Турците и ете ти пак востание. „Ами ние зошто агитиравме против врховистите и зошто пред народот зборувавме поинаку?!" Освен тоа силно го прекорив Делчева што го прибрале и Сарафов, толку компромитиран и сл. Јас се согласив на терористички акции во смисла да се преземаат само од четите, и тоа на пруги и мостови, далеку од селата. Најпосле со Делчев постигнавме согласност против секакво кревање востание и тој и Коштанов останаа да напишат во таа смисла.''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="SpomeniJane" />}} [[Податотека:Ivan Tsonchev mlad.jpg|мини|лево|150п|Иван Цончев]][[Податотека:Yane Sandanski cheta imaro.JPG|мини|десно|400п|Четата на Јане Сандански за време на востанието]] Подготовките за востанието во [[Сер]]ско ги започнал [[Гоце Делчев]], а по неговата смрт тие продолжиле под раководство на Јане Сандански. Сандански се нашол во [[Бугарија]] за да се снабди со воени материјали и за да собере чета. Во [[Бугарија]] Јане Сандански се задржал еден месец. Откако собрал 50 души кој биле вооружении со манлихери и берданки, се вратил во Серски револуционерен округ, а со него биле [[Пејо Јаворов]], [[Никола Наумов]], [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]] и други. Во [[Мелник|Мелничко]] Сандански одвои околу 8 души под водство на Мирчо Кипров и ги испратил за [[Драма (град)|Драмско]]. Во меѓувреме дошло до недоразбирање помеѓу Сандански и [[Пејо Јаворов]]. Последниот сметал дека тоа било поради соперништво. Самиот Јаворов инсистирал да се постигне спогодба со [[врховизам|врховистот]] [[Јурдан Стојанов]] кој се зацврстил во [[Благоевград|Горноџумајско]]. Сандански од своја страна пак сакал да го разоружа <ref name="Sloboda ili smrt" />. Во август 1903 година, со претходна дозвола на ЗП, започнале да навлегуваат првите врховистички чети. Првата поголема врховистичка групација броела 160 души и била под раководство на капетанот Јурдан Стојанов и Љубомир Стоенчев. По нив, пристигнале Цончев и Атанас Јанков со околу 350 до 400 души. Во Серскиот револуционерен округ се нашле околу 500 до 600 души под команда на врховистичките војводи. И покрај договорот за соработка, повторно на виделина излегле идејните разлики помеѓу двете страни. Цончев, иако ги прифатил условите на Внатрешната организација, не можел да се ослободи од своите бугарски видувања на нештата. Иван Цончев во преписката со Пржеваљски истакнал: ''Целта е оваа, Македонија со своите партизански дејствија да ја исцрпи Турција, а потоа слободна Бугарија да удри со својата свежа, добро организирана армија'' <ref name="Sloboda ili smrt" />. И повторно, како и во минатото, Сандански при средбата со врховистите ги претставил разликите помеѓу внатрешните и надворешните. Јане истакнал дека: {{Цитат|'''''вмешувањето на врховистите во македонското ослободително дело дало повод да се мисли дека тоа се поттикнува и раководи од надвор, Кнезот Фердинанд и бугарската влада преку врховистичките чети сакаат да ја обезличат Организацијата и да ја искористат за свои цели. Јане продолжил: Ние решително се спротивставивме на Вашите офицери зашто го знаевме нивното воспитание, нивните интимни замисли. Тие се луѓе кои дале клетва за верност на бугарскиот кнез и на бугарската држава, затоа тие не можат да бидат друго, освен нивни слепи и послушни орудија. А, пак ние не сакаме да ја замениме турската тиранија и турските султани со други такви, дури ни со бугарската тиранија и бугарскиот кнез... Ние сакаме Македонија да биде автономна, независна, слободна, Македонија на Македонците... вие ја сакате слободата на Македонија... како средство, како етапа за идно завојување и присоединување, а кај нас слободата, автономијата на Македонија е легална во основа како цел. Ете каде е големата разлика меѓу Нас - внатрешните и Вас – врховистите''''' <ref name="Sloboda ili smrt" />}} На [[Крстовден]], 27 септември, здружените сили на Јане Сандански и Цончев се нашле пред [[Сандански|Свети Врач]] со намера да го нападнат турскиот гарнизон. Меѓутоа тие биле следени од аскер и башибозук од 2.000 души и затоа се утврдиле за да започнат битка. Но одредот на Сандански и Цончев бил обиколен од сите страни и затоа ноќта се повлекле. Планот за напад на гарнизонот во [[Сандански|Свети Врач]] пропаднал, Сандански се повлекол кон [[Кресна]], а Цончев кон [[Разлог|Разлошко]] <ref name="Sloboda ili smrt" />. ===Расцепот на Македонската револуционерна организација=== {{Главна|Расцеп на Македонската револуционерна организација}} {{quote|''Решението на македонското прашање се гледа преку оформување на Македонија како самостојна политичка единица во рамките на една балканска федерација, затоа да се агитира врз меѓународна основа и да се неутрализираат пропагандите, обединување на населението во Македонија околу идеалите на Организацијата со што ќе се отстрани опасноста од поделба на Македонија од страна на балканските држави.''|'''''Директива за идната дејност на Организацијата''''' <ref>Димо Хаџи Димов, Одбрани дела, уредник Манол Пандевски, Скопје, 1984</ref>}} [[Податотека:Dimo Hadhidimov IMARO.jpg|150px|мини|лево|Димо Хаџи Димов]] [[Податотека:Vidni deici na VMORO i VMOK.JPG|350px|мини|десно| '''Горе:''' Стефан Чавдаров, Добре Даскалов, Мише Анчев, Иван Караџов, Запранов, Михаил Дорев, Борис Мончев. '''Средина:''' Петар Ацев, Петар Кушев, Христо Матов, Тодор Лазаров, Тодор Александров. '''Долу:''' Стојан Мишев, Григор (Гешо) Илиев, Петко Пенчев, Христо Саракинов и Георги Занков.]] По востанието во [[Софија]] се одржале првите повостанички советувања на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. Овие советувања се одржале во периодот од [[декември]] [[1903]] до [[февруари]] [[1904]] година, на нив учествувале истакнати раководители, војводи и началници, главно прашање кое било разгледувано е каков да биде правецот на делување по неуспешното востание. На овие советувања дошло до оформување на две гледишта, од кои подоцна ќе произлезат две струи, едната концепција била претставена од [[Христо Матов]] кој се залагал за зачувување на централистичкиот принцип, а другата струја се залагала за децентрализација и демократизација на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. На советувањата преовладала концепцијата за децентрализација и демократизација предводена од [[Серска група|серчани]]<ref name="DD">''Димитар Димески, Македонската револуционерна организација по Илинден (во пресрет на окружните конгреси), Годишен заборник на Филозофски факултет, книга, 19 (45), Скопје, 1992''</ref>. Оттука произлегла [[Директива за идната дејност на Организацијата|Директивата за идната дејност на Организацијата]] изработена од [[Димо Хаџи Димов]], [[Димитар Мирасчиев]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]] со што биле поставени основите на [[Радикална - реформска струја|Реформска струја]]. Како одговор на Директивата, [[Христо Матов]] ја создал брошурата [[Основите на Организацијата од Брут]] (бг. основитѣ на Организацията отъ Брутъ) во мај 1904 година. Во брошурата биле претставени пет принципи околу кој ќе се групира [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|Конзервативна струја]]. Главните прашања околу кој се судриле дејците на Организацијата, се прашањето за централизација или децентрализација, односно демократизирање, како и крајната цел на самата Организација, односно ''автономна Македонија'' или оформување на ''Македонија како самостојна политичка единица во рамките на една балканска федерација''. Кризата и поделбите кој се појавиле по [[Илинденско востание|Илинденското востание]], во текот на 1904 и 1905 година се продлабочиле. Во овој период дошло до прегрупирање на силите, најистакнатите дејци на македонското револуционерно движење тргнале во барање на сојузници и приврзаници за наметнување на сопственото влијание. Влијанието на Даме во ''Битолскиот револуционерен округ'' по [[Илинденското востание]] опаднало, тој презел и една обиколка низ Солунскиот Округ и пошироко за наметнување на своето влијание, но ова обиколка не ги постигнала посакуваните резултати. [[Прилепски конгрес|Прилепскиот конгрес]] покажал дека Даме има различни погледи од [[Пере Тошев]] и [[Ѓорче Петров]], по прашањето за идното устројство на Организацијата. Даме бил во лоши односи и со [[Борис Сарафов]], кој преку поедини војводи го ширел своето влијание во Македонија. Поради централистичките погледи, Даме бил на спротивната страна од Јане Сандански и [[Серска група|серчани]], како и со дејците на ''Струмичкиот револуционерен округ''. Тој ги расипал односите и со [[Атанас Лозанчев]], со него во ноември 1904 година имал и физички судир <ref>''Даме Груев, Живот и дело, част I,..., 305''</ref><ref name=" KP" />. Во август 1904 година во Софија се вратил [[Ѓорче Петров]]. Тој истакнал дека Даме е уморен и дека е потребна негова замена ако сакаат да ја продолжат и завршат борбата на Организацијата. Петров тогаш бил во коалиција со [[Петар Поп Арсов]], [[Пере Тошев]] и Јане Сандански. Оваа групација се залагала за демократизација на Организацијата, прекинување на врските со било која бугарска влада и распуштање на актуелното [[Задгранично претставништво]]. Според српскиот дипломатски претставник во Софија - Симиќ, во декември 1904 година македонското револуционерно движење било поделено на 4 групи, една околу [[Борис Сарафов]], кон неа клонеле [[Ѓорче Петров]] и [[Васил Чакаларов]], друга околу Матов - Татарчев, трета околу Даме и четврта анархистичка, околу која се вртеле [[Петар Поп Арсов]], [[Михаил Герџиков]], [[Димитар Мирасчиев]] и други, тие биле групирани околу весникот [[Револуционерен лист]]. Симиќ истакнал дека највлијателна група била онаа на Даме, а нејзин најекспониран претставник во [[Бугарија]] бил [[Иван Гарванов]] <ref name="SIme">''Ристовски Блаже, Даме Груев во извештаите на српскиот дипломатски застапник во Софија во 1905 година, Зборник - Даме Груев 1871-1906, истражувања и материјали, Битола, 1981''</ref>. Симиќ исто така истакнал дека дошло до зближување меѓу Даме, Гарванов и [[Иван Цончев]], а на спротивната страна дошло до зближување меѓу [[Пере Тошев]], Лозанчев, Сарафов и [[Ѓорче Петров]] <ref name="SIme" />. === Кашинскиот настан === {{Главна|Кашински настан}} {{quote|''Организацијата не предвидува скорешен крај на непријателствата. Напротив, судејќи според врховистичките подготовки и закани за одмазда на Кашина, таа предвидува дека борбата сè повеќе се засилува... резервниот полковник Јанков, штом влегол во внатрешноста, до своите истомисленици испратил окружно писмо да се убива секој повиден член на Организацијата. Од своја страна, и Организацијата е подготвена да прибегне кон најголемите крајности - убиствата во Кашина тоа го покажуваат - дури да оди дотаму, борбата да ја пренесе овде, во Софија, од каде што се испраќаат и инспирираат агентите на врховистите во Македонија.''|'''''Христо Силјанов''''' <ref name="HS2" />}} [[Податотека:Yurdan Stoyanov.JPG|мини|лево|200п|Јордан Стојанов]] [[Податотека:JANE SANDANSKI SO GRUPA VOS.jpg|350px|мини|десно|Сандански и негови приврзаници]] Серскиот револуционерен округ на Внатрешната организација по востанието не случајно бил зафатен од нов бран на врховистичка пенетрација. Серскиот Округ бил тврдина на Сандански и неговите приврзаници, најголемите непријатели на врховизмот и јадрото на реформската струја која се појавила во Организацијата по востанието. Врховистите сметале дека со завладувањето на Серскиот Округ, ќе можат полесно да навлезат во останатите револуционерни окрузи во Македонија. По новата врховистичка пенетрација, повторно на виделина излегле идејните разлики помеѓу двете страни. Како најголема врховистичка пречка за освојувањето на Серскиот Округ се покажал Јане Сандански. [[Иван Цончев]] и неговите приврзаници, со поддршка на бугарскиот кнез Фердинанд, презел иницијатива за освојување на Мелничкиот револуционерен реон и ликвидирање на ''Старикот'' <ref name="KASINA">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976, Димитар Димески, Кашина-симбол на непомирливата антиврховистичка борба на Јане Сандански</ref>. Мелничкиот револуционерен реон се наоѓал во рацете на Јане и неговите приврзаници, истовремено тој бил тврдина на серчани и имал стратешко значење во Серскиот револуционерен округ. Врховистичката тенденција за ликвидирање на Јане произлегувала од надежта дека со отстранувањето на најопасниот и најогорчениот противник на врховизмот ќе се постигнат две цели: ''создавање на поволни услови за освојување на Серскиот револуционерен округ и обезглавување на реформската струја во ТМОРО, со што дополнително Организацијата однатре ќе ослабела'' <ref name="KASINA" />. [[File:BASA-1782K-3-211-1.JPG|right|thumb|350px|Одзади: [[Петко Пенчев]], Јане Сандански, [[Георги Моаџирчето]]. Напред: [[Михаил Даев]], [[Лопово]], јануари 1905 г.]] Реализацијата на овој план му била доверена на капетан [[Јордан Стојанов]]. Во април 1905 година, здружените врховистички чети под команда на капетанот го започнале походот во Мелничко. Кашинчани, од врховистичките четници Димитар Филчев од [[Кашина]] и Златан од [[Игралиште]], го дознале времето и правецот на врховистичкото заминување. Оваа информација, му помогнала на Јане навремено да ја постави заседата. Во ноќта помеѓу 6/7 април (стар стил) 1905 година, врховистите заминале од Кашина и се упатиле кон селото Ковачево. Во 23 часот и 30, врховистите биле начекани од Јане Сандански <ref name="KASINA" />. Во заседата учествувале четата на Јане во јачина од 30-35 души, четата на [[Таската Серски]] во јачина од 15 четника и четата [[Атанас Тешовалија]] со 15 четника и 4-5 селани, сè на сè околу 70 души. Врховистите биле 54 души. Во престрелката загинале 7 врховисти, а 6 биле ранети. Од заседата успеале да се извлечат Јордан Стојанов и Иван Господарев. Другите врховисти се предале и биле разоружени. Следниот ден, 6-мина од врховистите што биле заробени, биле изведени пред револуционерниот суд поради своите злосторства кон населението. Од нив, четворица биле осудени на смрт и на 8 април (стар стил) 1905 година биле ликвидирани. Останатите двајца биле ослободени. Веднаш по погубувањето, Јане одржал говор пред другите врховисти и остро ја осудил нивната дејност. Меѓу останатото, рекол: ''дека сме иделе во Македонија само да си го поминеме времето и сме биле плаќани од кнезот и поддржувани од владата, дека нашата цел била да ја освоиме нивната татковина Македонија, и да го направиме кнезот крал, дека тие не сакале Македонија да ги плаќа долговите на Бугарија и сл. Им рекол дека се тие Внатрешна организација и дека нив не ги сака народот и дека немаат потреба од бугарски пушки, бугарска помош, од егзархијата, пцуел (ругал) сè бугарско и сл.'' <ref name="KASINA" />. === Рилскиот конгрес === {{Главна|Рилски конгрес}} {{quote|''Организацијата за напред по никаков начин не може да трпи на своја територија никакви други групи и корпорации... Таа ќе ги прогонува по секоја цена и со сите сили активните дејци на таквите групи и корпорации како опасни непријатели на ослободителното дело, а нивните водачи подлежат на сите строгости на Уставот и Правилникот, предвидени за пакосниците на ослободителното дело и злосторниците на нашата татковина, каде и да се наоѓаат тие, биле членови на Организацијата или не... Организацијата со своите нови наредби дава широка слобода за членување во неа... без разлика на народност, место на раѓање и убедување... гореизложеното решение му отвора пристап во Организацијата на секого и со секого се надева да ги види во своите редови обединети силите на сите искрени и вистински приврзаници на ослободителната револуционерна борба против турскиот режим во Македонија и Одринско.''|'''''Соопштение до групата македонски дејци наречени Врховисти'''''}} [[Податотека:Yane Sandanski 1900.jpg|200px|мини|лево|Портрет на Сандански]] [[Податотека:Rila Monastery interior view.jpg|мини|десно|350п|Рилски манастир]] И покрај поделбата и диференцирањето на фракциите во Организацијата, најголемиот дел од дејците биле на став дека излезот од таквата состојба може да се најде само преку еден општ конгрес, кој би го воспоставил повторно единството во македонското револуционерно движење. Меѓутоа патот до општиот конгрес траел 2 години. Нему му претходеле [[Струмички конгрес од 1904|Струмичкиот конгрес од 1904 година]], [[Прилепски конгрес|Прилепскиот конгрес]] и [[Прв скопски конгрес|Скопскиот конгрес]] од јануари 1905 година. Во летото 1905 година се одржале два конгреса на Солунскиот револуционерен округ, [[Солунски конгрес од јуни 1905|конгресот од јуни]] и [[Солунски конгрес од август 1905|конгресот од август]]. Потоа се одржал [[Струмички конгрес од 1905|Струмички конгрес од 1905 година]] и [[Серски конгрес|Серскиот конгрес]]. Со тоа се создале услови за свикувње на општиот конгрес. Кон крајот на [[септември]] [[1905]] година во [[Софија]] се собрал најголем број од делегатите кои требало да присуствуваат на Конгресот. Во главниот град на Бугарија биле извршени дополнителни советувања на кои дошло до недоразбирање околу местото за одржување на Конгресот. Јане Сандански побарал Конгресот да се одржи во Македонија и на тој начин да се повлече: ''чисто внатрешниот карактер и полната независност на Организацијата'' <ref name="HS2">''[[Христо Силјанов|Христо Силянов]], "Освободителнитѣ борби на Македония", [http://www.promacedonia.org/obm2/index.html том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943. {{bg}}''</ref>. Сепак најголемиот број од делегатите посочиле дека Конгресот не треба да биде вознемируван од никого и затоа предложиле тој да се одржи надвор од границите на Македонија. По преговорите било постигнато компромисно решение Конгресот да се одржи во [[Рилскиот манастир]], во близината на македонската граница.<ref name="HS2" />. Конгресот го имал следниот дневен ред: :1. ''Извештај за минатата дејност и сегашната положба во Организацијата по окрузи и околии'' :2. ''Идната дејност на Организацијата'' :3. ''Устројство и управа на Организацијата''; ::а) ''административен оддел'' ::б) ''судски оддел'' ::в) ''финансиски оддел'' ::г) ''културно - економски оддел'' :4. ''Литература и печат'' :5. ''Односот и поведението на Организацијата спрема разните теченија; a) спрема сите пропаганди б) спрема бугарскиот државнички национализам и егзархија в) спрема врховистите, емиграцијата и јавноста во Бугарија г) спрема одделни организациски групи внатре и надвор'' :6. ''Тактика на Организацијата'' :7. ''Отчет за дејноста на ЦК и Задграничното претставништво''<ref name="HS2" /> Најдолго време распрвале, дваесет дена, за точката три, односно идното устројство на Организацијата. Според [[Христо Силјанов]] по ова прашање дошле во судир две струи кои имале различна концепција по ова прашање. Двете струи Силјанов ги нарекува: ''радикално-реформска'' и ''умерено-конзервативна'' <ref name="HS2" />. На овој Конгрес најистакнати претставници на првата групација биле [[Пере Тошев]], [[Ѓорче Петров]] и Јане Сандански, тие ја имале наклонетоста на најголемиот број на делегати. Ова крило се залагало за децентрализација и демократизација на Организацијата, широка примена на изборното начело. На страната на оваа група застанал и [[Борис Сарафов]] сакајќи на тој начин да добие амнестија од обвиненијата. На чело на другата групација застанал Даме кои се залагал за зачувување на централистичкиот хиерархиски поредок. Меѓутоа тој ја немал поддршката на најголемиот број на делегати и затоа бил подготвен на компромис, а зад него застанале [[Аргир Манасиев]], [[Борис Мончев]], [[Лазар Маџаров]], [[Стамат Икономов]] и [[Добри Даскалов]].<ref name="HS2" /> По дваесетдневна расправа меѓу двете групи, Конгресот ги прифатил новиот [[Устав на ВМОРО|Устав]] и [[Правилник на ВМОРО|Правилник]] на Организацијата. [[Христо Силјанов]] истакнува дека новоусвоените акти биле компромисно решение меѓу двете групации: ''со чувствително наклонување на лево''<ref name="HS2" /> и дека отстапките за компромисот биле направени од ''умерено-конзервативното крило''. Иако [[Христо Силјанов]] истакнува дека бил постигнат компромис, во постарата литература преовладува ставот дека влијанието на ''левицата'' преовладал на овој конгрес. Дополнителна конфузија е поделбата на левица и десница, кога е познато дека [[Борис Сарафов]] застанал на страната на ''радикално-реформското крило'' кое во постарата литература се нарекува како ''лево крило'', а Даме бил на чело на ''умерено-конзервативната струја'', во постарата литература познато како ''десно крило''. И покрај струењата бил постигнат компромис и бил усвоен новиот Устав и Правилник според кој Организацијата добила ново официјално име: ''Внатрешна македоно-одринска револуционерна организација (ВМОРО)''<ref name="HS2" />. Врз основа на штотуку усвоените нови акти за членови на [[Централен комитет на МРО|ЦК]] биле избрани: [[Дамјан Груев]], [[Пере Тошев]], [[Тодор Поп Антов]], во Претставничкото тело влегле - [[Ѓорче Петров]], [[Петар Поп Арсов]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]], за уредник на [[Револуционерен лист]] бил избран [[Димо Хаџи Димов]]. За ревизори на Организацијата биле избрани [[Иван Гарванов]], [[Никола Пушкаров]] и [[Борис Сарафов]], меѓутоа тие не ја прифатиле должноста.<ref name="KP">''36 години во ВМРО - Спомени на Кирил Прличев, издателство ВЕДА-МЖ, 1999, ISBN 954-8090-01-5''</ref>. [[Податотека:Dame Gruev Portrait.jpeg|150px|мини|лево|Даме Груев]] [[Податотека:Stone affair persons.jpg|350px|мини|десно|Христо Чернопеев, Сандански и Крсто Б’лгаријата]] Одговорноста на [[Борис Сарафов]] како и на другите дејци на Организацијата биле оставени на крајот од дневниот ред, бидејќи ова прашање било најделикатно. Сарафов бил обвинуван од сите страни и за секакви дејствија, дека земал пари од српската влада, за пропуштање на српски чети, за препраќање на свои чети во [[Македонија]], давање пари на разни службеници со што предизвикувал раскол и расипништво. Според [[Христо Силјанов]] фактите биле толку силни што Сарафов: ''не можел, а да не се чувствува за грешник''<ref name="HS2" />. Главни обвинители на Конгресот биле Јане Сандански и серчани. Тие биле поддржани од струмичаните како и од реформските делегати, а против Сарафов биле и делегатите од Битолскиот и Солунскиот Округ под влијание на Даме, нивен гласноговорник бил [[Борис Мончев]] <ref name="HS2" />. Сарафов морал да се брани и затоа го обвинил Јане Сандански за пасивност при [[Илинденското востание]], а на [[Дамјан Груев]] му дофрлил што дозволил да биде грабнат од просрпскиот војвода [[Мицко Крстевски]]. Единствен кој застанал на страната на Сарафов бил [[Ѓорче Петров]] кој пак добил поткрепа од страна на Пере Тошев дека амнестирањето на обвинетите е најдобро решение со што би се разрешило заплетканото прашање. Улогата на миротворец требало да ја одигра непомирливиот противник на Сарафов, самиот Јане Сандански. На изненадување на многумина Сандански истакнал дека во минатото сите грешеле, дека е потребно сплотување и помирување, да се остави минатото. Во тој дух се изјаснил и [[Ѓорче Петров]], а поддршка дал и Даме. На крај конгресот изгласал општа амнестија за сите обвинети вклучително и за Сарафов <ref name="HS2" />. На конгресот преовладал духот за постигнување на компромис и возобновување на единството. Со новиот устав и правилник во Организацијата требало да се воведе широка децентрализација и демократизација од највисоките до најниските раководни тела. Mеѓутоа единството кое било воспоставено траело кратко. ===Вториот редовен конгрес=== {{quote|''Избраните делегати се собраа на договореното место, но конгресот не се одржа. Се одржаа само неколку подготвителни состаноци, колку да се констатира непомирливоста на двата блока и да се доведат работите до целосен расцеп. Улогата на малото камче, кое ја превртува претоварената кола, во дадениот случај ја одигра спорот за местото на конгресот.''|'''''Христо Силјанов''''' <ref name="HS2" />}} [[Податотека:Ѓорче Петров.jpg|150px|мини|лево|Ѓорче Петров]] [[Податотека:Стојо Хаџиев, Петар Поп Арсов и Таската Серски.JPG|250px|мини|десно|Стојо Хаџиев, Петар Поп Арсов и Таската Серски]] Составот на новиот централен комитет бил компромис помеѓу фракциите во самата Организација. Даме како член ''ЦК'' ја претставувал [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|Конзервативната струја]], а [[Пере Тошев]] [[Радикална - реформска струја|Реформската струја]], додека пак [[Тодор Поп Антов]] бил близок со [[Серска група|серчани]]. Даме и [[Пере Тошев]] стоеле на различни стојалишта во поглед на многу прашања и тоа го отежнувало функционирањето на Централниот комитет и самата Организација. [[Тодор Поп Антов]] бил легален член, за разлика од останатите кои биле нелегални, тоа придонело да биде отежната комуникацијата помеѓу нив. Недоразбирањата помеѓу членовите на ЦК, особено меѓу Даме и Пере Тошев, биле пречка за повторното воспоставување на единство во Организацијата. [[Ефтим Спространов]] истакнува дека и по [[Рилскиот конгрес]], дејците во Организацијата се делат на три групи: [[Ѓорче Петров]]-[[Борис Сарафов]], [[Даме Груев]]-[[Христо Матов]] и трета околу [[Пере Тошев]], [[Петар Поп Арсов]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]]. Според Спространов: ''Првите се за интереси и сакаат да се држат за да јадат, вторите за стариот ред во управувањето на Организацијата, а последните - за новиот Правилник''<ref>Евтим Спространов. Дневник, Т.I (1901-1907), Предговор Александър Гребенаров, Съставители: Гребенаров, Ал., Милкана Бошнакова, Георги Царев. С. 1994</ref>. Српскиот дипломатски претставник во Софија, Св. Симиќ во својот извештај од 3 ноември 1905 година, соопштил дека [[Петар Поп Арсов]] и [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)]] припаѓале на т.н. ''слободномисливи'' и се ''приврзаници на Сандански'' <ref name="PPArsov">[[Ванчо Ѓорѓиев]], Петар Поп Арсов. Прилог кон проучувањето на македонскотонационалноослободително движење, Матица Македонска, Скопје, 1997</ref>. Во еден друг извештај од 30 мај 1906 година Симиќ истакнува дека Борис Сарафов и Ѓорче Петров ''нерадо се сретнуваат'' со Поп Арсов, Груев, Гарванов и другите и дека меѓу нив сè поголем замав зема старата недоверба па секоја група работи сама за себе <ref name="PPArsov" />. Разликите биле преголеми, оттука Организацијата и по една година од [[Рилскиот конгрес]] се наоѓала во старата состојба на внатрешни поделби и расправии <ref>Вътрешното състояние на Организацията (II), Революционненъ листъ, No. 6, 14. X 1906, 2</ref>. Причините за разединувањето помеѓу Петар Поп Арсов и Димитар Стефанов (бугарски општественик) на една страна и Ѓорче Петров на друга, лежеле во слабостите на Ѓорче кон Борис Сарафов <ref name="PPArsov" />. Поп Арсов и Стефанов биле незадоволни од сојузот помеѓу Ѓорче и Сарафов, оттука тие сè повеќе се свртувале кон серчани и струмичани со кои идејно биле блиски и ја зацврстиле својата соработка со Јане Сандански <ref name="PPArsov" />. Во услови на поделби и разединувања, во летото 1906 година започнале подготовките за Вториот редовен конгрес на ВМОРО кој требало да се одржи до крајот на тековната година. Во рамките на подготовките, Серскиот Округ го одржал својот Втор редовен конгрес во селото [[Ловча]]. Кон крајот на ноември во Софија почнале да пристигнуваат делегати од цела Македонија за одржување на неопходните претконгресни средби. За време на советувањата дошло до целосно слевање на веќе покојниот Даме Груев, Иван Гарванов и Борис Сарафов, кои заемно си ги признале своите делегати <ref name="PPArsov" />. Имено, Сарафов, Гарванов, Христо Матов, Христо Татарчев и Петко Пенчев го имале изгубено правото да бидат делегати на предвидениот конгрес, затоа што долго време биле надвор од територијата на ВМОРО. Во претходниот период помеѓу конзервативните групи постоела извесна нетрпеливост и соперништво, но во овој момент заедничката омраза кон Јане Сандански ги обединила <ref name="PPArsov" />. Во текот на советувањата во Софија, серчани го наметнале прашањето за местото на одржување на претстојниот конгрес, истовремено инсистирале тој да се одржи во Македонија. Од своја страна, конзервативната група побарала да се предаде оружјето и муницијата од пограничните пунктови, кои биле под контрола на Јане Сандански, на една мешовита комисија. Предлогот бил одбиен. Петар Поп Арсов и Сандански биле непопустливи пред барањата на конзервативците, а Пере Тошев се држел резервирано <ref name="PPArsov" />. [[Податотека:Stoyo Hadzhiev Leshko IMARO.JPG|150px|мини|лево|Стојо Хаџиев]] [[Податотека:Mihail Daev IMARO Balchik.jpg|250px|мини|десно|Михаил Даев]] Во текот на советувањата во Софија спорни биле три прашања: 1) местото на одржување на конгресот 2) предавање на оружјето од пограничните пунктови 3) верификација на делегатските мандати како најспорно прашање <ref name="PPArsov" />. На едно собрание околу полноќ, дошло до заострени дискусии околу последното прашање, а дошло и до демонстративно напуштање на седницата од страна на Петар Поп Арсов, [[Христо Чернопеев]], [[Крсто Б’лгаријата]], [[Стојо Хаџиев]], А. Станоев, Д. Икономов и други. Меѓутоа сепак бил постигнат компромис, било одлучено конгресот по вторпат да се одржи во [[Рилски манастир|Рилскиот манастир]] <ref name="PPArsov" />. На првиот ден од Коледе, [[Задгранично претставништво|Претставништвото]] испратило покани до сите делегати повикувајќи да заминат за Рилскиот манастир, но многумина делегати од конзервативното крило ги вратиле назад поканите<ref name="PPArsov" />. И покрај оваа постапка на конзервативците, припадниците на реформската група на чело со Сандански, заминале за Рилскиот манастир. Непосредно пред манастирот, [[Михаил Даев]] во полупијана состојба предизвикал инцидент, во текот на кој двајца месни врховисти биле убиени, а еден бил ранет <ref name="PPArsov" />. Оваа случка и послужила на бугарската полиција како повод за блокада на Рилскиот манастир. Сандански и останатите делегати ја согледале стапицата, по што го напуштиле местото и ја минале границата. Следниот ден, 2 јануари 1907 година, во селото Рила пристигнал Петар Поп Арсов и тука дознал за инцидентот и веднаш се вратил во Софија. Борис Сарафов и Михаил Даев уште во Софија планирале да направат некоја провокација со која требало да се спречи одржувањето на конгресот <ref name="PPArsov" />, затоа што нивното мнозинство на Конгресот не било сигурно <ref name="PPArsov" />. [[Христо Силјанов]] тенденциозно тврди дека реформската група била во малцинство и се состоела од 12 делегати и затоа го напуштиле местото. Заминувањето на Сандански и неговите приврзаници од Рила го искористиле конзервативците за да ги обвинат серчани дека го провалиле Конгресот. По ова прашање, [[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: ''Меѓутоа, провалувањето дошло од самите конзервативци. Тие дури и не се појавиле на местото закажано за одржување на Конгресот. Предизвиканиот инцидент од страна на М. Даев, враќањето на поканите за учеството на Конгресот, непојавувањето на местото на одржување на Конгресот, и секако, појавата на бугарската полиција кај Рилскиот манастир, не биле случајни. Тоа била смислена саботажа од страна на конзервативците со цел да го прикријат своето отсуство од Конгресот'' <ref name="PPArsov" />. По пропаѓањето на Конгресот, конзервативците се собрале во Ќустендилско и конституирале свое ''советодавно собрание''. Тие во своето изложение ги прогласиле за непрактични и неприменливи нормативните акти на ВМОРО од [[Рилски конгрес|Рилскиот конгрес]] од 1905 година. На крајот, си избрале свои задгранични претставници: Иван Гарванов, Борис Сарафов и Христо Матов за Солунскиот, Битолскиот и Скопскиот револуционерен округ <ref name="PPArsov" />. === Советувања === {{quote|''Навистина, Ѓорче и Пере, поблиски до серчани во однос на реформаторството можеа на почетокот да го спречат Јане да го направи фаталниот чекор и да застанат како посредници и помирувачи меѓу едните и другите. Но, тие не го направија тоа. Скруполозниот П. Тошев, молчеливо ја поддржа акцијата на серчани.''|'''''Христо Силјанов''''' <ref name="HS2" />}} [[Податотека:Пере Тошев.jpg|150px|мини|лево|Пере Тошев]] [[Податотека:Sandanisti IMARO.JPG|мини|десно|350п|Од лево кон десно: Чудомир Кантарџиев, Стоју Хаџиев, Јане Сандански, Георги Скрижовски, непознат]] Речиси истовремено, реформската група на ВМОРО одржала свое советување во почетокот на февруари 1907 година. Советувањето се одржало на чифлигот на браќата Башавелови во [[Големо Село]], Дупничко. На Советувањето учествувале: [[Петар Поп Арсов]], [[Димитар Стефанов (бугарски општественик)]], [[Пере Тошев]], Јане Сандански, [[Крсто Б’лгаријата]], [[Христо Чернопеев]], С. Хаџиев, М. Даев, П. Китанов, Д. Икономов и др. На собирот биле разгледани три генерални прашања: 1) како да се попречи врховистичкото влијание 2) што да се преземе во Скопскиот, Солунскиот и Битолскиот округ што биле зафатени од српската и грчката пропаганда 3) внатрешните разногласија <ref name="PPArsov" />. На Советувањето се појавиле два предлога. Првиот бил од Јане Сандански кој побарал серчани да испратат свои чети во Скопскиот затоа што таму имале луѓе кои биле пријателски наклонети кон нив и оттаму да се изврши влијание во Битолско и Солунско. Од друга страна, Христо Чернопеев поаѓал од фактот дека тие се дејци на Внатрешната организација, а не само на одделни окрузи и оттука предложил самиот да замине за Битолско, а Сандански по сопствен избор, да замине за Солунско или Скопско, каде што требало лично да ја поведе борбата против надворешните влијанија <ref name="PPArsov" />. Предлогот на Чернопеев бил поддржан од страна на Петар Поп Арсов и шестмина учесници. На крајот не било донесено единствено решение. Во пролетта 1907 година во Софија било одржано советување на кое присуствувале: Петар Поп Арсов, Јане Сандански, Стоју Хаџиев, Крсто Б’лгаријата, Петар Ангелов, Лазар Плавев и Алексо Мартулков. На ова советување било решено да се вооружат две чети кои требало да заминат за Скопскиот округ. Крсто Б’лгаријата и Петар Ангелов требало да останат во Скопско, а Алексо Мартулков и Лазар Плавев требало да заминат за Велешко и да го поддржат реонскиот војвода Дачо Јотов Крсто <ref name="PPArsov" />. Учесниците на советувањето тргнувале од становиштето дека од Велешко лесно може да се изврши влијание во Втората револуционерна област на Македонија <ref name="PPArsov" />. За овие настани, [[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: {{Цитат|'''''Неодржувањето на Вториот општ конгрес на ВМОРО, како и постапките и одлуките на двете јасно издиференцирани крила кои меѓусебно се нарекле лево и десно, претставува почеток на крајот на постоењето на единствената македонска револуционерна ослободителна организација на единствената и цела македонска територија'''''<ref name="PPArsov" />}} === Кулминацијата на судирот=== {{quote|''За жал, а можеби и за среќа на организацијата истовремено, истакнатите разлики не сè повеќе од една етикета. Практиката кај Пелистер и на Пирин е еднаква. Ако сакате, примената на револуционизмот и интернационализмот во границите на можноста ќе ја сретнете секаде на друго место, но не и на Пирин. Таму владее еден грозен терор од цели 5 години и таму организацијата се крепи предимно на играта на мечот. Да се убиваат секоја година со десетици невини селани и истовремено да се врши мирна културна работа, - тоа е противречно. Сандански вешто ги крие под маската на тие идеи своите амбиции да ја игра ролјата на Делчев и Груев, но за несреќа, тој е мошне малечок и по ум, и по срце за слична улога. Посебно за неговите другари. Тие можеби се вдахновуваат од поискрени намери, но голем дел од нив се робови не на реалноста, туку на своите доктринерски апстракции. Тие прават обиди на грбот на македонското население.''|'''''Христо Матов''''' <ref name="Matov" />}} [[Податотека:MichailRazvigoroffBGrevolutionary.jpg|150px|мини|лево|Мише Развигоров]][[Податотека:Petar Angelov Krastyo Bulgariata Nikola Zhekov.JPG|мини|250п|[[Петар Ангелов (ВМРО)|Петар Ангелов]], [[Крсто Б’лгаријата|Крсто Б'лгаријата]] и [[Никола Лековиќ|Никола Жеков]]]] Во почетокот на 1907 година, судирот меѓу конзервативната и реформската струја на ВМОРО добил нова димензија, а кон крајот на истата година ја достигнал и својата кулминација. Времето на заемни отстапки и компромиси веќе било само минато <ref name="PPArsov" />. Решенијата сега се барале преку нишанот на оружјето. Првите вооружени инциденти биле предизвикани од страна на конзервативците. На [[26 јануари (настани)|26 јануари]] 1907 година, [[Мише Развигоров]] го нападнал ќустендилскиот пунктовен началник Петар Ангелов, кој бил приврзаник на Сандански и Петар Поп Арсов <ref name="PPArsov" />. Истовремено, Борис Сарафов и Иван Гарванов започнале со отворено поттикнување на војводите во Македонија, од типот на воденскиот војвода [[Тодор Иванов]], ''да се удри со куршум по сите душмани'' <ref name="PPArsov" />. Како такви биле именувани: Поп Арсов, Александар Станоев, Стефан Димитров и особено, Сандански и Чернопеев <ref name="PPArsov" />. Во мај 1907 година, приврзаниците на Сарафов и Иван Гарванов, во содејство со бугарската полиција, во ќустендилско го разоружале Крсто Б’лгаријата и го спровеле во Софија. Овие провокации биле прифатени од Јане Сандански, само што тие во своите планови предвидувале ликвидирање на самите инспиратори на судирите. За тоа дознаваме од едно писмо на П. Христов до П. Ацев од [[26 мај (настани)|26 мај]] 1907 година. Во него било истакнато дека Сандански и Христо Чернопеев во тоа време јавно биле поттикнувани од [[Петар Поп Арсов]], а потајно од [[Пере Тошев]] и [[Ѓорче Петров]], да донесат решение за ликвидација на Гарванов и Сарафов <ref name="PPArsov" />. Во овој период официјалните бугарски фактори, ги согледале непријателствата помеѓу двете крила и последиците што можат да произлезат од тоа, а со цел да не ја испуштат севкупната контрола врз македонското револуционерно движење, во март 1907 година презеле чекори за помирување помеѓу сите групи на Внатрешната организација, но тоа било безуспешно <ref name="PPArsov" />. Во октомври 1907 година, за да ги придобијат автономистите на Петар Поп Арсов на своја страна, бугарските власти во Софија вработиле неколкумина од нив како државни службеници. Претседателот на бугарското Народно собрание Добри Петков, во договор со Поп Арсов, вработил неколку Македонци во собранието со месечна плата од 60 лева. Бугарските фактори сметале дека со овие мерки ќе ги придобијат овие луѓе за бугарските интереси и дека ќе го елиминираат постојниот страв од оваа, за нив ''сепаратистичка струја'' <ref name="PPArsov" />. Овие постапки на бугарските власти за наводно измирување меѓу групациите, не предизвикале никаква промена во односите меѓу двете спротивставени страни. Всушност, односите уште повеќе се заостриле меѓу групациите на ВМОРО. ===Ликвидацијата на Борис Сарафов и Иван Гарванов === {{Главна|Ликвидација на Борис Сарафов и Иван Гарванов}} {{quote|''Имено, убиството е акт на амбицијата на Сандански да ја заземе организацијата. Покојните му беа пречка на неговиот пат и тој требаше да ја отстрани. Сандански залудно се обиде да се наложи по легален начин. На вториот конгрес Сарафов дејствуваше самостојно и Сандански откако се виде во незначително малцинство, го осуети конгресот. Оттогаш датира неговото фактичко отцепување и неговото завршно решение да ги убие своите противници.''|'''''Христо Матов''''' <ref name="Matov" />}} [[Податотека:Тодор Паница.jpg|100px|мини|лево|Тодор Паница]] [[Податотека: Killed Garvanov and Sarafov.jpg|мини|десно|350п|Телата на Борис Сарафов и Иван Гарванов]] Во почетокот на ноември 1907 година, Сандански пристигнал во Софија каде што одржал неколку советувања со своите сомисленици. Едно од главните прашања на овие собири, бил односот кон Сарафов и неговите приврзаници. На советувањата учествувале: Петар Поп Арсов, Ѓорче Петров и Димитар Стефанов (бугарски општественик) (тројцата легитимни претставници), Пере Тошев (член на ЦК на ВМОРО), Христо Чернопеев, Димо Хаџи Димов, Иван Харизанов и други. Јане Сандански доминирал на овие советувања. Според Ќамилов, ''Старикот'' истакнал: {{Цитат|'''''треба да се работи за пробудување на сознанието на масите, дека тие се самостоен народ, дека имаат право на слободен живот и дека за извојување на својата слобода треба да се борат без да се потпираат на туѓа помош, зашто тие кои би дошле да ги ослободат, всушност ќе дојдат да ги поробат'''''<ref name="HristoS">[http://www.promacedonia.org/obm2/index.html "Освободителнитѣ борби на Македония", том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943.</ref>}} Сандански укажал дека: ''сите што агитираат било во Македонија, било надвор од неа на база: ослободување и обединување на Бугарите, од ВМОРО треба да бидат дочекани непријателски, така како што се дочекуваат од Организацијата српските и грчките агитации и чети'' <ref name="HristoS"/>. Оваа алузија се однесувала на Сарафов и Гарванов <ref name="PPArsov" />. На советувањата имало одделни предлози за помирување, меѓутоа Сандански не се откажал од своите намери. Вечерта на [[28 ноември (настани)|28 ноември]] 1907 година, самопрогласените задгранични претставници во домот на ''Принцот'', на улица Осогово, 36, договориле средба со Тодор Паница, нивниот нов ''приврзаник'' <ref name="HristoS"/>. Кога Сарафов ја привршувал својата вечера, пристигнал [[Иван Гарванов]]. Малку подоцна пристигнал Тодор Паница, вооружен со два наганта. На гостинот му биле понудени мезе и чаша вино, но Паница одбил. Во разговорот со Сарафов и Гарванов, дознал дека Христо Матов нема да присуствува на средбата <ref name="HristoS"/>. Матов ги известил дека поради неодложна работа нема да дојде на средбата. Сарафов и неговите двајца гости се повлекле во друга соба, каде што разговорот меѓу нив течел спокојно. Околу 11 часот, Паница станал да си оди, а Сарафов и Гарванов станале да го испратат. Кога пристигнале до влезната врата, се слушнале зборовите: ''Уште едно прашање?'' а во истиот момент се слушнале два истрела. Веднаш дотрчале домашните кои се стаписале од ужасот: ''Сарафов и Гарванов, облеани во крв, умираа. И двајцата беа погодени со по еден смртоносен удар. Сарафов беше застрелан во левото слепо око, а Гарванов во левото уво'' <ref name="HristoS"/>. Тодор Паница веднаш го напуштил местото, а набргу во домот на Сарафов пристигнале еден полициски инспектор и судски истражувач, во придружба на еден софиски репортер, кој вака ја опишал глетката која ја затегнал: {{Цитат|'''''Во антрето, до влезната врата, Сарафов паднал, потпрен на левиот ѕид, со спуштена глава вдесно, со раширени нозе и раце - една отворена, другата со свиткани прсти. Гарванов паднат на грбот, со главата легната на десната нога на Сарафов, испружен во ходникот со раширени нозе кон внатрешноста. И двајцата со бледи лица изгледаат како заспани... Под труповите и наоколу големи локви крв која продолжуваше да тече. Околу безживотните трупови горко плаче остарениот татко на Сарафов, неговата мајка, неговите браќа, сестра му, снаа му и неговите блиски''''' <ref name="HristoS"/>}} По двојното убиство, бугарските власти уапсиле околу 50 души. Меѓу нив биле: Чернопеев, Крсто Б’блгаријата, Пере Тошев, Ѓорче Петров, Стојно Стојнов, Ст. Кемилев, д-р К. Д. Списаревски, Ал. Радославов, браќата Харизанови и други. Неколку дена подоцна, со одлука на бугарското Народно собрание бил затворен [[Антон Страшимиров]], народен пратеник од редовите на радикалната партија, тој бил обвинет како ''интелектуален соучесник'' <ref name="HristoS"/>. На [[13 декември (настани)|13 декември]] 1907 година, софискиот градоначалник наредил: ''да се фатат и да се затворат, каде и да се наоѓаат: Јане Сандански, Чудомир Кантарџиев, Александар Бујнов и Тодор Паница'' <ref name="HristoS"/>. На крај бугарските судови ги осудиле на смрт Сандански и Паница, откако ги прогласиле за разбојници. [[Податотека:Hristo Matov.jpg|150px|мини|лево|Христо Матов]] [[Податотека:Todor Alexandrov as youngster.jpg|140px|мини|десно|Тодор Александров]] По убиството на Сарафов и Гарванов, утрото на [[29 ноември (настани)|29 ноември]] 1907 година Христо Матов ги собрал повидните војводи и раководители на [[Умерено-конзервативна струја (МРО)|конзервативната струја]] кои се наоѓале во Софија, за да ја разгледаат новонастанатата состојба. Со двојното убиство се срушиле сите мостови и опции за соработка помеѓу двете групи во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Матов веднаш презел мерки за продолжување на работата на самопрогласеното [[Задгранично претставништво]] и по телефон го повикал [[Тодор Александров]] од [[Бургас]], доверувајќи му ја благајничката работа, која претходно ја вршел Гарванов <ref name="HristoS"/>. Александров станал десна рака на Матов, ''и оттогаш почнува неговото брзо искачување'' <ref name="HristoS"/>. Главната задача која си ја поставил Матов била свикување на нов конгрес. ''Конгресот требаше да се свика по секоја цена и во најкус рок'' <ref name="HristoS"/>. Подготовките за [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] завршиле релативно брзо и се одржал во првите денови на март 1908 година во селото [[Жабокрт]], Ќустендилско. На него присуствувале: [[Христо Татарчев]], [[Петар Ацев]], [[Ефрем Чучков]], [[Христо Шалдев]], [[Тодор Александров]], [[Васил Чакаларов]], [[Климент Шапкарев]] и други <ref name="HristoS"/>. Едногласно за претседател на конгресот бил избран [[Христо Матов]], а за секретари Климент Шапкарев и [[Петко Пенчев]]. Делегатите разгледале повеќе прашања, а кон крајот на март Бирото на конгресот објавил една ''Декларација'' <ref name="HristoS"/>. Во неа биле објавени решенија за повеќе прашања кои се однесувале на Македонија и македонското револуционерно движење. По прашањето за ''убиствата на Сарафов, Гарванов и Даев'' било одлучено: ''Откако ги разгледаа фактите за убиствата на Гарванов, Сарафов и Даев, а имајќи ги во вид и самопризнанијата и објаснувањата на виновниците, содржани во нивното отворено писмо, Конгресот заклучи дека убиството е мотивирано со стремежот на неговите автори да ѝ се наметнат со недопустливи средства на Организацијата. Сакајќи да ги зачува единството и дисциплината во Организацијата и да го искорени системот на самоволијата и заканите во отвореното писмо за нови убиства, Конгресот одлучи потписниците на отвореното писмо, како и физичките убијци да се исклучат од редовите на Организацијата и да се сметаат за нејзини непријатели'' <ref name="HristoS"/>. Со [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] се ставил крај на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и се поставиле темелите на идната [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|Внатрешна македонска револуционерна организација]], позната како ''Автономистичка''. Сандански и серчани биле обвинети за непријатели на Организацијата поради убиството на Сарафов и Гарванов, меѓутоа разликите биле посуштински. Двете страни имале дијаметрално различни концепти за решавање на македонското прашање. [[Христо Силјанов]] истакнува дека во преден план на конзервативците била целосната воена подготовка на населението и дека не треба да се троши време и сили за неважни работи <ref name="HristoS"/>, односно дека ''Еволуционизмот на серчани е побиен'' <ref name="HristoS"/>. Меѓу останатото, конзервативците истакнале дека не можат да ѝ го одречат ''природното право на Бугарија да се грижи за судбината на своите сонародници во Турција'' <ref name="HristoS"/> и дека: ''Нашите патишта со МладоТурците не се сретнуваат... Нас иднината на турската држава не нè интересира и не можеме да ја врзуваме судбината на нашата татковина со судбината на разноверните и разнојазичните племиња, народи и раси...'' <ref name="HristoS"/>. Овие погледи на [[Христо Матов]] биле во целосна спротивност со стремежот на Сандански и неговите приврзаници за зачувување на целосна Македонија преку реорганизација на [[Османлиското Царство]] и сочувување на нејзиниот територијален интегритет. ===Нова програма=== {{quote|'' Ние навистина не можеме да ѝ го одземеме правото на Бугарија да се грижи за своите сопствени собраќа зад Рила, но ние ја сакаме хармонијата на нејзината политика со нашата. Особено, по таа точка не можат да се изнесат никакви конкретни обвинувања, освен земањето или неземањето на средства од официјални извори, кое што не ја условува самостојноста. ''|'''''Христо Матов''''' <ref name="Matov">{{Наведена мрежна страница |url=http://cane.georgievski.angelfire.com/Publik/pismo-hm.html |title=Разговор со Христо Матов по отвореното писмо на Сандански |accessdate=2013-09-23 |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310214737/http://cane.georgievski.angelfire.com/Publik/pismo-hm.html |url-status=dead }}</ref>}} [[Податотека:Chudomir Kantardzhiev.JPG|150px|мини|лево|Чудомир Кантарџиев]] [[Податотека:Deliradev.jpg|250px|мини|десно|Павел Делирадев, Сандански и Тодор Паница, Банско, 1908]] Меѓутоа левицата во македонското ослободително движење не се откажала од борбата. Серчани и струмичани се договориле за свикување во внатрешноста на конференција или конгрес на Серскиот и Струмичкиот револуционерен округ за изработка на општа платформа за понатамошната дејност. Во втората половина на мај 1908 година, во [[Банско]], а потоа во [[Пирин]] во месноста ''Ечмиште'' се одржал [[Мајски конгрес|Мајскиот конгрес]] <ref name="PavelDel2" />, познат и како ''Ечмишки советувања''. Работата на Конгресот траела десет дена, а на него присуствувале истакнати претставници на [[Радикална - реформска струја|реформската струја]] на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Меѓу нив биле: [[Христо Чернопеев]], [[Павел Делирадев]], [[Мишо Шкартов]], Г. Огњанов, Сандански, [[Александар Бујнов]], [[Чудомир Кантарџиев]], [[Георги Скрижовски]] и др. Во текот на Конгресот, Јане се осврнал на сите проблеми пред кои било исправено македонското револуционерно движење. Во стремежот да се објаснат позициите на двете групации, да се откријат причините за судирот, да се расветли неуспехот за зачувување на целоста на движењето за кое Јане ги обвинил [[Борис Сарафов|Сарафов]], [[Христо Матов|Матов]] и [[Иван Гарванов|Гарванов]] како и сите оние што ги поддржувале, во своето излагање Јане направил ретроспективен осврт на развојот на Внатрешната организација <ref name="IvanKatar" />. Задржувајќи се на проблемите за соработка со другите струења и групи во револуционерното движење, Јане истакнал дека серчани се подготвени за соработка и борба за преовладување на постојните недоразбирања и за воспоставување на единство. Меѓутоа, кога ја истакнал таа подготвеност, Јане јасно нагласил дека серчани не се за соработка по секоја цена. За нив таквата соработка можела да се воспостави само врз принципите на независност на организацијата и бескомпромисната борба против надворешните влијанија. На Конгресот бил формулирана јасна политика кон Бугарија и нејзиното мешање во внатрешните работи на целото македонско револуционерно движење. Конгресот заклучил: {{Цитат|'''''Како силно заинтересирана по своите длабоки економски и политички цели при решавањето на македонското прашање, Бугарија прва започнала со исползување на ослободителното дело за своите државнички и династички интереси. На тој начин таа уште од самиот почеток ја компромитира независноста на Организацијата и го предизвикува вооружениот курс на туѓите пропаганди, од што земјата се претвори во арена на постојани пустошења. За да ја намали важноста на револуционерната Организација и да ја оттргне од нејзиниот природен развој, Бугарија ги употребува сите средства да сее раздор меѓу дејците во внатрешноста, стремејќи се со тоа да ја претвори во свое орудие... Ценејќи ја високо својата независност, Организацијата се објавува најкатегорично против таа политика на Бугарија, третирајќи ги нејзините орудија, подеднакво со орудијата на другите пропаганди''''' <ref name="IvanKatar">Иван Катарџиев, Борба до победа, том еден, Пирин се буди и буни, Мисла, 1983</ref>}} Крајно недоверливи кон надворешните сојузници и окупирани со секојдневните практични проблеми на борбата, реформистите имале потреба од изградување на политика за кардиналното прашање, ослободувањето на Македонија и нејзините идни односи со соседните држави. Оттука, на Конгресот било поставено прашањето за Балканска федерација. Делегатите сметале дека само во рамките на една федерација може да се решат сите проблеми на Балканот, а истовремено ќе дојде до економско и културно издигање на балканските народи. Тие во федерацијата гледале лек за лекување на сите болести на Балканот и затоа заклучиле дека ''тоа обединување на балканските народи ќе се реши на лесен начин без секакви потреси'' <ref name="IvanKatar" />, а во тоа Македонија ќе послужи како главен јазол за балканското сојузување. Од јаболко на раздор таа ќе стане помирувач на закараните нации <ref name="IvanKatar" />. По прашањето на организациски план, било решено да се формира нова организација под името [[Македоно-одринска револуционерна организација]] и распуштање на [[Четнички институт на ТМОРО|четничкиот институт]]. Идејата за ''Балканска федерација'' и новата организација, по два-три месеца станале основа за формирање на легалната [[Народна федеративна партија]] <ref name="PavelDel2" />. ===Јане Сандански и Младотурската револуција === {{Главна|Јане Сандански и Младотурската револуција }} {{quote|''Драги сотатковинци,Толку долго очекуваниот зрак на слободата изгреа. Нашата измачена татковина се прероди. Срамниот апсолутизам е во агонија. Против него востана целиот народ во лицето на сите нации што го составуваат. Револуционерниот повик на нашата братска Младотурска револуционерна организација наиде на радосен одѕив во душата на толку измачениот народ. И народот-роб стана господар. И неговата света пресуда е: Смрт на апсолутизмот! Смрт на угнетувачите!''|'''''Јане Сандански''''' <ref name="manifest">{{Наведена мрежна страница |url=https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%B4%D0%BE_%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8_%D0%B2%D0%BE_%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0 |title=Манифест до сите народности во Османлиското Царство 31 јули 1908 г. |accessdate=2026-05-13 }}</ref>}} [[Податотека:Ahmed Niyazi Rsneli.jpg|мини|лево|150п|Ахмед Нијази-бег]][[Податотека:Sandanski, Dimo Hadzhi Dimov, Todor Panitsa with Young Turks.jpg|мини|десно|350п|Санданисти и младотурски офицери. Стојат: Мицо Врански, непознат турски чиновник, Таската Серски, д-р Авди-бег и Димо Хаџи Димов, седат: Л. Козарев, Ахмед Нијази-бег, Сандански, Тодор Паница и Георги Казепов]] [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од 1908 година создала услови за крупни внатрешни промени во животот на [[Османлиското Царство]]. Новите власти сакале да ја трансформираат Империјата во уставно-парламентарна држава и да ја интегрираат во европските заедници на слободните народи. По јули 1908 година, месеците биле исполнети со бурни политички манифестации: братимење на Македонците и Турците, амнестирање на илјадници македонски политички затвореници, ликвидација на [[Странски пропаганди во Македонија|странските вооружени пропаганди]] и др. Решителното застанување на Јане на страната на младоТурците, наеднаш и многукратно му ја зголемила популарноста, значењето, политичката тежина и влијание. Тој бил постојано следен од дипломатско-конзуларните претставници и новинарски известувачи, кои воедно испраќање информации за него. Во јулските денови на 1908 година, приврзаниците на Јане се легализирале и влегле во градовите каде што биле пречекани од младотурските комитети со свечени собири и масовно учество на населението. Јане најпрво влегол во [[Неврокоп]], каде што од балконот на општинската заграда одржал револуционерен говор пред околу 15.000 луѓе. На 15 јули 1908 година, Јане со воз пристигнал во [[Солун]]. На железничката станица бил пречекан од специјална младотурска делегација предводена од [[Енвер Беј]] <ref name="ManolP2">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976,Манол Пандевски-Обидите за убиство и убиството на Јане Сандански во 1915 година.</ref>, а на 18 јули 1908 година, Јане излегол со познатиот ''Манифест до сите народности во империјата''. Манифестот бил лично потпишан и прочитан од Јане Сандански. Меѓутоа, Јане не се ограничил само на соработката со младоТурците. Во веќе споменатиот весник ''Дневник'' била објавена статијата ''Јане и Грците'', во која биле пренесени интересни фрагменти од грчкиот весник ''Кери'', во кој од грчки аспект биле апострофирани неколку ставови на Јане. Во бројот од [[1 август (настани)|1 август]] 1908 година, во ''Кери'' меѓу останатото било напишано дека: [[Податотека:Интервју на Бранислав Нушиќ со Јане Сандански.jpg|мини|десно|Интервју на [[Бранислав Нушиќ]] со Јане Сандански во весникот ''[[Политика (весник)|Политика]]'', 21 јули 1908]] {{Цитат|'''''Сандански... е носител на голема идеја, која треба да ни го привлече вниманието нам, на Грците. Тој секогаш се борел за слободата на Македонија, а никогаш не настојувал да работи за Сан-стефанскиот договор и за присоединување на Македонија кон Бугарија. Едноподруго обнародува прокламации, со кои ги исмева... самите славјаногласни Македонци, кои се стремат за присоединување на македонските земји кон Бугарија... сега Сандански, кој нема никакви односи со луѓето во Софија... се наоѓа во Солун, учи и држи проповеди за заемна дејност на Елините и славјаногласните Македонци. Како што вели, тој ја подава својата десница за соработка помеѓу Елините и славјаногласните за македонската татковина... Македонскиот елинизам има потреба од време и спокојство, за да се развие, а за тие две нешта може да помогне Сандански, кој ќе ги помири Елините Македонци со славјаногласното македонско население. Тој може да помогне... да се вратат тие под Вселенската патријаршија, откако ќе ја напуштат Бугарската егзархија, да го изучуваат елинскиот јазик и елинската книжевност, да се уништат бугарските училишта и да се отворат други, во кои ќе се изучува славјаногласниот македонски јазик заедно со елинскиот. Тие нешта не се мачни и лесно може да се убеди Сандански бидејќи се надеваме во неговите македонски погледи и неговото конечно одделување од бугарската борба''''' <ref name="VancoG" />}} ===Јане Сандански и Балканските војни=== {{Главна|Јане Сандански и Балканските војни}} {{quote|''Ако ги кренеше четите и милицијата во помош на бугарската армија, тоа би значело дека се става под команда на царските генерали и дека го поткрепува бугарскиот цар!... Кога собираше потписи од кметовите на селата во Мелничко и испраќаше писмо до големиот везир, Јане сè уште веруваше дека злосторствата на младотурската власт се само одделни изолирани предизвикувања. Сега сфаќаше дека се лажел. Новото потисништво (на МладоТурците б.н) можеше да се премавне или преку револуција или преку војна... Во средина не може да останеме... Од двете зла треба да го избереме помалото - да ја помогне царската армија! ''|'''''М. Николов''''' <ref>Миладин Апостолов, Јане Сандански, Софија, 1966, 302-303</ref>}} [[Податотека:Georgi Todorov.jpg|150px|мини|лево|Генерал-мајор Георги Тодоров, командант на Седмата рилска дивизија]] [[Податотека:Sandanski2.jpg|мини|десно|350п|Сандански со бугарски офицери од претходницата на Седмата рилска дивизија]] [[Серска група|Серските револуционери]] на чело со Јане Сандански во источна Македонија, како и други македонски револуционерни национални сили, биле против војната, затоа што знаеле дека војната ќе доведе до ново поробување и поделба на Македонија <ref name="PetarSto" />. Меѓутоа, не можејќи да ја спречат војната, а при непостоење, за тоа време, на друг начин за ослободување на Македонија од османлиската власт, биле принудени и сами активно да се вклучат во војната против Империјата <ref name="PetarSto">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976, Петар Стојанов - Односот на Јане Сандански кон Првата балканска војна</ref>. Оттука, Јане Сандански и другите македонските револуционери станале субјект, односно конкретен сојузник на српските, грчките и бугарските војски. Веднаш по создавањето на [[Балкански сојуз|Балканскиот сојуз]] и првите подготовки за војната против Империјата, Јане Сандански и неговите приврзаници во источна Македонија разбрале дека: ''тие, во дадениот судбоносен момент за животот на македонскиот народ, не би можеле да останат надвор од настаните. Иако санданистите знаеја дека војната што ја готват сојузниците нема да донесе ослободување, туку освојување и поделба на Македонија, тие не можеа, а да не се придружат кон Балканскиот сојуз и да не учествуваат во прогонувањето на Турците од Македонија и од Балканот'' <ref name="PetarSto" />. Во јуни 1912 година во Солун било одржано советување во кое учествувале Јане, [[Александар Бујнов]], [[Тодор Паница]], [[Таската Серски]] и други раководители од Серскиот Округ. Советувањето имало за цел да го определи ставот и односот на серчани кон војната. На собирот било одлучено тие да земат активно учество во идните воени дејствија и со таа цел заминале во источна Македонија, за да се подготват за претстојната војна. Организирањето на населението во Серскиот Округ се одвивало во специфични услови, имено во истиот момент се уфрлувале македонски чети од [[Бугарија]], кои биле организирани и раководени од [[Тодор Александров]], [[Александар Протогеров]] и други. Во последните денови на октомври 1912 година, уште пред доаѓањето на силите на Седмата бугарска дивизија, четата на Јане Сандански, во содејство со востаните селани, организирани и вооружени како селска милиција под раководство на Сандански, по кратка борба со османлискиот аскер, на [[27 октомври (настани)|27 октомври]] 1912 година го ослободите [[Мелник]]. Додека османлиските сили се подготвувале за борба кај [[Рупелска Клисура|Рупелската Клисура]], Сандански со своите чети и вооружени селани ги зазел сите доминантни точки на теснината и се подготвувал за напад врз османлиските сили. Од еден извештај на началникот на Седмата рилска дивизија дознаваме дека Јане со својот одред бил целосен господар на Струмската долина, од Мелник до Рупелската Клисура. Триста четници од одредот на Јане Сандански, во содејство со бугарската коњичка група на мајорот Цонев, на [[8 ноември (настани)|8 ноември]] 1912 година, влегле во [[Солун]], пред влегувањето на главнината на бугарската војска, а заедно со грчките трупи на престолонаследникот [[Константин I (крал на Грција)|Константин]], веднаш по предавањето на Солун од страна на османлискиот командант Таксим-паша <ref name="PetarSto" />. Подоцна Сандански е вклучен во штабот на новоформираната 15-та Штипска дружина на [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]].<ref>"Македонско-одринското ополчение 1912-1913 година Личен состав" Главно управување со архивите, 2006, стр. 602 - 603, 894.</ref> Во пролетта 1913 година, таа учествува во акциите на бугарската армија во [[Одринско]]. Во истото време претставници на Привремената албанска влада ѝ прават предлог на Бугарија за почеток на заеднички дејствија против српската окупаторска власт во Македонија. Потпирајќи се на Бугарско-српскиот договор од пред војната, бугарската влада не поддржува унија со Албанците против Србија. Во мај 1913 година, сепак се разбира дека Србите се откажале од договорот и не отстапуваат на Бугарија дури неприкосновената зона во Македонија, што ја направило војната неизбежна. Како резултат на ароганцијата на српските и грчките окупаторски сили, сериозни сомнежи за иднината на Македонија го потиснуваат Сандански и тој се става целосно во служба на бугарската влада. Како резултат, тој бил испратен како специјален полномошник на Бугарија, да преговара со новоформираното албанска влада за заедничката борба против Србија и Грција. Но, во меѓувреме во јуни почнува Втората балканска војна и Сандански ја прекинува својата мисија, и се враќа во Софија. По враќањето, тој ја известува владата дека успеал да се договори за заеднички воени дејствија со Албанците против српските окупатори. За да го потопат договорот на Сандански, Србија и Грција веднаш испраќаат свои амбасадори во Албанија, нудејќи им територијални придобивки во замена за откажување од борбата. При овие ветувања Албанците се откажуваат. Во меѓувреме, по Битката кај Кукуш, Бугарите се повлекуваат безредно на север. Тогаш четата на Јане Сандански ја зазема [[Рупелска Клисура|Рупелската Клисура]] и со тоа ги прекинува врските на грчката војска. Ова овозможува бугарската армија да се прегрупира да се зајакне во Горноџумајско, каде ги запрела Грците. По Втората балканска војна и поделбата на Македонија Сандански се повлекува во Бугарија. ===Амнестија === {{quote|''Се дава амнестија на македонските револуционери: Јане Сандански, Александар Бујнов, Чудомир Кантарџиев, Георги Скрижовски и Тодор Паница за сите престапни дејствија поврзани со нивната досегашна револуционерна дејност извршени од нив до 17 септември 1912 година во пределите на Бугарија и Европска Турција.''|'''''Законот за простување на македонските револуционери'' <ref name="VancoG" />. }} [[Податотека:BASA-313K-1-2536-7-Vasil Radoslavov.jpg|150px|мини|лево|Васил Радославов]] [[Податотека:Hadzhidimov Kantardzhiev Kazepov and others1.jpg|350px|мини|десно|Чудомир Кантарџиев (седи во средина), Димо Хаџи Димов (третиот што седи) и други серчани]] По [[Балкански војни|Балканските војни]], Сандански се вклучил во политичкиот живот на [[Царство Бугарија|Царството Бугарија]]. Иако прифатил добар дел од теоријата на [[социјализмот]], не станал социјалист. Пред 1912 година, Сандански клонел кон Либералната партија на [[Васил Радославов]]. Меѓутоа, по дефинитивната поделба на Македонија и поразот на Бугарија во [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], Радославов предводел една коалициска влада и се залагал за зближување на Бугарија со [[Троен Сојуз|Тројниот Сојуз]]. Оваа политика предизвикала разочарување кај Сандански. Подоцна поранешните серчани, кои веќе биле бугарски граѓани, го поткрепувале [[Александар Малинов]] <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.makedonskatribuna.com/Tylekov_vmro_in_pirin.htm |title=Обречено родолюбие, ВМРО в Пиринско 1919-1934, Димитър Тюлеков, ISBN 954 – 81 – 87 – 56 – 6, Благоевград 2001. |accessdate=2013-08-12 |archive-date=2008-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080930235819/http://www.makedonskatribuna.com/Tylekov_vmro_in_pirin.htm |url-status=dead }}</ref>. Во 1913 година се одрежале избори за бугарското народно собрание, а серчани и струмичани ја поддржале списокот на Демократската партија и нивните кандидати. Во јули 1914 година, по иницијатива на Демократската партија, Народното собрание го изгласал т.н. ''Законот за простување на македонските револуционери'' <ref name="VancoG" />. По амнестијата, Јане имал средба со Павел Делирадев на која истакнал: {{Цитат|'''''Черњо (Христо Чернопеев кој во тоа време бил бугарски пратеник б.н) си го исполни ветувањето, но амнестијата никако не ме радува. Види ќе се поопуштам малку и фердинандовите мекерата (подлеци, подлизурковци б.н) ќе ме пречукаат. Тој насекаде расправа дека ми бил вечен голем доброжелател и пријател, но јас му верувам, колку што му верував на Абдул Хамид. Крунисани подлеци се тие''''' <ref name="PavelDel2" />}} За овие случувања, [[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: ''Евидентно, Сандански со своите ставови бил голема пречка за бугарската политика кон Македонија. Оттука бугарскиот прогон против него бил неминовен. Убиството на Сарафов и Гарванов послужило како параван за официјализирање на прогонот. Подоцнежната амнестија на Сандански, прокламирана со Законот за простување на македонските револуционери... претставува само пародија'' <ref name="VancoG" />. === Заговорот против Фердинанд === {{quote|''Некаква историја пишуваат оние револуционери (врховистите од Софија) и не се срамат да прескокнат цели настани само поради тоа што треба да го спомнат омразеното име на палачот Јане Сандански. Тој не постои за нивната историја. Епохата и борбите, кои ги создаде тој заедно со своите приврзаници, исто така не постојат. Населението кое како бог го сакаше својот Старик и трчаше по него и неговите другари со занес и во голем број како што ретко голем општествен деец можел да собере околу себе и да го приврзе за себе, за револуционерните историчари исто така не постои. Неговиот надгробен крст го гледаме исправен и во самата историја.''|'''''Димо Хаџи Димов''''' <ref>Димо Хаџи Димов, Ангел Динев, Политичките убиства во Бугарија, НИП "Илинден", Скопје 1951</ref> }} [[Податотека:Mihail Gerdzhikov.jpg|мини|лево|150п|Михаил Герџиков]][[Податотека:Yane Sandanski i Taskata Serski.jpg|мини|десно|350п|Сандански и Таската Серски]] Во есента 1914 година, во полниот разгор на австриско-српскиот судир, кога [[Пиринска Македонија]] била во составот на Бугарија, мнозина македонски револуционери и Јане Сандански, токму во подготовките и почетокот на четнички акции во Македонија под Србија и Грција под раководство на [[Обиди за возобновување и реосновање на ВМОРО|ВМРО]] на Александров, биле во своите родни краеви во Македонија под Бугарија, или во [[Софија]]. Во тоа време Јане Сандански главно живеел во [[Мелник]], како легален граѓанин. Во периодот од есента 1914 и зимата и пролетта 1914/1915 година имало чести средби помеѓу Сандански и македонските револуционери. Тие дискутирале околу неколку најболни прашања, и тоа: прво, за политиката на Фердинанд и неговиот круг кои готвеле нова авантура за Македонија, со цел да ја завладеат во целост, второ, за страдањата на Македонците под српскиот и грчкиот терор и нивното масовно мигрирање во Бугарија и трето, за очајната положба во која се нашле македонските емигранти во Бугарија, речиси без никаква егзистенција. Тргнувајќи од таквата неснослива положба во која се нашол македонскиот народ, овие револуционери барале начини како да ја сопрат новата реваншистичка војна и интервенционистичката четничка акција. Јане Сандански и неговите соборци решиле да се организираат преку собирање на свои приврзаници и евентуални прогресивни сојузници за борба против политиката на [[Фердинанд I|Фердинанд]] и на неговите помагачи во лицето на владата на Радославов. Сандански и неговите другари се поврзале со некои одрински револуционери, кои во однос на реваншистичката големобугарска политика имале исти погледи, барајќи патишта и начини ''по кои да се избегнат нови катастрофи и разурнувања''. Сметајќи го Фердинанд за носител на политиката на погроми и катастрофи, одлучиле ''Фердинанд да биде ликвидиран и новиот режим во Бугарија да биде прокламиран во името на народновластието и против империјалистичката војна и реваншот'' <ref name="GER">Герджиков И. Михаил, Един малък спомен, "Вгъпоменателен лист" Яне Сандански, София, 23 април 1946</ref>. Ликвидацијата на Фердинанд требало да ја извршат македонските и тракиските револуционери, додека воведувањето на народовластието требало да го спроведат политичките партии на Бугарија, кои зад себе имале поголема маса приврзаници. Заради преговори со водачите на политичките партии во Бугарија била избрана тричлена делегација во состав: Јане Сандански - претставник на македонските револуционери, [[Михаил Герџиков]] - претставник на одринските и [[Крсто Станчев]] - претставник на бугарските новинари и општественици - левичари. Разговорите со водачите на политичките партии во Бугарија дале поразителни резултати. Дел од нив биле вчудовидени, дел уплашени, а дел малодушни и не го одобрувале тој, според нив, анархистички чин. Најголемо изненадување, според пишувањето на Михаил Герџиков, им приредил бугарскиот егзарх [[Јосиф I Бугарски|Јосиф I]] кој пред изненадената делегација: ''ги заредил лошотиите кои Фердинанд ѝ ги нанел на Бугарија... и дека истиот сè додека е жив „нема да дозволи на бугарските воени и граѓански водачи да се еманципираат од неговото (Фердинандовото б.н.) туторство, од неговото влијание, од моралниот гнет во кој ги држел"'' <ref name="GER" />. И затоа, на крајот, егзархот рекол: ''Благословена да е раката која ќе го кутне Фердинанда. Кој ќе го стори тоа ќе биде најголем добротвор на Бугарија'' <ref name="GER" />. И покрај ваквиот став на егзархот, на Сандански му станало јасно дека акцијата на неговите и тракиските истомисленици останала тесен заговор без поширока политичка поддршка. Бугарските владејачките фактори веќе разбрале за планираната акција и започнале со прогон и затворање на луѓето кои го планирале убиството на Фердинанд, односно кои се приклучиле кон обидот да се изгради блок од претставници на разни граѓански политички партии што го поддржувале ликвидирањето на Фердинанд. По тој повод биле обвинети и затворени и [[Александар Стамболиски]], водачот на Бугарскиот земјоделски национален сојуз и други видни бугарски општественици. Ова се совпаѓа со [[Валандовска афера од 1915 година|Валандовската афера]], на кои настани Сандански бил огорчен противник. === Убиството на Сандански === {{Главна|Убиство на Јане Сандански}} {{quote|''Одвај ли може да дојде под сомневање како фактот дека убиството е извршено од политички побуди, така и тоа дека в гроб легна извонредно силна и крупна фигура, можеби една од најблескавите фугури кои во последните две децении работеа на Балканот.''|'''''Василиј Василевич Водовозов''''' <ref>В. В. Водовозов, Јане Сандански, Современост, Скопје, бр. 5, 1970</ref>}} [[Податотека:Boris III jeune homme.jpg|150px|мини|лево|Борис III во 1910 година]] [[Податотека:Телото на Јане Сандански.jpg|мини|десно|350п|Телото на Сандански]] По неуспешниот заговор против бугарскиот цар, Сандански западнал во разочараност и се вратил во својот манастир кај [[Мелник]]. Тука се случил еден настан кој претходел на убиството на ''Старикот''. Кога Бугарија го барала виновникот за она што станало по завршетокот на [[Втората балканска воjна]], еден познат младич со својот автомобил го прелетал пиринското царство на Сандански, наоѓајќи за потреба да му испрати ''многу поздрави'' со зборовите: ''Речете му на Сандански дека за сето што стана мојот татко не е виновен!''<ref name="MItreD">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976, Димитар Митрев-Јане Сандански во светлината на реалистичката револуција</ref> Она што е интересно е фактот дека младичот кој го прелетал пиринското царство со автомобил бил синот на бугарскиот цар, [[Борис III]] <ref name="MItreD" />. [[Димитар Митрев]] истакнува дека:''... поздравот до Сандански, е само обланда на константниот страв од акциите на човекот што беше најопасниот Фердинандов противник, и не само обланда, но и една перфидија...''<ref name="MItreD" />. На [[20 април (настани)|20 април]] 1915 година, Сандански заминал од [[Роженски манастир|Роженскиот манастир]] за [[Неврокоп]]. По пат преспал во родното село [[Влахи]]. Следното утро продолжил сам, без придружба и заштита. Кај месноста ''Блатата'', била поставена заседа и бил отворен оган врз него. Јане Сандански паднал од коњот и ја скршил ногата, меѓутоа престрелката продолжила. Нападот бил извршен од околу седум до осум души вооружени со пушки. Напаѓачите биле од неврокопската реонска чета на [[Обиди за возобновување и реосновање на ВМОРО|ВМРО]] на [[Тодор Александров]]. Еден од нив успеал од зад грб да го застрела Сандански<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 147-148.</ref>. Според некои извори, организатор на убиството на Сандански бил [[Стојан Филипов]], а како физички убиец се посочува [[Андон Качарков]]. Подоцна судот ги ослободил поради недостиг на докази. Јаневото тело било пронајдено од еден караван, по што било пренесено во [[Роженски манастир|Роженскиот манастир]]. На околу 200 метри источно од овој манастир се наоѓа црквата ''Св. Св. Кирил и Методиј'' изградена во 1914 година, под ктиторство на самиот Сандански. Во близината на црквата се наоѓа неговиот гроб, а на надгробна мермерна плоча се читаат неговите зборови: {{Цитат|'''''Да живееш значи да се бориш. Робот - за слобода, а слободниот - за совршенство'''''}} [[Податотека:Rozhen Monastery TodorBozhinov (39).JPG|350px|мини|десно|Црквата Св. Св. Кирил и Методиј]] По известувањето за заговорот против него, Фердинанд веројатно ја поддржал идејата Јане да биде ликвидиран, но на погребот испратил венец кој бил поставен од [[Јонко Вапцаров]]. Во своите спомени, [[Ванчо Михајлов]] приложува едно писмо за кое тврди дека е испратено од Иван Балабанов. Од него дознаваме: ''Не беше за мене тајна дека Сандански влегуваше многу често во Дворецот (т.е. кај Фердинанд) преку северната врата и мене ми правеше впечаток дека таму влегуваше со револвер во џебот... Дали тој се сметал за лошо платен за тоа што го извршувал и станал непријател на Фердинанд ќе можете вие подобро да оцените... Чудни се - да го употребам најмекиот израз - тие средби на Сандански со царот, - тој Сандански, кој се истакнуваше како заколнат непријател на врховизмот... Голема недоумица и сомничави прашања кај многу современици предизвикувал фактот што цар Фердинад испратил венец за да биде положен врз гробот на Сандански, наскоро откако бил убиен. Венецот е положен од Иван Вапацаров, родум од Банско (таткото на поетот Никола Вапцаров, четникувал во четата на Ј.Сандански б.н). Самиот Вапцаров повторуваше дека таа работа никако не може да ја разбере - цар Фердинанд испраќа венец за Сандански...'' <ref>''Ванчо Михајлов, Спомени II. 253-255'''''</ref>. [[Дарко Митревски]] во својата колумна под наслов ''Санданиста!'' истакнува: ''Кој точно стои зад убиството на првенецот на републиканската мисла и огорчениот антимонархист, можеме само да нагаѓаме. Извесно е дека кнезот (во тоа време веќе цар) Фердинанд бил меѓу првите што испратиле венец на неговиот гроб. А како што рекол дон Вито Корлеоне: Варди се од оној што прв ќе ти изрази сочувство'' <ref>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=62912216343&id=13&setIzdanie=22618 Санданиста!]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. На [[15 април (настани)|15 април]] 1915 година весникот ''Народ'', под наслов ''Јане Сандански убиен'', напишал: ''Сандански претставуваше во својот карактер едно високо совпаѓање на смелост и далеквидост, на благородството и непроменлива тврдост, на здрав практички разум и на пламено револуционерно чувство. Тие негови квалитети беа направиле од него еден предводник на револуцијата што го слушаат и што без прекин го следат сите, кои го сакаат и неминовно го засакуваат сите што вистински го познаваат како човек и револуционер. И не е лесно да се класифицира еден самостоен општественик, еден оригинален ум, еден голем човек каков што беше Сандански. Не би се рекло дали смееме да го наречеме демократ или социјалист... Но во целост тој беше она што беше, тој беше Сандански. Колку и да позајмуваше од лево, тој беше самосвесен и самобитен создател на едно самостојно револуционерно движење, кое фаќаше длабоки корени во свеста на поробениот македонски народ'' <ref name="MItreD" />. ==Чествување== {{Главна|Чествување на ликот и делото на Јане Сандански}} {{quote|'''''Околу името на Сандански - уште во времето на животот - грее орелот на легендата. Но тоа е легенда неоптоварена со елементи на митоманија и ослободена од секаква апстрактност. Легенда, која крие во себе еден целосно непринуден масовен пиетет кон човекот што во својата длабоко свесна револуционерна повест знаеше да биде и беше незаменлив народен предводник. И не е никаква иронија што неуморниот борец против тиранијата на султани и цареви ја доби симболичната определба - Пирински цар. И во неа стана сенародна легенда. Определувајќи го така - народот го потцртуваше неговото превосходство над крунисаните туѓинци. Превосходство на оној чие живеење се оствари како длабоко слевање со народот.'''''|''Димитар Митрев'' <ref name="MItreD" />}} [[Податотека:Јане 1.JPG|150px|мини|лево|Детаљ од споменикот]] [[Податотека:Јане 10.JPG|350px|мини|десно|Поглед кон споменикот на Јане Сандански, Скопје]] Веднаш по ослободувањето и создавањето на современата македонска држава, македонскиот народ му одал видно признание на својот голем син. Јаневата личност и дело, редовно се одбележува на свечените академии и други собири, во печатот, радиото и телевизијата. Голем број на училишта, улици, културно-уметнички друштва го носат неговото име: [[СУ „Јане Сандански“ - Струмица]], [[СУ „Јане Сандански“ - Битола]], [[ЖС „Јане Сандански“]], [[ОУ „Јане Сандански“ - Чаир]] и др. Во [[Македонија]] тој се слави како еден големите чинители во создавањето на македонската национална држава. Во 2011 година, бил поставен [[Споменик на Јане Сандански (Скопје-Аеродром)|споменик на Јане Сандански]] во истоимена населба во скопската општина Аеродром, [[Скопје]]. Споменикот е излеан е во бронза, а идејното решение е на авторот [[Гоце Давидов]]. По повод дваесет години од прогласувањето на независноста на [[Република Македонија]] бил официјално отворен [[Музеј на македонската борба|Музејот на македонската борба]], во кој меѓу останатото се наоѓа и една восочна фигура на Сандански <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://mmb.org.mk/w/?page_id=4478 |title=МАКЕДОНИЈА ЗА ВРЕМЕ НА МЛАДОТУРСКИОТ РЕЖИМ |accessdate=2013-09-24 |archive-date=2015-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150309094025/http://mmb.org.mk/w/?page_id=4478 |url-status=dead }}</ref>. Во [[Бугарија]] Јане се смета за еден од контроверзните бугарски револуционери. Во периодот помеѓу [[1944]]-[[1957]] година од страна на бугарската држава бил почитуван како македонски национален херој <ref>Ванѓа Чашуле, Од признавање до негирање. Бугарски ставови за македонското прашање. Статии, говори, документи. Култура, Скопје, 1970</ref>. Во Бугарија во чест на Јане во 1949 година е преименуван градот Свети Врач во [[Сандански]]. На неговиот гроб во [[Роженски манастир|Роженскиот манастир]] се организираат комеморативни настани по повод годишнината од неговата смрт. Во научната историографија се објавени поголем број на документи и друг пишан материјал за животот и револуционерната дејност на Јане, придружени со по некоја [[фотографиј]]а како историско-илустративен изворен материјал. Денес, науката располага со мал број на тридимензионални предмети<ref>како што се нарекуваат во музеолошката наука</ref> што му припаѓале на Јане Сандански. Во [[Музеј на Македонија|Музејот на Македонија]] се чуваат и се заштитуваат неколку предмети кои му припаѓале на овој македонски револуционер.<ref name="GorgeM">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976, Ѓорѓе Миљковиќ-За неколку предмети на Јане Сандански како непосредни и автентични вредности</ref> Јане Сандански е опеан во повеќе македонски народни песни. Така, неговата смрт се оплакува во песната „[[Кога падна на Пирина]]“.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=S6Fy1CWhbjQ YouTube, Vaska Ilieva - Koga padna na Pirina (пристапено на 13.11.2019)]</ref> Исто така, тој се споменува и во песните „Буките развиват браќа“<ref>''Macedonian Folklore Classics'', Kiril Mančevski. Macedonian Radio and Television, MP 41035.</ref> и во „[[Песна за Крушевската Република]]“: : ''Во илјада деветсто и третата година,'' : ''се создаде република во славно Крушево,'' : ''македонска република прва на Балканот.'' : ''Претседател први беше'' : ''тој Никола Карев,'' : ''со македонски војводи сите Илинденци,'' : ''Даме Груев, Питу Гули и'' : ''Јане Сандански.'' ==Спомени, биографии, архивски материјали и печат== {{Главна|Спомени, биографии, архивски материјали и печат за Јане Сандански}} {{quote|''''' Јас повеќепати сум се среќавал со Сандански во различни моменти од неговиот живот. Малкумина луѓе на Балканскиот Полуостров ми имаат оставено таков силен, таков целосен и таков длабок впечаток каков што ми има оставено овој поборник за македонската независност. Од него зрачеше најпотполна храброст, самоконтрола, и огромна, непоколеблива енергија. Се чувствуваше дека со својот тивок, длабок глас, тој умее да дава наредби, кои во критичните моменти никој не се решаваше да не ги исполни. Неговото огромно честољубие беше совршено видливо… Макар што му недостигаше сериозно образование, тој беше човек со голем ум, со превосходно познавање на Македонија и македонскиот народ, и со истенчено чувство да се ориентира во политичките прашања на секој даден момент. Сред македонското селанство, Сандански уживаше огромна популарност…'''''|''Василиј Василевич Водовозов'' <ref>[https://www.scribd.com/doc/252163148/%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%AF%D0%BD%D1%8A-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BAi%D0%B9 "Янъ Санданскiи", Василиј Василевич Водовозов]</ref>}} [[Податотека:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary B82 23-5.jpg|150px|мини|лево|Василиј Василевич Водовозов]] [[Податотека:1-6d9e2f4bdc.jpg|250px|мини|десно|''Старика'' од Христо Константинов]] Спомените на Јане биле објавени на бугарски јазик <ref>[http://www.promacedonia.org/bmark/lm_voevodi/index.html "Движението отсамъ Вардара и борбата съ върховистите по спомени на Яне Сандански, Черньо Пеевъ, Сава Михайловъ, Хр. Куслевъ, Ив. Анастасовъ Гърчето, Петъръ Хр. Юруковъ и Никола Пушкаровъ; съобщава Л. Милетичъ"], София, Печатница П. Глушковъ, 1927, поредица "Материяли за историята на македонското освободително движение", Издава "Македонскиятъ Наученъ Институтъ", Книга VII.</ref>, а подоцна биле преведени на македонски јазик <ref>Спомени на Јане Сандански, Сава Михјалов, Христо Куслев, Иван Анастасов - Грчето, Материјали за македонската национал-револуционерната историја, ИНИ-скопје, Новинско издавачко претпријатие Илинден - Скопје, Скопје, 1951</ref><ref>[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomjs.html Спомени - Јане Сандански]</ref>. Овие спомени настанале со примена на диктатот како методски пристап кон земање на сеќавања, односно со усно диктирање на запишувачот. Јане своите спомени му ги изнел на бугарскиот филолог [[Љубомир Милетиќ|Љубомир Милетич]] во неколку наврати, непосредно по неуспешниот крај на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], почнувајќи од 14 јануари 1904 година. Јане Сандански како еден од главните двигатели на македонското револуционерно движење во голема мера го привлекол вниманието на македонската и странската историографија, особено бугарската. Тој како револуционер и човек оставил длабоки траги во македонската и балканската стварност и силно ехо кај неговите следбеници <ref name="Katica">Јане Сандански и македонското национално ослободително движење, Институт за национална историја, Скопје, 1976, Катица Јосифовска - Осврт на неколку книги за Јане Сандански</ref>. За неговиот живот и револуционерна дејност се објавени повеќе дела во македонската и странската историографија. За Јане пишувале и неговите најблиски соработници во нивните спомени. Името и делото на Јане се содржи во разни документи, заеднички усвоени програми, решенија, писма, кои можат да послужат како изворен материјал за историјата на Македонија и Сандански <ref name="Katica" />. Во текот на Јаневата револуционерна активност биле печатени повеќе весници кои биле органи на неколку организации и политички партии: [[Револуционерен лист]], [[Конституциона зора]], [[Македонски глас]] и др. По повод 90 години од убиството на Јане Сандански во Скопје на 20 и 21 октомври 2005 година бил одржан научен собир под наслов: ''Јане Сандански и македонското ослободително дело'', nа собирот биле поднесени реферати и соопштенија кои подоцна биле поместени во истоимен зборник, објавен во 2007 година <ref>Јане Сандански и македонското ослободително дело : зборник од научниот собир по повод 90 години од убиството на Јане Сандански одржан во Скопје на 20 и 21 октомври 2005 година / [уредувачки одбор Иван Катарџиев претседател, Гане Тодоровски, Крсте Битовски] Скопје : Макаденска академија на науките и уметностите, 2007 (Скопје : Југореклам)</ref>. Во овој научен зборник беа објавени неколку нови документи кои открија нови сегменти од револуционерната дејност на Јане кои дотогаш беа непознати во историската наука. Од овој зборник може да се издвои статијата ''Јане Сандански и посебноста на Македонија и Македонците'' од [[Ванчо Ѓорѓиев]]. Овој автор објавува повеќе документи и други публикации поврзани со дејноста на Јане. Меѓу нив е и написот на д-р Карло Блинд објавен во лондонскиот ''Пал мал газета'' на 5 јули 1905 година. Во написот, меѓу останатото, дознаваме дека: {{Цитат|'''''Сандански се претставува како единствен претставник - Македонец. Тој си поставил за цел од Македонија да создаде независна држава... Учените од Комитетот на Сандански создаваат граматика на македонски јазик како јазик на целата област. Дијалектот на Битолскиот вилает се зел за основа на тој нов experanto. Новиот македонски јазик требало да ги истисне српскиот и бугарскиот јазик кој се зборувал во Бугарија и Србија.''''' <ref name="VancoG">[http://www.scribd.com/doc/80034917/%D0%92%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%BE-%D0%83%D0%BE%D1%80%D1%93%D0%B8%D0%B5%D0%B2-%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B8-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B5 ''Јане Сандански и посебноста на Македонија и Македонците'', Ванчо Ѓорѓиев]</ref>}} Ако се анализираат бугарските публикации, од релативно поново време, може да се заклучи дека тие се контрадикторни и противречни. Речиси истовремено бугарските автори го оценуваат Јане како една од најспорните фигури во македонското ослободително движење, личност која е виновна за започнувањето на физичките пресметки помеѓу македонските револуционери <ref>[http://www.krumblagov.com/fifty/27.php Убийството на Яне Сандански]</ref>. Бугарските автори не забораваат да му дофрлат: ''Дејноста на Јане роди (македонски б.н) национален сепаратизам, познат како македонизам, којшто дава отровни плодови и до денес'' <ref>[http://macedonia-history.blogspot.com/2010/01/istinskia-lik-na-yane-sandanski.html Стоян Г. Бояджиев: Истинският лик на Яне Сандански. София, 1994 г.]</ref>. Меѓутоа, бугарскиот историчар Цочо Билјарски има сосема различни погледи. Тој во предговорот на ''Јане Сандански: Спомени'' објавени во 2007 година истакнува: ''Децении веќе личноста и делото на бугарскиот револуционер Јане Сандански ја возбудува нашата и странската јавност. Неговото име се користи како знаме на антибугарската пропаганда, поради непознавањето не само на неговото дело, туку и на неговите спомени, како и на сеќавањата на неговите другари и соборци... Интересно во овој случај е дека еден од најкоравите и непопустливи Бугари, дисциплиниран до педантизам, ригорозен кон другите, но уште повеќе строго кон себе, стана знаме на антибугаризмот и на македонизмот'' <ref>Яне Сандански - Спомени, Синева, 2007, Цочо Билярски, съавтор с Ива Бурилкова</ref>. ==Мисли== [[Податотека:Sandanski i negovata grupa, statija od vesnik Kambana, 1908.pdf|мини|Исечок од весникот „Камбана“ со напис под наслов „Сандански и неговата група“, од С. Радев. (Софија, 1908)]] * „''Да живееш значи да се бориш: робот за слобода, а слободниот - за совршенство''" * „''Не бугарска Македонија сакаме ние, туку Македонија на Македонците, Македонија ослободена од тиранијата.''" - Писмо до Грците, жители на Мелник, 1904 година. * „''Јас не го чекам брзото ослободување на Македонија. Тоа може да не дојде дури и во моите денови, но јас сакам да го запазам народот и да го организирам, и ако тоа се случи тој ќе ја добие својата слобода.''" *''„Ние треба да работиме за будење на сознанието кај македонските маси дека се тие самостоен народ, дека имаат право на слободен живот и дека треба да се борат за извојување на својата слобода, без да се потпираат на туѓа помош, зашто оние што би дошле да не ослободат, ќе дојдат всушност, да не поробат".'' *''„Вие (врховистите) ја сакате слободата на Македонија и Одринско како етапа на идните Ваши завојувања и анексии, додека кај нас слободата е легната во основата како цел. Ете каде лежи големата разлика меѓу нас - Внатрешните и Вас - Врховистите"!'' *''“Да, Македонија не треба да бара помош надвор од себе, туку во самата себе. Нејзината слобода не ќе биде подарок, туку крвав откуп, платен со илјадници жртви, какви што ние дадовме и продолжуваме да даваме".'' *''„Првпат агитирав во смисла да се постави Организацијата самостојно, да се почувствува населението слободно, на тој начин што ќе се отстранува од турските власти и што ќе се концентрира власта во рацете на Организацијата, така што населението на дело да види малку слобода, да ја осети таа слобода и да ја засака".'' *„Ние не сакаме да ја замениме турската тиранија, турските султани со други тирани, па ни со бугарска тиранија и бугарскиот кнез. Ние се бориме Македонија да стане автономна, независна, слободна држава, Македонија на Македонците!". *''„Јас не очекувам брзо ослободување на Македонија. Тоа може дури и да не дојде додека сум жив, но јас сакам да го зачувам народот и да го организирам и ако тоа стане, тој сам ќе си ја извојува својата слобода".'' *''“Ние не ја мразиме Бугарија и нејзиниот народ, туку се спротивставуваме на нејзината политика, која е спротивна на нашите идеали и интереси".'' *''"Да пиеме за слободна и автономна Македонија за која се бореа и дадоа скапи жртви сојузените балкански народи" - на банкетот во Солун, по повлекувањето на Турците 1912 година.'' *''„Ние водиме борба против вас, врховистите, затоа што сакате да ја потчините Организацијата и да ја направите орудие на бугарскиот дворец. Со вашата оружена интервенција во Џумајско, вие на ослободителната борба и придадовте карактер на вештачко движење кое се инспирира од вас од официјална Бугарија, а не од внатрешноста и од самиот поробен народ. Со тоа вие и го убивате престижот и оставате впечаток дека ние сме орудие на бугарската држава, и со сето тоа му пречите на ослободителното дело. Ние решително им се спротивставивме на вашите офицери зашто го знаеме нивното воспитување, нивните интимни замисли. Тие се луѓе што дале клетва за верност на бугарскиот кнез и на бугарската држава, и тие не можат да бидат ништо друго освен нивни слепи и послушни орудија. А пак ние не сакаме да ја замениме турската тиранија, турските султани со други такви, па ни со бугарската тиранија и бугарскиот кнез. Ние сакаме Македонија да биде автономна, независна, слободна, Македонија на Македонците. Вие ја барате слободата на Македонија како средство, како етапа на идни освојувања и присоединувања, додека кај нас слободата, автономијата на Македонија се положени во основата, како цел. Ете каде лежи големата разлика меѓу нас, внатрешните и вас-врховистите. Ако ги пуштевме вашите другари-офицери во ТМОРО, тие ќе ја водеа оружената борба, тие ќе ги имаа во своите раце четите, бојните јатки, Организацијата, и по таков начин, при слободна Македонија тие ќе му се наложеа на македонското население, тие ќе му диктираа да го бара приклучувањето на Македонија кон Бугарија, како што стана со Источна Румелија во 1885 година. Ние ја месевме погачата, вие ќе ја јадевте."'' *''„Ние сакаме Македонија да биде автономна, независна, слободна, Македонија на Македонците. Вие ја барате слободата на Македонија како средство, како етапа на идни освојувања и присоединувања, додека кај нас слободата, автономијата на Македонија се положени во основата, како цел. Ете каде лежи големата разлика меѓу нас, внатрешните и вас-врховистите. Ако ги пуштевме вашите другари-офицери во ТМОРО, тие ќе ја водеа оружената борба, тие ќе ги имаа во своите раце четите, бојните јатки, Организацијата, и по таков начин, при слободна Македонија тие ќе му се наложеа на македонското население."'' *„''Ние имаме своја аграрна програма тесно поврзана со нашата општа политичка програма: првата се изразува низ барањето за доделување на земја на селаните, а втората, политичката, се содржи во барањето од Македонија да се создаде автономна област во рамките на Отоманското Царство. А најмногу од се друго се плашиме од тоа нашите „мили пријатели" Бугарите, Србите и Грците, да не дојдат да не „ослободуваат", зошто тие, всушност, ќе дојдат да не поробат."'' == Рекоа за него == :* „''Јане ја разви тезата, дека е погубно за македонското население и за самата Бугарија, македонското прашање да се третира во смисла на национално обединување на Бугарите и дека луѓето на другото течение се предале на бугарската влада. Тој објаснуваше во општи линии, дека треба да се работи за будење на сознанието на масите, дека тие се самостоен народ, дека имаат право на слободен живот и дека треба да се борат за извојување на својата слобода без да се потпираат на туѓа помош, затоа што тие кои би дошле да ги ослободат, всушност ќе дојдат да ги заробат. ''“ - '''''Стефан Кемилев''''' :* „''...бугарските шовинисти решија да го ликвидираат бидејќи неговите проповеди не им одеа во прилог, зошто тој се противеше на присоединувањето на Македонија кон Бугарија. Тој го спречуваше славофонското население на Македонија да се смета себеси за бугарско и култивираше македонска национална свест''“ - '''''Елефтериос Ставридис''''' :* „''Тој е најпознатиот револуционерен водач во Македонија, а неговото најпознато дело е киднапирањето на Мис Стон и барањето откуп за неа. Неговиот полковник Паница го уби Сарафов. На организацијата на Сандански со право и се припишува тоа убиство. Сандански го контролираше македонскиот регион на Сер, а неговата власт беше толку силна што ниту една друга соперничка организација не можеше да влезе таму.''“ - '''''Вашингтон хералд, 25 октомври 1908 година''''' == Поврзано == * [[Борис Сандански]] * [[Петар Сандански]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рв|Yane Sandanski}} * [http://www.scribd.com/doc/80034917/%D0%92%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%BE-%D0%83%D0%BE%D1%80%D1%93%D0%B8%D0%B5%D0%B2-%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B8-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B5 Јане Сандански и македонското ослободително дело] од Ванчо Ѓорѓиев * [http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomjs.html Спомени на Јане Сандански] {{mk}} * [http://www.promacedonia.org/bmark/lm_voevodi/index.html Спомени на Јане Сандански] {{bg}} * [http://documents-mk.blogspot.com/search/label/%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5%20%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8 Ванчо Ѓорѓиев „Јане Сандански и посебноста на Македонија и Македонците“, МАНУ] * [http://1.bp.blogspot.com/_Z8Ay6gxUZ3o/TRRtRn1YK8I/AAAAAAAAGvg/MTN0PiiO_-k/s1600/Noted%2BBandit%2BSlain.png „Њујорк тајмс“ за убиството на Сандански] {{en}} * [https://www.scribd.com/doc/252163148/%D0%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%AF%D0%BD%D1%8A-%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BAi%D0%B9 Кратка биографија на Јане Сандански од Василий Васильевич Водовозов] во книгата [http://militera.lib.ru/prose/russian/vodovozov_vv01/index.html "На Балканах"], Петроград: Огни, 1917. {{ru}} * [http://www.scribd.com/fullscreen/59185920?access_key=key-8z1c4aeyfwmqil91anw Биографија на Јане Сандански од Христо Константинов], Софија, 1939. {{bg}} * [http://www.scribd.com/full/47608518?access_key=key-qs0wta5vf8jbe9zptkd Биографија на Јане Сандански од Павел Делирадев], Софија, 1946. {{bg}} * [http://www.scribd.com/fullscreen/48186687?access_key=key-8e9an7rj9j0pjcvfpe5 Биографија на Јане Сандански од Ангел Динев], Скопје, 1948. {{mk}} * [http://www.scribd.com/fullscreen/63604644?access_key=key-d0u8mshnpx6jrp7x5lb „Пирин пее за Гоце и Јане“], Народни песни со кратка историја на родот Сандански, од [[Борис Сандански]], внук на Јане Сандански. * [http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=475C3A871436364692370EEEC469C615 Македонско-бугарски историски контроверзии] * [http://www.youtube.com/watch?v=U4ZbpI3-QBU Makedonija i Bugarija zaedno go posetija grobot na Jane Sandanski] * [http://www.sitel.com.mk/mk/odbelezhani-97-godini-od-ubistvoto-na-jane-sandanski-vo-rozhen-i-vo-melnik Одбележани 97 години од убиството на Јане Сандански во Рожен и во Мелник]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=010CF897BFAAE74CAED8B5046DD397D5 МАКЕДОНЦИТЕ ЌЕ ЗАВИЈАТ ОРО ВО МЕЛНИК]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.dw.de/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BA%D0%B0%D1%98-%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/a-2535704 Нова провокација кај гробот на Сандански] * [http://www.sandanisti.org Санданисти]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - страница за Јане Сандански {{Дејци на МРО}} {{Нормативна контрола}} {{Избрана}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сандански, Јане}} [[Категорија:Јане Сандански]] 18dpjsck56rfb3eqv8jutepx563bhff 0 1433 5590388 5419636 2026-07-11T09:11:22Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5590388 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ракопис на народна песна од родниот крај - Крсте Мисирков.jpg|мини|Стихови од народна песна запишани од Мисирков]] '''Стих'''<ref>{{ДРМЈ|стих}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|стих}}</ref> (од {{langx|el|στίχος}} — ред, струка) или '''верс'''<ref>{{ДРМЈ|верс}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|верс}}</ref> — запис што користи [[метрика (книжевност)|метрика]] како главен модел за организација, како контраст на [[проза]], што користи [[граматика (општо)|граматички]] и [[дискурс|дискурзивни]] единици како [[Реченица (лингвистика)|реченици]] и [[пасус]]и. Стихот може исто така што користи [[рима]] и други технички средства што често се врзани за [[поезија]]. Како и да е, додека поезијата општо земено се пишува во стих, тоа не важи за цела поезија (види [[прозна поезија]]). Исто така, не сите стихови се поезија. Општо земено, тоа што ги разликува двете е дека во поезија, јазикот постигнува највисокот можно ниво на кондензација. Стихот е исто така друго име за [[станца]]. ==Стихот како тема во уметноста и во популарната култура== * „Мојот стих“ - песна на рускиот поет [[Демјан Бедни]] од 1917 година.<ref>''Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига II: Прва четвртина – средина XX века (авангарда и социјалистички реализам)''. Београд: Paidea, 2007, стр. 9.</ref> * „Апстрактни стихови“ - песна на рускиот поет [[Сергеј Бирјуков]].<ref>Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 217.</ref> * „Теорија на слободниот стих“ - песна на рускиот поет [[Виктор Кривулин]].<ref>Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 158-159.</ref> * „Живи стихови“ - кус расказ на македонскиот писател [[Митко Маџунков]] од 1984 година.<ref>Митко Маџунков, ''Међа света''. Београд: Просвета, 1984, стр. 173.</ref> * „На сопствениот стих“ - песна на полската поетеса [[Вислава Шимборска]].<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 415.</ref> * „Рубајат“ (''Rubaiyat'') — песна на британската музичка група [[Колдкат]] (''Coldcut'') од 1997 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/34584-Coldcut-Let-Us-Play Coldcut – Let Us Play! (пристапено на 25.5.2022)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Книжевност]] [[Категорија:Поезија]] [[Категорија:Грцизми]] 55vq2fx55ub6ptsajxjk8jqmrq8v1qf 0 7085 5590352 5536776 2026-07-11T03:37:47Z ~2026-39023-85 134902 Треба да сме во крак со древните исторички извори 5590352 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name =Аспарух | title =Хан на Бугарија | image= KanasJubigiAsparukh2.JPG | caption =Споменик во [[Стрелча]], [[Бугарија]] | reign =681&ndash;701 | coronation = | predecessor =[[Кубрат]] | successor =[[Тервел]] | spouse = | issue =[[Тервел]] <br /> [[Ајар]] | royal house =[[Дуло]] | father =[[Кубрат]] | mother = | birth_date = околу 640 | birth_place = | death_date = 701 | death_place = крај [[Днепар]], денес [[Украина]] | buried = |}} '''Аспарух''' (околу [[640]]-[[701]]) — спасителот и пореден владетел на [[Прво Бугарско Царство|Бугарија]], којшто со 300.000 до 500.000 [[Прабугари|Бугари]] <ref>[http://www.promacedonia.org/vz1a/vz1a_b1_1.html Васил Н. Златарски. История на Първото българско Царство. Епоха на хуно-българското надмощие с. 188.]</ref><ref>Ал. Бурмов, Създаване на Българската дъжава с. 132.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/da/da_3_2.htm Образуване на българската ][[народност]]<span>. </span>[[Димитър Ангелов]]<span> (Издателство Наука и изкуство, „Векове“, София 1971) с. 203—204.</span></ref> дошол од север кон утоката на [[Дунав]], бегајќи од [[Хазари]]те, кои започнали воjна против [[Стара Велика Бугарија]]. == Животопис == [[Податотека:First Bulgarian Empire by Asparuh to Kardam (680- 803).png|мини|лево|Бугарското Царство за време на Аспарух]] Откако ослободил [[Стари Словени|словенските]] [[Племе|племиња]] и ги разбил [[Византија|Византијците]], во [[681|680]] година Аспарух ја спасил великата држава на [[Прабугари|Бугари]]те и дошел на [[Балканскиот Полуостров]] со престолнина во [[Плиска]], од каде што подоцна ќе ги проширува границите на својата држава на просторот до [[Стара планина]]. Во „[[Именик на бугарските ханови|Именик на бугарските кнезови]]„ Аспарух е наречен [[кнез|кнез Исперих]], но словенските историчари не аресуват това и пишат, дека оригиналната титула е должна да е [[хан]]. Постои една слаба теорија според која вистинското име на бугарскиот владетел e '''Батај''', a „''Аспарух''“ е грчки [[изговор]] на титула во смисла на кнез.<ref>[http://www.kroraina.com/st_iordanov/asparuh.html За името на Аспарух - на бугарски]</ref> Се смета дека Аспарух загинал во борба со Хазарите. [[Податотека:Monogram on the silver eagle from the Voznesenka treasure.svg|мини|Монограм на Аспарух]] Кнез Аспарух бил од значајниот [[болјарин|Бугарски]] род [[Дуло]], а татко му бил кнезот [[Кубрат]] во [[Стара Велика Бугарија]]. Според легендата Аспарух имал уште 4 браќа - потврден е само [[Батбајан]], за [[Котраг]] се претпоставува дека доаѓа од името на Бугарското племе [[Котраги]], има податоци дека [[Кубер]] и [[Алцек]] се негови браќа. == Литература == <references/> {{Биографија-никулец}} {{s-start}} {{succession box|before=[[Батбајан]]|title=[[Список на бугарски владетели|Кан на Бугарија]]|after=[[Тервел]]|years=681&ndash;околу 700}} {{s-end}} {{Бугарски владетели}} [[Категорија:Бугарски монарси]] [[Категорија:Европски монарси од 7 век]] [[Категорија:Европски монарси од 8 век]] [[Категорија:Туркиски владетели]] [[Категорија:Починати во 700 година]] tf0ltkv9j8l0aihm0t765pdkyqggr4z 5590353 5590352 2026-07-11T03:43:12Z ~2026-39023-85 134902 5590353 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name =Аспарух | title =Хан на Бугарија | image= KanasJubigiAsparukh2.JPG | caption =Споменик во [[Стрелча]], [[Бугарија]] | reign =681&ndash;701 | coronation = | predecessor =[[Кубрат]] | successor =[[Тервел]] | spouse = | issue =[[Тервел]] <br /> [[Ајар]] | royal house =[[Дуло]] | father =[[Кубрат]] | mother = | birth_date = околу 640 | birth_place = | death_date = 701 | death_place = крај [[Днепар]], денес [[Украина]] | buried = |}} '''Аспарух''' (кнез од [[640|668]]-[[701|695]] г.) — спасителот и пореден владетел на [[Прво Бугарско Царство|Бугарија]], којшто со 300.000 до 500.000 [[Прабугари|Бугари]] <ref>[http://www.promacedonia.org/vz1a/vz1a_b1_1.html Васил Н. Златарски. История на Първото българско Царство. Епоха на хуно-българското надмощие с. 188.]</ref><ref>Ал. Бурмов, Създаване на Българската дъжава с. 132.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/da/da_3_2.htm Образуване на българската ][[народност]]<span>. </span>[[Димитър Ангелов]]<span> (Издателство Наука и изкуство, „Векове“, София 1971) с. 203—204.</span></ref> дошол од север кон утоката на [[Дунав]], бегајќи од [[Хазари]]те, кои започнали воjна против [[Стара Велика Бугарија]]. == Животопис == [[Податотека:First Bulgarian Empire by Asparuh to Kardam (680- 803).png|мини|лево|Бугарското Царство за време на Аспарух]] Откако ослободил [[Стари Словени|словенските]] [[Племе|племиња]] и ги разбил [[Византија|Византијците]], во [[681|680]] година Аспарух ја спасил великата држава на [[Прабугари|Бугари]]те и дошел на [[Балканскиот Полуостров]] со престолнина во [[Плиска]], од каде што подоцна ќе ги проширува границите на својата држава на просторот до [[Стара планина]]. Во „[[Именик на бугарските ханови|Именик на бугарските кнезови]]„ Аспарух е наречен [[кнез|кнез Исперих]], но словенските историчари не аресуват това и пишат, дека оригиналната титула е должна да е [[хан]]. Постои една слаба теорија според која вистинското име на Бугарскиот владетел e '''Батај''', a „''Аспарух''“ е грчки [[изговор]] на титула во смисла на кнез.<ref>[http://www.kroraina.com/st_iordanov/asparuh.html За името на Аспарух - на бугарски]</ref> Се смета дека Аспарух загинал во борба со Хазарите. [[Податотека:Monogram on the silver eagle from the Voznesenka treasure.svg|мини|Монограм на Аспарух]] Кнез Аспарух бил од значајниот [[болјарин|Бугарски]] род [[Дуло]], а татко му бил кнезот [[Кубрат]] во [[Стара Велика Бугарија]]. Според легендата Аспарух имал уште 4 браќа - потврден е само [[Батбајан]], за [[Котраг]] се претпоставува дека доаѓа од името на Бугарското племе [[Котраги]], има податоци дека [[Кубер]] и [[Алцек]] се негови браќа. == Литература == <references/> {{Биографија-никулец}} {{s-start}} {{succession box|before=[[Батбајан]]|title=[[Список на бугарски владетели|Кан на Бугарија]]|after=[[Тервел]]|years=681&ndash;околу 700}} {{s-end}} {{Бугарски владетели}} [[Категорија:Бугарски монарси]] [[Категорија:Европски монарси од 7 век]] [[Категорија:Европски монарси од 8 век]] [[Категорија:Туркиски владетели]] [[Категорија:Починати во 700 година]] 6fis0iobhb6zsk7b6lw21bh3loxhspt 0 8477 5590084 5492011 2026-07-10T13:00:11Z ~2026-39148-59 134887 /* Географија */ Граски -> Градски 5590084 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = Општина Карпош | settlement_type = [[Општини во Македонија|Општина]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = [[Скопски аквадукт|Скопскиот аквадукт]] кој е вклучен во списокот на [[Список на културно наследство на Македонија|Културно наследство на Македонија]] | image_flag = Flag of Karpoš Municipality, North Macedonia.svg | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Coat of arms of Karpoš Municipality.svg | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = {{Македонија општини OSM map}} | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони во Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Скопски Регион|Скопски]] | subdivision_type2 = Посебна единица | subdivision_name2 = [[Град Скопје]] | established_title = Година кога е основана со закон | established_date = 1976 | seat = [[Карпош II]], [[Скопје]] | parts_type = Населени места | parts_style = 3 | p1 = [[Скопје]] (со населбите (14): [[Влае I]], [[Влае II]], [[Долно Нерези]], [[Жданец]], [[Злокуќани (населба во Скопје)|Злокуќани]], [[Карпош I]], [[Карпош II]], [[Карпош III]], [[Карпош IV]], [[Козле]], [[Средно Нерези]], [[Тафталиџе I]], [[Тафталиџе II]] и [[Трнодол]]), и селата: [[Бардовци]] и [[Горно Нерези]] | government_footnotes = | leader_party =[[ВМРО-ДПМНЕ]] | leader_title = [[Градоначалник на Општина Карпош|Градоначалник]] | leader_name = [[Сотир Лукровски]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 105 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="попис2021">{{наведена мрежна страница|url=https://www.stat.gov.mk/PrikaziSoopstenie.aspx?rbrtxt=146|title=Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Северна Македонија, 2021 - прв сет на податоци|publisher=[[Државен завод за статистика на Македонија]]|language=македонски|accessdate=30 март 2022}}</ref> | population_total = 63760 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Средноевропско време|CET]] | utc_offset1 = +01:00 | timezone1_DST = [[Средноевропско летно време|CEST]] | utc_offset1_DST = +02:00 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = [[Повикувачки броеви во Македонија|Повикувачки број]] | area_code = +02 | iso_code = | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Регистарски таблички]] | blank_info = SK | website = {{URL|https://karpos.gov.mk/}} | footnotes = }} '''Општина Карпош''' — една од десетте општини во главниот град на [[Република Македонија]], [[Скопје]]. Општина Карпош се простира во северозападниот дел од Македонија, централно западен дел на Град Скопје. Општина Карпош на својата источна страна се граничи со [[Општина Центар]], на запад со [[Општина Ѓорче Петров]], на северна страна со [[Општина Бутел]], а јужно се простира падината [[Водно]], каде се простира граничната линија со [[Општината Сопиште]]. Карпош има правец на простирање со површина од 35 км². Според Статутот на Општина Карпош, подрачјето на општината е утврдено со закон. Границата на Општина Карпош почнува од ул. Рузвелтова, па по должина се протега до крај на Булeвар Партизански одреди т.е. до [[Порта Влае]]. Општина Карпош е поделена на 14 заедници, од кои 13 се урбани, а една рурална ([[Бардовци]]). == Географија == [[Податотека:Ksnaselbi mk.png|300п|лево|мини|Градски населби и села во Општина Карпош.]] Врз климатските особини на територијата на Општина Карпош посебно влијание има положбата и локалните географски услови. Средната годишна температура на воздухот изнесува 13,8 Целзиусови степени. Општина Карпош се одликува со топли и суви лета, а зимите се умерени и студени. Есента е релативно потопла од пролетта. На територијата на општината просечно годишно паѓаат по 441,2 литри во м² врнежи кои се нерамномерно распоредени во текот на годината. Вкупно има 102 просечни денови со појава на дожд, 9 дена со појава на снег кои главно се ограничени само во зимските месеци и се јавуваат од ноември до март и 14 дена со појава на магла исто така во зимските денови. Низ општината тече реката [[Вардар]], а на еден дел од општината тече и реката [[Лепенец]]. Дел од планината [[Водно]] припаѓа на Општина Карпош. == Историја == Општината Карпош била основана на [[8 ноември]] [[1976]] година, со Законот за образување на општини на Град Скопје и за утврдување на нивните подрачја ("Службен весник на СРМ" бр.8/76). Во првиот состав на Општината, Претседател на Собранието на Општина Карпош бил Ристо Попески, а Претседател на Извршниот совет на Собранието на Општина Карпош бил [[Крсте Сарџовски]]. На 10 септември 2025 година, свечено била пуштена во употреба новото седиште на општината, кое има вкупна површина од 4,500 м².<ref>{{нмс | author= | title=Карпошани и општинарите добија нова административна зграда | url=https://karpos.gov.mk/%d0%ba%d0%b0%d1%80%d0%bf%d0%be%d1%88%d0%b0%d0%bd%d0%b8-%d0%b8-%d0%be%d0%bf%d1%88%d1%82%d0%b8%d0%bd%d0%b0%d1%80%d0%b8%d1%82%d0%b5-%d0%b4%d0%be%d0%b1%d0%b8%d1%98%d0%b0-%d0%bd%d0%be%d0%b2%d0%b0-%d0%b0/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20251223182514/https://karpos.gov.mk/%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B8-%D0%B8-%D0%BE%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%B0/ | work= | publisher=Општина Карпош | archivedate=2025-12-23 | date=10 септември 2025 | accessdate=23 декември 2025 | url-status=live }}</ref> == Стопанство == Бројот на економски субјекти според стопанските гранки кои делуваат на територија на Општина Карпош се: * 291 во градежништво; * 1.124 во трговија на големо и мало; * 198 транспорт и складирање; * 187 објекти за сместување; финансиски дејности и осигурување; * 502 стручни, научни и технички дејности; * 166 административни и помошно услужни дејности; * 8 јавна управа и одбрана; * 67 образование; * 177 дејности на здравствена и социјална заштита, * 111 уметност, забава и рекреација * 312 други услужни дејности. Најважни стопански гранки во општината се хемиската индустрија, транспортот и шпедицијата, градежништвото, прехранбената индустрија и производството на безалкохолни пијалaци, трговската и услужната дејност. == Демографија == Со донесувањето на новиот закон за територијална организација, во општината на 35 км² површина живеат 60.580 жители (Според Државен Завод за статистика од 2014 година).<ref name="ДЗС">{{наведена мрежна страница|url=http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Naselenie__ProcenkiNaselenie/126_Popis_Ops_NasPolStar3112_mk.px/table/tableViewLayout2/?rxid=46ee0f64-2992-4b45-a2d9-cb4e5f7ec5ef|title=Население во Република Македонија на 31.12 по специфични возрасни групи, по пол, по општини, по години|publisher=[[Државен завод за статистика на Република Македонија]]|language=македонски|accessdate=2 мај 2018}}{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во Општина Карпош живее 11,24% од вкупното население во Скопје, а 2,94% од вкупното население во Република Македонија. Со просечен број од 3,02 члена по домаќинство во општината живеат 13,43% од вкупниот број домаќинства во Скопје. Старосната структура на населението е понеповолна во однос на некои општини од Градот Скопје и Република Македонија. Помал е процентот на учеството на децата, а поголем е процентот на учество на население постаро од 65 години. Природниот прираст на населението изнесува – 46 (податок Државен Завод за статистика од 2014 година). Според половата структура, 53% од населението се жени, а 47% мажи. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | [[Македонци]] | 52.943 | 88,52 |- | [[Албанци]] | 1.952 | 3,26 |- | [[Турци]] | 344 | 0,56 |- | [[Роми]] | 615 | 1,03 |- | [[Власи]] | 407 | 0,68 |- | [[Срби]] | 2.195 | 3,67 |- | [[Бошњаци]] | 0 | 0,00 |- |останати | 1.364 | 2,28 |} *Вкупно 59,810 (100&nbsp;%) {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Вероисповед''' | '''Вкупно''' |- | [[Православието во Македонија|православни]] | '''54.385''' |- | [[Исламот во Македонија|муслимани]] | 3.107 |- | [[Католицизмот во Македонија|католици]] | 489 |- | [[Протестантството во Македонија|протестанти]] | 48 |- | останати | 1.781 |- |} {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Јазик''' | '''Вкупно''' |- |[[Македонски јазик|македонски]] | '''54.132''' |- |[[Албански јазик|албански]] | 1.947 |- |[[Турски јазик|турски]] | 268 |- |[[Ромски јазик|ромски]] | 595 |- |[[Влашки јазик|влашки]] | 257 |- |[[Српски јазик|српски]] | 1.738 |- |[[Босански јазик|бошњачки]] | 48 |- | останати | 825 |- |} == Општествени установи == ===Образовни установи=== Во Општина Карпош постојат четири државни градинки: ЈУОДГ „Мајски цвет“ со 2 клона, ЈУОДГ „Орце Николов“ со 3 клона, ЈУОДГ „Пролет“ со 3 клона и ЈУОДГ „Распеана младост“, како и пет приватни градинки: „Бисери“, „Американско училиште“, „Француска градинка“, „Пиколини“ и „Светот на Колорес“. Во општината дејствуваат десет основни училишта: [[ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“ - Карпош|ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“]], [[ОУ „Вера Циривири Трена“ - Карпош|ОУ „Вера Циривири Трена“]], [[ОУ „Лазо Трповски“ - Карпош|ОУ „Лазо Трповски“]], [[ОУ „Петар Поп Арсов“ - Карпош|ОУ „Петар Поп Арсов“]], [[ОУ „Војдан Чернодрински“ - Тафталиџе 1|ОУ „Војдан Чернодрински“]], [[ОУ „Владо Тасевски“ - Козле|ОУ „Владо Тасевски“]], [[ОУ „Братство“ - Тафталиџе 2|ОУ „Братство“]], [[ОУ „Димо Хаџи Димов“ - Влае|ОУ „Димо Хаџи Димов“]], [[ОУ „Јан Амос Коменски“ - Карпош|ОУ „Јан Амос Коменски“]], [[ОУ „Аврам Пишевски“ - Бардовци|ОУ „Аврам Писевски“]]. На територија на Општина Карпош има и три приватни основни училишта: „Нова“, „Јахија Кемал“ и „Американско училиште“. На територија на општината се наоѓаат и пет средни државни училишта во државата: [[ДСУ „Никола Карев“ - Скопје|СУГС „Никола Карев“]], [[СУГС Гимназија „Орце Николов“ - Скопје|СУГС „Орце Николов“]], [[СУГС „Георги Димитров“ - Скопје|СУГС „Георги Димитров“]], [[СГГУГС „Здравко Цветковски“ - Скопје|СУГС „Здравко Цветковски“]], [[ДСУ Математичко-информатичка гимназија]] и три приватни средни училишта: „Нова“, „Американско училиште“ и „Јахија Кемал“. Постојат шест државни факултети: [[Педагошки факултет]], [[Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје|Електротехнички факултет]], [[Машински факултет - Скопје|Машински факултет]], [[Технолошко-металуршки факултет]], [[Факултет за ликовни уметности]] и [[Факултет за драмски уметности]], како и два приватни факултети: [[Факултет за туризам]] и [[Њујорк колеџ]]. Исто така, во Општина Карпош постојат услови за сместување на ученици, студенти и постдипломци и тоа во: Ученички дом „Здравко Цветковски“, Студентски дом „Гоце Делчев“ и Дом за постдипломци. ===Здравствени институции=== Во општина Карпош постои развиена здравствена мрежа, во која постои можност за давање на квалитетна и разновидна здравствена услуга, почнувајќи од првостепена, специјалистичка, хируршка и секако голем дел на приватни здравствени услуги. Од вкупниот број на 165 здравствени установи 13 се јавни установи и 132 приватни. Исто така, на територијата на општината постојат и најголемите две приватни болници: „Систина“ и „Филип Втори“. ===Културни установи=== Објекти од областа на културата во Општина Карпош во кои се одржувани редовни и повремени претстави, фолклорни фестивали, концерти, ликовни колонии, манифестации и слични дејствија се: [[Драмски театар - Скопје|Драмски театар]], [[Кинотека на Македонија]] сместена во Библиотеката „Другарче“, Амфитеатар – на кејот на реката Вардар, античкото наоѓалиште [[Скупи]], Манастирот „Св. Пантелејмон“. == Самоуправа и политика == Во 2017 година, општината имала вкупно 997 вработени, од кои 173 биле вработени во општинската администрација, а останатите во општинските јавни [[Претпријатие|претпријатија]].<ref>„Мора ли Шилегов да прима 101 нов работник, кога на располагање има 7.620?“, ''Скопско Ехо'', бр. 75, 7.6.2018, стр. 4-5.</ref> Тековен градоначалник на Општина Карпош е [[Сотир Лукровски]] од редовите на [[ВМРО-ДПМНЕ]]. Тој бил избран на [[Локални избори во Македонија (2025)|локалните избори од 2025 година]] за мандат од четири години. Согласно одлука на [[Влада на Македонија|Владата на Македонија]] од 27 септември 2024 година, Советот на општината брои 27 члена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dejure.mk/zakon/odluka-za-utvrduvanje-na-brojot-na-chlenovite-na-sovetite-na-opshtinite-vo-republika-severna-makedonija|title=Дејуре, платформа за консолидирање на закони.|work=dejure.mk|accessdate=2025-11-08}}</ref> Според последните локални избори од 2025 година, членовите на советот според политичката припадност за мандатот 2025-2029 се: [[Податотека:Sovet_na_Opstina_Karposh.svg|алт=Совет на Општина Карпош|центар|мини|{{легенда|#ff6600|[[ВМРО-ДПМНЕ]]: 11 места}} {{легенда|#ff0000|[[Левица (политичка партија)|Левица]]: 4 места}} {{legend|#059948|[[Независни за Карпош|Независни за Карпош]]: 3 места}} {{legend|#800080|[[ЛДП]]/[[Граѓанска опција за Македонија|ГРОМ]]: 3 места}} {{легенда|#bf1e24|[[СДСМ]]: 3 места}} {{legend|#C0C0C0|[[Независен политичар|Независни]]: 2 место}} {{легенда|#669ddf|[[ЗНАМ]]: 1 место}}]] == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Skopje Aqueduct, Macedonia (50352304791).jpg|мини|230п|Скопскиот аквадукт.]] Општината Карпош е мошне богата со културно-историски споменици. На нејзиното подрачје се наоѓале/наоѓаат ретки споменици на македонската култура и традиција, а најзначајните настани од борбата за национална и социјална слобода на македонскиот народ се обележани со повеќе споменици и спомен-обележја: *[[Св. Пантелејмон]] - манастир со црква, задужбина на византискиот цар [[Алексиј I Комнин]]. Се наоѓа во с. [[Горно Нерези]]. Подигнат е во [[1164]] година. Црквата претставува петокуполна градба врз крстообразна основа, со три апсиди и правоаголен нартекс. Градена е од кршен камен и тули. Посебна уметничка вредност има фрескоживописот, реализиран од сликар повикан од Цариград. Сликите што ги украсуваат ѕидовите претставуваат ремек-дело на уметничките текови од XII век и се предвесник на италијанската сликарска ренесанса. Од тој корпус, најпозната е композицијата "Оплакувањето на Христос". Во [[1555]] година, како последица од земјотрес, се урнала централната купола на црквата и највисоките сводни површини околу неа. Денешниот живопис на овој простор е од втората половина на XIV век. *Во подножјето на Зајчев Рид, од левата страна на реката Вардар, во непосредна близина на населбата [[Злокуќани (населба во Скопје)|Злокуќани]], се наоѓа античкиот град [[Скупи]], древниот предок на Скопје. [[Скупи]] бил подигнат од Римските легионери, тука најпрвин се наоѓал нивниот логор, во кој биле сместени 5-та Македонска и 4-та Скитска легија, како појдовна база за освојување на [[Дарданија]]. Подоцна тој логор ќе прерасне во Скупи. Скупи се наоѓал на една важна сообраќајница која ги поврзувала Егеј и Средна Европа, а во помала мера и [[Тракија]] со [[Јадранско Море|Јадранското Море]]. Пронајдените историски податоци зборуваат дека во 313 година Скупи станал епископско седиште, а нешто повеќе од еден век подоцна и архиепископско. Овој град својот голем економски и културен подем го забележал во два различни временски периоди, првиот во I и II век, а вториот во раниот IV век по Христа. Пронајдените материјали и предмети го покажуваат различниот социјален статус на граѓаните на Скупи, неговите културни и економски белези. *Во [[Долно Нерези]] се наоѓа споменик-пирамида посветен на паднатите борци од тогаш селото Долно Нерези. Споменикот се наоѓа до мостот на реката [[Вардар]], на бул. „Партизански одреди“; *Спомен-плоча во населбата [[Козле]], која е поставена на местото каде што на [[25 февруари]] [[1944]] година, од страна на бугарската полиција, бил убиен македонскиот народен херој [[Кузман Јосифовски - Питу]]; *Во [[ноември]] [[2014]] година, по барање на [[Руска федерација|Руската федерација]], Советот на општината донел одлука за поставување споменик на [[СССР|советскиот]] космонаут [[Јуриј Гагарин]].<ref>„Карпош ќе постави споменик на Јуриј Гагарин“, ''Дневник'', година XVIII, број 5617, петок, 11 ноември 2014, стр. 17.</ref> Плочата била поставена на [[16 април]] [[2015]] година, во паркот „Македонија“, на истоимената улица во населбата Карпош.<ref>„Спомен-плоча на Јуриј Гагарин во паркот Македонија“, ''Дневник'', година XIX, број 5743, петок, 17 април 2015, стр. 19.</ref> *Во непосредна близина на Скопје, на периферијата на с. Бардовци се наоѓаат конаците на [[Хавзи – паша]]. Конаците, кои биле харем во кој живееле 4 жени и 30 слугинки (конкубини), Хавзи – паша ги изградил во период помеѓу [[1830]] и [[1845]] година. Тие по својата намена биле изградени како летниковец за одмор на пашата. При повлекувањето на Германците во 1944 година, конаците биле запалени и уништени, со што е дојдено до денешната состојба во која има само голи ѕидови. *[[Саркофазите од Карпош]] – Збирката од литографски споменици пред Музејот на Град Скопје е составена од триесетина камени споменици од античкиот град Скупи, откриени во наоѓалиштето во подножјето на Зајчев рид, на само 5&nbsp;км од денешниот центар на градот. Градскиот музеј поседува околу 23.000 предмети од наоѓалиштето Скупи. Преку овие камени споменици може да се направи хронолошки пресек низ материјалната и духовната култура во римскиот период од I до III век, а одбрани се ексклузивни, раритетни предмети со голема естетика, материјална, историска и археолошка вредност, споменици кои се разликуваат според намената и поводот поради кој биле подигнати, според материјалот и според статусот на личностите на кои им биле посветени. Интересен е податокот дека четирите гробни ковчези веднаш пред влезот во Музејот биле откриени во една од најурбаните населби на денешно Скопје, во Карпош 3, во околината на денешниот трговски центар во таа населба. *[[Сончев часовник]] – Универзалниот вертикален сончев часовник, единствен од ваков тип во светот, е поставен на зградата на Природонаучниот музеј. Карактеристично за овој универзален мерач на времето е тоа што тој може да биде поставен на која и да е географска ширина и должина, а сепак да покажува точно време. На него може да се отчитува реалното физичко време со точност од плус или минус 15 минути. На часовникот се прикажани и основните точки, линии, насоки и рамнини од небесната сфера како и сферните координатни системи за потребите на астрономските набљудувања и мерења. Авторот на пронајдокот e Коља Асенов, инаку прв професор по астрономија во земјава. *[[Милениумски крст]] – Милениумскиот крст симболично го означува јубилејот 2000 години од христијанството. Крстот е бетонска основа од мали столбови (12 апостоли) и големи (4 евангелисти) со 66 метри конструкција поделена на 33 делови (години на Христос). Милениумскиот крст се наоѓа на врвот на планината [[Водно]] (1.066 метри надморска височина), непосредно над градот Скопје. Пуштен е во 2002 година и претставува највисок објект во Македонија. ==Збратимени општини== * {{знамеикона|Montenegro}} '''[[Тиват]]''', [[Црна Гора]] * {{знамеикона|Bosnia and Herzegovina}} '''[[Стари Град]]''', [[БиХ]] * {{знамеикона|Bosnia and Herzegovina}} '''[[Травник]]''', [[БиХ]] * {{знамеикона|Serbia}} '''[[Нов Белград]]''', [[Србија]] * {{знамеикона|Serbia}} '''[[Врњачка Бања]]''', [[Србија]] * {{знамеикона|Serbia}} '''[[Сремски Карловци]]''', [[Србија]] * {{знамеикона|Bulgaria}} '''[[Триадица]]''', [[Бугарија]] * {{знамеикона|Northern Cyprus}} '''[[Лапта]]''', [[Северен Кипар]] == Редовни настани == Во Карпош се одржуваат спортски училишни лиги во фудбал, кошарка, шах и одбојка за девојчиња. *Ем умеам, ем можам – промоција на бизнис секторот и занаетчиството. Настан кој четеринаесетта година по ред се организира во општина Карпош, а е со цел подигање на економскиот развој на општината и нејзина промоција. *Крводарителска акција - Се организира 14 години по ред, на која крв даваат крводарители од цела Македонија. Општина Карпош во 2010 година стана рекордер во собирање на крв. *Вешта рака– промоција на занаетчиите. Настан на кои над 25 занаетчии и изработувачи на рачни ракотворби ги изложуваат и продаваат своите производи. Исто така влијае на поддигање на развојот на општината и нејзина промоција. *Тортијада – промоција на бизнис сектор и поддршка на физички лица, аматери. Преку посебно организиран настан аматери и професионалци се натпреваруваат во изработка на најдобра изработена торта. *Поставување на новогодишни штандови - промоција на бизнис секторот и поддршка на физички лица. == Личности == == Култура и спорт == Карпош располага со три спортски сали: сала “Борис Трајковски”, сала “Партизан”, сала “Форца”, еден затворен базен “Борис Трајковски”, деветнаесет спортски игралишта и четериесет и пет детски игралишта . * [[ФК Алумина]] ([[Скопје]]) * [[ФК Локомотива]] ([[Скопје]]) * [[ФК Лепенец]] ([[Бардовци]]) * [[МКУД Цветан Димов]] ([[Скопје]]) == Иселеништво == == Надворешни врски == * [http://abv.mk/company.aspx?id=15571 Општина Карпош во „АБВ - деловен именик“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.karpos.gov.mk/ Официјално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130402180220/http://karpos.gov.mk/ |date=2013-04-02 }} == Наводи == {{наводи}} {{Општина Карпош}} {{Општини во Република Македонија}} [[Категорија:Општина Карпош| ]] gn7kdasg3qc2s6kp69mclkluohj85om 0 17505 5590418 5491034 2026-07-11T10:42:16Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590418 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Medea rappresentation (2009) 07.JPG|мини|''Deus ex machina'' во [[Еврипид|Еврипидовата]] ''[[Медеја (Еврипид)|Медеја]]'', изведена во 2009 во [[Сиракуза]], [[Италија]]; богот Сонце испраќа златна кочија да ја спаси Медеја.]] '''Deus ex machina''' (се чита: '''деус екс макина''') — [[Латински фрази|латинска фраза]] која се користи да опише неочекуван, вештачки или неверојатен лик, уред или настан кој ненадејно се појавува во текот на драмското дејствие со цел да се разреши некоја ситуација или да се разреши заплет. На пример: протагонистот се буди и гледа дека сето тоа било сон, или пак ангел ненадејно се појавува да ги реши проблемите кои не можат да ги решат ликовите. Проширеното значење на фразата се однесува на било која разрешница која не е во согласност со интерната логика на приказната и е толку неверојатна што го загрозува прифаќањето на основните нереалистични премиси на делото кај гледачот. Фразата буквално значи „''бог од машината''“. Фразата потекнува од античкиот грчки и римски театар, кога се користела машина (кран) да спушти на сцената глумец во улога на бог (или богови) за да се разреши безнадежна ситуација. [[Категорија:Латински изрази]] [[Категорија:Раскажувачки техники]] nlvze0ab52ylwiredl74ew8v5tmash3 0 26643 5590277 5564121 2026-07-10T16:46:05Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590277 wikitext text/x-wiki {{таксономија |name = Црна топола |image = Populus_nigra-bekes.jpg |image_caption = Црна топола во Бекеш, Унгарија |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_classis = [[Евдикоти]] |unranked_ordo = [[Розиди]] |ordo = [[Малпигиовидни]] |familia = [[Врби]] |genus = ''[[Топола]]'' |species = '''Црна топола''' |binomial = ''Populus nigra'' |binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] |}} '''Црна топола''' ({{науч|Populus nigra}}) — [[вид (биологија)|вид]] [[топола]] од родот на [[топола|тополите]] (''Populus''), по потекло од [[Европа]] и југозападна [[Азија]]. Ова е големо [[листопадно дрво|листопадно]] [[дрво (растение)|дрво]] кое достигнува височина од 30-40 м, а некои достигнуваат дури и 50 м. [[Лист]]овите му се делтоидни со должина од 5 до 11 см, а по боја зелени на лицето и опачината; лисната основа е клинеста, а лисниот раб е назабен.<ref name="ДендроАврам">{{ДендроАврам|глава= Тема 4. Автохтони и алохтони видови скриеносеменици (Аngyospermae)| страници= 119-120}}</ref> Постојат две [[сорта (ботаника)|сорти]], а некои ботаничари додаваат и трета: * ''Populus nigra'' сорта ''nigra''. [[Јужна Европа|Јужна]] и [[Средна Европа]], како и [[југозападна Азија]] ако не ја разликуваме сортата ''afghanica''. Листовите и фиданките се ќоси; кората е сивкасто-кафена, дебела и избраздена. * ''Populus nigra'' сорта ''betulifolia''. [[Северозападна Европа]] ([[Франција]], [[Англија]]). Жилите на лисјата и фиданките се фино-брановити; кората е сивкасто-кафена, дебела и избраздена. * ''Populus nigra'' сорта ''afghanica''. [[Југозападна Азија]]; многу ботаничари ја сметаат за одгледана потсорта на сортата ''nigra''; мазна кора, речиси бела; листовите и фиданките како кај сортата ''nigra''. Постојат и неколку [[сорта|одгледани потсорти]], кои виреат од гранчиња: * 'Italica'. Вистинска ломбардска топола, одгледана во [[Ломбардија]], северна [[Италија]], во [[XVII век]]. Рате шилесто со мошне тесна [[крошна]]. Бидејќи по потекло е [[Средоземно Море|Средоземна]], приспособена е на топли, суви лета, што значи дека на влажна клима расте слабо и брзо умира (заради неспремноста за [[габи]]чни болести. Машки клон. * Плантиереска група. Група клонови добиена со вкрстување на 'Italica' со ''P. nigra'' сорта ''betulifolia'' во Планиерескиот расадник близу [[Мец]], Франција во 1884; слична на 'Italica', но со малку поширока [[крошна]]. Подобро приспособена на поладната и повлажна клима во северозападна Европа, каде италијанската сорта не вирее добро. Се одгледуваат и машки и женски клонови. Ова дрво најчесто го среќаваме на [[Британија|Британските Острови]] под називот „Lombardy Poplar“. * 'Gigantea'. Уште еден шилест клон, но од непознато потекло, со поширока и поразиграна коршна од италијанската. Женски клон. * 'Afghanica'. Сите примероци на ''afghanica'' доаѓаат од еден ист клон, и затоа многу ботаничари ја сметаат за одгледана потсорта, а не ботаничка сорта. Исто така шилеста, слична на 'Italica', но со приметлива бела кора; се разликува од 'Italica' и по тоа што е женски клон. Често се среќава во [[југозападна Азија]] и [[југоисточна Европа]] (на [[Балкан]]от), каде била донесена во [[Отоманско Царство|турско време]]. Позната и како 'Thevestina'. [[Податотека:iseceni topoli-kapistec.jpg|мини|лево|Исечени црни (канадски) тополи во нас. [[Капиштец]], [[Скопје]]]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Populus nigra}} [[Категорија:Тополи]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Украсни дрва]] rs4kckctxz43k2ienozl7pzonxdn9xk 0 31354 5590202 5392229 2026-07-10T14:22:51Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590202 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Јордан Пиперката | портрет= Yordan Piperkata.JPG | px=200п | опис=македонски револуционер | наставка= | роден-дата= 23 јуни 1870 | роден-место={{роден во|Козица}}, [[Кичевско]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1903|08|10|1870|06|23}} | починал-место= [[Цер (село)|Цер]], [[Кичевско]] }} '''Јордан Силјанов Пиперковски''' наречен '''Јордан Пиперката''' ([[Козица]], [[23 јуни]] [[1870]] — [[Цер (село)|Цер]], [[10 август]] [[1903]]) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Рани години == Потекнува од сиромашно земјоделско-сточарско семејство. Меѓутоа, тој е познат по кратенката од неговото презиме — Пиперковски. Кај народот преовладува мислењето дека оваа кратенка ја добива поради физичкиот изглед (бил црвен, но и лут). Многумина го поврзуваат со лутината и црвенилото на [[Пиперка|пиперките]]. Јордан уште од раните детски денови ја почувствувал сета горчина на тешкиот селски живот. Детството го минал во времето на немири и превирања во [[Македонија]]. Буен и пргав по природа, тој многу се разликувал од своите браќа. Односот на [[Отоманско Царство|турските власти]] тешко го поднесувал, а омразата кон нив растела. Познавајќи ја бујноста на својот син Јордан, татко му Силјан, иако притиснат од сиромаштијата и неможноста да го школува, го однел во [[Битола]] да учи фурнаџиски занает. Во Битола, Јордан не останал долго. Опфатен од мислите за тешкиот живот на своето семејство, се вратил во своето родно село. Млад и неискусен, но подготвен да му се спротивстави на непријателот, кај Јордана се јавила желба за самостојност и ајдукување. Причини за ова имало повеќе, но непосреден повод била една неочекувана пресметка со група врсници од муслиманското село [[Другово]]. До неа дошло во еден пазарен ден кога Јордан сам се враќал од [[Кичево]]. Иако сам, тој се спротивставил, но од групата бил претепан. Длабоко навреден од постапката, по враќањето в село, решил да излезе ајдук и да им се одмазди на напаѓачите. Од неговите најблиски бил советуван да не прави така, но Јордан се одлучил да замине на печалба во [[Софија]] уште со првата група соселани - печалбари. Таму го продолжил фурнаџискиот занает. == Револуционерна дејност == [[Податотека:Jordan Piperkarta 2.jpg|thumb|250px|десно|Војводата Јордан Пиперката (легнат долу на сликата).]] Во [[Софија]], Јордан започнал нов живот. Го научил фурнаџискиот занает и финансиски зајакнал. Од заштедата ги помагал и своите во [[Козица]], но никако не можел да ги заборави тортурите над селаните. За Јордан било можност да стане ајдук. Влегол во Пиринската чета на [[Дончо Златков]]. Запознавајќи го подробно ајдучкиот живот и целта на изведените акции, иако неук, доволно ја презрел заблудата од бугарската владина и дворска ослободителна дејност. Затоа одлучил да се врати во [[Македонија]]. Неколку години престојувал во [[Македонија]], а во [[1895]] година Јордан повторно се вратил во [[Бугарија]], каде што со [[Стојко Војвода]] и [[Кочо Љутата]] зел учество во таканареченото [[Мелничко востание]]. По повеќегодишното ајдукување низ Бугарија во [[1897]] година, Јордан Пиперката со својот соборец [[Марко Лерински]] пристигнал во [[Кичевско]]. Дознавајќи за нивното пристигнување, [[ТМОРО|Организацијата]] во Кичевско набргу воспоставила контакт со нив. Така во [[1897]] година била формирана и првата организациона чета на војводата [[Дуко Тасев]] во Кичевско. Убиството на [[Муарем-бег]], во кое учествувал и Јордан Пиперката, го принудило тој да ја напушти [[Македонија]] и повторно да замине во [[Бугарија]]. === Војвода === Бил одличен стратег, надарен од природата и вооружен со умствени дарби, иако неук, Јордан станал страв и трепет за турските власти. Во [[1901]] година бил комита во четата на [[Никола Русински]], а истата година бил наименуван за војвода на [[Демир Хисар|Демирхисарскиот реон]]. Дејствувал и во Крушевско и Кичевско. Турците во својата немоќ да го фатат, околу него создавале легенда дека го чуваат духови. Сите акции што ги презел Пиперката во текот на [[1902]] година многу брзо се пренесувале и се разгласувале меѓу народот. Од ден на ден растела неговата популарност. Секаде каде што имало потреба Пиперката итал на помош. Народот во него не гледал веќе ајдук, туку револуционер - борец кој секогаш бил со нив, меѓу нив да им помага, да ги одбрани од напаѓачите. Со својата брза чета преку ноќта се движел од едно во друго место, минувајќи пат и по 60 километри, само да стаса каде што имало потреба. ===Илинденско востание === {{Главна|Илинденско востание}} Неколку успешни битки го карактеризираат почетокот на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во [[Демирхисарско|Демирхисарскиот крај]] и во [[Кичево|Кичевско]]. Но, неповолните вести за положбата на Крушево продолжиле да пристигнуваат. Републиката вивнала во пламен. Војводата Јордан и другите тргнале кон село [[Белица]]. Преку месноста ''Скакало'' и каменестите врвови на село [[Големо Царско]], реонската чета дошла до месноста ''Грнчарец'', над патот Кичево - [[Битола]]. Оттука имале добар поглед на голем дел од реонот, а особено на патот за [[Крушево]] преку [[Цер (село)|Цер]], [[С'лп]], [[Големо Церско|Големо]] и [[Мало Церско]]. Со востаниците било избегано целото население од [[Цер (село)|Цер]]. Во селото останале само болни и немоќни старци кои биле ѕверски измачувани од Турците, а селото било запалено. Јордан Пиперката застанал на чело на една група и се упатил кон Цер, но биле забележан и биле нападнати. Меѓу селата [[С'лп]], [[Големо Церско|Големо]] и [[Мало Церско]] започнала борба, а асекрот започнал да стрела и со топови. Четите од Грнчарец се упатиле на помош и судирот се засилил. Сите опколени успеале да се повлечат, освен тројцата загинати, меѓу кои бил и војводата Јордан Пиперката. По смртта на Јордан Пиперката, на негово место доаѓа неговиот прв помошник Димитар Дечев. Тој бил закопан во местоста Черешна во блиската околина на село Велмевци, место од каде што се гледа целата околина како на дланка а на војводата му е подигнат споменик кој се посетува од мештаните на околните села секоја година, традиционално на 2 август — [[Илинден]]. == Мисли == {{cquote|Нека не се надева ни Србија, ни Бугарија, ни Грција дека една педа земја македонска ќе добие, зашто за нејзиното ослободување ние крвта ќе ја пролеваме, па не ја даваме на друг, туку наша ќе биде.<ref>http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce478/Tekst40.htm</ref>}} == Опеeан во народното творештво == Јордан Пиперката бил запаметен од народот за кој се борел и го жртвувал својот живот, а тој за возврат му опееал голем број на песни. === Се собрале комитите === :''Се собрале комитите.'' :''Ќе ми одат в Суво поле.'' :''Напред оди војводата -'' :''воjводата Јордан Пиперка'' :''Ќе ми фаќат метел изин'' :''Ќе го чекат Алил паша,'' :''што ја грабил руса Стојна,'' :''руса Стојна од Мало Церско'' :''Проговара војводата -'' :''војводата Јордан Пиперката'' :''Ај да слезeме во Долно Брезово.'' :''Да го венчаме Алил паша'' :''за невеста остра сабја'' Исто така, нему му е посветена народната песна „Сон сонила Орданица“.<ref>''Засекогаш со нас - 22 незаборавни песни/Forever with us - 23 unforgettable songs'', CD 071, Мистер компани, 2003.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce478/Tekst40.htm Извештај од Македонско сонце] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100125144856/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce478/Tekst40.htm |date=2010-01-25 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=8i4kfytmajI Јордан Пиперката] документарен филм на Јутјуб {{Дејци на МРО}} {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Пиперката, Јордан}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Родени во 1870 година]] [[Категорија:Починати во 1903 година]] [[Категорија:Починати во Цер]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] o2p1fqt3n2an5nbkqk2jqw40qylhccx 0 31548 5590143 5478326 2026-07-10T13:30:42Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590143 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Трајко Китанчев | портрет = TraikoKitantchewBGteacher.jpg | px = 200п | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на|1|септември|1858}} | роден-место = [[Подмочани]], [[Ресенско]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1895|8|13|1858|9|1}} | починал-место = {{починал во|Софија}}, [[Кнежевство Бугарија]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | починал-причина = | познат = | занимање = деец и општественик | сопружник = | родители = | деца = }} '''Трајко Китанчев''' ({{рн|1|септември|1858}} - {{пн|13|август|1895}}) ― македонски книжевник, просветен работник и револуционер. Бил предавач на Трновската богословија и во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска машка гимназија]]. Бил уапсен од [[Кнежевство Бугарија|бугарските]] власти и осуден без никакви докази во случајот со [[атентат]]от на бугарскиот министер [[Христо Белчев]]. Бил претседател на [[Врховниот македонски комитет]]. Автор е на 36 песни, главно напишани на [[бугарски јазик|бугарски литературен јазик]]<ref>{{Наведена книга|title=Македонскиот 19 век|first=Горан Калоѓера|publisher=Македоника|year=2014|isbn=978-608-4614-59-3|location=Скопје|pages=125}}</ref>. == Животопис == === Потекло, образование и светоглед === Трајко Китанчев е роден на 1 септември 1858 година<ref>Съчинения на Трайчо Китанчевъ, нарежда Юрданъ Ивановъ, София 1898 (биографически бележки), 7.</ref> во селото [[Подмочани]], [[Ресенско]]. Основното образование го започнал на 8 годишна возраст во Ресен, од каде по две години заминал во Истанбул, за да му помага на својот татко, кој се занимавал со градинарство. Во учебната 1869/70 година, Трајко Китанчев пристапил во бугарското училиште во Фенер,<ref>Иван. Н. Христов, Трайко Китанчев – нашият даскал, Педагогика 8/9, 1997, 88.</ref> кое го посетувал една година и 3-4 месеци, но поради немање на средства го прекинал образованието. Бугарското благотворително братство во Цариград, „Просвештение“, за да ги дистанцира Македонците од Цариградската патријаршија и од влијанието на грчката пропаганда, одлучило да издржува „14 момчиња македончиња“, кои по завршувањето на образованието требало да заминат како учители во Македонија.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки…, 10.</ref> Трајко Китанчев во 1871/72 година бил еден од 14 – те избраници на „Просвештение“. Димитар Благоев – еден од соучениците на Т. Китанчев во бугарското училиште во Истанбул, пишува дека откако се обратил кон бугарскиот преродбенски деец, [[Петко Славејков]], бил примен „лесно, многу лесно, зашто во тоа време бугарските револуционери – националисти се стремеа да го развијат и закрепнат кај Македонците чувството за национална заемност со Бугарите и со радост го пресретнуваа секое Македонче, способно да стане агитатор на бугарската национална идеја во Македонија“.<ref>Димитръ Косев, Петко Рачев Славейков, Обществена и политическа дейност, София 1986, 167.</ref> Воспитаниците на „Просвештение“ од македонско потекло биле организирани во друштвото „Самообразование и развој“. Тие, требало да дејствуваат меѓу македонските печалбари во Истанбул за пробудување на „бугарско национално сознание“.<ref>Гане Тодоровски, Македонската правостоина, Скопје 1985, 326.</ref> Во учебната 1872/73 година, Трајко Китанчев станал штитеник на егзархискиот охридски митрополит Натанаил Кучевишки (Охридски), со чија материјална помош го завршил третиот клас на бугарското училиште во Фенер. Во 1874/75 година, со помош на владиката [[Натанаил Кучевишки|Натанаил]], Трајко Китанчев пристапил во Киевската духовна богословија, која успешно ја завршил во 1879 година.<ref>Н. Никитовъ, Трайко Китанчевъ..., 19.</ref> Иако бил ученик во духовно училиште, Китанчев малку се интересирал за богословските прашања. Тој бил под силно влијание на идеите на руските револуционери – демократи. Со благослов на владиката Натанаил, во 1879/80 година се запишал на Правниот факултет при Московскиот универзитет. По завршувањето на првиот курс, во 1880 година, Китанчев се разболел, поради што ја напушти Русија и се вратил кај владиката Натанаил, кој во тоа време се наоѓал во [[Ловеч]] – Бугарија.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки…,18.</ref> Врз идејниот светогледот на Трајко Китанчев влијаеле повеќе фактори. Како дете од сиромашна рурална средина од османлиска Македонија, Китанчев не можел да се идентификува и да се солидаризира со аристократијата, ниту пак со конзервативната идеологија, туку секогаш бил критички настроен кон нив. Со оглед на фактот дека во Истанбул се школувал во институција и при луѓе кои антифанариотската борба ја издигнале во бугарската национална идеологија, Т. Китанчев паднал под нивно влијание, иако никогаш не го заборавил своето македонско потекло. Под влијание на учителот Славејков, Китанчев пројавил интерес кон поезијата и литературата. Иако Китанчев никогаш не станал духовно лице, владиката Натанаил и духовната богословија оставиле влијание врз неговите погледи кон светот. За време на престојот во Русија, Т. Китанчев се запознал со делата на руските нихилисти – народници, кои со своето учење за социјална правда и за отфрлање на световните и духовните авторитети го привлекле вниманието на слободољубивиот Китанчев. Трајко Китанчев пројавил широк интерес кон книжевноста, лингвистиката, историјата, антропологијата, политичките системи, кон револуционерните движења и идеологии. Врз основа на сето тоа, тој се профилирал како интелектуалец и демократ со либерални погледи, како борец за социјална правда, како културно-просветен и политички деец, како човек кој го прифатил револуционерниот метод во однос на решавањето на македонското прашање. === Просветна дејност === [[Податотека:Црквата св. Кирил и Методиј во Солун по Балканските војни.jpg|лево|мини|350п|Црквата св. Кирил и Методиј во Солун по Балканските војни]] Во почетокот на 1881 година, Трајко Китанчев се вработил како учител во Петропавловската богословија, каде што предавал Историја на бугарската литература, Логика, Општа литература и Општа историја.<ref>Н. Станковъ, Единъ споменъ за първата учителска дѣятелностъ на Т. Китанчевъ, Мисълъ, списание за наука, литература и критика, г. V, кн.VII, София 1895, 702.</ref> Во 1882/83 учебна година, Китанчев се вратил во Македонија и станал учител и претседател на учителскиот совет во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|егзархиската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] во Солун. Китанчев во Солун се пројавил како критичар на централистичка образовна политика на Бугарската егзархија и се залагал за модернизација и унапредување на наставата. Китанчев бил еден од омилените учители на гимназијалците. Така, Георги Стрезов пишува: „Кога Трајко Китанчев ’Трајчо’ – како што си го нарекувавме ние, ... ќе почнеше да расправа, ние зјапајќи ја слушавме неговата пријатна музикална реч и до толку се внесувавме што не го слушавме ѕвончето, кога требаше да заврши часот. Долго време потоа имавме можност да слушаме прочуени професори во универзитетот и големи оратори, но Китанчев остана најзапечатен во мојата совет“.<ref>Георги Стрѣзовъ, Първи стѫпки на солунската гимназия, Сборникъ Солунъ (издание на възпитателитѣ и взпитаницитѣ отъ солунскитѣ български гимназии), София 1934, 288.</ref> Китанчев во Солун пројавил сестрана општествена дејност. Во новоизградената црква Св. Кирил и Методиј „незаборавниот Трајко Китанчев на чист македонски дијалект секоја недела и празник држеше поучни проповеди, го толкуваше евангелието и секогаш завршуваше со паролата: ’Браќа, има крај на маките, на неволјите. Амин’“.<ref>Скѫпъ и милъ паметникъ отъ епохата на възраждането ни въ Солунъ, сообщава: Б. Райновъ, Ил. Илинденъ, г. 3 / 9 (39), София 1930, 2.</ref> Поради автономните постапки кои се коселе со конзервативната евлоуционистичка политика на Егзархијата, и неговата поврзаност со либералите кои во тоа време биле под политички прогон во Кнежевството Бугарија,<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 72.</ref> Т. Китанчев по завршувањето на учебната година бил отпуштен од Солунската гимназија од страна на Егзархијата. Летото 1883 година Трајко Китанчев заминал во Пловдив – тогаш престолнина на автономната провинција [[Источна Румелија]]. Таму со посредство на водачот на бугарските крајни либерали, [[Петко Каравелов]], се вработил како учител во пловдивската гимназија.<ref>Ю. Ивановъ, Съчинения на Трайчо Китанчевъ..., 310.</ref> === Политичка кариера === По запознавањето со Петко Каравелов, Китанчев станал негов поддржувач и се вклучил во политичкиот живот во Бугарија. По затворањето на Пловдивската гимназија во 1884 година, Китанчев се префрлил во Кнежевството Бугарија каде се вклучил во политичката борба на страната на крајните либерали, кои добиле убедливо мнозинство на изборите за IV Обикновено народно собрание.  Во јуни 1885 година, Трајко Китанчев бил назначен за просветен инспектор во Трновскиот округ. На дополнителните избори за IV Обикновено народно собрание кои се одржале на 21 јули 1885 година, Китанчев бил избран за пратеник на IV Обикновено народно собрание од Трновскиот округ.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 86.</ref> Од тогаш по до крајот на животот, Китанчев ќе стане дел од политичкиот и парламентарниот живот во Бугарија, а Трновскиот округ негова изборна база за сите наредни избори. Во 1885 Китанчев учествувал во Српско-бугарската војна како доброволец во бугарската Пештерската дружина.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки..., 42,</ref> При превратот од 9 август 1886 година, при обидот за детронирање на кнезот Александар Батенберг, Китанчев застанал во одбрана на институцијата кнез како симбол на суверенитетот на државата. Китанчев тогаш застанал на страна претседателот на бугарското собрание – Стефан Стамболов, со кого од Трново заедно ја напишале прокламацијата со која превратот бил прогласен за незаконски.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 96-109.</ref> Трајко Китанчев како член на Великото народно собрание во 1887 година учествувал при изборот на Фердинанд за кнез на Бугарија.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 107-108.</ref> На дополнителните избори за V Обикновено собрание од 3 јануари 1888 година, Китанчев по вторпат бил избран за пратеник.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 111</ref> Поради несогласување со надворешната политика на бугарската влада, а особено поради политиката на насилство што ја практикувал премиерот Стамболов, Китанчев не само што се дистанцирал од премиерот, туку дошол во отворен конфликт со него. Критизерскиот и опозициониот однос на Китанчев кон политиката на Стамболов посебно дошла до израз за време на третата сесија на V Обикновено собрание. Тогаш односите помеѓу Стамболов и Китанчев се изостриле до степен на отворено непријателство и сериозни закани од страна на првиот кон вториот.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 115-118</ref> Китанчев се нашол под силен притисок од провладините весници, од кои бил прогласен за „злобен и пакостен Македонец“ поради што треба „да си ги прибере парталите и да си оди за Македонија“,<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 119</ref> а набрзо потоа бил отпуштен и од инспекторската должност.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки…, 47.</ref> Заканите кон Китанчев, диктаторот Стамболов ги реализирала во 1892 година. На монтираниот процес против организаторите и учесниците врз неуспешниот атентат врз Стамболов, во кој бил убиен бугарскиот министер за финансии [[Христо Белчев]], Трајко Китанчев бил обвинет како заговорник на атентатот и прогласен за виновен поради учество во комплот за промена на државниот систем, при што бил осуден на 3 години затвор. Казната ја одлежал во окружниот затвор во Хасково.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 125-138.</ref> По падот на Стефан Стамболов, на 19 мај 1894 година, новата влада на Константин Стоилов наредила ослободување на политичките затвореници.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 148</ref> Врз основа на тоа, по два дена, болникавиот Трајко Китанчев кому му останале уште само 7 дена од издржувањето на казната, бил ослободен.<ref>Знаме, г. I/94, София, 6 августъ 1895, 2.</ref> На изборите од 11 септември 1894 година, Китанчев по третпат бил избран за пратеник во Обикновеното народно собрание, овој пат како Каравелист. Китанчев ја искористил позицијата пратеник и за афирмација на македонското прашање. === Македонскиот комитет  === [[Податотека:Трајко Китанчев.jpg|мини|лево|200п|Портрет на Китанчев]] Во втората половина на 1894 година, под влијание на ерменската криза, во Бугарија дошло до раздвижување на македонската емиграција, која настојувала да го искористи политичкиот момент за покренување на македонското прашање. Китанчев ги поддржал јавните манифестации на македонската емиграција. На 27 декември 1894 година, Трајко Китанчев бил избран за претседател на македонското емигрантска организација „Братски сојуз“. По два дена, на едно собрание од околу 400 Македонци, Трајко Китанчев бил избран за претседател на „Македонскиот комитет“.<ref>Княжеството България и македонският въпрос. Протоколи от конгресите на Върховния Македоно-одрински комитет 1895-1905, съставител : Цочо Билярски, София 2002, 38.</ref> Помеѓу двете организации постоело соперништво околу приматот во македонското движење, но преовладала идејата за обединување. На Првиот македонски конгрес во Софија, кој започнал со работа на 19 март (ст. стил) 1895 година, Трајко Китанчев бил избран за претседател на бирото на конгресот. Тој на конгресот одржал една „пламена родољубива и поучна реч“ по што прашањето за обединувањето на македонските друштва, кое било една од главните цели на конгресот, било прифатено од сите, без дискусија. За улогата на Китанчев при обединувањето на македонските друштва в. „Знаме“ пишува: „Тој беше единствениот човек, кој имаше огромна доверба речиси кај сите Македонци, никаква завист или клевета не можеше да му наштети. Само тој можеше да ги обедини во едно и старо, и младо, и бујни, и умерени“.<ref>Знаме, г. I/94, София, 6.08.1895, 2</ref> На Конгресот, македонските друштва се обединиле во единствена организација на чело со постојан Македонски комитет од дваесет члена, а за претседател на Бирото на Комитетот, бил избран Трајко Китанчев.<ref>Константин Пандев, Националноосвободителното движение в Македония и Одринско 1878-1903, София 1979, 94.</ref>   Првиот македонски конгрес си поставил за цел „придобивање автономија за Македонија“, приложена и гарантирана од големите сили. За остварување на целта, покрај легалните методи, делегатите прифатиле да организираат една четничка акција во Македонија. Додека се одвивал процесот на обединувањето на македонските друштва, „Братски сојуз“ почнал да подготвува и да испраќа чети во Македонија.  Подготовките за четничката интервенција во Македонија се засилиле по одржувањето на Првиот македонски конгрес. Активностите на МК неофицијално биле поддржани од бугарската влада, која македонското движење настојувала да го искористи како инструмент за притисок врз Османлиското Царство и врз европската дипломатија за добивање на нови берати за егзархиски владики во Македонија и за меѓународно признавање на кнезот Фердинанд.   Четничката акција на МК која била изведена летото 1895 година со околу 800 четници, претрпела катастрофа. Веднаш по започнувањето на четничката акција, Бугарија во интерес на добрите односи со Османлиското Царство почнала да ги преследува македонските чети. Поразот на „востаниците“ во Македонија, а уште повеќе односот на бугарските власти по нивното враќање во Бугарија, како и сознанието дека тие биле злоупотребени, предизвикало огромно разочарување кај болниот Китанчев.<ref>Петър Манджуков, Предвесници на бурята. Спомени, София, 2013, част първа, 9.</ref> [[Податотека:Alexandrov's monument in Kyustendil back.jpg|дeсно|мини|250п|Споменикот „Паднати за слободата на Македонија“ во Ќустендил со името на Китанчев (втор во третата колона).]] === Смрт === Вечерата на 31 јули (ст. стил) 1895 година, Т. Китанчев за последен пат раководел со заседанието на Македонскиот Комитет. Утредента на 1/13 август 1895 година пред пладне, Китанчев бил пронајден мртов во кревет. Според резултатите од аутопсијата, смртта кај Китанчев настапила моментално поради прскање на аортата при спојот со срцето. Покрај тоа, лекарите констатирале заболувања на бубрезите и туберкулоза на левото белодробно крило.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 219-220.</ref> Трајко Китанчев бил погребан на 2/14 август во Софија. Смртта на Китанчев наишла на силен одраз во печатот во Бугарија. Во списанието „Мисла“ за наука, литература и култура, по повод неговата смрт пишува: „Китанчев не беше женет, но тој остави во наследство една прекрасна ќерка, која ја одгледа до средината на нејзината возраст. Неговите наследници треба да ја доодгледаат и прехранат до полна возраст. Едвај ќе се најде човек, кој не ќе биде пленет од нејзината убавина. Името ѝ е Македонска Слобода“.<ref>Трайко Китанчевъ, Мисълъ, г. V, кн.VI, София 1895, 594.</ref> == Творештво == Трајко Китанчев се пројавил како поет, преведувач, публицист, критичар, полемичар, автор на научни трудови и рецензии. Од творештвото на Т. Китанчев може да се проследи неговиот интерес  кон општествено-политичката и научната мисла, неговите интимни чувства, но и личниот став спрема одредени општествени движења.[[Податотека:Vratsa Trayko Kitanchev.jpg|десно|250п|мини|Печат на Врачанското благотворително културно-пресветно братство „Трајко Китанчев“]] Стихотворбите на Китанчев може да се поделат на четири групи: интимни,  за Македонија, општествено-патриотски и социјалистички. Особено се издвојуваат стихотворбите „Дедо Неделко“, „Кралот Марко“ и „Кон Македонецот“, кои се исклучиво патриотски песни, посветени на ослободувањето на Македонија. Трајко Китанчев, пишувал и трудови од научен карактер. Вистински научен потфат претставува неговата статијата „За акцентирањето на зборовите во ресенскиот говор од западномакедонското наречје“.<ref>X. За ударението върху думитѣ въ рѣсенския говоръ, Периодическо списание, г. VII, кн.XLI-XLII, Срѣдецъ 1893, 857-915.</ref> Со ова студија, Китанчев е прв којшто ги открил и врз научна основа ги дефинирал закономерностите при акцентирањето на зборовите во западномакедонските говори. Значајно место во творечката активност на Т. Китанчев, зазема и неговата преведувачка дејност. Тој ги превел на бугарски јазик, „Дон Кихот“ од Сервантес, расказите „Шинел“ и „Невски проспект“ од Гогољ, како и вториот том од „Историја на цивилизацијата на Англија“ од Бакл. == Извори == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.blesok.com.mk/tekst.asp?lang=mac&tekst=1091 Марко Крале си ја губи силата – ден потоа]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.strumski.com/books/Съчинения%20на%20Трайко%20Китанчев.pdf Съчинения на Трайчо Китанчевъ, нарежда Юрданъ Ивановъ, София 1898] {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{DEFAULTSORT:Китанчев, Трајко}} [[Категорија:Бугарски политичари од Македонија]] [[Категорија:Македонски научници во Бугарија]] [[Категорија:Членови на БАН]] [[Категорија:Македонски борци]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Луѓе од Подмочани]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Борци против грчката вооружена пропаганда во Македонија]] [[Категорија:Македонски автори]] [[Категорија:Македонски преведувачи]] [[Категорија:Бугарски преведувачи]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] pku1wz3l2c75qff9yrqrtdjam0ikdp1 5590144 5590143 2026-07-10T13:30:55Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Бугарски политичари од Македонија]]; додадена [[Категорија:Македонски политичари]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590144 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Трајко Китанчев | портрет = TraikoKitantchewBGteacher.jpg | px = 200п | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на|1|септември|1858}} | роден-место = [[Подмочани]], [[Ресенско]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1895|8|13|1858|9|1}} | починал-место = {{починал во|Софија}}, [[Кнежевство Бугарија]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | починал-причина = | познат = | занимање = деец и општественик | сопружник = | родители = | деца = }} '''Трајко Китанчев''' ({{рн|1|септември|1858}} - {{пн|13|август|1895}}) ― македонски книжевник, просветен работник и револуционер. Бил предавач на Трновската богословија и во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска машка гимназија]]. Бил уапсен од [[Кнежевство Бугарија|бугарските]] власти и осуден без никакви докази во случајот со [[атентат]]от на бугарскиот министер [[Христо Белчев]]. Бил претседател на [[Врховниот македонски комитет]]. Автор е на 36 песни, главно напишани на [[бугарски јазик|бугарски литературен јазик]]<ref>{{Наведена книга|title=Македонскиот 19 век|first=Горан Калоѓера|publisher=Македоника|year=2014|isbn=978-608-4614-59-3|location=Скопје|pages=125}}</ref>. == Животопис == === Потекло, образование и светоглед === Трајко Китанчев е роден на 1 септември 1858 година<ref>Съчинения на Трайчо Китанчевъ, нарежда Юрданъ Ивановъ, София 1898 (биографически бележки), 7.</ref> во селото [[Подмочани]], [[Ресенско]]. Основното образование го започнал на 8 годишна возраст во Ресен, од каде по две години заминал во Истанбул, за да му помага на својот татко, кој се занимавал со градинарство. Во учебната 1869/70 година, Трајко Китанчев пристапил во бугарското училиште во Фенер,<ref>Иван. Н. Христов, Трайко Китанчев – нашият даскал, Педагогика 8/9, 1997, 88.</ref> кое го посетувал една година и 3-4 месеци, но поради немање на средства го прекинал образованието. Бугарското благотворително братство во Цариград, „Просвештение“, за да ги дистанцира Македонците од Цариградската патријаршија и од влијанието на грчката пропаганда, одлучило да издржува „14 момчиња македончиња“, кои по завршувањето на образованието требало да заминат како учители во Македонија.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки…, 10.</ref> Трајко Китанчев во 1871/72 година бил еден од 14 – те избраници на „Просвештение“. Димитар Благоев – еден од соучениците на Т. Китанчев во бугарското училиште во Истанбул, пишува дека откако се обратил кон бугарскиот преродбенски деец, [[Петко Славејков]], бил примен „лесно, многу лесно, зашто во тоа време бугарските револуционери – националисти се стремеа да го развијат и закрепнат кај Македонците чувството за национална заемност со Бугарите и со радост го пресретнуваа секое Македонче, способно да стане агитатор на бугарската национална идеја во Македонија“.<ref>Димитръ Косев, Петко Рачев Славейков, Обществена и политическа дейност, София 1986, 167.</ref> Воспитаниците на „Просвештение“ од македонско потекло биле организирани во друштвото „Самообразование и развој“. Тие, требало да дејствуваат меѓу македонските печалбари во Истанбул за пробудување на „бугарско национално сознание“.<ref>Гане Тодоровски, Македонската правостоина, Скопје 1985, 326.</ref> Во учебната 1872/73 година, Трајко Китанчев станал штитеник на егзархискиот охридски митрополит Натанаил Кучевишки (Охридски), со чија материјална помош го завршил третиот клас на бугарското училиште во Фенер. Во 1874/75 година, со помош на владиката [[Натанаил Кучевишки|Натанаил]], Трајко Китанчев пристапил во Киевската духовна богословија, која успешно ја завршил во 1879 година.<ref>Н. Никитовъ, Трайко Китанчевъ..., 19.</ref> Иако бил ученик во духовно училиште, Китанчев малку се интересирал за богословските прашања. Тој бил под силно влијание на идеите на руските револуционери – демократи. Со благослов на владиката Натанаил, во 1879/80 година се запишал на Правниот факултет при Московскиот универзитет. По завршувањето на првиот курс, во 1880 година, Китанчев се разболел, поради што ја напушти Русија и се вратил кај владиката Натанаил, кој во тоа време се наоѓал во [[Ловеч]] – Бугарија.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки…,18.</ref> Врз идејниот светогледот на Трајко Китанчев влијаеле повеќе фактори. Како дете од сиромашна рурална средина од османлиска Македонија, Китанчев не можел да се идентификува и да се солидаризира со аристократијата, ниту пак со конзервативната идеологија, туку секогаш бил критички настроен кон нив. Со оглед на фактот дека во Истанбул се школувал во институција и при луѓе кои антифанариотската борба ја издигнале во бугарската национална идеологија, Т. Китанчев паднал под нивно влијание, иако никогаш не го заборавил своето македонско потекло. Под влијание на учителот Славејков, Китанчев пројавил интерес кон поезијата и литературата. Иако Китанчев никогаш не станал духовно лице, владиката Натанаил и духовната богословија оставиле влијание врз неговите погледи кон светот. За време на престојот во Русија, Т. Китанчев се запознал со делата на руските нихилисти – народници, кои со своето учење за социјална правда и за отфрлање на световните и духовните авторитети го привлекле вниманието на слободољубивиот Китанчев. Трајко Китанчев пројавил широк интерес кон книжевноста, лингвистиката, историјата, антропологијата, политичките системи, кон револуционерните движења и идеологии. Врз основа на сето тоа, тој се профилирал како интелектуалец и демократ со либерални погледи, како борец за социјална правда, како културно-просветен и политички деец, како човек кој го прифатил револуционерниот метод во однос на решавањето на македонското прашање. === Просветна дејност === [[Податотека:Црквата св. Кирил и Методиј во Солун по Балканските војни.jpg|лево|мини|350п|Црквата св. Кирил и Методиј во Солун по Балканските војни]] Во почетокот на 1881 година, Трајко Китанчев се вработил како учител во Петропавловската богословија, каде што предавал Историја на бугарската литература, Логика, Општа литература и Општа историја.<ref>Н. Станковъ, Единъ споменъ за първата учителска дѣятелностъ на Т. Китанчевъ, Мисълъ, списание за наука, литература и критика, г. V, кн.VII, София 1895, 702.</ref> Во 1882/83 учебна година, Китанчев се вратил во Македонија и станал учител и претседател на учителскиот совет во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|егзархиската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] во Солун. Китанчев во Солун се пројавил како критичар на централистичка образовна политика на Бугарската егзархија и се залагал за модернизација и унапредување на наставата. Китанчев бил еден од омилените учители на гимназијалците. Така, Георги Стрезов пишува: „Кога Трајко Китанчев ’Трајчо’ – како што си го нарекувавме ние, ... ќе почнеше да расправа, ние зјапајќи ја слушавме неговата пријатна музикална реч и до толку се внесувавме што не го слушавме ѕвончето, кога требаше да заврши часот. Долго време потоа имавме можност да слушаме прочуени професори во универзитетот и големи оратори, но Китанчев остана најзапечатен во мојата совет“.<ref>Георги Стрѣзовъ, Първи стѫпки на солунската гимназия, Сборникъ Солунъ (издание на възпитателитѣ и взпитаницитѣ отъ солунскитѣ български гимназии), София 1934, 288.</ref> Китанчев во Солун пројавил сестрана општествена дејност. Во новоизградената црква Св. Кирил и Методиј „незаборавниот Трајко Китанчев на чист македонски дијалект секоја недела и празник држеше поучни проповеди, го толкуваше евангелието и секогаш завршуваше со паролата: ’Браќа, има крај на маките, на неволјите. Амин’“.<ref>Скѫпъ и милъ паметникъ отъ епохата на възраждането ни въ Солунъ, сообщава: Б. Райновъ, Ил. Илинденъ, г. 3 / 9 (39), София 1930, 2.</ref> Поради автономните постапки кои се коселе со конзервативната евлоуционистичка политика на Егзархијата, и неговата поврзаност со либералите кои во тоа време биле под политички прогон во Кнежевството Бугарија,<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 72.</ref> Т. Китанчев по завршувањето на учебната година бил отпуштен од Солунската гимназија од страна на Егзархијата. Летото 1883 година Трајко Китанчев заминал во Пловдив – тогаш престолнина на автономната провинција [[Источна Румелија]]. Таму со посредство на водачот на бугарските крајни либерали, [[Петко Каравелов]], се вработил како учител во пловдивската гимназија.<ref>Ю. Ивановъ, Съчинения на Трайчо Китанчевъ..., 310.</ref> === Политичка кариера === По запознавањето со Петко Каравелов, Китанчев станал негов поддржувач и се вклучил во политичкиот живот во Бугарија. По затворањето на Пловдивската гимназија во 1884 година, Китанчев се префрлил во Кнежевството Бугарија каде се вклучил во политичката борба на страната на крајните либерали, кои добиле убедливо мнозинство на изборите за IV Обикновено народно собрание.  Во јуни 1885 година, Трајко Китанчев бил назначен за просветен инспектор во Трновскиот округ. На дополнителните избори за IV Обикновено народно собрание кои се одржале на 21 јули 1885 година, Китанчев бил избран за пратеник на IV Обикновено народно собрание од Трновскиот округ.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 86.</ref> Од тогаш по до крајот на животот, Китанчев ќе стане дел од политичкиот и парламентарниот живот во Бугарија, а Трновскиот округ негова изборна база за сите наредни избори. Во 1885 Китанчев учествувал во Српско-бугарската војна како доброволец во бугарската Пештерската дружина.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки..., 42,</ref> При превратот од 9 август 1886 година, при обидот за детронирање на кнезот Александар Батенберг, Китанчев застанал во одбрана на институцијата кнез како симбол на суверенитетот на државата. Китанчев тогаш застанал на страна претседателот на бугарското собрание – Стефан Стамболов, со кого од Трново заедно ја напишале прокламацијата со која превратот бил прогласен за незаконски.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 96-109.</ref> Трајко Китанчев како член на Великото народно собрание во 1887 година учествувал при изборот на Фердинанд за кнез на Бугарија.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 107-108.</ref> На дополнителните избори за V Обикновено собрание од 3 јануари 1888 година, Китанчев по вторпат бил избран за пратеник.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 111</ref> Поради несогласување со надворешната политика на бугарската влада, а особено поради политиката на насилство што ја практикувал премиерот Стамболов, Китанчев не само што се дистанцирал од премиерот, туку дошол во отворен конфликт со него. Критизерскиот и опозициониот однос на Китанчев кон политиката на Стамболов посебно дошла до израз за време на третата сесија на V Обикновено собрание. Тогаш односите помеѓу Стамболов и Китанчев се изостриле до степен на отворено непријателство и сериозни закани од страна на првиот кон вториот.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 115-118</ref> Китанчев се нашол под силен притисок од провладините весници, од кои бил прогласен за „злобен и пакостен Македонец“ поради што треба „да си ги прибере парталите и да си оди за Македонија“,<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 119</ref> а набрзо потоа бил отпуштен и од инспекторската должност.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки…, 47.</ref> Заканите кон Китанчев, диктаторот Стамболов ги реализирала во 1892 година. На монтираниот процес против организаторите и учесниците врз неуспешниот атентат врз Стамболов, во кој бил убиен бугарскиот министер за финансии [[Христо Белчев]], Трајко Китанчев бил обвинет како заговорник на атентатот и прогласен за виновен поради учество во комплот за промена на државниот систем, при што бил осуден на 3 години затвор. Казната ја одлежал во окружниот затвор во Хасково.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 125-138.</ref> По падот на Стефан Стамболов, на 19 мај 1894 година, новата влада на Константин Стоилов наредила ослободување на политичките затвореници.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 148</ref> Врз основа на тоа, по два дена, болникавиот Трајко Китанчев кому му останале уште само 7 дена од издржувањето на казната, бил ослободен.<ref>Знаме, г. I/94, София, 6 августъ 1895, 2.</ref> На изборите од 11 септември 1894 година, Китанчев по третпат бил избран за пратеник во Обикновеното народно собрание, овој пат како Каравелист. Китанчев ја искористил позицијата пратеник и за афирмација на македонското прашање. === Македонскиот комитет  === [[Податотека:Трајко Китанчев.jpg|мини|лево|200п|Портрет на Китанчев]] Во втората половина на 1894 година, под влијание на ерменската криза, во Бугарија дошло до раздвижување на македонската емиграција, која настојувала да го искористи политичкиот момент за покренување на македонското прашање. Китанчев ги поддржал јавните манифестации на македонската емиграција. На 27 декември 1894 година, Трајко Китанчев бил избран за претседател на македонското емигрантска организација „Братски сојуз“. По два дена, на едно собрание од околу 400 Македонци, Трајко Китанчев бил избран за претседател на „Македонскиот комитет“.<ref>Княжеството България и македонският въпрос. Протоколи от конгресите на Върховния Македоно-одрински комитет 1895-1905, съставител : Цочо Билярски, София 2002, 38.</ref> Помеѓу двете организации постоело соперништво околу приматот во македонското движење, но преовладала идејата за обединување. На Првиот македонски конгрес во Софија, кој започнал со работа на 19 март (ст. стил) 1895 година, Трајко Китанчев бил избран за претседател на бирото на конгресот. Тој на конгресот одржал една „пламена родољубива и поучна реч“ по што прашањето за обединувањето на македонските друштва, кое било една од главните цели на конгресот, било прифатено од сите, без дискусија. За улогата на Китанчев при обединувањето на македонските друштва в. „Знаме“ пишува: „Тој беше единствениот човек, кој имаше огромна доверба речиси кај сите Македонци, никаква завист или клевета не можеше да му наштети. Само тој можеше да ги обедини во едно и старо, и младо, и бујни, и умерени“.<ref>Знаме, г. I/94, София, 6.08.1895, 2</ref> На Конгресот, македонските друштва се обединиле во единствена организација на чело со постојан Македонски комитет од дваесет члена, а за претседател на Бирото на Комитетот, бил избран Трајко Китанчев.<ref>Константин Пандев, Националноосвободителното движение в Македония и Одринско 1878-1903, София 1979, 94.</ref>   Првиот македонски конгрес си поставил за цел „придобивање автономија за Македонија“, приложена и гарантирана од големите сили. За остварување на целта, покрај легалните методи, делегатите прифатиле да организираат една четничка акција во Македонија. Додека се одвивал процесот на обединувањето на македонските друштва, „Братски сојуз“ почнал да подготвува и да испраќа чети во Македонија.  Подготовките за четничката интервенција во Македонија се засилиле по одржувањето на Првиот македонски конгрес. Активностите на МК неофицијално биле поддржани од бугарската влада, која македонското движење настојувала да го искористи како инструмент за притисок врз Османлиското Царство и врз европската дипломатија за добивање на нови берати за егзархиски владики во Македонија и за меѓународно признавање на кнезот Фердинанд.   Четничката акција на МК која била изведена летото 1895 година со околу 800 четници, претрпела катастрофа. Веднаш по започнувањето на четничката акција, Бугарија во интерес на добрите односи со Османлиското Царство почнала да ги преследува македонските чети. Поразот на „востаниците“ во Македонија, а уште повеќе односот на бугарските власти по нивното враќање во Бугарија, како и сознанието дека тие биле злоупотребени, предизвикало огромно разочарување кај болниот Китанчев.<ref>Петър Манджуков, Предвесници на бурята. Спомени, София, 2013, част първа, 9.</ref> [[Податотека:Alexandrov's monument in Kyustendil back.jpg|дeсно|мини|250п|Споменикот „Паднати за слободата на Македонија“ во Ќустендил со името на Китанчев (втор во третата колона).]] === Смрт === Вечерата на 31 јули (ст. стил) 1895 година, Т. Китанчев за последен пат раководел со заседанието на Македонскиот Комитет. Утредента на 1/13 август 1895 година пред пладне, Китанчев бил пронајден мртов во кревет. Според резултатите од аутопсијата, смртта кај Китанчев настапила моментално поради прскање на аортата при спојот со срцето. Покрај тоа, лекарите констатирале заболувања на бубрезите и туберкулоза на левото белодробно крило.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 219-220.</ref> Трајко Китанчев бил погребан на 2/14 август во Софија. Смртта на Китанчев наишла на силен одраз во печатот во Бугарија. Во списанието „Мисла“ за наука, литература и култура, по повод неговата смрт пишува: „Китанчев не беше женет, но тој остави во наследство една прекрасна ќерка, која ја одгледа до средината на нејзината возраст. Неговите наследници треба да ја доодгледаат и прехранат до полна возраст. Едвај ќе се најде човек, кој не ќе биде пленет од нејзината убавина. Името ѝ е Македонска Слобода“.<ref>Трайко Китанчевъ, Мисълъ, г. V, кн.VI, София 1895, 594.</ref> == Творештво == Трајко Китанчев се пројавил како поет, преведувач, публицист, критичар, полемичар, автор на научни трудови и рецензии. Од творештвото на Т. Китанчев може да се проследи неговиот интерес  кон општествено-политичката и научната мисла, неговите интимни чувства, но и личниот став спрема одредени општествени движења.[[Податотека:Vratsa Trayko Kitanchev.jpg|десно|250п|мини|Печат на Врачанското благотворително културно-пресветно братство „Трајко Китанчев“]] Стихотворбите на Китанчев може да се поделат на четири групи: интимни,  за Македонија, општествено-патриотски и социјалистички. Особено се издвојуваат стихотворбите „Дедо Неделко“, „Кралот Марко“ и „Кон Македонецот“, кои се исклучиво патриотски песни, посветени на ослободувањето на Македонија. Трајко Китанчев, пишувал и трудови од научен карактер. Вистински научен потфат претставува неговата статијата „За акцентирањето на зборовите во ресенскиот говор од западномакедонското наречје“.<ref>X. За ударението върху думитѣ въ рѣсенския говоръ, Периодическо списание, г. VII, кн.XLI-XLII, Срѣдецъ 1893, 857-915.</ref> Со ова студија, Китанчев е прв којшто ги открил и врз научна основа ги дефинирал закономерностите при акцентирањето на зборовите во западномакедонските говори. Значајно место во творечката активност на Т. Китанчев, зазема и неговата преведувачка дејност. Тој ги превел на бугарски јазик, „Дон Кихот“ од Сервантес, расказите „Шинел“ и „Невски проспект“ од Гогољ, како и вториот том од „Историја на цивилизацијата на Англија“ од Бакл. == Извори == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.blesok.com.mk/tekst.asp?lang=mac&tekst=1091 Марко Крале си ја губи силата – ден потоа]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.strumski.com/books/Съчинения%20на%20Трайко%20Китанчев.pdf Съчинения на Трайчо Китанчевъ, нарежда Юрданъ Ивановъ, София 1898] {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{DEFAULTSORT:Китанчев, Трајко}} [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски научници во Бугарија]] [[Категорија:Членови на БАН]] [[Категорија:Македонски борци]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Луѓе од Подмочани]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Борци против грчката вооружена пропаганда во Македонија]] [[Категорија:Македонски автори]] [[Категорија:Македонски преведувачи]] [[Категорија:Бугарски преведувачи]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] m78m263m73fjrbr48dkvtk1w8fwlyfn 5590145 5590144 2026-07-10T13:31:06Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Бугарски преведувачи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590145 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Трајко Китанчев | портрет = TraikoKitantchewBGteacher.jpg | px = 200п | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на|1|септември|1858}} | роден-место = [[Подмочани]], [[Ресенско]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1895|8|13|1858|9|1}} | починал-место = {{починал во|Софија}}, [[Кнежевство Бугарија]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | починал-причина = | познат = | занимање = деец и општественик | сопружник = | родители = | деца = }} '''Трајко Китанчев''' ({{рн|1|септември|1858}} - {{пн|13|август|1895}}) ― македонски книжевник, просветен работник и револуционер. Бил предавач на Трновската богословија и во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска машка гимназија]]. Бил уапсен од [[Кнежевство Бугарија|бугарските]] власти и осуден без никакви докази во случајот со [[атентат]]от на бугарскиот министер [[Христо Белчев]]. Бил претседател на [[Врховниот македонски комитет]]. Автор е на 36 песни, главно напишани на [[бугарски јазик|бугарски литературен јазик]]<ref>{{Наведена книга|title=Македонскиот 19 век|first=Горан Калоѓера|publisher=Македоника|year=2014|isbn=978-608-4614-59-3|location=Скопје|pages=125}}</ref>. == Животопис == === Потекло, образование и светоглед === Трајко Китанчев е роден на 1 септември 1858 година<ref>Съчинения на Трайчо Китанчевъ, нарежда Юрданъ Ивановъ, София 1898 (биографически бележки), 7.</ref> во селото [[Подмочани]], [[Ресенско]]. Основното образование го започнал на 8 годишна возраст во Ресен, од каде по две години заминал во Истанбул, за да му помага на својот татко, кој се занимавал со градинарство. Во учебната 1869/70 година, Трајко Китанчев пристапил во бугарското училиште во Фенер,<ref>Иван. Н. Христов, Трайко Китанчев – нашият даскал, Педагогика 8/9, 1997, 88.</ref> кое го посетувал една година и 3-4 месеци, но поради немање на средства го прекинал образованието. Бугарското благотворително братство во Цариград, „Просвештение“, за да ги дистанцира Македонците од Цариградската патријаршија и од влијанието на грчката пропаганда, одлучило да издржува „14 момчиња македончиња“, кои по завршувањето на образованието требало да заминат како учители во Македонија.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки…, 10.</ref> Трајко Китанчев во 1871/72 година бил еден од 14 – те избраници на „Просвештение“. Димитар Благоев – еден од соучениците на Т. Китанчев во бугарското училиште во Истанбул, пишува дека откако се обратил кон бугарскиот преродбенски деец, [[Петко Славејков]], бил примен „лесно, многу лесно, зашто во тоа време бугарските револуционери – националисти се стремеа да го развијат и закрепнат кај Македонците чувството за национална заемност со Бугарите и со радост го пресретнуваа секое Македонче, способно да стане агитатор на бугарската национална идеја во Македонија“.<ref>Димитръ Косев, Петко Рачев Славейков, Обществена и политическа дейност, София 1986, 167.</ref> Воспитаниците на „Просвештение“ од македонско потекло биле организирани во друштвото „Самообразование и развој“. Тие, требало да дејствуваат меѓу македонските печалбари во Истанбул за пробудување на „бугарско национално сознание“.<ref>Гане Тодоровски, Македонската правостоина, Скопје 1985, 326.</ref> Во учебната 1872/73 година, Трајко Китанчев станал штитеник на егзархискиот охридски митрополит Натанаил Кучевишки (Охридски), со чија материјална помош го завршил третиот клас на бугарското училиште во Фенер. Во 1874/75 година, со помош на владиката [[Натанаил Кучевишки|Натанаил]], Трајко Китанчев пристапил во Киевската духовна богословија, која успешно ја завршил во 1879 година.<ref>Н. Никитовъ, Трайко Китанчевъ..., 19.</ref> Иако бил ученик во духовно училиште, Китанчев малку се интересирал за богословските прашања. Тој бил под силно влијание на идеите на руските револуционери – демократи. Со благослов на владиката Натанаил, во 1879/80 година се запишал на Правниот факултет при Московскиот универзитет. По завршувањето на првиот курс, во 1880 година, Китанчев се разболел, поради што ја напушти Русија и се вратил кај владиката Натанаил, кој во тоа време се наоѓал во [[Ловеч]] – Бугарија.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки…,18.</ref> Врз идејниот светогледот на Трајко Китанчев влијаеле повеќе фактори. Како дете од сиромашна рурална средина од османлиска Македонија, Китанчев не можел да се идентификува и да се солидаризира со аристократијата, ниту пак со конзервативната идеологија, туку секогаш бил критички настроен кон нив. Со оглед на фактот дека во Истанбул се школувал во институција и при луѓе кои антифанариотската борба ја издигнале во бугарската национална идеологија, Т. Китанчев паднал под нивно влијание, иако никогаш не го заборавил своето македонско потекло. Под влијание на учителот Славејков, Китанчев пројавил интерес кон поезијата и литературата. Иако Китанчев никогаш не станал духовно лице, владиката Натанаил и духовната богословија оставиле влијание врз неговите погледи кон светот. За време на престојот во Русија, Т. Китанчев се запознал со делата на руските нихилисти – народници, кои со своето учење за социјална правда и за отфрлање на световните и духовните авторитети го привлекле вниманието на слободољубивиот Китанчев. Трајко Китанчев пројавил широк интерес кон книжевноста, лингвистиката, историјата, антропологијата, политичките системи, кон револуционерните движења и идеологии. Врз основа на сето тоа, тој се профилирал како интелектуалец и демократ со либерални погледи, како борец за социјална правда, како културно-просветен и политички деец, како човек кој го прифатил револуционерниот метод во однос на решавањето на македонското прашање. === Просветна дејност === [[Податотека:Црквата св. Кирил и Методиј во Солун по Балканските војни.jpg|лево|мини|350п|Црквата св. Кирил и Методиј во Солун по Балканските војни]] Во почетокот на 1881 година, Трајко Китанчев се вработил како учител во Петропавловската богословија, каде што предавал Историја на бугарската литература, Логика, Општа литература и Општа историја.<ref>Н. Станковъ, Единъ споменъ за първата учителска дѣятелностъ на Т. Китанчевъ, Мисълъ, списание за наука, литература и критика, г. V, кн.VII, София 1895, 702.</ref> Во 1882/83 учебна година, Китанчев се вратил во Македонија и станал учител и претседател на учителскиот совет во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|егзархиската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] во Солун. Китанчев во Солун се пројавил како критичар на централистичка образовна политика на Бугарската егзархија и се залагал за модернизација и унапредување на наставата. Китанчев бил еден од омилените учители на гимназијалците. Така, Георги Стрезов пишува: „Кога Трајко Китанчев ’Трајчо’ – како што си го нарекувавме ние, ... ќе почнеше да расправа, ние зјапајќи ја слушавме неговата пријатна музикална реч и до толку се внесувавме што не го слушавме ѕвончето, кога требаше да заврши часот. Долго време потоа имавме можност да слушаме прочуени професори во универзитетот и големи оратори, но Китанчев остана најзапечатен во мојата совет“.<ref>Георги Стрѣзовъ, Първи стѫпки на солунската гимназия, Сборникъ Солунъ (издание на възпитателитѣ и взпитаницитѣ отъ солунскитѣ български гимназии), София 1934, 288.</ref> Китанчев во Солун пројавил сестрана општествена дејност. Во новоизградената црква Св. Кирил и Методиј „незаборавниот Трајко Китанчев на чист македонски дијалект секоја недела и празник држеше поучни проповеди, го толкуваше евангелието и секогаш завршуваше со паролата: ’Браќа, има крај на маките, на неволјите. Амин’“.<ref>Скѫпъ и милъ паметникъ отъ епохата на възраждането ни въ Солунъ, сообщава: Б. Райновъ, Ил. Илинденъ, г. 3 / 9 (39), София 1930, 2.</ref> Поради автономните постапки кои се коселе со конзервативната евлоуционистичка политика на Егзархијата, и неговата поврзаност со либералите кои во тоа време биле под политички прогон во Кнежевството Бугарија,<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 72.</ref> Т. Китанчев по завршувањето на учебната година бил отпуштен од Солунската гимназија од страна на Егзархијата. Летото 1883 година Трајко Китанчев заминал во Пловдив – тогаш престолнина на автономната провинција [[Источна Румелија]]. Таму со посредство на водачот на бугарските крајни либерали, [[Петко Каравелов]], се вработил како учител во пловдивската гимназија.<ref>Ю. Ивановъ, Съчинения на Трайчо Китанчевъ..., 310.</ref> === Политичка кариера === По запознавањето со Петко Каравелов, Китанчев станал негов поддржувач и се вклучил во политичкиот живот во Бугарија. По затворањето на Пловдивската гимназија во 1884 година, Китанчев се префрлил во Кнежевството Бугарија каде се вклучил во политичката борба на страната на крајните либерали, кои добиле убедливо мнозинство на изборите за IV Обикновено народно собрание.  Во јуни 1885 година, Трајко Китанчев бил назначен за просветен инспектор во Трновскиот округ. На дополнителните избори за IV Обикновено народно собрание кои се одржале на 21 јули 1885 година, Китанчев бил избран за пратеник на IV Обикновено народно собрание од Трновскиот округ.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 86.</ref> Од тогаш по до крајот на животот, Китанчев ќе стане дел од политичкиот и парламентарниот живот во Бугарија, а Трновскиот округ негова изборна база за сите наредни избори. Во 1885 Китанчев учествувал во Српско-бугарската војна како доброволец во бугарската Пештерската дружина.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки..., 42,</ref> При превратот од 9 август 1886 година, при обидот за детронирање на кнезот Александар Батенберг, Китанчев застанал во одбрана на институцијата кнез како симбол на суверенитетот на државата. Китанчев тогаш застанал на страна претседателот на бугарското собрание – Стефан Стамболов, со кого од Трново заедно ја напишале прокламацијата со која превратот бил прогласен за незаконски.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 96-109.</ref> Трајко Китанчев како член на Великото народно собрание во 1887 година учествувал при изборот на Фердинанд за кнез на Бугарија.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 107-108.</ref> На дополнителните избори за V Обикновено собрание од 3 јануари 1888 година, Китанчев по вторпат бил избран за пратеник.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 111</ref> Поради несогласување со надворешната политика на бугарската влада, а особено поради политиката на насилство што ја практикувал премиерот Стамболов, Китанчев не само што се дистанцирал од премиерот, туку дошол во отворен конфликт со него. Критизерскиот и опозициониот однос на Китанчев кон политиката на Стамболов посебно дошла до израз за време на третата сесија на V Обикновено собрание. Тогаш односите помеѓу Стамболов и Китанчев се изостриле до степен на отворено непријателство и сериозни закани од страна на првиот кон вториот.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 115-118</ref> Китанчев се нашол под силен притисок од провладините весници, од кои бил прогласен за „злобен и пакостен Македонец“ поради што треба „да си ги прибере парталите и да си оди за Македонија“,<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 119</ref> а набрзо потоа бил отпуштен и од инспекторската должност.<ref>Ю. Ивановъ, Биографически бележки…, 47.</ref> Заканите кон Китанчев, диктаторот Стамболов ги реализирала во 1892 година. На монтираниот процес против организаторите и учесниците врз неуспешниот атентат врз Стамболов, во кој бил убиен бугарскиот министер за финансии [[Христо Белчев]], Трајко Китанчев бил обвинет како заговорник на атентатот и прогласен за виновен поради учество во комплот за промена на државниот систем, при што бил осуден на 3 години затвор. Казната ја одлежал во окружниот затвор во Хасково.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 125-138.</ref> По падот на Стефан Стамболов, на 19 мај 1894 година, новата влада на Константин Стоилов наредила ослободување на политичките затвореници.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 148</ref> Врз основа на тоа, по два дена, болникавиот Трајко Китанчев кому му останале уште само 7 дена од издржувањето на казната, бил ослободен.<ref>Знаме, г. I/94, София, 6 августъ 1895, 2.</ref> На изборите од 11 септември 1894 година, Китанчев по третпат бил избран за пратеник во Обикновеното народно собрание, овој пат како Каравелист. Китанчев ја искористил позицијата пратеник и за афирмација на македонското прашање. === Македонскиот комитет  === [[Податотека:Трајко Китанчев.jpg|мини|лево|200п|Портрет на Китанчев]] Во втората половина на 1894 година, под влијание на ерменската криза, во Бугарија дошло до раздвижување на македонската емиграција, која настојувала да го искористи политичкиот момент за покренување на македонското прашање. Китанчев ги поддржал јавните манифестации на македонската емиграција. На 27 декември 1894 година, Трајко Китанчев бил избран за претседател на македонското емигрантска организација „Братски сојуз“. По два дена, на едно собрание од околу 400 Македонци, Трајко Китанчев бил избран за претседател на „Македонскиот комитет“.<ref>Княжеството България и македонският въпрос. Протоколи от конгресите на Върховния Македоно-одрински комитет 1895-1905, съставител : Цочо Билярски, София 2002, 38.</ref> Помеѓу двете организации постоело соперништво околу приматот во македонското движење, но преовладала идејата за обединување. На Првиот македонски конгрес во Софија, кој започнал со работа на 19 март (ст. стил) 1895 година, Трајко Китанчев бил избран за претседател на бирото на конгресот. Тој на конгресот одржал една „пламена родољубива и поучна реч“ по што прашањето за обединувањето на македонските друштва, кое било една од главните цели на конгресот, било прифатено од сите, без дискусија. За улогата на Китанчев при обединувањето на македонските друштва в. „Знаме“ пишува: „Тој беше единствениот човек, кој имаше огромна доверба речиси кај сите Македонци, никаква завист или клевета не можеше да му наштети. Само тој можеше да ги обедини во едно и старо, и младо, и бујни, и умерени“.<ref>Знаме, г. I/94, София, 6.08.1895, 2</ref> На Конгресот, македонските друштва се обединиле во единствена организација на чело со постојан Македонски комитет од дваесет члена, а за претседател на Бирото на Комитетот, бил избран Трајко Китанчев.<ref>Константин Пандев, Националноосвободителното движение в Македония и Одринско 1878-1903, София 1979, 94.</ref>   Првиот македонски конгрес си поставил за цел „придобивање автономија за Македонија“, приложена и гарантирана од големите сили. За остварување на целта, покрај легалните методи, делегатите прифатиле да организираат една четничка акција во Македонија. Додека се одвивал процесот на обединувањето на македонските друштва, „Братски сојуз“ почнал да подготвува и да испраќа чети во Македонија.  Подготовките за четничката интервенција во Македонија се засилиле по одржувањето на Првиот македонски конгрес. Активностите на МК неофицијално биле поддржани од бугарската влада, која македонското движење настојувала да го искористи како инструмент за притисок врз Османлиското Царство и врз европската дипломатија за добивање на нови берати за егзархиски владики во Македонија и за меѓународно признавање на кнезот Фердинанд.   Четничката акција на МК која била изведена летото 1895 година со околу 800 четници, претрпела катастрофа. Веднаш по започнувањето на четничката акција, Бугарија во интерес на добрите односи со Османлиското Царство почнала да ги преследува македонските чети. Поразот на „востаниците“ во Македонија, а уште повеќе односот на бугарските власти по нивното враќање во Бугарија, како и сознанието дека тие биле злоупотребени, предизвикало огромно разочарување кај болниот Китанчев.<ref>Петър Манджуков, Предвесници на бурята. Спомени, София, 2013, част първа, 9.</ref> [[Податотека:Alexandrov's monument in Kyustendil back.jpg|дeсно|мини|250п|Споменикот „Паднати за слободата на Македонија“ во Ќустендил со името на Китанчев (втор во третата колона).]] === Смрт === Вечерата на 31 јули (ст. стил) 1895 година, Т. Китанчев за последен пат раководел со заседанието на Македонскиот Комитет. Утредента на 1/13 август 1895 година пред пладне, Китанчев бил пронајден мртов во кревет. Според резултатите од аутопсијата, смртта кај Китанчев настапила моментално поради прскање на аортата при спојот со срцето. Покрај тоа, лекарите констатирале заболувања на бубрезите и туберкулоза на левото белодробно крило.<ref>В. Ѓорѓиев, Трајко Китанчев..., 219-220.</ref> Трајко Китанчев бил погребан на 2/14 август во Софија. Смртта на Китанчев наишла на силен одраз во печатот во Бугарија. Во списанието „Мисла“ за наука, литература и култура, по повод неговата смрт пишува: „Китанчев не беше женет, но тој остави во наследство една прекрасна ќерка, која ја одгледа до средината на нејзината возраст. Неговите наследници треба да ја доодгледаат и прехранат до полна возраст. Едвај ќе се најде човек, кој не ќе биде пленет од нејзината убавина. Името ѝ е Македонска Слобода“.<ref>Трайко Китанчевъ, Мисълъ, г. V, кн.VI, София 1895, 594.</ref> == Творештво == Трајко Китанчев се пројавил како поет, преведувач, публицист, критичар, полемичар, автор на научни трудови и рецензии. Од творештвото на Т. Китанчев може да се проследи неговиот интерес  кон општествено-политичката и научната мисла, неговите интимни чувства, но и личниот став спрема одредени општествени движења.[[Податотека:Vratsa Trayko Kitanchev.jpg|десно|250п|мини|Печат на Врачанското благотворително културно-пресветно братство „Трајко Китанчев“]] Стихотворбите на Китанчев може да се поделат на четири групи: интимни,  за Македонија, општествено-патриотски и социјалистички. Особено се издвојуваат стихотворбите „Дедо Неделко“, „Кралот Марко“ и „Кон Македонецот“, кои се исклучиво патриотски песни, посветени на ослободувањето на Македонија. Трајко Китанчев, пишувал и трудови од научен карактер. Вистински научен потфат претставува неговата статијата „За акцентирањето на зборовите во ресенскиот говор од западномакедонското наречје“.<ref>X. За ударението върху думитѣ въ рѣсенския говоръ, Периодическо списание, г. VII, кн.XLI-XLII, Срѣдецъ 1893, 857-915.</ref> Со ова студија, Китанчев е прв којшто ги открил и врз научна основа ги дефинирал закономерностите при акцентирањето на зборовите во западномакедонските говори. Значајно место во творечката активност на Т. Китанчев, зазема и неговата преведувачка дејност. Тој ги превел на бугарски јазик, „Дон Кихот“ од Сервантес, расказите „Шинел“ и „Невски проспект“ од Гогољ, како и вториот том од „Историја на цивилизацијата на Англија“ од Бакл. == Извори == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.blesok.com.mk/tekst.asp?lang=mac&tekst=1091 Марко Крале си ја губи силата – ден потоа]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.strumski.com/books/Съчинения%20на%20Трайко%20Китанчев.pdf Съчинения на Трайчо Китанчевъ, нарежда Юрданъ Ивановъ, София 1898] {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{DEFAULTSORT:Китанчев, Трајко}} [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски научници во Бугарија]] [[Категорија:Членови на БАН]] [[Категорија:Македонски борци]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Луѓе од Подмочани]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Борци против грчката вооружена пропаганда во Македонија]] [[Категорија:Македонски автори]] [[Категорија:Македонски преведувачи]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] od2xvavetnbtgxw8d7yakvs6lr28dpa 10 32076 5590325 4749579 2026-07-10T22:06:35Z Andrew012p 85224 5590325 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | bodystyle = width: {{#ifexpr:23<{{{infoboxwidth|23}}}|23|{{{infoboxwidth|23}}}}}em; | title = {{{име}}} | subheader = {{{subtemplate|}}} | image = {{#if:{{{слика|}}}|{{#ifexpr:{{#pos:{{{слика}}}|:}}>-1|{{{слика}}}|Податотека:{{{слика}}}}}|}} | imagesize = 250px | caption = {{{опис|}}} | data1 = {{#if:{{{тип|}}}|'''Тип'''<br />{{{тип}}}}} | data2 = {{#if:{{{производител|}}}|'''Производител{{#if:{{{производители|}}}|и}}'''<br />{{{производител}}}}} | data3 = {{#if:{{{дизајнер|}}}|'''Конструктор'''<br />{{{дизајнер}}}}} | data4 = {{#if:{{{прв лет|}}}|'''[[Прв лет]]'''<br />{{{прв лет}}}}} | data5 = {{#if:{{{претставен|}}}|'''Претставен'''<br />{{{претставен}}}}} | data6 = {{#if:{{{воведен|}}}|'''Воведен'''<br />{{{воведен}}}}} | data7 = {{#if:{{{отстранет|}}}|'''Повлечен'''<br />{{{отстранет}}}}} | data8 = {{#if:{{{статус|}}}|'''Статус'''<br />{{{статус}}}}} | data9 = {{#if:{{{главен корисник|}}}|'''Главни корисници'''<br />{{{главен корисник}}}{{#if:{{{повеќе корисници|}}}|<br />{{{повеќе корисници}}}}} }} | data10 = {{#if:{{{произведуван|}}}|'''Произведуван'''<br />{{{произведуван}}}}} | data11 = {{#if:{{{број произведени|}}}|'''Произведени'''<br />{{{број произведени}}}}} | data12 = {{#if:{{{цена на програмата|}}}|'''Цена на програмата'''<br />{{{цена на програмата}}}}} | data13 = {{#if:{{{цена на леталото|}}}|'''Цена на едно летало'''<br />{{{цена на леталото}}}}} | data14 = {{#if:{{{развиен од|}}}|'''Разработил'''<br />{{{развиен од}}}}} | data15 = {{#if:{{{варијанти со нивни статии|}}}|'''Варијанти'''<br />{{{варијанти со нивни статии}}}}} }}<noinclude> {{esoteric}} {{документација}} [[Категорија:Предлошки за воздухопловство|Летало, Инфокутија]] </noinclude> r0vnvtgbcc2so0my1y16b1upvz7i7ly 5590326 5590325 2026-07-10T22:07:10Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5590325|5590325]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5590326 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:{{#ifexpr:23<{{{infoboxwidth|23}}}|23|{{{infoboxwidth|23}}}}}em; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="font-size: large; padding-bottom: 0.3em;" | <div class="center">{{{име}}}</div> |- {{#if:{{{subtemplate|<noinclude> - </noinclude>}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{subtemplate}}} {{!}}- }} {{#if:{{{слика|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <div style="border: 1px solid #AAAAAA;">[[{{{слика}}}|250px]]</div> {{!}}- {{#if:{{{опис|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa; text-align:left;" {{!}} {{{опис}}} {{!}}- }} }} {{!}} style="width: 7em;text-align:right;" {{!}} '''Тип''' {{!}} {{{тип}}} {{!}}- {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Производител{{#if:{{{производители|}}}|и}}''' {{!}} {{{производител|{{{производител}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{дизајнер|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Конструктор''' {{!}} {{{дизајнер}}} {{!}}- }} {{#if:{{{прв лет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''[[Прв лет]]''' {{!}} {{{прв лет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{претставен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Претставен''' {{!}} {{{претставен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{воведен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Воведен''' {{!}} {{{воведен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{отстранет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Повлечен''' {{!}} {{{отстранет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{статус|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Статус''' {{!}} {{{статус}}} {{!}}- }} {{#if:{{{главен корисник|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Главни&nbsp;корисници{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}|}}''' {{!}} {{{главен корисник}}}{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}| <br />{{{повеќе корисници}}} }} {{!}}- }} {{#if:{{{произведуван|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведуван''' {{!}} {{{произведуван}}} {{!}}- }} {{#if:{{{број произведени|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведени''' {{!}} {{{број произведени}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на програмата|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на програмата''' {{!}} {{{цена на програмата}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на леталото|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на едно летало''' {{!}} {{{цена на леталото}}} {{!}}- }} {{#if:{{{развиен од|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Разработил''' {{!}} {{{развиен од}}} {{!}}- }} {{#if:{{{варијанти со нивни статии|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Варијанти''' {{!}} {{{варијанти со нивни статии}}} {{!}}- }} |}<noinclude> {{esoteric}} [[Категорија:Предлошки за воздухопловство|Летало, Инфокутија]] </noinclude> 1ihtr8rge91dlmdyg3hv1vccduvsx93 5590327 5590326 2026-07-10T22:09:48Z Andrew012p 85224 5590327 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:{{#ifexpr:23<{{{infoboxwidth|23}}}|23|{{{infoboxwidth|23}}}}}em; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="font-size: large; padding-bottom: 0.3em;" | <div class="center">{{{име}}}</div> |- {{#if:{{{subtemplate|<noinclude> - </noinclude>}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{subtemplate}}} {{!}}- }} {{#if:{{{слика|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <div style="border: 1px solid #AAAAAA;">[[{{#ifexpr:{{#pos:{{{слика}}}|:}}>0|{{{слика}}}|Податотека:{{{слика}}}}}|250px]]</div> {{!}}- {{#if:{{{опис|}}}| {{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa; text-align:left;" {{!}} {{{опис}}} {{!}}- }} }} {{!}} style="width: 7em;text-align:right;" {{!}} '''Тип''' {{!}} {{{тип}}} {{!}}- {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Производител{{#if:{{{производители|}}}|и}}''' {{!}} {{{производител|{{{производител}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{дизајнер|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Конструктор''' {{!}} {{{дизајнер}}} {{!}}- }} {{#if:{{{прв лет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''[[Прв лет]]''' {{!}} {{{прв лет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{претставен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Претставен''' {{!}} {{{претставен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{воведен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Воведен''' {{!}} {{{воведен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{отстранет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Повлечен''' {{!}} {{{отстранет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{статус|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Статус''' {{!}} {{{статус}}} {{!}}- }} {{#if:{{{главен корисник|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Главни&nbsp;корисници{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}|}}''' {{!}} {{{главен корисник}}}{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}| <br />{{{повеќе корисници}}} }} {{!}}- }} {{#if:{{{произведуван|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведуван''' {{!}} {{{произведуван}}} {{!}}- }} {{#if:{{{број произведени|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведени''' {{!}} {{{број произведени}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на програмата|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на програмата''' {{!}} {{{цена на програмата}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на леталото|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на едно летало''' {{!}} {{{цена на леталото}}} {{!}}- }} {{#if:{{{развиен од|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Разработил''' {{!}} {{{развиен од}}} {{!}}- }} {{#if:{{{варијанти со нивни статии|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Варијанти''' {{!}} {{{варијанти со нивни статии}}} {{!}}- }} |}<noinclude> {{esoteric}} {{документација}} [[Категорија:Предлошки за воздухопловство|Летало, Инфокутија]] </noinclude> amn3uedz7i7ykivwb1k5snxoa087r0y 5590328 5590327 2026-07-10T22:10:43Z Andrew012p 85224 5590328 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:{{#ifexpr:23<{{{infoboxwidth|23}}}|23|{{{infoboxwidth|23}}}}}em; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="font-size: large; padding-bottom: 0.3em;" | <div class="center">{{{име}}}</div> |- {{#if:{{{subtemplate|<noinclude> - </noinclude>}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{subtemplate}}} {{!}}- }} {{#if:{{{слика|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <div style="border: 1px solid #AAAAAA;"> [[{{#if:{{#pos:{{{слика}}}|:}}|{{{слика}}}|Податотека:{{{слика}}}}}|250px]] </div> {{!}}- {{#if:{{{опис|}}}| {{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa; text-align:left;" {{!}} {{{опис}}} {{!}}- }} }} {{!}} style="width: 7em;text-align:right;" {{!}} '''Тип''' {{!}} {{{тип}}} {{!}}- {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Производител{{#if:{{{производители|}}}|и}}''' {{!}} {{{производител|{{{производител}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{дизајнер|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Конструктор''' {{!}} {{{дизајнер}}} {{!}}- }} {{#if:{{{прв лет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''[[Прв лет]]''' {{!}} {{{прв лет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{претставен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Претставен''' {{!}} {{{претставен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{воведен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Воведен''' {{!}} {{{воведен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{отстранет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Повлечен''' {{!}} {{{отстранет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{статус|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Статус''' {{!}} {{{статус}}} {{!}}- }} {{#if:{{{главен корисник|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Главни&nbsp;корисници{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}|}}''' {{!}} {{{главен корисник}}}{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}| <br />{{{повеќе корисници}}} }} {{!}}- }} {{#if:{{{произведуван|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведуван''' {{!}} {{{произведуван}}} {{!}}- }} {{#if:{{{број произведени|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведени''' {{!}} {{{број произведени}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на програмата|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на програмата''' {{!}} {{{цена на програмата}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на леталото|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на едно летало''' {{!}} {{{цена на леталото}}} {{!}}- }} {{#if:{{{развиен од|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Разработил''' {{!}} {{{развиен од}}} {{!}}- }} {{#if:{{{варијанти со нивни статии|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Варијанти''' {{!}} {{{варијанти со нивни статии}}} {{!}}- }} |}<noinclude> {{esoteric}} {{документација}} [[Категорија:Предлошки за воздухопловство|Летало, Инфокутија]] </noinclude> eh1odd3v4tldkpglony2mg0arpvp0id 5590329 5590328 2026-07-10T22:12:20Z Andrew012p 85224 5590329 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:{{#ifexpr:23<{{{infoboxwidth|23}}}|23|{{{infoboxwidth|23}}}}}em; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="font-size: large; padding-bottom: 0.3em;" | <div class="center">{{{име}}}</div> |- {{#if:{{{subtemplate|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{subtemplate}}} {{!}}- }} {{#if:{{{слика|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <div style="border: 1px solid #AAAAAA;">[[{{#if:{{#pos:{{{слика}}}|:}}|{{{слика}}}|Податотека:{{{слика}}}}}|250px]]</div> {{!}}- {{#if:{{{опис|}}}| {{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa; text-align:left;" {{!}} {{{опис}}} {{!}}- }} {{!}} style="width: 7em;text-align:right;" {{!}} '''Тип''' {{!}} {{{тип}}} {{!}}- {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Производител{{#if:{{{производители|}}}|и}}''' {{!}} {{{производител|{{{производител}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{дизајнер|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Конструктор''' {{!}} {{{дизајнер}}} {{!}}- }} {{#if:{{{прв лет|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''[[Прв лет]]''' {{!}} {{{прв лет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{претставен|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Претставен''' {{!}} {{{претставен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{воведен|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Воведен''' {{!}} {{{воведен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{отстранет|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Повлечен''' {{!}} {{{отстранет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{статус|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Статус''' {{!}} {{{статус}}} {{!}}- }} {{#if:{{{главен корисник|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Главни&nbsp;корисници{{#if:{{{повеќе корисници|}}}|}}''' {{!}} {{{главен корисник}}}{{#if:{{{повеќе корисници|}}}| <br />{{{повеќе корисници}}} }} {{!}}- }} {{#if:{{{произведуван|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведуван''' {{!}} {{{произведуван}}} {{!}}- }} {{#if:{{{број произведени|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведени''' {{!}} {{{број произведени}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на програмата|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на програмата''' {{!}} {{{цена на програмата}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на леталото|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на едно летало''' {{!}} {{{цена на леталото}}} {{!}}- }} {{#if:{{{развиен од|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Разработил''' {{!}} {{{развиен од}}} {{!}}- }} {{#if:{{{варијанти со нивни статии|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Варијанти''' {{!}} {{{варијанти со нивни статии}}} {{!}}- }} |}<noinclude> {{esoteric}} {{документација}} [[Категорија:Предлошки за воздухопловство|Летало, Инфокутија]] </noinclude> 6zie6b33i7b7k1r728djalefejhvuql 5590330 5590329 2026-07-10T22:12:33Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5590329|5590329]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5590330 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:{{#ifexpr:23<{{{infoboxwidth|23}}}|23|{{{infoboxwidth|23}}}}}em; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="font-size: large; padding-bottom: 0.3em;" | <div class="center">{{{име}}}</div> |- {{#if:{{{subtemplate|<noinclude> - </noinclude>}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{subtemplate}}} {{!}}- }} {{#if:{{{слика|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <div style="border: 1px solid #AAAAAA;"> [[{{#if:{{#pos:{{{слика}}}|:}}|{{{слика}}}|Податотека:{{{слика}}}}}|250px]] </div> {{!}}- {{#if:{{{опис|}}}| {{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa; text-align:left;" {{!}} {{{опис}}} {{!}}- }} }} {{!}} style="width: 7em;text-align:right;" {{!}} '''Тип''' {{!}} {{{тип}}} {{!}}- {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Производител{{#if:{{{производители|}}}|и}}''' {{!}} {{{производител|{{{производител}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{дизајнер|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Конструктор''' {{!}} {{{дизајнер}}} {{!}}- }} {{#if:{{{прв лет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''[[Прв лет]]''' {{!}} {{{прв лет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{претставен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Претставен''' {{!}} {{{претставен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{воведен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Воведен''' {{!}} {{{воведен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{отстранет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Повлечен''' {{!}} {{{отстранет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{статус|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Статус''' {{!}} {{{статус}}} {{!}}- }} {{#if:{{{главен корисник|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Главни&nbsp;корисници{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}|}}''' {{!}} {{{главен корисник}}}{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}| <br />{{{повеќе корисници}}} }} {{!}}- }} {{#if:{{{произведуван|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведуван''' {{!}} {{{произведуван}}} {{!}}- }} {{#if:{{{број произведени|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведени''' {{!}} {{{број произведени}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на програмата|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на програмата''' {{!}} {{{цена на програмата}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на леталото|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на едно летало''' {{!}} {{{цена на леталото}}} {{!}}- }} {{#if:{{{развиен од|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Разработил''' {{!}} {{{развиен од}}} {{!}}- }} {{#if:{{{варијанти со нивни статии|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Варијанти''' {{!}} {{{варијанти со нивни статии}}} {{!}}- }} |}<noinclude> {{esoteric}} {{документација}} [[Категорија:Предлошки за воздухопловство|Летало, Инфокутија]] </noinclude> eh1odd3v4tldkpglony2mg0arpvp0id 5590331 5590330 2026-07-10T22:13:13Z Andrew012p 85224 5590331 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:{{#ifexpr:23<{{{infoboxwidth|23}}}|23|{{{infoboxwidth|23}}}}}em; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="font-size: large; padding-bottom: 0.3em;" | <div class="center">{{{име}}}</div> |- {{#if:{{{subtemplate|<noinclude> - </noinclude>}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{subtemplate}}} {{!}}- }} {{#if:{{{слика|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <div style="border: 1px solid #AAAAAA;">[[{{#if:{{#pos:{{{слика}}}|:}}|{{{слика}}}|Податотека:{{{слика}}}}}|250px]]</div> {{!}}- }} {{#if:{{{опис|}}}| {{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa; text-align:left;" {{!}} {{{опис}}} {{!}}- }} }} {{!}} style="width: 7em;text-align:right;" {{!}} '''Тип''' {{!}} {{{тип}}} {{!}}- {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Производител{{#if:{{{производители|}}}|и}}''' {{!}} {{{производител|{{{производител}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{дизајнер|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Конструктор''' {{!}} {{{дизајнер}}} {{!}}- }} {{#if:{{{прв лет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''[[Прв лет]]''' {{!}} {{{прв лет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{претставен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Претставен''' {{!}} {{{претставен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{воведен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Воведен''' {{!}} {{{воведен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{отстранет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Повлечен''' {{!}} {{{отстранет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{статус|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Статус''' {{!}} {{{статус}}} {{!}}- }} {{#if:{{{главен корисник|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Главни&nbsp;корисници{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}|}}''' {{!}} {{{главен корисник}}}{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}| <br />{{{повеќе корисници}}} }} {{!}}- }} {{#if:{{{произведуван|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведуван''' {{!}} {{{произведуван}}} {{!}}- }} {{#if:{{{број произведени|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведени''' {{!}} {{{број произведени}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на програмата|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на програмата''' {{!}} {{{цена на програмата}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на леталото|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на едно летало''' {{!}} {{{цена на леталото}}} {{!}}- }} {{#if:{{{развиен од|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Разработил''' {{!}} {{{развиен од}}} {{!}}- }} {{#if:{{{варијанти со нивни статии|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Варијанти''' {{!}} {{{варијанти со нивни статии}}} {{!}}- }} |}<noinclude> {{esoteric}} {{документација}} [[Категорија:Предлошки за воздухопловство|Летало, Инфокутија]] </noinclude> 00eqtg6lc4q8nav96zv1g6wy5uz5h8h 5590332 5590331 2026-07-10T22:13:24Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5590331|5590331]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5590332 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:{{#ifexpr:23<{{{infoboxwidth|23}}}|23|{{{infoboxwidth|23}}}}}em; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="font-size: large; padding-bottom: 0.3em;" | <div class="center">{{{име}}}</div> |- {{#if:{{{subtemplate|<noinclude> - </noinclude>}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{subtemplate}}} {{!}}- }} {{#if:{{{слика|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <div style="border: 1px solid #AAAAAA;"> [[{{#if:{{#pos:{{{слика}}}|:}}|{{{слика}}}|Податотека:{{{слика}}}}}|250px]] </div> {{!}}- {{#if:{{{опис|}}}| {{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa; text-align:left;" {{!}} {{{опис}}} {{!}}- }} }} {{!}} style="width: 7em;text-align:right;" {{!}} '''Тип''' {{!}} {{{тип}}} {{!}}- {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Производител{{#if:{{{производители|}}}|и}}''' {{!}} {{{производител|{{{производител}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{дизајнер|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Конструктор''' {{!}} {{{дизајнер}}} {{!}}- }} {{#if:{{{прв лет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''[[Прв лет]]''' {{!}} {{{прв лет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{претставен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Претставен''' {{!}} {{{претставен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{воведен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Воведен''' {{!}} {{{воведен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{отстранет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Повлечен''' {{!}} {{{отстранет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{статус|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Статус''' {{!}} {{{статус}}} {{!}}- }} {{#if:{{{главен корисник|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Главни&nbsp;корисници{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}|}}''' {{!}} {{{главен корисник}}}{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}| <br />{{{повеќе корисници}}} }} {{!}}- }} {{#if:{{{произведуван|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведуван''' {{!}} {{{произведуван}}} {{!}}- }} {{#if:{{{број произведени|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведени''' {{!}} {{{број произведени}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на програмата|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на програмата''' {{!}} {{{цена на програмата}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на леталото|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на едно летало''' {{!}} {{{цена на леталото}}} {{!}}- }} {{#if:{{{развиен од|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Разработил''' {{!}} {{{развиен од}}} {{!}}- }} {{#if:{{{варијанти со нивни статии|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Варијанти''' {{!}} {{{варијанти со нивни статии}}} {{!}}- }} |}<noinclude> {{esoteric}} {{документација}} [[Категорија:Предлошки за воздухопловство|Летало, Инфокутија]] </noinclude> eh1odd3v4tldkpglony2mg0arpvp0id 5590333 5590332 2026-07-10T22:13:47Z Andrew012p 85224 5590333 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:{{#ifexpr:23<{{{infoboxwidth|23}}}|23|{{{infoboxwidth|23}}}}}em; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="font-size: large; padding-bottom: 0.3em;" | <div class="center">{{{име}}}</div> |- {{#if:{{{subtemplate|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{subtemplate}}} {{!}}- }} {{#if:{{{слика|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <div style="border: 1px solid #AAAAAA;">[[{{#if:{{#pos:{{{слика}}}|:}}|{{{слика}}}|Податотека:{{{слика}}}}}|250px]]</div> {{!}}- {{#if:{{{опис|}}}| {{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa; text-align:left;" {{!}} {{{опис}}} {{!}}- }} }} {{!}} style="width: 7em;text-align:right;" {{!}} '''Тип''' {{!}} {{{тип}}} {{!}}- {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Производител{{#if:{{{производители|}}}|и}}''' {{!}} {{{производител|{{{производител}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{дизајнер|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Конструктор''' {{!}} {{{дизајнер}}} {{!}}- }} {{#if:{{{прв лет|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''[[Прв лет]]''' {{!}} {{{прв лет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{претставен|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Претставен''' {{!}} {{{претставен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{воведен|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Воведен''' {{!}} {{{воведен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{отстранет|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Повлечен''' {{!}} {{{отстранет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{статус|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Статус''' {{!}} {{{статус}}} {{!}}- }} {{#if:{{{главен корисник|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Главни корисници{{#if:{{{повеќе корисници|}}}|}}''' {{!}} {{{главен корисник}}}{{#if:{{{повеќе корисници|}}}|<br />{{{повеќе корисници}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{произведуван|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведуван''' {{!}} {{{произведуван}}} {{!}}- }} {{#if:{{{број произведени|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведени''' {{!}} {{{број произведени}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на програмата|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на програмата''' {{!}} {{{цена на програмата}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на леталото|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на едно летало''' {{!}} {{{цена на леталото}}} {{!}}- }} {{#if:{{{развиен од|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Разработил''' {{!}} {{{развиен од}}} {{!}}- }} {{#if:{{{варијанти со нивни статии|}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Варијанти''' {{!}} {{{варијанти со нивни статии}}} {{!}}- }} |}<noinclude> {{esoteric}} {{документација}} [[Категорија:Предлошки за воздухопловство|Летало, Инфокутија]] </noinclude> qhj399piufqx32ofl262c1sxxgbae58 5590334 5590333 2026-07-10T22:13:59Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5590333|5590333]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5590334 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:{{#ifexpr:23<{{{infoboxwidth|23}}}|23|{{{infoboxwidth|23}}}}}em; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="font-size: large; padding-bottom: 0.3em;" | <div class="center">{{{име}}}</div> |- {{#if:{{{subtemplate|<noinclude> - </noinclude>}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{subtemplate}}} {{!}}- }} {{#if:{{{слика|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <div style="border: 1px solid #AAAAAA;"> [[{{#if:{{#pos:{{{слика}}}|:}}|{{{слика}}}|Податотека:{{{слика}}}}}|250px]] </div> {{!}}- {{#if:{{{опис|}}}| {{!}} colspan="2" style="border-bottom: 1px solid #aaa; text-align:left;" {{!}} {{{опис}}} {{!}}- }} }} {{!}} style="width: 7em;text-align:right;" {{!}} '''Тип''' {{!}} {{{тип}}} {{!}}- {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Производител{{#if:{{{производители|}}}|и}}''' {{!}} {{{производител|{{{производител}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{дизајнер|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Конструктор''' {{!}} {{{дизајнер}}} {{!}}- }} {{#if:{{{прв лет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''[[Прв лет]]''' {{!}} {{{прв лет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{претставен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Претставен''' {{!}} {{{претставен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{воведен|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Воведен''' {{!}} {{{воведен}}} {{!}}- }} {{#if:{{{отстранет|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Повлечен''' {{!}} {{{отстранет}}} {{!}}- }} {{#if:{{{статус|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Статус''' {{!}} {{{статус}}} {{!}}- }} {{#if:{{{главен корисник|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Главни&nbsp;корисници{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}|}}''' {{!}} {{{главен корисник}}}{{#if:{{{повеќе корисници|<noinclude>-</noinclude>}}}| <br />{{{повеќе корисници}}} }} {{!}}- }} {{#if:{{{произведуван|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведуван''' {{!}} {{{произведуван}}} {{!}}- }} {{#if:{{{број произведени|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Произведени''' {{!}} {{{број произведени}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на програмата|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на програмата''' {{!}} {{{цена на програмата}}} {{!}}- }} {{#if:{{{цена на леталото|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Цена на едно летало''' {{!}} {{{цена на леталото}}} {{!}}- }} {{#if:{{{развиен од|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Разработил''' {{!}} {{{развиен од}}} {{!}}- }} {{#if:{{{варијанти со нивни статии|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}} style="text-align:right;" {{!}} '''Варијанти''' {{!}} {{{варијанти со нивни статии}}} {{!}}- }} |}<noinclude> {{esoteric}} {{документација}} [[Категорија:Предлошки за воздухопловство|Летало, Инфокутија]] </noinclude> eh1odd3v4tldkpglony2mg0arpvp0id 0 34277 5590185 5443613 2026-07-10T14:16:26Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590185 wikitext text/x-wiki {{Биографија инфо | име = Никола Петров Русински | портрет =Nikola Rusinov IMARO.jpg | описание = македонски социјалист | наставка = | роден-дата = 21 ноември 1875 | роден-место = [[Русиново]], [[Солунски Вилает]],<ref>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kosovo02.png Границите на вилаетите во Македонија во периодот 1875-1878 година]. Посетено на 19 февруари 2023.</ref> [[Османлиско Царство]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1942|06|14|1875|11|21}} | починал-место ={{починал во|Софија}}, [[Царство Бугарија]] }} '''Никола Петров Русински''' ([[Русиново]], [[21 ноември]] [[1875]] - [[Софија]], [[14 февруари]] [[1943]]) — [[Македонци|македонски]] [[социјалист]], учесник во македонското револуционерно движење, член, раководител и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Бил близок соработник на [[Гоце Делчев]], [[Васил Главинов]] и на други истакнати македонски револуционери. == Животопис == Никола Петров е роден на 21 ноември 1875 година, во селото [[Русиново]], [[Малешевско]]. Со гимназиско образование се стекнал во [[Кочани]]. Во периодот од 1893 до 1895 година престојувал во [[Цариград]], каде се образувал и тогаш се запознал со [[Социјализам|социјалистичките]] идеи, а од септември 1895 до март 1897 година учел во подофицерското [[училиште]] во [[Софија]] и бил близок пријател на [[Гоце Делчев]] и [[Васил Главинов]]. Во 1895 година се вклучил во редовите на Македонската организација. Во 1897 година, Русински станал четник во првата чета на [[ТМОРО]] во [[Малешевија]]та, предводена од војводата [[Васил Чочов]]. Истата година, учествувал во киднапирањето на Назлим-бег кое го раководел Гоце Делчев, а подоцна се приклучил во четата на Гоце Делчев. Во 1898 година, Никола Петров-Русински се запознал со Васил Главинов, кој во Софија ја формирал Македонско-одринска социјалдемократска група. Русински како социјалист, се вклучил кон групата во која членувале [[Веле Марков|Велко Марков]], [[Никола Карев]], [[Димо Хаџи Димов]], [[Лазар Главинов]] и др. Тргнувајќи од ставот дека без национално ослободување нема ни економска [[слобод]]а, социјалистите, меѓу кои и Русински, се залагале за ослободување на Македонија и ги истакнале слоганите „Македонија за Македонците“ и „Ослободувањето на Македонија е работа на Македонците“. Во таа насока, социјалистите имале контакти со ТМОРО со која се сложувале за потребата од вооружено ослободување на Македонија и создавање автономна македонска република со сопствени сили. Тие настапиле отворено против тврдиот централизам и идејната затвореност на Организацијата. Делчев и Русински имале голема улога во вклучувањето на голем дел од социјалистите во Организацијата. Никола Русински кој бил испратен од Делчев да го организира Битолскиот револуционерен округ и на 3 јули во 1900 година учествувал на Првата социјалистичка конференција во Македонија, одржана во близина на [[Крушево]]. По влегувањето на социјалистите во редовите на ТМОРО, Русински станал истакнат организатор и војвода на чета. Тој бил првиот војвода - агитатор во Крушевско, Демирхисарско, Кичевско, Прилепско, Охридско, Струшко, Битолско и [[Мариово]]. Во четата на Русински како подвојводи во своите реони дејствувале: [[Јордан Пиперката]], [[Веле Марков]], [[Ѓурчин Наумов - Пљакот|Ѓурчин Наумов – Пљакот]], [[Ванчо Србаков]], [[Ѓорѓи Сугарев]], [[Тале Христов]] и други. Русински учествувал и на [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]]. Иако, како и неговиот пријател Делчев, бил против масовно востание, бидејќи четите и населението не биле доволно подготвени, тој ги прифатил одлуките донесени на Смилевскиот конгрес. Истовремено, заедно со [[Петар Ацев]], [[Тале Христов]], [[Јордан Тренков]] и [[Георги Пешков]], тој бил за член на штабот на Прилепското горско начелство (за Мариовско). Во текот на [[Илинденското востание]], Никола Русински, чиј помошник војвода бил [[Тодор Златков]], дејствувал во [[Мариово]] и командувал и со леринските чети, кои се засолнале во Мариовско, откако се извлекле од тешката ситуација во Леринскиот реон.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.novazora.net/2008/issue30/story_11.html |title=в. „Нова Зора“, брой 30, 29.07.2008 |accessdate=2010-07-15 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006081420/http://www.novazora.net/2008/issue30/story_11.html |url-status=dead }}</ref> Користел повеќе псевдоними, како: Апостол Скитов, Атила Елонски и сл. По Младотурската револуција, во [[1908]] година, легално живеел во [[Битола]], посветувајќи им се на социјалистичката [[пропаганда]] и [[синдикализам|синдикалното движење]]. Зел учество во [[Балкански војни|Балканските војни]], по чие завршување бил кандидат на парламентарните избори во [[Пиринска Македонија]]. Набрзо потоа, со почетокот на [[Првата светска војна]], тој бил мобилизиран. Меѓу двете светски војни, Никола Русински доживеал лична драма: по долго боледување му починале сопругата и двете ќерки. По семејната трагедија, тој потполно се посветил на социјалистичката кауза. Во времето на [[Фашизам|фашизмот]] во [[Бугарија]], учествувал во [[Антифашизам|антифашистичкото]] движење и ги криел [[комунисти]]чките  илегалци. Никола Русински умрел во крајна беда, на 14 јуни 1942 година во Софија. Автор е на книгата „Придонес кон историјата на Внатрешната Македонско-Одринска Револуционерна Организација - за времето 1900 - 1903“, објавена во 1936 година. Во [[1997]] година, во [[Скопје]], се издадени неговите „Спомени“. == Галерија == <gallery mode=packed heights=160px> Податотека:Викиекспедиција Малешевија (149).jpg|Биста на Никола Петров Русински во дворот на [[ОУ „Никола Петров - Русински“ - Русиново|истоименото училиште]] Податотека:Rusinski Monument in Berovo (2).JPG|Споменик на Русински во [[Берово]] Податотека:Nikola Rusinski, Ivan Bikovski, Filip Grigorov.jpg|Русински (лево) со [[Иван Биковски]] (во средина) и [[Филип Глигоров]] (десно) Податотека:Nikola Rusinski Prinos Cover 1936.jpg|Насловна страница на „Принос“ Податотека:Викиекспедиција Малешевија (209).jpg|Споменикот на Русински на плоштадот во Берово Податотека:Викиекспедиција Малешевија (245).jpg|Страничен поглед на споменикот во Берово Податотека:Викиекспедиција Малешевија (244).jpg|Порака на споменикот на Русински во Берово </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Nikola Rusinski}} * [http://strumski.com/biblioteka/?id=565 "Принос към Историята на Вътрешната Македоно-Одринска Революционна Организация (градивния период) за времето 1900 - 1903&nbsp;г."] * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2002/sonce438/Tekst40.htm „За татковината до последен здив“, Анита Димова] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080724061117/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2002/sonce438/Tekst40.htm |date=2008-07-24 }} {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Русински, Никола Петров}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски социјалисти]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Родени во 1875 година]] [[Категорија:Починати во 1943 година]] [[Категорија:Русиново|Никола Петров]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] earfalosi2yuzlr8p3rzqzadgdp7j8v 5590186 5590185 2026-07-10T14:16:41Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Русиново]]; додадена [[Категорија:Луѓе од Русиново]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590186 wikitext text/x-wiki {{Биографија инфо | име = Никола Петров Русински | портрет =Nikola Rusinov IMARO.jpg | описание = македонски социјалист | наставка = | роден-дата = 21 ноември 1875 | роден-место = [[Русиново]], [[Солунски Вилает]],<ref>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kosovo02.png Границите на вилаетите во Македонија во периодот 1875-1878 година]. Посетено на 19 февруари 2023.</ref> [[Османлиско Царство]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1942|06|14|1875|11|21}} | починал-место ={{починал во|Софија}}, [[Царство Бугарија]] }} '''Никола Петров Русински''' ([[Русиново]], [[21 ноември]] [[1875]] - [[Софија]], [[14 февруари]] [[1943]]) — [[Македонци|македонски]] [[социјалист]], учесник во македонското револуционерно движење, член, раководител и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Бил близок соработник на [[Гоце Делчев]], [[Васил Главинов]] и на други истакнати македонски револуционери. == Животопис == Никола Петров е роден на 21 ноември 1875 година, во селото [[Русиново]], [[Малешевско]]. Со гимназиско образование се стекнал во [[Кочани]]. Во периодот од 1893 до 1895 година престојувал во [[Цариград]], каде се образувал и тогаш се запознал со [[Социјализам|социјалистичките]] идеи, а од септември 1895 до март 1897 година учел во подофицерското [[училиште]] во [[Софија]] и бил близок пријател на [[Гоце Делчев]] и [[Васил Главинов]]. Во 1895 година се вклучил во редовите на Македонската организација. Во 1897 година, Русински станал четник во првата чета на [[ТМОРО]] во [[Малешевија]]та, предводена од војводата [[Васил Чочов]]. Истата година, учествувал во киднапирањето на Назлим-бег кое го раководел Гоце Делчев, а подоцна се приклучил во четата на Гоце Делчев. Во 1898 година, Никола Петров-Русински се запознал со Васил Главинов, кој во Софија ја формирал Македонско-одринска социјалдемократска група. Русински како социјалист, се вклучил кон групата во која членувале [[Веле Марков|Велко Марков]], [[Никола Карев]], [[Димо Хаџи Димов]], [[Лазар Главинов]] и др. Тргнувајќи од ставот дека без национално ослободување нема ни економска [[слобод]]а, социјалистите, меѓу кои и Русински, се залагале за ослободување на Македонија и ги истакнале слоганите „Македонија за Македонците“ и „Ослободувањето на Македонија е работа на Македонците“. Во таа насока, социјалистите имале контакти со ТМОРО со која се сложувале за потребата од вооружено ослободување на Македонија и создавање автономна македонска република со сопствени сили. Тие настапиле отворено против тврдиот централизам и идејната затвореност на Организацијата. Делчев и Русински имале голема улога во вклучувањето на голем дел од социјалистите во Организацијата. Никола Русински кој бил испратен од Делчев да го организира Битолскиот револуционерен округ и на 3 јули во 1900 година учествувал на Првата социјалистичка конференција во Македонија, одржана во близина на [[Крушево]]. По влегувањето на социјалистите во редовите на ТМОРО, Русински станал истакнат организатор и војвода на чета. Тој бил првиот војвода - агитатор во Крушевско, Демирхисарско, Кичевско, Прилепско, Охридско, Струшко, Битолско и [[Мариово]]. Во четата на Русински како подвојводи во своите реони дејствувале: [[Јордан Пиперката]], [[Веле Марков]], [[Ѓурчин Наумов - Пљакот|Ѓурчин Наумов – Пљакот]], [[Ванчо Србаков]], [[Ѓорѓи Сугарев]], [[Тале Христов]] и други. Русински учествувал и на [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]]. Иако, како и неговиот пријател Делчев, бил против масовно востание, бидејќи четите и населението не биле доволно подготвени, тој ги прифатил одлуките донесени на Смилевскиот конгрес. Истовремено, заедно со [[Петар Ацев]], [[Тале Христов]], [[Јордан Тренков]] и [[Георги Пешков]], тој бил за член на штабот на Прилепското горско начелство (за Мариовско). Во текот на [[Илинденското востание]], Никола Русински, чиј помошник војвода бил [[Тодор Златков]], дејствувал во [[Мариово]] и командувал и со леринските чети, кои се засолнале во Мариовско, откако се извлекле од тешката ситуација во Леринскиот реон.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.novazora.net/2008/issue30/story_11.html |title=в. „Нова Зора“, брой 30, 29.07.2008 |accessdate=2010-07-15 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006081420/http://www.novazora.net/2008/issue30/story_11.html |url-status=dead }}</ref> Користел повеќе псевдоними, како: Апостол Скитов, Атила Елонски и сл. По Младотурската револуција, во [[1908]] година, легално живеел во [[Битола]], посветувајќи им се на социјалистичката [[пропаганда]] и [[синдикализам|синдикалното движење]]. Зел учество во [[Балкански војни|Балканските војни]], по чие завршување бил кандидат на парламентарните избори во [[Пиринска Македонија]]. Набрзо потоа, со почетокот на [[Првата светска војна]], тој бил мобилизиран. Меѓу двете светски војни, Никола Русински доживеал лична драма: по долго боледување му починале сопругата и двете ќерки. По семејната трагедија, тој потполно се посветил на социјалистичката кауза. Во времето на [[Фашизам|фашизмот]] во [[Бугарија]], учествувал во [[Антифашизам|антифашистичкото]] движење и ги криел [[комунисти]]чките  илегалци. Никола Русински умрел во крајна беда, на 14 јуни 1942 година во Софија. Автор е на книгата „Придонес кон историјата на Внатрешната Македонско-Одринска Револуционерна Организација - за времето 1900 - 1903“, објавена во 1936 година. Во [[1997]] година, во [[Скопје]], се издадени неговите „Спомени“. == Галерија == <gallery mode=packed heights=160px> Податотека:Викиекспедиција Малешевија (149).jpg|Биста на Никола Петров Русински во дворот на [[ОУ „Никола Петров - Русински“ - Русиново|истоименото училиште]] Податотека:Rusinski Monument in Berovo (2).JPG|Споменик на Русински во [[Берово]] Податотека:Nikola Rusinski, Ivan Bikovski, Filip Grigorov.jpg|Русински (лево) со [[Иван Биковски]] (во средина) и [[Филип Глигоров]] (десно) Податотека:Nikola Rusinski Prinos Cover 1936.jpg|Насловна страница на „Принос“ Податотека:Викиекспедиција Малешевија (209).jpg|Споменикот на Русински на плоштадот во Берово Податотека:Викиекспедиција Малешевија (245).jpg|Страничен поглед на споменикот во Берово Податотека:Викиекспедиција Малешевија (244).jpg|Порака на споменикот на Русински во Берово </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Nikola Rusinski}} * [http://strumski.com/biblioteka/?id=565 "Принос към Историята на Вътрешната Македоно-Одринска Революционна Организация (градивния период) за времето 1900 - 1903&nbsp;г."] * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2002/sonce438/Tekst40.htm „За татковината до последен здив“, Анита Димова] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080724061117/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2002/sonce438/Tekst40.htm |date=2008-07-24 }} {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Русински, Никола Петров}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски социјалисти]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Родени во 1875 година]] [[Категорија:Починати во 1943 година]] [[Категорија:Луѓе од Русиново|Никола Петров]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] cjb2v8twec5lqc5gospz1w5c6cdtvdy 0 34307 5590146 5543117 2026-07-10T13:31:25Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590146 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Владислав „Славчо“ Ковачев | портрет=Vladislav Kovachev.JPG | опис=Македонски | роден-дата= 5 јануари 1875 | роден-место={{роден во|Скопје|}}, [[Призренски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1924|09|13|1875|01|05}} | починал-место={{починал во|Софија|}}, [[Царство Бугарија]] | занимање=револуционер-војвода и [[новинар]]-публицист | народност=[[Македонци|Македонец]] }} '''Владислав Ковачев''', познат и како '''Славчо Ковачев''' ({{роден на|5|јануари|1875}} - {{починал на|13|септември|1924}}) ― [[Скопје|скопско]]-[[штип]]ски војвода и публицист, [[уредник]] на весникот „[[Автономна Македонија (весник на македонската емиграција во Бугарија)|''Автономна Македонија'']]“ и идеолог на [[Македонска федеративна организација|Македонската емигрантска федеративна организација]], пламен приврзаник на една [[балканска федерација]] во која [[Македонија (регион)|Македонија]] би влегла како рамноправна единица.<ref name="МИ-АН енциклопедија">{{наведена книга|editor=Јован Павловски|title=МИ-АНОВА енциклопедија, општа и македонска|volume=2|year=2006|publisher=МИ-АН|location=Скопје|language=македонски|isbn=998-61393-1|pages=777–778}}</ref> == Биографија == [[Податотека:Vladislav Kovacev cheta.jpg|мини|лево|Четата на Владислав Ковачев, 1903 година.]] По завршувањето на Военото училиште во [[Софија]], се вклучил во македонското револуционерно движење.<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> Бил противник на [[Врховизам|врховизмот]] на [[генерал]] [[Иван Цончев|Цончев]].<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> Со својата чета водел борби против врховистите во Македонија.<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> Како војвода учествувал во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во [[Штипско]], [[Кочанско]] и [[Кратовско]].<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> По востанието се вклучил во политичкиот живот на македонската емиграција во [[Бугарија]].<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> Бил уредник на весникот „''Автономна Македонија''“ каде остро ги разобличувал непријателите на ослободителното дело на [[Македонци|македонскиот народ]] и оние што довеле до безмилосното распарчување на Македонија.<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> Ковачев бил убиен среде бел ден од страна на [[ВМРО (Автономистичка)|автономистичката ВМРО]] и платениците на [[Ванчо Михајлов]]<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> во текот на [[Горноџумајски случувања|Горноџумајските случувања]]. {{Quotation|'''“Пет минути од деноноќието ѝ посветувам на маченицата Македонија, за да се соочам со мојата македонска свест и да се уверам дека не е ништо она што досега сум го сторил за неa. Ја сакам Македонија повеќе од сè друго на светот““'''.|Владислав Ковачев}} == Надворешни врски == * [http://www.strumski.com/books/Vladislav_Kovachev_Avtonomna_Makedonia.pdf Автономна Македонија] == Наводи == {{наводи}} {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{македонија-биог-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ковачев, Владислав}} [[Категорија:Луѓе од Штип]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] g4a4bkr1d171i15euidazbaocvhmyxr 5590148 5590146 2026-07-10T13:31:35Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590148 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Владислав „Славчо“ Ковачев | портрет=Vladislav Kovachev.JPG | опис=Македонски | роден-дата= 5 јануари 1875 | роден-место={{роден во|Скопје|}}, [[Призренски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1924|09|13|1875|01|05}} | починал-место={{починал во|Софија|}}, [[Царство Бугарија]] | занимање=револуционер-војвода и [[новинар]]-публицист | народност=[[Македонци|Македонец]] }} '''Владислав Ковачев''', познат и како '''Славчо Ковачев''' ({{роден на|5|јануари|1875}} - {{починал на|13|септември|1924}}) ― [[Скопје|скопско]]-[[штип]]ски војвода и публицист, [[уредник]] на весникот „[[Автономна Македонија (весник на македонската емиграција во Бугарија)|''Автономна Македонија'']]“ и идеолог на [[Македонска федеративна организација|Македонската емигрантска федеративна организација]], пламен приврзаник на една [[балканска федерација]] во која [[Македонија (регион)|Македонија]] би влегла како рамноправна единица.<ref name="МИ-АН енциклопедија">{{наведена книга|editor=Јован Павловски|title=МИ-АНОВА енциклопедија, општа и македонска|volume=2|year=2006|publisher=МИ-АН|location=Скопје|language=македонски|isbn=998-61393-1|pages=777–778}}</ref> == Биографија == [[Податотека:Vladislav Kovacev cheta.jpg|мини|лево|Четата на Владислав Ковачев, 1903 година.]] По завршувањето на Военото училиште во [[Софија]], се вклучил во македонското револуционерно движење.<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> Бил противник на [[Врховизам|врховизмот]] на [[генерал]] [[Иван Цончев|Цончев]].<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> Со својата чета водел борби против врховистите во Македонија.<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> Како војвода учествувал во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] во [[Штипско]], [[Кочанско]] и [[Кратовско]].<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> По востанието се вклучил во политичкиот живот на македонската емиграција во [[Бугарија]].<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> Бил уредник на весникот „''Автономна Македонија''“ каде остро ги разобличувал непријателите на ослободителното дело на [[Македонци|македонскиот народ]] и оние што довеле до безмилосното распарчување на Македонија.<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> Ковачев бил убиен среде бел ден од страна на [[ВМРО (Автономистичка)|автономистичката ВМРО]] и платениците на [[Ванчо Михајлов]]<ref name="МИ-АН енциклопедија" /> во текот на [[Горноџумајски случувања|Горноџумајските случувања]]. {{Quotation|'''“Пет минути од деноноќието ѝ посветувам на маченицата Македонија, за да се соочам со мојата македонска свест и да се уверам дека не е ништо она што досега сум го сторил за неa. Ја сакам Македонија повеќе од сè друго на светот““'''.|Владислав Ковачев}} == Надворешни врски == * [http://www.strumski.com/books/Vladislav_Kovachev_Avtonomna_Makedonia.pdf Автономна Македонија] == Наводи == {{наводи}} {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{македонија-биог-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ковачев, Владислав}} [[Категорија:Луѓе од Штип]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 4md5kz6a0eneoqfdlq9izxaqsq1ahch 0 54985 5590232 5561338 2026-07-10T16:32:23Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590232 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |author= Тигар | status = EN | status_system = iucn3.1 | trend = down | status_ref =<ref name="iucn">{{IUCN2008|assessors=Chundawat, R.S., Habib, B., Karanth, U., Kawanishi, K., Ahmad Khan, J., Lynam, T., Miquelle, D., Nyhus, P., Sunarto, Tilson, R. & Sonam Wang|year=2008|id=15955|title=Panthera tigris|downloaded=9 октомври 2008}}</ref> | image = Walking tiger female.jpg | image_caption = [[Бенгалски тигар]] (''P. tigris tigris'') во природните резервати во [[Индија]]. | image_width = 250px | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[’Рбетници]] | classis = [[Цицачи]] | ordo = [[Carnivora]] | familia = [[Felidae]] | genus = ''[[Panthera]]'' | species = '''''P. tigris''''' | binomial = ''Panthera tigris'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Лине]], [[1758]]) | synonyms = <center>'''''Felis tigris''''' <small>[[Карл Лине|Лине]], [[1758]]</small><br /> '''''Tigris striatus''''' <small>[[Николај Северцов|Северцов]], [[1858]]</small><br /> '''''Tigris regalis''''' <small>[[Џон Едвард Греј|Греј]], [[1867]]</center> | range_map = Tiger_map.jpg | range_map_width = 250px | range_map_caption = Историска распространетост на тигрите (бледо жолта) и во 2006 (зелена).<ref>[http://www.savethetigerfund.org Save The Tiger Fund | Wild Tiger Conservation]</ref> }} [[File:A walk with the Tigress.webm|thumb|right|Видео од тигар]] '''Тигар''' ({{науч|Panthera tigris}}) — [[голема мачка]] со црвеникаво жолто-кафено пругаво крзно, распространета во [[Шума|шумите]], пасиштата и [[Мочуриште|мочуришните]] делови на Источна [[Русија]], [[Јужна Азија]], [[Суматра]] и [[Кина]]. Тигарот живее самотно, лови ноќе, а омилен плен му се [[цицачи]]те со средна големина, како на пример [[елен]]ите.<ref name="Бунтевска">Бунтевска Сузана, 2005: Енциклопедија Британика, стр. 167; С-Ф - Скопје: Топер. ISBN 9989-165-14-9</ref> Нивната големина, бојата и формата на пругите се определени со местото и во зависност од [[подвид]]овите. Јужните тигри, како што е [[Бенгалски тигар|бенгалскиот тигар]] (''P. tigris tigris''), се помали и имаат значително посветли бои отколку тигрите распространети на север, како што е реткиот [[сибирски тигар]] (''P. tigris altaica''). Мажјаците растат до височина поголема од еден метар, достигнувајќи должина од 2,2 метри, не сметајќи ја опашката со должина од еден [[метар]], а можат да достигнат тежина од 160 до 290 [[килограм]]и. Тигарот живее околу 11 години.<ref name="Бунтевска"/> Постојаното користење на деловите од телото на тигарот за правење различни тоници или [[лек]]ови, независно од доказите за нивна неефикасност, се должи на вкоренетата [[стравопочит]] кон овие мачки што со милениуми ги инспирирале луѓето. Иако заштитени во меѓународни рамки, тигрите се вбројуваат во сериозно [[загрозен вид|загрозените видови]]. Имено, само во последното столетие, нивната [[популација]] се намалила за повеќе од 90%, додека два подвида се сметаат за исчезнати. == Потекло на поимот == Зборот „тигар“ доаѓа од [[грчки јазик|грчкиот]] збор ''тигрис'' кој најверојатно потекнува од [[персиски јазик|персиски]] збор што значи „стрела“, како опис на брзината на ова животно и потекло на името на реката [[Тигар (река)|Тигар]]<ref name="Liddell">{{Наведена книга | author=[[Henry Liddell]] and [[Robert Scott]] | year=1980 | title=[[A Greek-English Lexicon]] (Abridged Edition) | publisher=Oxford University Press | location=United Kingdom | isbn=0-19-910207-4}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=tiger |title='Tiger' at the Online Etymology Dictionary |publisher=Etymonline.com |date= |accessdate=7 март 2009}}</ref>. Тигарот, под името ''Felis tigris'' е еден од многу видови опишани во делото од 18 век ''[[Systema Naturae]]'' на [[Карл Лине]]<ref name="Linn1758">{{наведена книга|url=http://www.biodiversitylibrary.org/page/726936|title=Systema naturae per regna tria naturae:secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis.|last=Linnaeus|first=Carolus|publisher=Holmiae (Laurentii Salvii)|year=1758|isbn=|edition=10|volume=1|location=|page=41|pages=|accessdate=8 август 2008}}</ref><ref>{{la icon}} {{наведена книга|url=http://dz1.gdz-cms.de/index.php?id=img&no_cache=1&IDDOC=265100|title=Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata.|last=Linnaeus|first=C.|publisher=Holmiae. (Laurentii Salvii).|year=1758|isbn=|location=|page=824|pages=}}</ref>. ''Panthera'' кое е дел од денешното име на овој вид, ''Panthera tigris'', често се претпоставува дека потекнува од грчките зборови ''пан'' („сите“) и ''терон'' („ѕвер“). Сепак зборот пантера се смета дека најверојатно има источноазиско потекло и значи „жолтеникаво животно“ и „бело-жолто“<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.etymonline.com/index.php?term=panther | title="Panther" | work=Online Etymology Dictionary | publisher=[[Douglas Harper]] | accessdate=5 јули 2007}}</ref>. == Распространетост == Во минатото, тигрите биле доста распространети во [[Азија]] од [[Кавказ]] и [[Касписко Море|Каспиското Море]], до [[Сибир]] и [[Индонезија]]. За време на [[19 век|19. век]], овие [[мачки]] целосно исчезнале од [[Западна Азија]], и нивната распространетост била ограничена на изолирани области. Денес, овие фрагментирани области се протегаат од [[Индија]] на [[запад]] до [[Кина]] и [[Југоисточна Азија]] на [[исток]]. Северната граница на распространетост е близу реката [[Амур]] во југоисточен Сибир. Единствениот голем [[остров]] населен со тигри е [[Суматра]]. Овие животни изумреле на островите [[Јава]] и [[Бали]] за време на [[20. век]], а на [[Борнео]] се пронајдени само [[фосили|фосилни остатоци]]. [[Податотека:Tigerwater edit2.jpg|left|130px|thumb]] === Живеалиште === Живеалиштето на тигарот има три главни одлики: секогаш има вегетација која му овозможува криење, секогаш е во близина на [[вода]] и има изобилство на плен. [[Бенгалски тигар|Бенгалскиот тигар]] на пример, живее во сите видови на [[Шума|шуми]], вклучувајќи [[Дождовна шума|дождовни]], [[Зимзелено растение|зимзелени]], полузимзелени, [[мангрoв]]и до [[делта]]та на [[Ганг]] и [[Листопадни растенија|листопадните шуми]] во [[Непал]]. За разлика од [[лав]]от, тигарот претпочита густа вегетација, на која е прилагодена неговата специфична шара, и каде самотниот начин на живот не е неповолност. Помеѓу сите видови на [[големи мачки]], само тигарот и [[јагуар]]от се одлични пливачи. Тигрите често се среќаваат како се бањаат во бари, [[Езеро|езера]] и [[Река|реки]]. За разлика од останатите мачки, кои ја избегнуваат водата, тигрите всушност секогаш се одличуваат да живеат во нејзина близина. За време на најтоплиот период од денот, овие мачки се ладат лежејќи во барите. Доказ дека се одлични пливачи претставува и фактот дека честопати се забележани како го пренесуваат уловениот плен преку езера. == Таксономија и еволуција == Најстарите пронајдени остатоци од мачка што наликува на тигар, на таканаречената ''[[Panthera palaeosinensis]]'', се пронајдени во [[Кина]] и [[Јава]]. Овој [[вид]] живеел пред околу два милиони години за време на почетокот на [[плеистоцен]]от и бил помал од денешниот тигар. Најстарите фосили на вистински тигри се најдени на Јава и датираат од пред 1,6 - 1,8 милиони години. Други фосили од раниот и средниот плеистоцен се пронајдени и во Кина и на [[Суматра]]. Фосили од подвидот наречен [[Тринилски тигар]] (''Panthera tigris trinilensis'') исто така се пронајдени на [[Тринил]] во Јава<ref>Van den Hoek Ostende. 1999. Javan Tiger - Ruthlessly hunted down. [http://www.naturalis.nl/300pearls 300 Pearls - Museum highlights of natural diversity] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090921075044/http://www.naturalis.nl/300pearls/ |date=2009-09-21 }}. Пристапено на 11 август 2006.</ref>. Тигрите се прошириле во [[Индија]] и [[Северна Азија]] за време на доцниот плеистоцен, стигнувајќи до источниот дел на [[Берингија|Беринговиот копнен мост]] (но не навлегле на американскиот континент), [[Јапонија]] и [[Сахалин]]. Фосилите пронајдени во Јапонија покажуваат дека како и другите островски подвидови, и овие тигри биле помали од тигрите кои живеат на континентот. Ова најверојатно се должи на феноменот со кој големината на животните зависи од просторот на кој живеат (видете [[островска еволуција]]), или од пристапноста до плен. До [[холоцен]]от, тигрите се населиле и на [[Борнео]] како и на островот [[Палаван]] на [[Филипини]]те<ref>Piper et al. ''The first evidence for the past presence of the tiger Panthera tigris on the island of Palawan, Philippines: Extinction in an island population.'' Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 264 (2008) 123–127</ref>. === Подвидови === Постојат осум [[подвид]]ови на тигар, од кои два се [[изумрени видови|изумрени]]. Распространетоста во минатото (која денес значително е намалена) се протегала низ [[Бангладеш]], [[Сибир]], [[Иран]], [[Авганистан]], [[Индија]], [[Кина]] и [[југоисточна Азија]], вклучувајќи и неколку индонезиски острови. Преживеаните повидови, почнувајќи од најбројниот, се: [[Податотека:Panthera tigris7.jpg|thumb|right|[[Бенгалски тигар]]]] * '''[[Бенгалски тигар]]''' (''Panthera tigris tigris'') познат и како ''Кралски бенгалски тигар'', живее во делови од [[Индија]], [[Бангладеш]], [[Непал]], [[Бутан]] и [[Бурма]]. Го среќаваме во најразлични живеалишта: [[пасишта]], [[суптропски]] и [[тропски]] [[дождовни шуми]], влажни и суви шуми со [[листопадни]] дрвја и [[мангрови]]. Мажјаците во дивината обично тежат 205-227 килограми, а женките околу 141 килограм<ref name="university2002">Sunquist, Mel and Fiona Sunquist. 2002. Wild Cats of the World. University Of Chicago Press, Chicago</ref>. Сепак, северноиндиските и непалските бенгалски тигри се поголеми од единките кои живеат на [[индиски потконтинент|индискиот потконтинент]], и просечна тежина на мажјаците изнесува 235 килограми<ref name="university2002"/>. Иако научниците веќе претпоставувале дека популацијата на овие тигри изнесува под 2000 единки<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.indianjungles.com/090805d.htm|title=Task force says tigers under siege|last=|first=|date=5 август 2005|work=|publisher=Indianjungles.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20090903230942/http://www.indianjungles.com/090805d.htm|archive-date=2009-09-03|dead-url=|accessdate=7 март 2009|url-status=dead}}</ref>, сепак најновите пребројувања изведени од страна на индиската владаго потврдиле ова. Според проценките има само 1411 тигри во дивината (поради статистичка грешка се смета дека има помеѓу 1165 и 1657 единки), што е пад од 60% во последната декада<ref>{{citation|last=Wade|first=Matt|title=Threat to a national symbol as India's wild tigers vanish|newspaper=The Age (Melbourne)|date=15 февруари 2008|page=9}}</ref>. Од [[1972]] година, постои голем проект за заштита на бенгалскиот тигар, познат како [[Проект Тигар]] (Project Tiger). Проектот се смета за успешен иако најмалку еден резерват за тигри (Резерватот Сариска) ги изгубил сите тигри поради ловокрадство<ref>{{Наведена мрежна страница |title=No tigers found in Sariska: CBI |publisher=DeccanHerald.com |url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/apr112005/national130442005410.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070210220826/http://www.deccanherald.com/deccanherald/apr112005/national130442005410.asp |archivedate=2007-02-10 |accessdate=20 јули 2007 |url-status=live }} (Архива).</ref>. [[Податотека:Tiger 032.jpg|thumb|right|Индокинески тигар]] * '''[[Индокинески тигар]]''' (''Panthera tigris corbetti''), познат и како Корбетов тигар, е подвид кој го среќаваме во [[Камбоџа]], [[Кина]], [[Лаос]], [[Бурма]], [[Тајланд]] и [[Виетнам]]. Овие тигри се помали и со потемно крзно од бенгалските тигри. Мажјаците тежат од 150 до 190 килограми, а женките се помали и тежат 110-140 килограми. Омилено живеалиште им се шумите во ридско-планинските региони. Проценките за популацијата на овој вид варираат од 1200 до1800 единки, од кои само неколку стотини во дивината. Сите постоечки популации се подложени на голем ризик од ловокрадство, намалување на пристапноста до плен (поради лов на нивниот најчест плен како [[елен]]и и [[дива свиња|диви свињи]], фрагментација на териториите и проблеми поради парење меѓу блиски роднини ([[инбридинг]]). Во Виетнам ското три четрвртини од убиените тигри служат за снабдување на традиционалните кинески аптеки. [[Податотека:Tiger in the water.jpg|thumb|right|Малајски тигар]] * '''[[Малајски тигар]]''' (''Panthera tigris jacksoni'') е подвид кој живее единствено во јужните делови на [[Малајски полуостров|Малајскиот полуостров]]. Овој тигар бил признат како посебен подвид дури во [[2004]] година. Оваа нова класификација се должи на истражувањата направени од страна на Лабораторијата за генетски диверзитет<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://home.ncifcrf.gov/ccr/lgd/|title=Laboratory of Genomic Diversity LGD|accessdate=2009-05-09|archive-date=2007-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070415002152/http://home.ncifcrf.gov/ccr/lgd/|url-status=dead}}</ref> која е дел од [[Национален институт за рак|Националниот иститут за рак]] во [[САД]]. Според последните пребројувања постојат 600-800 единки во дивината, што ги прави третата најголема популација, зад бенгалскиот и индокинескиот тигар. Малајскиот тигар е најмал од сите подвидови на тигри кои живеат на копно, мажјаците тежат во просек околу 120 килограми, а женките 100 килограми. Малајскиот тигар е национален симбол на [[Малезија]] и се појавува на нејзиниот [[Грб на Малезија|грб]], како и на многу логоа на малезиски институции. [[Податотека:Panthera tigris sumatran subspecies.jpg|thumb|right|Суматрански тигар]] * '''[[Суматрански тигар]]''' (''Panthera tigris sumatrae'') е [[критично загрозени видови|критично загрозен]] подвид<ref>{{IUCN2006|assessors=Cat Specialist Group|year=1996|id=15966|title=Panthera tigris ssp. sumatrae|downloaded=11 мај 2006}} Податоците содржат и објаснувања за конзервацискиот статус на овој подвид.</ref> кој живее единствено на индонезискиот остров [[Суматра]]. Ова е најмалиот од сите живи подвидови на тигри – возрасните мажјаци тежат меѓу 100 и 140 килограми, а женките од 75 до 110 килограми<ref>* {{aut|Nowak, Ronald M.}} (1999) ''Walker's Mammals of the World''. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9</ref>. Малата големина на овие тигри се должи на адаптацијата на густата вегетација која е присутна на островот, како и поради лов на мали животни. Популацијата во дивината се проценува на 400-500 единки, кој главно живеат во националните паркови. Најновите [[генетика|генетски]] истражувања откриле присуство на уникатни генетски маркери, што значи дека е можно овој подвид да се развие во посебен вид доколку не изумре<ref>Cracraft J., Feinstein J., Vaughn J., Helm-Bychowski K. (1998) Sorting out tigers (Panthera tigris) Mitochondrial sequences, nuclear inserts, systematics, and conservation genetics. Animal Conservation 1: 139–150.</ref>. Поради ова се смета дека заштитата на суматранските тигри треба да биде приоритет за биолозите. Иако уништувањето на природното живеалиште претставува најголема закана (сечењето на дрвјата се врши дури и во националните паркови), сепак помеѓу 1998 и 2000 година биле убиени 66 тигри, што е скоро 20% од вкупната популација. [[Податотека:Tiger in the snow at the Detroit Zoo March 2008 pic 2.jpg|thumb|right|Сибирски тигар]] * '''[[Сибирски тигар]]''' (''Panthera tigris altaica'') познат и под имињата ''Амурски'', ''Манчуриски'', ''Кoреански'' или ''Севернокинески'', е подвид кој живее во регионот меѓу реките [[Амур]] и [[Усури]], во [[Приморски крај|Приморскиот крај]] и [[Хабаровски крај|Хабаровскиот крај]] во источен [[Сибир]]. Овој тигар се смета за најголем подвид. Должината на главата и телото е 190-230 сантиметри (опашката е долга 60-110 сантиметри), а просечната тежина е околу 227 килограми за мажјаците<ref name="university2002"/>. Одлика на овие тигри е и густото крзно со бледо златна нијанса и помал број на пруги. Најтешкиот регистриран сибирски тигар тежел 384 килограми<ref>Graham Batemann: ''Die Tiere unserer Welt Raubtiere'', Deutsche Ausgabe: Bertelsmann Verlag, 1986. <!-- Clubausgabe hatte keine ISBN --></ref>, но според [[Вратислав Мазак]] овие податоци никогаш не биле потврдени од сигурни извори<ref name="der-tiger">{{de}} Vratislav Mazak: ''Der Tiger''. Nachdruck der 3. Auflage von 1983. Westarp Wissenschaften Hohenwarsleben, 2004 ISBN 3 894327596</ref>. Сепак, за споредба, 6-месечен сибирски тигар може да биде со иста големина како целосно пораснат [[леопард]]. На двете последни пребројувања (1996 и 2005 година) покажале присуство на 450-500 тигри во регионот, што ги прави најголема неподелена популација во светот. Генетските истражувања во 2009 година покажале дека Сибирскиот тигар и западниот [[касписки тигар]] (за кој се сметало дека е посебен подвид кој изумрел во дивината во доцните 1950-ти<ref name="casp">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tigerhomes.org/animal/curriculums/caspian-tiger-pc.cfm|title=The Caspian Tiger - ''Panthera tigris virgata''|df=dmy|accessdate=12 октомври 2007|archive-date=2006-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20060514011511/http://www.tigerhomes.org/animal/curriculums/caspian-tiger-pc.cfm|url-status=dead}}</ref><ref name="casp2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lairweb.org.nz/tiger/caspian.html|title=The Caspian Tiger at www.lairweb.org.nz|df=dmy|accessdate=12 октомври 2007}}</ref>) се всушност ист подвид, а нивната поделба на две популации можно е да се случила за време на претходниот век како последица на човечко влијание<ref name="driscoll">[http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0004125 Mitochondrial Phylogeography Illuminates the Origin of the Extinct Caspian Tiger and Its Relationship to the Amur Tiger]</ref>. [[Податотека:Panthera tigris amoyensis.jpg|thumb|right|Јужнокинески тигар]] * '''[[Јужнокинески тигар]]''' (''Panthera tigris amoyensis'') е најкритично загрозениот подвид на тигар и е ставен на списокот на 10те најзагрозени животни во светот<ref>[http://www.china.org.cn/english/China/217122.htm www.china.org.cn] Пристапено на 6 октомвриr 2007</ref>. Овој тигар е еден од најмалите подвидови. Достигнува должина помеѓу 2,2 и 2,6 метри. Мажјаците тежат 127-177 килограми, а женките 100-118 килограми. Од 1983 до 2007 година, не бил забележан ниту еден јужнокинески тигар<ref name="xinhua">{{Наведена мрежна страница|url=http://news.xinhuanet.com/newscenter/2007-10/13/content_6873252.htm |title=绝迹24年华南虎重现陕西 村民冒险拍下照片 |publisher=News.xinhuanet.com |date= |accessdate=7 март 2009}}</ref>. Во [[2007]] година, еден фармер го забележал тигар и понудил и фотографии како доказ<ref name="xinhua"/><ref>{{наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7042257.stm |title=Rare China tiger seen in the wild |publisher=BBC News |date=12 октомври 2007 |accessdate=7 март 2009}}</ref>. Фотографиите подоцна се покажале како лажни – биле копирани од кинески календар и модфицирани во [[фотошоп]], а изјавата се претворила во голем скандал<ref>{{наведени вести|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2007-11/17/content_6261263.htm|title=South China tiger photos are 'fake' |publisher=China Daily |date=17 ноември 2007|accessdate=7 март 2009}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2008-06/29/content_6803353.htm|title=South China tiger photos are fake: provincial authorities |publisher=China Daily |date=29 јуни 2008|accessdate=7 март 2009}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/china/article4237441.ece|title=Farmer's photo of rare South China tiger is exposed as fake|publisher=The Times|date=30 јуни 2008|accessdate=7 март 2009|archive-date=2011-06-29|archive-url=https://archive.today/20110629162207/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/china/article4237441.ece|url-status=dead}}</ref>. Во [[1977]], кинеската влада со закон го забранила убивањето на диви тигри, но ова е можно да било предоцна за да се спаси подвидот, бидејќи најверојатно веќе во тоа време бил изумрен во дивината. Денес постојат 59 јужнокинески тигри во заробеништво во [[Кина]], за кои се знае дека потекнуваат од само шест животни. Според ова, не постои доволно [[генетски диверзитет]] потребен за да се одржи подвидот. Во моментот, се прават напори за враќање на овие тигри во дивината. === Изумрени подвидови === * '''[[Балиски тигар]]''' (''Panthera tigris balica'') е подвид кој живеел исклучиво на островот [[Бали]]. Овие биле најмалите тигри, со просечна тежина кај мажјаците од 90-100 килограми и 65-80 килограми кај женките <ref name="der-tiger"/>. Причина за изумирање на видот е прекумерниот лов. Последниот балиски тигар (возрасна женка) бил убиен во Сумбар Кима, западно Бали на 27 септември [[1937]] година. Ниту еден балиски тигар не бил чуван во заробеништво. Ова животно сè уште игра важна улога во балискиот [[хиндуизам]]. [[Податотека:Panthera tigris sondaica 01.jpg|right|150px|thumb|Јавански тигар]] * '''[[Јавански тигар]]''' (''Panthera tigris sondaica'') живеел на [[Индонезија|индонезискиот]] остров [[Јава]]. Се смета дека овој подвид изумрел во 1980-тите како резултат на ловот и на уништување на природното живеалиште. Сепак процесот на изумирање се претпоставува дека почнал од 1950-тите кога во дивината останале помалку од 25 единки. Последниот официјално забележан примерок бил во 1979 година, меѓутоа постојат и неколку пријави за забележани тигри за време на 1990-тите <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.thejakartapost.com/yesterdaydetail.asp?fileid=20021030.S03 |title=Bambang M. 2002. In search of 'extinct' Javan tiger. The Jakarta Post (октомври 30) |publisher=Thejakartapost.com |date= |accessdate=7 март 2009 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929111709/http://www.thejakartapost.com/yesterdaydetail.asp?fileid=20021030.S03 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.javantiger.or.id|title=Harimau jawa belum punah! (Indonesian Javan Tiger website)|accessdate=2021-08-16|archive-date=2006-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20061228195734/http://www.javantiger.or.id/|url-status=dead}}</ref>. Со тежина од 100-141 килограм кај мажјаците и 75-115 килограми за женките, овој подвид бил со слична големина како суматранскиот тигар. === Хибриди === {{further|[[Хибриди од пантери]], [[Лигер]] и [[Тигон]]}} Вкрстување на [[големи мачки]], вклучувајќи го и тигарот, за прв пот почнало да се применува во зоолошките градини за време на 19 век. Овие зоолошки биле заинтересирани за вкрстување на различни видови со цел да добијат „чудни“ и несекојдневни животни кои би привлекле голем број на посетители<ref name="hybridisation">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lairweb.org.nz/tiger/hybridisation.html|title=History of big cat hybridisation|df=dmy|accessdate=28 септември 2007|archive-date=2019-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190127041309/http://www.lairweb.org.nz/tiger/hybridisation.html|url-status=dead}}</ref>. Познато е дека [[лав]]овите биле парени со тигри (најчесто [[Сибирски тигар|сибирски]] или [[Бенгалски тигар|бенгалски]] подвидови), а добиените [[хибрид]]и се нарекуваат ''[[лигер]]и'' и ''[[тигон]]и''<ref>{{наведена книга |last=Guggisberg |first=C. A. W. |title=Wild Cats of the World |year=1975 |publisher=Taplinger Publishing |location=New York |isbn=0-8008-8324-1 }}</ref> . Во минатото, вакви хибриди често биле добивани во зоолошките градини ширум светот, но денес ваквите вкрстувања не се поттикнуваат поради потребата од единки за заштита на видовите и подвидовите. Хибриди сè уште се добиваат во приватни засолништа за животни и зоолошки градини во [[Кина]]. Лигер е хибрид добиен од мажјак лав и тигрица,<ref name="liger">{{наведена книга| last=Markel |first=Scott|author2= Darryl León| year= 2003 |title=Sequence Analysis in a Nutshell: a guide to common tools and databases | publisher= O'Reily |location=Sebastopol, California |isbn=0-596-00494-X}}</ref> а името „Лигер“ е добиено од англискиот јазик, ''ли-'' од LIon (лав) и ''гер'' од tiGER (тигар). Лигерот го наследува [[ген]]от одговорен за стимулирање на растот, но генот натагонист за потиснување за растот е отсутен кај женките-тигрици, па поради тоа овие хибриди растат многу поголеми од двата родитела. Лигерот има физички одлики и начин на однесување кои се мешавина од двата родитела. Мажјаците-лигери се стерилни, но женките за разлика од нив, често се фертилни. Кај мажјаците има 50% шанса да имаат грива, меѓутоа дури и ако имаат, таа е само половина од големината на гривата кај чистокрвните лавови. Лигерите вообичаено се долги 3-3,6 метри, и тежат од 360-450 килограми, па дури и повеќе.<ref name=liger/> Поредок хибрид е тигонот, кој е добиен со вкрстување на лавица и мажјак-тигар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/eb/article-9001344/tigon|title= Тигон - Енциклопедија Британика |df=dmy|accessdate=12 септември 2007}}</ref> == Особености == Тигрите веројатно се најпрепознатливите [[Felidae|мачки]] (освен можеби со исклучок на [[лав]]от). Овие животни имаат црвеникаво – кафено крзно, со бели делови на внатрешната страна на нозете и на стомакот, малку бели линии на лицето и бројни пруги по телото кои имаат темнокафена или црна боја. Формата и густината на пругите зависи од [[подвид]]от но најчесто тигрите имаат преку 100 пруги. Во зависност од подвидот има и варијација на базичната боја на крзното, на пример [[Сибирски тигар|сибирскиот тигар]] има побледа боја на крзното од останатите тигри. Шарата на крзното е уникатна кај секоја единка, што значи дека може да се употребува за идентификација на животните на сличен начин како што се употребуваат [[отпечатоци]]те од прсти за идентификација на луѓето. Ова сепак, не е методот кој се употребува за идентификација, најмногу поради фактот дека е многу тешко да се сними шарата кај тигрите во дивината. Главната функција на пругите е [[камуфлажа]] на тигарот. Оваа шара им овозможува одлично криење меѓу прошараните сенки и високите треви при ловење на пленот. Шарата на пругите ја има и на [[кожа]]та на тигарот, и е видлива и доколку го избричите крзното. Како и останатите големи мачки, и тигрите имаат бела точка зад [[уво|ушите]]. [[Податотека:TigerSkelLyd1.png|thumb|left|Скелет на тигар]] Тигрите се најтешките мачки во дивината<ref name="WWF">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.worldwildlife.org/tigers/ecology.m|title=WWF – Tigers – Ecology}}</ref>. Овие животни имаат моќни нозе и раменици што им овоможува, слично како лавовите, да ловат плен што е многу потежок од нив. Подвидовите на тигарот многу се разликуваат во големината. Големината кај подвидовите се зголемува сразмерно на [[географска ширина|географската ширина]], што е во согласност со познатото [[Бергманово правило]]. Возрасен сибирски тигар (''Panthera tigris altaica'') може да достигне должина од 3,5 метри и тежина од 306 килограми<ref name="der-tiger"/>, што е многу повеќе од големината која ја достигнуваат островските тигри како [[Суматрански тигар|суматранскиот]], најмалиот од преживеаните подвидови кој достигнува тежина од само 75-140 килограми<ref name="der-tiger"/>. Тигриците се помали од мажјаците кај сите подвидови, но сепак разликата во големината е поизразена кај поголемите подвидови каде мажјаците тежат 1,7 пати повеќе од женките<ref>Matthiessen, Peter. 2000. Tigers in the Snow, стр. 47. The Harvill Press, London.</ref>. Мажјаците имаат и пошироки предни шепи. Оваа разлика често се користи од страна на биолозите во одредување на [[пол]]от на тигрите при набљудување на нивните траги<ref name="Tigersnow">{{наведена книга | last = Matthiessen | first = Peter |author2=Hornocker, Maurice | year= 2001 | title = Tigers In The Snow | publisher= North Point Press | isbn = 0865475962 }}</ref>. [[Череп]]от на тигарот е доста сличен со тој на лавот, иако челниот дел не е толку сплескан и има подолг посторбитален регион. Черепот на лавот има пошироки назални отвори. Сепак, поради многуте варијации на черепите кај двата вида, како најзначаен индикатор за одредување на видот се зема структурата на долната вилица<ref name="USSR">{{наведена книга | author = V.G Heptner & A.A. Sludskii | title = Mammals of the Soviet Union, Volume II, Part 2 | year = | pages = | isbn = 9004088768}}</ref>. === Варијации на крзното === [[Податотека:Singapore Zoo Tigers.jpg|thumb|left|Пар бели тигри во зоолошката градина во Сингапур]] {{Главна|Бел тигар}} Постои многу добро позната мутација поради која се добиваат [[бел тигар|белите тигри]], познати и како chinchilla albinistic <ref name="nz">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lairweb.org.nz/tiger/white.html|title=White tigers|df=dmy|accessdate=25 септември 2007}}</ref>. Овие единки се ретки во дивината но широко распространети низ зоолошките градини, најмногу поради нивната популарност. Парењето на белите тигри, често доведува до парење на сродни единки, поради фактот што оваа мутација е [[рецесивност|рецесивна]]. Поради ваквиот вид на парење белите тигри имаат поголеми шанси од останатите да се родат со физички недостатоци како изместени непца или [[сколиоза]] (искривување на [[‘рбет]]от) <ref name="unusual1">[http://www.lairweb.org.nz/tiger/white.html The white tiger today and the unusual white lion]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bigcatrescue.org/cats/wild/white_tigers.htm |title=White Tigers |accessdate=2009-05-15 |archive-date=2010-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101020053559/http://bigcatrescue.org/cats/wild/white_tigers.htm |url-status=dead }}</ref>. Освен тоа, честа е и појавата на [[страбизам]] (криви очи). Дури и навидум целосно здрави, белите тигри не живеат толку долго како обичните единки. Првите записи за бели тигри датираат од почетокот на 19 век <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.indiantiger.org/white-tigers/white-tiger-facts.html|title=White Tiger Facts|df=dmy|accessdate=26 септември 2007|archive-date=2014-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140218052935/http://www.indiantiger.org/white-tigers/white-tiger-facts.html|url-status=dead}}</ref>. Оваа состојба се појавува само доколу двата родитела го носат реткиот ген кој го среќаваме кај белите тигри. Пресметано е дека овој ген се појавува еднаш на 10 000 раѓања. Белите тигри не се посебен [[подвид]], туку само варијација на бојата на крзното. Бидејќи единствените бели тигри забележани во дивината се [[Бенгалски тигар|бенгалски тигри]] <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://bigcathaven.org/cats/wild/white_tigers_genetics.htm |title=White Tigers |accessdate=2009-05-15 |archive-date=2008-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081231101528/http://bigcathaven.org/cats/wild/white_tigers_genetics.htm |url-status=dead }}</ref> (а и сите бели тигри во заробеништво се барем половина бенгалски), се смета дека рецесивниот ген кој ја предизвикува оваа варијција е присутен само кај бенгалскиот подвид, иако причините за неговото појавување сè уште не се познати <ref name="unusual1"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bigcatrescue.org/cats/wild/snowtigers.htm |title=Snow Tigers |accessdate=2009-05-15 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905085921/http://www.bigcatrescue.org/cats/wild/snowtigers.htm |url-status=dead }}</ref>. [[Податотека:Golden tiger 1 - Buffalo Zoo.jpg|thumb|Редок златен тигар]]Честа грешка која ја прават луѓето е поистоветување на белите тигри со [[албино]], и покрај фактот дека присуството на пигмент е лесно забележливо на пругите на животното. Уште една честа грешка е и мислењето дека белите тигри се позагрозени од останатите. Белите тигри се разликуваат од обичните не само по белата боја на базата на крзното, туку и по розовиот нос и сините очи. {{Главна|Златен тигар}} Друг рецесивен ген, е причина за појавата на невообичаениот [[златен тигар]]. Овие тигри имаат светло крзно со боја на злато, бледо-бели нозе и бледи тенки протокалови пруги. [[Крзно]]то кај овие единки е погусто од крзното на останатите тигри <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lairweb.org.nz/tiger/tabby.html |title=Golden tabby Bengal tigers |publisher=Lairweb.org.nz |date= |accessdate=7 март 2009}}</ref>. Постојат само околу 30-тина златни тигри кои се чуваат во заробеништво. Како и белите тигри, и овие единки секогаш имаат барем предок бенгалски тигар. И двете варијации, и белите тигри и златните најчесто се поголеми од просечниот бенгалски тигар. == Поведение == Тигрите се територијални животни кои најчесто живеат сами. Големината на територијата за живеење на единката зависи од изобилството на плен, а за мажјаците и од пристапноста до женки. Териториите на женките се со големина од 20 квадратни километри, додека териториите на мажјаците се многу поголеми, достигнувајќи 60-100 километри квардратни. Најчесто териториите на мажјаците се препокриваат со териториите на неколку женки. Односите помеѓу единките се прилично комплексни и изгледа како да нема правило кое го почитуваат во однос на територијалните права. На пример, иако тигрите најчесто се избегнуваат, забележани се случаи каде и мажјаци и женки го делат пленот меѓусебно. Документирано е како мажјак тигар го дели пленот со уште две женки и четири младенчиња. Ова однесување на делење на пленот со други единки е доста ралично од однесувањетоа на [[лав]]от, кој во слични ситуации најчесто се однесува агресивно. [[Податотека:Sumatraanse Tijger.jpg|left|thumb|Тигарот најчесто е самотно животно.]] Териториите на младите тигрици најчесто се во близина на територијата на нивната мајка. Делот на препокривање на овие две територии има тенденција да се намалува со текот на времето. Мажјаците пак, се оддалечуваат многу повеќе. Младите мажјаци својата територија ја создаваат со одземање на територијата на други мажјаци или пак, кратко живеат на територија на друг мажјак додека да станат доволно силни за да го предизвикаат повозрасниот тигар. Најголемата смртност кај возрасните тигри (30-35% годишно), се однесува всушност на млади мажјаци кои штотуку ја напуштиле мајчината територија и се трудат да основаат нивна сопствена<ref name="Mills, Stephen. pg. 86">Mills, Stephen. pg. 86</ref>. Мажјаците генерално се понетолерантни кон останатите мажјаци на нивната територија, отколку женките кон останатите женки. Во најголем дел, борбите за територија се решаваат со заканување, а не со агресивни борби. Набљудувани се подчинети тигри кој го признаваат поразот со легнување во покорна положба – легнувајќи на грб и покажувајќи го стомакот<ref>Thapar, Valmik. (1989). Tiger:Portrait of a Predator. pg. 88. Smithmark Pub, New York</ref>. Откако хиерархијата е воспоставена, доминантниот мажјак го толерира присуството на подредениот тигар на негова територија доколку не живее во непосредна близина. Најагресивните борби меѓу мажјаците се за време на плодниот паериод на женките. Овие борби понекогаш завршуваат и со смрт на едниот тигар. Сепак, ваквите завршници се многу ретки<ref name="Mills, Stephen. pg. 86"/><ref>Thapar, Valmik. pg. 88</ref>. За да ја означат територијата, мажјаците ги прскаат дрвјата со [[урина]] и секрет од [[анални жлезди|аналните жлезди]], но оставаат и траги со гребење. === Исхрана и лов === [[Податотека:Tigergebiss.jpg|thumb|лево|150px|Тигарот има моќни вилици и остри заби, што го прави одличен грабливец.]] Во дивината тигрите се хранат со големи и средни животни. Омилен плен на тигрите во [[Индија]] се [[самбар]]от, [[гаур]]от, [[водно бафало|водното бафало]], [[Axis axis|дамчеститот елен]], [[дива свиња|дивата свиња]] и [[Boselaphus tragocamelus|нилгаи антилопите]]. Понекогаш ловат и [[леопард]]и, [[питон]]и, [[тромава мечка|тромави мечки]] и [[крокодил]]и. Во [[Сибир]], главен плен се [[вапити]], дива свиња, [[Cervus nippon|елен сика]], [[лос]] и [[Capreolus pygargus|сибирски елен]]. На [[Суматра]], тигрите главно се хранат со [[мунтџак]], самбар, дива свиња и [[малајски тапир]]. На териториите на поранешниот касписки тигар (кој денес е вклучен во видот сибирски тигар), главен плен се [[камила|камили]], [[саига|саига антилопи]], [[Bison bonasus caucasicus|кавкаски бизони]], [[јак]] и диви коњи. Како и многу други [[грабливци]], и тигрите се опортунистички ловци, па доколку немаат избор, ловат и помал плен како [[мајмун]]и, [[паун]]и, [[зајак|зајаци]] и [[риби]]. Ворасните [[слон]]ови се премногу големи да служат како плен на овие големи мачки, но сепак понекогаш се забележуваат конфликти помеѓу овие две животни. Регистриран е и случај кога тигар убил возрасен [[индиски носорог]] <ref name="Haemig">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ecology.info/tiger-leopard.htm|title=Тигар и леопард: Како две големи мачки коегзистираат во ист регион|accessdate=2009-05-20|archive-date=2008-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080213000715/http://www.ecology.info/tiger-leopard.htm|url-status=dead}} Ecology.info</ref>. Млади слонови и млади носорози повремено се ловени од страна на тигрите. Понекогаш овие животни напаѓаат и домашни животни како кучиња, крави, коњи и магариња. [[Податотека:TigerLangur.jpg|thumb|right|Тигарот може да скокне во висина и до 10 метри.]] Старите тигри, или тигри кои имаат повреди, и кои не можат да ловат природен плен често стануваат човекојади. Ова често се случува на територијата на [[Индија]]. Исклучок е тигарот од [[Сундарбан]], кој бил комплетно здрав тигар кој ловел рибари и селани кои се движеле низ шумите. Ова го прави човекот вистински плен во исхраната на тигрите<ref>{{en}}{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lairweb.org.nz/tiger/maneating7.html |title=Човекојади. Напади на човекот од тигри и лавови |publisher=Lairweb.org.nz |date= |accessdate=7 март 2009}}</ref>. Повремено тигрите јадат и растенија поради хранливите влакна, а омилен им е плодот на ''[[Careya arborea]]''<ref name="Perry">{{наведена книга|title=The World of the Tiger|first=|publisher=|year=1965|isbn=|location=|pages=260|id=ASIN: B0007DU2IU|author=Perry, Richard}}</ref>. Тигрите најчесто ловат ноќе<ref name="animaldiversity1">ADW:Panthera tigris: Information, http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Panthera_tigris.html</ref>. Ловат сами и како и повеќето други мачки го следат пленот во заседа. Изненадно напаѓаат и употребувајќи ја нивната сила и големина го исфрлаат од рамнотежа големиот плен и го убиваат. И покрај нивната големина, тигрите трчаат со брзина од 49-65 километри на час. Сепак овие брзини можат да ги одржат само на кратки растојанија, поради што тигрите мораат да се доближат многу близу до пленот пред да го нападнат. Овие животни имаат одлични скокачи способности, забележани се хоризонтални скокови и до 10 метри, иако најчесто скоковите се околу половина од оваа висина. И покрај сите одлики, само еден од дваесет обиди завршува како успешен лов<ref name="animaldiversity1"/>. При лов на голем плен, тигрите го убиваат животното со загризување на грлото. Тигарот го држи гризнато животното сè додека не умре од давење<ref>Schaller. G ''The Deer and the Tiger: A Study of Wildlife in India'' 1984, University Of Chicago Press</ref>. Со оваа техника, тигрите успеваат да уловат животни како гаурот или водното бафало кои тежат преку еден тон<ref>{{Harvnb|Sankhala|1997|p=17}}</ref>. При лов на помал плен, тигарот го загризува вратот и најчесто го крши [[‘рбет]]ниот столб, ја продупчува [[трахеа]]та или ја кине [[вратна жила|вратната жила]] или [[каротидна артерија|каротидната артерија]] <ref>{{Harvnb|Sankhala|1997|p=23}}</ref>. Иако ретко, сепак набљудувани се и тигри кои напаѓаат со удари со нивните шепи, Ударот е доволно силен за да го скрши [[череп]]от на домашното говедо<ref name="Perry" />, или да го скрши грбот на тромавите мечки<ref name="DHOLE">{{наведена книга|title=Tiger|first=|publisher=Firefly Books|year=2004|isbn=1552979490|location=Richmond Hill., Ont.|pages=168|author=Mills, Stephen}}</ref>. === Размножување === [[Податотека:Panthera tigris altaica 13 - Buffalo Zoo.jpg|thumb|left|Сибирска тигрица со младенче]] Парењето кај овие животни се одвива преку целата година, но почесто е помеѓу ноември и април<ref name="university1999">Nowak, Ronald M. (1999). Walker's Mammals of the World. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9</ref>. Парот тигри се пари неколкупати и доста гласно, како што е случај и со останатите мачки. Носењето на плодот трае 16 недели. Леглото најчесто брои 3-4 младенчиња кои се раѓаат слепи и тежат околу еден килограм. За одгледувањето на младите се грижи само мајката, таткото нема никаков удел. Други возрасни мажјаци се случува да ги убијат младите за да женката повторно стане способна за размножување. Тигриците можат да родат нови младенчиња само 5 месеци по загубата на младите од претходното легло<ref name="university1999"/>. Стапката на смртност на младенчињата на тигарот е многу висока, се проценува дека половина од нив не доживуваат две годишна старост<ref name="university1999"/>. Генерално во секое легло има едно доминантно младенче, кое може да биде од двата пола, но најчесто е мажјак. Ова младенче доминира над неговите браќа и сестри за време на игрите, многу е поактивно од останатите и ја напушта мајката порано од останатите. Осум недели по раѓањето, малите тигри се способни да ја следат мајката надвор од засолништето. Тигрите стануваат незвисни на возраст од 18 месеци, но мајката не ја напуштаат сè до возраст од 2-2 и пол години. Женките достигнуваат полова зрелост на возраст од 3-4 години, а мажјаците на возраст од 4-5 години<ref name="university1999"/>. Тигарот не е способен да се размножува по достигнувањето на возраст од 14 години<ref name="CSG5">{{en}} {{Наведена мрежна страница|url=http://www.catsg.org/catsgportal/cat-website/catfolk/tiger-05.htm|title=Tiger ''Panthera tigris'' - Biology|author=Cat Specialist Group|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014012428/http://www.catsg.org/catsgportal/cat-website/catfolk/tiger-05.htm|archive-date=2008-10-14|dead-url=|accessdate=|website=www.catsg.org|access-date=7 март 2009|url-status=dead}}</ref>. За време на целиот живот, тигрицата раѓа одприлика ист број на машки и женски тигарчиња. Тигрите без никакви проблеми се размножуваат во заробеништво. Просечниот животен век на тигрите во заробеништво се проценува на 26 години, а 15 во дивината. === Меѓувидовни односи === Тигрите се способни да убијат одлични [[грабливци]] како [[леопард]]и, [[питон]]и па дури повремено и [[крокодил]]и<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bangalinet.com/tiger1.htm |title=Tiger – |publisher=Bangalinet.com |date= |accessdate=7 март 2009}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.oaklandzoo.org/meet_the_animals/tiger |title=Tiger – Oakland Zoo |publisher=Oaklandzoo.org |date= |accessdate=7 март 2009 |archive-date=2008-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080726080547/http://www.oaklandzoo.org/meet_the_animals/tiger |url-status=dead }}</ref><ref>Sunquist, Fiona & Mel Sunquist. 1988. Tiger Moon. The University of Chicago Press, Chicago.</ref>. Сепак овие грабливци најчесто се избегнуваат меѓусебно. Доколку е нападнат од крокодил, тигарот напаѓа со канџите директно на очите на влекачот<ref name="Perry"/>. Леопардот ја избегнува конкуренцијата со тигрите со тоа што лови различен плен<ref name="Haemig"/> и лови во друг период од денот. Доколку има доволно плен, тигрите и леопардите можат успешно да живеат на истата територија без да има судири или меѓувидовна хиерархија, која е типична за [[савана]]та<ref>{{наведено списание | last =Karanth | first =K. Ullas | author2 =Sunquist, Melvin E. | year =2000 | title =Behavioural correlates of predation by tiger (''Panthera tigris''), leopard (''Panthera pardus'') and dhole (''Cuon alpinus'') in Nagarahole, India | journal =Journal of Zoology | volume =250 | pages =255–265 | url =http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?frompage=online&aid=40765 | accessdate =5 јуни 2008 | doi =10.1111/j.1469-7998.2000.tb01076.x | archive-date =2012-01-12 | archive-url =https://web.archive.org/web/20120112130922/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=40765 | url-status =dead }}</ref>. Познато е дека тигрите ги истиснуваат популациите на [[волк|волци]] кои живеат на истата територија<ref name="IUCN-Reuters">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.iucn.org/reuters/2000/eeurope.html | title = The IUCN-Reuters Media Awards 2000 | publisher = [[World Conservation Union|IUCN]] | accessdate = 17 август 2007 | archive-date = 2007-10-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071011203613/http://iucn.org/reuters/2000/eeurope.html | url-status = dead }}</ref><ref name="savethetiger">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.savethetigerfund.org/Content/NavigationMenu2/Community/GeneralPublic/TigerSubspecies/AmurSiberianTigers/default.htm | title = Amur Tiger | publisher = Save The Tiger Fund | accessdate = 17 август 2007 | archive-date = 2007-07-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070712180823/http://www.savethetigerfund.org/Content/NavigationMenu2/Community/GeneralPublic/TigerSubspecies/AmurSiberianTigers/default.htm | url-status = dead }}</ref>. Забележани се глутници на [[Азиско диво куче|азиски диви кучиња]] кои успеваат да убијат тигри<ref name="DHOLE"/>. [[Сибирски тигар|Сибирските тигри]] и [[Кафеава мечка|кафеавите мечки]] најчесто избегнуваат судири, но сепак се случува тигар да убие млади мечиња или возрасни единки. Мечките ([[Азиска црна мечка]] и кафеава мечка) се всушност 5-8% од исхраната на тигрите на [[Далечен Исток|далечниот исток]] <ref name = "der-tiger"/>. [[Тромава мечка|Тромавите мечки]] се доста агресивни животни и често успеваат да ги избркаат младите тигри и да им го украдат уловениот плен. Сепак почест е случајот на [[Бенгалски тигар|бенгалските тигри]] кои се хранат со тромави мечки<ref name="der-tiger">Vratislav Mazak: ''Der Tiger''. Nachdruck der 3. Auflage von 1983. Westarp Wissenschaften Hohenwarsleben, 2004 ISBN 3 894327596</ref>. == Конзервациски статус == [[Податотека:Siberian Tiger by Malene Th.jpg|thumb|200px|right]] [[Лов]]от поради крзното и уништувањето на природното живеалиште се главните причина за намалување на популациите на тигри во дивината. На почетокот на 20 век, било проценето дека има 100 000 тигри во дивина, но оваа бројка денес е намалена на околу 2000 единки<ref>{{en}}{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bigcatrescue.org/cats/wild/tiger.htm |title=Тигар |publisher=Big Cat Rescue |date= |accessdate=7 март 2009 |archive-date=2010-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101020020509/http://bigcatrescue.org/cats/wild/tiger.htm |url-status=dead }}</ref>. Некои истражувачи проценуваат дека популацијата е уште помала, и дека брои помалку од 2500 возрасни единки, без подпопулација која брои повеќе од 250 ворасни единки способни за размножување<ref name="IUCN">{{IUCN2006|assessors=Cat Specialist Group|year=2002|id=15955|title=Panthera Tigris|downloaded=10 мај 2006}} Податоците вклучуваат и објаснувања за конзервацискиот статус.</ref>. Опасноста од изумирање е намалена поради присутноста на околу 20 000 тигри во заробеништво. Сепак постојат и популации во заробеништво како популацијата од 4-5000 тигри во кинеските комерцијални фарми која е со многу слаб генетски диверзитет. Забраната за лов на тигри стапува насила во 1970-тите. Во 1973 во [[Индија]] е започнато со [[Проект Тигар|проектот тигар]] (Project Tiger), предводен од [[Индира Ганди]] <ref name="Letigre25">{{fr}}{{наведена книга|title=Le tigre|first=Florence Illouz|publisher=National Geographic|year=2000|isbn=2-7441-2875-9|place=Paris|pages=156|author=Michael Nichols and Geoffrey C. Ward}}, p. 25</ref>: [[Национален парк|Националните паркови]] се трансформирани во [[резерват]]и, каде е забранет пристапот со цел да се заштити центарот за размножување на тигрите. Овој проект се покажал доста успешен, во 1980-тите индиските власти објавиле дека бројот на тигри бил двојно зголемен<ref name="Letigre25" />. Сепак, проектот замира по смртта на Ганди во 1984 година. === Легален статус === Сите подвидови на тигарот се заштитени со [[Апендикс 1]] на [[Вашингтонски договор за заштита на видовите|Вашингтонскиот договор]] (CITES) од [[1975]] година, освен [[Сибирски тигар|сибирскиот тигар]] кој припаѓал на [[Апендикс 2]] до [[1987]] година. Видот се смета за загрозен вид според [[МСЗП]] од [[1986]] година. Подвидовите имаат различни статуси: сибирскиот тигар бил во критична опасност од изумирање од 1996 до 2008, за потоа повторно да стане загрзен вид, кинескиот тигар и тигарот од Суматра се сметаат за видови во критична опасност од изумирање од 1996 година, а балискиот и јаванскиот се сметаат за изумрени видови. == Tигрите и луѓето == === Тигрите како плен === [[Податотека:ElephantbackTigerHunt.jpg|thumb|left|Лов на тигри, почеток на 19 век]] {{Главна|Лов на тигри}} Тигарот бил едно од животните на азиската верзија на играта [[Големите Пет]]. Ловот на тигри бил доста практикуван за време на 19 и 20 век, кога бил признат како спорт од страна на британците во [[Индија]] како и од страна на махараџите и аристократската класа од пред-независна Индија. Ловците оделе во лов пеш или пак качени на грб на [[слон]] <ref name="Tiger-hunting">vide ''Royal Tiger'' (nom-de-plume) in ''The Manpoora Tiger - about a Tiger Hunt in Rajpootanah''. (1836) ''Bengal Sporting Magazine, Vol IV. reproduced in ''The Treasures of Indian Wildlife''</ref>. Во некои случаи, организирани биле селани кои тропајќи на тапани го усмерувале животното во зоната каде чекале ловците. === Тигри-човекојадци === {{Главна|Човекојадни тигри}} Иако луѓето не се природен плен на тигрите, сепак овие животни убиле повеќе луѓе од било која друга [[Felidae|мачка]]. Повеќето човекојадни тигри биле стари единки, кои почнале да напаѓаат луѓе поради неспособноста да ловат природен плен<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.lairweb.org.nz/tiger/maneating.html |title=Man-eaters. The tiger and lion, attacks on humans |publisher=Lairweb.org.nz |date= |accessdate=7 март 2009 |archive-date=2017-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019120917/http://www.lairweb.org.nz/tiger/maneating.html |url-status=dead }}</ref>. Речиси сите тигри кои биле идентификувани како човекојадци, за кратко време биле фатени, убиени или отруени. За разлика од човекојадните [[леопард]]и, дури и најкрволочните тигри не влегуваат во човековите населби, и најчесто ловат во периферијата<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lairweb.org.nz/tiger/maneating3.html |title=Man-eaters. The tiger and lion, attacks on humans |publisher=Lairweb.org.nz |date= |accessdate=7 март 2009}}</ref>. Сепак, се случува да нападнат и во селата<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.indianexpress.com/news/increasing-tiger-attacks-trigger-panic-around-tadobaandhari-reserve/229533/ |title=Increasing tiger attacks trigger panic around Tadoba-Andhari reserve |publisher=Indianexpress.com |date=18 октомври 2007 |accessdate=7 март 2009}}</ref>. Овие тигри претставуваат голем проблем во [[Индија]] и [[Бангладеш]], поготово во Кумаон, Гарвал и Сандарбанс – мангорвите мочуришта на [[Бенгал]], каде се забележани и здрави тигри кои напаѓаат луѓе. Во Сандарбанс се смета дека бројот на овие напади се зголемил поради брзото уништување на природното живеалиште кое се должи на климатските промени<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.enn.com/wildlife/article/38442| title=Climate change linked to Indian tiger attacks|df=dmy| accessdate=27 октомври 2008}}</ref>. === Традиционална кинеска медицина === [[Податотека:TigerSkinning.jpg|thumb|Напатствија за дерење на тигар]] Многу луѓе од [[Кина]] веруваат дека различни делови од тигарот имаат лековити својства и делуваат како [[аналгетик|аналгетици]] и [[афродизијак|афродиијаци]] <ref>{{наведени вести|last=Harding |first=Andrew |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/5371500.stm |title=Programmes &#124; From Our Own Correspondent &#124; Beijing's penis emporium |publisher=BBC News |date=23 септември 2006 |accessdate=7 март 2009}}</ref>. Досега не се пронајдени научни докази кои би ги потврдиле овие верувања. Употребата на делови од тигри при правење лекови е забранета во Кина, и владата дури и казнувала со смрт поради нелегален лов на тигри. Всушност секоја меѓународна трговија со делови од тигри е нелегална според [[CITES|Вашингтонскиот договор за заштита на видовите]]. Трговијата во Кина е забранета од [[1993]] година. Сепак, во Кина постојат голем број на [[Фарма на тигри|фарми на тигри]] кои ги одгледуваат овие големи мачки за профит. Се проценува дека во овие фарми денес има помеѓу 4000 и 5000 полуприпитомени единки одгледани во заробеништво<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.wwf.org.uk/news/n_0000003865.asp |title=Chinese tiger farms must be investigated |publisher=WWF |date= |accessdate=7 март 2009 |archive-date=2007-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070705040424/http://www.wwf.org.uk/news/n_0000003865.asp |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/asia_pacific/where/bhutan/index.cfm?uNewsID=106740 |title=WWF: Breeding tigers for trade soundly rejected at cites |publisher=Panda.org |date= |accessdate=7 март 2009}}</ref>. === Тигри како домашни миленичиња === Се проценува дека во [[САД]] има околу 12 000 тигри кои се чуваат како домашни миленичиња, многу повеќе од вкупната популација на тигри во дивината<ref name="book-of-general-ignorance">Lloyd, J & John Mitchinson: "The Book of General Ignorance". Faber & Faber, 2006.</ref>. Се смета дека само во [[Тексас]] има 4000 тигри. Големиот број на тигри-домашни миленичиња се смета дека се должи на законите. Само 19 држави го забраниле чувањето тигри, во 15 потребна е само дозвола, а 16 држави немаат донесено никакви регулативи<ref name="book-of-general-ignorance"/>. [[Податотека:Godess Durga painting.JPG|thumb|right|Божицата Дурга]] Успехот на програмите за рамножувања во американските зоолошки градини, довеле до зголемување на бројот на младенчиња за време на 1980-тите и 1990-тите, што предизвикало пад на цената на овие животни<ref name="book-of-general-ignorance"/>. === Тигрите во културата === Во источна [[Азија]], тигарот се смета за крал на ѕверовите<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://english.savechinastigers.org/node/316 |title=Tiger Culture &#124; Save China's Tigers |publisher=English.savechinastigers.org |date= |accessdate=7 март 2009 |archive-date=2009-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212165117/http://english.savechinastigers.org/node/316 |url-status=dead }}</ref>, и симболизира кралска власт, безстрашност и гнев<ref name = "Cooper92">{{наведена книга |last=Cooper |first=JC |title=Symbolic and Mythological Animals |pages=226–27 |year=1992 |publisher= Aquarian Press |location=London |isbn=1-85538-118-4}}</ref>. Ова животно има големо значење во кинеската култура и митови. Тигарот е едно од 12-те животни на [[Кинеска астрологија|зодијакот]]. Во кинеската уметност и боречките вештини, тигарот е симбол на земјата и рамноправен соперник на кинескиот змеј. Во империјална [[Кина]], тигар бил пресонификација на војната и го претставувал генералот со највисок чин<ref name = "Cooper92"/>, слично како што царот и царицата биле претставувани како [[змеј]] и [[феникс]]. Хинду божицата [[Дурга]], е претставена како воин со десет раце и јава тигрица (или лавица). Во јужна [[Индија]] и богот Аијапа се поврзува со тигарот<ref>{{Наведена мрежна страница | last = Balambal | first = V | title = 19. Religion - Identity - Human Values - Indian Context | work = Bioethics in India: Proceedings of the International Bioethics Workshop in Madras: Biomanagement of Biogeoresources, 16-19 јануари 1997 | publisher= Eubios Ethics Institute |year=1997 | url = http://www.eubios.info/india/BII19.HTM | accessdate = 2007-10-08}}</ref>. [[Податотека:Siberian_tiger_hanging_at_bar.jpg|thumb|десно|Сибирски тигар]] Тигарот е национално животно на [[Бангладеш]], [[Непал]], [[Индија]] <ref>[http://india.gov.in/knowindia/national_animal.php National Animal] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110721160222/http://india.gov.in/knowindia/national_animal.php |date=2011-07-21 }} ''Panthera tigris'', Тигарот е национално животно на Индија</ref> ([[бенгалски тигар]]), [[Малезија]] ([[малајски тигар]]), [[Северна Кореја]] и [[Јужна Кореја]] ([[сибирски тигар]]). === Омилено животно во светот === Според анкетата спроведена од страна на [[Animal Planet]], тигарот е изгласан за најомилено животно, победувајќи со мала разлика пред [[куче]]то. Во анкетата учествувале повеќе од 50 000 гледачи од 73 земји. Тигрите добиле 21% од гласовите, кучињата 20%, [[делфин]]ите 13%, [[коњ]]ите 10%, [[лав]]овите 9%, [[змија|змиите]] 8%, а потоа следеле [[слон]]овите, [[шимпанзо|шимпанзата]], [[орангутан]]ите и [[кит]]овите<ref name="int.iol.co.za">{{Наведена мрежна страница |author=Independent Online |url=http://www.int.iol.co.za/index.php?newslett=1&em=28164a99a20041206ah&click_id=29&art_id=qw1102325040750B216&set_id=1 |title=Tiger tops dog as world's favourite animal |publisher=Int.iol.co.za |date= |accessdate=7 март 2009 |archive-date=2015-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105102756/http://www.int.iol.co.za/index.php?newslett=1&em=28164a99a20041206ah&click_id=29&art_id=qw1102325040750B216&set_id=1 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pers.com/index.php?option=content&task=view&id=197&Itemid=50|title=Pers - The Tiger is the World's Favorite Animal<!-- Bot generated title -->}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/newsid_4070000/newsid_4073100/4073151.stm |title=CBBC Newsround &#124; Animals &#124; Tiger 'is our favourite animal' |publisher=BBC News |date=6 декември 2004|accessdate=7 март 2009}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20041206/ai_n12814678 |title=Endangered tiger earns its stripes as the world's most popular beast &#124; Independent, The (London) &#124; Find Articles at BNET.com |publisher=Findarticles.com |date=6 декември 2004|accessdate=7 март 2009}}</ref>. ==Тигарот како мотив во уметноста и во популарната култура== * „Тигарот кому на грбот глобот“ - расказ на српскиот писател [[Давид Албахари]].<ref>Давид Албахари, ''Опис смрти''. Београд: Српска књижевна задруга, 2004, стр. 58-66.</ref> * „Тигарчето што сакаше да се капе“ — кус расказ за деца на ангискиот писател [[Доналд Басет]] од 1967 година.<ref>Доналд Бисет, ''Разговори со еден тигар''. Култура, Македонска книга, Мисла, Наша книга и Детска радост, Скопје, 1993, стр. 11-14.</ref> * „Сини тигри“ - расказ на аргентинскиот писател [[Хорхе Луис Борхес]].<ref>Хорхе Луис Борхес, ''Сеќавањето на Шекспир''. Скопје: Бегемот, 2016, стр. 18-39.</ref> * „Златото на тигрите“ — песна на Хорхе Луис Борхес.<ref>Хорхе Луис Борхес, ''Изабране песме''. Српска књижевна задруга, Београд, 1982, стр. 101.</ref> * „Другиот тигар“ — песна на Хорхе Луис Борхес.<ref>Хорхе Луис Борхес, ''Изабране песме''. Српска књижевна задруга, Београд, 1982, стр. 30-31.</ref> * „Тепих од тигрова кожа“ - кус расказ на македонскиот писател [[Дејан Мирчески]] од 2012 година.<ref>Дејан Мирчески, ''Кристалните јами на пропаста'', Темплум, Скопје, 2012.</ref> * „Див ѕвер“ - расказ на јапонскиот писател [[Тон Накаџима]].<ref>''Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama'' (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 159-170.</ref> * „Тигрите, десеттиот ден“ - расказ на сирискиот писател [[Зекерија Тамир]].<ref>''Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama'' (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 195-200.</ref> * „Тигарот на Борхес“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 467.</ref> * „Хартиен тигар“ (англиски: ''Paper Tiger'') - песна на англиската [[Рок музика|рок]]-група [[Мега сити фор]] (''Mega City Four'') од 1989 година.<ref>[https://www.discogs.com/Mega-City-Four-Tranzophobia/release/1302333 DISCOGS, Mega City Four ‎– Tranzophobia (пристапено на 12.9.2020)]</ref> == Наводи == {{reflist|2}} == Надворешни врски == {{commons|Panthera tigris|Panthera tigris}} {{Wikispecies|Panthera tigris}} * {{en}} [http://www.21stcenturytiger.org/ 21st Century Tiger] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20010721091848/http://21stcenturytiger.org/ |date=2001-07-21 }}: информации за тигри и проектите за заштита на видот * {{en}} [http://www.biodiversitylibrary.org/name/Panthera_tigris Biodiversity Heritage Library bibliography] за ''Panthera tigris'' * {{en}} [http://www.savethetigerfund.org/ Save The Tiger Fund]: фонд за заштита на тигрите * {{en}} [http://www.jvbigcats.co.za/ Tiger Canyons]: информации за тигри и проектот запуштање тигри во дивината * {{en}} [http://www.tigersincrisis.com/ Tigers in Crisis]: информации за агрозените тигри * {{en}} [http://www.panda.org/about_wwf/what_we_do/species/about_species/species_factsheets/tigers/index.cfm WWF – Тигри] * {{en}} [http://www.stampsbook.org/subject/Tiger.html поштенски марки со тигар] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090605030601/http://www.stampsbook.org/subject/Tiger.html |date=2009-06-05 }}: слики од тигри на поштенски марки од различни држави. * {{en}} [http://english.savechinastigers.org/ Save China's Tigers] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101021032917/http://english.savechinastigers.org/ |date=2010-10-21 }}: информации за тигри и проектот за пуштање во Африка јужнокинески тигри * {{en}} [http://www.sundarbanstigerproject.info/ Sundarbans Tiger Project] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090618073345/http://www.sundarbanstigerproject.info/ |date=2009-06-18 }}: истражувања и проекти за заштита на тигрите во најголемата мангрова шума во светот * {{en}} [http://www.tigerfriends.com/ Explore T.I.G.E.R.S]: Институт за високо загрозени и ретки видови {{Пантери}} {{Тигар}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Мачки]] [[Категорија:Тигри]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] rgddwbp6pmhyudakctq3pfvueg3rv04 0 60664 5590342 345588 2026-07-10T23:14:51Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Темниот Витез]] 5590342 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Темниот Витез]] jla6f92k1irvb7k1j9zign8lytezazh 0 60665 5590343 346286 2026-07-10T23:14:56Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Темниот Витез]] 5590343 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Темниот Витез]] jla6f92k1irvb7k1j9zign8lytezazh 0 60666 5590344 345646 2026-07-10T23:15:01Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Темниот Витез]] 5590344 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Темниот Витез]] jla6f92k1irvb7k1j9zign8lytezazh 0 61345 5590345 347910 2026-07-10T23:15:06Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Темниот Витез]] 5590345 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Темниот Витез]] jla6f92k1irvb7k1j9zign8lytezazh 0 66753 5590250 5566941 2026-07-10T16:38:00Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590250 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црвена верверица | status = NT | status_system = iucn3.1 | trend = unknown | status_ref = <ref name="iucn">{{IUCN2006|assessors=Gippoliti|year=2002|id=20025|title=Sciurus vulgaris|downloaded=11 мај 2006}} Database entry includes a brief justification of why this species is near threatened</ref> | image = Squirrel posing.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Рбетници]] | classis = [[Цицачи]] | ordo = [[Глодачи]] | familia = [[Верверици]] | genus = [[Верверица]] | subgenus = [[Верверица (подрод)|Верверица]] | species = '''Црвена вервериза''' | binomial = ''Sciurus vulgaris'' | binomial_authority = [[Карл Линеј|Линеј]], 1758 | range_map = Leefgebied eekhoorn.JPG | range_map_width = 200px | range_map_caption = Распространетост на црвената верверица }} '''Црвена верверица''' или '''обична верверица''' ({{науч|Sciurus vulgaris}}) — еден од видовите на [[верверици]]. Тоа е животно кое живее на дрва, [[сештојад]], [[глодач]] кој е раширен по [[Евроазија]], вклучувајќи ја [[Македонија]].<ref>{{МакЕнц|2=Верверички}}</ref> == Опис == Црвената верверица има типична должина на главата и телото од 19-23 см, и на опашката 15-20 см, тежина од 250/340 гр. Не е [[полов диморфизам|полово диморфна]], т.е. мажјаците и женките се со иста големина. Се смета дека долгата опашка им помага да ја одржуваат рамнотежата и правецот при скокање и качување по дрвата, а и се покриваат со неа за да се загрејат додека спијат. Крзното варира според годишните времиња и географски, од црно до црвено. Долната страна им е секогаш посветла до бела. Крзното го менуваат двапати годишно, од потенко летно во подебело зимско и со подолги влакна на ушите. Како и сите верверици, има остри свиени канџи со кои се качува и симнува од стебла, тенки гранки, па дури и ѕидови од куќи. Силните задни нозе ѝ овозможуваат да прави долги скокови помеѓу дрвата. Исто така, знае и да плива. == Распространетост == Црвените верверички заземаат бореални, иглолисни шуми во [[северна Европа]] и [[Сибир]], претпочитајќи бел бор, европска смрека и сибирски бор. Во [[Западна Европа|западна]] и [[јужна Европа]] ги има во широколисни шуми каде мешавината на видови дрвја и грмушки обезбедува подобар извор на храна во текот на целата година. На повеќето [[британски острови]] и во [[Италија]], широколисните шуми сега се помалку соодветни поради подобрата стратегија за хранење на внесените сиви верверички.<ref>[http://www.forestry.gov.uk/fr/INFD-8C8BHC Forest Research – UK Red Squirrel Group – Red squirrel facts] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170708092745/https://www.forestry.gov.uk/fr/INFD-8C8BHC |date=2017-07-08 }}. Forestry.gov.uk. Посетено на 5 мај 2021.</ref> == Размножување и смртност == Парењето настанува или во доцна зима (февруари-март) или во лето (јуни-јули). Женката може годишно да одгледа до две легла. Во секое легло се раѓаат по три до четири млади, иако се забележани и случаи со по шест. Бременоста трае 38-39 дена. Младите ги чува мајката, бидејќи се раѓаат беспомошни - слепи и глуви, и тежат околу 10-15гр. Крзното на младите им израснува до 21. ден, очите им се отвораат по 3-4 недели, а забите им растат до 42. ден. После тоа младите верверици можат да јадат и тврда храна, и го напуштаат гнездото во потрага по храна, но се враќаат да цицаат кај мајката додека не достигнат возраст од 8-10 недели. За време на парењето мажјаците ги откриваат женките кои се во [[овулација]] по мирисот, и иако нема додворување, мажјаците ги бркаат женките и по цел час пред половиот однос. Обично повеќе мажјаци бркаат една женка, сѐ додека доминантниот мажјак, обично најголемиот во групата, ќе има полов однос. Мажјаците и женките се парат повеќепати со различни партнери. Типично, женката е сексуално зрела во втората година од животот. Животниот век на црвената верверица изнесува во просек 3 години, некои единки може да достигнат и 7 години, дури и 10 во заточеништво. Преживувањето е поврзано со достапноста на храна во зима, во просек 75-85% од младите умираат во текот на својата прва зима, а смртноста е 50% за секоја зима после првата.<ref name="gurnell1983">Gurnell, J. 1983, Squirrel numbers and the abundance of tree seeds. ''Mammal Review''. 13:133–148 <br /></ref> == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Црвена верверица - Зоо Скопје.jpg|Единка во [[Зоолошка градина Скопје|Зоо Скопје]] Податотека:MattiParkkonen Orava.jpg|<center>Профил на Евроазиска црвена верверица во сиво зимско крзно Податотека:JJM SquirrelBaby 01.jpg|<center>Две недели стара верверица Податотека:Swimming_red_squirrel.jpg|<center>Црвена верверица плива во Онтарио, Канада Податотека:Sciurus vulgaris Turku cemetery.jpg|<center>Црвена верверица се покрива со опашот во [[Турку]], Финска </gallery> </center> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.arkive.org/species/ARK/mammals/Sciurus_vulgaris/ ARKive] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080509145518/http://www.arkive.org/species/ARK/mammals/Sciurus_vulgaris/ |date=2008-05-09 }} фотографии и снимки. * [http://www.wildlifeonline.me.uk/squirrels.html WildlifeOnline - Natural History of Tree Squirrels]. [[Категорија:Глодачи]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Животни во Зоолошка градина Скопје]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 8ucwr2tsglapbc5xxkfmb69bl0t0l2h 0 74843 5590348 5572705 2026-07-11T02:41:10Z NadyBarbieGirl 63459 /* Долгометражни Дизни римејк филмови */ 5590348 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Инфокутија за компанија |company_name = Walt Disney Pictures |company_logo = [[Податотека:Waltdisneypictureslogo.png|300px]] |company_type = [[Субсидиерна компанија]] |parent = [[Walt Disney Motion Pictures Group]] |owner = [[The Walt Disney Company]] |foundation = [[Бурбенк, Калифорнија]], [[САД]] (1983) |location_city = Бурбенк, Калифорнија |location_country = САД | |key_people = | |industry = [[филм]]ови |products = | |revenue = | |operating_income = | |homepage = [http://disney.go.com/disneypictures/ www.disneypictures.com] }} '''Walt Disney Pictures''' е филмска компанија која воедно е и во сопственост на [[The Walt Disney Company]]. === Долгометражни Дизни римејк филмови === {| class="wikitable" |- ! Филм (римејк) !! Оригинален анимиран филм !! Година !!Режисер |- | The Jungle Book || The Jungle Book (1967) || 1994 || Стивен Сомерс |- | 101 Dalmatians || 101 Dalmatians (1961) || 1996 || Стивен Херек |- | 102 Dalmatians || засновано на 101 Dalmatians || 2000 || Кевин Лима |- | Alice in Wonderland || Alice in Wonderland (1951) || 2010 || Тим Бартон |- | Maleficent || Sleeping Beauty (1959) || 2014 || Роберт Стомберг |- | Cinderella || Cinderella (1950) || 2015 || Кенет Брана |- | The Jungle Book || The Jungle Book (1967) || 2016 || Џон Фавро |- | Alice Through the Looking Glass || заснован на Alice in Wonderland (1951) || 2016 || Џејмс Бобин |- | Beauty and the Beast || Beauty and the Beast (1991) || 2017 || Бил Кондон |- | Christopher Robin || The Many Adventures of Winnie the Pooh (1977),Winnie the Pooh (2011) || 2018|| Марк Форстер |- | Dumbo|| Dumbo(1941) || 2019 || Тим Бартон |- | Aladdin || Aladdin (1992) || 2019 || Гај Ричи |- | The Lion King || The Lion King (1994) || 2019 || Џон Фавро |- | Lady and the Tramp || Lady and the Tramp (1955) || 2019 || Чарли Бин |- | Maleficent: Mistress of Evil ||Sleeping Beauty (1959) || 2019 || Џоакинг Ронинг |- | Mulan || Mulan (1998) || 2020 || Ники Каро |- | Cruella || 101 Dalmatians (1961) || 2021 || Крег Гилешпе |- | Pinocchio ||Pinocchio (1940) || 2022 || Роберт Земекис |- | Peter Pan & Wendy || Peter Pan (1953) || 2023 || Дејвид Ловери |- | The Little Mermaid || The Little Mermaid (1989) || 2023 || Роб Маршал |- | Mufasa: The Lion King|| The Lion King (1994) ||2024 ||Џон Фавро |- | Snow White || Snow White and the Seven Dwarfs (1937) || 2025 || Марк Веб |- | Lilo & Stitch || Lilo & Stitch (2002) ||2025 ||Dean Fleischer Camp |- | Moana || Moana (2016) ||2026 || Томас Каил |- | Tangled ||Tangled (2010) || TBA || |- | Hercules ||Hercules (1997) || TBA ||Гај Ричи |- | Maleficent 3 ||Sleeping Beauty (1959) || TBA || |} {{компанија-никулец}} [[Категорија:Подружници на Walt Disney Company]] [[de:The Walt Disney Company#Walt Disney Pictures]] mfcyqm3h8f73sogue4pzrxktlmb3psq 5590349 5590348 2026-07-11T02:44:46Z NadyBarbieGirl 63459 /* Долгометражни Дизни римејк филмови */ 5590349 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Инфокутија за компанија |company_name = Walt Disney Pictures |company_logo = [[Податотека:Waltdisneypictureslogo.png|300px]] |company_type = [[Субсидиерна компанија]] |parent = [[Walt Disney Motion Pictures Group]] |owner = [[The Walt Disney Company]] |foundation = [[Бурбенк, Калифорнија]], [[САД]] (1983) |location_city = Бурбенк, Калифорнија |location_country = САД | |key_people = | |industry = [[филм]]ови |products = | |revenue = | |operating_income = | |homepage = [http://disney.go.com/disneypictures/ www.disneypictures.com] }} '''Walt Disney Pictures''' е филмска компанија која воедно е и во сопственост на [[The Walt Disney Company]]. === Долгометражни Дизни римејк филмови === {| class="wikitable" |- ! Филм (римејк) !! Оригинален анимиран филм !! Година !!Режисер |- | The Jungle Book || The Jungle Book (1967) || 1994 || Стивен Сомерс |- | 101 Dalmatians || 101 Dalmatians (1961) || 1996 || Стивен Херек |- | 102 Dalmatians || засновано на 101 Dalmatians || 2000 || Кевин Лима |- | Alice in Wonderland || Alice in Wonderland (1951) || 2010 || Тим Бартон |- | Maleficent || Sleeping Beauty (1959) || 2014 || Роберт Стомберг |- | Cinderella || Cinderella (1950) || 2015 || Кенет Брана |- | The Jungle Book || The Jungle Book (1967) || 2016 || Џон Фавро |- | Alice Through the Looking Glass || заснован на Alice in Wonderland (1951) || 2016 || Џејмс Бобин |- | Beauty and the Beast || Beauty and the Beast (1991) || 2017 || Бил Кондон |- | Christopher Robin || The Many Adventures of Winnie the Pooh (1977),Winnie the Pooh (2011) || 2018|| Марк Форстер |- | Dumbo|| Dumbo(1941) || 2019 || Тим Бартон |- | Aladdin || Aladdin (1992) || 2019 || Гај Ричи |- | The Lion King || The Lion King (1994) || 2019 || Џон Фавро |- | Lady and the Tramp || Lady and the Tramp (1955) || 2019 || Чарли Бин |- | Maleficent: Mistress of Evil ||Sleeping Beauty (1959) || 2019 || Џоакинг Ронинг |- | Mulan || Mulan (1998) || 2020 || Ники Каро |- | Cruella || 101 Dalmatians (1961) || 2021 || Крег Гилешпе |- | Pinocchio ||Pinocchio (1940) || 2022 || Роберт Земекис |- | Peter Pan & Wendy || Peter Pan (1953) || 2023 || Дејвид Ловери |- | The Little Mermaid || The Little Mermaid (1989) || 2023 || Роб Маршал |- | Mufasa: The Lion King|| The Lion King (1994) ||2024 ||Џон Фавро |- | Snow White || Snow White and the Seven Dwarfs (1937) || 2025 || Марк Веб |- | Lilo & Stitch || Lilo & Stitch (2002) ||2025 ||Dean Fleischer Camp |- | Moana || Moana (2016) ||2026 || Томас Каил |- | Tangled ||Tangled (2010) || TBA || |- | Lilo & Stitch 2 || Lilo & Stitch (2005) ||2028 ||Dean Fleischer Camp |- | Hercules ||Hercules (1997) || TBA ||Гај Ричи |- | Maleficent 3 ||Sleeping Beauty (1959) || TBA || |} {{компанија-никулец}} [[Категорија:Подружници на Walt Disney Company]] [[de:The Walt Disney Company#Walt Disney Pictures]] 41lj48dwfs9xa2uivwhxpntisibd6br 5590350 5590349 2026-07-11T02:46:01Z NadyBarbieGirl 63459 /* Долгометражни Дизни римејк филмови */ 5590350 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Инфокутија за компанија |company_name = Walt Disney Pictures |company_logo = [[Податотека:Waltdisneypictureslogo.png|300px]] |company_type = [[Субсидиерна компанија]] |parent = [[Walt Disney Motion Pictures Group]] |owner = [[The Walt Disney Company]] |foundation = [[Бурбенк, Калифорнија]], [[САД]] (1983) |location_city = Бурбенк, Калифорнија |location_country = САД | |key_people = | |industry = [[филм]]ови |products = | |revenue = | |operating_income = | |homepage = [http://disney.go.com/disneypictures/ www.disneypictures.com] }} '''Walt Disney Pictures''' е филмска компанија која воедно е и во сопственост на [[The Walt Disney Company]]. === Долгометражни Дизни римејк филмови === {| class="wikitable" |- ! Филм (римејк) !! Оригинален анимиран филм !! Година !!Режисер |- | The Jungle Book || The Jungle Book (1967) || 1994 || Стивен Сомерс |- | 101 Dalmatians || 101 Dalmatians (1961) || 1996 || Стивен Херек |- | 102 Dalmatians || засновано на 101 Dalmatians || 2000 || Кевин Лима |- | Alice in Wonderland || Alice in Wonderland (1951) || 2010 || Тим Бартон |- | Maleficent || Sleeping Beauty (1959) || 2014 || Роберт Стомберг |- | Cinderella || Cinderella (1950) || 2015 || Кенет Брана |- | The Jungle Book || The Jungle Book (1967) || 2016 || Џон Фавро |- | Alice Through the Looking Glass || заснован на Alice in Wonderland (1951) || 2016 || Џејмс Бобин |- | Beauty and the Beast || Beauty and the Beast (1991) || 2017 || Бил Кондон |- | Christopher Robin || The Many Adventures of Winnie the Pooh (1977),Winnie the Pooh (2011) || 2018|| Марк Форстер |- | Dumbo|| Dumbo(1941) || 2019 || Тим Бартон |- | Aladdin || Aladdin (1992) || 2019 || Гај Ричи |- | The Lion King || The Lion King (1994) || 2019 || Џон Фавро |- | Lady and the Tramp || Lady and the Tramp (1955) || 2019 || Чарли Бин |- | Maleficent: Mistress of Evil ||Sleeping Beauty (1959) || 2019 || Џоакинг Ронинг |- | Mulan || Mulan (1998) || 2020 || Ники Каро |- | Cruella || 101 Dalmatians (1961) || 2021 || Крег Гилешпе |- | Pinocchio ||Pinocchio (1940) || 2022 || Роберт Земекис |- | Peter Pan & Wendy || Peter Pan (1953) || 2023 || Дејвид Ловери |- | The Little Mermaid || The Little Mermaid (1989) || 2023 || Роб Маршал |- | Mufasa: The Lion King|| The Lion King (1994) ||2024 ||Џон Фавро |- | Snow White || Snow White and the Seven Dwarfs (1937) || 2025 || Марк Веб |- | Lilo & Stitch || Lilo & Stitch (2002) ||2025 ||Dean Fleischer Camp |- | Moana || Moana (2016) ||2026 || Томас Каил |- | Tangled ||Tangled (2010) || TBA || |- | Lilo & Stitch 2 || Lilo & Stitch 2 (2005) ||2028 ||Крис Сандерс |- | Hercules ||Hercules (1997) || TBA ||Гај Ричи |- | Maleficent 3 ||Sleeping Beauty (1959) || TBA || |} {{компанија-никулец}} [[Категорија:Подружници на Walt Disney Company]] [[de:The Walt Disney Company#Walt Disney Pictures]] 64n0jdhzsswt7z4om7xcu1lrdd2o9a2 0 90542 5590272 5558063 2026-07-10T16:43:51Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590272 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |author= Црн носорог | status = CR | status_system = iucn3.1 | trend = up | status_ref = <ref name=IUCN/> | image = Black Rhino Diceros bicornis.JPG | image_width = 240px | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Цицачи]] | ordo = [[Perissodactyla]] | familia = [[Rhinocerotidae]] | genus = '''''Diceros''''' | species = '''''D. bicornis''''' | binomial = ''Diceros bicornis'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | subdivision_ranks = [[Подвид]]ови | subdivision = ''[[Diceros bicornis michaeli]]''<br /> ''[[Diceros bicornis longipes]]'' [[extinction|†]]<br /> ''[[Diceros bicornis minor]]''<br /> ''[[Diceros bicornis bicornis]]'' | range_map = Leefgebied_zwarte_neushoorn.JPG | range_map_width = 225px | range_map_caption = Распространетост на црниот носорог }} '''Црниот носорог''' ({{науч|Diceros bicornis}}) е вид на [[носорог]] кој ги населува териториите на источна и централна [[Африка]] вклучувајќи ги [[Кенија]], [[Танзанија]], [[Камерун]], [[Јужна Африка]], [[Намибија]] и [[Зимбабве]]. Иако се нарекува црн, сепак тој има сиво-бела боја на кожа. Името на овој носорог е дадено за да се разликува од [[Бел носорог|белиот носорог]] (''Ceratotherium simum''). Ова именување е малку збунувачко со оглед на фактот дека бојата на овие два вида е доста слична. Зборот бел (''white'' на [[англиски јазик|англиски]]) е погрешен превод на [[холандски јазик|холандскиот]] збор ''weit'', што значи широк, и се однесува на описот на горната усна на овој вид, која е различна од испакнатата усна на црниот носорог. На [[7 јули]] [[2006]] година [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|Меѓународниот сојуз за заштита на природата]] (IUCN) објави дека еден од четирите подвида Западноафриканскиот црн носорог (''[[Diceros bicornis longipes]]'') е привремено ставен на списокот на [[изумрени видови]]<ref name="Times">{{наведени вести|url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-2260631,00.html|title=West African black rhino 'is extinct'|last=|first=|date=7 јули 2006|work=The Times|accessdate=2007-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080905035926/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-2260631,00.html|archive-date=2008-09-05|dead-url=|url-status=dead}}</ref>. Се претпоставува дека постојат околу 3600 единки на црн носорог. == Таксономија == Постојат четири под вида на црниот носорог<ref name=Hillma994>{{наведено списание | url = http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/pdf/i0076-3519-455-01-0001.pdf |format=PDF| journal = [[Mammalian Species]] | volume= 1–8 | title= ''Diceros bicornis'' | author = Hillman-Smith, A.K. Kes; and Colin P. Groves. | year = 1994 | doi = 10.2307/3504292}}</ref>: * [[Јужноцентрален африкански црн носорог]] (''Diceros bicornis minor'') – овој вид е најброен, и во минатото бил распространет од централен [[Танзанд]] до источниот дел на [[Јужна Африка]]. * [[Јужнозападен африкански црн носорог]] (''Diceros bicornis'') – прилагодени се на суви и полусуви савани кои ги има во [[Намибија]], јужна [[Ангола]], западна [[Боцвана]] и западниот дел на [[ЈАР]] * [[Источноафрикански црн носорог]] (''Diceros bicornis michaeli'') – во минатото бил распространет од јужен [[Судан]], [[Етиопија]], до [[Кенија]] и [[Танзанија]]. Денес најмногу го има во Танзанија. * [[Западен африкански црн носорог]] (''Diceros bicornis longipes'') – бил распространет во западниот дел на [[Камерун]], но на [[8 јули]] [[2006]] година [[МСЗП]] привремено го става на списокот на [[изумрени видови]] <ref name=Times/>. == Особености == Возрасен црн носорог до рамењата е висок 140-170 сантиметри и е со должина со 3,3 до 3,6 метри<ref name=WAZA>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.waza.org/virtualzoo/factsheet.php?id=118-003-003-001&view=Rhinos&main=virtualzoo | title = Black Rhinoceros | work = [[World Association of Zoos and Aquariums]] | accessdate = 2007-10-09 | author = Dollinger, Peter and Silvia Geser | archive-date = 2009-07-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090716032025/http://www.waza.org/virtualzoo/factsheet.php?id=118-003-003-001&view=Rhinos&main=virtualzoo | url-status = dead }}</ref>. Просечната тежина на возрасните единки е од 800 до 1364 килограми, но понекогаш достигнуваат и до 1818 килограми. Женките се помали од мажјаците (види [[полов диморфизам]]). Овој вид има два рога изградени од [[кератин]]. Предниот рог е поголем со просечна должина од 50 сантиметри, но во ретки случаи достигнува и до 140 сантиметри. Најголемиот рог кој бил измерен достигнувал должина од скоро 1,5 метри<ref name="EllisNTB"/>. Понекогаш може да се развие и најмал трет рог. Овие рогови се користат за одбрана, заплашување, ископување на корења и кршење гранки. Бојата на [[кожа]]та најмногу зависи од составот на почвата каде што живеат и од поединечните навики за тркалање во калта. Црниот носорог е доста помал од [[Бел носорог|белиот носорог]], и има долга испакната горна усна со која посегнува по листовите и гранките кога се храни<ref name="EllisNTB">{{наведена книга| last = Ellis| first = Richard| authorlink = Richard Ellis (biologist) | title = No Turning Back: The Life and Death of Animal Species| publisher= Harper Perennial | year = 2004| location = New York| pages = 205–208| isbn =0-06-055804-0 }}</ref>. Црниот носорог се разликува од белиот и по помалиот череп и уши. Исто така, овој вид нема грпка на рамењата која е карактеристична за белиот носорог. Нивната тенка повеќеслојна кожа ги заштитува од трње и остри треви. На кожата имаат голем број надворешни [[паразит]]и. Птици од семејствата на [[говедари (птици)|говедарите]] (''Buphagus'') и [[чапји]]те (''Ardeidae'') кои живеат заедно со носорозите ги отстрануваат овие паразити. Носорозите имаат многу лош вид, па затоа повеќе се потпираат на нивниот слух и осет за мирис. Овие животни имаат големи уши кои можат да ги вртат во сите насоки и лесно да детектираат звук. Исто така имаат и голем нос и одличен осет за мирис кој им помага да откријат [[грабливци]]. == Распространетост == [[Податотека:BlackRhino-USFWS.jpg|thumb|right|Црн носорог]] Во поголемиот дел на XX век црниот носорог бил најраспространет од сите видови на [[носорози]]. Се претпоставува дека во 1900-тите во [[Африка]] имало неколку илјади единки <ref name=IUCN>{{IUCN2008|assessors=IUCN SSC African Rhino Specialist Group|year=2008|id=6557|title=Diceros bicornis|downloaded=28 ноември 2008}}</ref>. За време на втората половина на 20 век нивниот број драстично се намалил, од проценети 70 000<ref name=Panda>{{Наведена мрежна страница | url = http://panda.org/downloads/species/ecop13blackrhinofactsheet.pdf | format = PDF | title = WWF Factsheet; Black Rhinoceros Diceros Bicornis | work = [[Светски фонд за природа]] | year = 2004 | accessdate = 2007-10-09 | archive-date = 2008-11-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081119092217/http://panda.org/downloads/species/ecop13blackrhinofactsheet.pdf | url-status = dead }}</ref> во 1960-тите на 10 000-15 000 единки во 1981 година. Во почетокот на 1990-тите бројот бил под 2500 а во 2004 година објавено е дека се останати само 2410 единки на црн носорог. Според меѓународната фондација за носорози (International Rhino Foundation) африканската популација малку закрепнала, па во 2003 година имало 3610 единки <ref name=IRF>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.rhinos-irf.org/rhinoinformation/blackrhino/index.htm | work = [[International Rhino Foundation]] | accessdate = 2007-10-09 | title = Black Rhino Information | archive-date = 2007-08-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070810025630/http://www.rhinos-irf.org/rhinoinformation/blackrhino/index.htm | url-status = dead }}</ref>. Според извештајот на [[МСЗП]] од јули 2006 западниот африкански црн носорог е ставен на списокот на изумрени животни<ref>{{наведени вести|url=http://environment.guardian.co.uk/conservation/story/0,,1847043,00.html|title=West African black rhino feared extinct|author=Andrew Meldrum|first=|date=12 јули 2006|work=The Guardian|accessdate=2007-10-09|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref>. Црниот носорог бил доведен до работ на изумирање како резултат на нелегалниот лов поради неговите рогови, но и поради уништувањето на неговото природно живеалиште. Рогот се употребува до традиционалната кинеска медицина, и се смета дека може да освести пациенти кои се во кома, како и да лечи треска<ref name="Oregonian">{{наведени вести|url=http://www.oregonlive.com/news/oregonian/index.ssf?%2Fbase%2Fnews%2F1182914731179260.xml&coll=7|title=Shop owner pleads guilty to selling black rhino horn|author=Michael Milstein|first=|date=27 June 2007|work=|accessdate=2007-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930032132/http://www.oregonlive.com/news/oregonian/index.ssf?%2Fbase%2Fnews%2F1182914731179260.xml&coll=7|archive-date=2007-09-30|dead-url=|publisher=The Oregonian|language=en|url-status=dead}}</ref>. Наводните лековити својства кои се препишуваат на рогот никогаш не биле потврдени од страна на медицинските науки. На средниот исток овие рогови се користат за изработување на украсни дршки за ножеви и ками. == Поведение == [[Податотека:Spitzmaulnashorn (fcm).jpg|right|thumb|Црн носорог се одмара во зоолошката градина во Франкурт]] Носорозите се самотни животни, освен за време на сезоната на парење. Мајките и младите понекогаш живеат во мали групи, но само кратко време. Мажјаците не се толку дружељубиви како женките, иако и тие понекогаш дозволуваат во нината околина да има и други носорози. Овие животни не се многу територијални, и често делови од нивните територии се препокриваат со територии на други единки . Големина на овие територии може да варира во зависност од сезоната и достапноста на храна и вода. Вообичаено на територии каде има големо количество на храна и вода, има поголема концентрација на носорози. Во [[Серенгети]] овие територии се од 43-{{км2|133}}, додека во [[Нгоронгоро]] се помеѓу 2,6 и {{км2|44}}. Црните носорози имаат репутација на екстремно агресивни животни. Тие напаѓаат од страв, збунетост и паника. Поради нивниот многу слаб вид, тие напаѓаат секогаш кога ќе осетат некаква закана. Забележани се случаи кога овие животни напаѓаат и стебла од дрва или [[термит]]ски живеалишта. Црните носорози често се борат меѓусебе, и имаат највисока стапка на смртност како резултат на борба (највисока од сите цицачи): околу 50 % од мажјаците и 30% од женките умираат од повреди здобиени за време на борба<ref>Joel Berger and Carol Cunningham, "Natural Variation in Horn Size and Social Dominance and Their Importance to the Conservation of Black Rhinoceros," Conservation Biology 12:708-11 (1998).</ref>. Возрасен црн носорог нема природни [[грабливци]]<ref>[http://www.awf.org/content/wildlife/detail/rhinoceros AWF: Wildlife: Rhinoceros<!-- Bot generated title -->]</ref>, освен еден непроверен ицидент кога возрасен носорог е убиен од [[Нилски крокодил]] <ref>Wood, The Guinness Book of Animal Facts and Feats. Sterling Pub Co Inc (1983), ISBN 978-0-85112-235-9</ref>. Црните носорози се доста брзи, и трчајќи можат да достигнат брзина од 56&nbsp;км/ч. === Исхрана === [[Податотека:Black rhino.jpg|thumb|left|250px|Црн носорог пасе трева]] Црниот носорог е [[хербивор]]но животно што значи дека се храни со лисјести растенија, гранки, фиданки, трнести грмушки и овошје. Нивната исхрана помага во намалување на количината на [[дрвенести растенија]] што резултира со растење на повеќе трева, што е корисно за другите животни. Се знае дека овие животни јадат и до 220 различни видови на растенија. Носорозите можат да издржат без вода и до 5 дена, за време на големите суши. Црниот носорог најчесто ги населува пасиштата, саваните и тропските територии. Црниот носорог се храни наутро и навечер. За време на најтоплиот дел од денот, тие се неактивни и најчесто времето го поминуваат одмарајќи, спиејќи или валкајќи се во калта. Валкањето во кал е значаен дел од животот на овие животни. Ова им помага да го оладат телото за време на денот, но и да се заштитат од [[паразит]]и. Ако поради суша нема кал, тогаш тие се валкаат во прав. Кога се хранат, црните носорзи ги употребуваат усните за да ги соберат сите листови од гранките. === Размножување === [[Податотека:Ostafrikanisches Spitzmaulnashorn.JPG|left|250px|thumb|Црн носорог во зоолошката градина во Цирих]] Возрасните единки се самотни животни, и се собираат само за време на парењето. Парењето не е од сезонски карактер но раѓањето е речиси секогаш кон крајот на дождовната сезона, односно во суви услови. Паровите за време на парењето остануваат заедно од 2-3 дена па до неколку недели. За време на овој период тие се парат неколкупати. Периодот на носење трае 15-16 месеци. Младите по раѓањето тежат 35 до 50 килограми. Младите прекинуваат да цицаат на возраст од 2 години. Мајката останува со младенчето 2-3 години, додека не се роди ново младенче. Младите понекогаш може да бидат плен на хиенахиени или лавови. Полова зрелост мажјаците достигнуваат на возраст од 5-7 години, а женките на возраст од 7-8 години. Во дивината, животниот век е од 35 до 50 години<ref name=WAZA/>. == Наводи == {{reflist}} * {{Citation | last = Emslie | first = R. and Brooks, M. | year = 1999 | title = African Rhino. Status Survey and Conservation Action Plan | publisher= IUCN/SSC African Rhino Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, UK | isbn = 2831705029}} * {{Citation | last = Rookmaaker | first = L. C. | year = 2005 | title = Review of the European perception of the African rhinoceros | journal = Journal of Zoology | volume = 265 | number = 4 | pages= 365–376 | doi = 10.1017/S0952836905006436 }} === Надворешни врски === * [http://www.rhinoresourcecenter.com/species/black-rhino/ Black Rhino Info] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141015011942/http://www.rhinoresourcecenter.com/species/black-rhino |date=2014-10-15 }} & [http://www.rhinoresourcecenter.com/images/Black-Rhino/t1_4/year/desc/1.php Black Rhino Pictures] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140407140008/http://www.rhinoresourcecenter.com/images/Black-Rhino/t1_4/year/desc/1.php |date=2014-04-07 }} on the [http://www.rhinoresourcecenter.com Rhino Resource Center] website. * The [[International Rhino Foundation]] dedicated to the conservation of rhinos http://www.rhinos-irf.org/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071011002729/http://www.rhinos-irf.org/ |date=2007-10-11 }} * {{Наведена мрежна страница | url = http://spot.colorado.edu/~humphrey/fact%20sheets/rhino_black/black_rhino.htm | title = Black Rhinos Fact Sheet; developed for the San Diego Zoological Society Intranet | accessdate = 2007-10-09 | archive-date = 2007-12-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071209203308/http://spot.colorado.edu/~humphrey/fact%20sheets/rhino_black/black_rhino.htm | url-status = dead }} * {{Наведена мрежна страница | url = http://www.zoo.nsw.gov.au//imagedata/Rhi.pdf | format = PDF | work = Zoological Parks Board of New South Wales | title = Black Rhinoceros | accessdate = 2007-10-09 | archive-date = 2006-08-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060819075404/http://www.zoo.nsw.gov.au//imagedata/Rhi.pdf | url-status = dead }} * [http://www.savetherhino.org/ www.savetherhino.org] * [http://www.wildlifenow.com/ WildLifeNow] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210125053455/http://www.wildlifenow.com/ |date=2021-01-25 }} Website for the [[Tony Fitzjohn]]/[[George Adamson]] African Wildlife Preservation Trust, supporting the [[Mkomazi Game Reserve]] and Mkomazi Rhino Sanctuary in Tanzania * [http://ecos.fws.gov/species_profile/servlet/gov.doi.species_profile.servlets.SpeciesProfile?spcode=A081 U.S. Fish & Wildlife Service Species Profile] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061002224420/http://ecos.fws.gov/species_profile/servlet/gov.doi.species_profile.servlets.SpeciesProfile?spcode=A081 |date=2006-10-02 }} {{Непарнокопитни}} [[Категорија:Непарнокопитни]] [[Категорија:Носорози]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] jotju55303thb92y1pki98fj4g74gpt 0 98912 5590154 5486932 2026-07-10T13:35:10Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590154 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Марко Лерински | портрет=Marko Lerinski.jpg | опис= Офицер и војвода на ВМОРО од [[Бугарија]]| наставка=а | роден-дата= [[20 јуни]] [[1862]] | роден-место= [[Котел]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|df=yes|1902|6|12|1862|6|20}}| починал-место= {{починат во|Пателе}}, [[Османлиско Царство]]| националност= | народност = }} '''Георги Иванов Ѓуров''', познат по псевдонимите '''Георги Геројски''', '''Марко Лерински''' и '''Марко војвода''' ([[Котел]], [[20 јуни]] [[1862]] — [[Пателе]], [[12 јуни]] [[1902]]) ― офицер и револуционер, учесник во [[Македонско национално движење|македонското револуционерно движење]]. Член и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Георги Иванов бил роден на 20 јуни 1862 година во [[Котел]], тогаш [[Отоманско Царство|Османлиското Царство]]. Во 1883 година пристапува на воена служба во [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]. Зел учество во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]] и за пројавената храброст бил удостоен со медал и повисок чин. Неговите другари заради тоа го нарекувале Геројски. Во [[1895]] година ја напуштил армијата и влегува во редовите на [[ВМОК|Врховниот македоно-одрински комитет]] и зема учество во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] од 1895 година и опожарувањето на [[Доспат]]. По неуспехот на акцијата, тој се вратил во [[Бугарска армија|армијата]] како подофицер. === Во ТМОРО === Во 1900 година, тој се поврзал со [[Гоце Делчев]] и [[Ѓорче Петров]], кои го привлекле во ВМОРО и го испраќаат како војвода во [[Леринско]], каде го зема псевдонимот Марко. Во исто време во [[Македонија (регион)|Македонија]] влегле и [[Христо Чернопеев]], [[Атанас Бабата]], [[Михаил Апостолов]] – Попето. Благодарение на воената подготовка на Марко војвода и на неговите организациони способности, неговата чета станала училиште за подготовка на четници и војводи за целата револуционерна организација.<ref>[http://www.kroraina.com/knigi/obm1/3_1.html Христо Силјанов, “Ослободителните борби на Македонија”, том 1, Софија, 1993, стр. 99]</ref> Марко го претвора Леринско во: {{Cquote|''..еден реон кој е пример во секој однос. Работници ентузијасти, стегнати организации, дисциплинирана чета и во полната смисла на зборот агитационо-организаторска. Сето тоа беше дело на котленецот Марко..'' <ref>[http://www.kroraina.com/knigi/obm1/4_1.html Христо Силјанов, “Ослободителните борби на Македонија”, том 1, Софија, 1993, стр. 133]</ref>}} Марко Лерински бил првиот кој предложил да биде подигнато сеопшто востание во Македонија и [[Одринско]].<ref>[http://www.vmro.org/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=33 Атанас Лозанчев, “Зошто бев за востание”]</ref> Војводата дејствува во Костурско, Воденско, Леринско и Битолско со Гоце Делчев, [[Пандо Кљашев]], [[Васил Чекаларов]] и [[Лазар Поп Трајков]] до почетокот на 1902 година. {{Cquote|''Тој ја организира првата чета во Битолскиот округ, во чијашто агитационо-организаторска работа се поведе правилно и паралелно со бојната обука. Арамии како [[Коте Христов|Коте]] не можеа да ја поднесуваат војничката дисциплина во неговата чета. Но незлонамерните прости луѓе и интелигентните, физички неподготвени и незапознаени со војното искуство, имаше на што да се научат кај Марко. Строг кон себеси, ограничувајќи ги потребите до самоизмачување, со железна тврдина при поднесување на незгодите, Марко дејствуваше над другите главно преку сопствениот пример. Тој ги научи своите прости другари да се занимаваат до прекумерен умор со обука и им ја насочи амбицијата да ги обучуваат од нивна страна селаните, особено младите, потполнувајќи го со содржина нивното празно време по селата и во планината. Дури неговото источно наречје, во кое тој не внесуваше ниту еден локален збор, направи влијание над необразуваните четници и побистрите селани. Кај таков издигнат и искусен началник не беше тешко за учителите да ја поднесуваат положбата на прости четници и да ги добијат за кратко време најнеопходните познавања и пракса, за да можат и самите да командуваат чети. Многумина костурски четници ги добија од Марко првите вежби со пушка. Под Марковото влијание се прероди и [[Митре Влаот]], кој веќе го познаваат нашите читатели. [[Дине Кљусов]], подоцнежен војвода, [[Печо Настев]], гимназијалец, војвода за време на востанието, Кице и Дине Абдураманов се најблиските воспитаници на Марко од Леринско. Кај Марко се учеа и учителите [[Методи Патчев]] од [[Охрид]], [[Славејко Арсов|Славко Арсов]] од [[Штип]], како и писателот ([[Христо Силјанов]])'' <ref>[http://www.kroraina.com/knigi/obm1/4_1.html Христо Силјанов, “Ослободителните борби на Македонија”, том 1, Софија, 1993, стр. 136]</ref>}} По предавството на месни [[гркоман]]и, Марко војводата загинал во борба со [[Османлиска вијска|османлиски војски]] во леринското село [[Пателе]] (денеска Агиос Пантелејмонас, Грција) на 13 јуни 1902 година. На местото на Марко, биле поставени војводите потпоручник [[Георги Папанчев]] и [[Дине Кљусов]]. == Опеан во народното творештво == Марко Лерински и покрај тоа што не бил родум од [[Македонија (регион)|Македонија]], оставил силна трага меѓу [[Македонци|македонското]] население поради неговата искрена намера за слободата на тој народ. === Песна за Марко Лерински === [[Податотека:Kotel plocha.jpg|right|thumb|150п|Спомен плоча во Котел.]] Денеска петок, сабота, <br /> утре е света недела. Марко војвода пристигна <br /> во това село Пателе. Проклети биле шпиони, <br /> Марко војвода предадоа. Надојдоа турски табори, <br /> Марко војвода сардисаа. Зафати битка голема,<br /> Марко војвода загина. Проклети биле чпиони, <br /> Марко шчо го предадоа. == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [http://www.youtube.com/watch?gl=GB&hl=en-GB&v=4xz9QdWGFlw Песната за Марко Лерински во Youtube.com] {{Дејци на МРО}} {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лерински, Марко}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Бугарски офицери]] [[Категорија:Бугарски револуционери]] [[Категорија:Родени во 1862 година]] [[Категорија:Починати во 1902 година]] [[Категорија:Луѓе од Котел]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] s1u2nnr5td7igtekfxlwgdlfuhrrd14 0 98975 5590116 5547681 2026-07-10T13:15:32Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590116 wikitext text/x-wiki :''Оваа статија е за деецот на [[ВМОРО]]. За народниот херој и академик видете [[Михајло Апостолски]].'' {{Инфокутија за личност | име=Михаил Апостолов - Попето| портрет=Mihail popeto.jpg | px=150п| опис= Офицер од Бугарија и војвода на ВМОРО| наставка= | роден-дата=[[1871]] | роден-место= [[Горна Дикања]], [[Дунавски Вилает]], [[Османлиска Империја]]| починал-дата= [[21 март]] [[1902]]| починал-место= {{починат во|Гаваљанци|}}, [[Солунски Вилает]], [[Османлиска Империја]] | }} '''Михаил Апостолов Рајнов''', нарекуван '''Попето''', ― [[Македонци|македонски]]<ref>Известия на Института за история. (1960). Изд. на БАН с. 330</ref><ref>Panaĭotov, L., Khristov, K. A. (1978). Гоце Делчев: спомени, документи, материали. Наука и изкуство. с. 76</ref> подофицер во [[бугарска армија|бугарската армија]], учесник во македонското револуционерно движење, член, војвода и прв инструктор на [[Четнички институт на ТМОРО|четнички институт]] на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]].<ref>Енциклопедија ВМРО, Скопје 2015, стр. 12</ref> == Животопис == === Рани години === Михаил Апостолов е роден во село [[Горна Дикања]], [[Радомир]]ско во [[1871]] година. Израснал во многу сиромашно семејство. Мајка му умрела и татко му го пратил во [[Софија]] за да учи. Служел воена служба во кавалеријата – 1-ви коњички полк, и стигнал до чинот подофицер. Ја напуштил армијата и станал стражар во коњичката полиција во [[Софија]]. Во [[1895]] година, кога [[ВМОК|Македонскиот комитет]] во [[Софија]] го организирал [[Мелничко востание|Мелничкото востание]], четничката акција во [[Македонија (регион)|Македонија]], тој ја напуштил стражарската служба и тргнал со четата на поручник [[Петар Начев]]. По четничката акција се вратил во [[Софија]]. Се сретнал со [[Гоце Делчев]], кој во тоа време ги организирал првите чети на [[Македонска револуционерна организација|Внатрешната организација]], кои требало да влегуваат во Македонија. Гоце Делчев решил да привлече бугарски офицери во [[Македонска револуционерна организација|Внатрешната организација]], за да го издигне нејзиниот авторитет пред населението, и за да ги подобри бојните способности на четниците. Михаил Апостолов – Попето и [[Марко Лерински]], а малку потоа и [[Христо Чернопеев]] и [[Атанас Бабата]] се првите [[Бугарска армија|бугарски подофицери]] во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. === Години во македонското револуционерно движење=== ==== Инструктор на четничкиот институт ==== Михаил Апостолов станува првиот војвода на агитационо-организаторска чета. Во неговата седумгодишна дејност, во неговата чета како негови ученици минуваат редица дејци на [[ВМОРО|Организацијата]] како: [[Михаил Герџиков]], [[Никола Дечев]], [[Петар Јуруков]], [[Делчо Коцев]], [[Петар Самарџиев]], [[Никола Жеков]], [[Атанас Бабата]], [[Андон Ќосето]] (помошник-војвода на четата), [[Крстјо Б’лгаријата]], [[Гоне Бегенин]], [[Трајко Јотов]], [[Иван Варналијата]], [[Иван Наумов Алјабака]] и други. Во четата за 3-4 месеци бил и [[Христо Чернопеев]], кој подоцна предводи сопствена чета <ref name="cholov">П. Чолов, Бугарските вооружени чети и одреди во XIX век, Софија, 2003, Академско издателство “Марин Дринов”, ISBN 954-430-922-5, стр. 343</ref>. :види:[[Четнички институт на ТМОРО]] ===== Војвода ===== За првпат како војвода на [[ВМОРО]], тој влегол во [[Македонија (регион)|Македонија]] во [[1897]] година, а неговата чета била од 7 души. Сите се од слободните делови на [[Бугарија]] и имаат воена подготовка: [[Васил Чочов|Васил Иванов Чочов]] – постар подофицер од 1-виот пешадиски полк, [[Александар Маринов]] од [[Пловдив]] – ученик од унтерофицерското училиште, [[Филип Григоров]], ученик од истото училиште, [[Николај Петров]], унтерофицер и други. Четата како реон на дејствување го има [[Малешевско]], но дејствува и во [[Кочанско]], [[Радовиш]]ко и [[Струмичко]]. ===== Обиколки низ Македонија ===== На [[20 јули]] [[1897]] година, заедно со четата на [[Гоце Делчев]] убиваат четири черкези во село [[Бујковци]]. На [[14 септември]] [[1897]] година Михаил Попето го одвлекува богатиот турчин Назлам бег од [[Струмица]]. Во [[1898]] година, четата на Попето, веќе од 13 души, ги обиколувала [[Серско]] и [[Кукушко]]. Во [[1899]] година Михаил Попето ги обиколува [[Воден]]ско и [[Ениџевардар]]ско. Четник кај Попето бил и [[Михаил Чаков]] – учител, кој од [[1901]] до [[1908]] предводи различни чети во [[Македонија (регион)|Македонија]] <ref>П. Чолов, Бугарските вооружени чети и одреди во 19 век, Софија, 2003, Академско издателство “Марин Дринов”, ISBN 954-430-922-5, стр. 339</ref>. Во [[февруари]] [[1900]] година преминува низ село [[Оризарци]], [[Гевгели]]ско, а неговата чета во тоа време брои 15-20 луѓе; подоцна во летото се префрла во [[Кукушко]]. Води борби со турски вооружени сили до село [[Д’мбово]], во [[Кожув планина]] и на други места. Во истата година како апостол, продолжува да ја обиколува Македонија, овој пат во [[Тиквеш]]ко.<ref name="cholov"/>. На пат од Кукушко кон [[Петрич]]ко на [[21 март]] [[1902]] година четата на Михаил Апостолов е фатена од силна турска потера и влегува во борба со неа меѓу селата [[Чугунци]] и [[Гавалјанци]], Кукушко, во која војводата Михаил Попето загинува. Погребан е во дворот на црквата во Гавалјанци. === За него === {{Cquote|''Од тој простодушен апостол истекуваше чист идеализам, себепорекнување, смел организаторски дух, човекољубие и сеотдајност. Седум години непрестајно тој беше на својата позиција, гол, бос и испокинат, гладен и жеден, беше како стражар на својата позиција''<ref>Стефан Аврамов, Херојски времиња.</ref>}} {{Cquote|''Попето е најголемиот по значење ученик на Делчев. Тој е првиот војвода на агитационо-организаторска чета. Мих. Апостолов Попето е шоп од Софиско'' <ref>[http://www.promacedonia.org/obm1/3_1.html Христо Силјанов, Ослободителните борби на Македонија, том I, издание на Илинденската Организација, Софија, 1933, стр. 99]</ref>}} {{Cquote|''Во Тиквешко се случи еднаш веќе трети ден ништо не бевме јаделе и бевме многу изморени. Фативме еден овчар и го пративме за леб; сите бевме папсани. Едни спиеја, а Попето се крпеше. Јас седнав до него и бев зел малку очајна поза. Тој никого не го оставаше да очајува, тој пееше песни, се искачуваше по дрвата, правеше шеги, не развеселуваше, воопшто не даваше да очајуваме. Јас се бев замислил. Тој ме погледна и ме праша: “А бе, адаш, што си се замислил?” Јас му се оплакав, дека помеѓу тој народ, за кој сме решиле да го дадеме и животот, има и такви кои се подготвени да не предадат и сл. Попето одговори: “Знаеш ли, јас не сум тргнат за тие луѓе, што ќе не предадат, а за тие луѓе во народот, кои чувствуваат и мислат како нас. И ако ги сретнавме тие луѓе, сигурно тие ќе ни дадеа леб.” Тој одговори ми направи впечаток и јас се убедив, дека Попето свесно се предал на револуционерна работа, а не како некои други војводи, кои така што се каже, по инерција беа повлечени по заедничкото течение. Попето бил кавалерист, знаеше да стрела со левата рака, сетне бил стражар во Софија, во Стамболово време, го праќале да го слуша во клубот на социјалистите и тој таму дознал, дека тие луѓе не зборуваат глупости'' <ref>Михаил Герџиков, Спомени, документи, материјали, Софија, 1984, стр. 25</ref>}} == Дополнителна литература == * Енциклопедија Бугарија, том 1, Издание на БАН, Софија, 1978 * [http://www.kroraina.com/knigi/bmark/lm_voevodi/2_1.htm Љубомир Милетич, “Спомени на Христо Чернопеев, Движението од оваа страна на Вардарот и борбата со * врховистите”] * [http://vmroyouth.org/node/101 За Михаил Апостолов - Попето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081011190435/http://vmroyouth.org/node/101 |date=2008-10-11 }} * [http://www.macedonia-science.org/gallery/displayimage-47-0.html Илустрација Илинден, година VII, број 6] * [http://macedonia-history.blogspot.com/2006/11/blog-post_116330617213130660.html Македонија во пламени, ИК Синева Софија, 2003] == Наводи == <references /> {{Дејци на МРО}} {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Апостолов}} [[Категорија:Родени во 1871 година]] [[Категорија:Починати во 1902 година]] [[Категорија:Луѓе од Бугарија]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] bgc0l0np3d5xf44810n1oktiqzky3h6 0 99022 5590128 5408149 2026-07-10T13:19:27Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590128 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Крсто Б’лгаријата| портрет=Krystio Bulgariata.JPG | px= 150п| опис= Офицер од Бугарија и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]| наставка= | роден-дата=[[1871]] | роден-место= {{роден во|Враца}}, [[Бугарија]]| починал-дата= мај 1913| починал-место= [[Валовишта]], {{починал во|Серско}} | }} '''Крсто Николов Георгиев''' ({{langx|bg|Кръстьо Николов Георгиев}}; [[1874]] - [[1913]]) , познат како ''Крсто Б’лгаријата'' ({{langx|bg|Кръстьо Българията}}) — офицер во [[бугарска армија|бугарската армија]] и револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, учесник во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]], член и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. ==Првите години== Крсто Б’лгаријата е роден во [[1874]] година во [[Враца]], тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Немал услови да се школува, па пристапил во [[Бугарска армија|бугарската армија]]. Со чин [[фелдфебел]] ја напуштил армијата во [[1895]] година и се вклучил во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] на [[Македонски комитет|Врховниот комитет]]. Од [[1897]] година станал [[четник]] на [[Михаил Апостолов]] – Попето, а потоа од [[1900]] до крајот на [[1902]] година е [[Тиквеш]]ки војвода на [[ВМОРО]]. За кратко од [[јануари]] до [[август]] [[1901]] година секретар на четата на Крсто Б’лгаријата бил [[Аргир Манасиев]]. == Војвода == По препорака на [[Михаил Герџиков]] во ноември [[1902]] година Крсто станал војвода на чета во [[Чокенски револуционерен реон|Чокенскиот револуционерен реон]] и во [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]], каде што станал и првиот подофицер <ref>Весник “Бугарска армија”, бр. 15642</ref>. [[Податотека:Stone affair persons.jpg|лево|мини|250п|[[Христо Чернопеев]], [[Јане Сандански]] и Крсто Б'лгаријата]][[Податотека:Petar Angelov Krastyo Bulgariata Nikola Zhekov.JPG|мини|десно|250п|[[Петар Ангелов (ВМОРО)|Петар Ангелов]], Крсто Б'лгаријата и [[Никола Жеков]]]] Од почетокот на [[1903]] година бил назначен за војвода на [[Малотрновски револуционерен реон|Малотрновскиот револуционерен реон]], каде значително придонел за разгранување на револуционерната мрежа и организирањето на [[бугари|бугарското]] население во [[Одрин]]. Во февруари стапил во четата на [[Михаил Герџиков]] и учествувал во организирањето на атентатот на железничката линија кај село [[Синекли]], [[Чаталџа]]нски реон. Крсто Б’лгаријата бил делегат на конгресот на [[Петрова нива]] во својство на околиски војвода на Малотрновскиот револуционерен реон.<ref name="[http://www.promacedonia.org/hk/hk_11.htm Родопа през Илинденско-Преображенското въстание, Христо Караманджуков]">Родопа през Илинденско-Преображенското въстание, Христо Караманджуков</ref> За време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] е војвода во Чокенскиот регион со заменик војвода [[Петар Чолаков]]. Во текот на ноќта на 9 август неговата чета од 40 души го напаѓа турското село [[Хаџиталашман]], кое е на само 20 километри од [[Одрин]]. Четниците го нападнале селото од три страни, а во паника голем дел од населението, полициската станица и кавалерискиот гарнизот побегнале во [[Одрин]]. Утрото во селото не останал ниту еден [[Отоманци|Турчин]].<ref>[http://www.meridian27.com/trakia/tr2.htm Тракијско дружество “Антим I”, Бургас]</ref> По востанието, Крсто се префрлил повторно во [[Македонија]] како околиски војвода. По востанието тој станал војвода во [[Кочани|Кочанско]], каде од [[1904]] година под негово раководство дејствува [[Цено Куртев]]. == Подоцнежна дејност == [[Податотека:Cheta of krustio vojvoda.jpg|десно|мини|350п|Четата на Крсто Б'лгаријата]] Крсто Б’лгаријата придонел за ограничување на дејствувањето на српската вооружена пропаганда во [[Македонија]]. На [[2 јануари]] [[1905]] година над село [[Кнежево]], [[Кратово|Кратовско]], се одржал конгрес на [[Скопски револуционерен реон|Скопскиот револуционерен реон]]. За членови на окружното раководство на Скопскиот реон биле избрани [[Даме Груев]], [[Ефрем Чучков]], Крсто Б’лгаријата, [[Мише Развигоров]] и [[Атанас Бабата]]. Крсто Б’лгаријата учествувал во [[Првата балканска војна]] и после во [[Втората балканска војна]] како доброволец во [[Македонско-одрински доброволен корпус]]. Во мај [[1913]] година е унапреден со чин подпоручник. Скоро после тоа заболува од [[колера]] и умира. Крсто Б’лгаријата е запаметен како војвода, кој неколкупати особено жестоко претепува <ref>[http://www.kroraina.com/knigi/giliev/pm/pm_12.html Панајот Маџаров, Света завера]</ref> или убива <ref name="[http://www.promacedonia.org/hk/hk_11.htm Родопа през Илинденско-Преображенското въстание, Христо Караманджуков]"/> невини дејци на организацијата. За тоа е прекоруван и лично од [[Георги Кондолов]]. На негово име е крстена улица во град [[Враца]], [[Бугарија]]. == Извори == * Електронска енциклопедија “Историја на Бугарија”, ИК Труд, Сирма, 2003 * Енциклопедија “Бугарија”, том 3, Издателство на БАН, Софија, 1982 == Белешки == <references /> == Галерија == <center> <gallery> Image:Stone affair persons.jpg|[[Христо Чернопеев]], [[Јане Сандански]] и Крсто Б'лгаријата. Image:Cheta of krustio vojvoda.jpg|Четата на Крсто војвода Image:Cheta shivarov lazarov.jpg|Обединетата чета на Крсто Б’лгаријата и [[Пенјо Шиваров]] </gallery> </center> {{Дејци на МРО}} {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Б'лгаријата}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Бугарски офицери]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Бугарски револуционери]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] cxvhfhdxzmvnmst2jx6g1fs9uqyvk1w 0 103132 5590284 5558103 2026-07-10T16:47:50Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590284 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Цуцулеста сипка | status = LC | status_ref = <ref name="icun">{{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2004|id=52095|title=Parus cristatus|downloaded=12 мај 2006}}</ref> | status_system=iucn3.1 | image = Lophophanes cristatus Luc Viatour 4.jpg | image_width = 300px | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птица|Птици]] | ordo = [[Врапчарки]] | familia = [[Сипка|Сипки]] | genus = ''[[Гривести сипки]]'' | species = '''''Цуцулеста сипка''''' | binomial = ''Lophophanes cristatus'' | binomial_authority = [[Карл Лине|Linnaeus]], 1758 }} [[File:Lophophanes cristatus MHNT.ZOO.2010.11.181.1.jpg|thumb|''Lophophanes cristatus'']] '''Цуцулестата сипка''' ([[латински]]: ''Lophophanes cristatus'', порано ''Parus cristatus''), е [[песнопојна птица|песнопојна]] [[птица]] од семејството [[сипки]]. Птицата е мошне распространета и често живее и се размножува во зимзелени шуми ширум средна и северна [[Европа]], како и листопадни шумски предели во [[Франција]] и [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]]. Во [[Велика Британија]], птицата е ограничена само на древните борови шуми во Инвернес и Стратспи во [[Шкотска]], и од таму ретко излегува. Неколку заскитани цуцулести сипки се видени и во [[Англија]]. ''Цуцулестата сипка'' ја има и во [[Македонија]]. Оваа птица живее на постојано место и највеќето единки не одат на [[Преселба на птиците|преселба]]. Оваа сипка е лесно препознатлива по издигнатата цуцулка, нејзиниот подвиткан врв, како и по карактеристичниот црн оглавник и исправена линија кон клунот. Како и другите сипки, цуцулестата сипка е зборлива, со постојан {{audio|Lophophanes_cristatus.ogg|пој}} „''ци, ци, ци''“, сличен на појот на [[елова сипка|еловата сипка]]. Оваа птица се гнезди во дупки на гнили [[пенушка|пенушки]]. Честопати се храни долу ниско во дрвјата и, иако не е повлечена, не секогаш може да ѝ се пријде лесно. Зиме се придружува во јата со сипки од други [[вид (биологија)|видови]]. Како и други сипки, оваа сипка се храни со [[инсект]]и, [[гасеница|гасеници]] и [[семе|семки]]. == Занимливости == Цуцулестата сипка е еден од симболите на [[покраини во Шведска|шведската покраина]] [[Вестманланд]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=7403 Видеоснимки на цуцулести сипки] на Интернет збирката на птици {{en}} * [http://www.sr.se/p2/p2pippi/sounds/pip0201.ram Песна на цуцулестата сипка] * [http://www.ibercajalav.net/img/391_CrestedTitPcristatus.pdf Старосен и полов развој (PDF) од Хавиер Бласко-Зумета] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111226174842/http://www.ibercajalav.net/img/391_CrestedTitPcristatus.pdf |date=2011-12-26 }} {{en}} ==Галерија== <gallery> File:Lophophanes cristatus Luc Viatour 1.jpg File:Lophophanes cristatus Luc Viatour 2.jpg File:Lophophanes cristatus Luc Viatour 3.jpg File:Lophophanes cristatus Luc Viatour 5.jpg </gallery> {{ризница|Parus cristatus|Цуцулеста сипка}} [[Категорија:Сипки]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Птици на Африка]] [[Категорија:Птици на Европа]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] fhp7ukuyjdisp06u37soinynp91o4xl 0 109848 5590437 3991590 2026-07-11T11:26:05Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590437 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} '''Во здраво тело здрав дух''' ([[лат.]] ''[Sit] mens sana in corpore sano'') — една од најпознатите [[Латински јазик|латински]] изреки. Оваа изрека произлегува од делото на прашањето што треба луѓето да посакуваат во животот. Одговорот се состои од долга список на нешта: {{col-begin}} {{col-2}} <div style="font-size: 85%"> : да се молиме за да ни биде здрав духот во здраво тело. : побарај смела душа која не се плаши од смрт, : за која векот животен е најневажниот дар од природата, : која може да истрпи какви било страдања, : што не знае за срџба, не соблазнува по ништо и верува : во маките и суровите подвизи Хераклови повеќе отколку : во задоволствата, пирувањето и перјаните постели на кралот источен. : : ќе ти откријам што можеш себеси да си дадеш; : сигурен пат кон спокојот лежи во доблеста. </div> {{col-2}} <div style="font-size: 85%"> : ''orandum est ut sit mens sana in corpore sano.'' : ''fortem posce animum mortis terrore carentem,'' : ''qui spatium vitae extremum inter munera ponat'' : ''naturae, qui ferre queat quoscumque labores,'' : ''nesciat irasci, cupiat nihil et potiores'' : ''Herculis aerumnas credat saeuosque labores'' : ''et uenere et cenis et pluma Sardanapalli.'' : : ''monstro quod ipse tibi possis dare; semita certe'' : ''tranquillae per uirtutem patet unica uitae.'' : (10.356-64) </div> {{col-end}} [[Податотека:Georg Pauli - Mens sana in corpore sano - Google Art Project.jpg|мини|Слика од [[Георг Паули]], со назив ''Mens sana in corpore sano'' ([[1912]]).]] Сатиричната смисла на фразата, дека би било убаво да се има и здрав дух во здраво тело, е релативно поново толкување на она што Јувенал веројатно сака да каже. Потрадиционалната критика смета дека со ова Јувенал сакал да ги потсети сите свои сонародници кои кажувале глупави молитви дека на човека впрочем му треба да се моли само за физичко и духовно здравје. Со текот на времето, како и со оддалечувањето од предвидениот контекст, оваа фраза добила низа значења. Едно од образложенијата е дека само во здраво тело човек може да има здрав дух. Во поопшта употреба, фразата се користи како совет дека на човека му е потребна здрава рамнотежа во начинот на живот. Се смета дека оваа фраза се темели (или дури дека парафразира) изрека од грчкиот филозоф [[Талес]]. == Занимливости == Ова била најомилена изрека на [[Претседател на САД|американскиот претседател]] [[Хари Труман]]. == Поврзано == * [[Физичка активност]] * [[Список на латински фрази]] [[Категорија:Латински изрази]] 0cu3i5tzjjvlewruwl9q7c13qe2wa2w 5590438 5590437 2026-07-11T11:30:44Z P.Nedelkovski 47736 наводи 5590438 wikitext text/x-wiki '''Во здраво тело здрав дух''' ([[лат.]] ''[Sit] mens sana in corpore sano'') — израз што ја нагласува важноста на физичкото здравје и физичката спремност за правилен развој на менталниот живот.<ref>{{нмс| title=mens sana in corpore sano | url=https://www.enciklopedija.hr/clanak/mens-sana-in-corpore-sano | work= | publisher=[[Лексикографски завод „Мирослав Крлежа“]] | date= | accessdate=11 јули 2026}}</ref> Преземен е од Сатирите на Д. Ј. Јувенал. Овој израз е една од најпознатите [[Латински јазик|латински]] изреки. Оваа изрека произлегува од делото на прашањето што треба луѓето да посакуваат во животот. Одговорот се состои од долг список на нешта: {{col-begin}} {{col-2}} <div style="font-size: 85%"> : да се молиме за да ни биде здрав духот во здраво тело. : побарај смела душа која не се плаши од смрт, : за која векот животен е најневажниот дар од природата, : која може да истрпи какви било страдања, : што не знае за срџба, не соблазнува по ништо и верува : во маките и суровите подвизи Хераклови повеќе отколку : во задоволствата, пирувањето и перјаните постели на кралот источен. : : ќе ти откријам што можеш себеси да си дадеш; : сигурен пат кон спокојот лежи во доблеста. </div> {{col-2}} <div style="font-size: 85%"> : ''orandum est ut sit mens sana in corpore sano.'' : ''fortem posce animum mortis terrore carentem,'' : ''qui spatium vitae extremum inter munera ponat'' : ''naturae, qui ferre queat quoscumque labores,'' : ''nesciat irasci, cupiat nihil et potiores'' : ''Herculis aerumnas credat saeuosque labores'' : ''et uenere et cenis et pluma Sardanapalli.'' : : ''monstro quod ipse tibi possis dare; semita certe'' : ''tranquillae per uirtutem patet unica uitae.'' : (10.356-64) </div> {{col-end}} [[Податотека:Georg Pauli - Mens sana in corpore sano - Google Art Project.jpg|мини|Слика од [[Георг Паули]], со назив ''Mens sana in corpore sano'' ([[1912]]).]] Сатиричната смисла на фразата, дека би било убаво да се има и здрав дух во здраво тело, е релативно поново толкување на она што Јувенал веројатно сака да каже. Потрадиционалната критика смета дека со ова Јувенал сакал да ги потсети сите свои сонародници кои кажувале глупави молитви дека на човека впрочем му треба да се моли само за физичко и духовно здравје. Со текот на времето, како и со оддалечувањето од предвидениот контекст, оваа фраза добила низа значења. Едно од образложенијата е дека само во здраво тело човек може да има здрав дух. Во поопшта употреба, фразата се користи како совет дека на човека му е потребна здрава рамнотежа во начинот на живот. Се смета дека оваа фраза се темели (или дури дека парафразира) изрека од грчкиот филозоф [[Талес]]. == Занимливости == Ова била најомилена изрека на [[Претседател на САД|американскиот претседател]] [[Хари Труман]]. == Поврзано == * [[Физичка активност]] * [[Список на латински фрази]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Латински изрази]] m6y51v3ccczgfc63ooz6qqp2e5lptdx 0 114434 5590254 5558087 2026-07-10T16:38:57Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590254 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Црвена лисица | fossil_range = {{Fossil range|0.7}} <small>среден [[плеистоцен]] – денес</small> | image = Vulpes vulpes ssp fulvus.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |title=''Vulpes vulpes'' |amends=2016 |author=Hoffmann, M. |author2=Sillero-Zubiri, C. |name-list-style=amp |year=2021|page=e.T23062A193903628|doi=10.2305/IUCN.UK.2021-1.RLTS.T23062A193903628.en|access-date=17 февруари 2022}}</ref> | genus = Vulpes | species = vulpes | authority = ([[Карл Линеј|Linnaeus]], 1758)<ref>{{cite book | last = Linnaeus | first = Carl | author-link = Carl Linnaeus | year=1758 |title=Caroli Linnæi Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |volume=Tomus I |edition=decima, reformata |location=Holmiae |publisher=Laurentius Salvius |page=40 |chapter=''Canis Vulpes'' |chapter-url=https://archive.org/stream/mobot31753000798865#page/40/mode/1up |language=la}}</ref> | subdivision_ranks = Подвидови | subdivision = {{по средина|45 ([[Црвена лисица#Подвидови|во текстот]])}} | range_map = Wiki-Vulpes vulpes.png | range_map_caption = Распространетост на црвената лисица <div style="width:9em;margin:0 auto;text-align:left;white-space:nowrap;">{{legend2|#3c5604|домородна}}<br/>{{legend2|#491fbc|доведена}}<br/>{{legend2|#b46702|неизвесна присутност}}</div> | synonyms = * ''Canis vulpes'' <small>Linnaeus,&nbsp;1758</small> * ''Canis alopex'' <small>Linnaeus,&nbsp;1758</small> }} '''Црвената лисица''' ({{науч|Vulpes vulpes}}) — најпозната од сите видови на лисици. Taa е најраспространета не само од сите видови на лисици туку и од сите останати копнени месојадци. Како што кажува нејзиното име крзното по боја најчесто и е црвено-кафено. Постојат околу 40 подвидови на лисици. Генерално, секоја лисица е самотник и живее на своја територија. Единствено во зима се здружува со друга лисица, додека во текот на летото самостојно се храни. == Изглед == [[File:RenardCrâne.jpg|left|thumb|''Vulpes vulpes''- Черепот]] Крзното од горната страна на црвената лисица најчесто е со црвена боја, а од долната бело, меѓутоа тоновите на бојата и се менуваат во зависност од подрачјето кое го населуваат, па според тоа, бојата на горниот дел од телото и варира од црвенкасто-жолта до темноцрвено-кафејава и може да биде ишарано со црвени, кафени, црни и бели влакна, а долниот дел од чисто бела па до сива боја. Долните делови од нозете и се црни. Очите на лисицата и се со златно-жолта боја и имаат карактеристични вертикално издолжени зеници слични како на мачката. Имаат одличен вид и многу се вешти, а опашката им овозможува рамнотежа при изведувањато на акробатски скокови. Силните нозе им овозможуваат да трчаат со брзина од 70 км/ч така што можат успешно да ловат или да му побегнат на предаторот. Во текот на есента и на зимата, на лисицата и расте повеќе крзно отколку вообичаено. Тоа е т.н. “зимско крзно“ кое ја штити лисицата од студот, а кое го губи на почетокот на пролетта кога тоа повторно станува кратко во летниот период. == Исхрана == Се хранат претежно со разни глодачи, глувци, зајаци, инсекти, риби, но и со сите видови на други мали животни, билки како и со лешеви. Покрај тоа честа ловина им се и јајца од гнезда на птици кои се гнездат на земја како кокошки, еребици, фазани и др. Ретко уловуваат и младо срнче, а уште поретко прасе од дива свиња, додека некој влекач или водоземец ќе го изеде само во крајна нужда. Тиа знаат да влезат и во кокошарник и да украдат по некоја кокошка. Во зависност од годишното време лисиците се хранат и со зрели бобинки како и со равно овошје. Во потрага по храна лисиците ги јадат и животните кои настрадуваат во сообраќајот. Црвените лисици се животни кои се активни во приквечерината, додека оние кои живеат во урбаните краеви се ноќни животни. Секоја лисица лови сама. Ако улови повеќе храна отколку што може да изеде, вишокот на храна го закопува и го јаде подоцна. == Подвидови == * ''Vulpes vulpes abietorum'' * (''Vulpes vulpes aeygpticus'' – синоним на ''V v niloticus'') * ''Vulpes vulpes alascensis'' * ''Vulpes vulpes alpherakyi'' * (''Vulpes vulpes alticola'' – синоним на ''V v kurdistanica'') * ''Vulpes vulpes anatolica'' * ''Арапска црвена лисица Vulpes vulpes arabica'' * ''Vulpes vulpes atlantica'' * ''Vulpes vulpes bangsi'' * ''Vulpes vulpes barbara'' * ''Vulpes vulpes beringiana'' * ''Vulpes vulpes cascadensis'' * ''Vulpes vulpes caucasica'' * ''Vulpes vulpes crucigera'' * ''Vulpes vulpes daurica'' * ''Vulpes vulpes deletrix'' * (''Vulpes vulpes diluta'' – синоним на ''V v crucigera'') * ''Vulpes vulpes dolichocrania'' * ''Vulpes vulpes dorsalis'' * ''Vulpes vulpes flavescens'' * ''Vulpes vulpes fulvus'' * ''Vulpes vulpes griffithi'' * ''Vulpes vulpes harrimani'' * ''Vulpes vulpes hoole'' * ''Vulpes vulpes ichnusae'' * ''Vulpes vulpes indutus'' * ''Vulpes vulpes jakutensis'' * ''Vulpes vulpes japonica'' * ''Vulpes vulpes karagan'' * ''Vulpes vulpes kenaiensis'' * (''Vulpes vulpes krimeamontana'' – синоним на ''V v stepensis) * ''Vulpes vulpes kurdistanica'' * ''Vulpes vulpes macroura'' * ''Vulpes vulpes montana'' * ''Vulpes vulpes necator'' * ''Vulpes vulpes niloticus'' * ''Vulpes vulpes ochroxanta'' * ''Vulpes vulpes palaestina'' * ''Vulpes vulpes peculiosa'' * ''Vulpes vulpes pusilla'' * ''Vulpes vulpes regalis'' * ''Vulpes vulpes rubricosa'' * ''Vulpes vulpes schrencki'' * (''Vulpes vulpes septentrionalis'' – синоним на ''V v vulpes'') * ''Vulpes vulpes silacea'' * ''Vulpes vulpes splendidissima'' * ''Vulpes vulpes stepensis'' * ''Vulpes vulpes tobolica'' * ''Vulpes vulpes tschiliensis'' * (''Vulpes vulpes vulpecula'' – синоним на ''V v nilotica'') * ''Vulpes vulpes vulpes'' * (''Vulpes vulpes waddelli'' – синоним на ''V v montana'') == Распространетост == Лисицата е распространа во Северна Америка, Европа, Азија и Северна Африка. == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} == Надворешни врски == {{рвр|Vulpes vulpes}} {{викивидови-ред|Vulpes vulpes|Црвена лисица}} * {{EOL}} [[Категорија:Лисици]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 64i98e2paerngr717qx0why0bguvpkl 0 119404 5590440 4933330 2026-07-11T11:34:48Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590440 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} [[Податотека:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|мини|[[Рене Декарт]], кој го објавил изразот во ''[[Расправа за методата]]'', во 1637]] '''''Cogito, ergo sum''''' (со значење: „Мислам, значи постојам“) е [[филозофија|филозофска]] изјава на [[латински јазик|латински]] користена од [[Рене Декарт]]. Денес се смета за основа на [[западна филозофија|западната филозофија]]. Едноставното значење на оваа фраза е дека ако некој се исчудува дали постои или не, тогаш тоа е доказ дека постои, бидејќи постои „јас“ кој размислува.<ref>{{наведена книга | last = Baird | first = Forrest E. | authorlink = |author2=Walter Kaufmann | title = From Plato to Derrida | publisher = Pearson Prentice Hall | year = 2008 | location = Upper Saddle River, New Jersey | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-13-158591-6 }}</ref> == Наводи == {{reflist}} {{филозофија-никулец}} [[Категорија:Латински изрази]] [[Категорија:Концепти во епистемологијата]] [[Категорија:Метафизички поими]] d7bjtxhk0xhyre0l5esmjwhgme14kqm 0 121303 5590183 5533251 2026-07-10T14:15:25Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590183 wikitext text/x-wiki :''Ова е статија за револуционерот. За истоимениот писател, видете [[Кирил Прличев (писател)]].'' {{Инфокутија за личност | име = Кирил Прличев | портрет = Кирил Прличев.jpg | опис = македонски револуционер | наставка = | роден-дата = {{роден на|1|март|1875}} | роден-место = {{роден во|Охрид}}, [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата = {{починал на и возраст |df=yes|1944|2|9|1875|3|9|1}} | починал-место = {{починал во|Охрид}}, [[Царство Бугарија]] }} '''Кирил Прличев''' — македонски револуционер, член и раководител на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], општественик во [[Царство Бугарија|Бугарија]], син на великанот на македонската книжевност, [[Григор Прличев]], и дедо на [[Кирил Прличев (писател)|Кирил Прличев]], писател и издавач кој живее и делува во [[Бугарија]]. == Животопис == === Револуционерна дејност === Бил комита во четата на Дедо Стоју Костов Скрижовски и како студент учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Во [[есен]]та [[1895]] година бил назначен за учител во [[Воден]].<ref name="VG">''Ванчо Ѓорѓиев, „Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година“, Скопје, Институт за историја - Филозофски факултет''.</ref> Тогаш веќе постоел комитет на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] во градот, а Прличев им се придружил како еден од првите членови. Како раководител на Организацијата во [[Воден]], во [[1896]] година Прличев учествува на [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес од 1896 година]]. Го презел раководењето на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] во [[1901]] во [[Солун]] по затворањето на [[Иван Гарванов]]. Прличев при раководењето со [[Централен комитет на МРО|ЦК]] бил помаган од учителот Битраков и Владимир Куситасев, а постојано ги држел во тек [[Задгранично претставништво|Задграничните претставници]]. Прличев во [[Солун]] останал сè до доаѓањето на [[Александар Чакаров]] од [[Струга]]. Позната е приказната за жрепката која ја влечеле тој, [[Методи Патчев]] и [[Христо Узунов]], со која требало да се одреди кој да го убие Димитар Грданов. Жрепката му паднала на Методи Патчев, и тој го извршува атентатот на [[5 август]] [[1898]] во [[Охрид]], активно помогнат од Прличев и Узунов, по што сите тројца се уапсени од турските власти. Учесник е во [[Илинденското востание]], како војвода во четите раководени од [[Христо Чернопеев]]. Бил секретар на [[Задгранично претставништво|задграничното претставништво]] во [[Софија]]: првиот пат во [[1902]], вториот пат [[1903]] - [[1905]], кога раководители биле [[Христо Матов]] и [[Христо Татарчев]] и третиот пат [[1915]] - [[1921]], кога раководители се [[Тодор Александров]] и [[Александар Протогеров]]. По расколот на во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] се приклонил кон [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|Конзеравтивното крило]], a својата револуционерна дејност подоцна ја продолжил во [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] на [[Тодор Александров]] <ref>''Кирил Пърличев, [http://www.promacedonia.org/prl/index.html "Сръбският режим и революционната борба в Македония (1912-1915 година)"], Софиjа, 1918 г.: Глава прва, [http://www.promacedonia.org/prl/1.html "Хуриета и балканската война от 1912 година"] - "Фактите останаха по-силни от желанията и очакванията, турчинътъ се видя обезличен и деградиран от приравняването му с христианина, а българинът, ако правеше баланс между стар и нов турски режим правеше го като реалист, с оглед към осезателните и непосредствени факти, а именно: В отоманския парламент българския елемеит можеше да се представлява само доколкото това допускаше комитета „Иттихад ве Тереки"."; [http://www.promacedonia.org/prl/2.html "Българските революционни чети - партизански отряди в помощ на съюзнишките сръбски войски против Турците"] - "Навсякъде съюзниците бяха улеснявани от четите и милицията на революционната организация, навсякъде предоставено им бе на разполжение всичко, каквото македонският българин бе грижливо скътал за тоя тържествен час."; [http://www.promacedonia.org/prl/3.html "След привършване на военните действия и настаняването им в Македония сърбите неприязненно се отнасят спрямо българското население"] - "Но още при влизането си в Македония сърбите не скриха своето неприязнено настроение спрямо българското население в страната.'' {{bg}}</ref>. По убиството на [[Тодор Александров]], во [[1924]] година, ја редуцира активноста во Организацијата. Во годините на расколот во [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], го поддржува крилото на Протогеровистите, а во [[1931]], по личен налог и закана од [[Ванчо Михајлов]], мора целосно да се повлече од револуционерната активност. Поради десната ориентираност во раководните функции во [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], тотално е маргинализиран од македонската историографија во периодот [[1945]] - [[1990]]. ==Општествена дејност== [[Податотека:Гробот на Кирил Прличев.jpg|мини|десно|250п|Гробот на Кирил Прличев во Охрид]] Студирал историја и филологија на Софискиот универзитет. Во текот на својот живот бил учител (учителствувал во градовите [[Воден]], во [[Прилеп]] текот на [[1901]] година, по налог на [[Даме Груев]], [[Цариброд]], во [[Солун]] во Солунската машка гимназија, [[Софија]] и [[Стара Загора]], бил училиштен инспектор во градовите [[Воден]] и [[Солун]], како и директор на пансионот за сираци во [[Софија]]), политичар (од 1908 година бил секретар на [[Сојуз на бугарски уставни клубови|Соjузот на бугарските конституциони клубови]] во Солун после [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]]), новинар, писател, преведувач. Во [[1923]] година во [[Софија]] учествува во основањето на [[МНИ|Македонскиот научен институт]]. Од [[1941]] година, па до смртта раководел со Охридскиот музеј, кога ги пронаоѓа моштите на [[Свети Климент Охридски]]. Позната е неговата активност во големата масонска ложа на [[Бугарија]] ''Светлина'', која датира уште од [[1923]] година, иако постојат индиции дека бил член на истата многу порано. Од [[1935]] до смртта во [[1944]] Прличев е директор на бугарскиот ''Институт за слепи''. Неговите [[мошти]] се наоѓаат во дворот на црковниот комплекс „[[Св. Богородица Перивлепта]]“ (Св.Климент) во [[Охрид]], положени во истиот гроб со оние на неговиот татко, [[Григор Прличев]]. == Наводи == <references/> == Надворешни врски == * Кирил Пърличев, [http://www.promacedonia.org/prl/index.html "Сръбският режим и революционната борба в Македония (1912-1915 година)"], книгоиздателство "Ал. Паскалев и С-ие", София, 1918 г. {{bg}} * [http://www.flickr.com/photos/35513912@N06/3288169035 Гробот на Григор и Кирил Прличеви во комплексот на Св.Богородица Перивлепта во Охрид] {{Нормативна контрола}} {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Прличев, Кирил}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Членови на Сојузот на бугарските конституциони клубови]] [[Категорија:Дејци на ВМРО|Прличев, Григор]] [[Категорија:Македонски научници во Бугарија|Прличев, Григор]] [[Категорија:Членови на Македонскиот научен институт|Прличев, Григор]] [[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]] [[Категорија:Македонски слободни ѕидари]] [[Категорија:Прличеви|Кирил]] [[Категорија:Македонски мемоаристи]] [[Категорија:Починати во 1944 година]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Деветта генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] l6lbnyn4qukt42tzqr4xhovw9i9s3lr 0 125295 5590339 5588511 2026-07-10T22:56:54Z Buntopsih 8397 Значително проширување и преработка на статијата со нови извори за образованието, професионалната и академската кариера, научната работа, арборетумот, трудовите и признанијата. Исправени се неусогласени датуми според понови и поспецијализирани извори, а некои недоволно поткрепени тврдења се отстранети или преформулирани (како тоа за учество во НОБ, бидејќи работел во Шумарската инспекција за време на војната). 5590339 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Ханс Ем | портрет = Hans Em.tif | px = | опис = | роден-дата = {{роден на|6|јуни|1898}} | роден-место = {{роден во|Марибор}}, [[Цислајтанија]], [[Австроунгарија]] | починал-дата = {{починат на|9|јули|1992}} | починал-место = {{починат во|Скопје}}, [[Македонија]] | националност = [[Австроунгарија|Австроунгарeц]] (1898-1918)<br />[[Југославија|Југословен]] (1918-1941, 1944-1991) | познат = | занимање = инженер, професор на шумарски факултет | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Ханс Ем''' ({{роден на|6|јуни|1898}}, [[Марибор]] - {{починал на|9|јули|1992}}, {{починал во|Скопје|}}) бил шумарски инженер, [[Дендрологија|дендролог]], [[Фитоценологија|фитоценолог]], универзитетски професор и академик. Се вбројува меѓу основоположниците на современото шумарство и високото образование од оваа област во Македонија. Бил прв директор на Шумарскиот институт во Скопје, еден од првите наставници на Земјоделско-шумарскиот факултет и редовен член на [[Македонска академија на науките и уметностите|Македонската академија на науките и уметностите]]. Во времето на смртта бил најстариот член на МАНУ. Неговата научна работа главно била насочена кон истражувањето на [[Дендрофлора|дендрофлората]] и шумската вегетација во Македонија, со особен интерес за ендемичните и реликтните растителни видови, шумските растителни заедници и распространетоста на дрвјата и грмушките.<ref name="Папазова2013">Ирена Папазова-Анакиева, Стерја Начески, Владимир Кољозов и Бојан Симовски, „[https://www.sf.ukim.edu.mk/izdavacka_dejnost/sum_pregled/44/1.pdf Bibliography of Acad. Hans Em]“, ''Шумарски преглед / Forest Review'', бр. 44, Шумарски факултет, Скопје, 2013, стр. 1–5.</ref> ==Животопис== === Образование и почетоци во шумарството === Ханс Ем е роден на 6 јуни 1898 година во Марибор. Студирал шумарство во Виена и во 1924 година дипломирал на отсекот за шумарство при тамошната висока земјоделска школа.<ref name="Папазова20132" /> Истата година ја започнал професионалната кариера во шумарската служба во [[Алексинац]]. Подоцна службувал во [[Приштина]], [[Косовска Митровица]], [[Призрен]], [[Кичево]] и Иванград, денешно [[Беране]]. Потоа работел во шумарската дирекција во Скопје. Во 1934 година бил назначен за раководител на работите поврзани со смоларењето, како виш шумарски советник, и на таа должност останал до 1941 година.<ref name="Папазова20132" /> Во својата практична работа се занимавал со воведување на смоларењето во боровите шуми во Македонија и со преработката на смолата.<ref name="МЕ">„Ем, Ханс“, во: ''Македонска енциклопедија'', том I, Македонска академија на науките и уметностите, Скопје, 2009, стр. 528.</ref> Во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] работел во Шумарската инспекција.<ref name="Папазова20132" /> === Шумарскиот институт === Шумарскиот институт во Скопје бил основан со решение на [[АСНОМ]] бр. 9 од 21 октомври 1944 година, на слободната територија во селото [[Горно Врановци]]. Институтот бил една од првите научни установи основани од органите на новата македонска власт и се занимавал со научни и практични прашања од областа на шумарството и дрвопреработувачката индустрија.<ref name="Монографија65" /> Ем бил назначен за прв директор на институтот. Воедно бил вклучен во подготовките за основање на Земјоделско-шумарскиот факултет во Скопје, како член на одборот задолжен за организациско-техничките подготовки.<ref name="Монографија65" /> === Универзитетска кариера === Со започнувањето на работата на Земјоделско-шумарскиот факултет во 1947 година, Ем бил избран за вонреден професор по дендрологија. Тој бил еден од првите тројца наставници на Шумарскиот оддел, заедно со Илија Михајлов и Данило Тодоровиќ. Редовната настава на одделот започнала во ноември 1947 година.<ref name="Монографија652" /> За редовен професор бил избран во 1958 година. Во учебната 1952/53 година бил декан на Земјоделско-шумарскиот факултет.<ref name="Папазова20133" /><ref name="Монографија652" /> На факултетот работел до пензионирањето во 1968 година.<ref name="Папазова20133" /> Ем ја подготвил и првата скрипта по фитоценологија за студентите на факултетот и бил член на Научниот совет за изработка на вегетациска карта на Југославија.<ref name="МЕ2" /> == Научна и стручна работа == === Картирање на шумите === Во текот на 1928 и 1929 година Ем и шумарскиот стручњак Д. Петровиќ вршеле теренски истражувања за подготовка на шумскостопанска студија и карти на шумите. Резултатите биле објавени во 1931 година, меѓу другото и како карти на шумите според видовниот состав и начинот на одгледување, во размер 1 : 100.000 и 1 : 200.000. Картите ја опфаќале и територијата на Македонија и претставувале еден од првите обиди за нејзино систематско шумарско картирање.<ref name="Папазова20134" /> Во 1949 година, заедно со фитоценологот Иво Хорват, учествувал во изработката на вегетациската карта на [[Пелистер]].<ref name="Папазова20134" /> === Дендрофлора и шумска вегетација === Истражувањата на Ем се развивале во две главни насоки: проучување на македонската дендрофлора и проучување на шумската вегетација. Посебно внимание им посветувал на ендемизмот, реликтноста и географското распространување на дрвните и грмушестите видови.<ref name="Папазова20134" /> Ги анализирал еколошките својства и распространетоста на видови како ''[[Picea omorika]]'', ''[[Pinus heldreichii]]'', ''[[Pinus peuce]]'', ''[[Aesculus hippocastanum]]'' и ''[[Syringa vulgaris]]''. Особено го проучувал терциерниот реликт ''[[Arbutus andrachne]]'', неговата биологија и неговите рефугијални наоѓалишта во Македонија.<ref name="Папазова20134" /> Во своите анализи на македонската дендрофлора заклучил дека повеќе од 80 видови во Македонија достигнуваат една од крајните граници на своето природно распространување. Меѓу нив имало голем број средоземни видови што тука ја достигнувале својата северна граница, како и балканско-малоазиски и апенинско-балканско-малоазиски реликтни видови.<ref name="Папазова20134" /> При теренските истражувања регистрирал нови или дотогаш недоволно познати таксони и наоѓалишта. Меѓу позначајните било наоѓалиштето на ''Daphne kosaninii'' на [[Сува Гора]], вид што дотогаш бил познат главно од планинските подрачја во Бугарија.<ref name="Папазова20134" /> === Шумски растителни заедници === Ем ги проучувал составот, разновидноста, екологијата и распространетоста на шумските растителни заедници од различни делови на Македонија. Значаен дел од неговата работа бил посветен на боровите, еловите, буковите и реликтните мочуришни шуми.<ref name="Папазова20134" /> Опишал или издвоил повеќе растителни заедници и подзаедници, меѓу кои ''Fageto-Abietum meridionalis'', ''Pulsatillo macedonicae–Pinetum nigrae'', ''Seslerio–Pinetum nigrae'', ''Lathyro versicoloris–Pinetum nigrae'' и ацидофилната букова заедница ''Bruckenthalio–Myrtillo–Fagetum''. Го предложил и синтаксономскиот сојуз ''Orno–Pinion'' за дел од реликтните црноборови заедници во Македонија.<ref name="Папазова20134" /> Во рамките на истражувањето на реликтната шумска вегетација ги проучувал шумите на полскиот јасен кај [[Негорски Бањи]], евловите заедници кај [[Банско (Струмичко)|Бања Банско]], заедниците на [[Мавровско Поле]], [[Кожуф]] и во околината на [[Гостивар]].<ref name="Папазова20134" /> Покрај фундаменталните истражувања, се занимавал и со практични шумарски и хортикултурни прашања. Меѓу другото, повеќе години го следел растот на ''[[Metasequoia glyptostroboides]]'' во Скопската Котлина и можностите за нејзино одгледување како украсно дрво.<ref name="Папазова20134" /> == Арборетум и научни збирки == По изборот за професор во 1947 година, Ем презел иницијатива за создавање повеќе научни и наставни збирки при факултетот. Под негово раководство биле основани: * [[Арборетум|арборетумот]] во [[Трубарево]]; * дендропаркот околу зградата на факултетот; * научен хербариум; * наставна збирка од хербаризирани растенија; * збирки од плодови, семиња и зимски гранчиња; * ксилотека, односно збирка на примероци од дрво; * збирки од карти, фотографии и други наставни материјали.<ref name="Папазова20135" /> Арборетумот во Трубарево станал значајна наставна и научноистражувачка база за проучување на домашни и алохтони дрвни и грмушести видови.<ref name="МЕ3" /> == Членство во МАНУ и признанија == За дописен член на Македонската академија на науките и уметностите Ем бил избран на 4 мај 1972 година, а за редовен член на 22 декември 1976 година.<ref name="Папазова20135" /> За својата научна, наставна и стручна работа бил одликуван со: * Орден за заслуги за народот од III ред; * Орден на трудот од I ред; * Орден на трудот од II ред; * награда за животно дело, доделена во 1967 година.<ref name="Папазова20135" /> Ханс Ем починал на 9 јули 1992 година во Скопје.<ref name="Папазова20135" /> == Избрани трудови == Ем бил автор или коавтор на повеќе од сто научни и стручни трудови, прилози, карти и други публикации посветени на шумарството, дендрофлората и шумската вегетација во Македонија и на Балканот.<ref name="Папазова20135" /> Меѓу неговите позначајни трудови се: * ''Versuche über Harznutzung in Südserbien. Einige vorläufige Ergebnisse'' (1936); * „Прилог познавању дендрофлоре и вегетације шума у НР Македонији: Шумски масив Врвои-Цоцан код Кичева“ (1949); * „Македонски народни имиња за видови од родот ''Quercus'' L. — дабови“ (1950); * „Растителноста и дендрофлората меѓу Овче Поле и Пчиња“ (1951); * „Македонски народни имиња за шумски дрвја и грмушки“ (1953); * „Шумски заедници четинара у НР Македонији“ (1962); * ''Екологија и типологија на шумите: Предавања за студентите шумари'' (1965); * ''Преглед на дендрофлората на Македонија: Спонтани и субспонтани видови'' (1967); * „За видот ''Metasequoia glyptostroboides'' и неговиот растеж во котлината на Скопје“ (1971); * „''Arbutus andrachne'' L. — редок вид дрво во дендрофлората на Македонија“ (1974); * „За шумите на елата во Македонија: ''Fago-Abietetum meridionale'' ass. nov.“ (1974); * „Родот ''Ephedra'' L. во Македонија“ (1980); * „Заедница на полскиот јасен во долното Повардарје — ''Periploco-Fraxinetum angustifoliae-pallisae'' ass. nov.“ (1984). == Наследство == Ханс Ем оставил значајно наследство во развојот на шумарската наука, високото образование и институционалното шумарство во Македонија. Неговите истражувања претставуваат дел од основата на научното познавање на македонската дендрофлора и шумска вегетација, а збирките и наставните бази што ги основал продолжиле да се користат во наставата и научната работа.<ref name="Папазова20135" /> Кон крајот на 2019 и почетокот на 2020 година, Шумарскиот факултет бил преименуван во [[Факултет за шумарски науки, пејзажна архитектура и екоинженеринг „Ханс Ем“]], во чест на Ем како прв директор на Шумарскиот институт, основоположник на факултетот и истакнат научен работник од областа на шумарството.<ref name="Историјат">„[https://sf.ukim.edu.mk/istorijat.htm Историјат]“, Факултет за шумарски науки, пејзажна архитектура и екоинженеринг „Ханс Ем“, пристапено на 10 јули 2026.</ref> ==Наводи== {{наводи}} == Литература == * Папазова-Анакиева, Ирена; Начески, Стерја; Кољозов, Владимир; Симовски, Бојан. „Bibliography of Acad. Hans Em“. ''Шумарски преглед / Forest Review'', бр. 44, Скопје, 2013, стр. 1–5. * ''Споменица посветена на починатиот Ханс Ем, редовен член на Македонската академија на науките и уметностите: 1898–1992''. Македонска академија на науките и уметностите, Скопје, 1993. * ''Македонска енциклопедија'', том I. Македонска академија на науките и уметностите, Скопје, 2009, стр. 528. * ''65 години Шумарски факултет — Скопје, 1947–2012''. Шумарски факултет, Скопје, 2012. == Надворешни врски == * [https://www.sf.ukim.edu.mk/izdavacka_dejnost/sum_pregled/44/1.pdf Целосна библиографија на Ханс Ем во „Шумарски преглед“] * [https://sf.ukim.edu.mk/istorijat.htm Историјат на Факултетот за шумарски науки, пејзажна архитектура и екоинженеринг „Ханс Ем“] {{МАНУ}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ем, Ханс}} [[Категорија:Родени во 1898 година]] [[Категорија:Луѓе од Марибор]] [[Категорија:Починати во 1992 година]] [[Категорија:Починати во Скопје]] [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски дендролози]] [[Категорија:Македонски академици]] [[Категорија:Шумарски инженери]] [[Категорија:Професори на УКИМ]] [[Категорија:Академици на МАНУ]] almzdj1k94tnodu3g9ena725g10nl6x 0 126448 5590442 4857362 2026-07-11T11:38:06Z P.Nedelkovski 47736 Наводи 5590442 wikitext text/x-wiki '''Цирка'''<ref>{{ДРМЈ|цирка}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|цирка}}</ref> (''лат.'' ''circa'', '''ц.''', '''c.''', '''ca.''', '''ca''' or '''cca.''' — [[латински јазик|латински]] поим со значење „приближно“ (букв. „околу“), и се однесува на [[датум]]и и [[година|години]]. Наоѓа широка примена во [[генеалогија]]та и [[историографија]]та (т.е. дела на историчари), кога времето во кое нешто се случило се знае само приближно. Кога се применува кај датуми и години со временски опсег, цирка се применува пред секој датум и година. Датумот и годината пред кој не стои цирка се смета дека е точно познат. На пример, една енциклопедиска статија за [[Џингис Кан]] може да почне со „Џингис Кан (ц. 1162 — 18 август 1227)“, што значи дека дотичниот е роден околу 1162 година. Годината во која починал пак, нема ознака, што значи дека таа е точно позната за историјата. На [[македонски јазик|македонски]] поимот „цирка“ („ц.“) може да се замени со кратенките '''о.''' („околу“), '''прибл.''' („приближно“), како и со знакот „'''~'''“, кој е [[математички]] знак за приближност. == Поврзано == * [[Флоруит]] * [[р.]] * [[†]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Историја]] [[Категорија:Хронологија]] [[Категорија:Родословие]] [[Категорија:Латински изрази]] [[Категорија:Времемерење]] 7ivdej1yu3awn5zez9ev25c0z28ljng 0 171776 5590132 5023597 2026-07-10T13:21:17Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Бугарски револуционери]]; додадена [[Категорија:Македонски револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590132 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Тома Давидов | портрет = Toma Davidov 03.jpg | px = 250px | опис =офицер, член на Врховниот Македонски Комитет и војвода на ТМОРО од [[Бугарија]] | родено-име = | роден-дата = {{роден на|2|мај|1863}} | роден-место = {{роден во|Ловеч}}, Силистренски пашалак | починал-дата = {{починал на|15|март|1903}} | починал-место = {{починал во|Оздолени}}, Битолски вилает | починал-причина = | националност = [[Бугари]]н | познат = | занимање = | сопружник = | родители = | деца = }} '''Тома Костов Давидов''' ([[2 мај]] [[1863]] - [[15 март]] [[1903]]) — офицер од [[Бугарија]],<ref>[http://www.macedonia-science.org/files/Prilozenie_VMOK_Socialen_sustav.pdf Списък на членовете на Върховния македоно-одрински комитет (март 1895 – февруари 1903 г.) pdf]</ref> учесник во македонското револуционерно движење, член и раководител на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] од [[Софија]], подоцна станува војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Роден е во [[Ловеч]], Бугарија на [[2 мај]] 1863 г. Завршил воено училиште во [[Софија]] со [[Гоце Делчев]] и [[Борис Сарафов]]. Учествувал во [[Српско-бугарска војна|српско-бугарската војна]]. Во летото на [[1895]] г. учествува во [[Мелничко востание]], кое било во организација на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. По акцијата Давидов се вклучил во работата на офицерските братства. На [[VІ македонски конгрес]] во [[1899]] година бил избран за член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] заедно со [[Борис Сарафов]], [[Антон Бозуков]], [[Славчо Ковачев]] и [[Христо Саракинов]]. На [[VІІ македонски конгрес]] во [[1900]] година бил реизбран за потпретседател на ''Комитетот''. Потоа, разочаран од идејните меѓусебни борби меѓу македонско-одринските дејци, во [[1902]] г. заминува за [[Македонија (регион)|Македонија]] како војвода на ревизиона чета од [[ТМОРО]] во Битолско, [[Охридско]] и [[Демирхисарско]]. Му велил на заминување на [[Гоце Делчев]] пророчки: {{Цитат | Не сум од Македонија, но за нејзината слободата сум подготвен секој момент да си го дадам живот. Ќе одам таму, меѓу братскиот народ да умрам, а не тука да ја трујам душата своја за Македонија.<ref>Илустрација Илинден, 1943, бр.143, стр.11-12</ref>}}. Загинал од турска заседа кај с. [[Оздолени]], Охридско, на [[15 март]] [[1903]] г. [[Димитар Поп Андов]] пишува за него: {{цитат | Голем водач, психолог, тој ја разбираше човечката душа, влегуваше во маките на населението и земаше мерки, така што четите да не му се во голема тежина. Беше издал наредба, кога ќе требаше да се престојува во некое село, да не се порачува ништо да се готви за јадење, а четниците да бидат задоволни од она јадење што им донесат селаните. Сам Давидов, кога одеше во некое село, никогаш не дозволуваше да му се постилаа, а спиеше само на својот шинел.<ref>[Http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=27 Житие од мрежното место на ВМРО-БНД]</ref>}} На 15.03.2020 година граѓани од Охрид поставиле спомен-плоча близу Оздолени во чест на годишнината од убиството на Давидов. Плочата била уништена од вандали по две недели.<ref>ОМ: МВР да открие кој ја уништи плочата на војводата Тома Давидов. [https://ohrid1.com/archives/26106 Ohrid1.com. 31/03/2020.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200406172253/https://ohrid1.com/archives/26106 |date=2020-04-06 }}</ref> == Извори == <references/> == Надворешни врски == * http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Foto/toma-d.html {{Дејци на МРО}} {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Давидов}} [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Македонски револуционери]] 8qq0fwj8ow38mnpyg62wiyn2e64up1o 5590134 5590132 2026-07-10T13:21:28Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590134 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Тома Давидов | портрет = Toma Davidov 03.jpg | px = 250px | опис =офицер, член на Врховниот Македонски Комитет и војвода на ТМОРО од [[Бугарија]] | родено-име = | роден-дата = {{роден на|2|мај|1863}} | роден-место = {{роден во|Ловеч}}, Силистренски пашалак | починал-дата = {{починал на|15|март|1903}} | починал-место = {{починал во|Оздолени}}, Битолски вилает | починал-причина = | националност = [[Бугари]]н | познат = | занимање = | сопружник = | родители = | деца = }} '''Тома Костов Давидов''' ([[2 мај]] [[1863]] - [[15 март]] [[1903]]) — офицер од [[Бугарија]],<ref>[http://www.macedonia-science.org/files/Prilozenie_VMOK_Socialen_sustav.pdf Списък на членовете на Върховния македоно-одрински комитет (март 1895 – февруари 1903 г.) pdf]</ref> учесник во македонското револуционерно движење, член и раководител на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] од [[Софија]], подоцна станува војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Роден е во [[Ловеч]], Бугарија на [[2 мај]] 1863 г. Завршил воено училиште во [[Софија]] со [[Гоце Делчев]] и [[Борис Сарафов]]. Учествувал во [[Српско-бугарска војна|српско-бугарската војна]]. Во летото на [[1895]] г. учествува во [[Мелничко востание]], кое било во организација на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. По акцијата Давидов се вклучил во работата на офицерските братства. На [[VІ македонски конгрес]] во [[1899]] година бил избран за член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] заедно со [[Борис Сарафов]], [[Антон Бозуков]], [[Славчо Ковачев]] и [[Христо Саракинов]]. На [[VІІ македонски конгрес]] во [[1900]] година бил реизбран за потпретседател на ''Комитетот''. Потоа, разочаран од идејните меѓусебни борби меѓу македонско-одринските дејци, во [[1902]] г. заминува за [[Македонија (регион)|Македонија]] како војвода на ревизиона чета од [[ТМОРО]] во Битолско, [[Охридско]] и [[Демирхисарско]]. Му велил на заминување на [[Гоце Делчев]] пророчки: {{Цитат | Не сум од Македонија, но за нејзината слободата сум подготвен секој момент да си го дадам живот. Ќе одам таму, меѓу братскиот народ да умрам, а не тука да ја трујам душата своја за Македонија.<ref>Илустрација Илинден, 1943, бр.143, стр.11-12</ref>}}. Загинал од турска заседа кај с. [[Оздолени]], Охридско, на [[15 март]] [[1903]] г. [[Димитар Поп Андов]] пишува за него: {{цитат | Голем водач, психолог, тој ја разбираше човечката душа, влегуваше во маките на населението и земаше мерки, така што четите да не му се во голема тежина. Беше издал наредба, кога ќе требаше да се престојува во некое село, да не се порачува ништо да се готви за јадење, а четниците да бидат задоволни од она јадење што им донесат селаните. Сам Давидов, кога одеше во некое село, никогаш не дозволуваше да му се постилаа, а спиеше само на својот шинел.<ref>[Http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=27 Житие од мрежното место на ВМРО-БНД]</ref>}} На 15.03.2020 година граѓани од Охрид поставиле спомен-плоча близу Оздолени во чест на годишнината од убиството на Давидов. Плочата била уништена од вандали по две недели.<ref>ОМ: МВР да открие кој ја уништи плочата на војводата Тома Давидов. [https://ohrid1.com/archives/26106 Ohrid1.com. 31/03/2020.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200406172253/https://ohrid1.com/archives/26106 |date=2020-04-06 }}</ref> == Извори == <references/> == Надворешни врски == * http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Foto/toma-d.html {{Дејци на МРО}} {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Давидов}} [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 62u0ubsp6f8mhx2u9lever7zsqtfw37 0 172566 5590235 5559222 2026-07-10T16:33:18Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590235 wikitext text/x-wiki {{таксономија |image = Populus tremula 002.jpg |image_caption = Листови на [[јасика]] (''Populus tremula'') |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_classis = [[Евдикоти]] |unranked_ordo = [[Розиди]] |ordo = [[Малпигиовидни]] |familia = [[Врби]] |genus = '''Топола''' |genus_authority = [[Карл Линеј|L.]] |type_species = ''[[Populus tremula]]'' (јасика) |subdivision_ranks = Видови |subdivision = во текстот |}} '''Топола''' ([[науч.]] ''Populus'') — [[род (биологија)|род]] на [[листопадно растение|листопадни дрва]] од [[семејство (биологија)|семејство]] [[врби]] (''Salicaceae''). Содржат околу 30 вида високи [[листопадни дрвја]] од [[северната полутопка]]. [[Лист]]овите се прости, на долга, сплескана дршка. Има дводомни со еднополни [[цвет]]ови, собрани во цветни реси. [[Плод]]овите се мали чушки со ситно семе, снабдено со бели влакна. Виреат во крајречната растителност. == Во Македонија == [[Податотека:Топола 1.JPG|мини|лево|Топола (сликана во Кратово)]] Во [[Република Македонија]] природно се застапени:<ref>''Македонска Енциклопедија'', Скопје: МАНУ, 2009, ISBN 978-608-203-023-4</ref> * [[бела топола|белата топола]] (''Populus alba'') со сивобела кора, со бели и влакнести леторасти и со листови со јајцевидна форма на кусорастите и со засечени лапи на долгорастите, сребренесто-бели од грбот; * [[црна топола|црната топола]] (''Populus nigra''), со [[ромб]]ични или со триаголни, мазни листови и со испукана сиво-кафеава кора; * [[сива топола|сивата топола]] (''Populus x canescens Sm''.), природен хибрид меѓу белата топола и [[јасика]]та. * [[јасика]] (''Populus tremula'') ==Тополата како тема во уметноста== * „Јаблани“ (српски: ''Jablanovi'') - песна на српскиот поет [[Јован Дучиќ]].<ref>Zoran Mišić, Antologija srpske poezije. Nolit, Beograd, 1963, стр. 107.</ref> * „Патниците и тополата“ — [[басна]] на старогрчкиот баснописец [[Езоп]].<ref>Езоп, ''Басне (по Доситеју Обрадовићу)''. Београд: Просвета, 1963, стр. 29-30.</ref> * „Топола“ — расказ за деца на македонскиот писател [[Неџати Зекерија]].<ref>Неџати Зекирија, ''Орхан''. Просветно дело, Редакција „Детска радост“, Скопје, 2004, стр. 51-52.</ref> * „Топола“ — песна на македонскиот поет [[Матеја Матевски]].<ref>Матеја Матевски, ''Подготовки за патување: избор од поезијата'', Македонска книга, Скопје, 1987, стр. 49.</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ботаника-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Тополи| ]] [[Категорија:Дрва]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] arid58eivq73ojbvsgrh9fp2yo0ket5 0 177653 5590445 5117825 2026-07-11T11:47:43Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590445 wikitext text/x-wiki [[Податотека:AE 1968,206.JPG|300px|мини|Погребен натпис од Аугуста Емерита ([[Мерида (Шпанија)|Мерида]], (Бадахоз, Шпанија) депониран во Националниот музеј на римската уметност, посветен на војник на Legio VI Victrix што ги означува неговото име, неговото презиме, неговото родословие, неговото племе, неговиот когномен и неговото потекло.]] Inscripción funeraria procedente de [[Augusta Emerita]] ([[Mérida (España)|Mérida]], ([[Provincia de Badajoz|Badajoz]], [[España]]) depositada en [[Museo Nacional de Arte Romano]], dedicada a un soldado de la [[Legio VI Victrix]] que indica su praenomen, su nomen, su filiación, su tribu, su cognomen y su origo.]] Граѓаните на [[Стариот Рим]] обично имале три [[име|имиња]]<ref>[http://www.vroma.org/~bmcmanus/roman_names.html Roman Nomenclature] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110112012042/http://www.vroma.org/~bmcmanus/roman_names.html |date=2011-01-12 }} [[англиски јазик|анг.]]</ref>: * 1 - личното име (PRAENōMEN), при што имало само 18 лични имиња; * 2 - име на родот (NOMEN GENTīLE) кое го одредувало потеклото; * 3 - прекар или [[когномен]] (COGNōMEN). Кога се користеле заедно со името на родот и/или со прекарот, личните имиња се обележувале со точка: Marcus Tullius Cicero = M.Tullius Cicero. Освен што го одредувале потеклото, имињата на родот однапред ја означувале и припадноста кон некој [[сталеж]]. На пример, членовите од родот Tullius му припаѓале на витешкиот сталеж и ниеден припадник од овој род не стигнал до државничка функција, сè до [[Цицерон]]. Од друга страна, [[Римјани]]те од родот Iulius, на кој му припаѓал славниот [[Цезар]], однапред биле предодредени како [[патриции]]. Прекарот се однесувал на огранок од родот или на воените заслуги. Некои [[Римјани]] ги определувале и двете работи, па покрај своето име ставале двоен прекар. Поради малубројноста на имињата, често се случувало таткото и синот да се викаат потполно исто. Така, на пример, предмалку споменатото име Marcus Tullius Cicero му припаѓало и на таткото, славниот римски [[ораторство|оратор]], но и на неговиот син. Жените ги добивале имињата според својот род. Ќерката на Цицерон се викала Tullia, жена му Terentia, а снаата Pomponia, што значи дека припаѓала на родот [[Помпеја|Помпејци]]. == Наводи == {{reflist}} {{Староримски теми}} [[Категорија:Римски имиња]] 2fhhj0bqsdbqpok5ufjhxduy54gryi9 0 191515 5590247 5558174 2026-07-10T16:37:06Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590247 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightsteelblue | name = Ципокрилци |fossil_range= {{Фосилен опсег|251|0}}<small>[[тријас]] - денес</small> | image = honigbiene_makro.jpg | image_width = 240px | image_caption = [[Медоносна пчела]] (''Apis mellifera''). | regnum = [[Животни|Animalia]] | phylum = [[Членконоги|Arthropoda]] | classis = [[Инсекти|Insecta]] | subclassis = [[Крилати инсекти|Pterygota]] | infraclassis = [[Новокрилци|Neoptera]] | superordo = [[Ендоптериготи|Endopterygota]] | ordo = '''Hymenoptera''' | ordo_authority = [[Карл Лине|Linnaeus]], [[Systema Naturae|1758]] | subdivision_ranks = Подредови | subdivision = [[Apocrita]]<br /> [[Symphyta]] }} '''Ципокрилците''' или '''опнокрилците''' ([[Систематика|научно]]: ред '''''Hymenoptera''''') се голема група на [[инсект]]и, со преку 100 000 опишани видови<ref>Tanasijević N., Simova-Tošić D. 1985. Posebna entomologija I. Beograd: Poljoprivredni fakultet.</ref>. Се одликуваат со тоа што живеат во големи семејства ([[социјални инсекти]]) со сложена структура и заемодејства. [[Оси]]те, [[мравки]]те и [[пчели]]те припаѓаат во овој ред. Името им доаѓа од [[Старогрчки јазик|старогрчките]] зборови ὑμήν (хумен, значи мембрана или ципа) и πτερόν (птерон, значи крило). Според ова, нивните крила се ципести или мембранести. Се разликуваат два подреда на ципокрилци. ''Symphyta'' имаат т.н. ''седечки стомак'' (широка врска меѓу тораксот и абдоменот), додека ''Apocrita'' имаат ''висечки стомак'' (меѓу првиот и вториот абдоменален сегмент постои стеснување кое му дава подвижност на останатиот дел од абдоменот). [[Ларва|Ларвите]] на симфитите се главно [[растенојад]]ни, а кај апокритите најчесто се [[месојад]]ни или [[паразит]]ски. Што се однесува до потеклото на ципокрилците и [[филогенија]]та во рамките на редот, постојат големи несогласувања меѓу различните автори. За предокот на ципокрилците постојат повеќе хипотези, а и меѓусебните односи на групите ''[[Aculeata]]'' и ''[[Parasitica]]'' во рамките на подредот ''Apocrita'' различно се толкуваат. == Морфологија == === Глава === Главата може да биде ''ортогнатна'' - кога усните органи се поставени во низа одгоре надолу и ''прогнатна'' - кога усните органи се поставени во низа кон напред. Меѓу овие две структурни положби на усните органи постои и меѓуструктура, кога усните органи се поставени накосо на долу или накосо кон напред. Топографски, површината на главата се дели на теме (''vertex''), чело (''frons''), тил (''occiput'') и образи (''gena''). [[Податотека:Ant SEM.jpg|200п|лево|мини|Глава на мравка на електронски микроскоп.]] На страните од главата се сместени две, обично добро развиени, сложени [[Око|очи]] со овален или поретко потковичест облик. Дорзално на главата се наоѓаат три [[очели]] поставени во вид на триаголник. Меѓу сложените очи се наоѓаат антенските вдлабнатинки во кои се всадени [[Антена (инсект)|антените]]. Антените по облик и по број на членчиња се многу разновидни - кончести, перести, со 4 до 70 членчиња. Симфитите обично имаат 9 членчиња, мажјаците од фамилиите ''[[Sphecoidea]]'', ''[[Apoidea]]'', ''[[Vespoidea]]'' и ''[[Scolioidea]]'' имаат 13, а женките 12 членчиња. На антените се поставени различни [[сетилни органи]]. Непосредно под антенските вдлабнатинки или нешто пониско се наоѓа специфична површина - [[клипеус]] (''clipeus''), која со [[Епистома|епистомски]] шав е одвоена од лицето. Доколку овој шав е редуциран, тогаш горната ивица на клипеусот е ограничена со две тенторијални јамички. На задниот дел од главата се наоѓа [[форамен]]от - отвор за преминување на внатрешните органи во тораксот. Под фораменот е сместена главената капсула која е широко отворена, при што образува лабио-магзиларен отвор, односно отвор за [[рилка]]та. Тука е сместен лабиомагзиларниот комплекс, кој заедно со мандибулите (вилиците) го образува усниот апарат. === Граден дел - торакс === [[Податотека:Wasp morphology Generic Text.svg|300px|десно|мини|Морфологија на стерилна оса-работничка. Се препознава дека е женка по поделбата на антените и по осилото. Ознаки: '''A''' глава; '''B''' торакс; '''C''' абдомен; '''1.''' Образ, '''2.''' теме, '''3.''' очели, '''4.''' сложени очи, '''5.''' клипеус, '''6.''' антена, '''7.''' окуломаларен простор, '''8.''' мандибула, '''9.''' предна нога, '''10.''' средна нога, '''11.''' фемур, '''12.''' тибија, '''13.''' тибијална боцка, '''14.''' тарзус, '''15.''' тарзална канџа, '''16.''' задна нога, '''17.''' стернум, '''18.''' осило, '''19.''' тергум, '''20.''' задно крило, '''21.''' предно крило.]] Според градбата на тораксот, ципокрилците се делат на две групи: ''Symphyta'', кај кои градите (како и кај повеќето инсекти) се состојат од три делови: ''про-'', ''мезо-'' и ''метаторакс'' и ''Apocrita'', каде во составот на градите влегува и првиот абдоменален сегмент кој се нарекува [[проподеум]]. [[Стернит]]от на протораксот обично е целосно редуциран, што значи дека протораксот е граден само од [[Плеура|проплеури]]. Кај пчелите и [[Оси копачи|сфекоидните оси]], задните агли од протораксот образуваат израстоци кои ги прекриваат отворите на [[Трахеи|трахеалниот систем]]. Мезотораксот е најдобро развиен дел од тораксот кај ципокрилците. Под [[кутикула]]та на мезотораксот се наоѓаат моќни [[мускул]]и кои ги движат предните [[Крило (инсект)|крила]]. Кај бескрилните форми овој дел од тораксот е прилично редуциран. ==== Крила ==== Ципокрилците поседуваат два пара на мембранести (ципести или опнасти) крила кои во текот на летот се споени со еден ред од кукички - ''хамули''. Задниот пар на крила е обично нешто помал од предниот. Постојат големи разлики во обликот, степенот на развиеност и нерватурата на крилата. Надолжните и напречните [[нерв]]и образуваат околу 20 ќелии. На предниот раб на предните крила, близу средината, се наоѓа силно [[хитин]]изирано поле наречено ''крилно око''. Споредбата на крилните нерви со тие на другите инсекти е отежната, бидејќи се многу променети во однос на основниот градбен тип поради развојот на бројни напречни нерви. Среде ципокрилците има и бескрилни форми. Кај видовите кај кои дошло до редукција на задниот пар крила и метатораксот е исто така редуциран. Кај симфитите (освен фамилијата ''[[Cephidae]]'') на метатораксот се воочуваат два округли испапчувања - [[спиракулум]]и. Странично метатораксот е поделен на метаепимера и на метаепистернум. Обично метаепистернумот е силно редуциран. На задниот крај од [[Нотум|метанотумот]] се спојуваат третиот пар на кокси (бутови), а дорзално вториот пар крила. ==== Екстремитети ==== [[Податотека:Wegwespe frei Stolpe OHV 070921.jpg|десни|мини|200п|Осите-копачки ги прават своите гнезда во почвата.]] [[Податотека:Мравки - с. Мажучиште (6).jpg|мини|200п|Мравки, фотографирано во с. Мажучиште]] Екстремитетите (нозете) на ципокрилците се состојат од бут (''coxa''), трохантер (''trochanter''), фемур (''femur''), тибија (''tibia'') и тарзус (''tarsus''). Кај симфитите, ''[[Ichneumonoidea]]'' и многу апокрити, трохантерот е двочлен, односно како втор член се јавува трохантелос. Тарзусот се состои од 5 кратки членчиња, освен кај ''[[Halcida]]'' каде може да ги има 3-4. Тарзусите често се снабдени со кукички и запчиња. Овие структури се јавуваат и на фемурот, а на врвот од тибиите се наоѓаат повеќе или помалку развиен [[еперон]]и - боцки. Нозете се прилагодени за различни функции: одење, копање, придржување на пленот (кај [[Паразитски оси|паразитските оси]]), за собирање и пренесување на нектарот кај пчелите, кај мажјаците за придржување на женката. Првиот пар на нозе се наоѓа близу главата и механички е споен со неа, така што има координирана работа со горната вилица. Ова е од големо значење при правењето на гнездото. === Абдомен - стомак === Абдоменот се состои од 10 сегменти. Првиот влегува во состав на тораксот кај симфитите, така што првиот видлив абдоменален сегмент е, всушност, втор. Сегментите се изградени од [[тергит]]и и [[стернит]]и одвоени меѓусебно со мембрани. На страните од тергитите се отвора трахеалниот систем. Обично има 8 пара на [[Стигма (инсект)|стигми]]. Врвните абдоменални сегменти, од 8-от кај женката и од 9-от кај мажјакот, се силно изменети и влегуваат во состав на половиот апарат. Седмиот стернит кај женката е исто така силно изменет. Многу е развиен, свиен наназад и се нарекува [[гипопигиум]]. Првиот сегмент од абдоменот, морфолошки вториот, кај апокритите е исто така изменет. Тој образува дршка - петиола, која ја овозможува подвижноста на абдоменот. Во составот на петиолата влегува само тергит, додека кај ''[[Ammophila]]'' стернит. Кај некои претставници од ''[[Halcida]]'' петиолата е силно редуцирана, така што абдоменот е речиси седечки. Кај фамилијата ''[[Braconidae]]'' првите три абдоменални сегменти се споени, така што и браздата меѓу 2 и 3-от сегмент не се забележува. Кај некои мажјаци 6-от тергит е обрабен со пигидијално поле, кое служи за исфрлање на земјата при градењето на гнездо. == Наводи == <references/> {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Ципокрилци|*]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] kfqcrf2wvwbf7xeucofdfryae4aj06v 0 195340 5590446 4904718 2026-07-11T11:51:00Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590446 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Wind-electricity-per-capita_(OWID_1099).png | мини| десно| Производство на електрична енергија од ветер по глава на жител, 2021]] '''По глава на жител''' (или ''per capita''<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://recnik.nabu.mk/?search=Per+capita&qe=true |title=''Per capita'' - Набу речник |accessdate=2010-04-18 |archive-date=2021-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210626040537/http://recnik.nabu.mk/?search=Per%20capita&qe=true |url-status=dead }}</ref>, од [[лат.]] ''pro capite'' = „за секоја глава“, т.е. „по човек“) ― поим кој се користи во најразлични општествени науки и статистички истражувања, како владини статистики, економски показатели и студии за човековата околина. Овој мерен поим сепак најчеста примена наоѓа во [[статистика]]та, каде се употребува наместо поконвенционалното „за секој [[човек]]“. Во светот поимот се користи и во [[тестамент]]и (како „'''по глава'''“) за да се посочи дека сите наследници добиваат подеднаков дел од имотот. Ова се разликува од поделбата „по гранка“ (''per stirpes''), каде секоја гранка од семејството добива подеднаков дел, без разлика колку членови брои. == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Приход по глава на жител]] {{статистика-никулец}} [[Категорија:Латински изрази]] [[Категорија:Статистика]] [[Категорија:Социјална економија]] ttah4yh8fmr9tgs350bkifrq4t760s7 0 208371 5590162 5332548 2026-07-10T13:39:22Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590162 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Никола Спасов Малешевски | портрет = Nikola Maleshevski (cropped).jpg | px = 220п | опис = [[Ѓорче Петров]], Никола Малешевски, [[Гоце Делчев]] | родено-име = | роден-дата = {{роден на|||1850}} | роден-место = {{роден во|Берово}} | починал-дата = {{починал на|||1945}} | починал-место = {{починал во|Дупница|Царство Бугарија}} | починал-причина = | познат = раководител на [[ТМОРО]] | занимање = | сопружник = | родители = | деца = [[Ана Малешевска]] }} '''Никола Малешевски''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член и началник на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] за [[Ќустендил]]ската област<ref>Гоцев, Славчо. Никола Спасов Малешевски (1850 – 1945). Живот и дело. София, 2019.</ref> == Животопис == [[Податотека:Викиекспедиција Малешевија (211).jpg|мини|220п|десно|Биста во градот [[Берово]]]] Никола Малешевски е роден во 1850 година во [[Берово]], [[Македонија]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Добива основно образование во родното [[Берово]]. Развил револуционерна активност во Малешевијата и Пијанечко, и учествува во подготовката на [[Разловечко востание|Разловечкото востание]] од 1876 година предводено од [[Димитар Поп-Георгиев Беровски|Димитар Беровски]]. По неуспехот на бунтот се преселува во [[Дупница]], каде што станува секретар на [[Комитет Единство|Комитетот Единство]]. Во [[1895]] година е меѓу творците и на македонско-одринското друштво ''Единство'' во [[Дупница]], а притоа бил избран за еден од челновите на раководството.<ref>Георгиев, Георги. „Македоно-одринското движение в Кюстендилски окръг (1895-1903)", Македонски научен институт, София, 2008, стр. 19.</ref> По [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] воспоставува контакт со претставниците на [[Македонски комитет|Врховниот комитет]], а во [[1896]] година од страна на [[Гоце Делчев]] е поставен за началник на каналите на [[ВМОРО]] во [[Дупница]]. Во 1899 година Никола Малешевски и [[Гоце Делчев]] го придобиваат [[Јане Сандански]] во [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. Никола Малешевски учествува во киднапирањето на [[Мис Стон]] во [[1901]] година. До 1903 година води пренесување на оружје, пари и материјали за внатрешноста на [[Македонија]]. За време на [[Илинденското востание]] војводата [[Крсто Асенов]] се оженил со ќерката на Никола Малешевски, [[Ана Малешевска|Ана]]. По задушување на востанието, Никола Малешевски им помага на бегалците од загрозените краишта. Во [[Балканските војни]] Никола Малешевски ја води четата на Седмата рилска пешадиска дивизија во борбите за Малешевско и Пијанечко. Умира на [[7 февруари]] [[1945]] година во [[Дупница]]. == Наводи == {{наводи}} {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Малешевски, Никола}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Дејци на ВМРО]] [[Категорија:Родени во 1850 година]] [[Категорија:Луѓе од Берово]] [[Категорија:Починати во 1945 година]] [[Категорија:Македонски преселници во Дупница]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] mn8qqb6b9ha1y0pybpv27r5o3d02aa6 0 209271 5590135 5512441 2026-07-10T13:21:57Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590135 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Лука Ѓеров | портрет = Luka Dzherov IMARO.jpg | опис = Портрет на Ѓеров | родено-име = Лука Ѓеров | роден-дата = {{роден на|27|октомври|1870}} | роден-место = [[Битола]], [[Битолски Вилает]], [[Отоманско Царство]] | починал-дата = {{починат на и возраст|df=yes|1948|11|20|1870|10|27}} | починал-место = [[Софија]], [[НР Бугарија]] | починал-причина = | народност = [[Македонци|Македонец]] | познат = | наставка = | занимање = [[ВМРО|револуционер]] | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Лука Ѓеров''' (познат и под имињата '''Лука Геров''' и '''Лука Џеров'''<ref group="белешка" name="vg_1"/>; {{роден на|27|октомври|1870}} во {{роден во|Битола}} — {{починат на|20|ноември|1948}} во {{починат во|Софија}}) — [[Македонци|македонски]] револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член, раководител и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]].<ref>{{МакЕнц|1639|Џиков|II}}</ref><ref>[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Foto/luka-z.html Кратка биография на Лука Джеров]</ref> == Животопис == Роден е на 27 октомври 1870 година во [[Битола]]. Основно образование завршил во родниот град, а потоа ја завршил и [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската егзархиска гимназија]]. Со револуционерна активност почнал да се занимава во својот град пред создавањето на [[ТМОРО|Организацијата]]. Во неа е вклучен лично од [[Даме Груев]]. Во 1892 година, во [[Софија]], соработувал во списанието [[Лозарско движење|Лоза]] (1892-1894) и во весникот [[Глас македонски]] (1893-1898). На двапати со чета влегува во [[Македонија]]. Учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] во 1895 година. Во 1896 година е именуван за учител во [[Демирхисарско]] а потоа во [[Кичево]] (1897-1898). За својата револуционерна активност одлежува нешто повеќе од една година во турските затвори во [[Кичево]] и [[Битола]]. По излегувањето од затворот присуствувал на [[Смилевскиот конгрес]] и бил избран за началник на Кичевскиот востанички реон. При востаничкиот напад на [[Кичево]], командувал со одред од 200 востаници. По востанието се повлекол во [[Бугарија]] и таму и се приклучил на [[Серска група|Серската група]]. Умира во [[Софија]], на [[20 септември]] [[1948]] година.<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 45.</ref> == Именувања == По него е именувана улица во [[Скопје]]. ==Белешки== {{Reflist|group="белешка"|refs= <ref name="vg_1">Во македонската историографија неговото [[презиме]] е Ѓеров, меѓутоа понекогаш се сретнува како Геров. Во бугарската историографија неговото презиме е Джеров, односно Џеров</ref>}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://lazaropolee.blogspot.com/2009/02/blog-post_7979.html СПОМЕНИ - ЛУКА ЏЕРОВ] {{Дејци на МРО}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓеров, Лука}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Дејци на Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] mcwp1wbkdut37bw33hr67t0jn8fakei 14 728729 5590111 5496131 2026-07-10T13:14:11Z Gurther 105215 5590111 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров]] [[Категорија:Македонци во Бугарија]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во 1915 година]] [[Категорија:Луѓе од Влахи]] [[Категорија:Починати во Попови Ливади]] 520zvm02itj1agj9966mb1tmyfnqmft 5590112 5590111 2026-07-10T13:14:19Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Починати во Попови Ливади]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590112 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров]] [[Категорија:Македонци во Бугарија]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во 1915 година]] [[Категорија:Луѓе од Влахи]] tcad9gebotazurap5ic31kxegfhd2ob 5590113 5590112 2026-07-10T13:14:42Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590113 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров]] [[Категорија:Македонци во Бугарија]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во 1915 година]] [[Категорија:Луѓе од Влахи]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] quu84xzqm1gtshwdwlao1bwcfer4kro 5590114 5590113 2026-07-10T13:14:49Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590114 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Отомански Македонци]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров]] [[Категорија:Македонци во Бугарија]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во 1915 година]] [[Категорија:Луѓе од Влахи]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] fuqqlkk4b0jkd7vfeaagg9nytgvqcoz 0 731222 5590206 5584161 2026-07-10T14:24:24Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590206 wikitext text/x-wiki {{Биографија инфо | име = Наум Туфекчиев | портрет = Наум Тюфекчиев.jpg | px = | опис = македонски револуционер | наставка = | роден-дата = {{роден на|29 |јуни|1864}} | роден-место = {{роден во|Ресен}}, [[Османлиско Царство]] | починал-дата = {{починал на|26|февруари|1916}} | починал-место = {{починал во|Софија}}, [[Царство Бугарија]] }} '''Наум Туфекчиев''' ([[29 јуни]] [[1864]] - [[26 февруари]] [[1916]]) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, деец на неколку македонски емигрански друштва и организации, учествувал во дејноста на [[Млада македонска книжевна дружина|Младата македонска книжевна дружина]], [[Братски сојуз|Братскиот сојуз]] и [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Неговото име се поврзува со трговијата на оружје како и со неколку атентати меѓу коe е и убиството на бугарскиот премиер [[Стефан Стамболов]]. == Животопис == === Убиството на Христо Белчев=== Во [[Белград]] заедно со [[Димитар Ризов]], Крсто Ножаров, Михаил Ставрев (Хаљо) и со своите браќа Никола и Димитар (Денчо) Туфекчиеви го организирал убиството на [[Стефан Стамболов]]. Но на 15 (27) [[март]] [[1891]] година наместо Стамболов бил убиен министерот за финансии Христо Белчев, а Димитар Туфекчиев бил уапсен и подоцна убиен <ref>''[http://www.krumblagov.com/fifty/32.php Благов, Крум, „50-те най-големи атентата в българската история“, Убийството на Христо Белчев]''</ref>. === Одеса === [[Податотека:Георги Белчев.jpg|мини|десно|200п|Телото на Белчев по атентатот]] По убиството Туфекчиев избегал во [[Одеса]], каде со знаење на руските власти го подготвувал убиството на дипломатскиот претставник на Бугарија во [[Османлиското Царство]], доктор Георги Влкович. Туфекчиев подготвил два терориста, кои го убиле докторот на [[12 февруари]] [[1892]] во [[Цариград]]. Потоа Наум и Никола Туфекчиеви биле осудени во [[Русија]] како потикнувачи на атентатот, на по 15 години затвор, но пресудата не им е извршена. Туфекчиев на кратко бил испратен во заточеништво во [[Симбирск]] и користел месечна плата од руската држава. === Меѓу македонската емиграција === Туфекчиев потоа се вратил во [[Бугарија]] и се вклучил во дејноста на [[Млада македонска книжевна дружина|Младата македонска книжевна дружина]]. На [[27 декември]] [[1894]] Туфекчиев заедно с [[Димитар Ризов]], [[Андреј Љапчев]], [[Тома Карајовов]], [[Никола Наумов]] и [[Трајко Китанчев]] го основаат [[Братски сојуз|Братскиот сојуз]], а подоцна влегол во [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. === Во Македонскиот комитет === На [[І македонски конгрес]] Туфекчиев е избран за потпредседател на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], а додека ја извршува оваа дејност во Македонија доаѓа до [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] од страна на бугарската влада било искористено за признавање на [[Фердинанд I]] за кнез на [[Бугарија]], а во годишната протурка на весникот [[Право (весник)|Право]] од [[јануари]] [[1896]] година, Туфекчиев бил посочен како владин агент, во протурката меѓу другото било истакнато: {{Цитатник|''Додека беше жив Китанчев, ние не само што не се посомневавме во ништо, но дури не допуштавме мисла дека идеалниот Китанчев ќе допушти нашето свето дело да го експлатираат нечистите раце на денешните управници... и покрај строгото внимание на Китанчев делото да се држи подалеку од партизанските гнасотии, денешната влада успеала да има во делото еден свој ревносен агент... имено Н. Туфекчиев'' <ref>''Правителствените шайки правяатъ избори... Право, 21.01.1895,5.''</ref>}} Меѓутоа, треба да се истакне дека не е јасно зошто тоа било објавено во весникот [[Право (весник)|Право]], дали поради тоа што Туфекчиев бил владин агент или поради дневнополитички цели, бидејќи тој застанал на чело оцепениот комитет. Вистина е дека Туфекчиев имал врски со бугарската влада, но имало и други. {{Цитатник|''Повеќе македонски политиканти од МК, подоцна играле видна улога во бугарската политика, како трговски агенти, пратеници, дипломатски претставници, министри, премиери итн. Интересна е кариерата на Д. Ризов, Т. Карајовов, А. Љапчев и други'' <ref name="VG">''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Скопје, Институт за историја - Филозофски факултет.''</ref>}} Во текот на [[ІІ македонски конгрес]] дошло до поделба на [[Македонски комитет|Комитетот]] од кој се одвоиле офицерите на чело со Туфекчиев и формирале друг комитет, а го задржале и старото име ''Македонски комитет''. Туфекчиев имал редовни средби и контакти со бугарскиот премиер [[Константин Стоилов]]. Бугарската влада за да ги држи конците во своите раце давала поддршка за отцепениот комитет и Туфекчиев. Во [[Софија]] создал бомболеарница, каде ги произведувал гранатите ''македонки'', а со нив ја снабдува [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Во текот на аферата со [[Дончо Штипјанчето]] биле пронајдени токму овие бомби. Откако владата оценила дека не и е потребна нова акција за [[1896]] година, ја откажале поддршката по што следела наредба за растурање на Туфекчиевата бомболеарница, а офицерите биле поставени на нови служби и отцепениот комитет постепено згаснал. === Убиството на Стефан Стамболов === На [[6 јули]] [[1895]] година е извршен атентатот врз [[Стефан Стамболов]], кој починал по три дена од задобиените рани, а неговото убиство се смета за едно од најбруталните политички убиства во [[Бугарија]]. [[Податотека:Телото на Стефна Стамболов.jpg|мини|десно|250п|Телото на Стамболов по атентатот]][[Податотека:StefanStambolov--bulgariaherpeopl00monr.png|мини|лево|100п|[[Стефан Стамболов]]]][[Податотека:Хаљо, убиецот на Стефан Стамболов.jpg|мини|лево|100п|Хаљо убиецот на Стамболов]] Таа вечер Стефан Стамболов излегол во 19:50 часот од ''Јунион клуб'' со Димитар Петков (друг политичар, премиер и идна жртва на атентат). Ги качил пајтонџијата Мирчо Ацов и го терал пајтонот бавно по ул. Раковски. Меѓутоа кон пајтонот се нафрлиле тројца души и едниот почнал да стрела, а коњите тогаш застанале. Од десната страна седел Стамболов. Кон него се насочил човек со [[јатаган]], но Стамболов успеал да скокне и да се упати кон улицата ''Стефан Караџа''. Стамболов извадил револверот, но пред да го насочи еден од атентаторите му ја пресекол раката со јатаган. Во меѓувреме го пристигнале и другите двајца кој започнале да му ги сечат рацете, со кои тој се обидувал да се заштити. По нападот, Стамболов сè уште бил жив, иако тешко повреден со исечени раце и глава. Брзо го пренесле во неговиот дом, лекарите му ги ампутирале двете раце, но сепак не можеле да го спасат. Додека сè уштее бил при свест, ги изговорил имињата на тие што мислел дека го ликвидирале. ''Убијците се Туфекчиев и Хаљо... Кнезот ме уби, Белчев, Белчев! ... Принц Кобург, принц Кобург!'', биле неговите последни зборови. По атентатот, била поведена истрага која траела цела година. Врз основа на сознанијата било поднесено обвинение, Наум Туфекчиев бил посочен како организатор на атентатот, а директни извршители Боне Георгиев и Михаил Ставрев – Хаљо со учество на Атанас Цветанов – Таљо и Мирчо Ацов, кој го возел пајтонот во кој се качил Стамболов. По завршување на судскиот процес на [[1 февруари]] [[1897]] година, Туфекчиев бил осуден на три години затвор ''за помош и превоз на оружје''. Една година подоцна пресудата била преразгледана и изменета, а Туфекчиев бил ослободен <ref>''[http://www.krumblagov.com/fifty/15.php Благов, Крум... , Убийството на Стамболов]''</ref>. Кој го нарачал убиството и кој го платил Туфекчиев за атентатот не се утврдило. Дали дворецот учествувал во погубувањето? Дента кога бил извршен атентатот, [[Фердинанд I|Фердинанд]] бил надвор од [[Бугарија]] и се вратил во [[Софија]], потресен и гневен. === Подоцнежна дејност === Со посредство на Димитар Љапов, Туфекчиев влегол во контакт со Ерменците Бедрос Паренјан и Армен Гаро, а тие со неговото оружје се подготвувале да ја нападнат ''Отоман банката'' во [[Цариград]]. Во [[1900]] година Туфекчиев и Спас Шангов го издаваат весникот ''Вечерна пошта'', а подоцна со Борис Сарафов подготвил план за киднапирање на синот на богатиот политичар Иван Евстатиев Гешов, но до реализација на киднапирањето не дошло. Во текот на [[1905]] година Туфекчиев влекол во контакт со [[болшевици]]те на кој им продавал бомби, а во [[1906]] година Туфекчиев бил вмешан во меѓународен скандал при пренесување на оружје за [[Русија]] <ref>''[http://www.segabg.com/online/article.asp?issueId=1745&sectionid=7&id=00010 Николов, Григор, „Наум Тюфекчиев - най-известният български терорист“, в. „Сега“, 12.1.2002 г.]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''</ref> ===Контакти со Младотурците=== [[Податотека:Naum Tyufekchiev necrologue.jpg|мини|240п|Некролог за Наум Туфекчиев.]] По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] се вратил во Македонија и се зближил со водачите на младотурците [[Нијази-бег]] и [[Енвер бег]]. Тајната турска полиција се поврзала со Туфекчиев со цел тој да организира атентат во Бугарија. Атентатот бил извршен во градското казино во [[Софија]], спроти новата 1915 година, кога од подметната експлозија загинале ќерката на воениот министер, синот на началникот на Штабот на армијата и уште неколкумина. Тогаш биле тешко повредени и осум лица <ref>''[http://www.krumblagov.com/fifty/12.php Благов, Крум... , Атентатът в градското казино]''</ref> Неколку минути пред експлозијата бил забележан Туфекчиев како се снова во една од ложите. Подоцна е утврдено дека е користена иста бомба како и бомбите со кои била снабдувана бугарската армија со негово посредство. Уапсени биле три лица, еден од нив познат терорист и член на организацијата [[Црвени браќа]] што ја формирал Туфекчиев. === Смрт === По вклучувањето на Бугарија во [[Првата светска војна]], Наум во името на неговиот син Александар Туфекчиев дал дарение од 5.000 златни лева за возобновување на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] во [[Македонија]]. Судбината на Туфекчиев не му била благонаклонета. Тој го загубил единствениот син Александар, а на [[25 февруари]] [[1916]] година бил ликвидиран на една софиска улица од луѓе на [[ВМРО (појаснување)|ВМРО]], а по наредба од [[Тодор Александров]]. == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Гоце Делчев, Спомени, Документи, Материјали, Софија, 1978; * [http://www.promacedonia.org/obm1/index.html "Освободителнитѣ борби на Македония", том I Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1933. * [http://www.promacedonia.org/obm2/index.html "Освободителнитѣ борби на Македония", том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943. {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Туфекчиев, Наум}} [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Луѓе од Ресен]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] jqvb2ihfbtgppdvjlhd0hs74ssaabg8 0 735020 5590203 5170632 2026-07-10T14:23:06Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590203 wikitext text/x-wiki {{Биографија инфо | име = Григор Соколов (иќ) | портрет = Vojvoda Gligor Sokolović.jpg | опис = Деец на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и војвода на [[Српски комитет на четничката акција|Српскиот комитет на четничката акција]] | наставка = | роден-дата = {{роден на|17|јануари|1870}} | роден-место = [[Небрегово]], [[Македонија]] | починал-дата = {{починал на|29|јули|1910}} | починал-место = {{починал во|Прилеп|}}, [[Македонија]] }} '''Глигор Соколов Ламев''' (србизирано: '''Глигор Соколовиќ''') — деец на македонското револуционерно движење, [[србоман]], учесник во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], четник на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], а подоцна се вклучува во [[Српски комитет на четничката акција|Српскиот комитет на четничката акција]].<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 152.</ref> ==Животопис== Григор е роден околу [[1870]] година во прилепското село [[Небрегово]]. Останал без образование и бил самоук. Станал четник кај [[Дедо Димо]] и во [[1895]] година учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Во [[1897]] година бил четник кај Ст. Павлов во [[Кратовско]], а во [[1900]] година бил во четата на [[Мирче Ацев - Оровчанецот|Мирче Ацев]] во [[Прилепско]]. Во текот на [[Илинденското востание]] бил четник во обединетата чета на [[Сотир Атанасов]], [[Атанас Мурџев]], [[Никола Пушкарев]], [[Крсто Лазаров]], [[Димитар Ганчев]] и други. [[Податотека:Molba da se odobri izleguvanje na cetite Sokolovik i Dane Krapce.pdf|мини|лево|Писмо од Богдан Раденовиќ во кое ја изнесува тешката положба на населението од Кичевската и Прилепската каза, од арнаутските зулуми, и моли да се одобри повторно излегување на четите на Глигор Соколовиќ и Дане Крапче. (27 октомври 1909)]] По расправијата со војводата Мурџев заминал за [[Србија]] и таму од страна на [[Милорад Гоќевац]] бил вклучен во [[Српски комитет на четничката акција|Српскиот комитет на четничката акција]] <ref>[http://www.promacedonia.org/rami/k_lazarov_spomeni.html Кръстю Лазаров, Спомени]</ref>. По вклучувањето во Српскиот комитет организирал чета составена од разни компромитирани работници на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Во текот на летото [[1904]] година [[Боби Стојчев]], по барање на [[Борис Сарафов]], му дозволил Григор да има пристап до курирските служби на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. Григор себеси се претставувал за војвода на чета која била испратена од македонското друштво во [[Ниш]].<ref>[http://www.kroraina.com/knigi/obm2/23.html Христо Силянов, Освободителните борби на Македония, Том II, стр. 290]</ref> Григор Соколов ги елиминирал војводите од [[ВМОРО|Македонската револуционерна организација]] [[Стефан Димитров]], [[Панчо Константинов]], [[Георги Ацев]], а по негова наредба е убиен и војводата [[Петар Радев|Петар Радев - Пашата]]. Григор Соколов е убиен на патот од [[Прилеп]] за [[Небрегово]] во [[јули]] [[1910]] година од турскиот терорист Шериф (или Шукри),<ref>Известия на Института за българска литература. Т. 7, 1958, стр. 359.</ref> поврзан со деецот на [[ВМОРО|Македонската револуционерна организација]], [[Петар Ацев]]. Неговиот најстар син Андон бил доброволец во српската армија во текот на [[Првата балканска војна]] <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.srpsko-nasledje.rs/sr-c/1998/12/article-11.html |title=Кратка биография |accessdate=2010-12-20 |archive-date=2015-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106202000/http://www.srpsko-nasledje.rs/sr-c/1998/12/article-11.html |url-status=dead }}</ref>. [[Блаже Конески]] е внук на Глигор Соколов. ==Извори== <references /> {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Војводи на Српскиот комитет на четничката акција]] [[Категорија:Луѓе од Небрегово]] [[Категорија:Србомани]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] m83q1jozzpsopgcbxgwz3nmpkg0xn14 0 753783 5590080 5588453 2026-07-10T12:29:50Z Bjankuloski06 332 5590080 wikitext text/x-wiki {{Христијанство}} Ова е хронолошка статија за историјата на христијанството == Новозаветна ера == : ''главна статија: [[Новозаветна ера]]'' * 6-7 пред Христа [[Рождество Христово]] во Витлеем; 14 000 пострадани свети витлеемски младенци * 26-27 Упокојување на Праведниот Јосиф целомудрен * 27 [[Свето Богојавление|Крштение Христово]] во водите на реката Јордан * 28 Пресекување на главата на свети Јован Крстител * 30 [[Велики Петок|Распнување]], [[Пасха|Воскресение]] и [[Вознесение Христово]] * 30 Мачеништво на [[свети првомаченик и архиѓакон Стефан]] * 30 Преобратување на свети апостол Павле на патот кон Дамаск == Апостолска ера (33-100) == : ''главна статија: [[Апостолска ера]]'' * цца. 30-33 [[Светиот Дух]] слегува на денот на [[Педесетница]] * 34 Апостол Петар го засновува Антиохиското Епископско Море * 35 Името Христијанин е за првпат употребено во Антиохија * 37 Јосиф од Ариматеа патува во Британија и стигнува во Гластонбери * 40 Апостол Варнава е испратен од Ерусалим во Антиохија * цца. 42 Вознесување на апостол Павле до третото небо (2Кор.12,2-4) * цца. 46-48 Прво мисионерско патување на апостол Павле со апостол Варнава * 49 [[Апостол]]скиот Собор во Ерусалим донесува правило незнабожците да не мора да станат Евреи пред да постанат Христијани * цца. 49-52 Второ мисионерско патување на апостол Павле со апостол Сила * 50 Апостол Матеј го завршува Евангелието според Матеј на арамејски * 52 Апостол Тома пристига во Керала, воведување на христијанството во Индија * цца. 53-57 Трето мисионерско патување на апостол Павле (Дап 18,23-21,16) * цца. 59-62 Четврто мисионерско патување на апостол Павле, пристигање во Рим * 62 Мачеништво на [[Свети апостол Јаков|апостол Јаков Праведен]]; распнување на апостол Андреј во Патра * 63 Аристовул поставен за прв епископ на Британија * 64-68 Први десет големи прогонства на раната Црква, под царот Нерон * 66 Бегство на Христијанската заедница од Ерусалим во Пела и други места во Декаполис и Антиохија * 67 Мачеништво на апостол Петар и Павле во Рим; апостол Лин поставен за прв епископ Римски * 69 Игнатиј Антиохиски поставен за епископ Антиохиски * 70 Апостол Марко го пишува Евангелието; Храмот во Ерусалим е разурнат од Римјаните; прогон на Христијаните од синагогите * 71 Апостол Марко го воведува христијанството во Египет * 80 Апостол Лука го пишува Евангелието според Лука; Тит го поставува Колосеумот, место на мачеништво на многу рани Христијани * цца. 80-90 Напишани Дидаскалиите * 85 Напишани Делата апостолски од апостол Лука * 90 Соборот во Јамнија го обележува целосно одделување на старозаветната и новозаветната Црква * 95 Апостол Јован го пишува Откровението * цца. 90-96 Прогон на Христијаните под царот Домицијан * 96 [[Свети Јован Богослов|Апостол Јован Богослов]] го пишува Евангелието според Јована * цца. 100 Појава на Христијански катакомби * Чудесно упокојување на [[Свети Јован Богослов|апостол Јован Богослов]] == Предникејска ера (100-325) == : ''главна статија: [[Предникејска ера]]'' * 107 Мачеништво на Игнатиј Антиохиски; упокојување на апостол Симеон * 108-124 Прогон под царот Трајан, продолжен од царот Адријан * 120 Почеток на времето на апологетите: Јустин Маченик, Аристид, Татијан, Атинагора Атински, Теофил, Минук Феликс, Тертулијан и Кодрат * 124 Апостолите Кодрат и Аристид ги презентираат Христијанските апологетии пред царот Адријан во Атина * 128 Грчки превод на Стариот завет на Аквила * 130 Преобратување на Јустин Философ * 132 Побуна на Евреите против Рим, предводена од наводниот месија Бар-Кохба * 135 Почеток на славење на [[Рождество Христово]] како празник во Рим * 136 Разбиена еврејската побуна од страна на царот Адријан, забрана за сите Евреи да се вратат во Ерусалим и промена на името на Ерусалим во Елија Капитолина; прва забележана употреба на титулата Папа од римскиот епископ Хигиниј * 144 Одлачување на Маркион Синопски * 150 [[Јустин Философ]] ја опишува Божествената Литургија * 155 Мачеништво на Поликарп Смирнски * 156 Почеток на монтанизмот * 165 Мачеништво на Јустин Философ * 166 Како одговор на кватродециманизмот, папата Сотир востановува годишно прославување на [[Пасха]] во Рим, како додаток на неделната прослава на [[Воскресение]]то * цца. 175 Тацијан ги хармонизира четирите канонски евангелија во една нарација * 177-180 Прогон под царот Марко Аврелиј (161-180) * 180 Иринеј Лионски го пишува „Против ересите“ * 180-192 Грчки превод на Стариот завет од Теодотиј * 193-211 Грчки превод на Стариот завет од Симах * 197 Кватродециманска контроверза * 200 Мачеништво на Иринеј Лионски * 202 Царот Септимиј Север издава едикт против Христијанството и Јудаизмот; Мачеништво на Харалампиј од Магнезија * 202-210 Прогон под царот Септимиј Север (193-211) * 206 Кралот Авгар IX ја преобратува Едеса во Христијанство * цца. 209 Мачеништво на Албан Британски * 210 Иполит Римски, [[епископ]] и [[свештеномаченик]], последен римски отец кој зборувал грчки, ги пишува „Одбивање на сите ереси“ (Философумена) и „Апостолско предание“ * 215 Обратување на Тертулијан во [[Монтаизам]] * 225 Упокојување на [[Тертулијан]] * цца. 225-250 Пишување на Апостолската Дидаскалија (Дидахи) * 227 [[Ориген]] го започнува толкувањето на Битието, а го завршува „За Првите Начела“ * 238 Прогонство под Максимин VI; мачеништво на св. Иполит Римски * 235-238 За време на владеењето на Гордијан и Филип, Арапската Црква проповеда отворено и привлекува добро образовани преобратени * цца. 240 Ориген ја приготвува Хексапла * 244 Плотин основа Неоплатонска школа во Рим, како реакција на Црквата * 246 Павле од Теба во Египет станува првиот христијански пустиник (еремит) * 247 Рим слави илјадогодишен јубилеј, сведочејќи период на зголемено прогонство на Христијаните * 248 Ориген го пишува „Против Целз“ * 249-251 Прогон под царот Декиј VII * 257-260 Прогон под царот Валеријан VIII * 258 Мачеништво на Кипријан Картагински * 260 Павле Самосати започнува проповед против божественоста на Христос; Римскиот Синод го осудува Севалијанството и Суборданизмот * 264 Изопштување на Павле Самосати * 265 „Единосуштен“ (homoousios) е употребен за првпат од модалните монархијанити * 274-275 Прогонство под царот Аврелијан IX * 270 Упокојување на [[Григориј Чудотворец]]; Порфириј Тирски го пишува „Против Христијаните“ * 284 Диоклецијан станува Римски цар, ја прогонува Црквата со околу милион маченици; мачеништво на Козма и Дамјан, Андреј Стратилат и 2593 војници со него * 285 [[Свети Антониј Велики|Антониј Велики]] се повлекува во пустина * 300 Христијанското население брои 6 200 000, или 10.5% од населението на Римското Царство * 301 Григориј Просветител го преобраќа цар Трдат I Ерменски во Христијанство * 302 20000 маченици се запалени во Никомидија * 303 Почеток на Големото Прогонство (303-311); мачеништво на [[Свети великомаченик Георгиј Победоносец|Георгиј Победоносец]] * цца.305-311 Лактанциј ги пишува Божествените Установи * цца.306 Синодот од Елвира пропишува целибат за клирот и поставува строги казна за изневерување и прељуба, на тој начин станувајќи модел кој подоцна ќе биде прифатен од Западот * 308 Папата Марцел I се спротивставува на попустливоста кон Христијаните кои попуштиле при гонењата * 310 Ерменија станува првата Христијанска нација; прогон на Христијаните под персискиот цар Шапур II * 311 Галериј пропишува Едикт на Толеранција, завршувајќи го прогонот а Христијаните во неговите делови на Римското Царство; Донатистово востание во Картегина * 312 Визија и преобраќање на Константин Велики; пораз на Макценциј на Битката на Мувлискиот Мост, правејќи го Константин Цар на Западот; мачеништво на Лукијан Антиохиски * 313 [[Милански едикт|Миланскиот Едит]] издаден од страна на Константин Велики и совладетелот Лициниј, официјално прогласувајќи верска слобода во Римското Царство * 314 Анкирскиот Собор; Арлскиот Собор го осудува Донатизмот * 315 Неокесариски Собор * 318 „За воплотувањето“ на [[свети Атанасиј Велики]] е објавено; почеток на [[Аријанство]]то * 318 Пахомиј Велики основа подвижничка заедница во Тиваидската Пустина, започнувајќи го манастирското општежитие * 320 Одлачување на Ариј од Александар Александриски; мачеништво на Четириесетте Севастиски маченици * 320-21 Ликиниј ги засилува мерките против Христијаните на Истокот * 321 Светиот цар Константин ја прогласува неделата како празник на [[Воскресение]]то * 323 Константин Велики гради црква на местото на мачеништвото на апостол Петар во Рим * 324 Константин го поразува Ликиниј и станува единствен цар на Римското Царство == Никејска ера (325-451) == : ''главна статија: [[Никејска ера]]'' * 325 Прв вселенски собор одржан во Никеја, кој ја осудува Аријанската ерес, ја поставува Пасхалијата и го објавува Никејскиот Символ на верата (подоцна надополнет, Никео-Цариградски Символ), и го поставува приматот на Апостолските Мориња во Рим, следен од Александрија, Антиохија и Ерусалим. * 326 Откривање на Чесниот Крст од светата царевица Елена; крал Миреј од Грузија станува Христијанин. * 328 Св. Атанасиј Велики станува Епископ Александриски * 329 Св. Атанасиј Велики го раколопага Фрументиј за свештеник и го испраќа да ја евангелизира Етиопија * 330 Византиум е преименуван во Константинопол / Нов Рим, Христијански главен град на Римското Царство, и е посветен на Пресвета Богородица од светиот цар Константин; авва Амон и Макариј Велики основаат манастири во египетскиот Скит. * 336-338 Св. Атанасиј Велики е прогонет во Трев, околност која ја користи за ширење на монашкото правило на св. Пахомиј Велики и будејќи го интересот за монаштво во Европа. * 337 Упокојување на св. цар Константин. * 340 Вулфил го прифаќа Аријанството. * 341 Антиохијскиот Собор одржан; царот Констанциј ги забранува и пропишува смртна казна за паганските жртвувања и магиски ритуали. * 345 Упокојување на св. Николај Мир-Ликијски. * 348 Упокојување на св. Пахомиј Велики и Спиридон Тримфутски. * 350 Св. Нинијан ја основа Црквата Кандида Каса во Шкотска. * 351 Појавување на Крстот над Ерусалим. * 355 Упокојување на св. Нина Кападокиска (Грузиска, рамноапостолна). * 356 Упокојување на [[Свети Антониј Велики|св. Антониј Велики]]. * 357 Одржан Сирмискиот собор (денешна Сремска Митровица), од кој произлегува аријанската ткн. [[богохулство]] од Сирмиум. * 358 Св. Василиј Велики основа манастир во Понт; почеток на монаштвото. * 359 Одржани Соборите во Селеукија и Римини. * 360 Св. Мартин од Турс го основа првиот манастир во Франција; изградена царевиградската Света Софија. * 362 Антиохиска схизма (362-414). * 361-63 [[Јулијан Отпадникот]] станува Римски цар; обид да се возобнови паганството. * 364 Одржан Соборот во Лаодикија. * 367 Св. Атанасиј Александриски го пишува Пасхалното писмо, и за првпат го дефинира Новозаветниот Канон; упокојување на св. Илариј Пиктавијски. * 373 Упокојување на св. Атанасиј Велики и св. Ефрем Сирин. * 374 Амвросиј е избран за Епископ на Миланската Катедра. * 375 Св. Василиј Велики го пишува „За Светиот Дух“. * 376 Визиготите го прифаќаат Аријанството. * 379 Упокојување на св. Василиј Велики; царот Грацијан го издигнува Римскиот Епископ над другите епископи од неговата јурисдикција. * 380 Христијанството е воспоставено како официјална религија во Римското Царство од страна на царот Теодосиј Велики; Соборот во Сарагоса го осудува Прискилијанизмот. * 381 Одржан Втор вселенски собор во Цариград, кој го осудува Македонијанизмот/Пневматомахијанизмот и Аполинаријанизмот, објавувајќи ја светоста на Светиот Дух, потврдувајќи го претходниот Собор, и дополнувајќи го Никео-Цариградскиот Символ; Аријанските епископи се расчинети од страна на Амвросиј Медиолански на Соборот во Аквилеја. * 382 Папата Сирициј за првпат во историјата се здобива со титулата Pontifex Maximus. * 383 Упокојување на св. Фрументиј од Аксум. * 384 Соборот во Бордо го осудува Прискилијан. * 385 Упокојување на св. Григориј Нисски. * 386 Упокојување на [[Кирил Ерусалимски|св. Кирил Ерусалимски]]. * 387 Блажен Августин е покрстен од св. [[Амвросиј Медиолански]]. * 391 Упокојување на [[Свети Григориј Богослов|св. Григориј Богослов]]. * 391-392 Затворање на сите нехристијански храмови во Империјата; св. Теодосиј Велики со декрет ги забранува Елеуските мистерии и предизвикува постепено изумирање на паганските жртвување во Александрија и Рим. * 392 Упокојување на [[Свети Макариј Велики|св. Макариј Велики]]. * 393 Одржан Хипонскиот собор, кој го објавува Канонот на Светото Писмо; царот Теодосиј го забранува одржувањето на Олимписките игри како пагански фестивал. * 394 Св. Епифаниј Кипарски ги напаѓа оригеновите учења како еретички; одржан Цариградски собор. * 395 [[Блажен Августин]] станува Епископ Хипонски; положување на Богородичниот појас во црквата на Богородица Халкопратеа во Цариград; поделба на Империјата со упокојувањето на св. цар Теодосиј Велики. * 397 Картагинскиот собор го објавува канонот на [[Свето Писмо|Светото Писмо]]; упокојување на св. Мартин Турски и св. Амвосиј Милански. * 398 [[Свети Јован Златоуст|Св. Јован Златоуст]] е избран за Архиепископ на Цариград. * 399 Анастасиј Римски и други епископи го осудуваат оригеновото учење. * 401 Блажен Августин го пишува „Исповеди“; папата Инокентиј I го поддржува св. Јован Златоуст и го осудува [[пелагијанство]]то. * 402 Порфириј од Газа се здобива со императорски декрет со наредба за затворање на паганските храмови во Газа. * 403 Пребегнување на св. Патрик во Ирска; * 404 Мачеништво на Телемах, што резултира со едикт на царот Хоросиј кој ги забранува гладијаторските борби. * 405 Латински превод на Светото Писмо како Вулгата од страна на Софрониј Евсевиј Јероним. * 407 Упокојување на св. Јован Златоуст во прогонство. * 410 Падот на Рим под Визиготите. * 410 [[Ариј]]анскиот Собор во Селеукија ги прогласува Месопотамските несторијански епископи за независни од православниот епископат. * 411 Пелагиј е осуден на Картагинскиот собор. * 412 [[Кирил Александриски|Св. Кирил]] го наследува неговиот вујко Теофил како Папа Александриски; Хонориј го осудува [[Донатизам|Донатизмот]]. * 415 [[Јован Касијан|Св. Јован Касијан]] основа манастир во Марсеј. * 418 Основање на аријанско Визиготско Кралство на земјата подарена од царот Хонориј. * 418-24 Соборот во Картагина фрла анатема врз пелагијанството, со што ја оправдува Авустиновата антропологија. * 426 Блажен Августин ја пишува книгата „За Градот Божји“. * 426 Нестор е избран за патријарх Цариградски. * 429 Целестин I, Епископ Римски, испраќа Епископи на мисија во Британија за справување со пелагијанската ерес; упокојување на [[Свети Сисој Велики|Св. Сисој Велики]]. * 430 Петар Ивериски основа манастир во близина на [[Витлеем]]. * 431 Одржан Третиот вселенски собор во Ефес, кој ги осудува [[несторијанство]]то и [[пелагијанство]]то, потврдувајќи ја употребата на името «Богородица» за Дева Марија, и потврдувахќи ја автокефалноста на Црквата во Кипар. * 435 Упокојување на Свети Јован Касијан и [[Свети Акакиј Мелитински]]; Несториј протеран во манастир во Сахара со царски указ. * 438 Објавен Кодексот на Теодосиј. * 439 Вандалите ја освојуваат Картагина. * 444 Упокојување на Кирил Александриски; Лав Велики, Епископ Римски ја аболицира Галската викарија. * 445 Царот Валентијан Трети објавува декрет за признавање на приматот на Римскиот Епископ. * 447 Земјотрес во Цариград, настан при кој едно дете е воздигнато до небесата, каде ја слуша Трисветата песна. * 450 Основани се првите манастири во Велс. == Византиска ера (451-843) == == Доцна Византиска ера (843-1453) == == Постцарска ера (1453-1821) == == Модерна ера (1821-1917) == == Комунистичка ера (1917-1991) == == Посткомунистичка ера (1991 - денес) == {{Историја на христијанството}} {{Христијанство2}} [[Категорија:Историја на христијанството| ]] 6vadwyqdhufkykipamiegrdz5cts2j7 0 758010 5590163 5533225 2026-07-10T13:39:57Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590163 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Димитар Мирасчиев | портрет=Димитар Мирасчиев.jpg | px=150п| опис=македонски револуционер| наставка= | роден-дата={{роден на|1|август|1872}} | роден-место={{роден во|Штип}}, [[Македонија]] | починал-дата= {{починал на|28|септември|1934}}| починал-место= {{починал во|Софија}}, [[Бугарија]]| }} '''Димитар Мирасчиев''' ([[1 август]] [[1872]] — [[28 септември]] [[1934]]) — [[Македонци|македонски]] револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Димитар Мирасчиев е роден 1872 година во [[Штип]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Завршил во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]] во 1892 година, а во 1896 година завршил хемија на [[Софиски универзитет|Софискиот универзитет „Свети Климент Охридски“]]. Како студен учествува во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] организирано од [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Мирасчиев заедно со [[Кирил Прличев]] бил во Серската дружина на дедо [[Стоју Костов Скрижовски]] <ref>Спомени на Јане Сандански...,12.</ref>. Во Организацијата бил покрстен од [[Даме Груев]]<ref>Штип низ вековите, кн. прва..., 401; свештеник Влатко Мирасчиев, Димитар Мирасчиев - живот и дело, Штип, 2006.</ref> во учебната 1894/95 година. По [[Виничка афера|Виничката афера]] во 1897 година е уапсен, осуден и испратен на заточение во [[Бодрум Кале|Подрум Кале]], [[Мала Азија]]. Амнестиран е во август 1902 година. Во екот на [[Илинденското востание]] во 1903 година бил војвода во Паланечко. Мирасчиев се приклучува [[Македонска социјалистичка група|Македонско-одринската социјалдемократска група]] на [[Васил Главинов]]. По [[Младотурската револуција]] во 1908 година станал уредник на „[[Конституциона зора]]“. Од политичкиот живот се повлекол во [[1913]] година. == Наводи == <references/> {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мирасчиев, Димитар}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Апсолвенти на Софискиот универзитет]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Седма генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски социјалисти]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] ku2yjyxcq4jc5198wogwx9zmygga4bh 0 758151 5590149 5111254 2026-07-10T13:32:12Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590149 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Коста Кондов | портрет=24mart Sborna Cheta Kiustendil Konstantin Kondov.jpg | px=100п| опис=македонски револуционер| наставка= | роден-дата=[[22 ноември]], [[1866]] | роден-место=[[Прилеп]], [[Македонија]] | починал-дата=[[21 мај]], [[1929]] | починал-место=[[Софија]], [[Бугарија]] | }} '''Константин Николов Кондов''', познат како Коста, — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, деец на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. == Животопис == [[Податотека:24mart Sborna Cheta Kiustendil.jpg|мини|лево|300п|Војводи на советување: седнати од лево кон десно: Панајот Бајчев, Питу Гули, Коста Мазнејков, Христо Чернопеев, Андреј Христов, Тодор Христов. Прави од лево кон десно: Никола Жекова, Константин Кондов, Сотир Атанасов, Тимо Ангелов, Никола Дечев и Курирот Никола Сарафов.]] Роден е 1874 година во градот [[Прилеп]], тогаш е во [[Отоманското Царство]]. По Ослободувањето на Кнежевството Бугарија неговото семејство во 1881 година се преселило во [[Софија]]. Кондов завршил Военото училиште во Софија во 1894 година и една година (1894 - 1895) бил учител во [[Дупница]]. Се вклучил во активноста на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Во 1895 година е меѓу основачите и на Македонското друштво "Единство" во [[Дупница]] и е негов раководител <ref>Георгиев, Георги. „Македоно-одринското движение в Кюстендилски окръг (1895-1903)", Македонски научен институт, София, 2008, стр. 19.</ref>. Учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] организирано од [[Трајко Китанчев]] и [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] во 1895 година. Истата година заминал за [[Одеса]], тогаш во [[Русија]], каде што до 1898 година студирал право. Се вратил во Бугарија и бил учител во [[Габрово]] (1899-1900) и [[Јамбол]] (1900-1901). Во 1901 година предводел чета на Македонскиот комитет, ги обиколувал Западните Родопи и Рила. Во 1902 година влегол во Кочанско. Учествувал во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]] во 1902 година, а на следната година со четата ги обиколувал во Велешко и Скопско. Фатен е од властите, но по интервенцијата на рускиот конзул во Скопје е ослободен. До 1908 година повторно е учител во Габрово. Во 1904 година го издава "Борбата на Македонецот". По 1908 година работи во Министерството за внатрешни работи <ref>Енциклопедия Пирински край. Том 1, Благоевград, 1995, стр. 451.</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 80 - 81.</ref> [[Податотека:Macedonian-Adrianopolitan-Volunteer-Corps-Certificate Konstantin Kondov.jpg|мини|десно|250п|Свидетелство за учество во Македонско-одринското оплчение на Константин Кондов]] При избувнување на [[Првата балканска војна]] во 1912 година е доброволец во [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]] и служи како командант на 4 чета при 9 Велешка дружина <ref>Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 358.</ref>. Во 1913 година е награден со орден "За храброст" IV степен. == Извори == <references/> == Надворешни врски == * [http://strumski.com/biblioteka/?id=497 "Борбата на Македонецот", Габрово, 1903 г.] во "Библиотека Струмски" * [http://strela.net/kondov/Kondov.htm Спомени на Константин Кондов ] * [http://strela.net/kondov/Konstantin%20Kondov%20Spomeni.pdf Спомени на Константин Кондов во Adobe Acrobat формат] {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Носители на орденот „За воена заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] nitsfwzdsirqv3ukdw7ythc1odhv2k7 0 758187 5590124 5512437 2026-07-10T13:18:11Z Gurther 105215 5590124 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Антон Бозуков | портрет=Anton Bozukov.JPG| px=150п| опис= | роден-дата=[[17 септември]] [[1869]] | роден-место=[[Кортен]], [[Одрински Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата=[[18 ноември]] [[1924]] | починал-место=неизв.| занимање =[[офицер]] и револуционер }} '''Антон Славов Бозуков''' ― револуционер од [[Западна Тракија]], учесник во [[македонското револуционерно движење]], деец на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. == Животопис == Антон Бозуков е роден на 17 септември 1869 година во селото Кортен, [[Сливен]]ско, тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Завршил Военото училиште во Софија во 1889 година со чин подпоручик. Служел во Шести трновски полк и станува член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]<ref>[http://www.macedonia-science.org/files/Prilozenie_VMOK_Socialen_sustav.pdf Списък на членовете на Върховния македоно-одрински комитет (март 1895 – февруари 1903 г.) pdf]</ref> по што учествуваl во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] организирано од [[Трајко Китанчев]]. Бил распределен во одредот „Пирин Планина“ кој броел 148 души, а меѓу кој имало и 30 души со воена подготовка. Негов командир бил капетанот Тодор Матров, а од војводите бил [[Кочо Љутата]]. Одредот требало да ја помага Струмичката дружина. [[Податотека:Anton Bozukov and other officers from MOO.JPG|мини|лево|350п]] Одредот „Пирин Планина“, границата ја минал неколку дена по Струмичката дружина. Се поделин на две чети под команада на капетанот Тодор Матров и поручникот Антон Бозуков. По преминувањеѕо на границата тие се оглушиле на наредбата на МК, и ги нападнале [[Македонски Турци|турските]] селани од селата [[Стамер]], [[Град (село)|Град]] и [[Вирче]]. За да се пресметаат со турските селани, на 3 јули испратиле повик до селаните на [[Лешко]], [[Горноџумајско]]. Меѓутоа селаните не им помогнале и марале да се повлечат кон [[Беласица]]. На 4 јули се нашле на ридовите меѓу Беласица и Џумајско. На 5 јули кај [[Габрово (Делчевско)|Габрово]] имале судир со аскерот по што морале да се повлечат кон Црната Планина. Тука старите арамии се оделиле со 40 души и се упатиле кон [[Кочариново]]. Од војводите останале Џалко, Ќучук и Љутата и дошле во судир со офицерите дали да се повлечат или да одат кон [[Струмица]]. Било решено да се упатат кон Струмица, но тие се разминале со Струмичката дружина, кој веќе се повлекува. На 8 јули кај [[Пехчево]] разбрале дека Струмичката дружина имал судир кај Габрово и се упатиле кон [[Пирин Планина]]. Старите арамиски војводи се оделиле за да вршат грабежи, а одредот спаднал на 66 души и се повлекле кон [[Кнежевство Бугарија|Бугарија]]. Одредот „Пирин Планина“ не ја исполнил својата задача. На [[ІІ македонски конгрес]], Бозуков заедно со други офицери се отцепил и во декември го формирале Македонски комитет на офицерите. Во 1898 година поручникот Бозуков влегол со чета во Одринско. На [[VІ македонски конгрес]] во мај 1899 година Бозуков бил избран за член на Комитетот заедно со [[Борис Сарафов]], [[Тома Давидов]], [[Славчо Ковачев]] и Георги Петров. Во 1899 година како претставник на ВМОК го обиколувал Серско во заедно со [[Гоце Делчев]]. Во 1900 година, Бозуков заминал како доброволец во Англо-бурската војна. Избран е во раководството на Комитетот и на [[IX македонски конгрес]] во јули 1901 година, меѓутоа подоцна поднел оставка бидејќи не било дејствувано во согласност со бугарската влада.<ref>Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003</ref> Учествувал во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Летото 1908 година заминал за [[САД]], каде создал огранок на [[Сојуз на бугарски уставни клубови|Бугарските конституциони клубови]] основани во [[Солун]] по Хуриетот. За време на [[Првата балканска војна]] во 1912-1913, тој бил командант на 6-та Охридска дружина при [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]]. Учествува и како офицер во [[Првата светска војна]]. По војната гравитираа околу дејците на [[Привремено претставништво на поранешната ВМОРО|Привременото претставништво на поранешната ВМОРО]]. Во почетокот на 20-те години му помагал на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] во [[Мало Трново]] и [[Царево]]<ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=18 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>„Алманах на българските национални движения след 1878 г.“, София, 2005.</ref><ref>Енциклопедия „Пирински край“. Том 1, Благоевград, 1995.</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 20 - 21.</ref>. == Наводи == <references/> {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бозуков, Антон}} [[Категорија:Бугарски револуционери]] [[Категорија:Бугарски офицери]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација]] abzfju6nu67gm409l0kqidxexuxnlj3 5590126 5590124 2026-07-10T13:18:37Z Gurther 105215 5590126 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Антон Бозуков | портрет=Anton Bozukov.JPG| px=150п| опис= | роден-дата=[[17 септември]] [[1869]] | роден-место=[[Кортен]], [[Одрински Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата=[[18 ноември]] [[1924]] | починал-место=неизв.| занимање =[[офицер]] и револуционер }} '''Антон Славов Бозуков''' ― револуционер од [[Западна Тракија]], учесник во [[македонското револуционерно движење]], деец на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. == Животопис == Антон Бозуков е роден на 17 септември 1869 година во селото Кортен, [[Сливен]]ско, тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Завршил Военото училиште во Софија во 1889 година со чин подпоручик. Служел во Шести трновски полк и станува член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]<ref>[http://www.macedonia-science.org/files/Prilozenie_VMOK_Socialen_sustav.pdf Списък на членовете на Върховния македоно-одрински комитет (март 1895 – февруари 1903 г.) pdf]</ref> по што учествуваl во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] организирано од [[Трајко Китанчев]]. Бил распределен во одредот „Пирин Планина“ кој броел 148 души, а меѓу кој имало и 30 души со воена подготовка. Негов командир бил капетанот Тодор Матров, а од војводите бил [[Кочо Љутата]]. Одредот требало да ја помага Струмичката дружина. [[Податотека:Anton Bozukov and other officers from MOO.JPG|мини|лево|350п]] Одредот „Пирин Планина“, границата ја минал неколку дена по Струмичката дружина. Се поделин на две чети под команада на капетанот Тодор Матров и поручникот Антон Бозуков. По преминувањеѕо на границата тие се оглушиле на наредбата на МК, и ги нападнале [[Македонски Турци|турските]] селани од селата [[Стамер]], [[Град (село)|Град]] и [[Вирче]]. За да се пресметаат со турските селани, на 3 јули испратиле повик до селаните на [[Лешко]], [[Горноџумајско]]. Меѓутоа селаните не им помогнале и марале да се повлечат кон [[Беласица]]. На 4 јули се нашле на ридовите меѓу Беласица и Џумајско. На 5 јули кај [[Габрово (Делчевско)|Габрово]] имале судир со аскерот по што морале да се повлечат кон Црната Планина. Тука старите арамии се оделиле со 40 души и се упатиле кон [[Кочариново]]. Од војводите останале Џалко, Ќучук и Љутата и дошле во судир со офицерите дали да се повлечат или да одат кон [[Струмица]]. Било решено да се упатат кон Струмица, но тие се разминале со Струмичката дружина, кој веќе се повлекува. На 8 јули кај [[Пехчево]] разбрале дека Струмичката дружина имал судир кај Габрово и се упатиле кон [[Пирин Планина]]. Старите арамиски војводи се оделиле за да вршат грабежи, а одредот спаднал на 66 души и се повлекле кон [[Кнежевство Бугарија|Бугарија]]. Одредот „Пирин Планина“ не ја исполнил својата задача. На [[ІІ македонски конгрес]], Бозуков заедно со други офицери се отцепил и во декември го формирале Македонски комитет на офицерите. Во 1898 година поручникот Бозуков влегол со чета во Одринско. На [[VІ македонски конгрес]] во мај 1899 година Бозуков бил избран за член на Комитетот заедно со [[Борис Сарафов]], [[Тома Давидов]], [[Славчо Ковачев]] и Георги Петров. Во 1899 година како претставник на ВМОК го обиколувал Серско во заедно со [[Гоце Делчев]]. Во 1900 година, Бозуков заминал како доброволец во Англо-бурската војна. Избран е во раководството на Комитетот и на [[IX македонски конгрес]] во јули 1901 година, меѓутоа подоцна поднел оставка бидејќи не било дејствувано во согласност со бугарската влада.<ref>Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003</ref> Учествувал во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Летото 1908 година заминал за [[САД]], каде создал огранок на [[Сојуз на бугарски уставни клубови|Бугарските конституциони клубови]] основани во [[Солун]] по Хуриетот. За време на [[Првата балканска војна]] во 1912-1913, тој бил командант на 6-та Охридска дружина при [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]]. Учествува и како офицер во [[Првата светска војна]]. По војната гравитираа околу дејците на [[Привремено претставништво на поранешната Внатрешна организација|Привременото претставништво на поранешната ВМОРО]]. Во почетокот на 20-те години му помагал на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] во [[Мало Трново]] и [[Царево]]<ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=18 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>„Алманах на българските национални движения след 1878 г.“, София, 2005.</ref><ref>Енциклопедия „Пирински край“. Том 1, Благоевград, 1995.</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 20 - 21.</ref>. == Наводи == <references/> {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бозуков, Антон}} [[Категорија:Бугарски револуционери]] [[Категорија:Бугарски офицери]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација]] jyrj04fyq7btcp5ez2tlbptt9hnm09m 5590127 5590126 2026-07-10T13:19:07Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590127 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Антон Бозуков | портрет=Anton Bozukov.JPG| px=150п| опис= | роден-дата=[[17 септември]] [[1869]] | роден-место=[[Кортен]], [[Одрински Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата=[[18 ноември]] [[1924]] | починал-место=неизв.| занимање =[[офицер]] и револуционер }} '''Антон Славов Бозуков''' ― револуционер од [[Западна Тракија]], учесник во [[македонското револуционерно движење]], деец на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. == Животопис == Антон Бозуков е роден на 17 септември 1869 година во селото Кортен, [[Сливен]]ско, тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Завршил Военото училиште во Софија во 1889 година со чин подпоручик. Служел во Шести трновски полк и станува член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]<ref>[http://www.macedonia-science.org/files/Prilozenie_VMOK_Socialen_sustav.pdf Списък на членовете на Върховния македоно-одрински комитет (март 1895 – февруари 1903 г.) pdf]</ref> по што учествуваl во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] организирано од [[Трајко Китанчев]]. Бил распределен во одредот „Пирин Планина“ кој броел 148 души, а меѓу кој имало и 30 души со воена подготовка. Негов командир бил капетанот Тодор Матров, а од војводите бил [[Кочо Љутата]]. Одредот требало да ја помага Струмичката дружина. [[Податотека:Anton Bozukov and other officers from MOO.JPG|мини|лево|350п]] Одредот „Пирин Планина“, границата ја минал неколку дена по Струмичката дружина. Се поделин на две чети под команада на капетанот Тодор Матров и поручникот Антон Бозуков. По преминувањеѕо на границата тие се оглушиле на наредбата на МК, и ги нападнале [[Македонски Турци|турските]] селани од селата [[Стамер]], [[Град (село)|Град]] и [[Вирче]]. За да се пресметаат со турските селани, на 3 јули испратиле повик до селаните на [[Лешко]], [[Горноџумајско]]. Меѓутоа селаните не им помогнале и марале да се повлечат кон [[Беласица]]. На 4 јули се нашле на ридовите меѓу Беласица и Џумајско. На 5 јули кај [[Габрово (Делчевско)|Габрово]] имале судир со аскерот по што морале да се повлечат кон Црната Планина. Тука старите арамии се оделиле со 40 души и се упатиле кон [[Кочариново]]. Од војводите останале Џалко, Ќучук и Љутата и дошле во судир со офицерите дали да се повлечат или да одат кон [[Струмица]]. Било решено да се упатат кон Струмица, но тие се разминале со Струмичката дружина, кој веќе се повлекува. На 8 јули кај [[Пехчево]] разбрале дека Струмичката дружина имал судир кај Габрово и се упатиле кон [[Пирин Планина]]. Старите арамиски војводи се оделиле за да вршат грабежи, а одредот спаднал на 66 души и се повлекле кон [[Кнежевство Бугарија|Бугарија]]. Одредот „Пирин Планина“ не ја исполнил својата задача. На [[ІІ македонски конгрес]], Бозуков заедно со други офицери се отцепил и во декември го формирале Македонски комитет на офицерите. Во 1898 година поручникот Бозуков влегол со чета во Одринско. На [[VІ македонски конгрес]] во мај 1899 година Бозуков бил избран за член на Комитетот заедно со [[Борис Сарафов]], [[Тома Давидов]], [[Славчо Ковачев]] и Георги Петров. Во 1899 година како претставник на ВМОК го обиколувал Серско во заедно со [[Гоце Делчев]]. Во 1900 година, Бозуков заминал како доброволец во Англо-бурската војна. Избран е во раководството на Комитетот и на [[IX македонски конгрес]] во јули 1901 година, меѓутоа подоцна поднел оставка бидејќи не било дејствувано во согласност со бугарската влада.<ref>Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003</ref> Учествувал во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]]. Летото 1908 година заминал за [[САД]], каде создал огранок на [[Сојуз на бугарски уставни клубови|Бугарските конституциони клубови]] основани во [[Солун]] по Хуриетот. За време на [[Првата балканска војна]] во 1912-1913, тој бил командант на 6-та Охридска дружина при [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]]. Учествува и како офицер во [[Првата светска војна]]. По војната гравитираа околу дејците на [[Привремено претставништво на поранешната Внатрешна организација|Привременото претставништво на поранешната ВМОРО]]. Во почетокот на 20-те години му помагал на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]] во [[Мало Трново]] и [[Царево]]<ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=18 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>„Алманах на българските национални движения след 1878 г.“, София, 2005.</ref><ref>Енциклопедия „Пирински край“. Том 1, Благоевград, 1995.</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 20 - 21.</ref>. == Наводи == <references/> {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бозуков, Антон}} [[Категорија:Бугарски револуционери]] [[Категорија:Бугарски офицери]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на Привременото претставништво на поранешната Внатрешна организација]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] aesfjtpkgmyjuxklrm8z4ak04gjdeou 0 760998 5590266 5564131 2026-07-10T16:42:14Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590266 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Цреша | image = Цреши МК 05.jpg | image_width = 250п | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | ordo = [[Розовидни]] | familia = [[Рози]] | genus = [[Слива]] | species = Цреша | binomial = ''Prunus avium'' | binomial_authority = [[Карл Лине|Linneus]] | synonyms = ''Cerasus avium'' }} '''Цреша''' ({{науч|Prunus avium}}) — листопадно [[дрво|дрвенесто растение]] од родот на [[слива|сливите]] (''Prunus''), чии истоимени [[плод]]ови се користат во исхраната на човекот како [[овошје]]. Најчесто расте до височина од околу 20 м. Во [[Европа]] сè поретко може да се најде во [[природа]]та, па затоа овој вид дрво денес е загрозен. Црешата е припитомена и има големо значење во овоштарското производство. == Изглед и градба == [[Податотека:Koeh-113.jpg|мини|десно|Лист, цвет и плод на цреша]] Црешата може да достигне височина од 30 до 32 метри, а пречникот на стеблото може да биде 50 или повеќе сантиметри. Кората ѝ е светло до темнокафеава со карактеристични хоризонтални линии, кои со текот на времето сè повеќе се здебелуваат и на тие места се појавуваат пукнатини. Од почеток, додека дрвото е уште младо, линиите скоро и да не се забележуваат, а со тек на времето и кората се задебелува, а линиите поминуваат во пукнатини. Кората може и да се лупи во хоризонтални ленти. [[Лист]]овите се елипсовидни, односно повеќе со јајчест облик, на рабовите се во вид на пила, долги околу 10, а широки околу 5 см. Имаат карактеристични црвенкасто-кафеави [[жлезда|жлезди]] на дршката. [[Цвет]]от е со бела боја и се наоѓа на втората дршка. [[Пупка|Пупките]] се елипсовидни и зашилени, со темнокафеава боја и прекриени со повеќе лушпи. Цветовите се јавуваат во голем број и се распоредени и групирани густо. Одлика на целата потсемејство, па и на црешата, е градбата на цветот, кој има едно оплодно ливче. Во [[плодник]]от има два [[семен зачеток|семени зачетоци]], од кои често само едниот се развива во [[семе]]<ref>Којић М. 2003. Ботаника. Бард-фин: Београд.</ref>. Плодот е типичнo монокарпнo [[коскест (плод)|коскесто овошје]], со топчеста форма и има темноцрвена, розеникава или жолта боја. Пречникот му е околу 1 см, а кај одгледуваните сорти може да биде и покрупен. Плодот на црешата е исклучително месест и има сладок вкус. == Животни услови == На [[Балкан]]от се јавува во мезофилните [[шума|шуми]] во природата. Црешата е [[Хелиофити|хелиофитен]] вид и бара многу [[светлина]]. Успева на суво, сончево земјиште, но повеќе ѝ одговара богато и умерено влажно земјиште. == Распространетост и значење == [[Податотека:Cherry plate.jpg|мини|лево|widthp|Плодови на цреша]] Црешата е широко распространета во средниот и западниот дел на [[Европа]], на [[Балкан]]от, [[Апенински Полуостров|Апенинскиот]] и северниот дел на [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]]. Ја има и на [[Средоземје]]то, но се сретнува поретко. Во најјужните делови на Европа расте на нешто поголеми надморски височини. Во [[Азија]] може да се најде на [[Кавказ]], [[Крим]] и во делови на [[Мала Азија]]. Црешата има големо значење како [[земјоделство|земјоделско]] растение, затоа што е [[припитомена]] и е едно од најзастапените растенија во овоштарството поради своите вкусни плодови, што се користат во свежа и преработена состојба. Денес со вештачка селекција и облагородување е создаден голем број сорти кои се многу чести овоштарски култури во целиот свет. Бројни се причините за тоа: не бара посебна конструкција во текот на одгледувањето, не бара многу при кроењето, а отпорна е на многу [[болест]]и и штетници<ref>Брзица К. 1978. Практично воћарство за свакога. НИРО „Глас": Бања Лука.</ref>. [[Податотека:Црешни.jpg|мини|Плодови на цреша]] == Историја == Црешата е позната уште од [[праисторија]]та, кога за неа знаеле луѓето од [[бронзено време|бронзеното време]], поточно 2000 години п.н.е. Во [[VIII век п.н.е.]] црешата веќе била припитомена и луѓето ги користеле нејзините [[плод]]ови. Се смета дека првите цреши биле огледувани на територијата на [[Мала Азија]] и [[Грција]]. Покрај тоа што се користи во човековата исхрана, плодовите ги јадат и [[животно|животните]] и на тој начин придонесуваат за размножувањето на црешата во [[природа]]та. == Црешата како лек == Црешата е особено корисна против болестите на [[Бубрег|бубрезите]] и другите [[уринарни органи]], снажен борец е против [[хипертензија]]та, а се користи и како моќен [[диуретик]]. Според познавачите на [[Народна медицина|народната медицина]], црешата е одлична за [[концентрација]], [[Помнење и заборавање|помнење]], како и физичка и ментална [[исцрпеност]]. Оосбено е делотворна кај лицата што патат од [[ревма]], па затоа лекарите препорачуваат луѓето кој имаат проблеми со ревма и други болести на [[зглобови]]те секојдневно да пијат по три чаши свежо исцеден [[сок]] од цреша. Црешата според истражувањата го намалува количеството на [[мочна киселина]] и ги смирува воспаленијата. [[Антицијаниди]]те кој ги има кај црешата се одличен извор за козметички ефект кај жените. Тие ги уништуваат штетните [[ензим]]и кои се наоѓаат во кожата и со тоа го спречуваат настанувањето на [[целулит]]от, го затегнуваат сврзното ткиво, а и штитат од [[Рак (болест)|карцином]]<ref>{{Наведени вести|url=http://doktori.mk/element/view/5144709d685bd/cresa-za-zdravi-zglobovi-i-vitka-stava|title=Цреша за здрави зглобови и витка става|work=doktori.mk|access-date=2017-09-13|archive-date=2017-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170704162530/http://doktori.mk/element/view/5144709d685bd/cresa-za-zdravi-zglobovi-i-vitka-stava|url-status=dead}}</ref>. == Производство на цреши во Македонија == Во Македонија производството во последните години обично се движи помеѓу 5 и 6 илјади тони. Според [[Државен завод за статистика|Заводот за статистика]], производството на цреши во [[Македонија]] од 2003 до 2022 година, во тони, е следното:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Zemjodelstvo__RastitelnoProizvodstvo/125_RastPro_Mk_PoseviVk_ml.px/table/tableViewLayout2/?rxid=46ee0f64-2992-4b45-a2d9-cb4e5f7ec5ef |title=МакСтат база на податоци: Земјоделство, Растително производство, Производство на одделни житни, индустриски и градинарски посеви, овошје и грозје, по години |accessdate=2024-03-05}}</ref> {{Vertical bar chart |full_name = Произведени цреши во [[Македонија]] (во тони) (2003-2022) |2003|2782|2004|4017|2005|4358|2006|4646|2007|4966|2008|5631|2009|5587|2010|5701|2011|6019|2012|5539|2013|6037|2014|6324|2015|6248|2016|5574|2017|4061|2018|5824|2019|6045|2020|6258|2021|4716|2022|5768| }} ==Црешата како тема во уметноста и во популарната култура== * „Цреша“ — песна на македонскиот поет [[Матеја Матевски]].<ref>Матеја Матевски, ''Подготовки за патување: избор од поезијата'', Македонска книга, Скопје, 1987, стр. 213.</ref> * „Волшебната цреша“ — расказ за деца на македонската писателка [[Оливера Николова]].<ref>„Оливера Николова, ''Зоки Поки''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2004, стр. 84-87.</ref> * „Црешна“ (англиски: ''Cherry Tree'') — песна на американската [[Поп-музика|поп]]-[[Рок-музика|рок]] група [[10.000 Манијаци]] (''10 000 Maniacs'') од 1987 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=DnyZQBaUSXc YouTube, 10,000 MANIACS CHERRY TREE (1987) (пристапено на 22.9.2017)]</ref> * „Црешов цут“ (англиски: ''Cherry Blossoms'') — песна на британската рок-група [[Тиндерстикс]] (''Tindersticks'') од 1995 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/44767-Tindersticks-Tindersticks DISCOGS, Tindersticks – Tindersticks (пристапено на 11.5.2024)]</ref> * „[[s:Черешна се од корен корнеше|Черешна се од корен корнеше]]“ – македонска народна песна (черешна - дијалектен збор за цреша)<ref>{{ДРМЈ|Черешна}}</ref> ==Галерија== <center> <gallery mode=packed heights=120px> File:Цреши МК 01.jpg|Цреши во село [[Сирково]] File:Цреши МК 02.jpg|Цреши во Росоман File:Цреши МК 06.jpg|Овоштарик на цреши во село [[Сирково]] File:Цреши МК 08.jpg|Закалемено стебло од црешово дрво File:Цреши МК 10.jpg|Црешов овоштарник во село [[Сирково]] </gallery> </center> == Наводи == {{рв|Cherry}} {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Украсни дрва]] 3yh2c7xp8gzdqdjgt3kbfgw2swgrx3c 4 773078 5590317 5571803 2026-07-10T21:26:48Z Dandarmkd 31127 5590317 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Nuvola apps cookie.svg|десно|200п]] Ова е '''список на јубилејни статии''' на Википедија на македонски јазик. Како такви, овде се наведени сите оние за кои заедницата има утврдено дека се издвојуваат по својот квалитет од останатите создадени на денот на надминување на секоја илјадита статија. Во табелата во продолжение се наведени сите јубилејни статии досега, како и податоци за нивниот создавач и датумот на кој биле создадени. {| class="wikitable" |- ! Број !! Статија !! Автор !! Датум |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/163.000|163.000]] || || || [[8 јули]] [[2026]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/162.000|162.000]] || [[Selaginella]] || [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] || [[3 јуни]] [[2026]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/161.000|161.000]] || [[Стефан Зановиќ]] || [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] ||rowspan="2"| [[29 април]] [[2026]] |- | [[Руски симболизам]] || [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/160.000|160.000]] || [[Праконтинент]] || [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] || [[26 март]] [[2026]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/159.000|159.000]] || [[Баритокалцит]] || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] || [[20 февруари]] [[2026]] |- |rowspan="3" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/158.000|158.000]] || [[Хелмут фон Молтке Помладиот]] || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] ||rowspan="3"| [[15 јануари]] [[2026]] |- | [[Па де Кале]] || [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] |- | [[Илија Бирчанин]] || [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/157.000|157.000]] || [[Аталанта (митологија)]] || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || [[5 декември]] [[2025]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/156.000|156.000]] || [[Бездомно куче]] || [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] || [[25 октомври]] [[2025]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/155.000|155.000]] || [[Џон Ивлин]] || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || [[16 септември]] [[2025]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/154.000|154.000]] || [[Династија Шјиа]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[16 јули]] [[2025]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/153.000|153.000]] || [[Гоџи]] || [[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] || [[14 јуни]] [[2025]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/152.000|152.000]] || [[Крвав Божиќ (1963)]] || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || [[25 април]] [[2025]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/151.000|151.000]] || [[Сепак се врти]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[25 март]] [[2025]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/150.000|150.000]] || [[Људски врт]] || [[Корисник:Emilija Dobreva|Emilija Dobreva]] || [[24 февруари]] [[2025]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/149.000|149.000]] || [[Технологија на древните цивилизации]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[8 февруари]] [[2025]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/148.000|148.000]] || [[Чанге-5]] || [[Корисник:Uvtarex|Uvtarex]] || [[23 декември]] [[2024]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/147.000|147.000]] || [[Ослободување на Тетово]] || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] || [[14 октомври]] [[2024]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/146.000|146.000]] || [[Јаглеродна ѕвезда]] || [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] || [[30 август]] [[2024]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/145.000|145.000]] || [[Андраж Шпорар]] || [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] || [[22 јуни]] [[2024]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/144.000|144.000]] || [[Чашицу]] || [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] || [[21 мај]] [[2024]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/143.000|143.000]] || [[Барања]] || [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] ||rowspan="2"| [[13 април]] [[2024]] |- | [[Масовен терор на Крим (1917-1918)]] || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/142.000|142.000]] || [[Ливади (Лариско)]]|| [[Корисник:SpectralWiz|SpectralWiz]] ||rowspan="2"| [[27 февруари]] [[2024]] |- | [[Мутагенеза]] || [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/141.000|141.000]] || [[ПУ „Гоце Делчев“ - Пирава]]|| [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] ||rowspan="2"| [[20 јануари]] [[2024]] |- | [[Антихасија]] || [[Корисник:SpectralWiz|SpectralWiz]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/140.000|140.000]] || [[Бад Кисинген]]||rowspan="2"| [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] ||rowspan="2"| [[8 декември]] [[2023]] |- | [[Бриген]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/139.000|139.000]] || [[Шаранта]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[14 октомври]] [[2023]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/138.000|138.000]] || [[Фемке Бол]] || [[Корисник:TheGreatMKD|TheGreatMKD]] || [[28 август]] [[2023]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/137.000|137.000]] || [[Иконопис]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[10 јули]] [[2023]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/136.000|136.000]] || [[Туниски поход]] || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] || [[8 мај]] [[2023]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/135.000|135.000]] || [[Астерикс галскиот јунак]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[26 март]] [[2023]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/134.000|134.000]] || [[Силициум карбид]] || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || [[6 март]] [[2023]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/133.000|133.000]] || [[Хетеросоцијалност]] || [[Корисник:B. Gjuro|B. Gjuro]] || [[28 јануари]] [[2023]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/132.000|132.000]] || [[Сицилија (римска провинција)]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[10 декември]] [[2022]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/131.000|131.000]] || [[Semantic Scholar]] || [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] || [[15 октомври]] [[2022]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/130.000|130.000]] || [[Окер]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[20 август]] [[2022]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/129.000|129.000]] || [[Светски ден на бегалците]] || [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] || [[24 јуни]] [[2022]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/128.000|128.000]] || [[Гај Симондс]] || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] || [[11 мај]] [[2022]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/127.000|127.000]] || [[Туниска кујна]] || [[Корисник:Матеј2008г|Матеј2008г]] || [[18 април]] [[2022]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/126.000|126.000]] || [[Хорхе Буручага]] || [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] || [[21 март]] [[2022]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/125.000|125.000]] || [[Војна во Приднестровие]] || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] || [[7 март]] [[2022]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/124.000|124.000]] || [[Матео Беретини]] || [[Корисник:TheGreatMKD|TheGreatMKD]] || [[18 февруари]] [[2022]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/123.000|123.000]] || [[Епир (римска провинција)]] || [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] ||rowspan="2"| [[1 февруари]] [[2022]] |- | [[Мезопелагиска зона]] || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/122.000|122.000]] || [[Кралство Сардинија]] || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] || [[6 јануари]] [[2022]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/121.000|121.000]] || [[Бранова функција]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[1 декември]] [[2021]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/120.000|120.000]] || [[Атмосфера на Венера]] ||rowspan="2"| [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || [[24 ноември]] [[2021]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/119.000|119.000]] || [[Јупитерови прстени]] || [[20 ноември]] [[2021]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/118.000|118.000]] || [[Катин двор]] || [[Корисник:MartinStojc|MartinStojc]] || [[10 ноември]] [[2021]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/117.000|117.000]] || [[Дева (планина)]] ||rowspan="2"| [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] || [[24 септември]] [[2021]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/116.000|116.000]] || [[Аре]] || [[30 јули]] [[2021]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/115.000|115.000]] || [[Тетовски древности]] || [[Корисник:Darko gavro|Darko gavro]] || [[4 јуни]] [[2021]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/114.000|114.000]] || [[Животот и делата на бесмртниот водач Караѓорѓе]] || [[Корисник:Pta345MK|Pta345MK]] ||rowspan="2"| [[19 април]] [[2021]] |- | [[Крстоносен поход на Смирна]] || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/113.000|113.000]] || [[Гаврилова труба]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[4 март]] [[2021]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/112.000|112.000]] || [[Пирошки]] || [[Корисник:MikasaAckerman10|MikasaAckerman10]] || [[11 февруари]] [[2021]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/111.000|111.000]] || [[Регионален пат 1105]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] || [[29 декември]] [[2020]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/110.000|110.000]] || [[Ками]] || [[Корисник:КатеринаКајевска|КатеринаКајевска]] || [[20 ноември]] [[2020]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/109.000|109.000]] || [[Де Морганови закони]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[20 октомври]] [[2020]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/108.000|108.000]] || [[Земја во развој]] ||rowspan="2"| [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || [[19 септември]] [[2020]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/107.000|107.000]] || [[Георги Занков]] || [[3 август]] [[2020]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/106.000|106.000]] || [[Активен астероид]] || [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] || [[23 мај]] [[2020]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/105.000|105.000]] || [[Гама Лебед]] || [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] || [[10 април]] [[2020]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/104.000|104.000]] || [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бањане]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] || [[7 февруари]] [[2020]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/103.000|103.000]] || [[Прнар]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[24 ноември]] [[2019]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/102.000|102.000]] || [[Западни Инди]] || [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] ||rowspan="2"| [[30 август]] [[2019]] |- | [[Црква „Св. Теодор Тирон“ - Долно Српци]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/101.000|101.000]] || [[Косинусна теорема]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[9 јуни]] [[2019]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/100.000|100.000]] || [[Небка]] || [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] || [[27 април]] [[2019]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/99.000|99.000]] || [[Систем на национални сметки]] || [[Корисник:ГП|ГП]] ||rowspan="2"| [[12 февруари]] [[2019]] |- | [[Фосфор пентоксид]] || [[Корисник:Uvtarex|Uvtarex]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/98.000|98.000]] || [[Ломбок]] || [[Корисник:BlueEagle1|BlueEagle1]] || [[31 декември]] [[2018]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/97.000|97.000]] || [[Жерар Муру]] || [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] || [[2 ноември]] [[2018]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/96.000|96.000]] || [[Мартинус Бејеринк]] || [[Корисник:Simona Trajkoska|Simona Trajkoska]] || [[8 септември]] [[2018]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/95.000|95.000]] || [[Пуцк]] || [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] || [[20 јуни]] [[2018]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/94.000|94.000]] || [[Надја Ножарова]] || [[Корисник:19user99|19user99]] || [[17 април]] [[2018]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/93.000|93.000]] || [[КК Алба Берлин]] || [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] || [[22 февруари]] [[2018]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/92.000|92.000]] || [[Сакураџима]] ||rowspan="2"| [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || [[26 декември]] [[2017]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/91.000|91.000]] || [[Список на споменици на НОБ во Македонија]] || [[31 октомври]] [[2017]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/90.000|90.000]] || [[Црква „Св. Димитриј“ - Кованец]] || [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] || [[3 јули]] [[2017]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/89.000|89.000]] || [[Ашов]] || [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] || [[27 март]] [[2017]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/88.000|88.000]] || [[ХЕЦ Света Петка]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] || [[19 јануари]] [[2017]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/87.000|87.000]] || [[Динан (Белгија)]] || [[Корисник:TheGreatMKD|TheGreatMKD]] || [[13 октомври]] [[2016]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/86.000|86.000]] || [[Алшар - допри го сонцето]] || [[Корисник:Македонец|Македонец]] || [[14 јуни]] [[2016]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/85.000|85.000]] || [[Хемиска индустрија Велес]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] || [[11 февруари]] [[2016]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/84.000|84.000]] || [[Иконостас]] || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || [[11 ноември]] [[2015]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/83.000|83.000]] || [[Светско првенство во водени спортови 2013]] || [[Корисник:TheGreatMKD|TheGreatMKD]] || [[13 август]] [[2015]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/82.000|82.000]] || [[Роберт Левандовски]] || [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] || [[23 мај]] [[2015]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/81.000|81.000]] || [[Должина на искачувачкиот јазол]] || [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] ||rowspan="2"| [[22 февруари]] [[2015]] |- | [[Вик на Фер]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/80.000|80.000]] || [[Боемство]] || [[Корисник:Bridenh|Bridenh]] || [[16 декември]] [[2014]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/79.000|79.000]] || [[ФК Динамо Киев]] || [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] || [[25 септември]] [[2014]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/78.000|78.000]] || [[Војводство Лауенбург]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] || [[15 август]] [[2014]] |- |rowspan="3" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/77.000|77.000]] || [[Рупишта (општина)]] || [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] ||rowspan="3"| [[16 јуни]] [[2014]] |- | [[Плимомер]] ||rowspan="2"| [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] |- | [[Амфихидромна точка]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/76.000|76.000]] || [[Карлос Валдерама]] || [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] ||rowspan="2"| [[6 март]] [[2014]] |- | [[Цугшпице]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/75.000|75.000]] || [[Пер Лагерквист]] || [[Корисник:Darko Grmaskoski|Darko Grmaskoski]] ||rowspan="2"| [[9 јануари]] [[2014]] |- | [[Единична кружница]] || [[Корисник:Lfahlberg|Lfahlberg]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/74.000|74.000]] || [[Германски музеј]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] || [[8 ноември]] [[2013]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/73.000|73.000]] || [[Бела тресиопашка]] || [[Корисник:Guc zc|Guc zc]] ||rowspan="2"| [[31 јули]] [[2013]] |- | [[Ел Греко]] || [[Корисник:Mikrosam Akademija 4|Mikrosam Akademija 4]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/72.000|72.000]] || [[Бел свиркач]] || [[Корисник:Guc zc|Guc zc]] || [[11 мај]] [[2013]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/71.000|71.000]] || [[Арго (филм)]] || [[Корисник:Retrohead|Retrohead]] || [[1 април]] [[2013]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/70.000|70.000]] || [[Никола Младенов]] || [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] || [[28 март]] [[2013]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/69.000|69.000]] || [[Лесен Удар]] || [[Корисник:Retrohead|Retrohead]] ||rowspan="2"| [[22 март]] [[2013]] |- | [[Е3 Харелбеке 2013]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/68.000|68.000]] || [[Дивље јагоде]] || [[Корисник:M4r51n|M4r51n]] || [[2 февруари]] [[2013]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/67.000|67.000]] || [[Габриел Батистута]] || [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] || [[5 декември]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/66.000|66.000]] || [[Трка околу Пекинг 2012]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] || [[19 октомври]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/65.000|65.000]] || [[Курдски јазик]] ||rowspan="2"| [[Корисник:MacedonianBoy|MacedonianBoy]] || [[4 октомври]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/64.000|64.000]] || [[Браќа Карамазови]] || [[28 септември]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/63.000|63.000]] || [[Денга]] || [[Корисник:Peter.C|Peter.C]] || [[17 септември]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/62.000|62.000]] || [[Економско однесување]] || [[Корисник:Kekev|Kekev]] || [[5 септември]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/61.000|61.000]] || [[Општина Самоков]] ||[[Корисник:MacedonianBoy|MacedonianBoy]] || [[28 август]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/60.000|60.000]] || [[Жак Мизес]] || [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] || [[19 август]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/59.000|59.000]] || [[Розвел (Ново Мексико)]] || [[Корисник:MacedonianBoy|MacedonianBoy]] || [[27 јули]] [[2012]] |- |rowspan="2" style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/58.000|58.000]] || [[Анафилакса]] || [[Корисник:Lady Jefferson|Lady Jefferson]] ||rowspan="2"| [[19 јули]] [[2012]] |- | [[Борење на Летните олимписки игри 2012]] ||rowspan="2"| [[Корисник:TheGreatMKD|TheGreatMKD]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/57.000|57.000]] || [[Кошарка на Летните олимписки игри 2012]] || [[15 јули]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/56.000|56.000]] || [[Премиер на Јапонија]] || [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] || [[4 јуни]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/55.000|55.000]] || [[Географија на Маршалските Острови]] ||rowspan="3"| [[Корисник:MacedonianBoy|MacedonianBoy]] || [[19 март]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/54.000|54.000]] || [[Географија на Боцвана]] || [[30 јануари]] [[2012]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/53.000|53.000]] || [[Грб на Општина Радовиш]] || [[10 декември]] [[2011]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/52.000|52.000]] || [[Дисбург]] || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] || [[25 октомври]] [[2011]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/51.000|51.000]] || [[Список на национални паркови во Шведска]] || [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] || [[8 октомври]] [[2011]] |- | style="text-align: right;"| [[Википедија:Јубилејни статии/50.000|50.000]] || [[Раскол во Внатрешната македонска револуционерна организација]] || [[Корисник:Dalco26|Dalco26]] || [[2 октомври]] [[2011]] |} Во продолжение е направено рангирање на корисници по бројот на создадени јубилејни статии. {| class="wikitable" |- ! Ранг !! Корисник !! Број на статии |- | 1 || [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] || 14 (84.000, 101.000, 103.000, 109.000, 113.000, 121.000, 130.000, 132.000, 135.000, 137.000, 139.000, 149.000, 151.000, 154.000) |- | 2 || [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] || 13 (52.000, 66.000, 69.000, 74.000, 76.000, 78.000, 81.000, 85.000, 88.000, 102.000, 104.000, 111.000, 141.000) |- | 2 || [[Корисник:Тиверополник|Тиверополник]] || 13 (91.000, 92.000, 107.000, 108.000, 114.000, 119.000, 120.000, 123.000, 134.000, 143.000, 152.000, 155.000, 157.000) |- | 4 || [[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] || 11 (51.000, 56.000, 77.000, 81.000, 95.000, 102.000, 105.000, 116.000, 117.000, 131.000, 158.000) |- | 5 || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] || 9 (122.000, 125.000, 128.000, 136.000, 140.000 х 2, 147.000, 158.000, 159.000) |- | 6 || [[Корисник:MacedonianBoy|MacedonianBoy]] || 7 (53.000, 54.000, 55.000, 59.000, 61.000, 64.000, 65.000) |- | 6 || [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] || 7 (67.000, 76.000, 79.000, 82.000, 93.000, 126.000, 145.000) |- | 6 || [[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] || 7 (123.000, 142.000, 143.000, 146.000, 158.000, 160.000, 161.000) |- | 9 || [[Корисник:TheGreatMKD|TheGreatMKD]] || 6 (57.000, 58.000, 83.000, 87.000, 124.000, 138.000) |- | 10 || [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] || 4 (77.000 х 2, 97.000, 106.000) |- | 10 || [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] || 4 (100.000, 129.000, 156.000, 162.000) |- | 12 || [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] || 3 (60.000, 70.000, 90.000) |- | 13 || [[Корисник:Retrohead|Retrohead]] || 2 (69.000, 71.000) |- | 13 || [[Корисник:Guc zc|Guc zc]] || 2 (72.000, 73.000) |- | 13 || [[Корисник:SpectralWiz|SpectralWiz]] || 2 (141.000, 142.000) |- | 13 || [[Корисник:Uvtarex|Uvtarex]] || 2 (99.000, 148.000) |- | 17 || [[Корисник:Dalco26|Dalco26]] || 1 (50.000) |- | 17 || [[Корисник:Lady Jefferson|Lady Jefferson]] || 1 (58.000) |- | 17 || [[Корисник:Kekev|Kekev]] || 1 (62.000) |- | 17 || [[Корисник:Peter.C|Peter.C]] || 1 (63.000) |- | 17 || [[Корисник:M4r51n|M4r51n]] || 1 (68.000) |- | 17 || [[Корисник:Mikrosam Akademija 4|Mikrosam Akademija 4]] || 1 (73.000) |- | 17 || [[Корисник:Darko Grmaskoski|Darko Grmaskoski]] || 1 (75.000) |- | 17 || [[Корисник:Lfahlberg|Lfahlberg]] || 1 (75.000) |- | 17 || [[Корисник:Bridenh|Bridenh]] || 1 (80.000) |- | 17 || [[Корисник:Македонец|Македонец]] || 1 (86.000) |- | 17 || [[Корисник:Иван Ж|Иван Ж]] || 1 (89.000) |- | 17 || [[Корисник:19user99|19user99]] || 1 (94.000) |- | 17 || [[Корисник:Simona Trajkoska|Simona Trajkoska]] || 1 (96.000) |- | 17 || [[Корисник:BlueEagle1|BlueEagle1]] || 1 (98.000) |- | 17 || [[Корисник:ГП|ГП]] || 1 (99.000) |- | 17 || [[Корисник:КатеринаКајевска|КатеринаКајевска]] || 1 (110.000) |- | 17 || [[Корисник:MikasaAckerman10|MikasaAckerman10]] || 1 (112.000) |- | 17 || [[Корисник:Pta345MK|Pta345MK]] || 1 (114.000) |- | 17 || [[Корисник:Darko gavro|Darko gavro]] || 1 (115.000) |- | 17 || [[Корисник:MartinStojc|MartinStojc]] || 1 (118.000) |- | 17 || [[Корисник:Матеј2008г|Матеј2008г]] || 1 (127.000) |- | 17 || [[Корисник:B. Gjuro|B. Gjuro]] || 1 (133.000) |- | 17 || [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] || 1 (144.000) |- | 17 || [[Корисник:Emilija Dobreva|Emilija Dobreva]] || 1 (150.000) |- | 17 || [[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] || 1 (153.000) |- | 17 || [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] || 1 (161.000) |} [[Категорија:Википедија:Јубилејни статии| ]] fxr8zhjr4e1w4eg5igwg1vjymvmhcf8 10 778352 5590415 5446889 2026-07-11T10:31:55Z Andrew012p 85224 5590415 wikitext text/x-wiki {{ #ifeq: {{{child<includeonly>|yes</includeonly>}}} | yes | <table class="infobox" style="width: 22em"> }}{{Infobox |decat = yes |child = {{{child|<includeonly>yes</includeonly>}}} |bodystyle = border-spacing:2px; |Закосен наслов = {{{Закосен наслов|}}} |subheader = {{ #ifeq: {{NAMESPACE}} | Шаблон | {{{name<includeonly>|</includeonly>}}} | {{#if:{{{name|}}}|{{{name|}}}|{{PAGENAME}}}} }} |subheaderstyle = font-size:125%; font-weight:bold; font-style:italic; background:#CCF; |image = {{{image<includeonly>|</includeonly>}}} |caption = {{{caption<includeonly>|</includeonly>}}} |captionstyle = |headerstyle = background:#DDF; font-weight:normal; |header1 = {{ #if: {{{ja_kanji<includeonly>|</includeonly>}}} | {{јаз|ja|{{{ja_kanji}}}}}{{ #if: {{{ja_romaji<includeonly>|</includeonly>}}} | <br /><span style="font-size:smaller;">(''{{{ja_romaji}}}'')</span> }} }} |label2 = Жанр |data2 = {{{genre<includeonly>|</includeonly>}}} |label3 = Творец |data3 = {{{creator<includeonly>|</includeonly>}}} }}{{ #ifeq: {{NAMESPACE}} | {{ns:0}} | {{ #if: {{{image|}}} || [[Категорија:Побарани слики за аниме и манга]] }}{{ #if: {{{ja_romaji|}}} | {{ #ifeq: {{{name|{{PAGENAME}}}}} | {{{ja_romaji}}} | [[Категорија:Статии за аниме и манга со излишни параметри во инфокутијата]] }} }} }}{{ #if: {{{image|}}} | {{ #if: {{{caption|}}} || [[Категорија:Статии за аниме и манга без опис на сликата]] }} }}{{ #switch: {{NAMESPACE}} | Разговор | Шаблон | Разговор за шаблон | Википедија | Разговор за Википедија = | {{ #ifeq: {{{image|¬}}} | ¬ | [[Категорија:Статии за аниме и манга на кои им недостасуваат параметри во инфокутијата]] }}{{ #ifeq: {{{caption|¬}}} | ¬ | [[Категорија:Статии за аниме и манга на кои им недостасуваат параметри во инфокутијата]] }}{{ #ifeq: {{{genre|¬}}} | ¬ | [[Категорија:Статии за аниме и манга на кои им недостасуваат параметри во инфокутијата]] }} }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|ecchi}} | -1 | | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|shōnen}} | -1 | | {{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|shōnen-ai}} | -1 | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }} }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|shonen}} | -1 | | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|shounen}} | -1 | | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|shōjo}} | -1 | | {{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|shōjo-ai}} | -1 | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }} }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|shojo}} | -1 | | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|shoujo}} | -1 | | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|seinen}} | -1 | | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|josei}} | -1 | | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|kodomo}} | -1 | | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }}{{ #ifeq: {{Str find long|{{lc:{{{genre}}}}}|children}} | -1 | | [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата]] }}{{ #invoke:Check for unknown parameters|check | unknown = [[Категорија:Статии за аниме и манга со застарени и неточни параметри во инфокутијата|VALUE{{PAGENAME}}]] | child | Закосен наслов | name | image | caption | ja_kanji | ja_romaji| genre | creator }}<includeonly>{{#ifeq:{{{italic_title|}}}|no||{{Закосен наслов}}}}</includeonly> <noinclude> {{Документација}} </noinclude> rabrnc1s3fi6vlzmknl6mil5lrzqmmo 0 781880 5590120 5443272 2026-07-10T13:16:10Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590120 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Вангел Будина| портрет=| px=150п| опис=македонски револуционер| наставка= | роден-дата={{роден на|||1870}} | роден-место=[[Габреш (Костурско)|Габреш]], [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|1908|||1870||}}| починал-место= [[Ланга (Костурско)|Ланга]], [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]]| }} '''Вангел Будина''' — македонски револуционер од [[Македонски Власи|влашка]] [[народност]], учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Роден е во [[1870]] година во селото [[Габреш (Костурско)|Габреш]], [[Костурско]]. Бил комита во четата на [[Васил Мутафов]] со која учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] 1895 година. Се вратил во Костурско и во 1898 година и бил комита во четата на [[Коте Христов]] од [[Руља]], потоа кај војводата [[Васил Чекаларов]], и накрај во четата на [[Митре Влаот]]. По 1903 година дејствувал како војвода во Леринско и Костурско. 1908 година бил опколен од турска војска во една куќа во селото [[Ланга (Костурско)|Ланга]], и после целодневна борба кога му завршила муницијата, се самоубил. == Извори == * [http://www.scribd.com/fullscreen/71937702?access_key=key-1qv1sitl2djt1xi79lxe Јубилеен Календар за Егејскиот дел на Македонија за 2010 година] {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Будина, Вангел}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Македонски Власи]] [[Категорија:Луѓе од Габреш (Костурско)]] [[Категорија:Починати во Ланга (Костурско)]] [[Категорија:Починати во 1908 година]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 3c4mmssmdls5pkcpqqh8aiu6sqyvndg 5590121 5590120 2026-07-10T13:16:20Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Влашки револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590121 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Вангел Будина| портрет=| px=150п| опис=македонски револуционер| наставка= | роден-дата={{роден на|||1870}} | роден-место=[[Габреш (Костурско)|Габреш]], [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|1908|||1870||}}| починал-место= [[Ланга (Костурско)|Ланга]], [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]]| }} '''Вангел Будина''' — македонски револуционер од [[Македонски Власи|влашка]] [[народност]], учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Роден е во [[1870]] година во селото [[Габреш (Костурско)|Габреш]], [[Костурско]]. Бил комита во четата на [[Васил Мутафов]] со која учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] 1895 година. Се вратил во Костурско и во 1898 година и бил комита во четата на [[Коте Христов]] од [[Руља]], потоа кај војводата [[Васил Чекаларов]], и накрај во четата на [[Митре Влаот]]. По 1903 година дејствувал како војвода во Леринско и Костурско. 1908 година бил опколен од турска војска во една куќа во селото [[Ланга (Костурско)|Ланга]], и после целодневна борба кога му завршила муницијата, се самоубил. == Извори == * [http://www.scribd.com/fullscreen/71937702?access_key=key-1qv1sitl2djt1xi79lxe Јубилеен Календар за Егејскиот дел на Македонија за 2010 година] {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Будина, Вангел}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Македонски Власи]] [[Категорија:Луѓе од Габреш (Костурско)]] [[Категорија:Починати во Ланга (Костурско)]] [[Категорија:Починати во 1908 година]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] [[Категорија:Влашки револуционери]] cnag9wcqdjmjn66mvd2p46zvpehyop7 0 963720 5590138 5517659 2026-07-10T13:26:21Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590138 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Димитар Жостов | портрет = Dimitar Zhostov 1905.JPG | px = 150п | опис = македонски револуционер | родено-име = | роден-дата = [[20 август]] [[1868]] | роден-место = {{роден во|Гајтаниново}}, [[Солунски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата = [[21 декември]] [[1935]] | починал-место = {{починал во|Софија}}, [[Царство Бугарија]] | починал-причина = | познат = | занимање = | сопружник = | родители = | деца = }} '''Димитар Жостов''' — македонски револуционер, [[Бугарија|бугарски]] офицер и [[политичар]]. == Животопис == Жостов е роден во [[неврокопско]]то село [[Гајтаниново]] во 1868 година. Син е на Андон Жостов и брат на Константин Жостов и Спас Жостов. Завршува во [[Солунската машка гимназија]], а во 1890 година завршува Военото училиште во [[Софија]], [[Бугарија]]. Влегува во редовите на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. Учествува во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] како раководител на една од четите. Во 1897 година завршува право во Софиската високо училиште и станува воен обвинител. Зема учество во [[Првата балканска војна]] како офицер, а во [[Првата светска војна]] е началник на воениот суд на Втора армија. По војната излегува во резервите офицери. Станува пратеник во 23 - то Бугарско Народно собрание од [[Македонска парламентарна група|македонската парламентарна група]], како претставник на Неврокопско. Член-основач на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]] <ref>[http://www.macedonia-science.org/uchrediteli.html Македонски научен институт. Учредители]</ref><ref>Енциклопедия Пирински край, Благоевград, 1995, стр. 339.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.vi-books.com/vis/vis7/vis7.3/VS-3_07.pdf |title=Захариева, Снежана, Флорика Велева. Генерал Константин Жостов - историята на един достоен българин. во: Военноисторически сборник, 2007, 3, стр. 28. |accessdate=2012-02-06 |archive-date=2009-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205104422/http://vi-books.com/vis/vis7/vis7.3/VS-3_07.pdf |url-status=dead }}</ref>. == Извори == <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Жостов, Димитар}} [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија]] [[Категорија:Македонци од Балканските војни]] [[Категорија:Македонци од Првата светска војна]] [[Категорија:Апсолвенти на Софискиот универзитет]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Носители на орденот „За воена заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Членови на Македонскиот научен институт]] [[Категорија:Втора генерација на воспитаници од Солунската машка гимназија]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 4xeq3eoj6ee4nvl5eis56yuqevymqm7 0 963732 5590137 5443380 2026-07-10T13:26:05Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590137 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име= Димитар Атанасов Думбалаков |портрет= Major Dimitar Dumbalakov.JPG |px=220px |опис= |националност= |роден-дата= {{роден на|21|март|1872}} |роден-место= {{роден во|Сухо}}, [[Солунски Вилает]], [[Османлиско Царство]] |починал-дата= {{починал на|31|октомври|1915}} |починал-место= {{починат во|Градско}}, [[Царство Бугарија]] |почивалиште = [[Велес]] |занимање = }} [[Податотека:Dumbalakovi - Dimitar 1 Mihail 2 Trendafil 3.JPG|лево|мини|300п|Димитар Атанасов (1), [[Михаил Атанасов]] (2) и [[Трендафил Атанасов]] (3) со своите семејства]] '''Димитар Атанасов Думбалаков''' (21 март 1872 - 31 октомври 1915) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], бугарски офицер и мајор. == Животопис == Думбалаков е роден во 1872 година во [[лагадинско]]то село [[Сухо]], Егејска Македонија, тогаш во [[Османлиското Царство]], денес Сохос, [[Грција]]. Тој е брат на [[Трендафил Атанасов|Трендафил]] и [[Михаил Атанасов|Михаил Думбалаков]], а татко му и двајцата негови чичковци загинале во борба против османлиската власт <ref>Думбалаковъ, Михаилъ. Презъ пламъцит{{Уникод|&#x463;}} на живота и революцията, томъ ІІ, София, 1937, стр. 226.</ref>. Учи во грчкото ([[Цариградска патријаршија|патријаршиско]]) училиште во своето родно село, а во 1884 година се запишал во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската бугарска (егзархиска) гимназија]]. Во 1890 година завршува 5 класа и се запишува во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]], што го завршува во 1893 година и пристапува во бугарска служба како офицер на 4-от коњички полк во [[Јамбол]]. За време на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] во 1895 година, Думбалаков собирал пари од офицерското братство во [[Јамбол]], купува оружје и сам се вклучува во борбите како аѓутант при ''[[Серската дружина]]'' на [[Стојко Костов]] и [[Тома Давидов]], а подоцна како раководител на чета води борби на 19 јуни при [[Јакоруда]], а на 28 јуни кај [[Доспат]] <ref>„Македония“, бр.7, октомври 1903 г., стр. 21-23.</ref>. Поради заминувањето од офицерската служба и учеството во востанието, поручникот Думбалаков е отпуштен. Во 1896 година е испратен од офицерските братства да им помогне на школскиот другар [[Гоце Делчев]] во купувањето и пренесување на материјали и оружје со пари собрани од офицерските братства и од Штипската околија на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. [[Податотека:Dimitar Dumbalakov cheta 1.JPG|лево|мини|300п|Четата на Димитар Атанасов]][[Податотека:Cheta SMAC Stoyo Kostov Dimitar Dumbalakov.JPG|десно|мини|Раководителите на четничката акција на Доспат — [[Стојо Костов]], Атанасов, капитан [[Ењо Димитров]] и [[Тодор Паласкарја]].]] Во март 1896 година Думбалаков повторно доаѓа на воена служба во [[Лом]], каде што заедно со [[Борис Сарафов]] е на чело на офицерските братства. Од 1902 година служи во [[Добрич]], каде што исто така создава офицерски братства. По расцепот во [[Врховниот македонски комитет|Врховниот комитет]] е против [[Борис Сарафов]] и привремено се откажува од активна работа на македонското дело, но во 1902 година застанува на страната на крилото Михајловски - Цончев и учествува во подготовка на [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]], кое избувнало на 23 септември 1902 година. На 8 октомври четата на Думбалаков се бори во [[Пирин]]. По востанието доаѓа во допир со [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] и учествува во подготовката на [[Илинденското востание]] и во снабдувањето со материјали и оружје. По постигнатата спогодба меѓу [[ВМОК]] и [[ВМОРО|МРО]] Атанасов на 22 јули на чело на чета влегува во Македонија и се среќава со водачите на [[Серски револуционерен округ|Серскиот револуционерен округ]] во [[Банско (град)|Банско]]. На окружниот конгрес е решено тој да застане на чело на Неврокопскиот реон. Думбалаков ја напаѓа касарната во [[Обидим]] и води борби кај [[Момина Клисура (Места)|Момина Клисура]], под врвот Харами Бунар, реката [[Ретиже]] и селото [[Годлево]]. По востанието четата на Дембалаков ги обезбедува бегалците од [[Разлог]] кон Бугарија. [[Податотека:Vladimir Kanazirev and other officers in MOO.JPG|лево|мини|300п|Офицери от МОО. Стојат: [[Стојан Величков]], [[Владимир Каназирев]], Димитар Атанасов; Седнати: М. Марков, [[Владимир Пеленберг]], [[Тодор Пенев]].]] По востанието Думбалаков повторно се враќа на воена служба во [[Бугарија]], но по [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] во 1908 година заминува за Македонија, каде што се занимава со публицистична активност. Во 1909 година се враќа во Бугарија. Во 1912 година заедно со [[Петар Дрвингов]] е еден од главните организатори на [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]]. Во [[Балканските војни]] командувал со ''[[3. солунска дружина]]'', која се бори за [[Малград]] (Малгара), Шарќој, Кешан и Булаир. Борбата на Солунската чета на врвот Емирица против српска армија им овозможува бугарски сили да излезат од опкружување. По [[Втората балканска војна]] во периодот 1913 - 1915 година се занимавал со публицистика. По влегувањето на [[Царство Бугарија]] во [[Првата светска војна]], Атанасов командувал со Втора дружина на Третиот пешадиски полк при [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесеттата пешадиска македонска дивизија]] која се борела против француските сили во Велешко. Думбалаков бил повреден на 31 октомври 1915 година и малку подоцна умрел. Погребан е свечено на 1 ноември во дворот на црквата "Свети Пантелејмон" во [[Велес]]. == Надворешни врски == * [http://www.strumski.com/books/D_Dumbalakov_20_God_ot_1-to_Makedonsko_Vyzstanie.pdf "20 години от првото Македонско возстание"], спомени на Димитар Атанасов публикувани во в-к "Волjа", бр. 746 и 747, Софиjа, 1915 г. * [http://www.strumski.com/books/Dimityr_Dumbalakov_Interview_s_Hilmi_Pasha.pdf "Хилми паша за новите Балкани"], интервjу на Димитар Атанасов публикувано во в-к "Камбана", год. III, бр. 1815, Софиjа, 10 февруари 1914 г. == Наводи == {{наводи}} {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасов, Димитар}} [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] myynqc5y3cz6ykzaey5ba4crp55jhi3 0 963917 5590131 5261575 2026-07-10T13:20:25Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590131 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Stoycho Garufalov SMAC.jpg|мини|десно|150п|Гаруфалов]] '''Стојчо Димитров Гаруфалов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == [[Податотека:Stoycho Garufalov.JPG|лево|мини|200п|Гаруфалов во офицерска униформа]] Стојчо Гаруфалов е роден во унијатско семејство на 18 февруари 1968 година во [[Мало Трново]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Учи во родниот град и во бугарската католичка гимназија во [[Одрин]]. Пристапил во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] во 1888 година, каде се запознава со [[Борис Сарафов]]. Завршува во 1890 година. Учествува во [[Мелничко востание|Четническата акција на Македонскиот комитет]] во 1895 година како командант на чета во Струмичка дружина на поручникот [[Петар Начев]]. Следната 1896 година поручникот [[Харалампие Луков]], [[Иван Пожарлиев]] и поручникот Стојчо Гаруфалов организираат чета, која влегла во [[Одринско]], за да ги испита можностите за започнување на организирана револуционерна борба. По 1897 година е меѓу најактивните членови на тајните офцерски братства. Во 1900 година Гаруфалов го добива чинот капетан. Во 1902 година учество во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]] како војвода на чета од град Елена заедно со Христо Сираков и мајор Чолаков. Учествува во борбите при железницата, [[Србиново]], [[Градево]], [[Бистрица (Благоевградско)|Бистрица]], Чатал тепе и Факир тепе <ref>Илюстрация Илинден, бр.99, стр.11-14</ref>. Во [[Првата балканска војна]] Гаруфалов учествува како командант на Дваесет и деветтиот јамболски пешадиски полки, а во [[Втората балканска војна]] е повреден во борбите со грчки војници кај [[Кукуш]]. Во [[Првата светска војна]] како потполковник е командант на 3 дружина на 2 полк при [[Единаесетта пешадиска македонска дивизија|Единаесеттата пешадиска македонска дивизија]], а потоа е командант на [[Штип]], [[Кичево]] и други градови. Носител е на орден ''"За храброст"'' IV степен, II класа. По завршувањето на војната служи како началник на военото ликвидациско биро во [[Софија]]. Умира на 24 јануари 1924 година во [[Софија]] <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.vi-books.com/vis/vis3/11_polkov.htm |title=Елдъров, Светлозар. „Полковник Стойчо Гаруфалов (1868 - 1924). Заветът на един български офицер“ |accessdate=2012-02-09 |archive-date=2009-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426072140/http://www.vi-books.com/vis/vis3/11_polkov.htm |url-status=dead }}</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 29 -30.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Гаруфалов, Стојчо]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] qty8uqv4fk661hnibrwvh6mcvnjkhqq 0 963985 5590129 4782881 2026-07-10T13:20:01Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590129 wikitext text/x-wiki '''Димитар Тимотеев Венедиков''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], бугарски офицер и полковник. == Животопис == Димитар Венедиков е роден во 1866 година во Разлошкото село [[Бања (Разлошко)|Бања]]. Димитар е брат е на воениот деец и историчар [[Јордан Венедиков]]. Во 1885 година е доброволец во [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]] во училиштен баталјон. Пристапил во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] и го завршува во 1889 година. Влегол во бугарската армијата со чин подпоручик во артилерија. Служи во артилерискита инспекција при Бугарското Министерството за одбрана. Во 1895 година е воен советник на [[Трајко Китанчев]] во подготовката на [[Мелничко востание|Четничката акција на Македонскиот комитет]]. Еден од основачите на офицерските братства. По предлог на [[Ѓорче Петров]], Димитар Венедиков кратко време го известува [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] за состојбите во [[Бугарија]] сè до формирањето на [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] <ref>Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Скопје, Институт за историја - Филозофски факултет</ref>. Венедиков и [[Ѓорче Петров]] заедно го подготвуваат прелиминарен правилник за четите на [[ВМОРО]] <ref>Петров, Тодор. Нелегалната армия на ВМОРО в Македония и Одринско (1899-1908), Военно издателство, София, 2002 г., стр. 28.</ref>. Учествува во [[Балканските војни]]. Командува 23 - от артилериски полк. Добитник е на орден ''"За храброст"'' IV степен. Починал во 1939 година во [[Софија]] <ref>Енциклопедия Пирински край, том 1, Благоевград, 1995, стр. 142 - 143.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Венедиков, Димитар]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 41vwg257a2tlj3r2gxq6k6x59kwi14c 0 963996 5590191 4782988 2026-07-10T14:18:43Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија]]; додадена [[Категорија:Македонски офицери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590191 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hristo Sarakinov.jpg|мини|десно|200п|Христо Саракинов во офицерска униформа]] '''Христо Саракинов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], бугарски офицер и капетан. == Животопис == Саракинов е роден во 1872 година во селото [[Саракиново]], тогаш во [[Османлиското Царство]], денес во [[Грција]]. Учи во [[Воден]], [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], а подоцна во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]], кое го завршува во 1895 година и пристапува на воена служба во бугарската армија. Влегува во [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. [[Податотека:Cheta SMAC Hristo Sarakinov.JPG|лево|мини|300п|Четата на Христо Саракинов.]] Во 1900 година ја напушта службата и се придава целосно на револуционерна дејност. На [[VІІ македонски конгрес]] е избран за член на [[ВМОК]]. Од 1901 година е војвода на [[ВМОК]] во [[Мелник|Мелничко]] и [[Петрич]]ко. По поделбата во [[ВМОК]] во летото 1902 година , Саракинов е меѓу [[Цончевисти]]те. Во летото 1902 година четата на Саракинов влегува во борба со четите на [[Илија Крчовалијата|Иљо Крчовалијата]], [[Јане Сандански]] и [[Атанас Тешовалијата]] во месноста Арамийката чешма помеѓу селата [[Петрово]] и [[Голешово]], во кое загинале [[Теофил Иванов]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 107.</ref>, [[Ангел Спанчовалијата]] и уште тројца врховисти <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 7.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/obm1/4_3.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1993, стр. 162.]</ref><ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 100.</ref> . Сакариков учествува како војвода во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]] од септември 1902 и [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од август 1903 година. По востанието се враќа во бугарската армијата. Починал во 1908 година <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001.</ref><ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993., стр. 148.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Саракинов, Христо]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] bnc28j8p1vxnkdbr1r9zegjhuhcd55d 5590192 5590191 2026-07-10T14:18:53Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Саракиново]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590192 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hristo Sarakinov.jpg|мини|десно|200п|Христо Саракинов во офицерска униформа]] '''Христо Саракинов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], бугарски офицер и капетан. == Животопис == Саракинов е роден во 1872 година во селото [[Саракиново]], тогаш во [[Османлиското Царство]], денес во [[Грција]]. Учи во [[Воден]], [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], а подоцна во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]], кое го завршува во 1895 година и пристапува на воена служба во бугарската армија. Влегува во [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. [[Податотека:Cheta SMAC Hristo Sarakinov.JPG|лево|мини|300п|Четата на Христо Саракинов.]] Во 1900 година ја напушта службата и се придава целосно на револуционерна дејност. На [[VІІ македонски конгрес]] е избран за член на [[ВМОК]]. Од 1901 година е војвода на [[ВМОК]] во [[Мелник|Мелничко]] и [[Петрич]]ко. По поделбата во [[ВМОК]] во летото 1902 година , Саракинов е меѓу [[Цончевисти]]те. Во летото 1902 година четата на Саракинов влегува во борба со четите на [[Илија Крчовалијата|Иљо Крчовалијата]], [[Јане Сандански]] и [[Атанас Тешовалијата]] во месноста Арамийката чешма помеѓу селата [[Петрово]] и [[Голешово]], во кое загинале [[Теофил Иванов]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 107.</ref>, [[Ангел Спанчовалијата]] и уште тројца врховисти <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 7.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/obm1/4_3.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1993, стр. 162.]</ref><ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 100.</ref> . Сакариков учествува како војвода во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]] од септември 1902 и [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од август 1903 година. По востанието се враќа во бугарската армијата. Починал во 1908 година <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001.</ref><ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993., стр. 148.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Саракинов, Христо]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Луѓе од Саракиново]] b50avquf6pivzmeiinnt5ea2j4b6x4r 5590193 5590192 2026-07-10T14:19:06Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1872 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590193 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hristo Sarakinov.jpg|мини|десно|200п|Христо Саракинов во офицерска униформа]] '''Христо Саракинов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], бугарски офицер и капетан. == Животопис == Саракинов е роден во 1872 година во селото [[Саракиново]], тогаш во [[Османлиското Царство]], денес во [[Грција]]. Учи во [[Воден]], [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], а подоцна во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]], кое го завршува во 1895 година и пристапува на воена служба во бугарската армија. Влегува во [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. [[Податотека:Cheta SMAC Hristo Sarakinov.JPG|лево|мини|300п|Четата на Христо Саракинов.]] Во 1900 година ја напушта службата и се придава целосно на револуционерна дејност. На [[VІІ македонски конгрес]] е избран за член на [[ВМОК]]. Од 1901 година е војвода на [[ВМОК]] во [[Мелник|Мелничко]] и [[Петрич]]ко. По поделбата во [[ВМОК]] во летото 1902 година , Саракинов е меѓу [[Цончевисти]]те. Во летото 1902 година четата на Саракинов влегува во борба со четите на [[Илија Крчовалијата|Иљо Крчовалијата]], [[Јане Сандански]] и [[Атанас Тешовалијата]] во месноста Арамийката чешма помеѓу селата [[Петрово]] и [[Голешово]], во кое загинале [[Теофил Иванов]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 107.</ref>, [[Ангел Спанчовалијата]] и уште тројца врховисти <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 7.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/obm1/4_3.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1993, стр. 162.]</ref><ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 100.</ref> . Сакариков учествува како војвода во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]] од септември 1902 и [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од август 1903 година. По востанието се враќа во бугарската армијата. Починал во 1908 година <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001.</ref><ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993., стр. 148.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Саракинов, Христо]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Луѓе од Саракиново]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] 8qh71a93lmphtwe7g1m9r825vt48xy5 5590194 5590193 2026-07-10T14:19:27Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Починати во 1908 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590194 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hristo Sarakinov.jpg|мини|десно|200п|Христо Саракинов во офицерска униформа]] '''Христо Саракинов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], бугарски офицер и капетан. == Животопис == Саракинов е роден во 1872 година во селото [[Саракиново]], тогаш во [[Османлиското Царство]], денес во [[Грција]]. Учи во [[Воден]], [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], а подоцна во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]], кое го завршува во 1895 година и пристапува на воена служба во бугарската армија. Влегува во [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. [[Податотека:Cheta SMAC Hristo Sarakinov.JPG|лево|мини|300п|Четата на Христо Саракинов.]] Во 1900 година ја напушта службата и се придава целосно на револуционерна дејност. На [[VІІ македонски конгрес]] е избран за член на [[ВМОК]]. Од 1901 година е војвода на [[ВМОК]] во [[Мелник|Мелничко]] и [[Петрич]]ко. По поделбата во [[ВМОК]] во летото 1902 година , Саракинов е меѓу [[Цончевисти]]те. Во летото 1902 година четата на Саракинов влегува во борба со четите на [[Илија Крчовалијата|Иљо Крчовалијата]], [[Јане Сандански]] и [[Атанас Тешовалијата]] во месноста Арамийката чешма помеѓу селата [[Петрово]] и [[Голешово]], во кое загинале [[Теофил Иванов]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 107.</ref>, [[Ангел Спанчовалијата]] и уште тројца врховисти <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 7.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/obm1/4_3.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1993, стр. 162.]</ref><ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 100.</ref> . Сакариков учествува како војвода во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]] од септември 1902 и [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од август 1903 година. По востанието се враќа во бугарската армијата. Починал во 1908 година <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001.</ref><ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993., стр. 148.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Саракинов, Христо]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Луѓе од Саракиново]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во 1908 година]] jibmqeht61tavfwpardbkem9clm56ru 5590195 5590194 2026-07-10T14:19:36Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590195 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hristo Sarakinov.jpg|мини|десно|200п|Христо Саракинов во офицерска униформа]] '''Христо Саракинов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], бугарски офицер и капетан. == Животопис == Саракинов е роден во 1872 година во селото [[Саракиново]], тогаш во [[Османлиското Царство]], денес во [[Грција]]. Учи во [[Воден]], [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], а подоцна во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]], кое го завршува во 1895 година и пристапува на воена служба во бугарската армија. Влегува во [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. [[Податотека:Cheta SMAC Hristo Sarakinov.JPG|лево|мини|300п|Четата на Христо Саракинов.]] Во 1900 година ја напушта службата и се придава целосно на револуционерна дејност. На [[VІІ македонски конгрес]] е избран за член на [[ВМОК]]. Од 1901 година е војвода на [[ВМОК]] во [[Мелник|Мелничко]] и [[Петрич]]ко. По поделбата во [[ВМОК]] во летото 1902 година , Саракинов е меѓу [[Цончевисти]]те. Во летото 1902 година четата на Саракинов влегува во борба со четите на [[Илија Крчовалијата|Иљо Крчовалијата]], [[Јане Сандански]] и [[Атанас Тешовалијата]] во месноста Арамийката чешма помеѓу селата [[Петрово]] и [[Голешово]], во кое загинале [[Теофил Иванов]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 107.</ref>, [[Ангел Спанчовалијата]] и уште тројца врховисти <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 7.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/obm1/4_3.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1993, стр. 162.]</ref><ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 100.</ref> . Сакариков учествува како војвода во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]] од септември 1902 и [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од август 1903 година. По востанието се враќа во бугарската армијата. Починал во 1908 година <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001.</ref><ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993., стр. 148.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Саракинов, Христо]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Луѓе од Саракиново]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во 1908 година]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] cifpgzt29jfxz3j9ykkvnu1mr1sl205 5590196 5590195 2026-07-10T14:19:46Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590196 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hristo Sarakinov.jpg|мини|десно|200п|Христо Саракинов во офицерска униформа]] '''Христо Саракинов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]], бугарски офицер и капетан. == Животопис == Саракинов е роден во 1872 година во селото [[Саракиново]], тогаш во [[Османлиското Царство]], денес во [[Грција]]. Учи во [[Воден]], [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], а подоцна во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]], кое го завршува во 1895 година и пристапува на воена служба во бугарската армија. Влегува во [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. [[Податотека:Cheta SMAC Hristo Sarakinov.JPG|лево|мини|300п|Четата на Христо Саракинов.]] Во 1900 година ја напушта службата и се придава целосно на револуционерна дејност. На [[VІІ македонски конгрес]] е избран за член на [[ВМОК]]. Од 1901 година е војвода на [[ВМОК]] во [[Мелник|Мелничко]] и [[Петрич]]ко. По поделбата во [[ВМОК]] во летото 1902 година , Саракинов е меѓу [[Цончевисти]]те. Во летото 1902 година четата на Саракинов влегува во борба со четите на [[Илија Крчовалијата|Иљо Крчовалијата]], [[Јане Сандански]] и [[Атанас Тешовалијата]] во месноста Арамийката чешма помеѓу селата [[Петрово]] и [[Голешово]], во кое загинале [[Теофил Иванов]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 107.</ref>, [[Ангел Спанчовалијата]] и уште тројца врховисти <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 7.</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/obm1/4_3.html Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1993, стр. 162.]</ref><ref>Макдермот, Мерсия. За свобода и съвършенство. Биография на Яне Сандански, Наука и изкуство, София, 1987, стр. 100.</ref> . Сакариков учествува како војвода во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]] од септември 1902 и [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од август 1903 година. По востанието се враќа во бугарската армијата. Починал во 1908 година <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001.</ref><ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993., стр. 148.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Саракинов, Христо]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Луѓе од Саракиново]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во 1908 година]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] i8o7payptuqqggasw2b32aa2rss1477 0 964018 5590130 5487201 2026-07-10T13:20:13Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590130 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Yordan Venedikov.JPG|мини|десно|200п|Венедиков]] '''Јордан Венедиков''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Јордан Венедиков е роден на 15 јануари (27 јануари нов стил) 1871 година во селото [[Бања (Разлошко)|Бања]]. Брат е на [[Димитар Венедиков]] и татко археологот [[Иван Венедиков]]. По [[Берлински конгрес|Берлинскиот конгрес]] неговото семејство се преселува во [[Софија]], главниот град на новоформираното кнежевство Бугарија, каде што татко му има работилница за сапун и свеќи уште од 1865 година. До 5-ти класа, Венедиков учи во Прва Софиска машка гимназија. Во 1889 година Венедиков се запишал во [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] и го завршува во 1892 година, на 2 август е промовиран во чинот подпоручик и бил ракоположен во 1-от коњиски полк во Софија. Во 1895 година Јордан Венедиков станува член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] <ref>[http://www.macedonia-science.org/files/Prilozenie_VMOK_Socialen_sustav.pdf Списък на членовете на Върховния македоно-одрински комитет (март 1895 – февруари 1903 г.) pdf]</ref>. По ерменските настани во 1895 година, на иницијатива на [[Трајко Китанчев]] се подготвува [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Венедиков ја напушта воената служба и учествува во акцијата ираководел со чета од ''Струмичката дружина''. Во 1908 година завршува воената академија во [[Торино]], [[Италија]]. Учествува во [[Балканските војни]] како командант на ескадрон, а во [[Првата светска војна]] е командант на кавалериски полк . Во почетокот на 1917 година полковник Венедиков е назначен за началник на штабот на 4-та Преславска дивизија. На крајот на војната е командант на 1-та бригада од Беломорската одбрана. Од воена служба излегува во 1919 година и се одава на новинарска и воено-научна работа. Во 1936 година за големите заслуги му е доделен чинот генерал-мајор. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Венедиков, Јордан }} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Венедиков, Јордан]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Носители на орденот „За воена заслуга“ (Бугарија)]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Воени историчари]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] tp2jr7dxwxgrb83wwlp86lv8122pbir 0 964022 5590174 4604280 2026-07-10T14:11:03Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Сливен]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590174 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petar Nachev.jpg|мини|десно|150п|Начев]] '''Петар Начев''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Петар Начев е роден на 6 јуни 1869 година во [[Сливен]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] во 1889 година и со чин подпоручик служи во Вториот артилериски полк во [[Враца]]. Во февруари 1895 година како поручникот се запишува на Вишиот офицерски курс при Военото училиште во Софија. Се вклучил во создадената [[Македонски комитет|Македонска организација]], на чело со [[Трајко Китанчев]] и во јуни 1895 година Начев ја напушта армијата и учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Ја командувал ''"Струмичка дружина"'' во состав од 160 луѓе, чија цел е да ја нападне [[Струмица]] и да ги уништи тамошните артилериски сили. Неговите четници се [[Михаил Апостолов]], [[Михаил Радев]] и [[Васил Мутафов]]. На 29 јуни четата ја поминува границата кај Ново Село. Поручникот Петар Начев добива срцева криза кај врвот [[Голак]] и во текот на ноќта и наредува на четата да продолжи, а тој заостанува за да се одмори. Откако разбрал дека неговата состојба не се подобрува, и за да не биде на товар на дружината, поручникот Начев се самоубива на само 26 години. По неговата смрт четата е предводена од [[Васил Мутафов]] <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=126 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Енциклопедия Пирински край. Том 2, Благоевград, 1999, стр. 38.</ref>. Сакано место на поручникот Начев е гората кај притоката на реката [[Брегалница]], во близина на селото [[Калиманци]], на 300 чекори од патиштата [[Царево село]] - [[Штип]]. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Начев, Петар]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] sgimvblb2m3kcpfh9m7d7fm3t5un7pa 5590175 5590174 2026-07-10T14:11:11Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1869 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590175 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petar Nachev.jpg|мини|десно|150п|Начев]] '''Петар Начев''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Петар Начев е роден на 6 јуни 1869 година во [[Сливен]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] во 1889 година и со чин подпоручик служи во Вториот артилериски полк во [[Враца]]. Во февруари 1895 година како поручникот се запишува на Вишиот офицерски курс при Военото училиште во Софија. Се вклучил во создадената [[Македонски комитет|Македонска организација]], на чело со [[Трајко Китанчев]] и во јуни 1895 година Начев ја напушта армијата и учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Ја командувал ''"Струмичка дружина"'' во состав од 160 луѓе, чија цел е да ја нападне [[Струмица]] и да ги уништи тамошните артилериски сили. Неговите четници се [[Михаил Апостолов]], [[Михаил Радев]] и [[Васил Мутафов]]. На 29 јуни четата ја поминува границата кај Ново Село. Поручникот Петар Начев добива срцева криза кај врвот [[Голак]] и во текот на ноќта и наредува на четата да продолжи, а тој заостанува за да се одмори. Откако разбрал дека неговата состојба не се подобрува, и за да не биде на товар на дружината, поручникот Начев се самоубива на само 26 години. По неговата смрт четата е предводена од [[Васил Мутафов]] <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=126 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Енциклопедия Пирински край. Том 2, Благоевград, 1999, стр. 38.</ref>. Сакано место на поручникот Начев е гората кај притоката на реката [[Брегалница]], во близина на селото [[Калиманци]], на 300 чекори од патиштата [[Царево село]] - [[Штип]]. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Начев, Петар]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] [[Категорија:Родени во 1869 година]] eb3igzcxdccdcb7rbo896buxt5sorrq 5590176 5590175 2026-07-10T14:11:22Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590176 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petar Nachev.jpg|мини|десно|150п|Начев]] '''Петар Начев''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Петар Начев е роден на 6 јуни 1869 година во [[Сливен]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] во 1889 година и со чин подпоручик служи во Вториот артилериски полк во [[Враца]]. Во февруари 1895 година како поручникот се запишува на Вишиот офицерски курс при Военото училиште во Софија. Се вклучил во создадената [[Македонски комитет|Македонска организација]], на чело со [[Трајко Китанчев]] и во јуни 1895 година Начев ја напушта армијата и учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Ја командувал ''"Струмичка дружина"'' во состав од 160 луѓе, чија цел е да ја нападне [[Струмица]] и да ги уништи тамошните артилериски сили. Неговите четници се [[Михаил Апостолов]], [[Михаил Радев]] и [[Васил Мутафов]]. На 29 јуни четата ја поминува границата кај Ново Село. Поручникот Петар Начев добива срцева криза кај врвот [[Голак]] и во текот на ноќта и наредува на четата да продолжи, а тој заостанува за да се одмори. Откако разбрал дека неговата состојба не се подобрува, и за да не биде на товар на дружината, поручникот Начев се самоубива на само 26 години. По неговата смрт четата е предводена од [[Васил Мутафов]] <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=126 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Енциклопедия Пирински край. Том 2, Благоевград, 1999, стр. 38.</ref>. Сакано место на поручникот Начев е гората кај притоката на реката [[Брегалница]], во близина на селото [[Калиманци]], на 300 чекори од патиштата [[Царево село]] - [[Штип]]. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Начев, Петар]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] [[Категорија:Родени во 1869 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] 2odoma1b7rgp6dvgcn4wd4gz413cdqj 5590177 5590176 2026-07-10T14:11:28Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски офицери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590177 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petar Nachev.jpg|мини|десно|150п|Начев]] '''Петар Начев''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Петар Начев е роден на 6 јуни 1869 година во [[Сливен]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] во 1889 година и со чин подпоручик служи во Вториот артилериски полк во [[Враца]]. Во февруари 1895 година како поручникот се запишува на Вишиот офицерски курс при Военото училиште во Софија. Се вклучил во создадената [[Македонски комитет|Македонска организација]], на чело со [[Трајко Китанчев]] и во јуни 1895 година Начев ја напушта армијата и учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Ја командувал ''"Струмичка дружина"'' во состав од 160 луѓе, чија цел е да ја нападне [[Струмица]] и да ги уништи тамошните артилериски сили. Неговите четници се [[Михаил Апостолов]], [[Михаил Радев]] и [[Васил Мутафов]]. На 29 јуни четата ја поминува границата кај Ново Село. Поручникот Петар Начев добива срцева криза кај врвот [[Голак]] и во текот на ноќта и наредува на четата да продолжи, а тој заостанува за да се одмори. Откако разбрал дека неговата состојба не се подобрува, и за да не биде на товар на дружината, поручникот Начев се самоубива на само 26 години. По неговата смрт четата е предводена од [[Васил Мутафов]] <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=126 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Енциклопедия Пирински край. Том 2, Благоевград, 1999, стр. 38.</ref>. Сакано место на поручникот Начев е гората кај притоката на реката [[Брегалница]], во близина на селото [[Калиманци]], на 300 чекори од патиштата [[Царево село]] - [[Штип]]. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Начев, Петар]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] [[Категорија:Родени во 1869 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски офицери]] q9t11ncgo5sem1nbqnrarc4z3hwzhc3 5590178 5590177 2026-07-10T14:12:13Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Починати во 1895 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590178 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petar Nachev.jpg|мини|десно|150п|Начев]] '''Петар Начев''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Петар Начев е роден на 6 јуни 1869 година во [[Сливен]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] во 1889 година и со чин подпоручик служи во Вториот артилериски полк во [[Враца]]. Во февруари 1895 година како поручникот се запишува на Вишиот офицерски курс при Военото училиште во Софија. Се вклучил во создадената [[Македонски комитет|Македонска организација]], на чело со [[Трајко Китанчев]] и во јуни 1895 година Начев ја напушта армијата и учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Ја командувал ''"Струмичка дружина"'' во состав од 160 луѓе, чија цел е да ја нападне [[Струмица]] и да ги уништи тамошните артилериски сили. Неговите четници се [[Михаил Апостолов]], [[Михаил Радев]] и [[Васил Мутафов]]. На 29 јуни четата ја поминува границата кај Ново Село. Поручникот Петар Начев добива срцева криза кај врвот [[Голак]] и во текот на ноќта и наредува на четата да продолжи, а тој заостанува за да се одмори. Откако разбрал дека неговата состојба не се подобрува, и за да не биде на товар на дружината, поручникот Начев се самоубива на само 26 години. По неговата смрт четата е предводена од [[Васил Мутафов]] <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=126 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Енциклопедия Пирински край. Том 2, Благоевград, 1999, стр. 38.</ref>. Сакано место на поручникот Начев е гората кај притоката на реката [[Брегалница]], во близина на селото [[Калиманци]], на 300 чекори од патиштата [[Царево село]] - [[Штип]]. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Начев, Петар]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] [[Категорија:Родени во 1869 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Починати во 1895 година]] siitd4q81y1krogupx8navnlfrfu72s 5590179 5590178 2026-07-10T14:12:19Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Самоубиство]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590179 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petar Nachev.jpg|мини|десно|150п|Начев]] '''Петар Начев''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Петар Начев е роден на 6 јуни 1869 година во [[Сливен]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] во 1889 година и со чин подпоручик служи во Вториот артилериски полк во [[Враца]]. Во февруари 1895 година како поручникот се запишува на Вишиот офицерски курс при Военото училиште во Софија. Се вклучил во создадената [[Македонски комитет|Македонска организација]], на чело со [[Трајко Китанчев]] и во јуни 1895 година Начев ја напушта армијата и учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Ја командувал ''"Струмичка дружина"'' во состав од 160 луѓе, чија цел е да ја нападне [[Струмица]] и да ги уништи тамошните артилериски сили. Неговите четници се [[Михаил Апостолов]], [[Михаил Радев]] и [[Васил Мутафов]]. На 29 јуни четата ја поминува границата кај Ново Село. Поручникот Петар Начев добива срцева криза кај врвот [[Голак]] и во текот на ноќта и наредува на четата да продолжи, а тој заостанува за да се одмори. Откако разбрал дека неговата состојба не се подобрува, и за да не биде на товар на дружината, поручникот Начев се самоубива на само 26 години. По неговата смрт четата е предводена од [[Васил Мутафов]] <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=126 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Енциклопедия Пирински край. Том 2, Благоевград, 1999, стр. 38.</ref>. Сакано место на поручникот Начев е гората кај притоката на реката [[Брегалница]], во близина на селото [[Калиманци]], на 300 чекори од патиштата [[Царево село]] - [[Штип]]. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Начев, Петар]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] [[Категорија:Родени во 1869 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Починати во 1895 година]] [[Категорија:Самоубиство]] r8vsftjnrn5sc0q300gs29ogmunovjd 5590180 5590179 2026-07-10T14:12:26Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Самоубиство]]; додадена [[Категорија:Самоубијци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590180 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petar Nachev.jpg|мини|десно|150п|Начев]] '''Петар Начев''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Петар Начев е роден на 6 јуни 1869 година во [[Сливен]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] во 1889 година и со чин подпоручик служи во Вториот артилериски полк во [[Враца]]. Во февруари 1895 година како поручникот се запишува на Вишиот офицерски курс при Военото училиште во Софија. Се вклучил во создадената [[Македонски комитет|Македонска организација]], на чело со [[Трајко Китанчев]] и во јуни 1895 година Начев ја напушта армијата и учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Ја командувал ''"Струмичка дружина"'' во состав од 160 луѓе, чија цел е да ја нападне [[Струмица]] и да ги уништи тамошните артилериски сили. Неговите четници се [[Михаил Апостолов]], [[Михаил Радев]] и [[Васил Мутафов]]. На 29 јуни четата ја поминува границата кај Ново Село. Поручникот Петар Начев добива срцева криза кај врвот [[Голак]] и во текот на ноќта и наредува на четата да продолжи, а тој заостанува за да се одмори. Откако разбрал дека неговата состојба не се подобрува, и за да не биде на товар на дружината, поручникот Начев се самоубива на само 26 години. По неговата смрт четата е предводена од [[Васил Мутафов]] <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=126 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Енциклопедия Пирински край. Том 2, Благоевград, 1999, стр. 38.</ref>. Сакано место на поручникот Начев е гората кај притоката на реката [[Брегалница]], во близина на селото [[Калиманци]], на 300 чекори од патиштата [[Царево село]] - [[Штип]]. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Начев, Петар]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] [[Категорија:Родени во 1869 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Починати во 1895 година]] [[Категорија:Самоубијци]] c6j4cmyizd5kjbypnbzgto8dnebzhpi 5590181 5590180 2026-07-10T14:12:33Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590181 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petar Nachev.jpg|мини|десно|150п|Начев]] '''Петар Начев''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Петар Начев е роден на 6 јуни 1869 година во [[Сливен]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] во 1889 година и со чин подпоручик служи во Вториот артилериски полк во [[Враца]]. Во февруари 1895 година како поручникот се запишува на Вишиот офицерски курс при Военото училиште во Софија. Се вклучил во создадената [[Македонски комитет|Македонска организација]], на чело со [[Трајко Китанчев]] и во јуни 1895 година Начев ја напушта армијата и учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Ја командувал ''"Струмичка дружина"'' во состав од 160 луѓе, чија цел е да ја нападне [[Струмица]] и да ги уништи тамошните артилериски сили. Неговите четници се [[Михаил Апостолов]], [[Михаил Радев]] и [[Васил Мутафов]]. На 29 јуни четата ја поминува границата кај Ново Село. Поручникот Петар Начев добива срцева криза кај врвот [[Голак]] и во текот на ноќта и наредува на четата да продолжи, а тој заостанува за да се одмори. Откако разбрал дека неговата состојба не се подобрува, и за да не биде на товар на дружината, поручникот Начев се самоубива на само 26 години. По неговата смрт четата е предводена од [[Васил Мутафов]] <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=126 Биография от сайта на ВМРО]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Енциклопедия Пирински край. Том 2, Благоевград, 1999, стр. 38.</ref>. Сакано место на поручникот Начев е гората кај притоката на реката [[Брегалница]], во близина на селото [[Калиманци]], на 300 чекори од патиштата [[Царево село]] - [[Штип]]. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Начев, Петар]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] [[Категорија:Родени во 1869 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Починати во 1895 година]] [[Категорија:Самоубијци]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] s782h1z4eh8ebwrngvpdpz0ym5ofu8t 0 964024 5590156 4585778 2026-07-10T13:35:39Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590156 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Venedikov Nachev Sarafov Lukov Mutafov Garufalov.JPG|десно|мини|350п|Подпоручик [[Јордан Венедиков]] (1), поручик [[Петар Начев]] (2), подпоручик [[Борис Сарафов]] (3), поручик Харалампие Луков (4), поручик [[Васил Мутафов]] (5), поручик [[Стојчо Гаруфалов]] (6).]] '''Харалампие Луков''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Луков е роден во градот [[Сливен]] на 11 октомври 1868 година, Во 1889 година завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во Софија со чин подпоручик. Луков е меѓу првите бугарски офицери кои се вклучуваат во активностите на, создаден во 1894 година, [[Македонски комитет]]. Во 1895 година за време на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]], поручникот Луков е назначен за командант на чета, која треба да дејствува во [[Малешевски Планини|Малешевско]]. По неколку борби со турските сили на поручникот Луков се повлекува преку Горноџумајско кон [[Бугарија]]. Следната 1896 година поручникот Луков и поручникот [[Стојчо Гаруфалов]] организираат чета, која влегла во [[Одринско]], за да ги испита можностите за започнување на организирана револуционерна борба. Поручникот Луков одржува контакти и со ерменските револуционери во [[Цариград]], кои снабдува со бомби и динамит. Во 1897 година поручникот Хараламби Луков се враќа на редовна воена служба во бугарската армија, но продолжува да учествува во работата на [[Врховниот македонски комитет|Врховниот комитет]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 94.</ref><ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=116 Биография на сайта на ВМРО.]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Луков, Харалампие]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] mn156hc93hohf84rlng44x8do7qhy1u 5590157 5590156 2026-07-10T13:35:48Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Сливен]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590157 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Venedikov Nachev Sarafov Lukov Mutafov Garufalov.JPG|десно|мини|350п|Подпоручик [[Јордан Венедиков]] (1), поручик [[Петар Начев]] (2), подпоручик [[Борис Сарафов]] (3), поручик Харалампие Луков (4), поручик [[Васил Мутафов]] (5), поручик [[Стојчо Гаруфалов]] (6).]] '''Харалампие Луков''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Луков е роден во градот [[Сливен]] на 11 октомври 1868 година, Во 1889 година завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во Софија со чин подпоручик. Луков е меѓу првите бугарски офицери кои се вклучуваат во активностите на, создаден во 1894 година, [[Македонски комитет]]. Во 1895 година за време на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]], поручникот Луков е назначен за командант на чета, која треба да дејствува во [[Малешевски Планини|Малешевско]]. По неколку борби со турските сили на поручникот Луков се повлекува преку Горноџумајско кон [[Бугарија]]. Следната 1896 година поручникот Луков и поручникот [[Стојчо Гаруфалов]] организираат чета, која влегла во [[Одринско]], за да ги испита можностите за започнување на организирана револуционерна борба. Поручникот Луков одржува контакти и со ерменските револуционери во [[Цариград]], кои снабдува со бомби и динамит. Во 1897 година поручникот Хараламби Луков се враќа на редовна воена служба во бугарската армија, но продолжува да учествува во работата на [[Врховниот македонски комитет|Врховниот комитет]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 94.</ref><ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=116 Биография на сайта на ВМРО.]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Луков, Харалампие]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] sa5v5xhpkl6xput4oho6mwpsx19ymkh 5590158 5590157 2026-07-10T13:35:59Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1868 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590158 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Venedikov Nachev Sarafov Lukov Mutafov Garufalov.JPG|десно|мини|350п|Подпоручик [[Јордан Венедиков]] (1), поручик [[Петар Начев]] (2), подпоручик [[Борис Сарафов]] (3), поручик Харалампие Луков (4), поручик [[Васил Мутафов]] (5), поручик [[Стојчо Гаруфалов]] (6).]] '''Харалампие Луков''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Луков е роден во градот [[Сливен]] на 11 октомври 1868 година, Во 1889 година завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во Софија со чин подпоручик. Луков е меѓу првите бугарски офицери кои се вклучуваат во активностите на, создаден во 1894 година, [[Македонски комитет]]. Во 1895 година за време на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]], поручникот Луков е назначен за командант на чета, која треба да дејствува во [[Малешевски Планини|Малешевско]]. По неколку борби со турските сили на поручникот Луков се повлекува преку Горноџумајско кон [[Бугарија]]. Следната 1896 година поручникот Луков и поручникот [[Стојчо Гаруфалов]] организираат чета, која влегла во [[Одринско]], за да ги испита можностите за започнување на организирана револуционерна борба. Поручникот Луков одржува контакти и со ерменските револуционери во [[Цариград]], кои снабдува со бомби и динамит. Во 1897 година поручникот Хараламби Луков се враќа на редовна воена служба во бугарската армија, но продолжува да учествува во работата на [[Врховниот македонски комитет|Врховниот комитет]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 94.</ref><ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=116 Биография на сайта на ВМРО.]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Луков, Харалампие]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] [[Категорија:Родени во 1868 година]] q1dtyctatfe5nlgzmvpx3mvpx2s9993 5590159 5590158 2026-07-10T13:36:25Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590159 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Venedikov Nachev Sarafov Lukov Mutafov Garufalov.JPG|десно|мини|350п|Подпоручик [[Јордан Венедиков]] (1), поручик [[Петар Начев]] (2), подпоручик [[Борис Сарафов]] (3), поручик Харалампие Луков (4), поручик [[Васил Мутафов]] (5), поручик [[Стојчо Гаруфалов]] (6).]] '''Харалампие Луков''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Луков е роден во градот [[Сливен]] на 11 октомври 1868 година, Во 1889 година завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во Софија со чин подпоручик. Луков е меѓу првите бугарски офицери кои се вклучуваат во активностите на, создаден во 1894 година, [[Македонски комитет]]. Во 1895 година за време на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]], поручникот Луков е назначен за командант на чета, која треба да дејствува во [[Малешевски Планини|Малешевско]]. По неколку борби со турските сили на поручникот Луков се повлекува преку Горноџумајско кон [[Бугарија]]. Следната 1896 година поручникот Луков и поручникот [[Стојчо Гаруфалов]] организираат чета, која влегла во [[Одринско]], за да ги испита можностите за започнување на организирана револуционерна борба. Поручникот Луков одржува контакти и со ерменските револуционери во [[Цариград]], кои снабдува со бомби и динамит. Во 1897 година поручникот Хараламби Луков се враќа на редовна воена служба во бугарската армија, но продолжува да учествува во работата на [[Врховниот македонски комитет|Врховниот комитет]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 94.</ref><ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=116 Биография на сайта на ВМРО.]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Луков, Харалампие]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] [[Категорија:Родени во 1868 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] 94kdgi4fl68g3geakv1pu3p6idr4w46 5590160 5590159 2026-07-10T13:36:37Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски офицери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590160 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Venedikov Nachev Sarafov Lukov Mutafov Garufalov.JPG|десно|мини|350п|Подпоручик [[Јордан Венедиков]] (1), поручик [[Петар Начев]] (2), подпоручик [[Борис Сарафов]] (3), поручик Харалампие Луков (4), поручик [[Васил Мутафов]] (5), поручик [[Стојчо Гаруфалов]] (6).]] '''Харалампие Луков''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == Луков е роден во градот [[Сливен]] на 11 октомври 1868 година, Во 1889 година завршува [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во Софија со чин подпоручик. Луков е меѓу првите бугарски офицери кои се вклучуваат во активностите на, создаден во 1894 година, [[Македонски комитет]]. Во 1895 година за време на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]], поручникот Луков е назначен за командант на чета, која треба да дејствува во [[Малешевски Планини|Малешевско]]. По неколку борби со турските сили на поручникот Луков се повлекува преку Горноџумајско кон [[Бугарија]]. Следната 1896 година поручникот Луков и поручникот [[Стојчо Гаруфалов]] организираат чета, која влегла во [[Одринско]], за да ги испита можностите за започнување на организирана револуционерна борба. Поручникот Луков одржува контакти и со ерменските револуционери во [[Цариград]], кои снабдува со бомби и динамит. Во 1897 година поручникот Хараламби Луков се враќа на редовна воена служба во бугарската армија, но продолжува да учествува во работата на [[Врховниот македонски комитет|Врховниот комитет]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 94.</ref><ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=116 Биография на сайта на ВМРО.]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Луков, Харалампие]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] [[Категорија:Луѓе од Сливен]] [[Категорија:Родени во 1868 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски офицери]] 8802w19j03aerda5lwp07rbee6d1eab 0 964026 5590167 4592774 2026-07-10T13:42:21Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Шумен]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590167 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vasil Mutafov.JPG|десно|мини|200п|Мутафов]] '''Васил Мутафов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == [[Податотека:Nachev, Mutafov, Lukov, Garufalov, Venedikov, Sarafov.jpg|лево|мини|300п|Мутафов со членови на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]]] Мутафов е роден во 1868 година во [[Шумен]] во семејството на револуционерите Хаџи Нано (Некои од Нако Мутафов) од [[Шумен]], бил доброволец во [[Српско-турска војна|Српско-турската војна]] во 1876 и ополченец (доброволец) во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877-1878 година <ref>Илюстрация Илинден, 1943, бр.142, стр. 9</ref>. Во 1887 година завршува со одличен успех во Шуменската гимназија, а во 1890 година при [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] со чин подпоручик. Служи во 5-от артилериски полк и во тврдинскиот баталјон во [[Шумен]] и [[Видин]]. Го добил чинот поручникот. Учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] од 1895 година. Васил Мутафов влегува во ''Струмичка дружина'' од 160 лица, на чело со поручникот [[Петар Начев]], која треба да ја нападне Струмица и да ги уништи тамошните артлериски сили. Струмичката дружина ја минува границата кај Царево село на 18 јуни. Поручникот Начев се разболува и се самоубива, а командата ја презел Васил Мутафов. На 21 јуни во селото Карагозли, дружината води борба и дава жртви. Друга голема борба се разврзува кај селото [[Сушица]], која траела цел ден, и во кое паѓаат осум души. Во селото [[Габрово]], дружината била опколена и по тешката борба бил извршен пробив, при што загинале десет души, а дел од четниците се разбегале. На 7 јули 1895 година ''Струмичка дружина'' води борба кај селото [[Дебочица]] во кое загинува поручникот Мутафов, а командата ја презел опоручникот [[Јордан Венедиков]] и се повлекол со преживеаните 75 души кон Бугарија. Мутафов пишува стихови, а дел од нив се објавени посмртно во 1942 година <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=75 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 111.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Мутафов, Васил]] [[Категорија:Луѓе од Шумен]] 1m1esnjrgpzuxi14h5k4chsw8vn6fzn 5590168 5590167 2026-07-10T13:42:33Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1868 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590168 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vasil Mutafov.JPG|десно|мини|200п|Мутафов]] '''Васил Мутафов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == [[Податотека:Nachev, Mutafov, Lukov, Garufalov, Venedikov, Sarafov.jpg|лево|мини|300п|Мутафов со членови на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]]] Мутафов е роден во 1868 година во [[Шумен]] во семејството на револуционерите Хаџи Нано (Некои од Нако Мутафов) од [[Шумен]], бил доброволец во [[Српско-турска војна|Српско-турската војна]] во 1876 и ополченец (доброволец) во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877-1878 година <ref>Илюстрация Илинден, 1943, бр.142, стр. 9</ref>. Во 1887 година завршува со одличен успех во Шуменската гимназија, а во 1890 година при [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] со чин подпоручик. Служи во 5-от артилериски полк и во тврдинскиот баталјон во [[Шумен]] и [[Видин]]. Го добил чинот поручникот. Учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] од 1895 година. Васил Мутафов влегува во ''Струмичка дружина'' од 160 лица, на чело со поручникот [[Петар Начев]], која треба да ја нападне Струмица и да ги уништи тамошните артлериски сили. Струмичката дружина ја минува границата кај Царево село на 18 јуни. Поручникот Начев се разболува и се самоубива, а командата ја презел Васил Мутафов. На 21 јуни во селото Карагозли, дружината води борба и дава жртви. Друга голема борба се разврзува кај селото [[Сушица]], која траела цел ден, и во кое паѓаат осум души. Во селото [[Габрово]], дружината била опколена и по тешката борба бил извршен пробив, при што загинале десет души, а дел од четниците се разбегале. На 7 јули 1895 година ''Струмичка дружина'' води борба кај селото [[Дебочица]] во кое загинува поручникот Мутафов, а командата ја презел опоручникот [[Јордан Венедиков]] и се повлекол со преживеаните 75 души кон Бугарија. Мутафов пишува стихови, а дел од нив се објавени посмртно во 1942 година <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=75 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 111.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Мутафов, Васил]] [[Категорија:Луѓе од Шумен]] [[Категорија:Родени во 1868 година]] 3xyap2sqz6v5tylbt5aygqm1tv8tutk 5590169 5590168 2026-07-10T13:43:22Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Починати во 1895 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590169 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vasil Mutafov.JPG|десно|мини|200п|Мутафов]] '''Васил Мутафов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == [[Податотека:Nachev, Mutafov, Lukov, Garufalov, Venedikov, Sarafov.jpg|лево|мини|300п|Мутафов со членови на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]]] Мутафов е роден во 1868 година во [[Шумен]] во семејството на револуционерите Хаџи Нано (Некои од Нако Мутафов) од [[Шумен]], бил доброволец во [[Српско-турска војна|Српско-турската војна]] во 1876 и ополченец (доброволец) во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877-1878 година <ref>Илюстрация Илинден, 1943, бр.142, стр. 9</ref>. Во 1887 година завршува со одличен успех во Шуменската гимназија, а во 1890 година при [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] со чин подпоручик. Служи во 5-от артилериски полк и во тврдинскиот баталјон во [[Шумен]] и [[Видин]]. Го добил чинот поручникот. Учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] од 1895 година. Васил Мутафов влегува во ''Струмичка дружина'' од 160 лица, на чело со поручникот [[Петар Начев]], која треба да ја нападне Струмица и да ги уништи тамошните артлериски сили. Струмичката дружина ја минува границата кај Царево село на 18 јуни. Поручникот Начев се разболува и се самоубива, а командата ја презел Васил Мутафов. На 21 јуни во селото Карагозли, дружината води борба и дава жртви. Друга голема борба се разврзува кај селото [[Сушица]], која траела цел ден, и во кое паѓаат осум души. Во селото [[Габрово]], дружината била опколена и по тешката борба бил извршен пробив, при што загинале десет души, а дел од четниците се разбегале. На 7 јули 1895 година ''Струмичка дружина'' води борба кај селото [[Дебочица]] во кое загинува поручникот Мутафов, а командата ја презел опоручникот [[Јордан Венедиков]] и се повлекол со преживеаните 75 души кон Бугарија. Мутафов пишува стихови, а дел од нив се објавени посмртно во 1942 година <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=75 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 111.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Мутафов, Васил]] [[Категорија:Луѓе од Шумен]] [[Категорија:Родени во 1868 година]] [[Категорија:Починати во 1895 година]] jb71oeza4hb1gkimcx22uavrso3flyu 5590170 5590169 2026-07-10T13:43:31Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590170 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vasil Mutafov.JPG|десно|мини|200п|Мутафов]] '''Васил Мутафов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == [[Податотека:Nachev, Mutafov, Lukov, Garufalov, Venedikov, Sarafov.jpg|лево|мини|300п|Мутафов со членови на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]]] Мутафов е роден во 1868 година во [[Шумен]] во семејството на револуционерите Хаџи Нано (Некои од Нако Мутафов) од [[Шумен]], бил доброволец во [[Српско-турска војна|Српско-турската војна]] во 1876 и ополченец (доброволец) во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877-1878 година <ref>Илюстрация Илинден, 1943, бр.142, стр. 9</ref>. Во 1887 година завршува со одличен успех во Шуменската гимназија, а во 1890 година при [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] со чин подпоручик. Служи во 5-от артилериски полк и во тврдинскиот баталјон во [[Шумен]] и [[Видин]]. Го добил чинот поручникот. Учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] од 1895 година. Васил Мутафов влегува во ''Струмичка дружина'' од 160 лица, на чело со поручникот [[Петар Начев]], која треба да ја нападне Струмица и да ги уништи тамошните артлериски сили. Струмичката дружина ја минува границата кај Царево село на 18 јуни. Поручникот Начев се разболува и се самоубива, а командата ја презел Васил Мутафов. На 21 јуни во селото Карагозли, дружината води борба и дава жртви. Друга голема борба се разврзува кај селото [[Сушица]], која траела цел ден, и во кое паѓаат осум души. Во селото [[Габрово]], дружината била опколена и по тешката борба бил извршен пробив, при што загинале десет души, а дел од четниците се разбегале. На 7 јули 1895 година ''Струмичка дружина'' води борба кај селото [[Дебочица]] во кое загинува поручникот Мутафов, а командата ја презел опоручникот [[Јордан Венедиков]] и се повлекол со преживеаните 75 души кон Бугарија. Мутафов пишува стихови, а дел од нив се објавени посмртно во 1942 година <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=75 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 111.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Мутафов, Васил]] [[Категорија:Луѓе од Шумен]] [[Категорија:Родени во 1868 година]] [[Категорија:Починати во 1895 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] 78enmcgk598l8deyh631mpgp9l1l623 5590171 5590170 2026-07-10T13:43:39Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски офицери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590171 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vasil Mutafov.JPG|десно|мини|200п|Мутафов]] '''Васил Мутафов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == [[Податотека:Nachev, Mutafov, Lukov, Garufalov, Venedikov, Sarafov.jpg|лево|мини|300п|Мутафов со членови на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]]] Мутафов е роден во 1868 година во [[Шумен]] во семејството на револуционерите Хаџи Нано (Некои од Нако Мутафов) од [[Шумен]], бил доброволец во [[Српско-турска војна|Српско-турската војна]] во 1876 и ополченец (доброволец) во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877-1878 година <ref>Илюстрация Илинден, 1943, бр.142, стр. 9</ref>. Во 1887 година завршува со одличен успех во Шуменската гимназија, а во 1890 година при [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] со чин подпоручик. Служи во 5-от артилериски полк и во тврдинскиот баталјон во [[Шумен]] и [[Видин]]. Го добил чинот поручникот. Учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] од 1895 година. Васил Мутафов влегува во ''Струмичка дружина'' од 160 лица, на чело со поручникот [[Петар Начев]], која треба да ја нападне Струмица и да ги уништи тамошните артлериски сили. Струмичката дружина ја минува границата кај Царево село на 18 јуни. Поручникот Начев се разболува и се самоубива, а командата ја презел Васил Мутафов. На 21 јуни во селото Карагозли, дружината води борба и дава жртви. Друга голема борба се разврзува кај селото [[Сушица]], која траела цел ден, и во кое паѓаат осум души. Во селото [[Габрово]], дружината била опколена и по тешката борба бил извршен пробив, при што загинале десет души, а дел од четниците се разбегале. На 7 јули 1895 година ''Струмичка дружина'' води борба кај селото [[Дебочица]] во кое загинува поручникот Мутафов, а командата ја презел опоручникот [[Јордан Венедиков]] и се повлекол со преживеаните 75 души кон Бугарија. Мутафов пишува стихови, а дел од нив се објавени посмртно во 1942 година <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=75 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 111.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Мутафов, Васил]] [[Категорија:Луѓе од Шумен]] [[Категорија:Родени во 1868 година]] [[Категорија:Починати во 1895 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски офицери]] r9nc0fxtoy3twooihuxo1iwt7zmi3t6 5590172 5590171 2026-07-10T13:43:47Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590172 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vasil Mutafov.JPG|десно|мини|200п|Мутафов]] '''Васил Мутафов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и бугарски офицер. == Животопис == [[Податотека:Nachev, Mutafov, Lukov, Garufalov, Venedikov, Sarafov.jpg|лево|мини|300п|Мутафов со членови на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]]] Мутафов е роден во 1868 година во [[Шумен]] во семејството на револуционерите Хаџи Нано (Некои од Нако Мутафов) од [[Шумен]], бил доброволец во [[Српско-турска војна|Српско-турската војна]] во 1876 и ополченец (доброволец) во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877-1878 година <ref>Илюстрация Илинден, 1943, бр.142, стр. 9</ref>. Во 1887 година завршува со одличен успех во Шуменската гимназија, а во 1890 година при [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]] со чин подпоручик. Служи во 5-от артилериски полк и во тврдинскиот баталјон во [[Шумен]] и [[Видин]]. Го добил чинот поручникот. Учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] од 1895 година. Васил Мутафов влегува во ''Струмичка дружина'' од 160 лица, на чело со поручникот [[Петар Начев]], која треба да ја нападне Струмица и да ги уништи тамошните артлериски сили. Струмичката дружина ја минува границата кај Царево село на 18 јуни. Поручникот Начев се разболува и се самоубива, а командата ја презел Васил Мутафов. На 21 јуни во селото Карагозли, дружината води борба и дава жртви. Друга голема борба се разврзува кај селото [[Сушица]], која траела цел ден, и во кое паѓаат осум души. Во селото [[Габрово]], дружината била опколена и по тешката борба бил извршен пробив, при што загинале десет души, а дел од четниците се разбегале. На 7 јули 1895 година ''Струмичка дружина'' води борба кај селото [[Дебочица]] во кое загинува поручникот Мутафов, а командата ја презел опоручникот [[Јордан Венедиков]] и се повлекол со преживеаните 75 души кон Бугарија. Мутафов пишува стихови, а дел од нив се објавени посмртно во 1942 година <ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=75 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 111.</ref>. ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} [[Категорија:Дејци на ВМОК|Мутафов, Васил]] [[Категорија:Луѓе од Шумен]] [[Категорија:Родени во 1868 година]] [[Категорија:Починати во 1895 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски офицери]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 22hkrcax8pt20r4tewke130msby7q38 5590316 5590172 2026-07-10T21:19:21Z Dandarmkd 31127 5590316 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Vasil Mutafov.JPG|десно|мини|200п|Мутафов]] '''Васил Мутафов''' — [[Кнежевство Бугарија|бугарски]] револуционер, учесник во [[Македонија (регион)|македонското]] револуционерно движење, член на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и [[Бугарска армија|бугарски офицер]]. == Животопис == [[Податотека:Nachev, Mutafov, Lukov, Garufalov, Venedikov, Sarafov.jpg|лево|мини|300п|Мутафов со членови на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]].]] Мутафов бил роден во 1868 година во [[Шумен]], во семејството на револуционерите Хаџи Нано (Некои од Нако Мутафов) од Шумен, бил доброволец во [[Српско-турска војна|Српско-турската војна]] во 1876 година, и ополченец (доброволец) во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] од 1877-1878 година. <ref>Илюстрация Илинден, 1943, бр.142, стр. 9</ref> Во 1887 година, тој завршил со одличен успех во Шуменската гимназија, а во 1890 година, при [[Школа за резервни офицери (Бугарија)|Военото училиште]] во [[Софија]], со чин подпоручик. Служел во 5-от артилериски полк и во тврдинскиот баталјон во Шумен и [[Видин]]. Го добил чинот поручник. Учествува во подготовка на [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] од 1895 година. Васил Мутафов влегол во Струмичката дружина од 160 лица, на чело со поручникот [[Петар Начев]], која треба да ја нападне [[Струмица]] и да ги уништи тамошните артлериски сили. Струмичката дружина ја минала границата кај [[Царево Село]] на 18 јуни. Поручникот Начев се разболел и се самоубил, а командата ја презел Васил Мутафов. На 21 јуни во селото Карагозли, дружината водела борба и дала жртви. Друга голема борба се разврзала кај селото [[Сушица (Струмичко)|Сушица]], која траела цел ден, и во кое паднале осум души. Во селото [[Габрово (Струмичко) |Габрово]], дружината била опколена и по тешката борба бил извршен пробив, при што загинале десет души, а дел од четниците се разбегале. На 7 јули 1895 година, Струмичката дружина водела борба кај селото [[Дебочица]], во која загинал поручникот Мутафов, а командата ја презел опоручникот [[Јордан Венедиков]] и се повлекол со преживеаните 75 души кон Бугарија. Мутафов пишувал стихови, а дел од нив биле објавени посмртно во 1942 година.<ref>[http://old.vmro.bg/modules.php?name=Encyclopedia&op=content&tid=75 Биографични данни от библиотека на ВМРО-София]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 111.</ref> ==Извори== <references /> {{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мутафов, Васил}} [[Категорија:Луѓе од Шумен]] [[Категорија:Родени во 1868 година]] [[Категорија:Починати во 1895 година]] [[Категорија:Бугарски револуционери]] [[Категорија:Бугарски воени лица]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] ot6044ozizmrtqsisdm6nh5il0zta0v 0 965140 5590150 5325434 2026-07-10T13:32:48Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590150 wikitext text/x-wiki '''Спиро Костов''' — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, учествувал во [[Македонско востание|Македонското востание]], [[обединување на Источна Румелија со Кнежевство Бугарија|обединувањето на Источна Румелија со Кнежевство Бугарија]], [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]], [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] и [[Првата балканска војна]]. == Животопис == [[Податотека:Bulgarian Secret Central Committee Plovdiv 1885.jpg|десно|мини|350п|Дејци на БРТЦК, Пловдив, летото на 1885 г. Седнати, од лево кон десно: [[Антон Мумџиев]], [[Тодор Гатев]], [[Продај Тишков]], [[Захариј Стојанов]], [[Иван Андонов (револуционер)|Иван Андонов]], [[Иван Арабаџијата ]], непознат. Втор ред седати, од лево кон десно: [[Иван Стојановиќ]] и [[Ангел Чолаков]]. Исправени, од лево кон десно: [[Неделка Шилева]], Спиро Костов, [[Димитар Ризов]], [[Петар Зографски]], [[Коста Паница]], [[Спас Турчев]]. ]] Костов е роден во 1848 година во [[Велес]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Емигрира во [[Романија]], каде што влегува во редовите на револуционерната емиграција. Работи во печатницата на [[Љубен Каравелов]]. Во 1876 година е доброволец во Српско-турската војна во батаљоните на генерал Михаил Чернјаев. При избувнувањето на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] во 1877 година е доброволец во Бугарското ополчение. Се борел на Шипка. По [[Берлински конгрес|Берлинскиот конгрес]] учествува во [[Македонско востание|Македонското востание]] како војвода на чета. Во 1884 година со помош на Костов и [[Владимир Кусев]], [[Пере Тошев]] во [[Асеновград|Станимака]] организира револуционерен комитет за ослободување на Македонија и Одринско наречен подоцна Бугарски Таен Централен Револуционерен Комитет. Костов е главен двигател за основањето на БТЦРК на 10 февруари 1885 година. Костов е назначен за екзекутор на сите одлуки на Пловдивски централен комитет и началник на тајната комитетска полиција. На 18 мај 1885 година е уапсен од страна на властите како организатор на прославата во чест на [[Христо Ботев]]. По ослободувањето зема учество во подготовките за обединување на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] и [[Источна Румелија]], како заедно со 30 востаници ја презел околиската управа во Старо Ново Село. Во Српско-бугарска војна е на чело на доброволечка чета, која влегува во Бојковската единица на поручникот Ангел Карауланов. Подоцна бил командант на чета во единици на капетанот [[Коста Паница]]. Меѓу 1881 - 1891 година е командант на Софиските противпожарна команда. Заедно со Александар Шумков го издава списанието "Пожарникар", од кое излегуваат три книги. Во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] во 1895 година е војвода на чета во одредот ''"Пирин Планина"''. Во [[Првата балканска војна]] е доброволец во [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]]. Подоцна е член - основач на [[Македонски научен институт|Македонскиот научен институт]]<ref>[http://www.macedonia-science.org/uchrediteli.html Македонски научен институт. Учредители]</ref>. == Извори == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Костов, Спиро}} [[Категорија:Членови на Македонскиот научен институт]] [[Категорија:Македонски преселници во Пловдив]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Учесници во Македонското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] ajapq80tu1c287vqqu5kfcjf7zmdvlt 0 967267 5590187 5179707 2026-07-10T14:17:05Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590187 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Trenko Rujanović.png|мини|десно|Тренко Рујанов]] '''Тренко (Тренто) Иванов Рујанов''', познат како ''Крапјанин'' (на [[српски]]: ''Тренко Рујановић Крапљанин'') — [[србоман]]ски војвода, поранешен четник на [[ВМОРО|Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација]]. == Животопис == Тренко Рујанов е роден во прилепското село [[Крапа]], од каде доаѓа и неговиот [[прекар]] Крапјанин. Во 1895 година зема учество во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] како кичевски војвода со 9 души четници. Подоцна се приклучува во [[ВМОРО]]. Преминува на српска страна и предводи чета на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], составена од организациски ренегати. На 18 јуни 1905 година Тренко заедно со [[Глигор Соколов]] води тричасовна борба во [[Степанци]] со четата на [[Панчо Константинов]]. На 15 април 1907 година во месноста ''Јавор'' кај селото [[Црешнево]] четата на Дачо Јотов паѓа во заседа поставена од четата на Тренко Крапјанин и [[србомани]] од [[Поречје]]то. Но, благодарение на добрите односи на [[ВМОРО]] со кехајата на Теовскииот манастир Камил ага, пристигнала турска потера која ја нападнала четата на Тренко, која дава 15 жртви. По [[Младотурската револуција]] се легализира. Активноста ја обновил во пролетта 1910 година, кога Рујанов почнува да дејствува со петчленна чета во [[Прилепско]]. На 24 јуни 1910 година бугарскиот конзул во [[Битола]], Тодор Недков пишува во извештајот до генералниот конзул во [[Солун]], [[Атанас Шопов]]: : ''Во Прилепското 2-3 месеци наваму обиколува заедно со 3-4 четници војводата Тренто Руjaнов, од селото Крапа, Прилепската каза. И во однос на таа српска чета власта не презела никакви мерки'' <ref>Георгиев, Величко, Стайко Трифонов. Гръцката и сръбската пропаганди в Македония. Краят на XIX — началото на XX век, София, Македонски научен институт, 1995, стр. 481.</ref>. == Наводи == {{наводи}} {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Војводи на Српскиот комитет на четничката акција]] [[Категорија:Србомани]] [[Категорија:Крапа]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] ndcispougdzf1dvi8msjzrq2fyxzm98 5590188 5590187 2026-07-10T14:17:15Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Крапа]]; додадена [[Категорија:Луѓе од Крапа]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590188 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Trenko Rujanović.png|мини|десно|Тренко Рујанов]] '''Тренко (Тренто) Иванов Рујанов''', познат како ''Крапјанин'' (на [[српски]]: ''Тренко Рујановић Крапљанин'') — [[србоман]]ски војвода, поранешен четник на [[ВМОРО|Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација]]. == Животопис == Тренко Рујанов е роден во прилепското село [[Крапа]], од каде доаѓа и неговиот [[прекар]] Крапјанин. Во 1895 година зема учество во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] како кичевски војвода со 9 души четници. Подоцна се приклучува во [[ВМОРО]]. Преминува на српска страна и предводи чета на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], составена од организациски ренегати. На 18 јуни 1905 година Тренко заедно со [[Глигор Соколов]] води тричасовна борба во [[Степанци]] со четата на [[Панчо Константинов]]. На 15 април 1907 година во месноста ''Јавор'' кај селото [[Црешнево]] четата на Дачо Јотов паѓа во заседа поставена од четата на Тренко Крапјанин и [[србомани]] од [[Поречје]]то. Но, благодарение на добрите односи на [[ВМОРО]] со кехајата на Теовскииот манастир Камил ага, пристигнала турска потера која ја нападнала четата на Тренко, која дава 15 жртви. По [[Младотурската револуција]] се легализира. Активноста ја обновил во пролетта 1910 година, кога Рујанов почнува да дејствува со петчленна чета во [[Прилепско]]. На 24 јуни 1910 година бугарскиот конзул во [[Битола]], Тодор Недков пишува во извештајот до генералниот конзул во [[Солун]], [[Атанас Шопов]]: : ''Во Прилепското 2-3 месеци наваму обиколува заедно со 3-4 четници војводата Тренто Руjaнов, од селото Крапа, Прилепската каза. И во однос на таа српска чета власта не презела никакви мерки'' <ref>Георгиев, Величко, Стайко Трифонов. Гръцката и сръбската пропаганди в Македония. Краят на XIX — началото на XX век, София, Македонски научен институт, 1995, стр. 481.</ref>. == Наводи == {{наводи}} {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Војводи на Српскиот комитет на четничката акција]] [[Категорија:Србомани]] [[Категорија:Луѓе од Крапа]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] g48896182b4hp393cbgjimwnsgeszsj 5590189 5590188 2026-07-10T14:17:30Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1870 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590189 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Trenko Rujanović.png|мини|десно|Тренко Рујанов]] '''Тренко (Тренто) Иванов Рујанов''', познат како ''Крапјанин'' (на [[српски]]: ''Тренко Рујановић Крапљанин'') — [[србоман]]ски војвода, поранешен четник на [[ВМОРО|Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација]]. == Животопис == Тренко Рујанов е роден во прилепското село [[Крапа]], од каде доаѓа и неговиот [[прекар]] Крапјанин. Во 1895 година зема учество во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] како кичевски војвода со 9 души четници. Подоцна се приклучува во [[ВМОРО]]. Преминува на српска страна и предводи чета на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], составена од организациски ренегати. На 18 јуни 1905 година Тренко заедно со [[Глигор Соколов]] води тричасовна борба во [[Степанци]] со четата на [[Панчо Константинов]]. На 15 април 1907 година во месноста ''Јавор'' кај селото [[Црешнево]] четата на Дачо Јотов паѓа во заседа поставена од четата на Тренко Крапјанин и [[србомани]] од [[Поречје]]то. Но, благодарение на добрите односи на [[ВМОРО]] со кехајата на Теовскииот манастир Камил ага, пристигнала турска потера која ја нападнала четата на Тренко, која дава 15 жртви. По [[Младотурската револуција]] се легализира. Активноста ја обновил во пролетта 1910 година, кога Рујанов почнува да дејствува со петчленна чета во [[Прилепско]]. На 24 јуни 1910 година бугарскиот конзул во [[Битола]], Тодор Недков пишува во извештајот до генералниот конзул во [[Солун]], [[Атанас Шопов]]: : ''Во Прилепското 2-3 месеци наваму обиколува заедно со 3-4 четници војводата Тренто Руjaнов, од селото Крапа, Прилепската каза. И во однос на таа српска чета власта не презела никакви мерки'' <ref>Георгиев, Величко, Стайко Трифонов. Гръцката и сръбската пропаганди в Македония. Краят на XIX — началото на XX век, София, Македонски научен институт, 1995, стр. 481.</ref>. == Наводи == {{наводи}} {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Војводи на Српскиот комитет на четничката акција]] [[Категорија:Србомани]] [[Категорија:Луѓе од Крапа]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] [[Категорија:Родени во 1870 година]] mewaxuh2b50vx2cwv3c15j4zs9w3ghe 5590190 5590189 2026-07-10T14:17:40Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Починати во 1910 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590190 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Trenko Rujanović.png|мини|десно|Тренко Рујанов]] '''Тренко (Тренто) Иванов Рујанов''', познат како ''Крапјанин'' (на [[српски]]: ''Тренко Рујановић Крапљанин'') — [[србоман]]ски војвода, поранешен четник на [[ВМОРО|Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација]]. == Животопис == Тренко Рујанов е роден во прилепското село [[Крапа]], од каде доаѓа и неговиот [[прекар]] Крапјанин. Во 1895 година зема учество во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] како кичевски војвода со 9 души четници. Подоцна се приклучува во [[ВМОРО]]. Преминува на српска страна и предводи чета на [[Српска пропаганда во Македонија|српската пропаганда]], составена од организациски ренегати. На 18 јуни 1905 година Тренко заедно со [[Глигор Соколов]] води тричасовна борба во [[Степанци]] со четата на [[Панчо Константинов]]. На 15 април 1907 година во месноста ''Јавор'' кај селото [[Црешнево]] четата на Дачо Јотов паѓа во заседа поставена од четата на Тренко Крапјанин и [[србомани]] од [[Поречје]]то. Но, благодарение на добрите односи на [[ВМОРО]] со кехајата на Теовскииот манастир Камил ага, пристигнала турска потера која ја нападнала четата на Тренко, која дава 15 жртви. По [[Младотурската револуција]] се легализира. Активноста ја обновил во пролетта 1910 година, кога Рујанов почнува да дејствува со петчленна чета во [[Прилепско]]. На 24 јуни 1910 година бугарскиот конзул во [[Битола]], Тодор Недков пишува во извештајот до генералниот конзул во [[Солун]], [[Атанас Шопов]]: : ''Во Прилепското 2-3 месеци наваму обиколува заедно со 3-4 четници војводата Тренто Руjaнов, од селото Крапа, Прилепската каза. И во однос на таа српска чета власта не презела никакви мерки'' <ref>Георгиев, Величко, Стайко Трифонов. Гръцката и сръбската пропаганди в Македония. Краят на XIX — началото на XX век, София, Македонски научен институт, 1995, стр. 481.</ref>. == Наводи == {{наводи}} {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Војводи на Српскиот комитет на четничката акција]] [[Категорија:Србомани]] [[Категорија:Луѓе од Крапа]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] [[Категорија:Родени во 1870 година]] [[Категорија:Починати во 1910 година]] 7qlge961ao4lyaa4rxpf2xzil0ppq68 0 967366 5590142 5443792 2026-07-10T13:29:11Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590142 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Трифун Иванов| портрет=| px=150п| опис=македонски револуционер| наставка= | роден-дата={{роден на|||1879}} | роден-место={{роден во|Јанковец}}, [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= непознато| починал-место=непознато | }} '''Трифун (Трифон) Иванов''' — македонски револуционерен, деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Трифун Иванов е роден во 1879 година во ресенското село [[Јанковец]]. Се приклучува кон [[ВМОРО]] како терорист на ВМОРО, а подоцна е војвода во Битолско. Предаден е од поп Ставре при [[Попставрева афера|Попставревата афера]], уапсен и осуден на 3 години затвор, иако успешно ги крие тајни документи во себе. Во 1903 година е амнестира и учествува во [[Илинденското востание]] како војвода на селската чета од [[Избишта]] <ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 63.</ref> ==Извори== <references/> {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Иванов, Трифун}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Луѓе од Јанковец]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 9586w0h9pdcpfqt5yygdceuh4wjwm4j 0 970132 5590182 5341305 2026-07-10T14:14:32Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590182 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Константин Нунков| портрет= Konstantin nunkov IMARO.jpg| px=200п| опис=македонски револуционер| наставка= | роден-дата={{роден на|21|мај|1877}}| | роден-место={{роден во|Чирпан}}, [[Бугарија]] | починал-дата= {{починал на|8|февруари|1905}}| починал-место= [[Кутлибег]], {{починал во|Кумановско}}, [[Македонија]] }} '''Константин (Коста) Нунков''' или познат како '''Давид'''<ref>Псевдонимите на ВМРО, Ангел и Христо Узунови, Серија, „Архивата на Ангел Узунов“, Државен Архив на Република Македонија, Скопје, 2015, стр. 81</ref> — македонски револуционер, анархист, деец на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и кумановски војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == [[Податотека:IMRO bands at the Skopje assembly, 1905.jpg|мини|лево|300п]][[Податотека:Kosta Nunkov and his wife.jpg|мини|десно|200п|Константин Нунков со сопругата]] Нунков е роден во 1877 година во [[Чирпан]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Учи во [[Пловдив]] од 1891 до 1892 година, но не успева да го заврши образованието поради недостаток на средства. Работи како печатарски работник во [[Пловдив]] и Софија, додека е во Пловдив, некое време живее со [[Пејо Јаворов]]. Зема учество во т.н. [[Мелничко востание]], која е организирана од [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] во 1895 година. Ги прифатил идеите на анархизмот. Во 1900 година влегол со чета во Горноџумајско. Во јануари 1902 година е во револуционерниот пункт на [[ВМОРО]] во Проглет, каде ги разгледувал условите за атентати во Ксантиско и Ахчелебиско. Деец на [[ВМОРО]], Христо Караманџуков го опишува вака: : ''Тој беше млад човек, неспокојна и пламена натура и по убедување анархист-терорист ... Инаку беше чесен и некористољубив човек. Во споровите и односите беше... агресивен'' <ref>Караманджуков, Христо. „Западнотракийските българи в своето култорно-историческо минало с особен поглед към тяхното политико-революционно движение“, София, 1934, стр. 76.</ref> На Пловдивски конгрес во 1902 година му е доделена организационата работа во Ѓумюрџинско и Дедеагачко. Во декември 1902 година пристигнал заедно со Димо Николов, Петар Чапкнов и Тенљо Колев од Алада кои се опремени со пеколни машини и 100 килограми динамит во Дедеагачко каде што треба да помогнат Марин Чолаков и да ги испитаат можностите за напади на железничката линија <ref>Караманджуков, Христо. „Западнотракийските българи в своето култорно-историческо минало с особен поглед към тяхното политико-революционно движение“, София, 1934, стр. 270 - 271.</ref>. Прави неуспешни обиди за атенатати за време на [[Илинденското востание]]. Во јули 1904 година станува војвода во Кумановско, каде се бори против [[Српска пропаганда во Македонија|Српската вооружена пропаганда]] во Македонија. На 2 јануари 1905 година е делегат на [[Скопски конгрес]] на ВМОРО во [[Кнежево]]. На 8 февруари 1905 година во близина на селото Кутлибег во битка со турски аскер Коста Нунков загинува заедно со седумчлена чета четворица милиционери од соседните села, на чело со Пешо Иванов од Пезово <ref>[http://www.promacedonia.org/obm2/25.html Силянов, Христо. „Освободителнитѣ борби на Македония, II“ стр. 311.]</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 63, 120.</ref> . Константин Нунков е автор на брошурата "Експлозиви и нивна употреба" (1902) <ref>Енциклопедия България, том 4, Издателство на БАН, София, 1984.</ref>. Јаворов му ја посветил песната ''"Напред"'' (1895) <ref>[http://liternet.bg/publish13/v_ianev/prochutata.htm Янев, Владимир. „ПРОЧУТАТА ПЛОВДИВСКА ГИМНАЗИЯ. ДРУГИ АВТОРИ, СВЪРЗАНИ С ПЛОВДИВ ОТ НАЧАЛОТО НА ХХ ВЕК“]</ref><ref>Илюстрация Илинден, 1931, бр. 33, стр. 7-9.</ref>. ==Извори== <references/> {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Нунков}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] pa4m62inv0dsdgnjlwl0d2lbwxtnbk0 0 970174 5590200 5443555 2026-07-10T14:21:08Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590200 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Марко Секулички| портрет= Marko Sekulichki IMRO Kyustendil.jpg| px=200п| опис=македонски револуционер| наставка= | родено-име= Марко Стојанов | роден-дата={{роден на|16|ноември|1848}} | роден-место={{роден во|Секулица}}, [[Румелиски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на|||1928}}| починал-место= {{починал во|Ќустендил}}, [[Царство Бугарија]]| }} {{повеќе слики|caption_align=center|header_align=center | width = 150 | image1 = Писмо до Марко Секулички 1904 1.jpg | alt1 = Yellow cartouche | image2 = Писмо до Марко Секулички 1904 2.jpg | alt2 = Red cartouche | footer = Писмо од Задграничното претставништво на [[ТМОРО]] до Секулички како пунктов началник на Ќустендил, за собирање оружје и финансиски средства за Внатрешната организација. }} '''Марко Стојанов''', познат како '''Секулички''' — македонски [[револуционер]], деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Стојанов е роден во 1848 година во селото [[Секулица]], [[Кратовско]]. Завршува IV одделение. Заедно со својот брат Никола, тој станал [[ајдутин]] и застанал на чело на чета која го обиколувала Кратовско, [[Кумановско]] и [[Велешко]] од 1870 до 1876 година. При избувнувањето на [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]] во 1885 година, тој станал доброволец во [[Бугарска армија|бугарската армија]]. Се населил во [[Ќустендил]], каде што се занимавал со [[трговија]]. Потоа Стојанов влегол во [[ВМОРО]]. Од мај 1904 до мај 1905 година, тој бил на чело на граничниот пункт на [[ВМОРО]] во Ќустендил. Бил во родниска врска со службениот [[фотограф]] на [[ВМОРО]] во тоа време, [[Анастас Новев]]. При избувнувањето на [[Првата балканска војна]] во 1912 година, бил доброволец во [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]] и служел во 1. чета при VII Кумановска дружина. Во 1923 година, тој уапсен од страна на власта на [[БЗНС]] поради судирот со [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]].<ref>Гребенаров, Александър. Легални и тайни организации на македонските бежанци в България (1918-1947), МНИ, София, 2006, стр.134</ref> == Поврзано == * [[Захари Секулички]] * [[Ќустендилско македонско-одринско здружение]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Секулички, Марко}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Луѓе од Секулица]] [[Категорија:Македонски преселници во Ќустендил]] [[Категорија:Македонски ајдуци]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Бугарски воени лица]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] qdb40zrqqs99iuvqkewici50flxt7mu 5590201 5590200 2026-07-10T14:21:15Z Gurther 105215 отстранета [[Категорија:Бугарски воени лица]]; додадена [[Категорија:Македонски воени лица]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590201 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Марко Секулички| портрет= Marko Sekulichki IMRO Kyustendil.jpg| px=200п| опис=македонски револуционер| наставка= | родено-име= Марко Стојанов | роден-дата={{роден на|16|ноември|1848}} | роден-место={{роден во|Секулица}}, [[Румелиски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на|||1928}}| починал-место= {{починал во|Ќустендил}}, [[Царство Бугарија]]| }} {{повеќе слики|caption_align=center|header_align=center | width = 150 | image1 = Писмо до Марко Секулички 1904 1.jpg | alt1 = Yellow cartouche | image2 = Писмо до Марко Секулички 1904 2.jpg | alt2 = Red cartouche | footer = Писмо од Задграничното претставништво на [[ТМОРО]] до Секулички како пунктов началник на Ќустендил, за собирање оружје и финансиски средства за Внатрешната организација. }} '''Марко Стојанов''', познат како '''Секулички''' — македонски [[револуционер]], деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Стојанов е роден во 1848 година во селото [[Секулица]], [[Кратовско]]. Завршува IV одделение. Заедно со својот брат Никола, тој станал [[ајдутин]] и застанал на чело на чета која го обиколувала Кратовско, [[Кумановско]] и [[Велешко]] од 1870 до 1876 година. При избувнувањето на [[Српско-бугарска војна|Српско-бугарската војна]] во 1885 година, тој станал доброволец во [[Бугарска армија|бугарската армија]]. Се населил во [[Ќустендил]], каде што се занимавал со [[трговија]]. Потоа Стојанов влегол во [[ВМОРО]]. Од мај 1904 до мај 1905 година, тој бил на чело на граничниот пункт на [[ВМОРО]] во Ќустендил. Бил во родниска врска со службениот [[фотограф]] на [[ВМОРО]] во тоа време, [[Анастас Новев]]. При избувнувањето на [[Првата балканска војна]] во 1912 година, бил доброволец во [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]] и служел во 1. чета при VII Кумановска дружина. Во 1923 година, тој уапсен од страна на власта на [[БЗНС]] поради судирот со [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]].<ref>Гребенаров, Александър. Легални и тайни организации на македонските бежанци в България (1918-1947), МНИ, София, 2006, стр.134</ref> == Поврзано == * [[Захари Секулички]] * [[Ќустендилско македонско-одринско здружение]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Секулички, Марко}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Луѓе од Секулица]] [[Категорија:Македонски преселници во Ќустендил]] [[Категорија:Македонски ајдуци]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Македонски воени лица]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] ap8ffwj23dqsbwnra4asypr66ywzl9s 0 970191 5590152 5443463 2026-07-10T13:33:14Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590152 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Илија Крчовалијата| портрет=Iliya Karchovaliyata.JPG | px=200п| опис=македонски револуционер| наставка= | родено-име=Илија Аргиров | роден-дата={{роден на|||1856}}| | роден-место=[[Крчово]], [[Солунски Ејалет|Солунски Пашалак]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на и возраст|1918|7||1856||}}| починал-место= [[Крчово]], [[Царство Бугарија]] }} '''Илија Аргиров''', познат како '''дедо Иљо''' или '''Крчовалијата''' — [[Македонци|македонски]] револуционер, деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == [[Податотека:Karakoy-Alibotush-Gathering.jpg|мини|лево|350п|Серската зборна чета во февруари 1903 година во пештерата Капи во близина на селото [[Крушево (Валовишко)|Крушево]], [[Серско]]. Во првиот ред е Демирхисарската чета, Илија Крчовалията е прв од лево кон десно едната негова рака е надвор од кадар.]] Роден е во 1856 година во селото [[Крчово]], тогаш во [[Отоманското Царство]]. Потекнува од сиромашно семејство и од мал работи како овчар и слуга, бидејќи татко му и двајцата негови браќа се убиени од Турците, а неговата мајка умрела од тага. Почнал да произведува [[јаглен]], но откако бил измамен од [[Грци|грчки]] трговец, тој станал ајдутин. Илија бил четник при Георги Зимбилев. Учествува во [[Кресненско востание|Македонското востание]] во четата на [[Стојан Карастоилов]]. По поразот продолжува да се занимава со ајдутство. Во 1895 година е привлечен од [[Македонскиот комитет]] и учествува во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]]. Во 1897 година се приклучува на [[ВМОРО]] под влиание на Гоце Делчев, се откажал од арамиството и раководи чета од 6 луѓе во Серско и Демирхисарско. Од 1899 година е војвода во Неврокопско. Од 1902 година е демирхисарски околиски војвода. Во летото 1903 година е делегат на конгресот на Серско револуционерен округ од Демирхисарско. За време на [[Илинденското востание]] дејствува во родниот крај, на чело на зборната чета со [[Јане Сандански]]. По поразот на востанието, тој дошол во судир со Сандански и бил отстранет од Округот Од 1906 до 1908 година, бил пунктовен началник на [[ВМОРО]] во [[Рила]]. По [[Младотурска револуција|Хуриетот]] се враќа како легален во Крчово, но во 1909 година е уапсен заедно со Георги Башлијата и уште тројца четници и осуден на доживотен затвор поради подготовка на [[атентат]] врз [[Јане Сандански]]. Во 1911 година, тој бил амнестиран. При избувнувањето на [[Првата балканска војна]] во 1912 година застанува на чело на дванаесеттата партизанска чета на [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]], а подоцна служел во штабот на Четвртата битолска дружина. Тој бил награден со Орден за храброст - IV степен. Од 1913 година е пунктовен началник во селото [[Петрово (Пиринско)|Петрово]], Демирхисарско. Умрел во Крчово во 1918 година.<ref>Енциклопедия „Пирински край“. Том 1, Благоевград, 1995, стр. 383.</ref><ref>Енциклопедия България, Том 3, София, Издателство на БАН, 1982.</ref> Илија Крчовалията е татко на војводата на [[ВМРО (Автономистичка)|ВМРО]], [[Димитар Илиев]]. ==Извори== <references/> {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Крчовалијата, Илија}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Починати во 1918 година]] [[Категорија:Учесници во Македонското востание]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] fwpxb5kzv415dbwpdzaowyntxexoxae 0 970336 5590204 5443156 2026-07-10T14:23:23Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590204 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Јордан Спасов| | портрет=Cheta of IMARO in rest.jpg| px=150п| опис=македонски револуционер| наставка= | роден-дата={{роден на|||1875}} | роден-место={{роден во|Кнежје}}, [[Косовски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата= {{починал на|25|јули|1908}}| починал-место= {{починал во|Кратовско}}, [[Косовски Вилает]], [[Османлиско Царство]]| }} '''Јордан Спасов''' — македонски револуционер учесник во македонското револуционерно движење и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Спасов е роден во 1875 година во [[Овче Поле|овчеполското]] село [[Кнежје]], тогаш во [[Османлиското Царство]]. Останал без [[образование]] и станал четник во ајдутската чета на дедо Димо. Со неа во 1895 година, тој учествува во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]]. При разбивањето на четата, тој бил заробен и затворен. Бил амнестиран и повторно започнал со револуционерна дејност и во 1900 година, тој станал четник во четата на [[Мирче Ацев - Оровчанецот]]. Подоцна долги години, тој бил војвода на [[ВМОРО]] во Кратовската околија која ја обиколувал со чета од 15 души <ref>Георгиев, Величко, Стайко Трифонов, История на българите 1878 - 1944 в документи, том 1 1878 - 1912, част втора, стр. 475-481., „Българските революционни чети в Македония според доклад на А. Тошев до министъра на външните работи и изповеданията Д. Станчов“</ref>. Бил суден од војводски суд и убиен во првите денови на [[Младотурска револуција|Хуриетот]] поради обвинение и наложување од страна на [[Тодор Александров]].<ref>Думбалаковъ, Михаилъ. Презъ пламъцитѣ на живота и революцията, томъ ІІ, София, 1937, стр. 202.</ref> == Извори == <references/> {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Спасов, Јордан}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 0borp52nwbxah0u41c8wi2k3atl45fi 0 971737 5590275 5558064 2026-07-10T16:45:22Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590275 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црн штрк | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=":7">{{нмс|url=http://oldredlist.iucnredlist.org/details/22697669/0|title=Црн штрк (''Ciconia nigra'')|last=|first=|date=2017|website=www.iucnredlist.org|publisher=[[BirdLife International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161005110316/http://www.iucnredlist.org/details/22697669/0|archive-date=5 октомври 2016|dead-url=|access-date=2 јули 2017}} {{en}}</ref> | image = Ciconia nigra -Kruger National Park-8.jpg | image_width = | image_caption = Во националниот парк „[[Национален парк Кругер|Кругер]]“, [[ЈАР]] | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Штрковидни]] | familia = [[Штркови]] | genus = [[Штрк]] | species = '''Црн штрк''' | binomial = ''Ciconia nigra'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) | range_map = Ciconia nigra distr.png | range_map_caption = Распространетост на црниот штрк {{leftlegend|#FFA000|размножувалиште|outline=gray}}{{leftlegend|#3BA06F|целогодишен прстој|outline=gray}}{{leftlegend|#3B6FFF|презимувалиште|outline=gray}} | synonyms = ''Ardea nigra'' {{мали|Linnaeus,&nbsp;1758}} }} '''Црн штрк''' ({{науч|Ciconia nigra}}) — голема [[преселба на птиците|преселна]] блатна птица од семејството на [[штркови]]те. Присутен е и во [[Македонија]], во периодот на парење. == Општи одлики == * Должина на тело: 95-100 см * Распон на крилја: 185-205 см * Тежина: околу 3 кг Возрасните се големи блатни птици со црни горни делови (глава, врат, гради, грб и крилја) на кои има златнопурпурни и зеленикави одблесоци. Останатиот дел од пердувите е чисто бел. [[Клун]]от и нозете се црвени. Кога лета, делот под крилјата е црн со бел триаголник во основата на крилото. Вратот е истегнат при полетувањето. Нешто е помал од [[бел штрк|белиот штрк]]. Кај малите пилиња, горните делови се кафеаво-црникави. Клунот и нозете се најпрво жолти (кога се во гнездо), но потоа стануваат бежово-розови, кога ќе се научат да летаат (по околу 3 месеци). На една година, црниот штрк личи на возрасна птица, но пердувите му се побезбојни. == Распространетост == За разлика од белиот штрк, кој живее во провинцијата и степите, црниот штрк се среќава во шумите. Живеат во тивки вековни шуми, при што го градат гнездото на некое големо дрво. Ловните територии на црниот штрк се состојат од потоци, рекички, блата, како и ливади со ниска вегетација. Паровите се изолирани еден од друг на неколку километри, при што најголемата густина е во источна Европа (8 пара/{{км2|100}}). Се размножуваат во пролет во потоплите земји на Европа и најмногу во средишните и источни европски региони, како и во [[Русија]] и [[Кина]]. Одлетуваат во септември и зимуваат во [[тропски појас|тропска]] [[Африка]], во [[Индија]] и јужна Кина. Се враќаат на крајот на март и почетокот на април. Меѓутоа, [[Пиринејски Полуостров|пиринејското]] население на црниот штрк не е преселно. == Размножување == [[Податотека:Cigogne Noire MHNT.jpg|мини|лево|180п|Јајце на црн штрк.]] Црните штркови се [[моногамност|моногамни]] птици, кои изгледа остануваат верни една на друга. Секогаш еден од родителите стои во гнездото или околу него, барем додека пилињата не наполнат 2 недели. Парот го брани гнездото и територијата блиску до него. Ловните територии се протегаат на полупречник 5-10 км од гнездото. Периодот на размножување започнува во мај. [[Гнездо]]то е големо, при што може да достигне пречник од 1,5 м и ширина од 1 м. Возрасните го градат на големо и здраво големо дрво ([[даб]] или [[бука]]), при што гнездото се наоѓа на 12-25 м од земјата. Друго место за гнездо е некоја карпа. Тоа се гради од страна на двата родителa, а понекогаш тие користат напуштено гнездо на некоја [[граблива птица]]. Ако местото е тивко и мирно, парот може да користи едно исто гнездо со години. Женката може да снесе од 2 до 6 јајца, но обично тие се 3-5. Таа ги снесува во интервал од 2 дена. Одгледува по едно пиле на година. Излежувањето на јајцата продолжува 35-38 денови и со него се занимаваат и двата родители, при што јајцата се излежуваат во хронолошки ред на нивното снесување. Младенчињата остануваат во гнездото 63-71 ден. По овој период родителите продолжуваат да се грижат за нив околу 1-2 недели, кога пилињата сè уште крај гнездото. Достигнуваат полова зрелост на 3-годишна возраст. ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Ciconia nigra}} {{викивидови-ред|Ciconia nigra|Црн штрк}} * [https://web.archive.org/web/20141202063048/http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/45_BlackStorkCnigra.pdf Одредување на возраста и полот на црниот шрк] — Х. Бласко-Сумета и Г.-М. Хајнце (PDF) {{en}} * [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/084.pdf Црн штрк] — Атлас на јужноафриканските птици {{en}} * {{InternetBirdCollection|black-stork-ciconia-nigra}} [[Категорија:Штркови]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 05g5rpn46apu3fv1gef00dyaj1ahwo8 0 971812 5590256 5558119 2026-07-10T16:39:31Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590256 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црвена чапја | image = SL Bundala NP asv2020-01 img04.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Штрковидни]] | familia = [[Ardeidae]] | genus = ''[[Ardea]]'' | species = '''''A. purpurea''''' | binomial = ''Ardea purpurea'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1766) | range_map = Ardea purpurea map.svg | range_map_width = 250px | range_map_caption = жолто - размножување <br/> зелено - презимување. }} [[File:Ardea purpurea MHNT.ZOO.2010.11.53.1.jpg|thumb|''Ardea purpurea'']] '''Црвената чапја''' (''Ardea purpurea'') е птица од семејството [[чапји]]. Таа се размножува во [[Африка]], централна и јужна [[Европа]], како и во јужна и источна [[Азија]]. Европските популации се [[преселба на птици|миграторни]], презимуваат во тропска Африка; посеверните азиски популации исто така се селат појужно во Азија. Таа е редок, но редовен жител северно од териториите каде се размножува. == Физички опис == По својот надворешен изглед многу наликува на сродната [[сива чапја]], но е помала и со поцрвени тонови. * Должина на тело - 80 - 90&nbsp;см; * Распон на крилја - околу 140-145&nbsp;см; * Тежина - 600-1400 g; * [[Полов диморфизам]] - слабо изразен; * [[Пердув]]и - преовладуваат сиви и црвеникави тонови; * Полетување - со тешки замавнувања и свиен врат. == Биотоп == Се среќава по бреговите на езера и реки, најчесто обраснати со вегетација. Не се среќава во големи планински масиви. == Начин на живеење и исхрана == Се исхранува главно со [[риби|риба]], која дури и ако е значително голема на прв поглед лесно ја проголтува. Исто така јаде и змии, глувци, инсекти, водоземци, јајца, остатоци од мртви животни, крастави и други жаби кои можат да лачат отровен секрет. Како и сивата чапја, кога лови се движи бавно и често го демне пленот, но како што е случај со блиските видови со неа всушност заземаат различни [[еколошка ниша|еколошки ниши]] и нема конкуренција меѓу нив. Сивата чапја ја бара храната во плитки заливи и во откриени води, каде може да се движи слободно. Кога е исплашена, слично на некои други видови чапји, зазема посебна маскирна положба со исправен нагоре врат и клун. Меѓу трските и останатите растенија застаната во таква положба е многу тешко забележлива. Ја заземаат пред сè малите и во краен случај возрасните птици. ==Погледни== *[[Список на птици во Македонија]] [[Категорија:Штрковидни]] [[Категорија:Чапји]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 5u4fawkar6qxcrrms46ehss9oms3oee 0 971895 5590269 5558111 2026-07-10T16:43:05Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590269 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црн ибис | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106003777 |title=''Plegadis falcinellus'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Plegadis falcinellus Syracuse.jpg | image_caption = | image2 = Plegadis falcinellus - Glossy Ibis XC129140.ogg | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Пеликановидни]] | familia = [[Ибиси и лажичарки]] | genus = ''[[Ибиси]]'' | species = '''''Црн ибис''''' | binomial = ''Plegadis falcinellus'' | binomial_authority = [[Карл Лине]], 1766 }} [[File:Plegadis falcinellus MHNT.ZOO.2010.11.60.4.jpg|thumb|''Plegadis falcinellus'']] '''Црниот ибис''' или '''блескав ибис''' (''Plegadis falcinellus'') е широко распространета птица од семејството [[ибиси]]. Го има во [[Македонија]]. ==Опис== Црниот ибис е средно голема птица, долга од 48-66&nbsp;см, со распон на крилјата од 80 до 105&nbsp;см.<ref>[http://www.arkive.org/glossy-ibis/plegadis-falcinellus/#text=Facts Glossy ibis videos, photos and facts – Plegadis falcinellus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130327200533/http://www.arkive.org/glossy-ibis/plegadis-falcinellus/#text=Facts |date=2013-03-27 }}. ARKive. Посетено на 2013-03-05.</ref><ref name= Hancock>{{Наведена книга|author=Hancock, Kushlan & Kahl|title=Storks, Ibises, and Spoonbills of the World| publisher=Academic Press |year=1992| isbn=978-0-12-322730-0}}</ref> Тежат од 485 до 970 грама. Возрасните птици се темнокафеави со бронзен и зелен метален одблесок. Младите се кафеави без одблесок, на главата и вратот поседуваат бела нијанса која исчезнува кај возрасните. == Распространетост == Широко е распространет во [[Евроазија]], [[Африка]], [[Австралија]], [[Северна Америка]]. Презимува во Африка и Азија, каде се храни од плитките води со калливо дно обраснати со трска, понекогаш на оризовите полиња и влажните ливади. == Начин на живеење == Живеат во слатки и слабосолени водни басени, широки блата, естуари, плитки потопени и влажни ливади. === Исхрана === Црниот ибис се исхранува со водни без‘рбетници - водни [[инсект]]и, [[пијавици]], [[дождовни црви]]; понекогаш со риби и водоземци. === Размножување === Црниот ибис се гнезди во густи колонии заедно со други птици - [[чапја лажичарка|чапји лажичарки]], [[пеликани]], [[чапји]]. ==Наводи== {{Reflist}} ==Надворешни врски== * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3777&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070929165946/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3777&m=0 |date=2007-09-29 }} * Glossy Ibis – [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/093.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds]. * [http://www.birds.cornell.edu/programs/AllAboutBirds/BirdGuide/Glossy_Ibis_dtl.html Glossy Ibis Information with photographs and sound] from the Cornell Laboratory of Ornithology. * [http://ibc.lynxeds.com/species/glossy-ibis-plegadis-falcinellus Glossy Ibis videos, photos & sounds] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160404082932/http://ibc.lynxeds.com/species/glossy-ibis-plegadis-falcinellus |date=2016-04-04 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.enature.com/fieldguides/detail.asp?recnum=BD0128 Glossy Ibis Information] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061129051849/http://www.enature.com/fieldguides/detail.asp?recnum=BD0128 |date=2006-11-29 }} from eNature.com * [http://www.flickr.com/groups/birdguide/pool/tags/Plegadis%20falcinellus Field Guide Photo Page on Flickr] [[Категорија:Пеликановидни]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Ибиси]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 2q4uj7b50n6n83dvbv7rg7u3bprrxn4 0 974111 5590263 5558139 2026-07-10T16:41:41Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590263 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightsteelblue | name = Црвеноперка | image = Rutilus rutilus 2009 G3.jpg | image_width = 300px | status = LR/lc | status_system = IUCN2.3 | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Зракоперки]] | ordo = [[Крапообразни]] | familia = [[Cyprinidae]] | genus = ''[[Rutilus]]'' | species = '''''R. rutilus ''''' | binomial = ''Rutilus rutilus'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linneaus]], 1758)}} '''Црвеноперката''' ([[лат.]] ''Rutilus rutilus'') припаѓа на семејството [[краповидни]] риби (Cyprinidae)во родот ''Rutilus''<ref name="slvesnik.com.mk">[http://www.slvesnik.com.mk/Issues/634836914B1C2C48A528E23A94A0CD4B.pdf/ Службен весник на Р.М. бр.145 2011&nbsp;г.]</ref>. Широко е распространета во слатките води на [[Европа]], источно од Пиринеите и северно од Алпите, живее во водите на [[Сибир]] и сливот на Аралското Море. Најбројна е во Дунавскиот слив. Перките и се црвени по што го добила името. Ирисот и е редовно црвен. Оваа риба на прв поглед тешко се разликува од писата, а разликата е во тоа што црвеноперката има шилеста уста, и заоблен стомачен гребен меѓу стомачните и аналните перки. Диплоидниот број на хромозоми изнесува 52. Достигнува должина до 45цм и маса од 800 г. За [[Македонија]] е карактеристичен подвидот Дојранска црвеноперка (Rutilus rutilus dojranensis Karaman, 1928). Од дојранското езеро годишно се ловат по 323 000 кг. од овој подвид. ==Опис== Црвеноперката има високо долгнавесто, странично сплескано тело покриено со крупни скралушки. Има крупна глава со крупни очи. Устата е горна, завртена нагоре. Перките се црвенкасти по боја, особено аналната и опашната перка. Грбната перка е поставена на средината на телото. Телото на горната страна е сиво зелено, додека странично е сребренесто. Бојата на стомачната страна е сребрено бела. По страните се протега надолжна темносива линија.<ref name="slvesnik.com.mk"/> ==Размножување== Црвеноперката, како и поголем број на ципринидни видови за мрест доаѓа во крајбрежјето и икрата ја полага во помали или поголеми групи во кои по правило 1-2 единки се женски, а останатите единки се машки. По правило женските единки се поголеми од машките. Икрата има доста дебел ресест леплив слој со кој што се прилепува за подлогата, која што е составена во најголем број на случаи од крупни камења, на кои што често има големо количество на млади школки-жапки. Местата на кои што црвеноперката ја полага својата икра најчесто се просторно и временски идентични со тие на кленот, со таа разлика што црвеноперката икрата ја полага во подлабокиот дел од појасот покрај брегот. Бројот на зрна икра кај црвеноперката е доста различен и зависи од возраста на единките и нивната тежина. Единките на црвеноперката созреваат на различна возраст. Може да се сретнат полово зрели единки и на двогодишна возраст, но најголем дел од популацијата на црвеноперката е полово созреан во третата година од животот. Поголем дел од животот црвеноперката поминува во непосредна близина на брегот.<ref name="slvesnik.com.mk"/> ==Исхрана== Најчесто се движи во помали јата и само за време на мрестот се групира во поголеми јата. Се храни со организми кои што живеат на дното, планктон, како и со делови на водната растителност.<ref name="slvesnik.com.mk"/> {{Зоо-никулец}} [[Категорија:Краповидни]] [[Категорија:Риби на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] gnsjzps1uj242mp8y26z8jz4iodbeyi 0 1008646 5590067 5267718 2026-07-10T12:08:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590067 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Риби (соѕвездие)|Риби]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 0240 SDSS.jpg |ректасцензија=0 ч 45 м 1,9 с |деклинација=+ 6° 6' 46" |положбен агол= |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=13,7 |привиден сјај Ч=14,6 |површински сјај=14 |привидни димензии=1,2' х 1,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[22 октомври]] [[1886]] |алтернативни ознаки=UGC 473, MCG 1-3-1, CGCG 410-3 |слика=NGC 0240 SDSS.jpg}} '''NGC 240''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Риби (соѕвездие)|Риби]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 240 се споменува и како UGC 473, MCG 1-3-1, CGCG 410-3 . == Откривање == Објектот е откриен на [[22 октомври]] [[1886]] година од страна на [[Луис Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 240 е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,7 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 240 има привидни димензии од 1,2' х 1,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 45 м 1,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 6° 6' 46". == Други поделби == Проучување на NGC 240 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2653. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 171; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 17. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 877. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Риби (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC240 Прегледувач на длабокото небо — NGC 240]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC240 Поправени информации за NGC 240] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20240 NGC 240] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20240 NGC 240] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240817205606/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20240 |date=2024-08-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Риби (соѕвездие)]] [[Категорија:Спирални галаксии]] q9srkchccnq7hel0p7a7c3swlt6uv3b 0 1008667 5590244 5268282 2026-07-10T16:36:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590244 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Риби (соѕвездие)|Риби]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 257.png |ректасцензија=0 ч 48 м 1,6 с |деклинација=+ 8° 17' 48" |положбен агол=105 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=12,6 |привиден сјај Ч=13,3 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=1,9' х 1,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[29 декември]] [[1790]] |алтернативни ознаки=UGC 493, MCG 1-3-3, CGCG 410-6, IRAS 00454+0801 |слика=NGC 0257 SDSS.jpg}} '''NGC 257''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Риби (соѕвездие)|Риби]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 257 се споменува и како UGC 493, MCG 1-3-3, CGCG 410-6, IRAS 00454+0801 . == Откривање == Објектот е откриен на [[29 декември]] [[1790]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 257 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,6 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 257 има привидни димензии од 1,9' х 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 48 м 1,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 8° 17' 48". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 105°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 257 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2818. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 171; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 604. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 877. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Риби (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC257 Прегледувач на длабокото небо — NGC 257]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC257 Поправени информации за NGC 257] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20257 NGC 257] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20257 NGC 257] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250123171704/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20257 |date=2025-01-23 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Риби (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1790 година]] [[Категорија:Спирални галаксии]] [[Категорија:PGC-објекти]] 59a1mti894ltae9i0xx26rw6ujvgfi9 0 1008753 5590368 5270186 2026-07-11T07:28:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590368 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Феникс (соѕвездие)|Феникс]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 0312 DSS.jpg |ректасцензија=0 ч 56 м 15,7 с |деклинација=- 52° 46' 59" |положбен агол=62 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E2 |привиден сјај В=12,4 |привиден сјај Ч=13,4 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=1,4' х 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[5 септември]] [[1836]] |алтернативни ознаки=ESO 151-6, AM 0054-530 |слика=NGC 0312 DSS.jpg}} '''NGC 312''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Феникс (соѕвездие)|Феникс]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 312 се споменува и како ESO 151-6, AM 0054-530 . == Откривање == Објектот е откриен на [[5 септември]] [[1836]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 312 е од видот E2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,4 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 312 има привидни димензии од 1,4' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 56 м 15,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 52° 46' 59". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 62°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 312 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 3343. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 417; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8473. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Феникс (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Corwin, Harold G., Jr., A. de Vaucouleurs, and G. de Vaucouleurs, "Southern Galaxy Catalogue", Austin, Texas: University of Texas Monographs in Astronomy No. 4, 1985. (152,564) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC312 Прегледувач на длабокото небо — NGC 312]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC312 Поправени информации за NGC 312] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20312 NGC 312] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20312 NGC 312] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240605171652/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20312 |date=2024-06-05 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Феникс (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1836 година]] [[Категорија:Елиптични галаксии]] 6artf95467gj8947dzeqglzb82p0fnf 0 1008765 5590400 5270428 2026-07-11T09:41:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590400 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Феникс (соѕвездие)|Феникс]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 0319 DSS.jpg |ректасцензија=0 ч 56 м 57,6 с |деклинација=- 43° 50' 19" |положбен агол=150 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBa |привиден сјај В=13,4 |привиден сјај Ч=14,3 |површински сјај=13 |привидни димензии=1' х 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[5 септември]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 243-13, MCG -7-3-1 |слика=NGC 0319 DSS.jpg}} '''NGC 319''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Феникс (соѕвездие)|Феникс]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 319 се споменува и како ESO 243-13, MCG -7-3-1 . == Откривање == Објектот е откриен на [[5 септември]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 319 е од видот SBa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,4 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 319 има привидни димензии од 1' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 56 м 57,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 43° 50' 19". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 150°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 319 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 3398. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 387; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7539. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Феникс (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Corwin, Harold G., Jr., A. de Vaucouleurs, and G. de Vaucouleurs, "Southern Galaxy Catalogue", Austin, Texas: University of Texas Monographs in Astronomy No. 4, 1985. (152,564) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC319 Прегледувач на длабокото небо — NGC 319]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC319 Поправени информации за NGC 319] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20319 NGC 319] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20319 NGC 319] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250904170720/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20319 |date=2025-09-04 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Феникс (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] [[Категорија:Преодни спирални галаксии]] 4r1hiq2bqya3muat64r4x3bz4eflf1t 0 1008774 5590436 5270630 2026-07-11T11:18:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590436 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 0325 SDSS.jpg |ректасцензија=0 ч 57 м 47,9 с |деклинација=- 5° 6' 45" |положбен агол=91 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=14,8 |привиден сјај Ч=15,5 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=1,3' х 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Алберт Март]] |датум на откривање=[[27 септември]] [[1864]] |алтернативни ознаки=MCG -1-3-45, FGC 111 }} '''NGC 325''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 325 се споменува и како MCG -1-3-45, FGC 111 . == Откривање == Објектот е откриен на [[27 септември]] [[1864]] година од страна на [[Алберт Март]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 325 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,8 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 325 има привидни димензии од 1,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 57 м 47,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 5° 6' 45". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 91°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 325 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 3454. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 217; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4680. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1206. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC325 Прегледувач на длабокото небо — NGC 325]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC325 Поправени информации за NGC 325] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20325 NGC 325] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20325 NGC 325] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210232003/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20325 |date=2021-12-10 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1864 година]] [[Категорија:Спирални галаксии]] qwppda4roxbmowcbb8zx11wwoej9gtu 0 1033427 5590311 4714133 2026-07-10T21:02:49Z P.Nedelkovski 47736 поврзано 5590311 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Свети Димитриј |слика = Црква „Св. Димитриј“ - Кривогаштани.jpg |големина на слика = 250п |опис = Поглед на црквата |епархија = Преспанско-пелагониска |намесништво = Прилепско |парохија = Втора кривогаштанска |координати = {{coord|41|20|15|N|21|19|43|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Кривогаштани |општина = Кривогаштани |држава = Македонија |патрон = [[Свети Димитрија Солунски|Свети Димитриј]] |изградба = 1911 |завршено = 19 април 1912 |осветување = |живопис = 1912 |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = трикорабна |архитектонски стил= }} '''Свети Димитриј''' — главна селска [[Црква (градба)|црква]] во прилепското село [[Кривогаштани]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> Црквата се наоѓа во средишниот дел на селото Кривогаштани, на самиот [[регионален пат 1306]]. Околу црквата се наоѓаат гробишта. == Местоположба == Црквата е сместена во селото [[Кривогаштани]].<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina: antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> == Историја == Според истражувањето на [[Јован Трифуноски]], црквата била изградена во 1911 година. Претходно на тоа место имало остатоци од стар храм.<ref name=":0" /> Сепак, натписот на камбанаријата на црквата покажува дека истата била изградена на 19 април 1912 година. == Архитектура == Црквата има трикорабна градба, со полукружна апсида на источната страна, расчленета со три слепи ниши.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oldprilep.com/crkva-sveti-dimitrij-krivogastani/|title=Црква „Свети Димитриј“, село Кривогаштани|date=2011-12-29|work=OLDPRILEP.COM|language=|accessdate=2022-01-06}}</ref> Во црквата се чува [[Св. Димитрија (Кривогаштани)|мермерна надгробна плоча]] со релјефна претстава на две машки и две женски бисти. Горе има калкан со палмета и акротерија, а во едикулата претстава на коњаник, дете што стои на ара и десно од него жена. Под нив има старогрчки натпис во 10 реда.<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|301}}</ref> === Фрескоживопис === Живописот црквата го добила истата година кога била подигна, во 1912 година. Црквата има и женска црква – галерија.<ref name=":1" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Гробишта во Кривогаштани 2.jpg|Гробишта во црковниот двор Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кривогаштани 7.jpg|Гробиштата и помошниот објект Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кривогаштани 4.jpg|Споредниот влез Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кривогаштани 5.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кривогаштани 6.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кривогаштани 8.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кривогаштани 2.jpg|Натписи на камбанаријата на црквата Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Кривогаштани 3.jpg|Главниот влез Податотека:Krivogashtani - P1100126.JPG|Поглед на црквата </gallery> == Поврзано == * [[Прилепско архијерејско намесништво]] * [[Втора кривогаштанска парохија]] * [[Кривогаштани]] * [[Блатен даб (Кривогаштани)]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Demetrious Church (Krivogaštani)}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Димитриј, Кривогаштани}} [[Категорија:Кривогаштани]] [[Категорија:Храмови посветени на Свети Димитрија во Македонија|Кривогаштани]] 2zzaw66g3xn3m3vagg52kik60t8fzqn 0 1036055 5590173 5267961 2026-07-10T13:59:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590173 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Рис (соѕвездие)|Рис]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2473 DSS.jpg |ректасцензија=7 ч 55 м 35 с |деклинација=+ 56° 44' 11" |положбен агол=85 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,1 |привиден сјај Ч=15,9 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=0,5' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Парсонс]] |датум на откривање=[[20 февруари]] [[1851]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 2473''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Рис (соѕвездие)|Рис]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[20 февруари]] [[1851]] година од страна на [[Вилијам Парсонс]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2473 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2473 има привидни димензии од 0,5' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 55 м 35 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 56° 44' 11". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 85°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2473 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 22191. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 43; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3791. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 985. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Рис (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2473 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2473]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2473 Поправени информации за NGC 2473] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202473 NGC 2473] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202473 NGC 2473] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210628221837/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202473 |date=2021-06-28 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Рис (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1851 година]] 8zek7t22xqy6buw08k4kw1k1fxpb9re 0 1036069 5590198 5268003 2026-07-10T14:20:29Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590198 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2487 DSS.jpg |ректасцензија=7 ч 58 м 20,3 с |деклинација=+ 25° 8' 57" |положбен агол=115 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=12,5 |привиден сјај Ч=13,2 |површински сјај=14,2 |привидни димензии=2,7' x 2,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Алберт Март]] |датум на откривање=[[7 ноември]] [[1864]] |алтернативни ознаки=UGC 4126, MCG 4-19-12, CGCG 118-30, KCPG 150B, IRAS 07553+2517 }} '''NGC 2487''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2487 се споменува и како UGC 4126, MCG 4-19-12, CGCG 118-30, KCPG 150B, IRAS 07553+2517. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 ноември]] [[1864]] година од страна на [[Алберт Март]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2487 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2487 има привидни димензии од 2,7' х 2,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 58 м 20,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 25° 8' 57". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 115°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2487 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 22343. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 140; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1930. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 226. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Близнаци (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2487 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2487]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2487 Поправени информации за NGC 2487] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202487 NGC 2487] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202487 NGC 2487] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240728215430/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202487 |date=2024-07-28 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Близнаци (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1864 година]] c01i7ybfksq5xciwvf4rlzf2ohufszw 0 1036071 5590207 5268009 2026-07-10T14:25:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590207 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 2489 DSS.jpg |соѕвездие=[[Крма (соѕвездие)|Крма]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=7 ч 56 м 15,9 с |деклинација=- 30° 3' 51" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=II2m |привиден сјај В=7,9 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=5' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[30 декември]] [[1785]] |алтернативни ознаки=OCL 690, ESO 430-SC3 }} '''NGC 2489''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Крма (соѕвездие)|Крма]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2489 се споменува и како OCL 690, ESO 430-SC3. == Откривање == Објектот е откриен на [[30 декември]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2489 е од видот II2m.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 7,9 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2489 има само една позната привидна димензија, која изнесува 5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 7 ч 56 м 15,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 30° 3' 51". == Други поделби == Проучување на NGC 2489 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 362; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7119. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 62. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2001-2500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Крма (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2489 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2489]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2489 Поправени информации за NGC 2489] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202489 NGC 2489] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202489 NGC 2489] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240819044006/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202489 |date=2024-08-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Крма (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] g5tzxj45l0b7sppli0icleqi6yvz7qf 0 1038569 5590219 5268255 2026-07-10T16:18:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590219 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2561 SDSS.jpg |ректасцензија=8 ч 19 м 36,7 с |деклинација=+ 4° 39' 24" |положбен агол=138 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBc |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=1,1' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1887]] |алтернативни ознаки=UGC 4336, MCG 1-22-1, CGCG 31-81, CGCG 32-1, IRAS 08169+0448 }} '''NGC 2561''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2561 се споменува и како UGC 4336, MCG 1-22-1, CGCG 31-81, CGCG 32-1, IRAS 08169+0448. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1887]] година од страна на [[Луис Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2561 е од видот SBc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2561 има привидни димензии од 1,1' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 19 м 36,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 4° 39' 24". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 138°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2561 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 23351. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 231; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 204. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 27. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2501-3000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Водна Змија (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2561 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2561]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2561 Поправени информации за NGC 2561] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202561 NGC 2561] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202561 NGC 2561] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308082540/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202561 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Водна Змија (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1887 година]] gxqgkna4jx8nnp1y7vy8b8zih7smd9s 0 1038570 5590221 5268258 2026-07-10T16:21:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590221 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Рак (соѕвездие)|Рак]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2562 SDSS.jpg |ректасцензија=8 ч 20 м 23,5 с |деклинација=+ 21° 7' 54" |положбен агол=3 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=12,9 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=12,3 |привидни димензии=1' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[13 февруари]] [[1787]] |алтернативни ознаки=UGC 4345, MCG 4-20-31, CGCG 119-63, ARAK 159 }} '''NGC 2562''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Рак (соѕвездие)|Рак]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2562 се споменува и како UGC 4345, MCG 4-20-31, CGCG 119-63, ARAK 159. == Откривање == Објектот е откриен на [[13 февруари]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2562 е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2562 има привидни димензии од 1' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 20 м 23,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 21° 7' 54". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 3°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2562 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 23395. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 141; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1390. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1364. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2501-3000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Рак (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2562 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2562]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2562 Поправени информации за NGC 2562] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202562 NGC 2562] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202562 NGC 2562] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240727181851/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202562 |date=2024-07-27 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Рак (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] croiy1ncc3znbx6n6iad45uv5ydd0p6 0 1038575 5590225 5268273 2026-07-10T16:30:20Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590225 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Крма (соѕвездие)|Крма]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=8 ч 18 м 32 с |деклинација=- 30° 38' 24" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=III2m |привиден сјај В=7,4 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=11' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[4 март]] [[1793]] |алтернативни ознаки=OCL 708, ESO 431-SC3 |слика=NGC 2567 DSS.jpg}} '''NGC 2567''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Крма (соѕвездие)|Крма]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2567 се споменува и како OCL 708, ESO 431-SC3. == Откривање == Објектот е откриен на [[4 март]] [[1793]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2567 е од видот III2m.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 7,4 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2567 има само една позната привидна димензија, која изнесува 11'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 18 м 32 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 30° 38' 24". == Други поделби == Проучување на NGC 2567 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 362; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7122. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 52. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2501-3000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Крма (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2567 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2567]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2567 Поправени информации за NGC 2567] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202567 NGC 2567] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202567 NGC 2567] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220312113741/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202567 |date=2022-03-12 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Крма (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1793 година]] l1crhgu6jzhng6ey114p9nv8koo5hwo 0 1038606 5590293 5268375 2026-07-10T17:19:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590293 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Рак (соѕвездие)|Рак]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2596 SDSS.jpg |ректасцензија=8 ч 27 м 26,6 с |деклинација=+ 17° 17' 4" |положбен агол=65 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sb |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,5' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Алберт Март]] |датум на откривање=[[26 јануари]] [[1865]] |алтернативни ознаки=UGC 4419, MCG 3-22-13, CGCG 89-30, IRAS 08245+1726 }} '''NGC 2596''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Рак (соѕвездие)|Рак]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2596 се споменува и како UGC 4419, MCG 3-22-13, CGCG 89-30, IRAS 08245+1726. == Откривање == Објектот е откриен на [[26 јануари]] [[1865]] година од страна на [[Алберт Март]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2596 е од видот Sb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2596 има привидни димензии од 1,5' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 27 м 26,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 17° 17' 4". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 65°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2596 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 23714. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 141; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1383. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1311. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2501-3000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Рак (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2596 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2596]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2596 Поправени информации за NGC 2596] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202596 NGC 2596] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202596 NGC 2596] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211127115837/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202596 |date=2021-11-27 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Рак (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1865 година]] 395kc2bp1269mx4ucydg9ib1i7vgwym 0 1038609 5590294 5268385 2026-07-10T17:25:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590294 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC2599 - SDSS DR14.jpg |соѕвездие=[[Рак (соѕвездие)|Рак]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=8 ч 32 м 11,2 с |деклинација=+ 22° 33' 39" |положбен агол=105 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=12,2 |привиден сјај Ч=13,1 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,9' x 1,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[16 ноември]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 4458, MCG 4-20-67, MK 389, IRAS 08292+2243, CGCG 119-122, KUG 0829+227A }} '''NGC 2599''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Рак (соѕвездие)|Рак]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2599 се споменува и како UGC 4458, MCG 4-20-67, MK 389, IRAS 08292+2243, CGCG 119-122, KUG 0829+227A. == Откривање == Објектот е откриен на [[16 ноември]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2599 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2599 има привидни димензии од 1,9' х 1,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 32 м 11,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 22° 33' 39". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 105°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2599 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 23941. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 141; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1941. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1355. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2501-3000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Рак (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2599 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2599]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2599 Поправени информации за NGC 2599] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202599 NGC 2599] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202599 NGC 2599] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240723164542/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202599 |date=2024-07-23 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Рак (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] 28xuqkgg93go1ewpw196csyomvloclz 0 1038610 5590295 5268394 2026-07-10T17:31:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590295 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2600 SDSS.jpg |ректасцензија=8 ч 34 м 44,8 с |деклинација=+ 52° 42' 55" |положбен агол=78 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sb |привиден сјај В=14,2 |привиден сјај Ч=15 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,2' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Гијом Бигурдан]] |датум на откривање=[[7 март]] [[1886]] |алтернативни ознаки=UGC 4475, MCG 9-14-68, CGCG 263-55 }} '''NGC 2600''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2600 се споменува и како UGC 4475, MCG 9-14-68, CGCG 263-55. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 март]] [[1886]] година од страна на [[Гијом Бигурдан]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 12&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2600 е од видот Sb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2600 има привидни димензии од 1,2' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 34 м 44,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 52° 42' 55". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 78°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2600 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 24082. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 44; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3797. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 679. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2501-3000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2600 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2600]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2600 Поправени информации за NGC 2600] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202600 NGC 2600] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202600 NGC 2600] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240719031028/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202600 |date=2024-07-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] 6dzs3d7fqd83jaxjz3hnlaee8c9wtpa 0 1038616 5590296 5268412 2026-07-10T17:41:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590296 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2605 SDSS.jpg |ректасцензија=8 ч 34 м 53,3 с |деклинација=+ 52° 48' 16" |положбен агол=20 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0? |привиден сјај В=15,5 |привиден сјај Ч=16,4 |површински сјај=13 |привидни димензии=0,4' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Парсонс]] |датум на откривање=[[11 март]] [[1858]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 2605''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 март]] [[1858]] година од страна на [[Вилијам Парсонс]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2605 е од видот S0?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2605 има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 34 м 53,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 52° 48' 16". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 20°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2605 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2424112. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 44; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3797. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 679. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2501-3000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2605 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2605]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2605 Поправени информации за NGC 2605] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202605 NGC 2605] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202605 NGC 2605] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211206002102/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202605 |date=2021-12-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] n7lwyn1nzcg3ttu8o6ly8l3exgbzjan 0 1038668 5590297 5268580 2026-07-10T18:58:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590297 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Рак (соѕвездие)|Рак]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2657 SDSS.jpg |ректасцензија=8 ч 45 м 15,8 с |деклинација=+ 9° 38' 45" |положбен агол=153 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sd |привиден сјај В=13 |привиден сјај Ч=13,6 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=1' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[7 март]] [[1885]] |алтернативни ознаки=UGC 4573, MCG 2-23-2, CGCG 61-6, IRAS 08425+0949 }} [[Податотека:NGC2657 - SDSS DR14.jpg|алт=NGC 2657 — спирална галаксија во соѕвездието Рак|мини|NGC 2657 — спирална галаксија во соѕвездието Рак]] '''NGC 2657''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Рак (соѕвездие)|Рак]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2657 се споменува и како UGC 4573, MCG 2-23-2, CGCG 61-6, IRAS 08425+0949. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 март]] [[1885]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2657 е од видот Sd.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2657 има привидни димензии од 1' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 45 м 15,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 9° 38' 45". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 153°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2657 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 24595. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 186; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 810. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 438. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2501-3000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Рак (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2657 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2657]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2657 Поправени информации за NGC 2657] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202657 NGC 2657] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202657 NGC 2657] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308051444/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202657 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Рак (соѕвездие)]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1885 година]] 3dknr7b4564a3qxi89jpsn5pghsg1rc 0 1038708 5590298 5268706 2026-07-10T19:56:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590298 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 2693 SDSS.jpg |ректасцензија=8 ч 56 м 59,4 с |деклинација=+ 51° 20' 52" |положбен агол=160 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E1 |привиден сјај В=11,9 |привиден сјај Ч=12,8 |површински сјај=13,6 |привидни димензии=2,6' x 1,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[17 март]] [[1790]] |алтернативни ознаки=UGC 4674, MCG 9-15-55, CGCG 264-35 }} '''NGC 2693''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2693 се споменува и како UGC 4674, MCG 9-15-55, CGCG 264-35. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 март]] [[1790]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2693 е од видот E1.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 2693 има привидни димензии од 2,6' х 1,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 56 м 59,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 51° 20' 52". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 160°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 2693 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 25144. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 44; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3423. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 982. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (2501-3000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC2693 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2693]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2693 Поправени информации за NGC 2693] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202693 NGC 2693] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202693 NGC 2693] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308083003/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202693 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1790 година]] 992lw2x7vrstothwufjgu3yxm9928ih 0 1039803 5590355 5270006 2026-07-11T05:52:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590355 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC3068 - SDSS DR14.jpg |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=9 ч 58 м 38,1 с |деклинација=+ 28° 52' 16" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=C |привиден сјај В=15,2 |привиден сјај Ч=16,2 |површински сјај=12,4 |привидни димензии=1,1' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[12 март]] [[1785]] |алтернативни ознаки=NPM1G +29.0179, Arp 174, stellar }} '''NGC 3068B''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3068B се споменува и како NPM1G +29.0179, Arp 174, stellar. == Откривање == Објектот е откриен на [[12 март]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3068B е од видот C.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3068B има привидни димензии од 1,1' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 9 ч 58 м 38,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 28° 52' 16". == Други поделби == Проучување на NGC 3068B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 87670. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 104; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1967. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1396. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3068B Прегледувач на длабокото небо — NGC 3068B]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3068B Поправени информации за NGC 3068B] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203068B NGC 3068B] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203068B NGC 3068B] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250327020403/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203068B |date=2025-03-27 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] 550tlpd6hu9aqnaddvi0577bsmo9rnp 0 1039805 5590356 5270016 2026-07-11T05:58:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590356 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC3070 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=9 ч 58 м 6,9 с |деклинација=+ 10° 21' 37" |положбен агол= |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=12,3 |привиден сјај Ч=13,3 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,4' x 1,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[15 март]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 5350, MCG 2-26-6, CGCG 64-11 }} '''NGC 3070''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3070 се споменува и како UGC 5350, MCG 2-26-6, CGCG 64-11. == Откривање == Објектот е откриен на [[15 март]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3070 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3070 има привидни димензии од 1,4' х 1,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 9 ч 58 м 6,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 10° 21' 37". == Други поделби == Проучување на NGC 3070 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 28796. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 189; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 832. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 74. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3070 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3070]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3070 Поправени информации за NGC 3070] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203070 NGC 3070] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203070 NGC 3070] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240603104824/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203070 |date=2024-06-03 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] eu2vw8rx747jh3muxl2cxquamwci2wc 0 1039808 5590361 5270025 2026-07-11T06:03:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590361 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3073 Hubble WikiSky.jpg |ректасцензија=10 ч 0 м 52,2 с |деклинација=+ 55° 37' 6" |положбен агол=156 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E/SB0 |привиден сјај В=13,4 |привиден сјај Ч=14,1 |површински сјај=13,7 |привидни димензии=1,2' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[1 април]] [[1790]] |алтернативни ознаки=UGC 5374, MCG 9-17-7, MK 131, CGCG 265-54, CGCG 266-6 }} '''NGC 3073''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3073 се споменува и како UGC 5374, MCG 9-17-7, MK 131, CGCG 265-54, CGCG 266-6. == Откривање == Објектот е откриен на [[1 април]] [[1790]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3073 е од видот E/SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3073 има привидни димензии од 1,2' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 0 м 52,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 55° 37' 6". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 156°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3073 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 28974. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 45; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3817. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1331. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3073 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3073]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3073 Поправени информации за NGC 3073] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203073 NGC 3073] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203073 NGC 3073] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240706154755/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203073 |date=2024-07-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:MCG-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1790 година]] akemvasou87d8y9mz6g0jcgurlf0ter 0 1039820 5590362 5270064 2026-07-11T06:23:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590362 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3085 DSS.jpg |ректасцензија=9 ч 59 м 29,1 с |деклинација=- 19° 29' 34" |положбен агол=119 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=12,3 |привидни димензии=1,2' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[23 март]] [[1835]] |алтернативни ознаки=ESO 566-38, MCG -3-26-3 }} '''NGC 3085''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3085 се споменува и како ESO 566-38, MCG -3-26-3. == Откривање == Објектот е откриен на [[23 март]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3085 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3085 има привидни димензии од 1,2' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 9 ч 59 м 29,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 19° 29' 34". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 119°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3085 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 28875. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 324; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6053. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 689. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Водна Змија (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3085 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3085]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3085 Поправени информации за NGC 3085] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203085 NGC 3085] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203085 NGC 3085] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240723000415/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203085 |date=2024-07-23 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Водна Змија (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1835 година]] pbyyn2a7qj389cignizp3126nl4b49t 0 1039821 5590363 5270066 2026-07-11T06:26:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590363 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC3086 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=9 ч 59 м 8,6 с |деклинација=- 34° 13' 32" |положбен агол= |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=10,5 |привиден сјај Ч=11,6 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=2' x 2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[2 февруари]] [[1835]] |алтернативни ознаки=ESO 374-15, MCG -6-22-5, AM 0956-335 }} '''NGC 3086''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3086 се споменува и како ESO 374-15, MCG -6-22-5, AM 0956-335. == Откривање == Објектот е откриен на [[2 февруари]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3086 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 10,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 11,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3086 има привидни димензии од 2' х 2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 9 ч 59 м 8,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 34° 13' 32". == Други поделби == Проучување на NGC 3086 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 28845. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 365; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4906. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 470. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Пумпа (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3086 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3086]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3086 Поправени информации за NGC 3086] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203086 NGC 3086] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203086 NGC 3086] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240729193808/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203086 |date=2024-07-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Пумпа (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1865 година]] dxip9ptmzic7t2cal88u6kzme24wc49 0 1039847 5590364 5270156 2026-07-11T07:08:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590364 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Секстант (соѕвездие)|Секстант]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3110 PanS.png |ректасцензија=10 ч 4 м 1,9 с |деклинација=- 6° 28' 29" |положбен агол=162 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sb |привиден сјај В=12,2 |привиден сјај Ч=13 |површински сјај=12,1 |привидни димензии=1,6' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[17 март]] [[1884]] |алтернативни ознаки=NGC 3122, NGC 3518, MCG -1-26-14, IRAS 10015-0614 }} '''NGC 3110''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Секстант (соѕвездие)|Секстант]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3110 се споменува и како NGC 3122, NGC 3518, MCG -1-26-14, IRAS 10015-0614. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 март]] [[1884]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3110 е од видот Sb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3110 има привидни димензии од 1,6' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 4 м 1,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 6° 28' 29". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 162°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3110 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29192. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 279; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4909. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1530. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Секстант (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3110 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3110]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3110 Поправени информации за NGC 3110] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203110 NGC 3110] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203110 NGC 3110] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240729121817/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203110 |date=2024-07-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Секстант (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] mzvcj6ri5r5pu09f43szaz6617hp56d 0 1039850 5590365 5270165 2026-07-11T07:15:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590365 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3113 DSS.jpg |ректасцензија=10 ч 4 м 26 с |деклинација=- 28° 26' 41" |положбен агол=87 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBcd |привиден сјај В=12,5 |привиден сјај Ч=13,2 |површински сјај=13,9 |привидни димензии=3,3' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[5 февруари]] [[1837]] |алтернативни ознаки=ESO 435-35, MCG -5-24-21, UGCA 198, AM 1002-281, IRAS 10021-2812 }} '''NGC 3113''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3113 се споменува и како ESO 435-35, MCG -5-24-21, UGCA 198, AM 1002-281, IRAS 10021-2812. == Откривање == Објектот е откриен на [[5 февруари]] [[1837]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3113 е од видот SBcd.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3113 има привидни димензии од 3,3' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 4 м 26 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 28° 26' 41". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 87°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3113 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29216. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 365; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6629. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 59. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Пумпа (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3113 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3113]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3113 Поправени информации за NGC 3113] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203113 NGC 3113] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203113 NGC 3113] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240729193856/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203113 |date=2024-07-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Пумпа (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1837 година]] sioecd7zudfxnbbk2i7kx0skxc3veap 0 1039852 5590366 5270171 2026-07-11T07:19:39Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590366 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 3115.jpg |соѕвездие=[[Секстант (соѕвездие)|Секстант]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=10 ч 5 м 14,1 с |деклинација=- 7° 43' 5" |положбен агол=40 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E-S0 |привиден сјај В=8,9 |привиден сјај Ч=9,9 |површински сјај=11,9 |привидни димензии=7,2' x 2,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[22 февруари]] [[1787]] |алтернативни ознаки=MCG -1-26-18, UGCA 199, Spindle galaxy }} '''NGC 3115''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Секстант (соѕвездие)|Секстант]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3115 се споменува и како MCG -1-26-18, UGCA 199, Spindle galaxy. == Откривање == Телото е откриено на [[22 февруари]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3115 е од видот E-S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 8,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 9,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 11,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3115 има привидни димензии од 7,2' х 2,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 5 м 14,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 7° 43' 5". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 40°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3115 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29265. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 279; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5477. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1530. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Секстант (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3115 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3115]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3115 Поправени информации за NGC 3115] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203115 NGC 3115] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203115 NGC 3115] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240707143544/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203115 |date=2024-07-07 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Секстант (соѕвездие)]] [[Категорија:Колдвелови објекти]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:Самостојни галаксии]] [[Категорија:UGCA-објекти]] t5amgi3qfv6nf5kc14h287upcq2yawz 0 1039860 5590373 5270198 2026-07-11T07:35:06Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590373 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Секстант (соѕвездие)|Секстант]] |слика= NGC 3123 DSS.jpg |опис= Поглед кон NGC 3123 |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=10 ч 7 м 1,8 с |деклинација=+ 0° 4' 2" |положбен агол= |вид на објект= [[засега неутврден објект]] |морфолошки вид=NF |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Филип Сидни Кулиџ]] |датум на откривање=[[31 март]] [[1859]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 3123''' — [[засега неутврден објект]] во соѕвездието [[Секстант (соѕвездие)|Секстант]], заведен во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[31 март]] [[1859]] година од страна на [[Филип Сидни Кулиџ]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 15&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3123 е од видот NF.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 7 м 1,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 0° 4' 2". == Други поделби == Проучување на NGC 3123 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 234; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 244. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 470. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Секстант (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3123 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3123]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3123 Поправени информации за NGC 3123] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203123 NGC 3123] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203123 NGC 3123] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211208095722/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203123 |date=2021-12-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Секстант (соѕвездие)]] 8o52stsfziellouldguigk8r9fuylv0 0 1039866 5590374 5270216 2026-07-11T07:44:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590374 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |слика= NGC 3129 SDSS.jpg |опис= Поглед кон NGC 3129 |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=10 ч 8 м 19,2 с |деклинација=+ 18° 25' 54" |положбен агол= |вид на објект= [[двојна ѕвезда]] |морфолошки вид=*2 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[21 март]] [[1784]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 3129''' — [[двојна ѕвезда]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[21 март]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3129 е од видот *2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 8 м 19,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 18° 25' 54". == Други поделби == Проучување на NGC 3129 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 144; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1422. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1356. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3129 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3129]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3129 Поправени информации за NGC 3129] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203129 NGC 3129] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203129 NGC 3129] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211204101452/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203129 |date=2021-12-04 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1831 година]] 7z4wylr2bj78gjmdzyj23yd2zs6dd36 0 1039873 5590375 5270235 2026-07-11T07:56:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590375 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3136 hst 06822 03 R814GB547m.png |ректасцензија=10 ч 12 м 29,1 с |деклинација=+ 12° 22' 37" |положбен агол=51 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=13,7 |привиден сјај Ч=14,7 |површински сјај=11,6 |привидни димензии=0,8' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Дејвид Пек Тод]] |датум на откривање=[[6 февруари]] [[1878]] |алтернативни ознаки=MCG 2-26-31, CGCG 64-88, Todd 21 }} '''NGC 3136''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3136 се споменува и како MCG 2-26-31, CGCG 64-88, Todd 21. == Откривање == Објектот е откриен на [[6 февруари]] [[1878]] година од страна на [[Дејвид Пек Тод]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3136 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 11,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3136 има привидни димензии од 0,8' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 12 м 29,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 12° 22' 37". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 51°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3136 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29722. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 189; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8955. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3136 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3136]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3136 Поправени информации за NGC 3136] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203136 NGC 3136] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203136 NGC 3136] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241202195915/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203136 |date=2024-12-02 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1835 година]] co6optb06o2bpvo0vc85amt0ytpyjs8 0 1039876 5590376 5270246 2026-07-11T08:01:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590376 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3137 DSS.jpg |ректасцензија=10 ч 9 м 7,4 с |деклинација=- 29° 3' 49" |положбен агол=1 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBc |привиден сјај В=11,5 |привиден сјај Ч=12,1 |површински сјај=14,2 |привидни димензии=6,2' x 2,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[5 февруари]] [[1837]] |алтернативни ознаки=ESO 435-47, MCG -5-24-24, UGCA 203, AM 1006-284, IRAS 10068-2849 }} '''NGC 3137''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3137 се споменува и како ESO 435-47, MCG -5-24-24, UGCA 203, AM 1006-284, IRAS 10068-2849. == Откривање == Објектот е откриен на [[5 февруари]] [[1837]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3137 е од видот SBc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3137 има привидни димензии од 6,2' х 2,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 9 м 7,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 29° 3' 49". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 1°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3137 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29530. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 365; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6629. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 59. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Пумпа (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Tully, R.B., "Nearby Galaxies Catalog". New York: Cambridge University Press, 1988. A preliminary version on ''m''netic tape (1981) was used here. (23,17) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3137 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3137]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3137 Поправени информации за NGC 3137] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203137 NGC 3137] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203137 NGC 3137]{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Пумпа (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1837 година]] q8mj2pz16rt4xqpr2g8g4b6pcvcic3i 0 1039885 5590377 5270275 2026-07-11T08:17:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590377 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3146 DSS.jpg |ректасцензија=10 ч 11 м 9,8 с |деклинација=- 20° 52' 15" |положбен агол=100 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=13 |привиден сјај Ч=13,8 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=1' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ормонд Стоун]] |датум на откривање= [[1886]] |алтернативни ознаки=ESO 567-23, MCG -3-26-29 }} '''NGC 3146''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3146 се споменува и како ESO 567-23, MCG -3-26-29. == Откривање == Објектот е откриен во [[1886]] година од страна на [[Ормонд Стоун]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 26&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3146 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3146 има привидни димензии од 1' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 11 м 9,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 20° 52' 15". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 100°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3146 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29663. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 324; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6071. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 689. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Водна Змија (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3146 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3146]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3146 Поправени информации за NGC 3146] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203146 NGC 3146] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203146 NGC 3146] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240820102130/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203146 |date=2024-08-20 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Водна Змија (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] hstb9xzqlokahymt12vgna5clh9359g 0 1039887 5590378 5270281 2026-07-11T08:21:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590378 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC_3148_SDSS.jpg |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=10 ч 13 м 43,8 с |деклинација=+ 50° 29' 49" |положбен агол= |вид на објект= [[ѕвезда]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч=6,6 |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[17 февруари]] [[1831]] |алтернативни ознаки=SAO 27566 }} '''NGC 3148''' — [[ѕвезда]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3148 се споменува и како SAO 27566. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 февруари]] [[1831]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3148 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 6,6 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 13 м 43,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 50° 29' 49". == Други поделби == Проучување на NGC 3148 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 45; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3440. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1331. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3148 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3148]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3148 Поправени информации за NGC 3148] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203148 NGC 3148] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203148 NGC 3148]{{Мртва_врска|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:HIP-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1831 година]] ogdz98lzj82r5hfs1a7vu08m7fmk0wg 0 1039891 5590379 5270296 2026-07-11T08:30:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590379 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Мал Лав (соѕвездие)|Мал Лав]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC3152 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=10 ч 13 м 34,1 с |деклинација=+ 38° 50' 37" |положбен агол=75 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0 |привиден сјај В=14,2 |привиден сјај Ч=15,2 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=0,8' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Парсонс]] |датум на откривање=[[27 март]] [[1854]] |алтернативни ознаки=MCG 7-21-18A, CGCG 211-21 }} '''NGC 3152''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Мал Лав (соѕвездие)|Мал Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3152 се споменува и како MCG 7-21-18A, CGCG 211-21. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 март]] [[1854]] година од страна на [[Вилијам Парсонс]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3152 е од видот SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3152 има привидни димензии од 0,8' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 13 м 34,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 38° 50' 37". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 75°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3152 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29805. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 104; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3001. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 711. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Мал Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * de Vaucouleurs, G., A. de Vaucouleurs, and H.C. Corvin, Jr., Second Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976. (118,206) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3152 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3152]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3152 Поправени информации за NGC 3152] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203152 NGC 3152] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203152 NGC 3152] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210625212827/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203152 |date=2021-06-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Мал Лав (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1854 година]] kx37gu1566j6nmuvvdevx1rvnlszak2 0 1039892 5590380 5270299 2026-07-11T08:33:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590380 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3153 SDSS.jpg |ректасцензија=10 ч 12 м 50,5 с |деклинација=+ 12° 40' 0" |положбен агол=170 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=12,7 |привиден сјај Ч=13,4 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=2,1' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[19 март]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 5505, MCG 2-26-32, CGCG 64-90, IRAS 10101+1254, Todd 20 }} '''NGC 3153''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3153 се споменува и како UGC 5505, MCG 2-26-32, CGCG 64-90, IRAS 10101+1254, Todd 20. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 март]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3153 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3153 има привидни димензии од 2,1' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 12 м 50,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 12° 40' 0". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 170°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3153 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29747. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 189; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 843. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 74. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3153 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3153]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3153 Поправени информации за NGC 3153] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203153 NGC 3153] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203153 NGC 3153] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240729201628/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203153 |date=2024-07-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Лав (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] 5gl8jadd90cbyg7fpx5wr7nzfbzi8xj 0 1039895 5590381 5270307 2026-07-11T08:39:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590381 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Секстант (соѕвездие)|Секстант]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3156 Hubble WikiSky.jpg |ректасцензија=10 ч 12 м 41,1 с |деклинација=+ 3° 7' 47" |положбен агол=47 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=12,3 |привиден сјај Ч=13,1 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,9' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[13 декември]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 5503, MCG 1-26-19, CGCG 36-57 }} '''NGC 3156''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Секстант (соѕвездие)|Секстант]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3156 се споменува и како UGC 5503, MCG 1-26-19, CGCG 36-57. == Откривање == Објектот е откриен на [[13 декември]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3156 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3156 има привидни димензии од 1,9' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 12 м 41,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 3° 7' 47". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 47°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3156 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29730. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 234; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 248. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1359. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Секстант (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3156 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3156]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3156 Поправени информации за NGC 3156] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203156 NGC 3156] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203156 NGC 3156] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240810085118/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203156 |date=2024-08-10 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Секстант (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] nnr478vgtglh5gop6yuaaumej1cvm3u 0 1039900 5590382 5270326 2026-07-11T08:49:02Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590382 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Мал Лав (соѕвездие)|Мал Лав]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC3159 NGC3161 NGC3163 - SDSS DR14.png |ректасцензија=10 ч 13 м 59,1 с |деклинација=+ 38° 39' 28" |положбен агол=2 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E2 |привиден сјај В=13,7 |привиден сјај Ч=14,8 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=0,8' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Гијом Бигурдан]] |датум на откривање=[[1 февруари]] [[1886]] |алтернативни ознаки=MCG 7-21-22, CGCG 211-25, ARAK 234, NPM1G +38.0191 }} '''NGC 3161''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Мал Лав (соѕвездие)|Мал Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3161 се споменува и како MCG 7-21-22, CGCG 211-25, ARAK 234, NPM1G +38.0191. == Откривање == Објектот е откриен на [[1 февруари]] [[1886]] година од страна на [[Гијом Бигурдан]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 12&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3161 е од видот E2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3161 има привидни димензии од 0,8' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 13 м 59,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 38° 39' 28". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 2°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3161 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29837. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 104; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3001. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 711. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Мал Лав (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * de Vaucouleurs, G., A. de Vaucouleurs, and H.C. Corvin, Jr., Second Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976. (118,206) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3161 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3161]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3161 Поправени информации за NGC 3161] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203161 NGC 3161] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203161 NGC 3161] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211204165455/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203161 |date=2021-12-04 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Мал Лав (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] l2huc2h5qz6vugn4e5gzm6po424mlmi 0 1039903 5590384 5270335 2026-07-11T08:54:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590384 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC3164 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=10 ч 15 м 11,5 с |деклинација=+ 56° 40' 20" |положбен агол=0 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=13,7 |привиден сјај Ч=14,6 |површински сјај=13 |привидни димензии=0,9' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[9 февруари]] [[1831]] |алтернативни ознаки=UGC 5527, MCG 10-15-36, CGCG 290-18 }} '''NGC 3164''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3164 се споменува и како UGC 5527, MCG 10-15-36, CGCG 290-18. == Откривање == Објектот е откриен на [[9 февруари]] [[1831]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3164 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3164 има привидни димензии од 0,9' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 15 м 11,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 56° 40' 20". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 0°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3164 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29928. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 45; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3818. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1331. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3164 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3164]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3164 Поправени информации за NGC 3164] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203164 NGC 3164] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203164 NGC 3164] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240729070103/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203164 |date=2024-07-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1831 година]] 7ntpnueign5vapgwx6kbz173zhslzad 0 1039912 5590387 5270361 2026-07-11T09:08:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590387 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3173 DSS.jpg |ректасцензија=10 ч 14 м 35 с |деклинација=- 27° 41' 36" |положбен агол=7 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,5 |површински сјај=14 |привидни димензии=2,1' x 1,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[24 март]] [[1835]] |алтернативни ознаки=ESO 500-16, MCG -4-24-22, AM 1012-272, IRAS 10122-2726 }} '''NGC 3173''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3173 се споменува и како ESO 500-16, MCG -4-24-22, AM 1012-272, IRAS 10122-2726. == Откривање == Објектот е откриен на [[24 март]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3173 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3173 има привидни димензии од 2,1' х 1,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 14 м 35 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 27° 41' 36". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 7°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3173 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29883. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 324; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6626. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1523. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Пумпа (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3173 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3173]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3173 Поправени информации за NGC 3173] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203173 NGC 3173] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203173 NGC 3173] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308051546/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203173 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Пумпа (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1835 година]] 8remcpa5cc2plcl4jfg0jgpudwnls08 0 1039921 5590399 5270398 2026-07-11T09:26:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590399 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3182 SDSS.jpg |ректасцензија=10 ч 19 м 33 с |деклинација=+ 58° 12' 22" |положбен агол=155 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=12,1 |привиден сјај Ч=13 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,8' x 1,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[8 април]] [[1793]] |алтернативни ознаки=UGC 5568, MCG 10-15-62, CGCG 290-27 }} '''NGC 3182''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3182 се споменува и како UGC 5568, MCG 10-15-62, CGCG 290-27. == Откривање == Објектот е откриен на [[8 април]] [[1793]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3182 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3182 има привидни димензии од 1,8' х 1,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 19 м 33 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 58° 12' 22". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 155°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3182 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 30176. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 45; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3821. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1331. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3182 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3182]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3182 Поправени информации за NGC 3182] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203182 NGC 3182] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203182 NGC 3182] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240721183651/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203182 |date=2024-07-21 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1793 година]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] 8e6lcl6rhxzc6nnk1468tg3uzzi9d12 0 1039949 5590404 5270485 2026-07-11T10:10:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590404 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 3208 PanS.jpg |ректасцензија=10 ч 19 м 41,4 с |деклинација=- 25° 48' 52" |положбен агол=20 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBc |привиден сјај В=12,7 |привиден сјај Ч=13,4 |површински сјај=13,7 |привидни димензии=1,8' x 1,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ормонд Стоун]] |датум на откривање= [[1886]] |алтернативни ознаки=ESO 500-25, MCG -4-25-3, AM 1017-253, IRAS 10173-2533 }} '''NGC 3208''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3208 се споменува и како ESO 500-25, MCG -4-25-3, AM 1017-253, IRAS 10173-2533. == Откривање == Објектот е откриен во [[1886]] година од страна на [[Ормонд Стоун]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 26&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3208 е од видот SBc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3208 има привидни димензии од 1,8' х 1,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 19 м 41,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 25° 48' 52". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 20°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3208 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 30180. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 324; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6623. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1523. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Водна Змија (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3208 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3208]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3208 Поправени информации за NGC 3208] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203208 NGC 3208] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203208 NGC 3208] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240912033716/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203208 |date=2024-09-12 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Водна Змија (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] c5v2h9bm4yf90yorxdrp23tbv1mbeyv 0 1039984 5590427 5270606 2026-07-11T11:05:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590427 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC3243 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=10 ч 25 м 28,8 с |деклинација=- 39° 49' 40" |положбен агол=170 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=12,3 |привиден сјај Ч=12,9 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=2,1' x 1,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[22 април]] [[1835]] |алтернативни ознаки=ESO 317-24, MCG -7-22-5, IRAS 10232-3934 }} '''NGC 3243''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3243 се споменува и како ESO 317-24, MCG -7-22-5, IRAS 10232-3934. == Откривање == Објектот е откриен на [[22 април]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3243 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3243 има привидни димензии од 2,1' х 1,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 25 м 28,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 39° 49' 40". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 170°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3243 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 30594. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 399; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4908. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 467. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Пумпа (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * de Vaucouleurs, G., A. de Vaucouleurs, and H.C. Corvin, Jr., Second Reference Catalogue of Bright Galaxies. Austin, Texas, University of Texas Press, 1976. (118,206) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3243 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3243]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3243 Поправени информации за NGC 3243] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203243 NGC 3243] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203243 NGC 3243] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250219215454/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203243 |date=2025-02-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Пумпа (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] souf308nqeu22pb1tgmqmilh1gezmv0 0 1040008 5590444 5270681 2026-07-11T11:43:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5590444 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=10 ч 28 м 19,1 с |деклинација=- 35° 27' 17" |положбен агол=169 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0-a |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14,1 |површински сјај=12,4 |привидни димензии=1' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[2 мај]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 375-32, MCG -6-23-30 }} '''NGC 3258A''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Пумпа (соѕвездие)|Пумпа]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3258A се споменува и како ESO 375-32, MCG -6-23-30. == Откривање == Објектот е откриен на [[2 мај]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3258A е од видот SB0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 3258A има привидни димензии од 1' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 28 м 19,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 35° 27' 17". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 169°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 3258A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 30815. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 366; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7192. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (3001-3500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Пумпа (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC3258A Прегледувач на длабокото небо — NGC 3258A]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3258A Поправени информации за NGC 3258A] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203258A NGC 3258A] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203258A NGC 3258A] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250122084847/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203258A |date=2025-01-22 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Пумпа (соѕвездие)]] 8x9vzi9929rj2wgauh19q3wb3o9nejf 0 1042696 5590385 5468023 2026-07-11T08:58:52Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590385 wikitext text/x-wiki [[Податотека:GlasgowViaVeritasVita.jpg|thumb|[[Via et veritas et vita|''Via Veritas Vita'']] (lat. „Јас сум патот, и вистината и животот, од [[Евангелие според Јован|Евангелието според Јован]] 14:6). [[Мото]] на [[Глазговски универзитет|Глазговскиот универзитет]].]] '''Алитерација''' е повторување на исти согласки или гласовни групи за постигнување на звучен ефект. ''Некаде ѕвони. Некаде далеку ѕвони.'' ''звуците се бранови на ветрот'' ''низ тревите подгонети.'' ''Некаде ѕвони. Продолжително и нежно.'' ''Глуво е се. Сал ритамот'' ''плиска по брегот на железото.'' ([[Ѕвона]] - [[Матеја Матевски]]) Во песната „[[Ѕвона]]“ од [[Матеја Матевски]] се употребени многу зборови со гласовите: [[ѕ]], [[з]], [[ж]], [[с]], за да го приближи ѕвонењето и преку звукот на зборовите, а не само преку нивното значење. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Стилски фигури]] [[Категорија:Латинизми]] [[Категорија:Поетски средства]] pxlyfhzy5hr10gacic1w5yr0kneks4w 0 1045951 5590236 5559224 2026-07-10T16:33:34Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590236 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Closeup of blackthorn aka sloe aka prunus spinosa sweden 20050924.jpg | image_caption = Плодови | regnum = [[Растенија]] | ordo = [[Розовидни]] | familia = [[Рози]] | genus = [[Слива (род)|Слива]] | subgenus = Слива | sectio = Слива | species = '''Трника''' | binomial = ''Prunus spinosa'' | binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]] |range_map = Prunus spinosa range.svg |range_map_caption = Карта на распространетост }} '''Трнинка''' ('''трненка''', '''трнка'''; [[науч.]] ''Prunus spinosa'') — вид од родот [[слива (род)|слива]] (''Prunus'') која потекнува од [[Европа]], западна [[Азија]], и локално во северозападна [[Африка]].<ref name=rushforth>Rushforth, K. (1999). ''Trees of Britain and Europe''. Collins ISBN 0-00-220013-9.</ref><ref name=dvf>Den Virtuella Floran: [http://linnaeus.nrm.se/flora/di/rosa/prunu/prunspiv.jpg ''Prunus spinosa'' map]</ref> Ја има и во Македонија. Има сини плодови кои се употребуваат за исхрана и во народната медицина. == Име == Латинското име на трнинката е ''prunus spinoza''. На македонското јазично подрачје позната е и како трлинка, дивогрозде (Арда), Синка-трнка (Дардере, Ѓумурџиско), пилешко гроздр (Скрижево, З'хненско), трнго-слива (Сервес), џинџифил (Зилјахово, Захненско), боборонка (Осиково, Неврокоп), трнинки (Загоричани, Костур).<ref>''Билтен на одборот за изработување на македонската терминологија, МАНУ, Скопје, 1974, стр. 4''</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] fo1x9n8hb63sbb7boehr57kwhrf0j1c 0 1057445 5590228 5585869 2026-07-10T16:30:54Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590228 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Тегавец |image = Plantago_major.jpg |image_caption = [[Женски тегавец]] (''Plantago major'') |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_classis = [[Евдикоти]] |unranked_ordo = [[Астериди]] |ordo = [[Усноцветовидни]] |familia = [[Тегавци]] |genus = '''Тегавец''' |genus_authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Подродови |subdivision = ''Plantago''<br/> ''Coronopus''<br/> ''Bougeria''<br/> ''Psyllium''<br/> ''Littorella'' |synonyms = ''Psyllium'' <small>Mill.</small><ref name="GRIN">{{нмс |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?9492 |title=Род: ''Plantago'' L. |work=GRIN |publisher=[[Министерство за земјоделство на САД]] |date=2006-04-20 |accessdate=2011-03-04}} {{en}}</ref> |}} '''Тегавец''' ({{науч|Plantago}}) — билка која луѓето ја употребуваат уште од најстарите времиња. Се среќава скоро во секој двор затскриена помеѓу другите тревки, по ливадите и во шумите каде нема дрвја. За да израсне не и се потребни посебни услови. Потребното количество вода го прима од дождовите. За време на сушен период не бара посебно налевање со вода. <br/>Постојат два вида тегавец: *[[машки тегавец]] (''Plantago Lanceolata'') и *[[женски тегавец]] (''Plantago Major'') Тие се разликуваат по обликот на листовите. Освен овие својства, тегавецот делува и ''антисептичко, диуретичко, бактерицидно и бактериостатички''. ==Употреба на тегавецот како лек== *Лекот кој во себе содржи тегавец најчесто се користи за лекување на болести на дишните патишта, астма, бронхитис, кашлица и грип. *Чајот од листовите на тегавецот е погоден за деца бидејќи е вкусен, а по потреба може да се заслади со шеќер или мед. Се употребува и при воспаление или чир на желудникот или цревата. Корисен е при заболувања на црниот дроб и мочниот меур, како и против создавање камења и песок во бубрезите. *Свежите листови кои претходно треба да се згмечат се користат како облоги кои се ставаат на место на убод од инсекти или каснувања од змија. Сокот од свежите листови го спречува крварењето и го забрзува зараснувањето на раната. ==Лековит состав== Во листот на тегавецот се наоѓаат околу '''6,5% '''слузава материја во облик на полисахариди, танини, кумарин ескулетин, флавоноиди (апигенин, лутеолин и скутелареин), повеќе од '''1% ''' кременова киселина, од минералите застапени се цинкот и калиумот. Содржи и сапонини кои делуваат хемолитичко и два многу важни иридоидгликозиди аукубин и каталпол. <br/>'''Акубинот''' има антивирусно, детоксичн, антимикробно и антиинфламаторно дејство, а каталполот има антихипертезивно, антивирусно, антитуморно, хепаропротективно, спазмолитично и антиинфламаторно. <br/>Освен овие својства, тегавецот делува и ''антисептичко, диуретичко, бактерицидно и бактериостатички''. == Поврзано == * [[Машки тегавец]] * [[Женски тегавец]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Тегавец]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Лиснат зеленчук]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] m1wnumh8la6v7trfib3b035ft5mujno 0 1076215 5590271 5570910 2026-07-10T16:43:39Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590271 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црн клукајдрвец | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=100600708 |title=''Dryocopus martius'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Желна (Чёрный дятел, Dryocopus martius, fem).jpg | image_width = 250px | image_caption = Возрасна женка | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Клукајдрвци]] | familia = [[Picidae]] | genus = ''[[Dryocopus]]'' | species = '''''D. martius''''' | binomial = ''Dryocopus martius'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map= Dryocopus martius distr.PNG | range_map_caption=Распространетост }} '''Црниот клукајдрвец''' (''Dryocopus martius'') е голем [[клукајдрвци|клукајдрвец]] кој живее во северните шуми на [[палеарктик]]от. Тој е единствен претставник од неговиот [[Род (биологија)|ред]] во тој предел. Неговата распостранетост се шири во Евроазија. Овој вид не е птица преселница. Овој вид е сличен со северноамериканскиот ''Dryocopus pileatus'' со кого имаат сличен начин на живот, односно споделуваат иста [[еколошка ниша]]. Црниот клукајдрвец го има и во [[Македонија]]. ==Распространетост== Црниот клукајдрвец се распространува од источна [[Франција]] преку цела [[Европа]], влучувајќи ги и [[Велика Британија]] и сервена [[Скандинавија]]. Го има и во делови од [[Азија]], вклучувајќи ги и [[Кореја]], [[Јапонија]] и [[Кина]], и во [[Средниот Исток]], вклучувајќи ги и [[Иран]] и [[Казахстан]]. Јужните граници на распространетост на овие клукајдрвци се во [[Шпанија]] и [[Италија]], и исто така е познат како посетител во [[Португалија]].<ref name="Peterson">Peterson, R.T., Mountfort, G. and Hollom, P.A.D. (1993) ''Collins Field Guide: Birds of Britain and Europe''. HarperCollins Publishers, London.</ref> ==Опис== Црниот клукајдрвец е долг од 45 до 55&nbsp;см, со распон на крилата од 64 до 84&nbsp;см.<ref name=BWP>{{Наведена книга |title=The Birds of the Western Palearctic [Abridged] |year=1997 |publisher=[[OUP]] |isbn=0-19-854099-X}}</ref><ref>http://www.avibirds.com/euhtml/Black_Woodpecker.html</ref><ref name="Winkler">''Woodpeckers: An Identification Guide to the Woodpeckers of the World'' by Hans Winkler, David A. Christie & David Nurney. Houghton Mifflin (1995), ISBN 978-0395720431</ref> Тежи просечно од 250 до 400 грама.<ref name="Winkler"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.world-of-animals.de/animal-lexicon/tierart_black-woodpecker.html |title=архивска копија |accessdate=2013-04-09 |archive-date=2012-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320070026/http://www.world-of-animals.de/animal-lexicon/tierart_black-woodpecker.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведено списание|jstor=3803216|pages=1053–1066|last1=Rolstad|first1=J. r.|last2=Rolstad|first2=E.|last3=Sæteren|first3=Øy.|title=Black Woodpecker Nest Sites: Characteristics, Selection, and Reproductive Success|volume=64|issue=4|journal=The Journal of Wildlife Management|year=2000|doi=10.2307/3803216}}</ref><ref>Brazil, M. (2009) ''Field Guide to the Birds of East Asia: Eastern China, Taiwan, Korea, Japan and Eastern Russia''. A&C Black, London.</ref> Покрај овие основни мерки, крилото му е долго од 22.7 до 26&nbsp;см, опашката од 15.9 до 17.3&nbsp;см, а клунот му е многу долг од 5 до 6.7&nbsp;см и торзото му е од 3.6 до 4&nbsp;см.<ref name="Winkler"/> Црниот клукајдрвец е најголем од својот вид.<ref name="Winkler"/><ref>http://woodpeckersofeurope.info/?q=black_woodpecker{{Мртва_врска|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Перјето на овој клукајдрвец голем речиси колку чавка, е целосно црно, освен црвената круна на главата. Кај мажјаците целата круна е црвена, а кај женките само врвовите од круната се црвени и сето друго е црно.<ref name='BWP'/> Продорните жолти очи и манијакалните пискави крици што ги испушта, го прават овој клукајдрвец негативен лик во бајките. Гласот му е многу впечатлив и содржи два различни тона. Едниот е краток, висок, гласен свиреж „криии-крии-крии“ кој го прави двапати по ред; а вториот како чкрипење при пролетување со крилјата. За разлика од другите клукајдрвци, црниот нема елегантен лет со возвишување и спуштање, туку лета како да е несигурен, со често замавнување со крилјата и испружена глава.<ref name="Winkler"/> ==Живеалиште== Црниот клукајдрвец живее во шумските региони, вклучувајќи ги [[иглолисни]]те, тропските шуми, суптропските и пределите на [[тајга]]та. Можно е да се појави и во шумите во близина на човечките домови вон сезона на парење. Може да се сретне од 100 до 2400 метри надморска височина.<ref name="Peterson"/><ref name="Winkler"/> == Поведение и гнездење== [[File:Dryocopus martius 02.jpg|thumb|left|Дрво „обработено“ од црн клкуајдрвец]] [[File:Dryocopus martius pinetorum MHNT.ZOO.2010.11.164.6.jpg|thumb|''Dryocopus martius pinetorum'']] Клукајдрвецот се храни така што го користи клунот како чекан за од мртвите стебла да ги извлече мравките и другите дрвни инсекти.<ref name="JWM">{{Наведено списание | title=Black Woodpecker Nest Sites: Characteristics, Selection, and Reproductive Success | periodical=The Journal of Wildlife Management | publisher=Allen Press | volume=64 | edition=4 | pages=1053–1066 | year=2000 | jstor=3803216 | doi=10.2307/3803216 | last1=Rolstad | first1=Jorund | last2=Rolstad | first2=E. | last3=Sæteren | first3=Øy. | issue=4 }}</ref> Како и сите клукајдрвци, овој вид има специфично прилагоден врат со силни мускули, што му овозможува да се пробие низ гранката. Поради големината на неговиот клун тој може да го улови пленот во внатрешноста на дрвото. За да застане убаво, има кратки, набиени нозе, долги остри канџи и многу цврсти пердуви на опашката. Тој почесто избира дрва со габични заболувања, со, на пример, гниење на срцевината, но може да одбере и здраво дрво. Кога ќе направи дупка, клукајдрвецот клука надолу по стеблото, создава мали комори поврзани со вдлабнати линии од неговото копање. Дупките што ги прави црниот клукајдрвец стануваат домови за многу птици и цицачи, и затоа се смета за клучна алка во животот на многумина од неговиот ред. Тој не само што прави живеалишта за други видови, исто така ја контролира популацијата на инсектите што живеат во дрвата, на тој начин помагајќи да се заштитат.<ref>Gorman, G. (2008) ''Central and Eastern European Wildlife''. Bradt Travel Guides, Buckshire.</ref> Кога гнездото ќе биде готово, женките несат од две до девет јајца, а просечно несат од четири до шест. Клукајдрвците обично прават гнезда во топола или бор.<ref name="JWM"/> Парот се менува при лежењето на јајцата, како и при хранењето и чувањето на младенчињата. Малечките често се борат да излезат први од гнездото за побрзо да бидат нахранети. По 18 до 35 дена малите црни клукајдрвчиња ќе го напуштат гнездото, останувајќи со родителите уште една недела.<ref name="Winkler"/> {{-}} == Наводи == {{reflist}} * Gorman, Gerard (2004): Woodpeckers of Europe: A Study of the European Picidae. Bruce Coleman, UK. ISBN 1-872842-05-4. * Gorman, Gerard (2011): The Black Woodpecker: A monograph on Dryocopus martius. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 978-84-96553-79-8. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Клукајдрвци]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] tc32xdm5vaws40vmx798lxuesdfxmbb 0 1076710 5590227 5558078 2026-07-10T16:30:39Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590227 wikitext text/x-wiki '''Твор'''<ref>{{ОДРМЈ|твор}}</ref> ([[латински јазик|латински]]: ''Putorius putorius L''.) — животно кое спаѓа во класата [[цицачи]], ред [[месојади]] - ѕверови. [[Податотека:Mustela putorius-1.jpg|мини|Група на творови во Шведска]] ==Распространетост== Распространет е низ целиот [[Балкан]]. Како и [[лисица]]та<ref>„Ловечки прирачник“, Скопје, октомври 1978</ref>, се задоволува со секое живеалиште на кое наоѓа доволно храна. Од овие причини еднакво се среќава како во планинските така и во рамничарските подрачја. За време на зимскиот период, гоплем број женки се населуваат во близина на човечки населби, а не е редок случај да се здружуваат и по одделни стопански згради, купишта од гранки и слично. ==Исхрана== Дење мирува во своето легло, а храна бара ноќно време. Творот е мошне крволочен и убива многу повеќе отколку што може да изеде, бидејќи сака да пие крв. ==Изглед== Бојата му е темно-костенлива. Може да израсне во должина до 40 см. и 500-1200 гр. во тежина. На задникот, покрај шупокот, има две жлезди кои лачат материја со многу непријатна миризба. Со исфрлањето на оваа смрдеа, творот, кога е во опасност, настојува да го одбие непријателот. ==Размножување== Се пари од март до јули, а млади се наоѓаат од април па сè до август, според кое може да се заклучи дека творот се пари еднаш или двапати годишно. Женката носи околу 40 дена и раѓа од 4 до 9 млади. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дивеч во Македонија]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] rc0trz35hvmljp58mth9n3fbepwn5bi 0 1077215 5590281 5558102 2026-07-10T16:47:08Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590281 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Цуцул чучурлига | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106008169 |title=''Galerida cristata'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Crested Lark (Galerida cristata) at Sultanpur I Picture 118.jpg | image_caption = | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Врапчевидни]] | familia = [[Чучурлиги]] | genus = ''[[Galerida]]'' | species = '''''G. cristata''''' | binomial = ''Galerida cristata'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) }} '''Цуцул-чучурлигата''' (''Galerida cristata'') е распространета низ Евроазија, до Индија и Кина, и во Африка. Ја има и во [[Македонија]]. Спаѓа во редот на [[врапчевидни]]те птици, семејството на [[чучурлиги]]те. ==Опис== Како и другите чучурлиги, и оваа е мала птица со должина на телото 17-18&nbsp;см, распон на крилјата 34&nbsp;см, и тежина од 45 грама. Перјата и се шарени со темно и светлокафени, црни и жолти бои. Долниот дел е бел. Карактеристично за овој вид е цуцулката на главата, по што го добила и името. Таа ја поткрева цуцулката кога се додворува, пее и кога се бори за својата територија.<ref>Dr Francois Vuillemier ''Animal'' Dorling Kindersley, London, 2001 pp.342</ref> Половите не се разликуваат многу. Летаат убаво, а на земјата одат без потскокнување. Кога летаат им се гледа црвеникавата боја под крилата. ==Распространетост и живеалиште== Цуцулестата чучурлига е широко распространет вид, кој се среќава во цела Европа, Азија и Африка. Тие не се преселници, освен популациите од најсеверните делови. Живее на отворени, суви, тревнати подрачја. Исто така, се среќава покрај патиштата, железниците, пристаништата и аеродромите.<ref name="ReferenceA">Hayman, Peter and Hume, Rob ''The complete guide to the bird life of Britain and Europe'' Bounty Books, 2004</ref> ==Исхрана== Храната си ја бара на земја, и јаде мали инсекти, семиња, црвчиња и сл. ==Размножување== [[File:Galerida cristata MHNT 232 Sbekia Algérie.jpg|thumb|'' Galerida cristata '']] Исто како другите чучурлиги, цуцулестата гнездото го прави на земја. Снесува 3-5 бели јајца, испрскани со сиви, црни и кафени точки. Размерот им е 22х17 мм. Ги лежат 12-13 дена, а малечките се развиваат брзо, па по десетина дена го напуштаат гнездото. Родителите ги хранат со инсекти.<ref name="ReferenceA"/> Во периодот на парење, мажјакот лета и ги пее своите карактеристични многу мелодични песни, со потсвиркување, дури и имитирање звуци. Токму поради нејзиното убаво пеење, понекогаш се чува во домашни услови, а таа го поднесува животот во затворено. ==Наводи== {{Reflist}} ==Надворешни врски== *{{Commons-inline|Galerida cristata}} *{{wikispecies-inline|Galerida cristata}} *[http://www.ibercajalav.net/img/299_CrestedLarkGcristata.pdf Ageing and sexing (PDF; 2.8 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131112121614/http://www.ibercajalav.net/img/299_CrestedLarkGcristata.pdf |date=2013-11-12 }} [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Врапчевидни]] [[Категорија:Чучурлиги]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] r2t8a4s7d4x5oiydg1dohrups4z6755 0 1077935 5590283 5558129 2026-07-10T16:47:34Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590283 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Цуцулеста патка | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=100600480 |title=''Aythya fuligula'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Tufted-Duck-male-female.jpg | image_width = 240px | image_caption = мажјак/женка | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Гусковидни]] | familia = [[Патки]] | subfamilia = [[Aythyinae]] | genus = ''[[Aythya]]'' | species = '''''Цуцулеста патка''''' | binomial = ''Aythya fuligula'' | binomial_authority = ([[Карл Лине]], [[Систем на природата|1758]]) }} [[Image:Tufted Duck ducklings.jpg|thumb|right|Младенчиња]] [[File:Aythya fuligula MHNT.ZOO.2010.11.20.3.jpg|thumb|''Aythya fuligula'']] [[File:Grote groep kuifeenden-4961779.webm|thumb|Цуцулестата патка]] '''Цуцулестата патка''' (''Aythya fuligula'') е вид птица од семејството [[патки]] од редот [[гусковидни]]. Ја има во [[Македонија]]. == Опис == Кај овие патки е изразен [[Полов диморфизам|половиот диморфизам]]. Возрасниот мажјак е цел црн, освен што ги има белите слабини и сино-сив клун. Возрасната женка е кафена со посветли слабини, и лесно се помешува со други гусковидни патки. Цуцулестата патка тежи меѓу 500 и 1400 грама, должината на телото ѝ е 40-47&nbsp;см, а распонот на крилјата околу 72&nbsp;см. Повеќето од времето се тивки. Добро пливааат и нуркаат, а под вода можат да се задржат од 30 до 40 секунди. Тешко и гласно полетуваат, а летаат насочено. == Распространетост == Овие видови на патки, се распространети широко низ умерените појаси и северниот дел на Евроазија. Типични птици преселни се, и зимуваат во јужна Европа и северна Африка. Тие понекогаш може да се најдат како зимни посетители на двата брега на САД и Канада. == Живеалиште == Овие патки живеат близу езера, мочуришта, бавни реки, густо обраснати со водни растенија. Често се среќава во делтите на големите реки. ===Исхрана=== Се хранат претежно со животинска храна: ситни рипчиња, мали мекотели, ларви од инсекти, ракчиња и сл. Храната ја бара обично на длабочина од 3 до 4 метри, но може да нурне и до 14 метри. ===Размножување=== Цуцулестата патка е моногамна птица. Паровите се оформуваат уште во текот на зимата. Гнездата ги поставуваат веднаш до водата, често на мали островчиња или на купчиња од стара трска. Несат 3-20 зеленикави јајца со размер 59 х 41&nbsp;мм и тежина околу 56 грама. Ги лежи само женката 23–28 дена. Испилените младенчиња се доволно развиени да можат сами да се движат и да се хранат. == Наводи== {{Наводи}} == Надворешни врски == {{commons|Aythya fuligula}} {{wikispecies|Aythya fuligula}} *[http://gallery.new-ecopsychology.org/en/tufted_ducks.htm Видеа со цуцулести патки] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120210184404/http://gallery.new-ecopsychology.org/en/tufted_ducks.htm |date=2012-02-10 }} од Галеријата на живата природа. [[Категорија:Патки]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Гусковидни]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] ruca87h561nj8zp8vvf8lvm6b7v5i1x 0 1079196 5590257 4479101 2026-07-10T16:40:06Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590257 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црвеноглав кожувар | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=100600472 |title=''Aythya ferina'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Aythya ferina Sandwell 2.jpg | image_caption = Мажјак | image_width = | image2 = Aythya ferina 02.jpg | image2_caption = Женка | image2_width = | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Гусковидни]] | familia = [[Патки]] | subfamilia = [[Aythyinae]] | genus = ''[[Aythya]]'' | species = '''''A. ferina''''' | binomial = ''Aythya ferina'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) }} [[File:Aythya ferina MHNT.ZOO.2010.11.20.4.jpg|thumb|''Aythya ferina'']] '''Црвеноглав кожувар''' (''Aythya ferina'') е вид птица од семејството патки, се среќава и под името Бугарец. Ја има во [[Македонија]]. ==Распостранетост== Најмногу е распостранет во северна Европа и Азија. Можеме да ја сретнеме во западна и јужна Европа, и во Велика Британија. ==Опис== Долги се 42-58&nbsp;см, а тешки се околу 816 g. Распонот на крилјата им е 74-89&nbsp;см, телото и крилјата им се бели, а на женките сиво-кафени. Главите им се кафено-црвени, клуновите им се црни со сиво. Нозете им се сиви, а опашките црни. ==Живеалиште== Нивни живеалишта се мочуриштата и езерата со длабочина од 1–6 m. ==Исхрана== Овие патки се хранат со нуркање, јадејќи водни растенија со некои мекотели, водни инсекти и мали риби. Најчесто се хранат ноќе. ==Размножување== Гнездата ги градат на места сокриени со треви и вегетација. Инкубацијата на женките трае 25 дена, и добиваат 6-12 зелени (маслинести) јајца. Малечките го прават својот прв лет на свои 50-55 дена. ==Наводи== {{reflist}} ==Надворешни врски== * [http://www.rspb.org.uk/birds/guide/p/pochard/index.asp RSPB A to Z of UK Birds] * [http://ibc.lynxeds.com/species/common-pochard-aythya-ferina Pochard videos, photos & sounds] on the Internet Bird Collection *{{Commons category-inline|Aythya ferina}} *{{wikispecies-inline|Aythya ferina}} [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Гусковидни]] [[Категорија:Патки]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] sri7tfgfqfcy5xguire30r60ikf32pb 0 1079510 5590237 5558068 2026-07-10T16:33:49Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590237 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Тропрст галеб | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106003255 |title=''Rissa tridactyla'' | assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Rissa tridactyla (Vardø, 2012).jpg | image_width = | image_caption = | range_map =Rissa tridactyla area all.PNG | range_map_caption = {{legend0|#2BFF2B|Лето|border=solid 1px black}} {{legend0|#0000FF|Зима|border=solid 1px black}} | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Бекасови]] | familia = [[Галеби]] | genus = ''Rissa'' | species = '''Тропрст галеб''' | binomial = ''Rissa tridactyla'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) }} '''Тропрстиот галеб''' (''Rissa tridactyla'') е вид птица од семејството [[галеби]]. Го има и во [[Македонија]]. Овој вид за првпат бил опишан од [[Карл Лине]] во 1758 како ''Larus tridactylus''.<ref>{{la icon}} {{Наведена книга| last=Linnaeus | first=C | authorlink=Carolus Linnaeus | title=Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. | publisher=Holmiae. (Laurentii Salvii). | year=1758| quote = L, albicans dorso canescente, rectricibus excepto extimo nigris, pedibus tridaclylis.|pages=136}}</ref> ==Опис== Возрасниот тропрст галеб е долг 37-41&nbsp;см со распон на крилјата 91 – 105&nbsp;см и тежина од 305 до 525 грама.<ref>[http://www.allaboutbirds.org/guide/Black-legged_Kittiwake/lifehistory] (2011).</ref> Има бела глава и тело, сив грб и сиви крилја обрабени со црно. Има црни нозе и жолт клун. Некои единки имаат розово-сиви до црвеникави нозе. Во зима, овој вид има темносива дамка зад окото и сива лента на вратот како гердан. Се огласува со врескаво „кити-во-аајк, кити-во-аајк“. ==Распространетост и размножување== Тропрстиот галеб се размножува на бреговите на северниот [[Тихи Океан]] и северниот [[Атлантски Океан]], често среќаван во Северна Америка и Европа. Се размножува во големи колонии на бреговите и тогаш се многу бучни. Снесуваат 1 или 2 сивкасти јајца со потемни дамки, во гнездо наредено со мов или алги. Малечките се сосема бели без никакви камуфлажни пердуви бидејќи не излегуваат веднаш од гнездото да шетаат наоколу. За разлика од другите галеби, овие го напуштаат брегот и навлегуваат во отворениот океан, вон сезоната на парење. ==Подвидови== Има два подвида: * ''Rissa tridactyla tridactyla'' во северен Атлантски Океан; * ''Rissa tridactyla pollicaris'' во северен Тихи Океан. ==Галерија== <gallery> File:Black-legged-Kittiwake.jpg| File:Black-legged Kittiwake RWD2.jpg| File:Rissa tridactyla standing.jpg| File:Black-legged Kittiwake.jpg| File:arcticskua.jpg| File:Dreizehenmoewen.jpg| File:Dreizehenmoewenpaar.jpg| File:Black-legged Kittiwake and Chick.jpg| File:Dreizehenmöwe.jpg| File:Gullislandeagle.jpg| Rissa tridactyla MHNT.ZOO.2010.11.125.1.jpg |Museum specimen </gallery> ==Наводи==<!-- FaunAbh26:63. --> *Harrison, Peter (1988). ''Seabirds: An Identification Guide''. London: Christopher Helm. ISBN 0-7470-1410-8 {{Reflist}} ==Надворешни врски== * [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&id=9B02A4E6134E43E6&ts=1220379903239&sec=flickr Avibase]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i0400id.html Black-legged Kittiwake - ''Rissa tridactyla''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303214003/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i0400id.html |date=2016-03-03 }} USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter * [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Black-legged_Kittiwake.html Black-legged Kittiwake Species Account] - Cornell Lab of Ornithology * {{Commons category-inline|Rissa tridactyla}} * {{wikispecies-inline|Rissa tridactyla}} * {{field guide birds of the world|Rissa tridactyla}} [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Галеби]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] mpwuhu9tra3jgrheqsbzv1nwtbprpy2 0 1083063 5590255 5558120 2026-07-10T16:39:13Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590255 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црвена луња | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3353&m=0|title=Red Kite - BirdLife Species Factsheet|last=Anon|year=2009|work=2009 IUCN Red List Category|publisher=BirdLife International|accessdate=2009-07-05|archive-date=2009-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104224533/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3353&m=0|url-status=dead}}</ref> | image = Milvus milvus R(ThKraft).jpg | image_width = 240px | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Соколовидни]]<br />(или [[Јастребовидни]]) | familia = [[Јастреби]] | subfamilia = [[Луњи]] | genus = [[Луња]] | species = '''Црвена луња''' | binomial = ''Milvus milvus'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], [[Систем на природата|1758]]) }} [[File:Milvus milvus MHNT.ZOO.2010.11.80.15.jpg|thumb|''Milvus milvus'']] '''Црвената луња''' ({{науч|Milvus milvus}}) — средноголема [[граблива птица]], која е [[Ендемизам|ендемски вид]] во [[Европа]], северна [[Африка]] и западна [[Азија]]. Во Европа има 19.000-25.000 двојки што претставува 95% од целокупната популација. Се размножува во источните делови на [[Шпанија]] и [[Португалија]], Средна Европа и [[Украина]], на север до јужниот дел на [[Шведска]], [[Латвија]] и [[Велика Британија]], и на југ, до јужна [[Италија]]. Постои популација и во северниот дел на [[Мароко]]. Птиците од северните предели се движат јужно во зима и најчесто престојуваат во западниот дел од распространувачкиот спектар, но исто така и во источна [[Турција]], северен [[Тунис]] и [[Алжир]]. Трите најголеми популации (во Германија, Франција и Шпанија, кои заедно имаат повеќе од 75% од светската популација) се намалија во периодот меѓу 1990 и 2000 година, односно целокупната популација се намали за речиси 20% во текот на десет години. Главните закани на црвената луња се: труењето, промените во земјоделските практики, ловот, уништувањето на шумите, крадењето на јајцата (на локално ниво) и евентуално конкуренцијата со поуспешната [[црна луња]]. Порано црвената луња ја имало во [[Македонија]], а сега најверојатно е исчезнат вид. ==Опис== Црвената луња е долга 60 - 66 см и има [[распон на крилја]]та 175 - 179 см; мажјаците тежат 800 - 1200 грама, а женките 1000 - 1300 грама. Таа е елегантна птица која често лебди со своите долги крилја, и го менува правецот со својата голема назабена опашка. Телото, горниот дел од опашката и крилјата ѝ се бакарноцрвена боја. Главата е посветла со сиви тонови. Белите примарни пердуви за летање се во контраст со црните краеви и темните секундарни пердуви. Освен по тежина, половите се слични, но младенчињата се жолтеникави на градите и стомакот. Огласувањето е тенок пи-пи звук.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gigrin.co.uk/white_redkite.html|title=The White Kite|last=Anon|work=Gigrin Farm - The Red Kite feeding station|publisher=Gigrin Farm|accessdate=2009-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090202133553/http://gigrin.co.uk/white_redkite.html|archivedate=2009-02-02|url-status=live}}</ref> ==Поведение== ===Исхрана=== Храната на црвената луња се состои главно од мали [[цицачи]], како [[Глушец|глувци]], млади [[зајак|зајаци]] и сл. Се харни со [[мрша|мршите]] на [[Овца|овците]] и некои [[кокошковидни]] птици. Понекогаш лови [[птици]] и [[водоземци]], како [[жаби]],[[гуштер]]и итн. [[Малкучетинести црви|Дождовниот црв]] e важен дел од исхраната, особено на [[пролет]].<ref name="Pugh">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birdsofbritain.co.uk/features/red-kite2.asp|title=The Red Kite|last=Pugh|first=Effyn|work=birdsofbritain.co.uk|publisher=Birds of Britain|accessdate=2009-10-26|archive-date=2010-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100130042749/http://www.birdsofbritain.co.uk/features/red-kite2.asp|url-status=dead}}</ref> Поради исхраната со некои мрши, црвената луња е подложна на труење.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.heraldseries.co.uk/search/1684528.Wildlife_crime_soars/ |title=Wildlife crime soars |work=The Herald Series |date=12 September 2007 |accessdate=6 July 2009 |quote=In Didcot, poisoned rabbits were laid out as bait disguised as road-kill, targeting red kites |archive-date=2014-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213022844/http://www.heraldseries.co.uk/search/1684528.Wildlife_crime_soars/ |url-status=dead }}</ref> Нелегалните стапици со отров наменети за [[лисици]]те, чавките и гавраните, понекогаш ги убиваат заштитените птици и другите животни. На знак за тревога од страна на мајката, младенчињата ќе се заштитат така што ќе се преправаат дека се умрени, па лисиците ќе поверуваат и ќе ги остават.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.animalcorner.co.uk/endangered/bi_birdredkite.html|title=Red Kite|last=Anon|work=Animal Corner|publisher=Animal Corner|accessdate=26 October 2009}}</ref> ===Размножување=== Црвената луња е претежно седентарна птица (не е преселница) која се размножува постојано на истото место, освен популациите кои се размножуваат во посеверните краишта на Европа, па зимуваат во Шпанија.<ref name="BBC Scotland">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/scotland/outdoors/articles/swrk/|title=Scotland's Wildlife: Red Kite|last=Anon|work=BBC Scotland outdoors articles|publisher=BBC|accessdate=26 October 2009}}</ref> Секоја територија на гнездење може да содржи повеќе од 5 [[Птичје гнездо|гнезда]]. И мажјакот и женката го градат гнездото на главниот чатал високо на дрвото, околу 12-20 метри од земјата. Гнездото го прават од гранки и го постилаат со трева и друга вегетација, но и со сè што е помеко, како овча волна, партали, хартија и сл.<ref name="Pugh"/><ref name="BBC Scotland"/> Тие се моногамни птици кои одгледуваат едно легло годишно, во кое снесуваат најчесто 3 јајца. Инкубацијата трае триесетина дена, а ги лежи само женката. Младенчињата го напуштаат гнездото на возраст од педесетина дена. == Поврзано == * [[Црна луња]] ==Наводи== {{наводи|32em}} ==Надворешни врски== {{рв|Milvus milvus}} <!-- {{Wikispecies|Milvus milvus}} [needs update 2006-DEC-20] --> *Friends of Red Kites - [http://friendsofredkites.org.uk/ Details about the reintroduced kites in the Derwent Valley, Gateshead] *ARKive - [http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Milvus_milvus/ images and movies of the red kite ''(Milvus milvus)''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080226134551/http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Milvus_milvus/ |date=2008-02-26 }} *BBC Wales Nature - [http://www.bbc.co.uk/wales/nature/mediaexplorer/?theme_group=species&theme=birds&set=red_kite Red Kite footage] *[http://www.bbc.co.uk/iplayer/episode/b00yz3t2/Debating_Animals_Series_2_The_Kestrel_and_Red_Kite/ BBC Report about this bird's redemtion in UK culture from a hated ''shithawk'' to a beloved bird] *The Welsh Kite Trust - [http://www.gigrin.co.uk/w/index.htm includes UK breeding reports] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071230071943/http://www.gigrin.co.uk/w/index.htm |date=2007-12-30 }} *About Red Kites - [http://www.redkites.co.uk includes latest figures available in UK] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150509150050/http://www.redkites.co.uk/ |date=2015-05-09 }} *Red Kites in the Chilterns - [http://www.redkites.net Details about the reintroduced kites in the Chilterns] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201124061922/https://redkites.net/ |date=2020-11-24 }} *[http://www.yorkshireredkites.net/ Red Kites in Yorkshire] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181215233839/http://www.yorkshireredkites.net/ |date=2018-12-15 }} *Red Kites in Berkshire (Berkshire Ornithological Club) - [http://www.berksoc.org.uk/surveys/kites_and_buzzards_2006_results.shtml 2006/2007 Survey] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131211091642/http://www.berksoc.org.uk/surveys/kites_and_buzzards_2006_results.shtml |date=2013-12-11 }} *Adult and juvenile Red Kite wing identification images (PDF; 5.6 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze - [http://www.ibercajalav.net/img/105_RedKiteM.milvus.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131012040253/http://www.ibercajalav.net/img/105_RedKiteM.milvus.pdf |date=2013-10-12 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Луњи]] [[Категорија:Јастреби]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] qdvudd55oqezk395edjytfc3hqra649 0 1083520 5590280 5558069 2026-07-10T16:46:55Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590280 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црноопашна блатарка | status = NT | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN2012>{{IUCN|id=106003003 |title=''Limosa limosa'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | trend = down | image = Black-tailed Godwit cropped.jpg | image_caption = | image2 = Limosa limosa - Black-tailed Godwit XC129138.ogg | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Пескаровидни]] | familia = [[Шлуки]] | genus = [[Крајбрежни пескари]] | genus_authority = ''[[Матирен Жак Брисон|Brisson]], 1760'' | species = '''Црноопашна блатарка''' | subspecies = ''L. l. limosa'' <small>Linnaeus, 1758</small><br /> ''L. l. islandica'' <small>Brehm, 1831</small><br /> ''L. l. melanuroides'' <small>Gould, 1846</small> | binomial = ''Limosa limosa'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) Brisson, 1760 | range_map = LimosalimosaWorldDistribution.jpg | range_map_caption = Распространетост: сино - зима; жолто - размножување; зелено - постојан жител. | synonyms = ''Scolopax limosa'' <small>Linnaeus,1758</small> }} '''Црноопашната блатарка''' ({{науч|Limosa limosa}}) е [[птици|птица]] од семејството [[пескаровидни]]. Се среќава и во [[Македонија]]. Црноопашната блатарка е релативно голема птица, со долги нозе и долг клун, која е опишана за првпат од шведскиот биолог [[Карл Лине]] во 1758 година. Во рамките на видот се издвојуваат три подвида, но кај сите нив е слична специфичната портокалова глава, вратот и градите со перјето во сезона на парење, обичната сива колоритност на перјето во зима и карактеристичните црни и бели линии на врвовите од крилјата. Се размножува на територијата од [[Исланд]] во [[Европа]] до [[Средна Азија]]. Црноопашната блатарка ја поминува зимата во области како [[Австралија]], западна и јужна Европа, како и западна [[Африка]]. [[Птичје гнездо|Гнезди]] околу [[Езеро|езера]], [[Мочуриште|мочуришта]], блата и речни [[Утока|утоки]]. Светската популација на црноопашната блатарка брои меѓу 634 000 и 805 000 поединци, поради што нејзиниот статус е „речиси загрозен“. ==Опис== Црноопашната блатарка е релативно голема птица со долг клун (од 7,5 до 12 [[сантиметар|см]]), долг врат и нозе. За време на сезоната на парење, бојата на клунот се менува во жолтеникава или дури портокалова со многу темен врв, додека во зима бојата на клунот е розова. Нозете се темносиви, кафени или црни. Нема истакнат [[полов диморфизам]],<ref name="bwpi">{{Наведена книга | last = | first = | authorlink = | title = BWPi: The Birds of the Western Palearctic on interactive DVD-ROM | publisher= BirdGuides Ltd. and Oxford University Press | location = London | year = 2004 | page = | isbn = 1-898110-39-5}}</ref> но за време на сезоната на парење мажјаците се малку посветли, со заситена портокаловa боја на градите, главата и вратот. Во зима, возрасните единки имаат сиво-кафеави пердуви. Младенчињата имаат светли портокалови области по вратот и градите.<ref name="collins"> {{Наведена книга | last = Mullarney | first = Killian |author2=Svensson, Lars; Zetterstrom, Dan; Grant, Peter | authorlink = | title = Collins Bird Guide | publisher= HarperCollins | location = London | year = 1999 | page = 148 | isbn = 0-00-219728-6}}</ref> Во лет, дебелите црни и бели линии на крајот од крилјата убаво се гледаат, додека, пак, на земја може да биде помешана со сличната ''Limosa lapponica''.<ref name="collins"/><ref name="birdlife">{{Наведена мрежна страница | author= | title= Black-tailed Godwit (Limosa limosa) - BirdLife Species factsheet | work= Datazone | url= http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3003&m=0 | publisher= [[BirdLife International]] | accessdate= 27 April 2009 | archive-date= 2010-07-06 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100706023001/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3003&m=0 | url-status= dead }}</ref> Во должина, црноопашната блатарка достигнува до 42 см од клунот до опашката, со [[распон на крилја]]та од 70 до 82 см <ref name="bwpi"/>. Мажјаците тежат околу 280 [[грам]]а, додека женките се тешки околу 340 г.<ref name="bto">{{Наведена мрежна страница| author = R. A. Robinson | title= Black-tailed Godwit ''Limosa limosa'' | work= BirdFacts | url=http://blx1.bto.org/birdfacts/results/bob5320.htm | publisher= [[British Trust for Ornithology]] | accessdate=27 April 2009}}</ref> Женките по правило се малку поголеми од мажјаците, во просек околу 5% <ref name="bwpi"/>, со малку подолг клун (просек за 12-15%) <ref name="birdwatch">{{Наведена мрежна страница | author= Keith Vinicombe | title= Black-tailed and Bar-tailed Godwits | work= Articles | url= http://www.birdwatch.co.uk/categories/articleitem.asp?cate=23&topic=117&item=441 | publisher= Birdwatch magazine | accessdate= 3 January 2011 | archive-date= 2016-11-30 | archive-url= https://web.archive.org/web/20161130065323/http://www.birdwatch.co.uk/categories/articleitem.asp?cate=23&topic=117&item=441 | url-status= dead }}</ref>. Најчесто повикот ѝ е остро ''вика-вика-вика''. Во една студија за црноопашната блатарка во [[Холандија]] се смета дека стапката на смртност во првата година од животот е 37,6%; 32% во втората година, а 36,9% потоа. <ref Name="bwpi"/> ==Таксономија== Видот за првпат е опишан како ''Scolopax limosa'' <ref name="bwpi"/> од [[Карл Лине]] во 1758 година. Името произлегува од латинскиот збор ''limus'', што значи кал. Современата класификација го вклучува видот кон родот на крајбрежни птици (''Limosa'') од семејството пескаровидни (''Scolopacidae''). Познати се три [[подвид]]а <ref name="birdlife"/><ref>{{Наведена книга | last = Clements | first = James F. | title = The Clements Checklist of Birds of the World | publisher= Cornell University Press | location = | year = 2007 | page = | isbn = 978-0-8014-4501-9}}</ref>: *''L. limosa limosa'', или европска црноопашна блатарка, која се среќава во западна и централна [[Европа]], [[Средна Азија]] и азискиот дел на [[Русија]] <ref name="birdlife"/>. Главата, вратот и градите се светлопортокалови <ref name="bwpi"/>; *''L. limosa islandica'', или исландскa црноопашна блатарка, која се среќава главно во [[Исланд]], но исто така и на [[Шетландски Острови|Шетландските]] и [[Лофотенски Острови|Лофотенските Oстрови]]. Има кратки нозе и клун и има малку пор’ѓастокафеава боја на стомакот, во споредба со номиналниот подвид ''limosa'' <ref name="bwpi"/>; *''L. limosa melanuroides'', или азиска црноопашна блатарка, која се среќава во [[Монголија]], северна [[Кина]], [[Сибир]] и источна [[Русија]] <ref name = "birdlife" />. Пердувите се слични на онаа на исландскиот подвид, но димензиите на птиците се помали <ref name="bwpi"/>. ==Распространетост и стаус== [[File:Black-tailed Goodwit (Limosa limosa) near Hodal W IMG 6621.jpg|thumb|left|Со зимско перје]] Црноопашната блатарка од [[исланд]]ската популација ја поминуваат зимата во малку потоплите делови на [[Велика Британија]], [[Ирска]], [[Франција]] и [[Холандија]], но некои достигнуваат и до значително појужни области како [[Шпанија]], [[Португалија]] и дури [[Мароко]] <ref name="ibtg">{{Наведена мрежна страница | author = | title = About the species | work = IcelandicGodwits | url = http://www.uea.ac.uk/ ~ b026515/species.html | publisher= Project Jaðrakan | accessdate = 3 јануари 2011}}</ref>. Птиците од подвидот ''L. limosa limosa'' од западна Европа се селат до Мароко, [[Сенегал]] и [[Гвинеја]], а претставниците на типот од источна Европа се селат кон [[Алжир]], [[Тунис]], [[Мали]] и [[Чад]] <ref>{{Наведена мрежна страница | author = | title = Black-tailed Godwit (Limosa limosa) | work = Species | url = http://www.birdguides.com/species/species . asp? sp = 057001 | publisher = BirdGuides.com | accessdate = 27 април 2009 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Младите единки од европските популации ја поминуваат првата зима во Африка и се враќаат во Европа едвај во втората година <ref name="bin">{{Наведена книга | last = Tucker | first = Graham M. |author2=Heath, Melanie F. | authorlink = | title = Birds in Europe: their conservation status (BirdLife Conservation Series No. 3) | publisher= BirdLife | location = Cambridge | year = 1995 | pages = 272–273 | isbn = 0-9467888-29-9}}</ref>. Азиските популации ја поминуваат зимата во [[Австралија]], [[Тајван]], [[Филипини]]те, [[Индонезија]] и [[Нова Гвинеја]]. [[File:Limosa limosa (flying)-2.jpg|thumb|right|Во лет]] Црноопашната блатарка е многу поверојатно да биде пронајдена во внатрешноконтинентални мочурливи места, а не само на крајбрежјата. По правило тие се [[Преселба на птиците|птици преселници]], кои летаат во јата во зима кон западна Европа, Африка, јужна Азија и Австралија. Иако птици од видот црноопашна блатарка се забележуваат во Велика Британија и Ирска во текот на целата година, тоа не се исттите примероци. Локалните летаат на југ за размножување, додека на нивно место доаѓаат поединци од Исланд. Поединци од црноопашната блатарка се забележи на Алеутските Острови и многу ретко по [[Атлантик|атлантскиот]] брег на [[Северна Америка]]. Пресметките за светската популација на црноопашната блатарка варира помеѓу 634 000 и 805 000 единки на вкупна површина од 7 180 000 [[квадратен километар|квадратни километри]] <ref name="birdlife"/>. Во 2006 година црноопашната блатарка е класифицирана во речиси загрозен вид од исчезнување, бидејќи бројот е намален за 25% во последните 15 години. ==Поведение== ===Живеалиште и исхрана=== [[File:Black-tailed Godwit.ogv|thumb|250px|left]] Нормалното живеалиште на црноопашната блатарка вклучува речни долини, разлеани делови на езерата, поплавени тревници, мочуришта и блата. Дел од европската популација се среќава и во ниски тревни предели, крајбрежни мочуришта, пасишта, водни површини околу рибници и одводни канали. Во [[Холандија]] и [[Германија]], блатарките населуваат и земјоделски површини од оризови полиња и полиња со компири <ref name="bin"/>. Напролет црноопашните блатарки се селат во места со високи треви, каде што има храна, но исто така и во глинести речни утоки<ref name="bin"/>. Во зимските живеалишта во [[Африка]], птиците се населуваат во мочуришта, поплавени површини и системи за наводнување. Во [[Индија]] црноопашната блатарка живее крај реки, езера и многу ретко околу соленкасти води на езера, речни утоки и потоци <ref name="bwpi"/>. Црноопашната блатарка се храни со [[безрбетници]], но исто така и со водни растенија во зима или за време на преселбата на југ. Во сезоната на парење се хранат со бубачки, [[Мува|муви]], [[Скакулец|скакулци]], [[Стоногалка|стоногалки]], [[Малкучетинести црви|црви]] и [[мекотели]]. Многу ретко се храни со икра од [[риби]], како и јајца на [[Жаба|жаби]] и [[Полноглавец|полноглавци]]. Кога лови во вода, го користи долгиот клун за чувствување на вибрациите. Од земјата ја собира храната од површинскиот слој.<ref name="bwpi"/>. ===Размножување=== [[File:Grutto.jpg|thumb|left|Додворување]] [[File:Limosa limosa MHNT.jpg|thumb|''Limosa limosa'']] Црноопашната блатарка е претежно [[моногамија|моногамна]], иако во рамките на четиригодишно истражување на 50-60 парови беа забележани случаи и на бигамност (двајца брачни партнери за една птица) и е можно тоа да е нормално <ref name = "bwpi"/>. Истражувањето кај исландската популација покажува дека ако едниот од партнерите не пристигне навреме, се забележува своевиден „развод“ <ref>{{наведени вести | title = Icelandic birds rely on perfect timing | work = BBC News website | url = http: / / news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3737646.stm | publisher= BBC | accessdate = 27 април 2009 | location = | first1 = | last1 = | date = 3 ноември 2004}}</ref>. [[Птичје гнездо|гнездото]] го прават во релативно ретко населени колонии. Неспарените мажјаци штитат одредена територија и се обидуваат да привлечат женка со прикажување на своите пердуви. Прават неколку дупки за гнезда подалеку од територијата за парење, и ја бранат од другите блатарки. Кога ќе ги снесат јајцата во една од дупките, територијата од 30 до 50 [[метар|метри]] околу гнездото почнува да се чува <ref name="bwpi"/>. Самото гнездо претставува плитка дупка во земјата, обично во место со малку вегетација <ref name="cbb">{{Наведена книга | last = Gooders | first = John | title = Collins British Birds | publisher= William Collins Sons & Co Ltd | location = London | year = 1982 | page = 182 | isbn = 0-00-219121-0}}</ref>. Јајцата можат да се покријат со растенија од родителот кој ги [[Квачење|лежи]] <ref name="bwpi"/>. Во едно гнездо има обично од три до шест маслинесто-зелени до темнокафеави [[Јајце|јајца]] <ref name="bwpi"/>. Димензиите им се од 55 на 37 [[милиметар|мм]], а тежат до 39 [[грам]]а <ref name="bto"/>. Инкубацијата трае од 22 до 24 дена која ја вршат двајцата родители. По испилувањето, малите се прикриваат во околните живеалишта меѓу густа вегетација или во други засолништа <ref name="bwpi"/>. Тие добиваат пердуви за околу 25 до 30 дена <ref name="bto"/>. ==Односи со луѓето== Во [[Европа]] црноопашната блатарка е предмет на лов само во [[Франција]], каде годишно се убиваат од 6 000 до 8 000 примероци. Тоа ја намалува западноевропската популација, што е и причина за интервенција на Европската комисија со план за заштита на птиците од овој вид <ref name="eu">{{Наведена мрежна страница | author = | title = Management Plan for Black-tailed Godwit (Limosa limosa) | publisher= [[Европска комисија]] }}</ref>. Во Англија долги години месото на црноопашната блатарка се сметало за деликатес <ref name="brit">{{Наведена книга | last = Cocker | first = Mark |author2=Mabey, Richard | authorlink = | title = Birds Britannica | publisher= Chatto & Windus | location = London | year = 2005 | page = | isbn = 0-701-16907-9}}</ref>. ==Наводи==<!-- AnimalBiology59:127. Micronesica32:257,39:11. --> {{Commons|Limosa limosa}} {{wikispecies|Limosa limosa}} {{reflist}} ==Литература== * [[Vinicombe, Keith]] [http://www.birdwatch.co.uk/categories/articleitem.asp?cate=23&topic=117&item=441 Black-tailed and Bar-tailed Godwits] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161130065323/http://www.birdwatch.co.uk/categories/articleitem.asp?cate=23&topic=117&item=441 |date=2016-11-30 }}, ''[[Birdwatch (magazine)|Birdwatch]]'', 1 Jan 2010 * Roselaar, C. S. and Gerrit J Gerritsen (1991) [http://www.dutchbirding.nl/content/journal/pdf/1991-4.pdf Recognition of Icelandic Black-tailed Godwit and its occurrence in the Netherlands] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160305134509/http://www.dutchbirding.nl/content/journal/pdf/1991-4.pdf |date=2016-03-05 }} ''[[Dutch Birding]]'' 13(4): 128-35 * van Scheepen, Peter and Gerald J Oreel (1995) [http://www.dutchbirding.nl/content/journal/pdf/1995-2.pdf Herkenning en voorkomen van Ijslandse Grutto in Nederland] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110928130122/http://www.dutchbirding.nl/content/journal/pdf/1995-2.pdf |date=2011-09-28 }} (Identification and occurrence of Icelandic Black-tailed Godwit in the Netherlands) ''[[Dutch Birding]]'' 17(2): 54-62 (in Dutch, with English summary) * [[Lee G. R. Evans|Evans, L.G.R.]], (2004) [http://www.bucksbirdclub.co.uk/GodwitIdentification.pdf Continental Black-tailed Godwit at College Lake – the first confirmed record for Buckinghamshire] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110619063908/http://bucksbirdclub.co.uk/GodwitIdentification.pdf |date=2011-06-19 }}. ''Rare Birds Weekly'': July 2004 * [[Vinicombe, Keith]] (2005) A tale of two godwits ''[[Birdwatch (magazine)|Birdwatch]]'' 154:18-20 ==Надворешни врски== * Black-tailed Godwit - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/287.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds]. * [http://ibc.lynxeds.com/species/black-tailed-godwit-limosa-limosa Black-tailed Godwit videos, photos & sounds] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150709094550/http://ibc.lynxeds.com/species/black-tailed-godwit-limosa-limosa |date=2015-07-09 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Limosa_limosa/more_still_images.html ARKive] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080516090331/http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Limosa_limosa/more_still_images.html |date=2008-05-16 }} Photos, video * [http://www.ibercajalav.net/img/198_BlacktailedGodwitLlimosa.pdf Ageing and sexing (PDF; 0.94 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131112104338/http://www.ibercajalav.net/img/198_BlacktailedGodwitLlimosa.pdf |date=2013-11-12 }} [[Категорија:Мочварки]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 15zb7acix0rq2yh4zj94xek5w3fl7tl 0 1084635 5590282 5558113 2026-07-10T16:47:19Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590282 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Цуцулеста кукавица | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106001195 |title=''Clamator glandarius'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Clamator glandarius (juvenile).jpg | image_width = 250px | image_caption = | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Кукавицовидни]] | familia = [[Кукавици]] | genus = ''Clamator'' | species = '''''Цуцулеста кукавица''''' | binomial = ''Clamator glandarius'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) }} [[File:Clamator glandarius MHNT.ZOO.2010.11.152.2.jpg|thumb|''Clamator glandarius'' + ''Corvus cornix'']] '''Цуцулестата кукавица''' ({{науч|Clamator glandarius}}) е член на [[семејство (биологија)|семејството]] кукавици од [[Ред (биологија)|редот]] на [[кукавицовидни]]те. Се среќава и во [[Македонија]]. ==Распространетост== Цуцулестата кукавица е распространета низ југоисточна и југозападна [[Европа]] и западна [[Азија]]. Таа е [[преселба на птиците|птица преселничка]] која зимува во [[Африка]]. ==Опис== Овој вид кукавица е само малку поголема од обичната [[кукавица]], со должина од 35 до 39 см, но изгледа многу поголема заради широките крилја и долгата и тенка опашка. Возрасната единка е сива одозгора, со вито тело, долга опашка и силни нозе. Има сива капа и цуцулка, сиви крилја, жолтеникаво лице и гради, а одоздола е бела. Половите се слични. Младенчињата имаат темносиви горни делови и капа и кафени примарни пердуви на крилјата. При лет наликуваат на [[врани]]те. ===Размножување=== Цуцулестата кукавица, како и другите кукавици е одгледувачки паразит, односно ги несе своите [[Јајце|јајца]] во туѓи [[Птичје гнездо|гнезда]], особено во гнездата на враните, а најмногу на [[Европска страчка|страчките]]. За разлика од обичната кукавица, ниту женката, ниту испилените малечки, не ги буткаат јајцата на домаќинот од гнездото. Но, малите страчиња често умираат зашто не можат да се натпреваруваат со кукавицата за храна. ===Живеалиште и исхрана=== Цуцулестата кукавица е птица на топлите отворени предели со дрвја. Се храни со [[инсекти]], [[пајаци]], мали [[влекачи]] и влакнести гасеници кои им се невкусни на другите птици, а за нив се специјалитет. Се огласуваат со гласни варијации на гракање како ''чер-чер-кри-кри'', повторно имитирајќи ги страчките. ==Наводи== {{Reflist}} ==Надворешни врски== *[http://www.oiseaux.net/birds/photos/great.spotted.cuckoo.html Oiseaux] Photographs, text, map {{fr}} *[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Clamator_glandarius.html ADW: Clamator glandarius: Information] *[http://www.ibercajalav.net/img/264_GreatspottedcuckooCglandarius.pdf Ageing and sexing (PDF; 1.7 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120303201327/http://www.ibercajalav.net/img/264_GreatspottedcuckooCglandarius.pdf |date=2012-03-03 }} *[http://ibc.hbw.com/ibc/ IBC] Nine videos. [[Категорија:Кукавици]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] ig6ltr07ty7q5lp6l49lkua1liyzbth 0 1085900 5590262 5558099 2026-07-10T16:41:27Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590262 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Common_Redshank_Tringa_totanus.jpg | image_width = 240px | image_caption = Со перје во сезона на парење | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106003017 |title=''Tringa totanus'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Бекасови]] | familia = [[Мочварки]] | genus = [[Тринги]] | species = '''Црвенонога тринга''' | binomial = ''Tringa totanus'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) | synonyms = ''Totanus totanus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> }} '''Црвеноногата тринга''' ({{науч|Tringa totanus}}) е [[Евроазија|евроазиска]] крајбрежна птица од големата [[семејство (биологија)|семејство]] на [[мочварки]]те ({{науч|Scolopacidae}}), родот на [[тринги]]те ({{науч|Tringa}}). Ја има и во [[Македонија]]. [[File:Common Redshank.jpg|thumb|left|Со перје вон сезона на парење]] == Опис == [[File:Tringa totanus-pjt.jpg|thumb|left|Во лет]] [[File:Redshanks on stone pillar.jpg|thumb|left|Две црвеноноги тринги на бетонски столб]] Перјето на црвеноногата тринга во сезона на парење е мраморно кафеаво, со црни и сиви дамки и малку посветло одоздола. Зимно време, пак, перјето е посветло, сиво-кафеаво одозгора и речиси бело одоздола. Во лет имаат бели ленти на грбот и на краевите од крилјата. Нозете им се црвени, а клунот црвен со црн врв. Должината на возрасната птица достигнува до 30 см, со [[распон на крилја]]та од 65 см, и тежина до 170 г. Животниот век на оваа птица е околу 17 години. На почетокот од пролетта започнува додворувањето уште за време на летот, при што мажјаците пеат многу мелодично. Во другото време песната им е убаво ''тју-ли, тју-ли, те-лиее''. ==Живеалиште и поведение== Оваа птица е широко распространета во умерена [[Евроазија]]. Таа е [[птица преселница]] што зимува на бреговите околу [[Средоземје]]то, [[Атлантик]]от и во јужна [[Азија]]. Тие ретко заскитуваат, но им се случува, како на пример, во 1970-тите и во 2000 година во [[Палау]], [[Микронезија]]<ref>Wiles ''et al.'' (2006)</ref><!-- sources only vagrant records from Palau -->. Црвеноногата тринга е многу бучна и со своето гласно пипикање ќе ги растревожи и сите останати. Црвеноногата тринга се исхранува со разни [[безрбетници]]: [[инсекти]] (водни инсекти, бубачки, ларви, муви), [[мекотели]], [[црви]], мали [[риби]] и полноглавци. [[Птичје гнездо|Гнездата]] ги прават било каде на влажни места, од влажни ливади до солени мочуришта, често и многу густо едни до други. Несат 3-5 [[јајце|јајца]]. ==Статус== Поради широката распространетост и бројност на видот, спаѓаат во категоријата на [[најмала загриженост]]<ref>BLI (2008)</ref>. За овие птици важи Договорот за заштита на африканско-евроазиските миграторни водни птици. == Наводи == {{Reflist}} <!-- AnimalBiology59:127. FieldMuseumOfNaturalHistoryZoologySeries18:343. --> * Pereira, Sérgio Luiz & Baker, Alan J. (2005): Multiple Gene Evidence for Parallel Evolution and Retention of Ancestral Morphological States in the Shanks (Charadriiformes: Scolopacidae). ''[[Condor (journal)|Condor]]'' '''107'''(3): 514–526. <small>[[Digital Object Identifier|DOI]]:10.1650/0010-5422(2005)107[0514:MGEFPE]2.0.CO;2</small> [http://individual.utoronto.ca/sergiolp/pdf/Condor2005.pdf PDF fulltext]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Wiles, Gary J.; Johnson, Nathan C.; de Cruz, Justine B.; Dutson, Guy; Camacho, Vicente A.; Kepler, Angela Kay; Vice, Daniel S.; Garrett, Kimball L.; Kessler, Curt C. & Pratt, H. Douglas (2004): New and Noteworthy Bird Records for Micronesia, 1986–2003. ''Micronesica'' '''37'''(1): 69-96. [http://www.uog.edu/up/micronesica/Vol37abstracts.asp HTML abstract] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090505164356/http://www.uog.edu/up/micronesica/Vol37abstracts.asp |date=2009-05-05 }} == Надворешни врски == {{commons|Tringa totanus}} {{Cite EB1911|wstitle=Redshank}} * [http://www.ebepe.com/html/redshank.html Redshanks] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070807090505/http://www.ebepe.com/html/redshank.html |date=2007-08-07 }} Image documentation * [http://www.ibercajalav.net/img/202_RedshankTtotanus.pdf Ageing and sexing (PDF; 1.4 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131112110431/http://www.ibercajalav.net/img/202_RedshankTtotanus.pdf |date=2013-11-12 }} [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Мочварки]] [[Категорија:Тринги]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] pzy8raf00heprf27xf6ft8qgbotgtui 0 1086433 5590260 5558096 2026-07-10T16:40:56Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590260 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црвеноклуна блатна кокошка | image = Common Moorhen (Gallinula chloropus) in a Nelumbo nucifera (Indian Lotus) pond W IMG_8779.jpg | image_width = 240px | image_caption = | image2 = Gallinula chloropus - Common Moorhen XC432931.mp3 | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN2012>{{IUCN|id=106002937 |title=''Gallinula chloropus'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Жеравовидни]] | familia = [[Блатни кокошки]] | genus = Gallinula | species = '''Црвеноклуна блатна кокошка''' | binomial = ''Gallinula chloropus'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) | range_map = Gallinula chloropus distribution map.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = Распространетост<br/>Жолто: лето, размножување<br/>Сино: преку цела година, постојан жител<br/>Зелено: зимување. | subdivision_ranks = [[подвид]]ови | subdivision = види во текстот | synonyms = ''Fulica chloropus'' <small>Linnaeus, 1758</small> | synonyms = ''Gallinula brodkorbi'' <small>McCoy, 1963</small><br /> ''Gallinula galeata'' }} '''Црвеноклуната блатна кокошка''' ({{науч|Gallinula chloropus}}) е птица од [[семејство (биологија)|семејството]] [[блатни кокошки]] која има речиси светска распространетост. Но, орнитолошките здруженија на Северна и Јужна Америка гласаа во јули 2011 година да ја издвојат американската форма на оваа птица во посебен вид, имплементирајќи ја одлуката веднаш, но другите светски здруженија сè уште не ја промениле таксономијата.<ref name=Chesser/> Оваа птица ја има и во [[Македонија]]. ==Опис== [[File:Moorhen feet.jpg|thumb|left|Нозете на црвеноклуната блатна кокошка]] Црвеноклуната блатна кокошка е многу специфичен вид, со темно перје одозгора, бело под опашката, жолти нозе и црвен штит на лицето. Младенчињата се покафеави и немаат црвено на лицето. Имаат широк спектар жабурливи повици, а гласно с’скаат кога се во опасност.<ref name=Snow/> Тие се средни до големи блатни кокошки со должина од 30 до 38 см, [[распон на крилја]]та од 50 до 62 см и тежина од 192 до 500 грама.<ref>[http://www.arkive.org/common-moorhen/gallinula-chloropus/#text=Facts Common moorhen videos, photos and facts – Gallinula chloropus] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121013055422/http://www.arkive.org/common-moorhen/gallinula-chloropus/#text=Facts |date=2012-10-13 }}. ARKive. Посетено на 2013-02-25.</ref><ref>[http://www.allaboutbirds.org/guide/Common_Moorhen/lifehistory Common Gallinule, Life History, All About Birds – Cornell Lab of Ornithology]. Allaboutbirds.org. Посетено на 2013-02-25.</ref> Таа е вообичаена птица во мочурливите предели и езерцата со бујна растителност. Популациите од посеверните предели каде езерата замрзнуваат, како јужна [[Канада]], северни [[САД]], источна [[Европа]], се [[птици преселници]]. Оваа птица се храни со разни растенија и мали водни животни. Тие „пасат“ крај или во плитката вода. Вообичаено се прикриени во растителноста, но знаат да бидат и питоми. И покрај загубата на [[живеалиште (екологија)|живеалиштата]], тие се широко распространети. Се борат за својата територија. [[Птичје гнездо|Гнездото]] им претставува кошничка на земјата или во густата растителност. [[Квачење|Лежењето]] им започнува напролет и обично несат околу 8 [[јајце|јајца]]. Второто легло е послабо со 5-8 јајца. Гнездото подоцна може да го употреби друга женка. Инкубацијата трае околу 3 недели, а ја извршуваат обата родитела. И малечките ги хранат двајцата родители. Малите се оперјуваат по 40-50 дена, а по неколку недели сатнуваат независни. Може да создадат свое легло следната пролет. Кога се во опасност, малечките може да се закачат на телото од родителот, по што тој одлетува на посигурно место.<ref name=Snow/><ref name=Mann/> <gallery> Image:Waterhoennest.JPG|Гнездо Image:Teichhuhn 0507241b.jpg|Пиле старо 1–2 недели Image:Common Moorhen (Immatures) I IMG 8880.jpg|Млади на возраст од 1 месец, сè уште без перје Image:Gallinula chloropus young.jpg|Младенче на возраст од 3–4 месеци </gallery> ==Статус== Иако на некои места популацијата им се намалува, сепак, оваа птица е широко распространета и вообичаена, па според класификацијата спаѓа во вид со [[најмала загриженост]].<ref name=IUCN2012/><ref name=IUCN2012/> ==Подвидови== Има дванесетина [[подвид]]а кои денес се сметаат за валидни, а неколку кои се прифатени како синонимски. {| style="width:98%;" class="wikitable" ! style="text-align:center; background:#d3d3a4;" colspan="4"|'''Список на подвидови според датата на опис''' |- ! style="width:23%; text-align:center;"|Име ! ! style="width:25%; text-align:center;"|Опис ! style="width:25%; text-align:center;"|Распространетост |- |'''Црвеноклуна блатна кокошка'''<br>''G. c. chloropus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small><br/>Вклучувајќи ги и ''correiana'' и ''indica''. |<center>[[File:Kokoszka(Grzecho Lukasik).jpg|500x160px]]</center> |Крилјата и грбот се црномаслинести |Распространета е од севрозападна [[Европа]] до севeрна [[Африка]], на исток до централен [[Сибир]] и југоисточна [[Азија]], до [[Јапонија]]. |- |''G. c. galeata'' <small>(Lichtenstein, 1818)</small> |<center>[[File:Common Moorhen.jpg|500x160px]]</center> |Крилјата и грбот се кафеносивкави. |Ја има во [[Тринидад и Тобаго]] и од [[Бразил]] јужно до [[Амазон]], северна [[Аргентина]] и [[Уругвај]]. |- |''G. c. orientalis'' <small>(Horsfield, 1821)</small> | |Помала е, со светлосивкави горни делови на крилјата и голем штит на лицето. |Ја има на [[Сејшели]]те, [[Андамански и Никобарски Острови]], јужна [[Малезија]], преку [[Индонезија]]; а исто така и на [[Филипини]]те и [[Палау]]. Во [[Микронезија]] популацијата е присутна од 1980-тите, веројатно од овој подвид, или од пореткиот ''G. c. guami''.<ref name = wiles2000/><ref name = wiles2004/><br/> |- |''G. c. meridionalis'' <small>(C. L. Brehm, 1831)</small> | |Слична на ''orientalis'', но со помал штит на лицето. |Ја има во потсахарна [[Африка]] и на [[Света Елена]]. |- |''G. c. pyrrhorrhoa'' <small>(Newton, 1861)</small> | |Слична на ''meridionalis'', но под опашката е кремава. |Ја има на островите [[Мадагаскар]], [[Реинион]], [[Маврициус]] и [[Комори]]. |- |''G. c. garmani'' <small>(Allen, 1876)</small> | |Слична на ''galeata'', но поголема. |Ја има на [[Анди]]те, од [[Перу]] до северозападна Аргентина. |- |''G. c. sandvicensis'' <small>(Streets, 1877)</small><br/> |<center>[[File:Hawaiian Common Gallinule RWD3.jpg|500x160px]]</center> |Има голем фацијален штит; телото е црвеникавопортокалово однапред. |[[Ендемски вид]] на [[Хаваи]]те.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.state.hi.us/dlnr/dofaw/cwcs/files/NAAT%20final%20CWCS/Chapters/Terrestrial%20Fact%20Sheets/Waterbirds/hawaiian%20moorhen%20NAAT%20final%20!.pdf |format=PDF |title={{okina}}Alae {{okina}}Ula or Hawaiian Moorhen |work=Hawaii’s Comprehensive Wildlife Conservation Strategy |publisher=State of Hawai{{okina}}i |date=2005-10-01 |accessdate=2009-03-18 |archive-date=2011-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110115172819/http://www.state.hi.us/dlnr/dofaw/cwcs/files/NAAT%20final%20CWCS/Chapters/Terrestrial%20Fact%20Sheets/Waterbirds/hawaiian%20moorhen%20NAAT%20final%20!.pdf |url-status=dead }}</ref> |- |''G. c. cerceris'' <small>(Bangs, 1910)</small><br/> |<center>[[File:Gallinula galeata female nest.jpg|500x160px]]</center> |Има долг клун, големи стапала и е помалку кафеава одозгора. |Ја има на [[Антили]]те, без [[Тринидад и Тобаго]] и [[Барбадос]]; и во јужна [[Флорида]]. |- |''G. c. cachinnans'' <small>(Bangs, 1915)</small><br/> |<center>[[File:Gallinula galeata NBII.jpg|500x160px]]</center> |Слична на ''cerceris'', но боите на горниот дел се слични на ''chloropus''. |Распространета е во југоисточна Канада, преду САД, до западна [[Панама]]; како и на [[Галапагос]] и [[Бермуда]]. |- |''G. c. pauxilla'' <small>(Bangs, 1915)</small> | |Слична на ''cerceris'', но помала. |Ја има во низинските предели на источна [[Панама]] јужно до северозападен [[Перу]]. |- |''G. c. guami'' <small>(Hartert, 1917)</small><br/> | |Перјето на телото е многу темно. |Ендемски вид во северни [[Маријански Острови]], но види и ''G. c. orientalis'' погоре. |- |''G. c. barbadensis'' <small>(Bond, 1954)</small> | |Слична на ''cerceris'', но со посветли глава и врат и помалку сивкаво одозгора. |Ендемски на [[Барбадос]]. |} ==Наводи== {{Reflist|35em|refs= <ref name=Chesser>{{Наведено списание|author=Chesser, R. Terry, Richard C. Banks, F. Keith Barker, Carla Cicero, Jon L. Dunn, Andrew W. Kratter, Irby J. Lovette, Pamela C. Rasmussen, J. V. Remsen, James D. Rising, Douglas F. Stotz, Kevin Winker|year= 2011|title= Fifty-second supplement to the American Ornithologists' Union Check-List of North American Birds|journal= Auk |volume=128|issue=3|pages=600–613|doi=10.1525/auk.2011.128.3.600}}</ref> <ref name=Mann>{{Наведено списание|author=Mann, Clive F.|year=1991|title=Sunda Frogmouth ''Batrachostomus cornutus'' carrying its young|journal=[[Forktail (journal)|Forktail]]|volume=6|pages=77–78|url=http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/6pdfs/Mann-Frogmouth.pdf|access-date=2013-07-02|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828044923/http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/6pdfs/Mann-Frogmouth.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref name=Snow>{{Наведена книга|author=Snow, David W.; Perrins, Christopher M.; Doherty, Paul & Cramp, Stanley |year=1998|title= The complete birds of the western Palaearctic on CD-ROM|publisher= Oxford University Press|isbn=0-19-268579-1}}</ref> <ref name = wiles2000>{{Наведено списание|author=Wiles, Gary J.; Worthington, David J.; Beck, Robert E. Jr.; Pratt, H. Douglas; Aguon, Celestino F. & Pyle, Robert L.|year=2000|title=Noteworthy Bird Records for Micronesia, with a Summary of Raptor Sightings in the Mariana Islands, 1988–1999|journal=Micronesica|volume=32|issue=2|pages=257–284|url=http://www.uog.edu/up/micronesica/dynamicdata/assetmanager/images/vol32/wiles_etal.pdf|access-date=2013-07-02|archive-date=2013-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130423041229/http://www.uog.edu/up/micronesica/dynamicdata/assetmanager/images/vol32/wiles_etal.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref name = wiles2004>{{Наведено списание|author=Wiles, Gary J.; Johnson, Nathan C.; de Cruz, Justine B.; Dutson, Guy; Camacho, Vicente A.; Kepler, Angela Kay; Vice, Daniel S.; Garrett, Kimball L.; Kessler, Curt C. & Pratt, H. Douglas|year=2004|title=New and Noteworthy Bird Records for Micronesia, 1986–2003|journal=Micronesica|volume=37|issue=1|pages=69–96|url=http://www.uog.edu/up/micronesica/Vol37abstracts.asp|access-date=2013-07-02|archive-date=2009-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090505164356/http://www.uog.edu/up/micronesica/Vol37abstracts.asp|url-status=dead}}</ref> }} ==Надворешни врски== {{рв|Gallinula chloropus}} * (Common) Moorhen – [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/226.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds] * [http://ibc.lynxeds.com/species/common-moorhen-gallinula-chloropus Common Moorhen videos, photos & sounds] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160403195309/http://ibc.lynxeds.com/species/common-moorhen-gallinula-chloropus |date=2016-04-03 }} on the Internet Bird Collection * [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Common_Moorhen.html Cornell Lab of Ornithology – Common Moorhen] * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i2190id.html USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter – Common Moorhen Information] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150225085558/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i2190id.html |date=2015-02-25 }} * [http://www.madeirabirds.com/moorhen Madeira Birds – Moorhen breeding in Madeira Island] * [http://www.ibercajalav.net/img/152_MoorhenGchloropus.pdf Ageing and sexing (PDF; 5.7 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131112105433/http://www.ibercajalav.net/img/152_MoorhenGchloropus.pdf |date=2013-11-12 }} [[Категорија:Блатни кокошки]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 8ut5dwqh1dta413t8a75htie0y8qlox 0 1087365 5590276 5558065 2026-07-10T16:45:52Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590276 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црна рибарка | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106003292 |title=''Chlidonias niger'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Chlidonias niger.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Бекасови]] | familia = [[Рибарки]] | genus = Chlidonias | species = '''Црна рибарка''' | binomial = ''Chlidonias niger'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) | subdivision_ranks = [[Подвид]]ови | subdivision = * ''C. n. niger''<br /><small>(евроазиска црна рибарка)</small> * ''C. n. surinamensis''<br /><small>(северноамериканска црна рибарка)</small> }} '''Црната рибарка''' ({{науч|Chlidonias niger}}) е мала рибарка која живее во близина на копнените води низ [[Европа]] и [[Северна Америка]], ја има и во [[Македонија]]. Како што кажува името, таа има претежно темно перје. == Опис == [[File:Chlidonias niger -Iceland -flying-8 (4).jpg|right|thumb|Во лет, Исланд]] Возрасните црни рибарки се долги 25 см, со [[распон на крилја]]та од 61 см и тежина 62 грама. Имаат кратки темни нозе и црн [[клун]] кој изгледа слабо, долг 27-28 мм, речиси колку големината на главата. Клунот е долг, тенок и е малку закривен. Имаат темносив грб, со бело на предниот дел од крилјата, црна глава, црн врат (понекогаш прошаран со сиво кај возрасните) и црн стомак. Имаат црна или црнокафеава капа (која се соединува со покривот на ушите, формирајќи речиси целосна качулка) и имаат светлокафеавосива раширена опашка. Лицето е бело, но имаат голема триаголна дамка пред окото, и широк бел околувратник кај младенчињата. Имаат сивкавокафеави дамки по краевите на градите, кои оддолу се прошируваат нагоре. Овие ознаки се разликуваат по големина и не се воочливи. Вон сезона на парење, поголемиот дел од црното, исклучувајќи ја капата, се заменува со сиво. Расата на [[Северна Америка]], ''C. n. surinamensis'', целосно се разликува од европската во перјето и некои сметаат дека е тоа посебен [[вид]]. Во лет, градбата на птицата делува слабо. Замавнувањето на крилјата е полно и динамично и летот е често непредвидлив кога е близу до водата и во потрага по храна. [[File:Chlidonias niger niger MHNT.ZOO.2010.11.132.9.jpg|thumb|''Chlidonias niger niger'']] == Хибридизација со белокрилата рибарка == Хибридизацијата на овој вид со [[белокрила рибарка|белокрилата рибарка]] е забележано во [[Шведска]] <ref>{{sv}} Alexandersson, H. (1979) En hybridisering mellan vitvingad tärna ''Childonias leucopterus'' och svarttärna ''Childonias niger'' på Öland 1978 ''Calidris'' 8: 151-53</ref> и [[Норвешка]].<ref>{{nl}} Van IJzendoorn, E. J. (1980) Broedgeval van Zwarte ''Childonias niger'' × Witvleugelstern ''C. leucopterus'' ''[[Dutch Birding]]'' 2: 62-65</ref> Две малденчиња во Англија, во септември 1978 и септември 1981, исто така, се верува дека биле хибридни форми зашто покажувале измешани одлики од двата вида, особено комбинацијата на темна мантија (како кај белокрилата) со темни дамки на страните од градите (карактериситика на црната).<ref>[[Vinicombe, Keith]] (1980) Tern showing mixed characters of Black Tern and White-winged Black Tern ''[[British Birds (magazine)|British Birds]]'' 73(5): 223-25</ref><ref>Davis, A. H. (1980) Tern showing mixed characters of Black and White-winged Black Tern ''[[British Birds (magazine)|British Birds]]'' 75(12): 579-80</ref> == Распространетост и живеалиште == Црна рибарка живее во слатководните мочуришта низ речиси цела [[Канада]], северни [[САД]] голем дел од [[Европа]] и западна [[Азија]]. Тие обично [[птичје гнездо|гнездат]] на пловечки растенија во самата вода или на земја многу блиску до водата, каде несат 2-4 [[јајца]] во гнездото изградено од мали трски или друга вегетација. Тие се [[птици преселници]] кои зимуваат во [[Африка]], а американските во северниот дел на [[Јужна Америка]]. Како другите барски рибарки, (''Chlidonias''), и за разлика од белите (''Sterna'') рибарки, овие птици не нуркаат во лов на риба, туку летаат полека над водата и собираат инсекти од површината или ги ловат во лет. Претежно се хранат со [[инсекти]], мали [[риби]], како и [[водоземци]]. === Скитници === Птици од американската раса се среќаваат како заскитани во [[Велика Британија]]<ref>Andrews, Richard, Rupert Higgins and John Martin (1999) The American Black Tern in Avon ''[[Birding World]]'' 12(10): 416-18 (an account of the first British record)</ref><ref>Andrews, R. M., R. J. Higgins and J. P. Martin (2006) American Black Tern at Weston-super-Mare: new to Britain ''[[British Birds (magazine)|British Birds]]'' 99(9): 450-59</ref> и во [[Ирска]].<ref>Adriaens, Peter (1999) The American Black Tern in County Dublin ''[[Birding World]]'' 12(9): 378-79</ref><ref>Bradshaw, Colin (2003) The American Black Tern in County Kerry ''[[Birding World]]'' 16(10): 434</ref><ref>[[Mullarney, Killian]] (2003) The American Black Tern in Co. Wexford ''[[Birding World]]'' 19(7): 279-82</ref> == Статус == Северноамериканската популација во последно време се намалува поради загубата на живеалиштата на птиците. На црната рибарка се однесува Договорот за заштита на африканско-евроазиските водни птици преселници. == Наводи == {{reflist}} * "National Geographic" ''Field Guide to the Birds of North'' ''America'' ISBN 0-7922-6877-6 * '' Seabirds, an Identification Guide'' by Peter Harrison, ISBN 0-7470-1410-8 * ''Handbook of the Birds of the World Vol 3'', Josep del Hoyo editor, ISBN 84-87334-10-5 * "National Audubon Society" ''The Sibley Guide to Birds'', by David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6 == Надворешни врски == * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i0770id.html Black Tern ''Childonias niger''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071231162149/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i0770id.html |date=2007-12-31 }} - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter * [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Black_Tern.html Black Tern Species Account] - Cornell Lab of Ornithology * Black Tern - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/337.pdf Species text in The Atlas of Southern African Birds] * [http://www.bsc-eoc.org/avibase/species.jsp?lang=EN&id=145D1517D76296FF&ts=1217537482430&sec=summary Avibase]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Рибарки]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] pogho3yb3yxv8j3mnbfxxs9scng836m 0 1087845 5590274 5563890 2026-07-10T16:45:09Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590274 wikitext text/x-wiki {{taxobox |image = Mallow_January_2008-1.jpg |image_caption = Црн слез |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Malvales]] |familia = [[Malvaceae]] |subfamilia = [[Malvoideae]] |genus = ''[[Malva]]'' |species = '''''M. sylvestris''''' |binomial = ''Malva sylvestris'' |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] (1753) |synonyms = ''Malva ambigua'' <small>Guss.</small><br /> ''Malva mauritiana'' <small>L.</small><br /> ''Malva erecta'' <small>C.Presl</small><ref name="rbge">{{Наведена мрежна страница | url = http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Malva&SPECIES_XREF=sylvestris | title = Flora Europaea Search Results | accessdate = 9 May 2008 | work = Flora Europaea | publisher = [[Royal Botanic Garden Edinburgh]] }}</ref><br /> ''Malva gymnocarpa'' <small>Pomel</small><ref name="apd">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.ville-ge.ch/cjb/bd/africa/details.php?langue=an&id=81830 | title = ''Malva sylvestris'' L. record n° 81830 | accessdate = 9 May 2008 | work = African Plants Database | publisher = [[Natural History Museum of Geneva|South African National Biodiversity Institute, the Conservatoire et Jardin botaniques de la Ville de Genève]] and Tela Botanica | archive-date = 2013-01-01 | archive-url = https://archive.today/20130101125754/http://www.ville-ge.ch/cjb/bd/africa/details.php?langue=an&id=81830 | url-status = dead }}</ref> |}} '''Црн слез''' — растение од фамилијата Слезови ([[Malvaceae]]). == Опис на растението == [[Податотека:MalvaSylvestris-blad-hr.jpg|мини|лево|Лист од црн слез]] Растението има [[стебло]] високо од 20 до 150&nbsp;cm, растечко нагоре или легнато, најчесто разгрането и во основата вдрвенето.<ref name=priracnik>{{наведена книга| last1 = Захариев| first1 = Илчо| last2 = Гогушев| first2 = Георги| last3 = Велковски| first3 = Николчо| last4 = Гешева| first4 = Михаела| title = Прирачник за собирачи на лековити билки и шумски плодови| publisher = Општина Делчево| year = 2012| isbn = 9786086538811| page = 36}}</ref> [[Лист]]овите имаат облик на дланка, на 3-5 места прстесто врежани, поставени на долги дршки.<ref>{{наведена книга| last1 = Кулеванова| first1 = Светлана| last2 = Стефков| first2 = Ѓоше| title = Лековити и ароматични растенија : упатство и монографии за собирачи според принципите за органско производство| publisher = Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство на Република Македонија| year = 2004| isbn = 9989225923| page = 86}}</ref> Цветовите се многубројни, по 2-6 или повеќе во пазувите на листовите во гроздовидни соцветија и светловиолетови по боја.<ref name=priracnik /> == Употреба == Во 1931 година, англиската треварка и научник, Мод Грив, напишала дека „употребата на овој вид слез е заменета со мочуришниот слез (''[[Althaea officinalis]]''), кој ги поседува истите својства во поголем степен, но сè уште е омилен лек кај селаните каде што не може да се најде мочуриштен слез“. Варените млади листови се јаделе како зеленчук во неколку делови на Европа во 19 век.<ref name="Wakley">{{cite book |last=Hiley |first=John S. |editor=Thomas Wakley |editor-link=Thomas Wakley |title=The Lancet, In Two Volumes |url=https://books.google.com/books?id=8v0BAAAAYAAJ |access-date=10 May 2008 |edition=Volume The Second |year=1841 |chapter=On the medical botany of the province of Halifax |chapter-url=https://books.google.com/books?id=8v0BAAAAYAAJ&pg=PA430 |publisher=J. Onwhyn }}</ref> Во [[Мароко]], [[Тунис]] и [[Палестина]], листовите „Малва“ се попаруваат со лук и домати, и се јадат како предјадење или салата. Во [[Египет]], од листовите се прави растително јадење слично на чорба, особено во зима. Во [[традиционална медицина]], ''М. sylvestris'' се користи во [[билкарство]],<ref name="Balfour1">{{cite book |last=Balfour |first=John Hutton |author-link=John Hutton Balfour |title=A manual of botany: being an introduction to the study of the structure, physiology, and classification of plants |url=https://books.google.com/books?id=SAsAAAAAQAAJ |access-date=10 May 2008 |year=1863 |publisher=Edinburgh: [[A & C Black]] |chapter=Products and Secretions of Plants |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SAsAAAAAQAAJ&pg=RA1-PA385 }}</ref><ref name="Balfour2">{{cite book |last=Balfour |first=John Hutton |author-link=John Hutton Balfour |title=A manual of botany: being an introduction to the study of the structure, physiology, and classification of plants |url=https://books.google.com/books?id=SAsAAAAAQAAJ |access-date=10 May 2008 |year=1863 |publisher=Edinburgh: [[A & C Black]] |chapter=Malvaceae |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SAsAAAAAQAAJ&pg=RA1-PA385 }}</ref> посебно плодот.<ref name="dey">{{cite book |last1=Dey, William Mair |first1=Kanny Lall |last2=Mair |first2=William |title=The indigenous drugs of India: short descriptive notices of the principal medicinal products met with in British India |url=https://books.google.com/books?id=3vgIAAAAIAAJ |access-date=10 May 2008 |year=1896 |publisher=[[Thacker's Indian Directory|Thacker, Spink & Co.]] |pages=387 pages |chapter=Indigenous Drugs of India |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3vgIAAAAIAAJ&pg=PA180 }}</ref> Семето се вари и се пие густо или пак подготвено како чај, а листовите се користеле како надворешни облоги врз кожата. Црниот слез долго време се користел како природен обојувач за добивање жолта боја. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Слезови]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни вапсила]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] ecri4p2qg7zf8966udnukxj5phpqxk4 0 1089465 5590259 5558109 2026-07-10T16:40:38Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590259 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црвеногушка | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN2012>{{IUCN|id=106006588 |title=''Erithacus rubecula'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Erithacus rubecula with cocked head.jpg | image_width = 300px | image_caption = | image2 = European Robin (Erithacus rubecula) (W1CDR0001425 BD16).ogg | range_map = Verbreitungskarte Rotkehlchen.jpg | range_map_caption = <br/>{{legend0|#FDEEB0|лете|border=solid 1px black}} {{legend0|#AEEBAE|преку цела година|border=solid 1px black}} {{legend0|#A9B6F6|Зима|border=solid 1px black}} | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Врапчевидни]] | familia = [[Муварчиња]] | genus = Црвеногушки | species = '''Црвеногушка''' | binomial = ''Erithacus rubecula'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) | subdivision_ranks = [[Подвид]]ови | subdivision = 7-10, погл. во текстот. }} '''Црвеногушка''' ({{науч|Erithacus rubecula}}) — мала инсектојадна [[врапчевидни|врапчевидна]] птица од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[муварчиња]]та (''Muscicapidae''), која порано била сместена меѓу [[дроздови]]те (''Turdidae''). Долга околу 12.5-14 см, и мажјаците и женките со исти бои - портокалови гради и лице обрабени со сиво, кафеави горни делови и белкави долни делови - оваа птица ја има низ цела [[Европа]], на исток до западен [[Сибир]], на југ до северна [[Африка]]. Ја има и во [[Македонија]]. Таа е обично постојан жител ([[преселба на птиците|не е преселница]]), освен од најсеверните делови на нејзиниот опсег. ==Таксономија и систематизација== Црвеногушката е еден од многубројните видови за првпат опишани од [[Карл Лине|Linnaeus]] во неговото дело од 18 век, ''Systema Naturae'', под името ''Motacilla rubecula''.<ref>{{Наведена книга| last=Linnaeus | first=C | authorlink=Carolus Linnaeus | title=Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. | publisher=Holmiae. (Laurentii Salvii). | year=1758| pages= 188| language = la |quote = M. grisea, gula pectoreque fulvis. }}</ref> Епитетот ''rubecula'' е деминутивна форма од латинскиот збор ''ruber'', што значи „црвен“.<ref>{{Наведена книга| last = Simpson | first = D.P. | title = Cassell's Latin Dictionary | publisher = Cassell Ltd. | year = 1979 | edition = 5 | location = London | pages = 883 | isbn = 0-304-52257-0}}</ref> Родот ''Erithacus'' бил создаден од францускиот [[природонаучник]] [[Жорж Кивје|Cuvier]] 1800 година, давајќи ѝ го на птицата денешното [[научно име]] ''E. rubecula''.<ref name=Cuvier>{{fr}} Cuvier, G. (1800) ''Lecons d'Anatomie Comparée'' Paris.</ref> [[File:Erithacus-rubecula-melophilus Dublin-Ireland.jpg|right|thumb|150px|left|Британски подвид, ''Erithacus rubecula melophilus'', сосема малку се разликува од континенталните птици]] Во својот широк опсег низ континентална Европа, црногушките по малку се разликуваат, но не формираат посебна популација која може да се смета за [[подвид]].<ref name= Dietzen>Dietzen, C.; Witt, H.-H. & Wink, M. (2003): [http://www.uni-heidelberg.de/institute/fak14/ipmb/phazb/pubwink/2003/3.2003.pdf The phylogeographic differentiation of the robin ''Erithacus rubecula'' on the Canary Islands revealed by mitochondrial DNA sequence data and morphometrics: evidence for a new robin taxon on Gran Canaria?] ''Avian Science'' '''3'''(2-3): 115-131.</ref><ref name=Patzold95>{{de}}{{Наведена книга|title=Das Rotkehlchen ''Erithacus rubecula''. Neue Brehm-Bücherei |author=Pätzold R|year=1995 |publisher= Westarp Wissenschaften/Spektrum |location=Magdeburg/Heidelberg |isbn=3-89432-423-6}}</ref> Подвидовите на црвеногушките имаат свои популации на островите или на повисоките планини. ===На Канарските Острови=== [[File:Erithacus rubecula -Canary Islands, Spain -adult and juvenile-8.jpg|thumb|220px|left|Возрасен и младенче на Канарски Острови]] Птици кои најмногу се разликуваат како подвид се оние на Канарските Острови, на Гран Канарија (''E. r. marionae'') и [[Тенерифе]] (''E. r. superbus''), кои може да се сметаат за два различни вида, или барем подвида. Се разликуваат по белиот прстен околу окото, интензивно обоените гради и сива линија која ги одвојува портокаловите од кафеавите делови. Стомакот му е бел.<ref>{{Наведена книга|title=Handbook of the Birds of Europe, the Middle East and North Africa. The Birds of the Western Palearctic. Volume V. Tyrant Flycatchers to Thrushes |author=Cramp S (ed.)|year=1988 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=0-19-857508-4 |pages= }}</ref> Гетенски, и птиците од Гран Канарија и Тенерифе добро се разликуваат. Компарацијата меѓу ''marionae'' и ''superbus'' покажува дека првите имаат 10% пократки крилја од вторите.<ref name=Dietzen/> ==Опис== [[File:Young-robin-lg-wikipedia.jpg|upright|thumb|Младенче]] Возрасната црвеногушка е долга 12.5-14 см, има [[распон на крилја]]та 20-22 см и тежи 16-22 грама. Мажјакот и женката имаат слично перје, портокалови гради и лице, обрабени со синкавосиво од страните на вратот и градите. Горните делови се кафеавкави, стомакот им е белкав, а нозете кафеави. [[Клун]]от и очите им се црни. Младенчињата се точкави, кафеави со бело, со дамки од портокалово.<ref name=RSPB>{{Наведена книга|author= Hume R |title=RSPB Birds of Britain and Europe |year=2002 |publisher=Dorling Kindersley |pages = 263 |location=London |isbn=0-7513-1234-7}}</ref> ==Распространетост== Црвеногушката е распространета од источна [[Европа]] до западен [[Сибир]], на југ до [[Алжир]] и [[Атлантски Океан|атлантските]] острови, на запад сè до [[Азори]]те и [[Мадејра]]. Ги нема на [[Исланд]].<ref name=RSPB/> Далеку на исток досегаат до [[Кавказ]]. Скандинавските и руските птици [[преселба на птиците|се селат]] во Британија да ги избегнат острите зими. Овие преселници се познаваат по посивиот тон на горниот дел од телото и посветлите гради. Тие, исто така, сакаат повеќе елови шуми, за разлика од британските птици кои се одомаќиниле во парковите и градините.<ref name=Jon78>{{Наведена книга|title=Birds of Wood, Park and Garden |last=Jonsson |first=Lars|year=1976|publisher=Penguin |location=Middlesex, England |isbn=0-14-063002-3 |pages=90}}</ref> ==Поведение== [[File:Erithacus rubecula.ogg|left|100px|thumb|Песна 1]] [[File:120401-132827 Erithacus rubecula.ogg|left|100px|thumb|Песна 2]] [[File:Robintitchwell82.jpg|thumb|Хранење од рака]] [[File:Robin eggs.jpg|мини|Гнездо со пет јајца]] [[File:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.1.jpg|thumb|''Cuculus canorus'' + ''Erithacus rubecula'']] Црвеногушката е дневна птица, иако има сведоштва дека се појавува да лови инсекти на силна месечева светлина или близу до [[електрична светилка|светилки]], ноќе.<ref name=Patzold95/> Во британските и ирските градини таа чеесто доаѓа и не се плаши од луѓето, а особено ако се копа земјата, па чека да излезе некој црв или некоја друга свежо ископана храна. Оваа птица се смета за пријател на градинарите и никогаш не е повредувана од луѓето. За разлика од тука, во континентална Европа, птицата била ловена и убивана, па затоа е поплашлива.<ref name=RSPB/> Обично се храни со [[инсекти]] и [[црви]], но наесен и зимно време, ја дополнува својата исхрана со [[бобинки]] и [[овошје]].<ref name=Jon78/> Јаде и мешавина од специјални семиња подготвени и понудени од луѓето.<ref name=RSPB/> Мажјакот има многу агресивно територијално поведение. Ги напаѓа другите мажјаци што се обидуваат да им влезат во територијата, а забележано е дека напаѓаат и други мали птици без особена провокација. Овие напади често се фатални, па дури 10% од возрасните црвеногушки умираат во некои области.<ref name=RSPBterr>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rspb.org.uk/wildlife/birdguide/name/r/robin/territory.asp |title= The RSPB-Robin:Territory|accessdate=2008-05-17|work=RSPB website}}</ref> Морталитетот е многу голем во првата година од животот, па затоа просечно, овие птици живеат 1.1 година. Но, ако ја преживеат првата година можат и долго да живеат, а забележана е возраст од 12 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.garden-birds.co.uk/information/lifespan.htm |title= British garden birds - lifespan |accessdate=2007-04-07 |year= |publisher=garden-birds.co.uk}}</ref> ===Размножување=== Црвеногушките може да одберат многу различни места за своето [[птичје гнездо|гнездо]], всушност секоја дупка или длапка може да дојде предвид. Освен вообичаените пукнатини или затскриена места, овие птици го прават гнездото на многу чудни места како: во делови од машини, скари, кај рачките од велосипед, влакната на угоре свртени метли, фрлени котлиња, канти, саксии, па дури и шапки. Гнездото е направено од [[мов]], лисја и трева, послани со помека трева, коса и пердуви. Имаат две до три легла годишно со по 5-6 [[јајца]], кои се кремави испрскани со црвеникавокафеава боја.<ref name=Observerbirdseggs>{{Наведена книга|title=The Observer's Book of Birds' Eggs|author=Evans G|pages=85|year=1972 |publisher=Warne |location=London |isbn=0-7232-0060-2}}</ref> Кога младенчињата го напуштаат гнездото, тие се целите шарени кафеави. По 2-3 месеца почнуваат да им растат портокалови пердуви на градите, па постепено се здобиваат со изгледот на возрасните. ===Огласување=== Црвеногушката има свиркачко-црцоречка {{audio|120401-132827 Erithacus rubecula.ogg|песна}} во сезоната на парење, кога често пеат навечер, а понекогаш и ноќе заради што некои го мешаат со [[славејче]]то (''Luscinia megarhynchos''). Ноќното пеење на урбаните црвеногушки се случува на места кои се многу бучни дење, сугерирајќи дека пеат ноќе зашто е потивко и нивната порака може појасно да ја пренесат.<ref>{{Наведено списание|author=Fuller RA, Warren PH, Gaston KJ |year=2007|title=Daytime noise predicts nocturnal singing in urban robins |journal=Biology Letters |volume=3 |pages=368–70 |doi=10.1098/rsbl.2007.0134 |pmid=17456449 |issue=4 |pmc=2390663}}</ref> И мажјакот и женката пеат зиме, држејќи ја секој својата територија, а песната тогаш звучи потажно.<ref name=RSPB/> Женката се преместува на нова територија зимно време која е попогодна за исхрана, а мажјакот останува на истата територија. ==Во културата== Црвеногушката е присутна во [[Велика Британија|британскиот]] [[фолклор]] и во северозападна [[Франција]], додека во другиот дел на Европа речиси воопшто не е застапена.<ref name=ingersoll167>Ingersoll, стр. 167</ref> Таа се смета за птица на бурата и е жртвувана на [[Тор (бог)|Тор]], богот на грмотевицата во [[нордиската митологија]].<ref name = "Cooper92"/> Во британската традиционална приказна „Деца во шумата“, птиците ги покриваат мртвите тела на децата со лисја.<ref name="deVries76"/> Во поново време, црвеногушката се поврзува со [[Божиќ]] и често ја има на частитките, почнувајќи од средината на 19 век.<ref name="deVries76">{{Наведена книга|last=de Vries |first=Ad |title=Dictionary of Symbols and Imagery |year=1976 |pages=388–89|publisher=North-Holland Publishing Company |location=Amsterdam |isbn=0-7204-8021-3}}</ref> Исто така, ја има на многу божиќни поштенски марки. Ова доаѓа од една стара британска народна приказна, која се обидува да ја објасни бојата на црвеногушката. Легендата вели дека кога Исус умирал на крстот, оваа птица која тогаш била со обична кафеава боја, долетала до него и му пеела на уво за да го утеши во неговата болка. Крвта од раните на Исус ги испрскале градите на птицата и оттогаш овој вид го има знакот од Христос.<ref name = "Cooper92">{{Наведена книга|last=Cooper |first=JC |title=Symbolic and Mythological Animals |pages=194 |year=1992 |publisher= Aquarian Press |location=London |isbn=1-85538-118-4}}</ref> An alternative legend has it that its breast was scorched fetching water for souls in Purgatory.<ref name="deVries76"/> Асоцијацијата со Божиќ, сепак, поверојатно произлегува од фактот дека поштарите во Велика Британија за време на кралицата Викторија носеле црвени униформи и го добиле прекарот „робин“ (црвеногушка); на картичките стоел амблемот на поштарите кои ги доставувале.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/nature/reallywild/amazing/robin.shtml|title=BBC Science & Nature:Animals|accessdate=2008-01-03|year=|publisher=bbc.co.uk|archiveurl=https://archive.today/20120525101115/http://www.bbc.co.uk/cbbc/|archivedate=2012-05-25|url-status=live}}</ref> На гласање организирано од весникот [[Тајмс]], 1960 година, црвеногушката, неофицијално, е прогласена за национална птица на Британија.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Robin|url=http://www.bbc.co.uk/nature/species/European_Robin|publisher=[[BBC]]|accessdate=24 September 2010}}</ref> Тогаш, оваа птица е употребена за симбол на Здружението за заштита на птиците.<ref name = Scot>Public Petition Committee of the Scottish Parliament. National Bird (PE783). 10 November 2004. [http://www.scottish.parliament.uk/business/committees/enterprise/papers-06/ecp06-25.pdf The Enterprise and Culture Committee of the Scottish Parliament Agenda (25th Meeting, session 2) on 31 Oct 2006] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110605175229/http://www.scottish.parliament.uk/business/committees/enterprise/papers-06/ecp06-25.pdf |date=2011-06-05 }}</ref> ==Наводи== {{Reflist|2}} *{{Наведена книга|last=Ingersoll|first=Ernest|title=Birds in legend, fable and folklore|chapter=Fire-birds: The Robin and the Wren|publisher=Longmans, Green and co.|location=New York|year=1923|url=http://www.archive.org/details/birdsinlegendfab00inge|accessdate=2009-08-08}} ==Литература== *{{Наведена книга| first= Andrew| last= Lack| year= 2008| title= Redbreast: The Robin in Life and Literature| publisher= SMH Books| isbn= 978-0-9553827-2-7}} ==Надворешни врски== {{Commons|Erithacus rubecula}} {{wikispecies|Erithacus rubecula}} *{{field guide birds of the world|Erithacus rubecula}} *{{avibase|E68C3C704DDFF00C|Erithacus rubecula}} *[http://www.canarias7.es/multimedia/jpg/infografia_petirrojo.jpg Map of the distribution of the 3 Canarian Robin subspecies] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120328084204/http://www.canarias7.es/multimedia/jpg/infografia_petirrojo.jpg |date=2012-03-28 }} *ARKive: [http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Erithacus_rubecula/ Robin (''Erithacus rubecula'') images and movies] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060320212936/http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Erithacus_rubecula/ |date=2006-03-20 }}. Retrieved 2006-NOV-30. *Birds of Britain: [http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/robin.htm Robin] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050830191437/http://www.birdsofbritain.co.uk/bird-guide/robin.htm |date=2005-08-30 }}. Retrieved 2006-NOV-30. *[http://ibc.lynxeds.com/species/european-robin-erithacus-rubecula European Robin videos, photos & sounds] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131030235902/http://ibc.lynxeds.com/species/european-robin-erithacus-rubecula |date=2013-10-30 }} on Internet Bird Collection. *[[RSPB]]: [http://www.rspb.org.uk/birds/guide/r/robin/index.asp Robin (''Erithacus rubecula'')]. Retrieved 2006-NOV-30. * [http://association.sonatura.com/index.php?option=com_content&task=view&id=255&Itemid=41 Sonatura : Song of the European Robin] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110827063653/http://association.sonatura.com/index.php?option=com_content&task=view&id=255&Itemid=41 |date=2011-08-27 }} *[[SR P2|Sveriges Radio P2]]: [http://www.sr.se/p2/p2pippi/sounds/pip0504.ram Song of the European Robin] (Real Audio soundfile) *[http://www.ibercajalav.net/img/327_RobinErubecula.pdf Ageing and sexing (PDF; 2.9 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131112123723/http://www.ibercajalav.net/img/327_RobinErubecula.pdf |date=2013-11-12 }} *BBC Nature: [http://www.bbc.co.uk/nature/life/european_robin Robin news, sounds and video clips from BBC programmes past and present.] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Муварчиња]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] rj8fi62x9uuucprmyng9w4t3upl0lrq 0 1090405 5590279 5558136 2026-07-10T16:46:37Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590279 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name =Црноглаво грмушарче | image = Sylvia atricapilla male 2.jpg | image_width = | image_caption = Мажјак | image_alt =A grey bird with a black cap and an open bill | image2 = Sylvia atricapilla no.JPG | image2_caption = Женка | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN2012>{{IUCN|id=106008073 |title=''Sylvia atricapilla'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Врапчевидни]] | familia = [[Грмушари]] | genus = Sylvia | species = '''Црноглаво грмушарче''' | binomial = ''Sylvia atricapilla'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) | range_map = Sylviaatricapillamap2.png | range_map_width = 250px | range_map_caption = <div style="text-align:left;"><big>{{легенда2|#FFFF00| Размножување - лете|border=1px solid #aaa}}<br> {{легенда2|#00FF00| Постојан жител - преку цела година|border=1px solid #aaa}} <br>{{легенда2|#0080FF| зимување|border=1px solid #aaa}}</big></div>(опсегот е приближен) }} '''Црноглавото грмушарче''' ({{науч|Sylvia atricapilla}}) е често и широко распространето грмушарче. Претежно е маслинавосиво одозгора и посветло сиво одоздола, а разликите меѓу петте [[подвид]]а се мали. Двата пола имаат уредни обоени капи на главата, мажјаците - црна, женките - црвеникавокафеава. Оваа птица е распространета низ речиси цела [[Европа]] и северозападна [[Африка]] и претпочита стари листопадни шуми. Ја има и во [[Македонија]]. ==Распространетост== Распространетоста на црноглавото грмушарче е голема, а и бројот на птиците полека се зголемува. Вкупниот број се проценува на околу 10 милиони поединеци, од кои најмногу се во [[Европа]] од 75 до 94%. Од 1980 има нагорен тренд, на умерено зголемување на популацијата, проценето врз основа на прелиминарните податоци за 21 земја во Европа, вклучени во општата шема за Мониторинг на обичните видови птици.<ref name="BirdLife">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=8073 |title=Bird Life International/Blackcap ''Sylvia atricapilla'' |accessdate=2013-08-31 |archive-date=2012-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015133920/http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=8073 |url-status=dead }}</ref> Оваа птица е делумен [[преселба на птиците|преселница]]. Распространета е од северозападна [[Африка]], преку југозападна [[Азија]], западен [[Сибир]], Атлантскиот брег, до долината на реката [[Об]], [[Мала Азија]] и [[Кавказ]]. Се среќава во цела [[Европа]], со исклучок на северните делови од [[Скандинавски Полуостров|Скандинавија]].<ref name="Атлас"/> ==Опис== Црноглавото грмушарче е големо колку [[селско врапче|селското врапче]], а телото му е тенко и стројно. Должината на телото е 13-15 см, а распонот на крилјата е 20-23 см. <ref Name="Защита">[http://www.bspb .org/monitoring/bg/product-view/3/30.html Бугарско друштво за заштита на птиците / Црноглаво грмушарче (Sylvia atricapilla)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Пердувите му се сивокафеави одозгора, а долниот дел од телото е посветол, белкав. Мажјаците имаат изразито црно теме, а кај женките и младенчињата тоа е црвенокафеаво.<ref name="Атлас">Цоло Пешев, Симеон Симеонов, "Атлас зоологија. ’рбетници" од "Народна просвета", 1982 г.ISBN 954-01 - 0204-9, стр.246</ref> Пердувите на крилјата и [[опашка]]та му се сиви. [[Податотека:Sylvia atricapilla.ogg|220px|мини|лево|Песна на мажјакот, Москва]] Песната е мелодична и јасна со карактеристичен, малку меланхоличен звук, потсетувајќи на [[флејта]]. Главно пеат мажјаците и многу ретко женките. Повикот за тревога е остар и отсечен, потсетува на ''чек-чек-чек''. Понекогаш ја имитира песната на другите птици,<ref name= simms56>Simms (1985) pp. 56–67.</ref> а најчесто на [[градинско грмушарче|градинското грмушарче]] и [[славејче]]то. ==Живеалиште и поведение== Живелаиштето на црноглавото грмушарче се шумите. Се среќава по рамнинските предели со грмушки, но и во планинските до 1.700 метри [[надморска височина]]. Живее во парковите и градините во населените места, во шумичките крај реките и густите листопадни шуми. Во Европа ги претпочиа смрековите шуми, но сака влажни области покрај езера. Понекогаш лета кратко, како сколовранец, па слетува, а понекогаш личи на сипка и виси со главата надолу. Често се перчи на некоја висока гранка и до 20 метри височина, и храната ја набавува таму. Ја собира од тенките гранчиња и лисја, а понекогаш во грмушки или на земја. Во [[сезонско парење|сезоната на парење]] се храни со различни [[инсекти]], бубачки, муви, комарци, ларви, [[мекотели]] и [[пеперуги]] и нивните гасеници. Другиот период јаде овошје и бобинки, како цреши, малини, капини, боровинки и др.<ref name="Атлас"/> Птицата помага за ширење на овие растенија, бидејќи во стомакот не ги преработува добро нивните семиња. Тоа е исклучително снаодливо при исхраната. Забележани се птици кои со клунот ги отвораат овошките и ја јадат само нивната внатрешност. Интересни случаи се забележани во [[Шпанија]], каде птиците ги јадат малите маслинки цели, а на поголемите ја исколвуваат само надворешноста, а семката ја оставаат. Во [[Англија]] е регистриран случај во кој црноглаво грмушарче отвора капак на сад, за да си земе [[грашок]]. <ref Name="Защита"/> ===Размножување=== [[Податотека:Wwalas Sylvia atricapilla 1.jpg|лево|мини|250п|Јајца]] [[Податотека:Wwalas Sylvia atricapilla 4.jpg|лево|мини|250п|Пилиња]] [[File:Cuculus canorus bangsi MHNT.ZOO.2010.11.150.31.jpg|thumb|left|''Cuculus canorus bangsi'' + ''Sylvia atricapilla'']] На тероторијата на размножување први пристигнуваат мажјаците кои веднаш заземаат определена големина од теренот. Вообичаено тоа е површина од 0,2 до 0,9 хектари за една двојка. Некои од нив заземаат територија 3 до 5 пати поширока од потребната, но подоцна таа брзо се намалува под притисок на новодојдените птици, додека не дојде до вообичаената големина.<ref Name="Защита"/> Веднаш по пристигнувањето мажјакот започнува интензивно да пее, за да ја привлече женката. Песната му е тивка и може да се слушне само од блиску. Тој е добар пејач и напролет пее од утро до мрак.<ref Name="Славка">[ http://www.apus.ru/site.xp/049051054053051124050054052049.html{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} AРUS / Славко черноголовая ]</ref> [[Птичје гнездо|Гнездото]] започнуваат да го прават 10-20 дена по пристигнувањето. Го градат на мали листопадни или иглолисни дрвја или грмушки. Понекогаш го градат високо на дрвото, но тогаш е далеку од стеблото, на периферијата во густата крошна. Најчесто се на височина од 1 до 2 метра од земја. Го градат двете птици во тек на 5-6 дена.<ref Name="Славка"/> Има форма на чашка, а е изградено од треви, коренчиња, мов и лишаи. Послано е со мали пердувчиња, влакна и тенки, уредно наредени суви тревки. <ref Name="Атлас"/> Во некои земји, видот често гнезди во близина на [[обичен кос|косот]] и [[Обична ѕвингалка|обичната ѕвингалка]].<ref name="Защита"/> Растојанието помеѓу две соседни гнезда обично е помеѓу 70 и 100 метри. На површина од 1 км² може да има 3 до 55 пара. Во зима овој број може да достигне до 500 птици, а во февруари и до 1000, по што се намалуваат до 700 на км² во март .<ref name="Защита"/> На крајот на април или почетокот на мај женката снесува од 4 до 6 светлокафеави или валкано бели [[јајца]], ситно испрскани со рѓави и кафеави дамки. Двете птици ги [[квачење|инкубираат]] на смени во текот на 11-12 дена. Првите денови по изведувањето женката речиси постојано ги загрева, дури и кога е убаво времето, но по 2-3 дена почнува да му помога на мажјакот при хранењето. Младенчињата го напуштаат гнездото по 14 дена, но родителите, главно мајката, продолжуваат да ги хранат уште десетина дена. <ref Name="Атлас"/> <ref name="Славка"/> На едногодишна возраст птиците стануваат сексуално зрели. Имаат две легла годишно - првото во април, а второто во јули. Второто легло има помалку јајца. Ако првото легло е неуспешно, можно е едната птица да ја напушти територијата, но најчесто обата родитела остануваат заедно и за второто легло. <ref Name="Защита"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{wikispecies|Sylvia atricapilla}} {{commons|Sylvia atricapilla}} * [http://ibc.lynxeds.com/species/blackcap-sylvia-atricapilla Видеа] на Интернет колекцијата птици * [http://www.ibercajalav.net/img/374_BlackcapSatricapilla.pdf Возраст и пол (PDF; 4.5 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131127004451/http://www.ibercajalav.net/img/374_BlackcapSatricapilla.pdf |date=2013-11-27 }} [[Категорија:Грмушари]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] a05pj0t7mcvysjw8bf450itsboph7ct 0 1093041 5590258 5558134 2026-07-10T16:40:22Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590258 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |author= Црвеноглаво свраче | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106005548 |title=''Lanius senator'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Alcaudón común (Lanius senator) (8587246504) (2).jpg | range_map =Lanius senator distr.png | range_map_caption = <br/>{{legend0|#FF8000|Лето|border=solid 1px black}} {{legend0|#0000FF|Зима|border=solid 1px black}}<ref>{{Наведена книга|title=Shrikes and Bush-Shrikes|year=2000|publisher=Helm|isbn=0-7136-3861-3|author=Tony Harris & Kim Franklin}}</ref> | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Врапчевидни]] | familia = [[Сврачиња]] | genus = Lanius | species = '''Црвеноглаво свраче''' | binomial = ''Lanius senator'' | binomial_authority = [[Карл Лине|Linnaeus]], 1758 }} [[Податотека:Lanius Senator Juvenil.jpg|мини|Младенче црвеноглаво свраче]] [[Податотека:Lanius senator MHNT.ZOO.2010.11.214. Jebsheim Haut Rhin.jpg|мини|''Lanius senator'' - јајца]] '''Црвеноглавото свраче''' ({{науч|Lanius senator}}) е член на [[семејство (биологија)|семејството]] [[сврачиња]] (''Laniidae''). Се размножува низ јужна [[Европа]], вклучувајќи ја и [[Македонија]], [[Близок Исток]] и северозападна [[Африка]], а зимно време [[преселба на птиците|се сели]] во тропска Африка. ==Опис== Мажјакот на црвеноглавото свраче, како што му кажува името, има црвеникавопортокалова круна до тилот, а другото перје му е црно, бело и сиво. Најкарактеристична е главата што под црвената круна е со црна маска врз [[очи]]те и челото, а образите и грлото се бели. [[Клун]]от му е црносив. Крилјата му се црни со бела линија; грбот, над [[опашка]]та е сив, а долните делови му се светли, кремавобели, со портокалова нијанса од страните.<ref name="Dementiev">{{книга|author=Дементьев, Г. П.; Гладков, Н. А.|title=Птицы Советского Союза|volume=6|year=1953|publisher=Советская наука|page=49—53}}</ref><ref name="Europe">{{книга|author=Mullarney, Killian; Lars Svensson; Dan Zetterström & Peter J. Grant|часть=|title=Птицы Европы|location=United States|publisher=Princeton University Press|year=2000|page=326|isbn=978-0-691-05054-6}}</ref>. Кај расата ''L. s. badius'' која живее во западен Медитеран, недостасува белата линија на крилото. Женката е генерално слична со мажјакот, но побледа. Така, круната е често светлоцрвеникавокафеава, а поназад кафеавосива, маската на очите зазема помалку простор и има црвени дамки. Покрај тоа, на градите и од страните често (но не секогаш) има потемна избразедена шара. Понекогаш женките во нивниот изглед не се разликуваат од мажјаците. Младенчињата до првата зима се избразденошарени со нијанси на сиво и кафеаво. За разлика од возрасните кои се карактеристични, младенчињата може да се помешаат со [[сиво свраче|сивото свраче]]. И кај двата вида горниот дел од телото е кафеав, но кај црвеноглавата боите се помалку заситени, а на врвот изгледа многу посветло, бидејќи има многу сиви линии. Маската е бледа и заматена, стомакот белосив со потемни многубројни линии.<ref name="Dementiev" /><ref name="Harris" /> Мажјакот е долг околу 19 см и тежи 28-52 грама.<ref name="Harris">{{книга|author=Harris, Tony|title=Shrikes and Bush-Shrikes|publisher=Christopher Helm Publishers Lt|year=2000|pages=180—184|isbn=0713638613}}</ref>. Огласувањето на овие птици може да биде многу различно зашто тие често го имитираат пеењето на другите птици. Кога се вознемирени имаат серија силни и бучни извици, која може да се опише како крекс-крекс или скеер-скеер. Интензитетот на крикот зависи од степенот на возбуда. Пеењето му е прилично гласно и мелодично, измешано со кликнувања и чкрипења. Најчесто пее еден мажјак, а женката може да ја повтори неговата песна.<ref name="Harris"/>. ==Поведение== Начинот на живот на црвеноглавото свраче е типичен како за сите сврачиња. Тоа е темпераментна и бучна птица, а карактеристично е што се перчи на некое подигнато место од каде го набљудува пленот. Кога е меѓу густите лисја тешко може да се види и покрај гласните звуци што ги испушта. Не формираат [[јато|јата]], а во [[сезонско парење|сезоната на парење]] може да се види парот или семејството како група. [[Живеалиште]]то на оваа птица се сувите и топли отворени предели, со трева и грмушки и по некое дрво. Живеат на суви карпести падини, во маслинови насади, рабови од шуми, покрај патишта и сл. од 100 до 1.000 метри надморска височина. ===Исхрана=== Оваа птица се храни речиси исклучиво на големи инсекти, меѓу кои најмногу со [[скакулци]], бубачки, како и мравки, оси и пчели, [[пеперуги]], [[вилинско коњче|вилински коњчиња]], лебарки, [[богомолка|богомолки]], а повремено јаде [[пајак|пајаци]], [[скорпија|скорпии]], [[црви]], [[полжав]]и, а уделот на ’рбетници е многу мал. Повремено ловат [[гуштер]]и , разни мали [[глодачи]], [[жаба|жаби]] и др. Ретки се случаите на уништување на гнездата на малите врапчевидни птици, како и јадење растителна храна - овошје (црници и сливи).<ref name="Dementiev"/><ref name="Harris"/> ===Размножување=== Половата зрелост овие птици ја достигнуваат при крајот на првата година. Моногамни се, но кога ќе се вратат на истата територија од минатата година, обединувањето со истиот партнер е ретко. На местата за размножување пристигнуваат прво мажјакот и може да почне со изградба на гнездото, но во исто време ѝ се додворува на женката и ја поканува да му се придружи во изградбата. Неговото додворувачко прикажување е бавен цик-цак растреперен лет, и пеење со крикови. Може да пее и од гранка каде ги крева пердувите на главата. [[Птичје гнездо|Гнездото]] го прават на хоризонтална гранка на дрво или во грмушки. Најчесто е на висина од 5 метри, но ако нема опасности го сместуваат ниско. Тоа е во облик на чашка, направено од разни растителни материјали - гранчиња, корења, суви стебленца, растителни влакна. За разлика од гнездата на другите видови сврачиња, ова често користи свежи билки. Го постила со парчиња мов, лишаи, волна, пајажина, влакна, а понекогаш и свежо цвеќе или вештачки материјали. Најчесто имаат едно легло годишно, но ако се уништи првото легло можат да произведат второ. Несат 3-9 [[јајца]], кремави со зеленикава или розовикава нијанса, но и маслинавозелени, црвеножолти, црвенкавокафеави или сивкавожолти, со темни дамки. Само женката ги [[квачење|инкубира]] јајцата 14-16 дена, а мажјакот повремено ѝ носи храна. Понекогаш таа сама оди во потрага по храна, оставајќи го гнездото без надзор до 45 минути. Малечките се испилуваат истовремено, a првите 9 дена па до оперјувањето, мајката е постојано со нив и ги загрева. Кога малку ќе потпораснат и мажјакот почнува да ги храни. На возраст од 15 дена почнуваат да го напуштаат гнездото, но родителите и понатаму помагаат во исхраната. Се случува целото семејство да лета заедно при [[преселба на птиците|преселбата]]. ==Наводи== {{reflist}} ==Надворешни врски== {{Ризница|Lanius senator|Црвеноглаво свраче}} {{Викивидови|Lanius senator|Црвеноглаво свраче}} *{{field guide birds of the world|Lanius senator}} *{{avibase|7E70D490A6476D16|Lanius senator}} * [http://ibc.lynxeds.com/species/woodchat-shrike-lanius-senator Црвеноглаво свраче, видеа, фотографии и звуци] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160409040144/http://ibc.lynxeds.com/species/woodchat-shrike-lanius-senator |date=2016-04-09 }} на Интернет збирката птици * [http://www.oiseaux.net/birds/photos/woodchat.shrike.html Oiseaux], Фотографии {{fr}} * [http://www.ibercajalav.net/img/404_WoodchatShrikeLsenator.pdf Возраст и пол (PDF; 2.4 MB) од Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131112141920/http://www.ibercajalav.net/img/404_WoodchatShrikeLsenator.pdf |date=2013-11-12 }} [[Категорија:Сврачиња]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] ncuzkldghqspmxu6ts3xls36oxsgjvy 0 1093612 5590261 5558121 2026-07-10T16:41:12Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590261 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |author= Црвеноклуна галица | image = Pyrrhocorax pyrrhocorax -standing-8.jpg | image_width = 250px | image_caption = Подвид ''P. p. barbarus'' на Канарски Острови | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref =<ref name=IUCN2012>{{IUCN|id=106005755 |title=''Pyrrhocorax pyrrhocorax'' | assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Птици]] | ordo = [[Врапчевидни]] | familia = [[Врани]] | genus = [[Галици]] | species = '''Црвеноклуна галица''' | binomial = ''Pyrrhocorax pyrrhocorax'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) | range_map = Chough range map.png | range_map_width = 250px | range_map_caption =Приближната распространетост е претставена со зелено }} '''Црвеноклуната галица''' ({{науч|Pyrrhocorax pyrrhocorax}}) е [[врапчевидни|врапчевидна]] птица од семејството на [[врани]]те (''Corvidae''), еден од двата вида на родот галици (''Pyrrhocorax''). Нејзините осум [[подвид]]а се размножуваат низ планините и крајбрежните грбени од западниот брег на [[Ирска]] и [[Велика Британија]], на исток низ јужна [[Европа]] и северна [[Африка]] до [[Средна Азија]], [[Индија]] и [[Кина]]. Оваа птица порано била распространета и низ [[Македонија]], но сега кај нас повеќе не се размножува. Таа има сјајни црни пердуви и долг надолу свиен црвен [[клун]], црвени нозе и гласен, ѕвонлив повик. Лета со лебдење и раширени примарни пердуви на крилјата. Се спарува за цел живот и живее на истата територија. ==Таксономија и систематика== Црвеноклуната галица за првпат беше опишана од [[Карл Лине|Linnaeus]] во неговата ''[[Систем на природата]]'', 1758 како ''Upupa pyrrhocorax''.<ref>{{Наведена книга | last=Linnaeus | first=C | authorlink=Carolus Linnaeus | title=Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. | publisher=Holmiae. (Laurentii Salvii) |language = la | year=1758| quote = U. atra, rostro pedibusque rubris |page=118}}</ref> Преместена е во сегашниот род галици (''Pyrrhocorax''), од Мармадјук Тунстал (Marmaduke Tunstall), 1771 во неговата ''Орнитологија Британика''.<ref>{{Наведена книга | last=Tunstall | first=Marmaduke | authorlink= Marmaduke Tunstall |language = la | title= Ornithologia Britannica: seu Avium omnium Britannicarum tam terrestrium, quam aquaticarum catalogus, sermone Latino, Anglico et Gallico redditus | publisher=London, J. Dixwell | year=1771| page=2}}</ref> Името на родот потекнува од грчкото ''πύρρος (purrhos)'' - „со боја на оган“ и ''κόραξ (korax)''- „гавран“.<ref name = BTO>{{Наведена мрежна страница|title= Chough '' Pyrrhocorax pyrrhocorax '' [Linnaeus, 1758] |work= BTO''Web'' BirdFacts|url= http://blx1.bto.org/birdfacts/results/bob15590.htm |publisher=British Trust for Ornithology |accessdate=6 February 2008}}</ref> Единствен втор член на родот е [[жолтоклуна галица|жолтоклуната галица]] (''Pyrrhocorax graculus'').<ref name = ITIS1>{{Наведена мрежна страница|title=ITIS Standard Report Page: ''Pyrrhocorax'' |url= http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=558155|publisher= Integrated Taxonomic Information System |accessdate= 5 February 2008 }}</ref> Има осум [[подвид]]а, иако разликите меѓу нив се многу мали:<ref name= Madge94>{{Наведена книга | last = Madge | first = Steve |author2= Burn, Hilary |title = Crows and jays: a guide to the crows, jays and magpies of the world | year = 1994 | publisher= A&C Black | pages = 133–5 | isbn = 0-7136-3999-7}}</ref> * ''P. p. pyrrhocorax'', номинираниот подвид, и најмал, ендемски е на [[Британски Острови|Бринаските Острови]]; * ''P. p. erythropthalmus'', ( Vieillot,1817 како ''Coracia erythrorhamphos''),<ref name= Vieillot >{{Наведена книга | last = Vieillot | first = Louis Jean Pierre | title = Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle|pages =volume 8, 12 |language = fr | year =1817 | nopp = true }}</ref> распространет низ континентална [[Европа]], вклучувајќи ја и [[Грција]]. Поголем е и позеленкав од номинираниот;<ref name= Madge94/> * ''P. p. barbarus'', ( Varie, 1954), постојан жител на северна [[Африка]] и дел од [[Канарски Острови|Канарските Острови]]; во споредба со ''P. p. erythropthalmus'', е поголем, има подолги крилја и опашка и перјето има позеленкав сјај;<ref name=Vaurie >{{Наведено списание|last=Vaurie |first= Charles |year=1954 |title= Systematic Notes on Palearctic Birds. No. 4 The Choughs (''Pyrrhocorax'') |journal= American Museum Novitates |issue=1658 |id={{hdl|2246/3595}}}}</ref> * ''P. p. baileyi'', (Austin L. Rand & Vaurie, 1955),<ref name= Rand >{{Наведено списание|last= Rand |first= Austin Loomer |author2= Vaurie, Charles |year= 1955|title= A new chough from the highlands of Abyssinia |journal= Bulletin of the British Ornithologists' Club |volume=75 |page=28 |url=http://biostor.org/reference/116684}}</ref> со побледо перје; ендемски во [[Етиопија]] и зафаќа две сосема одвоени области, можно е да станува збор и за два различни подвида;<ref name= Madge94/> * ''P. p. docilis'', (Gmelin, како ''Corvus docilis'', 1774),<ref name=Gmelin >{{Наведена книга | last = Gmelin | first = Johann Friedrich | title = Reise durch Russland | year = 1774 |language = de | page = volume 3, 365| nopp = true }}</ref>; распространет е од [[Грција]] до [[Авганистан]], поголем е од африканскиот подвид, со помал клун, а перјето е многу зеленкаво со малку сјај;<ref name= Madge94/> [[File:Red-billed Chough I IMG 7083.jpg|thumb|Младенче ''P. p. himalayanus'' во Индија]] * ''P. p. himalayanus'', (Gould, 1862 како ''Fregilus himalayanus'');<ref name= Gould>{{Наведено списание|last=Gould |first=John |year= 1862 |title=Two new species of hummingbird, a new ''Fregilus'' from the Himalayas and a new species of Prion|journal= Proceedings of the Zoological Society of London|page=125 }}</ref> од [[Хималаи]]те до западна [[Кина]], се соединува со ''P. p. docilis'' на западниот дел од опсегот; најголем подвид, со долга опашка и со син или виолетовосин сјај на пердувите;<ref name= Madge94/> * ''P. p. centralis'', (Stresemann, 1928);<ref name= Stresemann >{{Наведено списание|last=Stresemann |first= Erwin |year=1928 |title= Die Vögel der Elburs Expedition 1927 |journal= Journal of Ornithology |volume=76 |language = de |issue= 2|pages=313–326 |doi= 10.1007/BF01940684 }}</ref> Средна Азија. Помал и не толку синкав како ''P. p. himalayanus'',<ref name= Madge94/> и разликата со следниот подвид е дискутабилна;<ref name = Vaurie/> * ''P. p. brachypus'', (Swinhoe, 1871 како ''Fregilus graculus var. brachypus'');<ref name= Swinhoe>{{Наведено списание|last=Swinhoe |first=Robert|year=1871 |title= A revised catalogue of the birds of China and its islands, with descriptions of new species, references to former notes, and occasional remarks |journal= Proceedings of the Zoological Society of London |page=383 }}</ref> централна и северна Кина, [[Монголија]] и јужен [[Сибир]]. Сличен е со ''P. p. centralis'' но со послаб клун.<ref name= Madge94/> ==Опис== [[File:Pyrrhocorax pyrrhocorax -Penwith -Cornwall -flying-8b.jpg|thumb|''P. p. pyrrhocorax''; номинираниот подвид, во лет, Англија]] [[File:ChoughsDiff.svg|thumb|upright|лево|Споредба на црвеноклуна (лево) и жолтоклуна галица (десно). Крилјата на црвеноклуната се со пораширени и подлабоки „прсти“ од примарните пердуви, а при стоење крилјата се подолги од опашката.]] [[File:Red-billed Chough.jpg|upright|thumb|right|Јајце]] Црвеноклуната галица е долга 39-40 см, има [[распон на крилја]]та 73-90 см и тежи околу 310 грама.<ref name= BTO/> Перјето ѝ е кадифеноцрно со зеленкав сјај и има долг црвен, надолу свиен клун и црвени нозе. Половите се исти, но младенчињата имаат портокалов клун и розови нозе, до првата есен и понесјајни пердуви.<ref name= Madge94/> Повикот ѝ е силен, ѕвонлив ''чии-оу''. ==Поведение== Црвената галица е постојан жител, [[преселба на птиците|не е преселница]], а нејзиното [[живеалиште]] се високите планини меѓу 2.000 и 2.500 метри [[надморска височина]] во северна Африка, 2.400-3.000 на Хималаите, а се лете се среќава на височина од 6.000 па дури и до 7.950 метри, на [[Монт Еверест]].<ref name= Madge94/> ===Исхрана=== Црвената галица, главно се храни со [[инсекти]], [[пајак|пајаци]] и други [[безрбетници]] од земјата, а најмногу со [[мравка|мравките]] кои веројатно се најзначаен дел од исхраната.<ref name = Madge94/> Во Средна Азија стојат на диви или домашни цицачи и се хранат со нивните паразити.<ref name=Baletto>{{Наведено списание|last= Baietto |first= Marco |author2= Masin, Simone; Vaghi, Serena; Padoa-Schioppa, Emilio |year= 2007|title= Observation of Red-Billed Chough (''Pyrrhocorax pyrrhocorax'') Removing Fur from Himalayan Tahr (''Hemitragus jemlahicus'') |format = PDF | journal= Research Journal of Biological Sciences |volume= 2|issue=1 |pages= 89–90 |url=http://docsdrive.com/pdfs/medwelljournals/rjbsci/2007/89-90.pdf}}</ref> Иако безрбетниците го сочинуваат најголемиот дел од исхраната, сепак, тие јадат и растителна храна, како жито, јачмен и сл. Најчесто се хранат на испасена трева (или искосена). ===Размножување=== Црвеноклуната галица половата зрелост ја достигнува на тригодишна возраст и вообичаено има по едно легло годишно. Откако ќе се спарат, остануваат заедно цел живот. Гломазното [[птичје гнездо|гнездо]] го градат во пукнатини на карпи, гребени, или копаат длабока дупка во песок (речиси 1 метар), а понекогаш и на зградите во урбаните средини (во Монголија). Однадвор е направено од груби гранки и корења, а внатре го постилаат со волна или влакна. Несат 3-5 [[јајца]], кремави со кафеави и сиви точки и дамки. Женката ги [[квачење|инкубира]] 17–18 дена, а за тоа време мажјакот ја храни. Пилињата ги хранат обата родитела додека да се оперјат за 31-41 ден.<ref name = BTO/> Просечниот животен век на овие птици е 7 години,<ref name = BTO/> но регистрирана е старост од 17.<ref name = "Roberts 1985">{{Наведено списание | last1 = Roberts | first1 = P. J. | year = 1985 | title = The choughs of Bardsey | journal = British Birds | volume = 78 | issue = 5| pages = 217–32 }}</ref> ==Статус== Црвеноклуната галица има широка распростанетост на околу 10 милиони км² и популација од 86,000 до 210,000 поединци во Европа и глобално таа не е во опаѓање. Затоа спред Црвениот список на МСЗП е вид со [[најмала загриженост]] од исчезнување.<ref name=IUCN2012/> Но, Европската популација опаднала и се фрагментирала поради загубата на традиционалното земјоделство, прогон или уништување на местата за гнездење. На некои места популацијата сега е стабилизирана, а само во Шпанија има широка распространетост. Всушност, во Европа, се смета за [[ранлив вид]].<ref name = JNCC>{{Наведена мрежна страница |title= Chough ''Pyrrhocorax pyrrhocorax'' (breeding) |url= http://www.jncc.gov.uk/pdf/UKSPA/UKSPA-A6-102A.pdf |format= PDF |publisher= [[Joint Nature Conservation Committee]] |accessdate= 6 February 2008 |archive-date= 2011-02-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110204121700/http://www.jncc.gov.uk/pdf/UKSPA/UKSPA-A6-102A.pdf |url-status= dead }}</ref> ==Во културата== Во [[грчка митологија|старогрчката митологија]], оваа птица, позната како „морска врана“ се сметала за света на [[Титан (митологија)|титанот]] [[Крон (митологија)|Крон]] кој живеел на [[Калипсо (митологија)|Калипсовиот]] Блажен Остров.<ref name =Pope >{{Наведена мрежна страница |title= Книга петта, „Одиесеја“ од Хомер |work= The Odyssey of Homer |url= http://ebooks.adelaide.edu.au/h/homer/h8op/book5.html |accessdate= 22 March 2008 |archive-date= 2016-03-13 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160313201145/https://ebooks.adelaide.edu.au/h/homer/h8op/book5.html |url-status= dead }}</ref> ==Наводи==<!-- FieldMusNatHistZoolSer18:343. Forktail16:147. --> {{reflist}} ==Надворешни врски== {{Ризница|Pyrrhocorax pyrrhocorax|Црвеноклуна галица}} *[http://www.rspb.org.uk/birds/guide/c/chough/index.asp RSPB информации, звуци и видеа] *[http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Pyrrhocorax_pyrrhocorax/ ARKIVE фотографии] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080115191521/http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Pyrrhocorax_pyrrhocorax/ |date=2008-01-15 }} *[http://www.ibercajalav.net/img/411_ChoughPpyrrhocorax.pdf Возраст и пол (PDF; 3.0 MB) од Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111226175022/http://www.ibercajalav.net/img/411_ChoughPpyrrhocorax.pdf |date=2011-12-26 }} *[http://www.birdtheme.org/species/imagespage.php?spec=1689&fl=P Црвеноклуна галица на поштенски марки] [[Категорија:Галици]] [[Категорија:Птици на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] ogomhcsqooa2gd9ro4whaerdmyycqej 0 1093808 5590136 5443744 2026-07-10T13:25:51Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590136 wikitext text/x-wiki {{Биографија инфо| име= Стојан Донски | портрет= Stoyan donski.JPG | px = 240 | опис= македонски революционер | наставка= | родено-име=Стојан Ангелов | роден-дата= {{роден на|||1869}} | роден-место=[[Битуша]], [[Битолски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1904|7|9|1869||}} | починал-место = [[Горно Ѓуѓанци]], [[Косовски Вилает]], [[Османлиско Царство]] }} '''Стојан Ангелов''', со псевдоним '''Донски'''<ref>Борис Николов, ВМОРО - псевдоними и шифри 1893-1934, Звезди, 1999, стр. 92</ref> ([[1869]] - [[9 јули]] [[1904]]) — македонски револуционер, војвода на [[ВМРО]]. Донски е роден во [[1869]] година во село [[Битуша]], [[Леринско]]. == Револуционерна дејност == Во [[1895]] година се вклучува во таканаречената [[Мелничко востание|Мелничка акција]] на [[Врховен македонско-одрински комитет|Македонскиот комитет]]. Заробен е во битката и осуден на 101 година заточение во [[Дијарбекир]]. По амнестија се враќа во Македонија и живее во село Смилево. Станува комита кај Никола од [[Брезово]]. Во [[1901]] година со Донски се поврзува српскиот офицер и деец на [[Србомани|Српската пропаганда во Македонија]] [[Жика Рафаиловиќ]] и Донски станува војвода на организирана и вооружена чета од Белград. При пристигањето во Македонија, Донски се откажува од српската пропаганда, и се поврзува со ВМРО и полага заклетва пред [[Георги Попхристов]] и станува битолски околиски војвода. Води чета во [[Битола|Битолско]] и [[Ресен]]ско, а во почеток [[1902]] година е заменет од [[Славејко Арсов]]. Во тоа време негови покривачи се [[Мико Кокин]] во Смилево, [[Филип Терзиов]] во [[Градешница]], [[Тодор Фурнаџиев]] во [[Лажец]] и [[Битола]]. Учествува во Илинденско востание и дејствува кај село [[Смилево]]. По востанието, на [[9 јули]] [[1904]] година четите на Стојан Донски, Славејко Арсов и [[Атанас Бабата]] се предадени од [[србомани]] и опколени кај [[светиниколско]]то село [[Горно Ѓуѓанци]]. Во шестчасовна борба, во која Турците носат артилерија и кавалерија загинуваат војводите Донски и Арсов заедно со 20 комити, меѓу кои и [[Илија Видинов]]. Останатите комити, на чело со Атанас Бабата, успеваат да го пробијат кордонот. По битката се [[Масакр во Кокошиње|казнети]] шпионите од [[Кокошиње]].<ref>Борис Ј. Николов: Вътрешна македоно-одринска революционна организация: Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, Софија, 2001, стр. 158 - 159</ref><ref>Милен Куманов: „Македония: Кратък исторически справочник“, Софија, 1993.</ref> == Родословие == {{Наумови}} == Поврзано == * [[Стефан Наумов-Стив|Стив Наумов]] * [[Ѓорѓи Наумов]] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Донски, Стојан}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Наумови]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Луѓе од Битуша]] [[Категорија:Починати во 1904 година]] [[Категорија:Починати во Долно Ѓуѓанци]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 80jtsypz6dbgrkyf6l1n6bahko55lsj 0 1124886 5590242 5563885 2026-07-10T16:35:17Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590242 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |name = Обичен хмељ |image = Hopfen1.jpg |genus = Humulus |species = lupulus |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms = {{простсписок | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Humulus cordifolius'' <small>Miq.</small> * ''Humulus volubilis'' <small>Salisb.</small> nom. illeg. * ''Humulus vulgaris'' <small>Gilib.</small> * ''Lupulus amarus'' <small>Gilib.</small> * ''Lupulus communis'' <small>Gaertn.</small> * ''Lupulus humulus'' <small>Mill.</small> * ''Lupulus scandens'' <small>Lam.</small> nom. illeg. }} |synonyms_ref = }} '''Хмељ''' ({{науч|Humulus lupulus}}) — [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[конопи]]те. Домородно е во [[Умерена клима|умерените]] региони на северната полутопка. Женските цветови (конуси од семе, стробили) се главна состојка за вкус и арома во многу стилови на [[пиво]] и нашироко се одгледува за употреба во таа индустрија. == Опис == Иако во американската литература честопати се нарекува хмељ „лоза“, технички е лоза; за разлика од [[винова лоза|виновата лоза]], кои користат [[Витица (ботаника)|ластари]], пијавки и други додатоци за прицврстување, лонците имаат витки стебла со крути влакна за да помогнат при искачувањето. Во британската литература терминот „лоза“ е генерално резервиран за родот на грозје ''Витис''. ''Хумулусот'' е опишан како збратимувачко [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Зелјесто растение|тревно растение]] кое испраќа нови ластари во рана пролет и умира до студено отпорниот [[ризом]] на есен. Хмељот расте многу брзо, а на врвот на растот може да расте 20 до 50 цм. неделно. Хмелките се искачуваат со завиткување во насока на стрелките на часовникот околу сè што е на дофат, а поединечните лонци обично растат помеѓу 2 и 15 метри во зависност од тоа на што е достапно за одгледување. [[Лист]]овите се спротивни, со 7 до 12 цм. лиснато стебленце и сечило во облик на срце, со лобуси на вентилатор од 12 до 25 цм. долги и широки; рабовите се крупно назабени. Кога ќе им снема материјал за качување на хмеловите, хоризонталните никулци никнуваат меѓу листовите на главното стебло за да формираат мрежа од стебла навиткани едно околу друго.<ref name="RHSAZ">{{Наведена книга|title=The Royal Horticultural Society A-Z Encyclopedia of Garden Plants|publisher=Dorling Kindersley|year=2008|isbn=9781405332965|editor-last=Brickell|editor-first=Christopher|location=United Kingdom|page=550}}</ref> Машките и женските цветови на растението хмељ се дводомни, кои се развиваат на посебни растенија. Женските растенија, кои произведуваат хмељ цвеќиња кои се користат за подготовка на пиво, често се размножуваат вегетативно и се одгледуваат во отсуство на машки растенија. Ова го спречува опрашувањето и развојот на остварливи [[Семе|семиња]], кои понекогаш се сметаат за непожелни за подготовка на пиво поради потенцијалот за лоши вкусови кои произлегуваат од внесувањето на масни киселини од семињата. Карактеристичната горчина што се дава со додавање на хмељ во процесот на варење главно се должи на присуството на горчливите киселини, кои се пренилирани деривати на ацилфлороглуцинол.<ref>{{Наведена книга|title=Chemistry and analysis of hop and beer bitter acids|last=Verzele|first=M.|last2=De Keukeleire|first2=D.|publisher=Elsevier|year=1991|isbn=978-0-444-88165-6|location=New York}}</ref> Горчливите киселини се поделени на алфа-киселини, со хумулон главно соединение и бета киселини, со лупулон главно соединение;<ref name="Almaguer et al 2014">{{Наведено списание|last=Almaguer|first=Cynthia|last2=Schönberger|first2=Christina|last3=Gastl|first3=Martina|last4=Arendt|first4=Elke K.|last5=Becker|first5=Thomas|date=September 2014|title=Humulus lupulus - a story that begs to be told. A review: Humulus lupulus - a story that begs to be told|journal=Journal of the Institute of Brewing|doi=10.1002/jib.160|doi-access=free}}</ref> алфа-киселините се изомеризираат за време на процесот на подготовка за да формираат изо-алфа киселини, кои самите имаат горчлив вкус.<ref name="Almaguer et al 2014" /><ref>{{Наведено списание|last=Jaskula|first=Barbara|last2=Kafarski|first2=Pawel|last3=Aerts|first3=Guido|last4=De Cooman|first4=Luc|date=August 2008|title=A Kinetic Study on the Isomerization of Hop α-Acids|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry|volume=56|issue=15|pages=6408–6415|doi=10.1021/jf8004965|pmid=18598038}}</ref> Овие хмел киселини се винилогни киселини, со кисели прстенести еноли во конјугација со прстенести и супституентни карбонилни групи.<ref>{{Наведено списание|last=Urban|first=Jan|last2=Dahlberg|first2=Clinton J.|last3=Carroll|first3=Brian J.|last4=Kaminsky|first4=Werner|date=28 January 2013|title=Absolute Configuration of Beer′s Bitter Compounds|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=52|issue=5|pages=1553–1555|doi=10.1002/anie.201208450|pmc=3563212|pmid=23239507}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=De Keukeleire|first=Denis|date=February 2000|title=Fundamentals of beer and hop chemistry|journal=Química Nova|volume=23|issue=1|pages=108–112|doi=10.1590/S0100-40422000000100019|doi-access=free}}</ref> Растенијата од родот ''Humulus'' произведуваат [[Фенол (класа)|терпенофенолни]] метаболити.<ref>{{Наведена книга|title=Recent Advances in Phytochemistry|last=Page|first=Jonathan E.|last2=Nagel|first2=Jana|year=2006|isbn=9780080451251|volume=40|pages=179–210|chapter=Biosynthesis of terpenophenolic metabolites in hop and cannabis|doi=10.1016/S0079-9920(06)80042-0}}</ref> Хмељот содржи и ксантохумол, пренилиран халкон и други соединенија.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Stevens|first=Jan F|last2=Page|first2=Jonathan E|date=May 2004|title=Xanthohumol and related prenylflavonoids from hops and beer: to your good health!|journal=Phytochemistry|volume=65|issue=10|pages=1317–1330|bibcode=2004PChem..65.1317S|doi=10.1016/j.phytochem.2004.04.025|pmid=15231405}}</ref>   == Употреба == Хмељот се вари со [[кантарион]] при подготовка на пиво и понекогаш се додава после ферментирање; тие даваат горчина, вкус, како и арома на готовиот производ.<ref name="Almaguer et al 2014" /> Во [[Фармација|аптека]] ''lupulus'' е ознаката за хмељ. Исушените [[Реса (ботаника)|ресички]], најчесто наречени шишарки од хмељ, од женското растение ''H.lupulus'' се користат за подготовка на инфузија од хмељ, тинктура од хмељ и екстракт од хмељ. Некои од соединенијата што ги содржи хмељот се под прелиминарно истражување за нивните потенцијални здравствени својства.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.ars.usda.gov/pacific-west-area/corvallis-or/national-clonal-germplasm-repository/docs/ncgr-corvallis-humulus-germplasm/ Jeanine S. DeNoma: ''Humulus Genetic Resources'' (Национално складиште за клонална гермплазма на USDA ARS)] * [https://www.uvm.edu/~pass/perry/hops.html Истражување на сортите на хмељ] * [https://pfaf.org/User/plant.aspx?LatinName=Humulus+lupulus Растенија за иднината: ''Humulus lupulus''] {{Таксонска лента|from=Q158790}} [[Категорија:Хмељ (род)| ]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] eua21l6rq6lvo32fm5i304r2mc5jmny 14 1129702 5590197 5339378 2026-07-10T14:20:18Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590197 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Членови на Главниот штаб за II Битолски револуционерен округ]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Луѓе од Либјахово]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во 1907 година]] [[Категорија:Сарафови]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] leal2bmddgu42bk1kd0dj181gpe0adp 5590199 5590197 2026-07-10T14:20:36Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590199 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Членови на Главниот штаб за II Битолски револуционерен округ]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Луѓе од Либјахово]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Починати во Софија]] [[Категорија:Родени во 1872 година]] [[Категорија:Починати во 1907 година]] [[Категорија:Сарафови]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] qx0qmx8qa8hg1noumskjygcn9iqq7pc 0 1130109 5590265 5558112 2026-07-10T16:41:58Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590265 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Црвенорак тамарин<ref name=msw3>{{MSW3 Groves|pages=135|id=12100243}}</ref> | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{IUCN2008 |assessors = Mittermeier, R. A., Rylands, A. B. & Boubli, J.-P. | year = 2008 | title = Saguinus midas | id = 41525 | downloaded = 2 January 2009}}</ref> | image = Saguinus midas flk24863753.jpg | image_width = | range_map = Saguinus midas distribution.svg | range_map_width = 200px | range_map_caption = Распространетост на црвеноракиот тамарин | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | classis = [[Цицачи]] | ordo = [[Примати]] | familia = [[Канџести мајмуни]] | genus = [[Тамарин]] | species = '''Црвенорак тамарин''' | binomial = ''Saguinus midas'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758) <ref>{{наведена книга|last=Linnaeus|first=Carl|title=Systema naturæ. Regnum animale.|year=1758|page=28|url=http://www.biodiversitylibrary.org/item/80764#page/38/mode/1up|edition=10|accessdate=19 November 2012}}</ref> }} '''Црвенорак тамарин''', наречен и '''златнорак тамарин''' или '''црвенодланкест тамарин''' ({{науч|Saguinus midas}}) — [[примат]] од семејството на [[канџести мајмуни|канџестите мајмуни]] (''Callitrichidae'') наречен црвенкасто-портокаловата крзно на стапалата и шепите. Потекнува од шумовитите предели северно од [[Амазон]] во [[Бразил]], [[Гвајана]], [[Француска Гвајана]], [[Суринам]] и можеби [[Венецуела]].<ref name=iucn/> Јужно од Амазон живеат тамарини кои немаат екстремитети во поинаква боја, и за кои се сметало дека припаѓаат на овој вид, но подоцна е утврдено дека се работи за видот [[црн тамарин]]. Примероци од ова животно може да се видат во [[Зоолошка градина Скопје|Зоолошката градина во Скопје]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.2m.mk/zoosk/index.php/mk/info-tabli/cicaci|title=Цицачи|publisher=Зоо Скопје|accessdate=30 мај 2015}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Физички особености == Ова животно е долго 20,5-28&nbsp;см без опашката, а 31-44&nbsp;см со неа. Тежи 400-550&nbsp;г. Живее околу 10 години во дивина и 16 во заробеништво. == Поведение и размножување == Живее во групи од 4 до 15 единки кои меѓусебно соработуваат дотолку што во рамките на групата нема конкуренција, дури ни меѓу мажјаците. Кога ќе дојде сезоната, во групата се пари само една женка, а другите го потиснуваат инстинктот. [[Бременост]]а трае 140–170 дена и се раѓаат обично по две младенчиња. За мајмунчињата претежно се грижи таткото, и ги дава на мајката само на цицање, но во негата помага целата група. Најголем приоритет на групата е безбедноста, и кога една единка е во неволја, цела група доаѓа на припомош. Црвеноракиот тамарин е територијално животно и знае да биде агресивен, со остри [[очник|очници]] и канџи на сите прсти освен на палците на нозете. Имаат исклучителни искачувачки способности и највеќе време проведуваат на ползавците и гранките на дрвјата. Се одликуваат со голема брзина и подвижност, како и способност за скокање на земја од високо (до 18&nbsp;м) без да се повредат. Се хранат со [[плод]]ови, [[цвет]]ови, [[инсекти]], [[жаби]], [[пајаци]], [[гуштери]] и [[нектар]].<ref name=iucn /> Природни непријатели им се малите [[мачки]], [[граблива птица|грабливите птици]] и [[змии]]те. == Територија == Територијата на црвеноракиот тамарин се шири за сметка на онаа на [[двобоен тамарин|двобојниот тамарин]], истиснувајќи го по пат на меѓувидова конкуренција.<ref name=iucn /><ref name=Rohe>{{наведена книга| author = Röhe, F.| year = 2006| title = Área de contato entre as distribuições geográficas de ''Saguinus midas'' e ''Saguinus bicolor'' (Callitrichidae-Primates): a importância de interações e fatores ecológicos | publisher = Dissertação de Mestrado &mdash; INPA/UFAM | pages = 71 }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Saguinus midas}} {{викивидови-ред|Saguinus midas|Црвенорак тамарин}} * {{EOL|323905}} [[Категорија:Канџести мајмуни]] [[Категорија:Цицачи на Јужна Америка]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] o9fiyhxst9i6mldxmg49r74v724112e 0 1141340 5590233 5558138 2026-07-10T16:32:41Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590233 wikitext text/x-wiki {{Таксономија | image = Pratik jain dahod python.JPG | image_caption = Тигрест питон на дрво | image_width = 250px | status = NT | status_system = iucn3.1 | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордови]] | subphylum = [[’Рбетници]] | classis = [[Влекачи]] | ordo = [[Лушпари]] | subordo = [[Змии]] | familia = [[Питони]] | genus = [[Питон]] | species = '''Тигрест питон''' | binomial = ''Python molurus'' | binomial_authority = ([[Карл Линеј|Linnaeus]], 1758) | range_map = Python molurus Area.svg | range_map_width = 250px | range_map_caption = Распространетост на тигрестиот питон | synonyms = }} [[Податотека:Python molurus gab fbi.png|мини|десно|Лушпите на главата на тигрестиот питон]] [[Податотека:Python molurus molurus-Bird Sanctuary-India.jpg|мини|десно|Тигрест питон како се сонча пред својата дупка]] [[Податотека:Pitón de la India (Python molurus), Zoo de Ciudad Ho Chi Minh, Vietnam, 2013-08-14, DD 08.JPG|мини|десно|Жолта варијанта на кожата]] '''Тигрест питон''' или '''индиски питон'''<ref name="ITIS"><span class="citation web" contenteditable="false">[http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=202187 "''Python molurus''"]. </span></ref> ({{науч|Python molurus}}) — голем неотровен [[питон]] кој може да се најде во многу [[тропски појас|тропски]] и [[суптропски појас|суптропски]] краишта на [[Јужна Азија]] и [[Југоисточна Азија]]. Видот е ограничен на Јужна Азија. Општо е посветло обоен од  [[Бурмански питон|Бурманскиот питон]] и обично достигнува 3 метри должина.<ref name="Nat.Hist.Soc.1912"><span class="citation" id="CITEREFWall1912">Wall, F. (1912), [http://www.archive.org/details/populartreatiseo00wall "A popular treatise on the common Indian snakes – The Indian Python"], ''Journal of the Bombay Natural History Society'' '''21''': 447–476</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3APython+molurus&rft.atitle=A+popular+treatise+on+the+common+Indian+snakes+%E2%80%93+The+Indian+Python&rft.aufirst=F.&rft.aulast=Wall&rft.au=Wall%2C+F.&rft.date=1912&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.archive.org%2Fdetails%2Fpopulartreatiseo00wall&rft.jtitle=Journal+of+the+Bombay+Natural+History+Society&rft.pages=447-476&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=21">&nbsp;</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3APython+molurus&rft.atitle=A+popular+treatise+on+the+common+Indian+snakes+%E2%80%93+The+Indian+Python&rft.aufirst=F.&rft.aulast=Wall&rft.au=Wall%2C+F.&rft.date=1912&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.archive.org%2Fdetails%2Fpopulartreatiseo00wall&rft.jtitle=Journal+of+the+Bombay+Natural+History+Society&rft.pages=447-476&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=21"></span>.</ref> Оваа змија може да се види во терариумот на [[Зоолошка градина Скопје|Зоолошката градина во Скопје]].<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.zooskopje.com.mk/burmanski-piton.html|title=Тигрест питон (''погрешно наведен на страниата како „бурмански“'')|publisher=Зоо Скопје|accessdate=20 август 2015|archive-date=2015-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150504012340/http://www.zooskopje.com.mk/burmanski-piton.html|url-status=dead}}</ref> == Вообичаени имиња == Индиски питон,<ref name="ITIS"/> питон со црна опашка,<ref name="Dit33">Ditmars RL. 1933.</ref> индиски питон - камењар, азиски питон - камењар.<ref name="Walls">Jerry G. Walls: "The Living Pythons";T. F. H. Publications, 1998: pp. 131-142; ISBN 0-7938-0467-1</ref><ref name="O'Shea">Mark O’Shea: „Boas and Pythons of the World“; New Holland Publishers, 2007; pp 80-87; ISBN 978-1-84537-544-7</ref> На [[непалски јазик]] се нарекува ''аџ(ин)гар'', на [[хинди]] и [[маратски јазик|маратски]], ''аздаха'' (истоветно на македонскиот збор „аждаја“<ref>{{ДРМЈ|аждаја}}</ref>) на [[урду]] и ''авџогор'' на [[бенгалски јазик|бенгалски]]. Во Шри Ланка видот е наречен ''пимбура'' ({{јаз|si|පිඹුරා}}) на [[синхалски јазик]]. Името на подвидот ''Python molurus pimbura'' се смета дека е изведен од името дадено во Шри ланка. Како и да е, ''пимбура'', или Цејлонски питон повеќе не се смета за подвид и поради тоа индискиот и цејлонскиот питон се регистрирани како истото животно. == Опис == Бојата е белузлава или жолтеникава со дамки чии нијанси варираат од жолто-кафена боја до темнокафена боја. Боите може да варираат во зависност од околината и живеалиштето. Примероците од ридските шуми во [[Западни Гати|Западните Гати]] и [[Асам]] се потемни, додека тие од висорамнината [[Декан (висорамнина)|Декан]] и источниот брег се обично посветли.<ref name="Whitaker">Rhomulus Whitaker: „Common Indian Snakes – A Field Guide“; The Macmillan Company of India Limited, 1987; pp. 6-9; SBN 33390-198-3</ref> Во Пакистан индиските питони обично достигнуваат должина од 2,4-3 метри.<ref name="Minton"><span class="citation" id="CITEREFMinton1966">Minton, S. A. (1966), [http://digitallibrary.amnh.org/dspace/handle/2246/1129 "A contribution to the herpetology of West Pakistan"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150429171232/http://digitallibrary.amnh.org/dspace/handle/2246/1129 |date=2015-04-29 }}, ''Bulletin of the American Museum of Natural History'' '''134''' (2): 117–118</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3APython+molurus&rft.atitle=A+contribution+to+the+herpetology+of+West+Pakistan&rft.aufirst=S.+A.&rft.aulast=Minton&rft.au=Minton%2C+S.+A.&rft.date=1966&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fdigitallibrary.amnh.org%2Fdspace%2Fhandle%2F2246%2F1129&rft.issue=2&rft.jtitle=Bulletin+of+the+American+Museum+of+Natural+History&rft.pages=117-118&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=134">&nbsp;</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3APython+molurus&rft.atitle=A+contribution+to+the+herpetology+of+West+Pakistan&rft.aufirst=S.+A.&rft.aulast=Minton&rft.au=Minton%2C+S.+A.&rft.date=1966&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fdigitallibrary.amnh.org%2Fdspace%2Fhandle%2F2246%2F1129&rft.issue=2&rft.jtitle=Bulletin+of+the+American+Museum+of+Natural+History&rft.pages=117-118&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=134"></span>.</ref> Во Индија, номиналниот подвид расте до 3 метри во просек. <ref name="Nat.Hist.Soc.1912"/><ref name="Whitaker"/> Оваа вредност е поткрепена со истражување изведено во 1990 година во Националниот парк „Кеоладео“, каде најголемите 25% од популацијата на питони била со должина од 2,7-3,3 метри. Само на два примероци им е измерена должина од 3,6 метри.<ref name="Nat.Hist.Soc.1990"><span class="citation" id="CITEREFBhupathy1990">Bhupathy, S. (1990), "Blotch structure in individual identification of the Indian Python (Python molurus molurus) and its possible usage in population estimation", ''Journal of the Bombay Natural History Society'' '''87''' (3): 399–404</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3APython+molurus&rft.atitle=Blotch+structure+in+individual+identification+of+the+Indian+Python+%28Python+molurus+molurus%29+and+its+possible+usage+in+population+estimation&rft.au=Bhupathy%2C+S.&rft.aufirst=S.&rft.aulast=Bhupathy&rft.date=1990&rft.genre=article&rft.issue=3&rft.jtitle=Journal+of+the+Bombay+Natural+History+Society&rft.pages=399-404&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=87">&nbsp;</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3APython+molurus&rft.atitle=Blotch+structure+in+individual+identification+of+the+Indian+Python+%28Python+molurus+molurus%29+and+its+possible+usage+in+population+estimation&rft.au=Bhupathy%2C+S.&rft.aufirst=S.&rft.aulast=Bhupathy&rft.date=1990&rft.genre=article&rft.issue=3&rft.jtitle=Journal+of+the+Bombay+Natural+History+Society&rft.pages=399-404&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=87"></span>.</ref> Поради настанатите помешувања со бурманскиот питон, претерувањата и истегнатите кожи во минатото, тешко е да се одреди најдолемата должина на овој подвид. Најдолгиот стручно измерен примерок, кој е пронајден во Пакистан, имал должина од 4,6 метри и тежина од 52 килограми. == Распространетост == Номиналниот подвид се наоѓа во [[Индија]], Јужен [[Непал]], [[Пакистан]], [[Шри Ланка]], [[Бутан]], [[Бангладеш]] и веројатно во северниот дел на [[Бурма]].<ref name="Whitaker04">R. Whitaker, A. Captain: ''Snakes of India, The field guide''.</ref> == Живеалиште == [[Живеалиште (екологија)|Живеалиштето]] опфаќа широк опсег на средини, вклучувајќи ги тревните површини, мочуриштата, карпестите предели, шумските предели итн. Изборот претежно зависи од трајниот извор на вода.<ref name="Meh87">Mehrtens JM. 1987.</ref> Понекогаш може да се најдат во напуштени дувла на цицачи, шупливи дрвја, густа вегетација со речни трски и во коренестите делови на грмушести растенија.<ref name="Whitaker"/> == Поведение == Овие змии се летаргични и се движат бавно и дури и во природното живеалиште изразуваат плашливост и ретко се обидуваат да нападнат дури и кога се нападнати. Движењето е обично праволиниско. Тие се одлични пливачи и во вода се чувствуваат удобно. Тие можат да седат целосно потопени во вода во времетраење од повеќе минути доколку е потребно, но обично претпочитаат да останат во близина на брегот. == Исхрана == Како и сите змии, индиските питони се месојади и се хранат со цицачи, птици и влекачи без пребирање, но се чини дека претпочитаат цицачи во нивната исхрана. При близина на пленот се побудуваат кон активност, при што напредуваат тресејќи ја опашката и се фрлаат со отворена уста. Живиот плен се дави и убива. Една или две намотки се користат за да се држи во цврст стисок. Пленот го губи здивот и не можејќи да дише се предава и потоа е проголтан со главата напред. По обилен оброк, питонот е нерасположен да се движи. Доколку е приморан да се движи, големите парчиња од оброкот може да пробијат низ телото на змијата. Затоа, доколку се вознемирени при варењето на храната, некои примероци прво го повраќаат оброкот со цел да избегаат од можни [[грабливство|грабливци]]. По обилен оброк, питонот може да пости со недели, а најдолгиот забележан период на постење изнесува 2 години. Питонот може да проголта плен поголем од неговиот пречник бидејќи коските во вилиците не се поврзани. Исто така, пленот не може да избега од устата поради распоредот на забите (кои се во вид на накосена пила). == Размножување == [[Податотека:Clutch of Python molurus eggs.JPG|мини|десно|Легло јајца на тигрест питон]] Тие се [[јајценосни животни]], до 100 јајца се положуваат од женката, кои подоцна се заштитени и инкубирани од истата.<ref name="Meh87">Mehrtens JM. 1987.</ref> За таа цел, се покажало дека тие се способни да ја подигнат својата телесна температура над температурата на средината со помош на движења на мускулите.<ref name="Vic66"><span class="citation" id="CITEREFHutchisonDowlingVinegar1966">Hutchison, Victor H.; Dowling, Herndon G. & Vinegar, Allen (1966), "Thermoregulation in a Brooding Female Indian Python, ''Python molurus bivittatus''", ''Science'' '''151''' (3711): 694–695, [[назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.1126/science.151.3711.694|10.1126/science.151.3711.694]]</span><span class="citation" id="CITEREFHutchisonDowlingVinegar1966"></span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3APython+molurus&rft.atitle=Thermoregulation+in+a+Brooding+Female+Indian+Python%2C+Python+molurus+bivittatus&rft.au=Dowling%2C+Herndon+G.&rft.aufirst=Victor+H.&rft.au=Hutchison%2C+Victor+H.&rft.aulast=Hutchison&rft.au=Vinegar%2C+Allen&rft.date=1966&rft.genre=article&rft_id=info%3Adoi%2F10.1126%2Fscience.151.3711.694&rft.issue=3711&rft.jtitle=Science&rft.pages=694-695&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=151">&nbsp;</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3APython+molurus&rft.atitle=Thermoregulation+in+a+Brooding+Female+Indian+Python%2C+Python+molurus+bivittatus&rft.au=Dowling%2C+Herndon+G.&rft.aufirst=Victor+H.&rft.au=Hutchison%2C+Victor+H.&rft.aulast=Hutchison&rft.au=Vinegar%2C+Allen&rft.date=1966&rft.genre=article&rft_id=info%3Adoi%2F10.1126%2Fscience.151.3711.694&rft.issue=3711&rft.jtitle=Science&rft.pages=694-695&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.volume=151"></span>.</ref> Изведените единки се 45-60 см долги и растат брзо.<ref name="Meh87">Mehrtens JM. 1987.</ref> Вештачки метод за инкубација е развиен во Индија за успешно одгледување на изведени единки од напуштени јајца, користејќи се со комори со вештачки створени услови. == Заштитен статус == Индискиот питон е класифициран како [[речиси загрозен вид]] со низок ризик на  [[Црвен список на МСЗП|Црвениот список на загрозени видови]] на [[МСЗП]].<ref name="ICUN">[http://www.iucnredlist.org/search/details.php/19023/all ''Python molurus''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080312001040/http://www.iucnredlist.org/search/details.php/19023/all |date=2008-03-12 }}<span> at the </span>[[Црвен список на МСЗП|IUCN Red List]]<span>. </span></ref> Ова влистување кажува дека може да стане загрозен од истребување и дека има потреба од почесто утврдување на статусот.<ref name="ICUN-23">[http://www.iucnredlist.org/technical-documents/categories-and-criteria/1994-categories-criteria#categories 1994 Categories & Criteria (version 2.3)]<span> at the </span>[[Црвен список на МСЗП|IUCN Red List]]<span>. </span></ref> == Таксономија == Во литературата може да се сретне уште еден подвид: ''P. m. pimbura'' Deraniyagala, 1945, кој може да се најде во [[Шри Ланка]]. [[Бурмански питон|Бурманскиот питон]] (''Python bivittatus'') се сметал за подвид на тигрестиот питон сè до 2009 г, кога му е променет статусот во вид на питон.<ref><span class="citation journal">Jacobs, H.J.; Auliya, M.; Böhme, W. (2009). </span></ref> Името ''Python molurus bivittatus'' може да се сретне во постара литература. == Наводи == {{Reflist|colwidth = 30em}} == Надворешни врски == {{ризница|Python molurus}} {{викивидови-ред|Python molurus}} * {{EOL|1055458}} * [http://reptile-database.reptarium.cz/species.php?genus=Python&species=molurus Тигрест питон (''Python molurus'')]<span contenteditable="false"> — Reptarium.cz {{таксонска лента|from=Q245183}} [[Категорија:Речиси загрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Питони]] [[Категорија:Влекачи на Азија]] [[Категорија:Влекачи на Индија]] [[Категорија:Влекачи на Пакистан]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 2je7js907k4qfipqngxv7xhr4si7pmj 0 1144006 5590239 5559226 2026-07-10T16:34:22Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590239 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Polygonum aviculare 4.JPG|мини|Polygonum aviculare]] '''Троскот''' (''Polygonum aviculare'') е едногодишна зелјеста билка чии жилави стебленца ползат по земјата и достигаат должина до 60 см. Троскотот има ситни долгнавести лисја, цветовите се бледо-розеникави и многу ситни. Троскотот расте насекаде, во ниви, лозја и ливади. [[Податотека:Polygonum_aviculare_Sturm63.jpg|left|thumb|Илустрација]] Чајот од троскот се употребува пред сè како благо средство за лечење на органите за варење, чир на желудник и дванаесетпалачно црево, дијареа и повраќање. Оваа билка уште се користи при крварења на внатрешни органи, особено бели дробови и матка и хемороиди, а надворешно се користи за габични инфекции на кожата. == Видови == {{рв|Polygonum aviculare}} * ''Polygonum calcatum'' * ''Polygonum microspermum'' * ''Polygonum aequale'' * ''Polygonum monspeliense'' * ''Polygonum heterophyllum'' ** ''Polygonum heterophyllum'' subsp. ''virgatum'' * ''Polygonum rurivagum'' * ''Polygonum aviculare'' subsp. ''depressum'' (= ''P. arenastrum'') * ''Polygonum aviculare'' subsp. ''rurivagum'' * ''Polygonum aviculare'' subsp. ''neglectum'' * ''Polygonum aviculare'' subsp. ''aviculare'' {{ботаника-никулец}} [[Категорија:Троскоти]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] oq4e9wt2s0uf5ag4s4un80zjocgnh4n 0 1171830 5590165 5443504 2026-07-10T13:40:29Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590165 wikitext text/x-wiki {{Биографија инфо | име =Кочо Муструкот | портрет =Kocho Lyutata Doncho Zlatkov 1895.JPG | px=200п | опис = македонски револуционер | наставка = | роден-дата = {{роден на|||1873}} | роден-место = {{роден во|Трстеница}}, [[Солунски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1901|5|20|1873||}} | починал-место =? }} '''Кочо Муструков''' познат како '''Муструкот'''<ref>Николов, Борис. ВМОРО — псевдоними и шифри 1893-1934, Звезди, 1999, стр.56</ref> ({{роден на|||1873}}, [[Трстеница]], [[Серско]], денес во [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] на [[Македонија (регион)|Македонија]] - {{починат на|20|мај|1901}}) — македонски револуционер, војвода на [[Македонски комитет|Врховниот македоно-одрински комитет]] и [[Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација]].<ref>Енциклопедија ВМРО, Скопје, 2015, стр. 195</ref><ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 85.</ref><ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993, стр. 131.</ref> ==Животопис== Муструкот е роден во [[1873]] година в [[зихненско]]то село [[Трстеница]].<ref>Динев, Ангел. Кресненското въстание през 1878&nbsp;г., Издава Гевгелийското благотворително братство, София, 1926, стр. 18.</ref> Како долгогодишен ајдучки војвода, Муструкот учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] на Македонскиот комитет во [[1895]] година и поради недисциплинираност влегол во конфликт со војводата на четата [[Борис Сарафов]].<ref>[Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1933, стр. 56 - 59.]</ref> После востанието повторно станал ајдук. Во [[1899]] година бил делегат на Рилското друштво на [[VІ македонски конгрес|Шестиот македонски конгрес]].<ref>Билярски, Цочо. Княжество България и македонският въпрос, т.1. Върховен македоно-одрински комитет 1895 - 1905 (Протоколи од конгресите), Българска историческа библиотека, 5, Иврай, София, 2002, стр. 131.</ref> Потоа бил привлечен кон ВМОРО и дејствувал со [[Гоце Делчев]], но повторно се одвоил од четата, на своја глава договарал откуп на калуѓер од [[Серски манастир|Серскиот манастир]] и го ослободил за 300-400 лири.<ref>[Силянов, Христо. „Освободителните борби на Македония“, том I, София, 1933, стр. 98 - 100.]</ref> Бил казнет со смрт за своеволие од Неврокопската реонска чета на [[Атанас Тешовски]].<ref>[Баждаров, Георги. Моите спомени, София, 1929.]</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Муструкот, Кочо}} [[Категорија:Луѓе од Трстеница]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски ајдуци]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] ob5zcit2a4qt1xatdb0m4qc6uajfwn6 0 1175911 5590115 5325423 2026-07-10T13:15:15Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590115 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име= Иван Апостолов| опис= | портрет= Karakoy-Alibotush-Gathering.jpg| px = 200п | наставка= | роден-дата= {{роден на|||1847}}| роден-место= [[Куманич (Драмско)|Куманич]], Неврокопско| починал-дата= {{починал на|||1926}}| починал-место= [[Долна Бања]], Бугарија| }} '''Иван Апостолов''', наречен '''Копаран Чауш''' или '''Даскалот''' (1847-1926) — македонски револуционер, и член на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]].<ref>Енциклопедија ВМРО, Скопје, 2015, стр. 11 и 12</ref> ==Животопис== Иван Апостолов е роден во [[1847]] година, во [[Куманич (Драмско)|Куманич]], Неврокопско, Пиринска Македонија. Учествувал како доброволец во [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] во 1877 и 1878 година. Дејствувал во Кресненско, Пиринска Македонија. Бил уапсен од турската власт и осуден на доживотен затвор. За издржување на казната бил испратен на островот [[Родос]], Грција. По амнестирањето во 1897 година се вратил во родниот крај, каде бил назначен за учител. Учествувал во [[Илинденското востание]], и учествувал во неколку судири со турската војска во Неврокопско. По востанието, станал комита во четата на војводата [[Атанас Тешовалијата]]. Починал во [[Долна Бања]], [[Бугарија]], во [[1926]] година. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски преселници во Долна Бања]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Македонското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] kh6kh2aa22enpdwx3nxqby5xezigodg 0 1176589 5590253 5588070 2026-07-10T16:38:39Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590253 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name= Црвена детелина |image = Trifolium pratense - Keila2.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=iucn>{{наведен МСЗП |title=''Trifolium pratense'' |author=Lopez Poveda, L.|name-list-style=amp |article-number= e.T174713A20156449 |date= 2012 |doi=10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T174713A20156449.en |access-date=25 јануари 2024}}</ref> |taxon = Trifolium pratense |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms = {{taxon list |''Lagopus pratensis'' |(L.) Bernh. |''Trifolium pratense'' f. ''pratense'' | |''Trifolium pratense'' var. ''pratense'' | |''Trifolium ukrainicum'' |Opperman }} }}'''Црвена детелина''' ([[Биномна номенклатура|научно]]: '''''Trifolium pratense''')'' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] тревест вид на [[детелина]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[Fabaceae|бобови]] опишано од [[Карл Линеј]] во 1753 година во книгата ''[[Species Plantarum]]'', кое потекнува од [[Европа]], [[Западна Азија]] и северозападна [[Африка]], но е одомаќинето во многу други региони. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение, високо 30–60 см и обично разгрането. [[Стебло|Стебленцата]] се исправени или приподигнати, голи или покриени со ретки раширени или прилегнати влакна. Базалните листови имаат долги дршки, додека кај стеблените листови дршките постепено се скратуваат, а кај најгорните се покуси од листната плочка. [[Лист|Листовите]] се обратнојајцевидни, долгнавесто-ланцетни до кружести, долги до 30 мм и широки до 20 мм, со заоблен врв и ситно назабен раб. Од двете страни, како и по работ, се покриени со полураширени или прилегнати влакна, а понекогаш се и целосно голи. [[Прилисник|Прилисниците]] се ципести, голи или со слабо испакнати жили, ланцетни, во горниот дел триаголни и постепено се стеснуваат во тенок, речиси шилест продолжеток. Најгорните прилисници се пошироки. [[Соцветие|Соцветијата]] се топчести или јајцевидни, со пречник од 15–30 мм, најчесто поединечни, а поретко по две, и се развиваат во пазувите на најгорните листови. Чашката е долга 7–8 мм и има десет жили. Нејзиниот трубест дел е долг околу 3,5 мм и е гол или покриен со ретки прилегнати или раширени влакна. Запците се тенки и шиловидни, со ретки раширени влакна. Во основата се триаголни и имаат три жили, а околу отворот на чашката од внатрешната страна има прстен од влакна. Венчето е пурпурно, розово или поретко бело, долго 10–13 мм. Крилцата се околу 1 мм покуси од барјачето, а лаѓичката е малку покуса од крилцата. [[Плод|Плодот]] е јајцевидна мешунка сместена во чашката, која обично содржи едно [[семе]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1325-1326}}</ref> Домашно одгледуваните примероци се значително поголеми од дивите примероци.<ref name="WFK2006">{{cite book|title=The Wild Flower Key|last1=Rose|first1=Francis|last2=O'Reilly|first2=Clare|date=2006|publisher=Penguin Books Ltd|page=274}}</ref> {{gallery|mode=packed |Trifolium pratense 04.JPG|Латвиски примерок|Triflium pratens stem cross section.png|внатрешниот дел на стеблото|Trifolium pratens leaf epidermis peel.png|Примерок од лист под лупа|Trifolium pratense - Keila.jpg|Цвет|Trifolium pratense albiflorum - Keila.jpg|Примерок со бели цветови}} == Подвидови == Видот има 3 познати [[Подвид|подвидови]]:<ref name="Worldflora">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000213053|title=Trifolium pratense L.|accessdate=4 August 2023}}</ref> * ''Trifolium pratense'' subsp. ''baeticum'' {{Au|([[Boiss.]]) [[Vicioso]]}} * ''Trifolium pratense'' subsp. ''kotulae'' {{Au|([[Pawl.]]) [[Soják]]}} * ''Trifolium pratense'' subsp. ''pratense'' == Распространетост во светот == Црвената детелина е домородна во Европа, Западна Азија и северозападна Африка, но е одомаќинето и на други континенти, како Северна и Јужна Америка. Поточно, црвената детелина била донесена во [[Аргентина]] и [[Чиле]] пред повеќе од 100 години, иако не е јасно како точно била донесена.<ref>{{Наведено списание|last=Rosso|first=B. S.|last2=Pagano|first2=E. M.|date=2005-08-01|title=Evaluation of Introduced and Naturalised Populations of Red Clover(Trifolium pratense L.) at Pergamino EEA-INTA, Argentina|journal=Genetic Resources and Crop Evolution|volume=52|issue=5|pages=507–511|bibcode=2005GRCEv..52..507R|doi=10.1007/s10722-005-0777-z|issn=0925-9864}}</ref> Дополнително, била донесена и во [[Нов Зеланд]].<ref name="Morales-2013">{{Наведено списание|last=Morales|first=Carolina L|last2=Arbetman|first2=Marina P|last3=Cameron|first3=Sydney A|last4=Aizen|first4=Marcelo A|date=2013-07-15|title=Rapid ecological replacement of a native bumble bee by invasive species|journal=Frontiers in Ecology and the Environment|volume=11|issue=10|pages=529–534|bibcode=2013FrEE...11..529M|doi=10.1890/120321|issn=1540-9295}}</ref> == Распространетост во Македонија == Црвената детелина е широко распространето на целата територија на Македонија и расте по ливади и пасишта во низини, брда и планини.<ref name=":0" /> == Екологија == Еден важен опрашувач, кој исто така бил донесен од Европа, е ''[[Bombus ruderatus]]''. Овој бумбар е еден од важните опрашувачи на црвена детелина во Јужна Америка и Нов Зеланд.<ref name="Morales-20132">{{Наведено списание|last=Morales|first=Carolina L|last2=Arbetman|first2=Marina P|last3=Cameron|first3=Sydney A|last4=Aizen|first4=Marcelo A|date=2013-07-15|title=Rapid ecological replacement of a native bumble bee by invasive species|journal=Frontiers in Ecology and the Environment|volume=11|issue=10|pages=529–534|bibcode=2013FrEE...11..529M|doi=10.1890/120321|issn=1540-9295}}</ref> Црвената детелина е подложна на бактериски, како и габични заболувања, вклучувајќи гниење на детелина<ref>{{Наведено списание|last=Öhberg|first=H.|last2=Bång|first2=U.|date=2010|title=Biological control of clover rot on red clover by ''Coniothyrium minitans'' under natural and controlled climatic conditions.|journal=Biocontrol Science and Technology|volume=20|issue=1|pages=25–36|bibcode=2010BioST..20...25O|doi=10.1080/09583150903337805}}</ref> и 'рѓа на црвена детелина ([[Uromyces trifolii-repentis var. fallens|''Uromyces trifolii-repentis'' var. ''fallens'']]). Други проблеми вклучуваат паразитски [[цевчести црви]] и вируси. Повеќегодишната природа на ''Trifolium pratense'' овозможува одржлив и сигурен раст. Понатаму, способноста на видот да [[Врзување на азотот|го врзува азотот]] го поттикнува растот богат со протеини, поддржувајќи широк спектар на диви животни, вклучувајќи елени, мисирки и зајаци. == Употреба == Широко се одгледува како [[Фуражни култури|фуражна]] култура, ценета поради нејзиното [[Врзување на азотот|врзување на азот]], што ја зголемува плодноста на почвата. Поради овие причини, се користи како култура [[Зелено ѓубриво|за зелено ѓубриво]]. Неколку групи на сорти се избрани за земјоделска употреба, главно добиени од ''T.&#x20;pratense'' var. ''sativum''. Видот станал одомаќинет во многу умерени подрачја, вклучувајќи ги Америка и [[Австралазија]] како начин за бегство од одгледување. Црвената детелина станува сè поважна како извор на економска стабилност во Чиле, што ја направи потребата од опрашувачи уште поважна.<ref>{{Наведено списание|last=Arretz|first=P. V.|last2=Macfarlane|first2=R. P.|date=1986-01-01|title=The Introduction of Bombus Ruderatus to Chile for Red Clover Pollination|journal=Bee World|volume=67|issue=1|pages=15–22|doi=10.1080/0005772X.1986.11098855|issn=0005-772X}}</ref> Во Индија, најголем производител на семе од црвена детелина е Станицата за производство на семе од сточна храна Ару на Кашмирскиот оддел за земјоделство.<ref name="Kashmir Mirror 2022">{{Наведени вести|url=https://kashmirmirror.com/director-agriculture-kashmir-choudhary-mohammad-iqbal-visited-aru-pahalgam-2/|title=Director Agriculture Kashmir Choudhary Mohammad Iqbal visited Aru, Pahalgam|date=2022-02-20|work=Kashmir Mirror|access-date=2022-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220145630/https://kashmirmirror.com/director-agriculture-kashmir-choudhary-mohammad-iqbal-visited-aru-pahalgam-2/|archive-date=February 20, 2022}}</ref> Две групи црвена детелина биле депонирани во Индиската национална банка за гени во 2019 година од страна на [[Индиски совет за земјоделски истражувања|Индискиот совет за земјоделски истражувања]].<ref>{{Наведени вести|url=https://kashmirmirror.com/2021/10/17/director-agriculture-kashmir-inaugurates-41-varieties-of-high-yielding-fodder-crops-at-fodder-seed-production-farm-aru/|title=Director Agriculture Kashmir Inaugurates 41 varieties of high yielding Fodder Crops at Fodder Seed Production Farm Aru|date=October 17, 2021|work=Kashmir Mirror|archive-url=https://web.archive.org/web/20220820180829/https://kashmirmirror.com/2021/10/17/director-agriculture-kashmir-inaugurates-41-varieties-of-high-yielding-fodder-crops-at-fodder-seed-production-farm-aru/|archive-date=August 20, 2022}}</ref> Исто така се одгледува како [[украсно растение]]. Цветовите и листовите од црвена детелина се хранливи и може да се додадат како гарнир во секое јадење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ediblewildfood.com/red-clover.aspx|title=Red Clover: Pictures, Flowers, Leaves and Identification {{!}} Trifolium pratense|work=www.ediblewildfood.com|accessdate=2019-02-15}}</ref> Може да се сомелат во [[брашно]]. Цветовите често се користат за правење [[билен чај]], а се користат и во рецепти за есијаци. Нивното [[есенцијално масло]] може да се екстрахира, а неговиот уникатен мирис да се користи во [[Ароматерапија|ароматерапијата]]. == Фитохемија == [[Фитохемија|Фитохемикалиите]] во црвената детелина вклучуваат [[Јаглехидрат|јаглехидрати]], [[Изофлавон|изофлавони]] и други [[Флавоноид|флавоноиди]], како и [[Сапонин|сапонини]].<ref name="drugs">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/npp/red-clover.html|title=Red clover|date=20 November 2025|publisher=Drugs.com|accessdate=2 July 2026}}</ref> Изофлавоните, исто така наречени [[Фитоестроген|фитоестрогени]], имаат структурна сличност со [[Естроген|естрогенот]].<ref name="drugs" /> [[Кумаринска киселина|Кумаринската киселина]] е состојка на црвената детелина. Поради нејзините [[кумарин]] и флавоноидни деривати, црвената детелина треба да се користи со претпазливост кај лица со нарушувања [[Згрутчување на крвта|на коагулацијата]] или на кои им е препишана [[Антикоагуланс|антикоагулантна терапија]].<ref name="drugs2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.drugs.com/npp/red-clover.html|title=Red clover|date=20 November 2025|publisher=Drugs.com|accessdate=2 July 2026}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=W. Abebe|year=2002|title=Herbal medication: potential for adverse interactions with analgesic drugs|journal=[[Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics]]|volume=27|issue=6|pages=391–401|doi=10.1046/j.1365-2710.2002.00444.x|pmid=12472978|doi-access=free}}</ref> == Во култура == Црвената детелина станала национален цвет на [[Вермонт]] во 1894 година.<ref name="UVM Extension">{{cite web |last1=VanZandt |first1=Nadie |title=Red Clover: State Flower of Vermont |url=https://www.uvm.edu/extension/news/red-clover-state-flower-vermont |publisher=University of Vermont Extension |access-date=26 November 2025 |date=June 5, 2025}}</ref> Исто така, се користела како национален цвет на [[Данска]]. Во 1936 година, Министерството за надворешни работи на Данска објавило дека е национален цвет како дел од меѓународната изложба што се одржала во Аргентина. Сепак, изборот не станал популарен кај јавноста. Во 1987 година ''[[Argyranthemum frutescens]]'' или ''[[Leucanthemum vulgare]]'', ја замениле како национален цветен симбол на нацијата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ambwashington.um.dk/en/menu/InformationaboutDenmark/Culture/DanishNationalSymbols/Other+National+Symbols/|title=Other National Symbols|publisher=Embassy of Denmark, Washington DC|archive-url=https://web.archive.org/web/20070517100210/http://www.ambwashington.um.dk/en/menu/InformationaboutDenmark/Culture/DanishNationalSymbols/Other+National+Symbols/|archive-date=17 May 2007|accessdate=3 April 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://naturstyrelsen.dk/om-os/kontakt/faq/nationalplanter-og-dyr/|title=Nationalplanter og -dyr|publisher=Naturstyrelsen, Danish Ministry of the Environment|language=da|trans-title=Nationalplants and -animals|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321144950/https://naturstyrelsen.dk/om-os/kontakt/faq/nationalplanter-og-dyr/|archive-date=21 March 2023|accessdate=28 December 2019}}</ref> == Галерија == <gallery> Red clover closeup.jpg|алт=Blomma i närbild Trifolium pratense subsp. pratense sl14.jpg|алт=Uppskuren Trifolium pratense ssp. pratense. Trifolium pratense subsp. pratense sl15.jpg|алт=Blommor hos Trifolium pratense ssp. pratenseEtt kännetecken är att den nedersta blomman är tydligt längre än de övriga . Trifolium pratense Wiesenklee 2.jpg|алт=Vissnad blomma. Trifolium pratense albiflorum - Keila.jpg|алт=Vitblommande mutation, Trifolium pratense f. albiflorum. Detta är alltså inte en vitklöver. Trifolium.pratense4.-.lindsey.jpg|алт=Rödklöverblad. Trifolium-repens.jpg|алт=Vitklöver (Trifolium repens). Lägg märke till bladens utseende. Trifolium pratense seeds.JPG|алт=Frön. Nordamerikanskt 10-centmynt som storlekjämförelse. Bombus veteranus - Trifolium pratense - Keila.jpg|алт=Sandhumla suger nektar på en rödklöver. Hauhechel-Bläuling, Polyommatus icarus Paarung 1.JPG|алт=Puktörneblåvingar parar sig på en rödklöver. Vingarnas undersidor syns. Hane till vänster; hona till höger. Trifolium floral diagram.jpg|алт=Blomdiagram. 1995. Марка России 0219 hi.jpg|алт=Ryskt frimärke från 1995. Trifolium medium 1.jpg Alpen-Flora (Page 55) BHL10387269.jpg Trifolium pratense - Keila.jpg </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{commons|Trifolium pratense}} {{таксонска лента}} [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 8wok3fmj6mwm9np25pa5suo78xtbjmd 0 1185100 5590166 5140054 2026-07-10T13:41:14Z Gurther 105215 5590166 wikitext text/x-wiki '''Нивичанската чета''' или '''Четата на Атанас Цонев''' била една од постарите револуционерни чети на [[Струмички револуционерен округ|револуционерниот округ]] во [[Струмичко]]. Војвода на четата бил истакнатиот струмички револуционер [[Атанас Цонев]] кој имал неколку видни селани од своето село кои се истакнале во своите борбени вештини.<ref name="Miletich">Любомиръ Милетичъ, „Материяли за историята на македонското освободително движение“, том IX, Въ Македония и Одринско ― Спомени на Михаилъ Герджиковъ, София, 1928.</ref> Таа дејствувала во атарот на селото [[Нивичино]] од каде што потекнувале сите нејзини четници. Освен против [[Отоманското Царство]], таа се борела и против [[Врховизам|врховистите]] кои минувале низ селото. Попозната акција во која учествувала четата е аферата „[[Афера мис Стон|Мис Стон]]“.<ref name="Kajdamov">Костадин Кајдамов, „Илинденски настани во Струмичко“, Скопје, 2003.</ref> == Местоположба, почетоци и важност == [[Податотека:Atanas Nivichki.JPG|мини|Групна слика од четата на Атанас Цонев (втор од десно кон лево)]] {{quote|''Заминавме кон Малешевско за да подготвиме некаква почва за криење, но не останавме, туку продолживме кон Струмичко, таму стигнавме до селото Невичани, клучот на каналот на организацијата за надолу; врховистите од овде па натаму не можеа да напредуваат.''|'''Михаил Герџиков'''|'''Материјали за историјата на македонското ослободително движење, том IX'''<ref name="Miletich">Любомиръ Милетичъ, „Материяли за историята на македонското освободително движение“, том IX, Въ Македония и Одринско ― Спомени на Михаилъ Герджиковъ, София, 1928.</ref>}} Сместено во северниот високопланински дел од [[Струмичко-радовишка Котлина|Струмичката котлина]], [[Нивичино]] или тогаш познато како ''Невичино'' или ''Нивичин'' било село во [[Струмичка каза|Струмичката каза]] кое за револуционерната организација бил важен пункт. Низ селото минувале повеќе канали на организацијата за оружје, писма и слично.<ref name="Kajdamov"/> Иако било мало село, имало високо истакнат револуционер – [[Атанас Цонев]] или повеќе познат како ''Атанас Невичански''. Тој, заедно со неколкумина жители на селото одржувал сигурна чета на организацијата во овој дел од регионот. Револуционерната дејност во ова село и неговиот атар била тесно поврзана со Цонев, тој бил главен иницијатор за отпор не само против султанскиот режим, а и против непријателите на внатрешното крило на организацијата. За активноста на [[Нивичино]], кое денес е отселено, е задолжена таканаречената ''Нивичанска чета'' или ''Четата на Атанас Цонев''. Таа била мала чета составена од неколку четници од селото, на чело со војводата [[Атанас Цонев]]. За неа се знае дека е една од постарите револуционерни чети во [[Струмичко]], имено таа дејствувала уште пред [[Илинденското востание]], а се претпоставува дека постои уште од самото формирање на [[Струмички револуционерен округ|револуционерниот округ]] во Струмичко во 1896 година. Таа строго се спротивставувала на врховистичките чети, но истовремено претставувала јатак на [[Гоце Делчев]] поради што секогаш се ставала на услуга на внатрешните чети во организацијата. За селото [[Нивичино]] и војводата на Нивичанската чета, војводата [[Аргир Манасиев]] пишува: {{quote|''Дедо Атанас беше нелегален и постојано се вртеше околу своето село. Која чета и да поминеше, тој и беше на услуга. Тој се сметаше за доверен човек на Гоце Делчев и беше помеѓу првите негови јатаци.''|'''Известувања на Институтот за бугарска литература, том VII'''<ref name="BAN">Българска академия на науките, „Известия на Института за българска литература“, том VII, София, 1957.</ref>}} == Учество во аферата за Елен Стон == {{главна статија|Афера мис Стон}} [[Податотека:Мис Стон, Катерина и Елена Цилка.jpg|мини|Слика од киднапираните жени со бебето: Катерина Цилка, Елена Цилка и Елен Стон (од лево кон десно)]] Според кажувањата на синот на [[Атанас Цонев|Атанас Нивичански]], Стојан Цонев, четата зела учество и во аферата со американската протестантска мисионерка [[Елен Марија Стон]] во која била задолжена да ги засолни киднапираните жени и бебето во [[Струмичко]], а се претпоставува дека таа исто така и ги ослободила киднапираните, иако според други кажувања тоа е направено од страна на револуционерот [[Андон Лазов Јанев]] попознат како ''Ќосето''.<ref name="Kajdamov"/> Имено, одредено време пред ослободувањето на киднапираните во аферата, преку таен канал на организацијата киднапираните [[Елен Стон]], Катерина Цилка и нејзиното бебе Елена Цилка (крстено по Елен Стон) биле одведени до селото [[Митрашинци]] каде што од страна на курири на [[Јане Сандански]] биле предадени на [[Андон Ќосето|Андон Јанев]]. Тој, киднапираните ги спровел до селото [[Нивичино]] каде што добиле поддршка од [[Атанас Цонев]] и неговата чета. Цонев одлучил жените и бебето да бидат засолнати и згрижени во месноста „Орлово Гнездо“, јужно од селото. Таму ќе бидат снабдени со храна од страна на Ангелина Цонева и Стојан Цонев, сопругата и синот на [[Атанас Цонев]], а за нивната безбедност ќе се грижи ''Нивичанската чета''. == Наводи == {{наводи}} {{Портал|Историја}} [[Категорија:Револуционерни чети во Македонија]] [[Категорија:Нивичино]] pcpeeddhyrogsen6cfo78rf9hkcuvd4 828 1186526 5590341 3840579 2026-07-10T23:08:16Z Uzume 15108 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q24733825|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 5590341 Scribunto text/plain -- Original module located at [[:en:Module:Wd]] and [[:en:Module:Wd/i18n]]. require("strict") local p = {} local module_arg = ... local i18n local i18nPath local function loadI18n(aliasesP, frame) local title if frame then -- current module invoked by page/template, get its title from frame title = frame:getTitle() else -- current module included by other module, get its title from ... title = module_arg end if not i18n then i18nPath = title .. "/i18n" i18n = require(i18nPath).init(aliasesP) end end p.claimCommands = { property = "property", properties = "properties", qualifier = "qualifier", qualifiers = "qualifiers", reference = "reference", references = "references" } p.generalCommands = { label = "label", title = "title", description = "description", alias = "alias", aliases = "aliases", badge = "badge", badges = "badges" } p.flags = { linked = "linked", short = "short", raw = "raw", multilanguage = "multilanguage", unit = "unit", ------------- preferred = "preferred", normal = "normal", deprecated = "deprecated", best = "best", future = "future", current = "current", former = "former", edit = "edit", editAtEnd = "edit@end", mdy = "mdy", single = "single", sourced = "sourced" } p.args = { eid = "eid", page = "page", date = "date", globalSiteId = "globalSiteId" } local aliasesP = { coord = "P625", ----------------------- image = "P18", author = "P50", authorNameString = "P2093", publisher = "P123", importedFrom = "P143", wikimediaImportURL = "P4656", statedIn = "P248", pages = "P304", language = "P407", hasPart = "P527", publicationDate = "P577", startTime = "P580", endTime = "P582", chapter = "P792", retrieved = "P813", referenceURL = "P854", sectionVerseOrParagraph = "P958", archiveURL = "P1065", title = "P1476", formatterURL = "P1630", quote = "P1683", shortName = "P1813", definingFormula = "P2534", archiveDate = "P2960", inferredFrom = "P3452", typeOfReference = "P3865", column = "P3903", subjectNamedAs = "P1810", wikidataProperty = "P1687", publishedIn = "P1433", lastUpdate = "P5017" } local aliasesQ = { percentage = "Q11229", prolepticJulianCalendar = "Q1985786", citeWeb = "Q5637226", citeQ = "Q22321052" } local parameters = { property = "%p", qualifier = "%q", reference = "%r", alias = "%a", badge = "%b", separator = "%s", general = "%x" } local formats = { property = "%p[%s][%r]", qualifier = "%q[%s][%r]", reference = "%r", propertyWithQualifier = "%p[ <span style=\"font-size:85\\%\">(%q)</span>][%s][%r]", alias = "%a[%s]", badge = "%b[%s]" } local hookNames = { -- {level_1, level_2} [parameters.property] = {"getProperty"}, [parameters.reference] = {"getReferences", "getReference"}, [parameters.qualifier] = {"getAllQualifiers"}, [parameters.qualifier.."\\d"] = {"getQualifiers", "getQualifier"}, [parameters.alias] = {"getAlias"}, [parameters.badge] = {"getBadge"} } -- default value objects, should NOT be mutated but instead copied local defaultSeparators = { ["sep"] = {" "}, ["sep%s"] = {","}, ["sep%q"] = {"; "}, ["sep%q\\d"] = {", "}, ["sep%r"] = nil, -- none ["punc"] = nil -- none } local rankTable = { ["preferred"] = 1, ["normal"] = 2, ["deprecated"] = 3 } local function replaceAlias(id) if aliasesP[id] then id = aliasesP[id] end return id end local function errorText(code, ...) local text = i18n["errors"][code] if arg then text = mw.ustring.format(text, unpack(arg)) end return text end local function throwError(errorMessage, ...) error(errorText(errorMessage, unpack(arg))) end local function replaceDecimalMark(num) return mw.ustring.gsub(num, "[.]", i18n['numeric']['decimal-mark'], 1) end local function padZeros(num, numDigits) local numZeros local negative = false if num < 0 then negative = true num = num * -1 end num = tostring(num) numZeros = numDigits - num:len() for _ = 1, numZeros do num = "0"..num end if negative then num = "-"..num end return num end local function replaceSpecialChar(chr) if chr == '_' then -- replace underscores with spaces return ' ' else return chr end end local function replaceSpecialChars(str) local chr local esc = false local strOut = "" for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then esc = true else strOut = strOut .. replaceSpecialChar(chr) end else strOut = strOut .. chr esc = false end end return strOut end local function buildWikilink(target, label) if not label or target == label then return "[[" .. target .. "]]" else return "[[" .. target .. "|" .. label .. "]]" end end -- used to make frame.args mutable, to replace #frame.args (which is always 0) -- with the actual amount and to simply copy tables local function copyTable(tIn) if not tIn then return nil end local tOut = {} for i, v in pairs(tIn) do tOut[i] = v end return tOut end -- used to merge output arrays together; -- note that it currently mutates the first input array local function mergeArrays(a1, a2) for i = 1, #a2 do a1[#a1 + 1] = a2[i] end return a1 end local function split(str, del) local out = {} local i, j = str:find(del) if i and j then out[1] = str:sub(1, i - 1) out[2] = str:sub(j + 1) else out[1] = str end return out end local function parseWikidataURL(url) local id if url:match('^http[s]?://') then id = split(url, "Q") if id[2] then return "Q" .. id[2] end end return nil end local function parseDate(dateStr, precision) precision = precision or "d" local i, j, index, ptr local parts = {nil, nil, nil} if dateStr == nil then return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end -- 'T' for snak values, '/' for outputs with '/Julian' attached i, j = dateStr:find("[T/]") if i then dateStr = dateStr:sub(1, i-1) end local from = 1 if dateStr:sub(1,1) == "-" then -- this is a negative number, look further ahead from = 2 end index = 1 ptr = 1 i, j = dateStr:find("-", from) if i then -- year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) -- explicitly give base 10 to prevent error if parts[index] == -0 then parts[index] = tonumber("0") -- for some reason, 'parts[index] = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end if precision == "y" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 i, j = dateStr:find("-", ptr) if i then -- month parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) if precision == "m" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 end end if dateStr:sub(ptr) ~= "" then -- day if we have month, month if we have year, or year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr), 10) end return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end local function datePrecedesDate(aY, aM, aD, bY, bM, bD) if aY == nil or bY == nil then return nil end aM = aM or 1 aD = aD or 1 bM = bM or 1 bD = bD or 1 if aY < bY then return true end if aY > bY then return false end if aM < bM then return true end if aM > bM then return false end if aD < bD then return true end return false end local function getHookName(param, index) if hookNames[param] then return hookNames[param][index] elseif param:len() > 2 then return hookNames[param:sub(1, 2).."\\d"][index] else return nil end end local function alwaysTrue() return true end -- The following function parses a format string. -- -- The example below shows how a parsed string is structured in memory. -- Variables other than 'str' and 'child' are left out for clarity's sake. -- -- Example: -- "A %p B [%s[%q1]] C [%r] D" -- -- Structure: -- [ -- { -- str = "A " -- }, -- { -- str = "%p" -- }, -- { -- str = " B ", -- child = -- [ -- { -- str = "%s", -- child = -- [ -- { -- str = "%q1" -- } -- ] -- } -- ] -- }, -- { -- str = " C ", -- child = -- [ -- { -- str = "%r" -- } -- ] -- }, -- { -- str = " D" -- } -- ] -- local function parseFormat(str) local chr, esc, param, root, cur, prev, new local params = {} local function newObject(array) local obj = {} -- new object obj.str = "" array[#array + 1] = obj -- array{object} obj.parent = array return obj end local function endParam() if param > 0 then if cur.str ~= "" then cur.str = "%"..cur.str cur.param = true params[cur.str] = true cur.parent.req[cur.str] = true prev = cur cur = newObject(cur.parent) end param = 0 end end root = {} -- array root.req = {} cur = newObject(root) prev = nil esc = false param = 0 for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then endParam() esc = true elseif chr == '%' then endParam() if cur.str ~= "" then cur = newObject(cur.parent) end param = 2 elseif chr == '[' then endParam() if prev and cur.str == "" then table.remove(cur.parent) cur = prev end cur.child = {} -- new array cur.child.req = {} cur.child.parent = cur cur = newObject(cur.child) elseif chr == ']' then endParam() if cur.parent.parent then new = newObject(cur.parent.parent.parent) if cur.str == "" then table.remove(cur.parent) end cur = new end else if param > 1 then param = param - 1 elseif param == 1 then if not chr:match('%d') then endParam() end end cur.str = cur.str .. replaceSpecialChar(chr) end else cur.str = cur.str .. chr esc = false end prev = nil end endParam() -- make sure that at least one required parameter has been defined if not next(root.req) then throwError("missing-required-parameter") end -- make sure that the separator parameter "%s" is not amongst the required parameters if root.req[parameters.separator] then throwError("extra-required-parameter", parameters.separator) end return root, params end local function sortOnRank(claims) local rankPos local ranks = {{}, {}, {}, {}} -- preferred, normal, deprecated, (default) local sorted = {} for _, v in ipairs(claims) do rankPos = rankTable[v.rank] or 4 ranks[rankPos][#ranks[rankPos] + 1] = v end sorted = ranks[1] sorted = mergeArrays(sorted, ranks[2]) sorted = mergeArrays(sorted, ranks[3]) return sorted end local function isValueInTable(searchedItem, inputTable) for _, item in pairs(inputTable) do if item == searchedItem then return true end end return false end local Config = {} -- allows for recursive calls function Config:new() local cfg = {} setmetatable(cfg, self) self.__index = self cfg.separators = { -- single value objects wrapped in arrays so that we can pass by reference ["sep"] = {copyTable(defaultSeparators["sep"])}, ["sep%s"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%s"])}, ["sep%q"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q"])}, ["sep%r"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%r"])}, ["punc"] = {copyTable(defaultSeparators["punc"])} } cfg.entity = nil cfg.entityID = nil cfg.propertyID = nil cfg.propertyValue = nil cfg.qualifierIDs = {} cfg.qualifierIDsAndValues = {} cfg.bestRank = true cfg.ranks = {true, true, false} -- preferred = true, normal = true, deprecated = false cfg.foundRank = #cfg.ranks cfg.flagBest = false cfg.flagRank = false cfg.periods = {true, true, true} -- future = true, current = true, former = true cfg.flagPeriod = false cfg.atDate = {parseDate(os.date('!%Y-%m-%d'))} -- today as {year, month, day} cfg.mdyDate = false cfg.singleClaim = false cfg.sourcedOnly = false cfg.editable = false cfg.editAtEnd = false cfg.inSitelinks = false cfg.langCode = mw.language.getContentLanguage().code cfg.langName = mw.language.fetchLanguageName(cfg.langCode, cfg.langCode) cfg.langObj = mw.language.new(cfg.langCode) cfg.siteID = mw.wikibase.getGlobalSiteId() cfg.states = {} cfg.states.qualifiersCount = 0 cfg.curState = nil cfg.prefetchedRefs = nil return cfg end local State = {} function State:new(cfg, type) local stt = {} setmetatable(stt, self) self.__index = self stt.conf = cfg stt.type = type stt.results = {} stt.parsedFormat = {} stt.separator = {} stt.movSeparator = {} stt.puncMark = {} stt.linked = false stt.rawValue = false stt.shortName = false stt.anyLanguage = false stt.unitOnly = false stt.singleValue = false return stt end -- if id == nil then item connected to current page is used function Config:getLabel(id, raw, link, short) local label = nil local prefix, title= "", nil if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if not id then return "" end end id = id:upper() -- just to be sure if raw then -- check if given id actually exists if mw.wikibase.isValidEntityId(id) and mw.wikibase.entityExists(id) then label = id end prefix, title = "d:Special:EntityPage/", label -- may be nil else -- try short name first if requested if short then label = p._property{aliasesP.shortName, [p.args.eid] = id} -- get short name if label == "" then label = nil end end -- get label if not label then label = mw.wikibase.getLabel(id) end end if not label then label = "" elseif link then -- build a link if requested if not title then if id:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(id) elseif id:sub(1,1) == "P" then -- properties have no sitelink, link to Wikidata instead prefix, title = "d:Special:EntityPage/", id end end label = mw.text.nowiki(label) -- escape raw label text so it cannot be wikitext markup if title then label = buildWikilink(prefix .. title, label) end end return label end function Config:getEditIcon() local value = "" local prefix = "" local front = "&nbsp;" local back = "" if self.entityID:sub(1,1) == "P" then prefix = "Property:" end if self.editAtEnd then front = '<span style="float:' if self.langObj:isRTL() then front = front .. 'left' else front = front .. 'right' end front = front .. '">' back = '</span>' end value = "[[File:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg|frameless|text-top|10px|alt=" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. prefix .. self.entityID .. "?uselang=" .. self.langCode if self.propertyID then value = value .. "#" .. self.propertyID elseif self.inSitelinks then value = value .. "#sitelinks-wikipedia" end value = value .. "|" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "]]" return front .. value .. back end -- used to create the final output string when it's all done, so that for references the -- function extensionTag("ref", ...) is only called when they really ended up in the final output function Config:concatValues(valuesArray) local outString = "" local j, skip for i = 1, #valuesArray do -- check if this is a reference if valuesArray[i].refHash then j = i - 1 skip = false -- skip this reference if it is part of a continuous row of references that already contains the exact same reference while valuesArray[j] and valuesArray[j].refHash do if valuesArray[i].refHash == valuesArray[j].refHash then skip = true break end j = j - 1 end if not skip then -- add <ref> tag with the reference's hash as its name (to deduplicate references) outString = outString .. mw.getCurrentFrame():extensionTag("ref", valuesArray[i][1], {name = valuesArray[i].refHash}) end else outString = outString .. valuesArray[i][1] end end return outString end function Config:convertUnit(unit, raw, link, short, unitOnly) local space = " " local label = "" local itemID if unit == "" or unit == "1" then return nil end if unitOnly then space = "" end itemID = parseWikidataURL(unit) if itemID then if itemID == aliasesQ.percentage then return "%" else label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label ~= "" then return space .. label end end end return "" end function State:getValue(snak) return self.conf:getValue(snak, self.rawValue, self.linked, self.shortName, self.anyLanguage, self.unitOnly, false, self.type:sub(1,2)) end function Config:getValue(snak, raw, link, short, anyLang, unitOnly, noSpecial, type) if snak.snaktype == 'value' then local datatype = snak.datavalue.type local subtype = snak.datatype local datavalue = snak.datavalue.value if datatype == 'string' then if subtype == 'url' and link then -- create link explicitly if raw then -- will render as a linked number like [1] return "[" .. datavalue .. "]" else return "[" .. datavalue .. " " .. datavalue .. "]" end elseif subtype == 'commonsMedia' then if link then return buildWikilink("c:File:" .. datavalue, datavalue) elseif not raw then return "[[File:" .. datavalue .. "]]" else return datavalue end elseif subtype == 'geo-shape' and link then return buildWikilink("c:" .. datavalue, datavalue) elseif subtype == 'math' and not raw then local attribute = nil if (type == parameters.property or (type == parameters.qualifier and self.propertyID == aliasesP.hasPart)) and snak.property == aliasesP.definingFormula then attribute = {qid = self.entityID} end return mw.getCurrentFrame():extensionTag("math", datavalue, attribute) elseif subtype == 'external-id' and link then local url = p._property{aliasesP.formatterURL, [p.args.eid] = snak.property} -- get formatter URL if url ~= "" then url = mw.ustring.gsub(url, "$1", datavalue) return "[" .. url .. " " .. datavalue .. "]" else return datavalue end else return datavalue end elseif datatype == 'monolingualtext' then if anyLang or datavalue['language'] == self.langCode then return datavalue['text'] else return nil end elseif datatype == 'quantity' then local value = "" local unit if not unitOnly then -- get value and strip + signs from front value = mw.ustring.gsub(datavalue['amount'], "^%+(.+)$", "%1") if raw then return value end -- replace decimal mark based on locale value = replaceDecimalMark(value) -- add delimiters for readability value = i18n.addDelimiters(value) end unit = self:convertUnit(datavalue['unit'], raw, link, short, unitOnly) if unit then value = value .. unit end return value elseif datatype == 'time' then local y, m, d, p, yDiv, yRound, yFull, value, calendarID, dateStr local yFactor = 1 local sign = 1 local prefix = "" local suffix = "" local mayAddCalendar = false local calendar = "" local precision = datavalue['precision'] if precision == 11 then p = "d" elseif precision == 10 then p = "m" else p = "y" yFactor = 10^(9-precision) end y, m, d = parseDate(datavalue['time'], p) if y < 0 then sign = -1 y = y * sign end -- if precision is tens/hundreds/thousands/millions/billions of years if precision <= 8 then yDiv = y / yFactor -- if precision is tens/hundreds/thousands of years if precision >= 6 then mayAddCalendar = true if precision <= 7 then -- round centuries/millenniums up (e.g. 20th century or 3rd millennium) yRound = math.ceil(yDiv) if not raw then if precision == 6 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['millennium'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['century'] end suffix = i18n.getOrdinalSuffix(yRound) .. suffix else -- if not verbose, take the first year of the century/millennium -- (e.g. 1901 for 20th century or 2001 for 3rd millennium) yRound = (yRound - 1) * yFactor + 1 end else -- precision == 8 -- round decades down (e.g. 2010s) yRound = math.floor(yDiv) * yFactor if not raw then prefix = i18n['datetime']['prefixes']['decade-period'] suffix = i18n['datetime']['suffixes']['decade-period'] end end if raw and sign < 0 then -- if BCE then compensate for "counting backwards" -- (e.g. -2019 for 2010s BCE, -2000 for 20th century BCE or -3000 for 3rd millennium BCE) yRound = yRound + yFactor - 1 end else local yReFactor, yReDiv, yReRound -- round to nearest for tens of thousands of years or more yRound = math.floor(yDiv + 0.5) if yRound == 0 then if precision <= 2 and y ~= 0 then yReFactor = 1e6 yReDiv = y / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years only if we have a whole number of them precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end if yRound == 0 then -- otherwise, take the unrounded (original) number of years precision = 5 yFactor = 1 yRound = y mayAddCalendar = true end end if precision >= 1 and y ~= 0 then yFull = yRound * yFactor yReFactor = 1e9 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to billions of years if we're in that range precision = 0 yFactor = yReFactor yRound = yReRound else yReFactor = 1e6 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years if we're in that range precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end end if not raw then if precision == 3 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['million-years'] elseif precision == 0 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['billion-years'] else yRound = yRound * yFactor if yRound == 1 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['year'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['years'] end end else yRound = yRound * yFactor end end else yRound = y mayAddCalendar = true end if mayAddCalendar then calendarID = parseWikidataURL(datavalue['calendarmodel']) if calendarID and calendarID == aliasesQ.prolepticJulianCalendar then if not raw then if link then calendar = " ("..buildWikilink(i18n['datetime']['julian-calendar'], i18n['datetime']['julian'])..")" else calendar = " ("..i18n['datetime']['julian']..")" end else calendar = "/"..i18n['datetime']['julian'] end end end if not raw then local ce = nil if sign < 0 then ce = i18n['datetime']['BCE'] elseif precision <= 5 then ce = i18n['datetime']['CE'] end if ce then if link then ce = buildWikilink(i18n['datetime']['common-era'], ce) end suffix = suffix .. " " .. ce end value = tostring(yRound) if m then dateStr = self.langObj:formatDate("F", "1-"..m.."-1") if d then if self.mdyDate then dateStr = dateStr .. " " .. d .. "," else dateStr = d .. " " .. dateStr end end value = dateStr .. " " .. value end value = prefix .. value .. suffix .. calendar else value = padZeros(yRound * sign, 4) if m then value = value .. "-" .. padZeros(m, 2) if d then value = value .. "-" .. padZeros(d, 2) end end value = value .. calendar end return value elseif datatype == 'globecoordinate' then -- logic from https://github.com/DataValues/Geo (v4.0.1) local precision, unitsPerDegree, numDigits, strFormat, value, globe local latitude, latConv, latValue, latLink local longitude, lonConv, lonValue, lonLink local latDirection, latDirectionN, latDirectionS, latDirectionEN local lonDirection, lonDirectionE, lonDirectionW, lonDirectionEN local degSymbol, minSymbol, secSymbol, separator local latDegrees = nil local latMinutes = nil local latSeconds = nil local lonDegrees = nil local lonMinutes = nil local lonSeconds = nil local latDegSym = "" local latMinSym = "" local latSecSym = "" local lonDegSym = "" local lonMinSym = "" local lonSecSym = "" local latDirectionEN_N = "N" local latDirectionEN_S = "S" local lonDirectionEN_E = "E" local lonDirectionEN_W = "W" if not raw then latDirectionN = i18n['coord']['latitude-north'] latDirectionS = i18n['coord']['latitude-south'] lonDirectionE = i18n['coord']['longitude-east'] lonDirectionW = i18n['coord']['longitude-west'] degSymbol = i18n['coord']['degrees'] minSymbol = i18n['coord']['minutes'] secSymbol = i18n['coord']['seconds'] separator = i18n['coord']['separator'] else latDirectionN = latDirectionEN_N latDirectionS = latDirectionEN_S lonDirectionE = lonDirectionEN_E lonDirectionW = lonDirectionEN_W degSymbol = "/" minSymbol = "/" secSymbol = "/" separator = "/" end latitude = datavalue['latitude'] longitude = datavalue['longitude'] if latitude < 0 then latDirection = latDirectionS latDirectionEN = latDirectionEN_S latitude = math.abs(latitude) else latDirection = latDirectionN latDirectionEN = latDirectionEN_N end if longitude < 0 then lonDirection = lonDirectionW lonDirectionEN = lonDirectionEN_W longitude = math.abs(longitude) else lonDirection = lonDirectionE lonDirectionEN = lonDirectionEN_E end precision = datavalue['precision'] if not precision or precision <= 0 then precision = 1 / 3600 -- precision not set (correctly), set to arcsecond end -- remove insignificant detail latitude = math.floor(latitude / precision + 0.5) * precision longitude = math.floor(longitude / precision + 0.5) * precision if precision >= 1 - (1 / 60) and precision < 1 then precision = 1 elseif precision >= (1 / 60) - (1 / 3600) and precision < (1 / 60) then precision = 1 / 60 end if precision >= 1 then unitsPerDegree = 1 elseif precision >= (1 / 60) then unitsPerDegree = 60 else unitsPerDegree = 3600 end numDigits = math.ceil(-math.log10(unitsPerDegree * precision)) if numDigits <= 0 then numDigits = tonumber("0") -- for some reason, 'numDigits = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end strFormat = "%." .. numDigits .. "f" if precision >= 1 then latDegrees = strFormat:format(latitude) lonDegrees = strFormat:format(longitude) if not raw then latDegSym = replaceDecimalMark(latDegrees) .. degSymbol lonDegSym = replaceDecimalMark(lonDegrees) .. degSymbol else latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol end else latConv = math.floor(latitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits lonConv = math.floor(longitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits if precision >= (1 / 60) then latMinutes = latConv lonMinutes = lonConv else latSeconds = latConv lonSeconds = lonConv latMinutes = math.floor(latSeconds / 60) lonMinutes = math.floor(lonSeconds / 60) latSeconds = strFormat:format(latSeconds - (latMinutes * 60)) lonSeconds = strFormat:format(lonSeconds - (lonMinutes * 60)) if not raw then latSecSym = replaceDecimalMark(latSeconds) .. secSymbol lonSecSym = replaceDecimalMark(lonSeconds) .. secSymbol else latSecSym = latSeconds .. secSymbol lonSecSym = lonSeconds .. secSymbol end end latDegrees = math.floor(latMinutes / 60) lonDegrees = math.floor(lonMinutes / 60) latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol latMinutes = latMinutes - (latDegrees * 60) lonMinutes = lonMinutes - (lonDegrees * 60) if precision >= (1 / 60) then latMinutes = strFormat:format(latMinutes) lonMinutes = strFormat:format(lonMinutes) if not raw then latMinSym = replaceDecimalMark(latMinutes) .. minSymbol lonMinSym = replaceDecimalMark(lonMinutes) .. minSymbol else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end end latValue = latDegSym .. latMinSym .. latSecSym .. latDirection lonValue = lonDegSym .. lonMinSym .. lonSecSym .. lonDirection value = latValue .. separator .. lonValue if link then globe = parseWikidataURL(datavalue['globe']) if globe then globe = mw.wikibase.getLabelByLang(globe, "en"):lower() else globe = "earth" end latLink = table.concat({latDegrees, latMinutes, latSeconds}, "_") lonLink = table.concat({lonDegrees, lonMinutes, lonSeconds}, "_") value = "[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language="..self.langCode.."&params="..latLink.."_"..latDirectionEN.."_"..lonLink.."_"..lonDirectionEN.."_globe:"..globe.." "..value.."]" end return value elseif datatype == 'wikibase-entityid' then local label local itemID = datavalue['numeric-id'] if subtype == 'wikibase-item' then itemID = "Q" .. itemID elseif subtype == 'wikibase-property' then itemID = "P" .. itemID else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', subtype) .. '</strong>' end label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label == "" then label = nil end return label else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', datatype) .. '</strong>' end elseif snak.snaktype == 'somevalue' and not noSpecial then if raw then return " " -- single space represents 'somevalue' else return i18n['values']['unknown'] end elseif snak.snaktype == 'novalue' and not noSpecial then if raw then return "" -- empty string represents 'novalue' else return i18n['values']['none'] end else return nil end end function Config:getSingleRawQualifier(claim, qualifierID) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[qualifierID] end if qualifiers and qualifiers[1] then return self:getValue(qualifiers[1], true) -- raw = true else return nil end end function Config:snakEqualsValue(snak, value) local snakValue = self:getValue(snak, true) -- raw = true if snakValue and snak.snaktype == 'value' and snak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then value = value:upper() end return snakValue == value end function Config:setRank(rank) local rankPos if rank == p.flags.best then self.bestRank = true self.flagBest = true -- mark that 'best' flag was given return end if rank:sub(1,9) == p.flags.preferred then rankPos = 1 elseif rank:sub(1,6) == p.flags.normal then rankPos = 2 elseif rank:sub(1,10) == p.flags.deprecated then rankPos = 3 else return end -- one of the rank flags was given, check if another one was given before if not self.flagRank then self.ranks = {false, false, false} -- no other rank flag given before, so unset ranks self.bestRank = self.flagBest -- unsets bestRank only if 'best' flag was not given before self.flagRank = true -- mark that a rank flag was given end if rank:sub(-1) == "+" then for i = rankPos, 1, -1 do self.ranks[i] = true end elseif rank:sub(-1) == "-" then for i = rankPos, #self.ranks do self.ranks[i] = true end else self.ranks[rankPos] = true end end function Config:setPeriod(period) local periodPos if period == p.flags.future then periodPos = 1 elseif period == p.flags.current then periodPos = 2 elseif period == p.flags.former then periodPos = 3 else return end -- one of the period flags was given, check if another one was given before if not self.flagPeriod then self.periods = {false, false, false} -- no other period flag given before, so unset periods self.flagPeriod = true -- mark that a period flag was given end self.periods[periodPos] = true end function Config:qualifierMatches(claim, id, value) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[id] end if qualifiers then for _, v in pairs(qualifiers) do if self:snakEqualsValue(v, value) then return true end end elseif value == "" then -- if the qualifier is not present then treat it the same as the special value 'novalue' return true end return false end function Config:rankMatches(rankPos) if self.bestRank then return (self.ranks[rankPos] and self.foundRank >= rankPos) else return self.ranks[rankPos] end end function Config:timeMatches(claim) local startTime = nil local startTimeY = nil local startTimeM = nil local startTimeD = nil local endTime = nil local endTimeY = nil local endTimeM = nil local endTimeD = nil if self.periods[1] and self.periods[2] and self.periods[3] then -- any time return true end startTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.startTime) if startTime and startTime ~= "" and startTime ~= " " then startTimeY, startTimeM, startTimeD = parseDate(startTime) end endTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.endTime) if endTime and endTime ~= "" and endTime ~= " " then endTimeY, endTimeM, endTimeD = parseDate(endTime) end if startTimeY ~= nil and endTimeY ~= nil and datePrecedesDate(endTimeY, endTimeM, endTimeD, startTimeY, startTimeM, startTimeD) then -- invalidate end time if it precedes start time endTimeY = nil endTimeM = nil endTimeD = nil end if self.periods[1] then -- future if startTimeY and datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD) then return true end end if self.periods[2] then -- current if (startTimeY == nil or not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD)) and (endTimeY == nil or datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD)) then return true end end if self.periods[3] then -- former if endTimeY and not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD) then return true end end return false end function Config:processFlag(flag) if not flag then return false end if flag == p.flags.linked then self.curState.linked = true return true elseif flag == p.flags.raw then self.curState.rawValue = true if self.curState == self.states[parameters.reference] then -- raw reference values end with periods and require a separator (other than none) self.separators["sep%r"][1] = {" "} end return true elseif flag == p.flags.short then self.curState.shortName = true return true elseif flag == p.flags.multilanguage then self.curState.anyLanguage = true return true elseif flag == p.flags.unit then self.curState.unitOnly = true return true elseif flag == p.flags.mdy then self.mdyDate = true return true elseif flag == p.flags.single then self.singleClaim = true return true elseif flag == p.flags.sourced then self.sourcedOnly = true return true elseif flag == p.flags.edit then self.editable = true return true elseif flag == p.flags.editAtEnd then self.editable = true self.editAtEnd = true return true elseif flag == p.flags.best or flag:match('^'..p.flags.preferred..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.normal..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.deprecated..'[+-]?$') then self:setRank(flag) return true elseif flag == p.flags.future or flag == p.flags.current or flag == p.flags.former then self:setPeriod(flag) return true elseif flag == "" then -- ignore empty flags and carry on return true else return false end end function Config:processFlagOrCommand(flag) local param = "" if not flag then return false end if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.properties then param = parameters.property elseif flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.qualifiers then self.states.qualifiersCount = self.states.qualifiersCount + 1 param = parameters.qualifier .. self.states.qualifiersCount self.separators["sep"..param] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q\\d"])} elseif flag == p.claimCommands.reference or flag == p.claimCommands.references then param = parameters.reference else return self:processFlag(flag) end if self.states[param] then return false end -- create a new state for each command self.states[param] = State:new(self, param) -- use "%x" as the general parameter name self.states[param].parsedFormat = parseFormat(parameters.general) -- will be overwritten for param=="%p" -- set the separator self.states[param].separator = self.separators["sep"..param] -- will be nil for param=="%p", which will be set separately if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.reference then self.states[param].singleValue = true end self.curState = self.states[param] return true end function Config:processSeparators(args) local sep for i, v in pairs(self.separators) do if args[i] then sep = replaceSpecialChars(args[i]) if sep ~= "" then self.separators[i][1] = {sep} else self.separators[i][1] = nil end end end end function Config:setFormatAndSeparators(state, parsedFormat) state.parsedFormat = parsedFormat state.separator = self.separators["sep"] state.movSeparator = self.separators["sep"..parameters.separator] state.puncMark = self.separators["punc"] end -- determines if a claim has references by prefetching them from the claim using getReferences, -- which applies some filtering that determines if a reference is actually returned, -- and caches the references for later use function State:isSourced(claim) self.conf.prefetchedRefs = self:getReferences(claim) return (#self.conf.prefetchedRefs > 0) end function State:resetCaches() -- any prefetched references of the previous claim must not be used self.conf.prefetchedRefs = nil end function State:claimMatches(claim) local matches, rankPos -- first of all, reset any cached values used for the previous claim self:resetCaches() -- if a property value was given, check if it matches the claim's property value if self.conf.propertyValue then matches = self.conf:snakEqualsValue(claim.mainsnak, self.conf.propertyValue) else matches = true end -- if any qualifier values were given, check if each matches one of the claim's qualifier values for i, v in pairs(self.conf.qualifierIDsAndValues) do matches = (matches and self.conf:qualifierMatches(claim, i, v)) end -- check if the claim's rank and time period match rankPos = rankTable[claim.rank] or 4 matches = (matches and self.conf:rankMatches(rankPos) and self.conf:timeMatches(claim)) -- if only claims with references must be returned, check if this one has any if self.conf.sourcedOnly then matches = (matches and self:isSourced(claim)) -- prefetches and caches references end return matches, rankPos end function State:out() local result -- collection of arrays with value objects local valuesArray -- array with value objects local sep = nil -- value object local out = {} -- array with value objects local function walk(formatTable, result) local valuesArray = {} -- array with value objects for i, v in pairs(formatTable.req) do if not result[i] or not result[i][1] then -- we've got no result for a parameter that is required on this level, -- so skip this level (and its children) by returning an empty result return {} end end for _, v in ipairs(formatTable) do if v.param then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, result[v.str]) elseif v.str ~= "" then valuesArray[#valuesArray + 1] = {v.str} end if v.child then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, walk(v.child, result)) end end return valuesArray end -- iterate through the results from back to front, so that we know when to add separators for i = #self.results, 1, -1 do result = self.results[i] -- if there is already some output, then add the separators if #out > 0 then sep = self.separator[1] -- fixed separator result[parameters.separator] = {self.movSeparator[1]} -- movable separator else sep = nil result[parameters.separator] = {self.puncMark[1]} -- optional punctuation mark end valuesArray = walk(self.parsedFormat, result) if #valuesArray > 0 then if sep then valuesArray[#valuesArray + 1] = sep end out = mergeArrays(valuesArray, out) end end -- reset state before next iteration self.results = {} return out end -- level 1 hook function State:getProperty(claim) local value = {self:getValue(claim.mainsnak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getQualifiers(claim, param) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[self.conf.qualifierIDs[param]] end if qualifiers then -- iterate through claim's qualifier statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[param]:iterate(qualifiers, {[parameters.general] = hookNames[parameters.qualifier.."\\d"][2], count = 1}) -- pass qualifier state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getQualifier(snak) local value = {self:getValue(snak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getAllQualifiers(claim, param, result, hooks) local out = {} -- array with value objects local sep = self.conf.separators["sep"..parameters.qualifier][1] -- value object -- iterate through the output of the separate "qualifier(s)" commands for i = 1, self.conf.states.qualifiersCount do -- if a hook has not been called yet, call it now if not result[parameters.qualifier..i] then self:callHook(parameters.qualifier..i, hooks, claim, result) end -- if there is output for this particular "qualifier(s)" command, then add it if result[parameters.qualifier..i] and result[parameters.qualifier..i][1] then -- if there is already some output, then add the separator if #out > 0 and sep then out[#out + 1] = sep end out = mergeArrays(out, result[parameters.qualifier..i]) end end return out end -- level 1 hook function State:getReferences(claim) if self.conf.prefetchedRefs then -- return references that have been prefetched by isSourced return self.conf.prefetchedRefs end if claim.references then -- iterate through claim's reference statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[parameters.reference]:iterate(claim.references, {[parameters.general] = hookNames[parameters.reference][2], count = 1}) -- pass reference state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getReference(statement) local citeParamMapping = i18n['cite']['param-mapping'] local citeConfig = i18n['cite']['config'] local citeTypes = i18n['cite']['output-types'] -- will hold rendered properties of the reference which are not directly from statement.snaks, -- Namely, is URL generated from an external ID. local additionalProcessedProperties = {} -- for each citation type, there will be an associative array that associates lists of rendered properties -- to citation-template parameters local candidateParams = {} -- like above, but only associates one rendered property to each parameter; if the above variable -- contains more strings for a parameter, the strings will be assigned to numbered params (e.g. "author1") local citeParams = {} local citeErrors = {} local referenceEmpty = true -- will be set to false if at least one parameter is left unremoved local version = 12 -- increment this each time the below logic is changed to avoid conflict errors if not statement.snaks then return {} end -- don't use bot-added references referencing Wikimedia projects or containing "inferred from" (such references are not usable on Wikipedia) if statement.snaks[aliasesP.importedFrom] or statement.snaks[aliasesP.wikimediaImportURL] or statement.snaks[aliasesP.inferredFrom] then return {} end -- don't include "type of reference" if statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] then statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] = nil end -- don't include "image" to prevent littering if statement.snaks[aliasesP.image] then statement.snaks[aliasesP.image] = nil end -- don't include "language" if it is equal to the local one if self:getReferenceDetail(statement.snaks, aliasesP.language) == self.conf.langName then statement.snaks[aliasesP.language] = nil end if statement.snaks[aliasesP.statedIn] and not statement.snaks[aliasesP.referenceURL] then -- "stated in" was given but "reference URL" was not. -- get "Wikidata property" properties from the item in "stated in" -- if any of the returned properties of the external-id datatype is in statement.snaks, generate a link from it and use the link in the reference -- find the "Wikidata property" properties in the item from "stated in" local wikidataPropertiesOfSource = mw.text.split(p._properties{p.flags.raw, aliasesP.wikidataProperty, [p.args.eid] = self.conf:getValue(statement.snaks[aliasesP.statedIn][1], true, false)}, ", ", true) for i, wikidataPropertyOfSource in pairs(wikidataPropertiesOfSource) do if statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] and statement.snaks[wikidataPropertyOfSource][1].datatype == "external-id" then local tempLink = self:getReferenceDetail(statement.snaks, wikidataPropertyOfSource, false, true) -- not raw, linked if mw.ustring.match(tempLink, "^%[%Z- %Z+%]$") then -- getValue returned a URL in square brackets. -- the link is in wiki markup, so strip the square brackets and the display text -- gsub also returns another, discarted value, therefore the result is assigned to tempLink first tempLink = mw.ustring.gsub(tempLink, "^%[(%Z-) %Z+%]$", "%1") additionalProcessedProperties[aliasesP.referenceURL] = {tempLink} statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] = nil break end end end end -- initialize candidateParams and citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do candidateParams[citeType] = {} citeParams[citeType] = {} end -- fill candidateParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do -- This will contain value--priority pairs for each param name. local candidateValuesAndPriorities = {} -- fill candidateValuesAndPriorities for refProperty in pairs(statement.snaks) do if citeErrors[citeType] then break end repeat -- just a simple wrapper to emulate "continue" -- set mappingKey and prefix local mappingKey local prefix = "" if statement.snaks[refProperty][1].datatype == 'external-id' then mappingKey = "external-id" prefix = self.conf:getLabel(refProperty) if prefix ~= "" then prefix = prefix .. " " end else mappingKey = refProperty end local paramName = citeParamMapping[citeType][mappingKey] -- skip properties with empty parameter name if paramName == "" then break -- skip this property for this value of citeType end -- handle unknown properties in the reference if not paramName then referenceEmpty = false local error_message = errorText("unknown-property-in-ref", refProperty) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message break end -- set processedProperty local processedProperty local raw = false -- if the value is wanted raw if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["raw-value-params"] or {}) then raw = true end if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then -- Multiple values may be given. processedProperty = self:getReferenceDetails(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked, true) -- anyLang = true else -- If multiple values are given, all but the first suitable one are discarted. processedProperty = {self:getReferenceDetail(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked and (statement.snaks[refProperty][1].datatype ~= 'url'), true)} -- link = true/false, anyLang = true end if #processedProperty == 0 then break end referenceEmpty = false -- add an empty entry to candidateValuesAndPriorities, if there isn't one already if not candidateValuesAndPriorities[paramName] then candidateValuesAndPriorities[paramName] = {} end -- find the priority of refProperty local thisPropertyPriority = -1 local thisParamPrioritization = citeConfig[citeType]["prioritization"][paramName] if thisParamPrioritization then for i_priority, i_property in ipairs(thisParamPrioritization) do if i_property == refProperty then thisPropertyPriority = i_priority end end end for _, propertyValue in pairs(processedProperty) do table.insert( candidateValuesAndPriorities[paramName], {prefix .. propertyValue, thisPropertyPriority} ) end until true end -- fill candidateParams[citeType] if not citeErrors[citeType] then local compareValuePriorities = function(pair1, pair2) if pair1[2] == -1 and pair2[2] ~= -1 then return false end if pair1[2] ~= -1 and pair2[2] == -1 then return true end return pair1[2] < pair2[2] end -- fill candidateParams[citeType][paramName] for each used param for paramName, _ in pairs(candidateValuesAndPriorities) do table.sort(candidateValuesAndPriorities[paramName], compareValuePriorities) candidateParams[citeType][paramName] = {} for _, valuePriorityPair in ipairs(candidateValuesAndPriorities[paramName]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], valuePriorityPair[1]) end end end end -- handle additional properties for refProperty in pairs(additionalProcessedProperties) do for _, citeType in ipairs(citeTypes) do repeat -- skip if there already have been errors if citeErrors[citeType] then break end local paramName = citeParamMapping[citeType][refProperty] -- handle unknown properties in the reference if not paramName then -- Skip this additional property, but do not cause an error. break end if paramName == "" then break end referenceEmpty = false if not candidateParams[citeType][paramName] then candidateParams[citeType][paramName] = {} end for _, propertyValue in pairs(additionalProcessedProperties[refProperty]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], propertyValue) end until true end end -- fill citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for paramName, paramValues in pairs(candidateParams[citeType]) do if #paramValues == 1 or not isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then citeParams[citeType][paramName] = paramValues[1] else -- There is more than one value for this parameter - the values will -- go into separate numbered parameters (e.g. "author1", "author2") for paramNum, paramValue in pairs(paramValues) do citeParams[citeType][paramName .. paramNum] = paramValue end end end end -- handle missing mandatory parameters for the templates for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for _, requiredCiteParam in pairs(citeConfig[citeType]["mandatory-params"] or {}) do if not citeParams[citeType][requiredCiteParam] then -- The required param is not present. if citeErrors[citeType] then -- Do not override the previous error, if it exists. break end local error_message = errorText("missing-mandatory-param", requiredCiteParam) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message end end end local citeTypeToUse = nil -- choose the output template for _, citeType in ipairs(citeTypes) do if not citeErrors[citeType] then citeTypeToUse = citeType break end end -- set refContent local refContent = "" if citeTypeToUse then local templateToUse = citeConfig[citeTypeToUse]["template"] local paramsToUse = citeParams[citeTypeToUse] if not templateToUse or templateToUse == "" then throwError("no-such-reference-template", tostring(templateToUse), i18nPath, citeTypeToUse) end -- if this module is being substituted then build a regular template call, otherwise expand the template if mw.isSubsting() then for i, v in pairs(paramsToUse) do refContent = refContent .. "|" .. i .. "=" .. v end refContent = "{{" .. templateToUse .. refContent .. "}}" else xpcall( function () refContent = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=templateToUse, args=paramsToUse} end, function () throwError("no-such-reference-template", templateToUse, i18nPath, citeTypeToUse) end ) end -- If the citation couldn't be displayed using any template, but is not empty (barring ignored propeties), throw an error. elseif not referenceEmpty then refContent = errorText("malformed-reference-header") for _, citeType in ipairs(citeTypes) do refContent = refContent .. errorText("template-failure-reason", citeConfig[citeType]["template"], citeErrors[citeType]) end refContent = refContent .. errorText("malformed-reference-footer") end -- wrap refContent local ref = {} if refContent ~= "" then ref = {refContent} if not self.rawValue then -- this should become a <ref> tag, so save the reference's hash for later ref.refHash = "wikidata-" .. statement.hash .. "-v" .. (tonumber(i18n['version']) + version) end return {ref} else return {} end end -- gets a detail of one particular type for a reference function State:getReferenceDetail(snaks, dType, raw, link, anyLang) local switchLang = anyLang local value = nil if not snaks[dType] then return nil end -- if anyLang, first try the local language and otherwise any language repeat for _, v in ipairs(snaks[dType]) do value = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang and not switchLang, false, true) -- noSpecial = true if value then break end end if value or not anyLang then break end switchLang = not switchLang until anyLang and switchLang return value end -- gets the details of one particular type for a reference function State:getReferenceDetails(snaks, dType, raw, link, anyLang) local values = {} if not snaks[dType] then return {} end for _, v in ipairs(snaks[dType]) do -- if nil is returned then it will not be added to the table values[#values + 1] = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang, false, true) -- noSpecial = true end return values end -- level 1 hook function State:getAlias(object) local value = object.value local title = nil if value and self.linked then if self.conf.entityID:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(self.conf.entityID) elseif self.conf.entityID:sub(1,1) == "P" then title = "d:Property:" .. self.conf.entityID end if title then value = buildWikilink(title, value) end end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getBadge(value) value = self.conf:getLabel(value, self.rawValue, self.linked, self.shortName) if value == "" then value = nil end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end function State:callHook(param, hooks, statement, result) -- call a parameter's hook if it has been defined and if it has not been called before if not result[param] and hooks[param] then local valuesArray = self[hooks[param]](self, statement, param, result, hooks) -- array with value objects -- add to the result if #valuesArray > 0 then result[param] = valuesArray result.count = result.count + 1 else result[param] = {} -- an empty array to indicate that we've tried this hook already return true -- miss == true end end return false end -- iterate through claims, claim's qualifiers or claim's references to collect values function State:iterate(statements, hooks, matchHook) matchHook = matchHook or alwaysTrue local matches = false local rankPos = nil local result, gotRequired for _, v in ipairs(statements) do -- rankPos will be nil for non-claim statements (e.g. qualifiers, references, etc.) matches, rankPos = matchHook(self, v) if matches then result = {count = 0} -- collection of arrays with value objects local function walk(formatTable) local miss for i2, v2 in pairs(formatTable.req) do -- call a hook, adding its return value to the result miss = self:callHook(i2, hooks, v, result) if miss then -- we miss a required value for this level, so return false return false end if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point breaks the loop return true end end for _, v2 in ipairs(formatTable) do if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point prevents further childs from being processed return true end if v2.child then walk(v2.child) end end return true end gotRequired = walk(self.parsedFormat) -- only append the result if we got values for all required parameters on the root level if gotRequired then -- if we have a rankPos (only with matchHook() for complete claims), then update the foundRank if rankPos and self.conf.foundRank > rankPos then self.conf.foundRank = rankPos end -- append the result self.results[#self.results + 1] = result -- break if we only need a single value if self.singleValue then break end end end end return self:out() end local function getEntityId(arg, eid, page, allowOmitPropPrefix, globalSiteId) local id = nil local prop = nil if arg then if arg:sub(1,1) == ":" then page = arg eid = nil elseif arg:sub(1,1):upper() == "Q" or arg:sub(1,9):lower() == "property:" or allowOmitPropPrefix then eid = arg page = nil else prop = arg end end if eid then if eid:sub(1,9):lower() == "property:" then id = replaceAlias(mw.text.trim(eid:sub(10))) if id:sub(1,1):upper() ~= "P" then id = "" end else id = replaceAlias(eid) end elseif page then if page:sub(1,1) == ":" then page = mw.text.trim(page:sub(2)) end id = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(page, globalSiteId) or "" end if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or "" end id = id:upper() if not mw.wikibase.isValidEntityId(id) then id = "" end return id, prop end local function nextArg(args) local arg = args[args.pointer] if arg then args.pointer = args.pointer + 1 return mw.text.trim(arg) else return nil end end local function claimCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg:processFlagOrCommand(funcName) -- process first command (== function name) local lastArg, parsedFormat, formatParams, claims, value local hooks = {count = 0} -- set the date if given; -- must come BEFORE processing the flags if args[p.args.date] then cfg.atDate = {parseDate(args[p.args.date])} cfg.periods = {false, true, false} -- change default time constraint to 'current' end -- process flags and commands repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlagOrCommand(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID, cfg.propertyID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], false, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" then return "" -- we cannot continue without a valid entity ID end cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if not cfg.propertyID then cfg.propertyID = nextArg(args) end cfg.propertyID = replaceAlias(cfg.propertyID) if not cfg.entity or not cfg.propertyID then return "" -- we cannot continue without an entity or a property ID end cfg.propertyID = cfg.propertyID:upper() if not cfg.entity.claims or not cfg.entity.claims[cfg.propertyID] then return "" -- there is no use to continue without any claims end claims = cfg.entity.claims[cfg.propertyID] if cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- do further processing if "qualifier(s)" command was given if #args - args.pointer + 1 > cfg.states.qualifiersCount then -- claim ID or literal value has been given cfg.propertyValue = nextArg(args) end for i = 1, cfg.states.qualifiersCount do -- check if given qualifier ID is an alias and add it cfg.qualifierIDs[parameters.qualifier..i] = replaceAlias(nextArg(args) or ""):upper() end elseif cfg.states[parameters.reference] then -- do further processing if "reference(s)" command was given cfg.propertyValue = nextArg(args) end -- check for special property value 'somevalue' or 'novalue' if cfg.propertyValue then cfg.propertyValue = replaceSpecialChars(cfg.propertyValue) if cfg.propertyValue ~= "" and mw.text.trim(cfg.propertyValue) == "" then cfg.propertyValue = " " -- single space represents 'somevalue', whereas empty string represents 'novalue' else cfg.propertyValue = mw.text.trim(cfg.propertyValue) end end -- parse the desired format, or choose an appropriate format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) elseif cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- "qualifier(s)" command given if cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.propertyWithQualifier) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.qualifier) end elseif cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.property) else -- "reference(s)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.reference) end -- if a "qualifier(s)" command and no "propert(y|ies)" command has been given, make the movable separator a semicolon if cfg.states.qualifiersCount > 0 and not cfg.states[parameters.property] then cfg.separators["sep"..parameters.separator][1] = {";"} end -- if only "reference(s)" has been given, set the default separator to none (except when raw) if cfg.states[parameters.reference] and not cfg.states[parameters.property] and cfg.states.qualifiersCount == 0 and not cfg.states[parameters.reference].rawValue then cfg.separators["sep"][1] = nil end -- if exactly one "qualifier(s)" command has been given, make "sep%q" point to "sep%q1" to make them equivalent if cfg.states.qualifiersCount == 1 then cfg.separators["sep"..parameters.qualifier] = cfg.separators["sep"..parameters.qualifier.."1"] end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hooks that should be called (getProperty, getQualifiers, getReferences); -- only define a hook if both its command ("propert(y|ies)", "reference(s)", "qualifier(s)") and its parameter ("%p", "%r", "%q1", "%q2", "%q3") have been given for i, v in pairs(cfg.states) do -- e.g. 'formatParams["%q1"] or formatParams["%q"]' to define hook even if "%q1" was not defined to be able to build a complete value for "%q" if formatParams[i] or formatParams[i:sub(1, 2)] then hooks[i] = getHookName(i, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end end -- the "%q" parameter is not attached to a state, but is a collection of the results of multiple states (attached to "%q1", "%q2", "%q3", ...); -- so if this parameter is given then this hook must be defined separately, but only if at least one "qualifier(s)" command has been given if formatParams[parameters.qualifier] and cfg.states.qualifiersCount > 0 then hooks[parameters.qualifier] = getHookName(parameters.qualifier, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- create a state for "properties" if it doesn't exist yet, which will be used as a base configuration for each claim iteration; -- must come AFTER defining the hooks if not cfg.states[parameters.property] then cfg.states[parameters.property] = State:new(cfg, parameters.property) -- if the "single" flag has been given then this state should be equivalent to "property" (singular) if cfg.singleClaim then cfg.states[parameters.property].singleValue = true end end -- if the "sourced" flag has been given then create a state for "reference" if it doesn't exist yet, using default values, -- which must exist in order to be able to determine if a claim has any references; -- must come AFTER defining the hooks if cfg.sourcedOnly and not cfg.states[parameters.reference] then cfg:processFlagOrCommand(p.claimCommands.reference) -- use singular "reference" to minimize overhead end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark); -- must come AFTER creating the additonal states cfg:setFormatAndSeparators(cfg.states[parameters.property], parsedFormat) -- process qualifier matching values, analogous to cfg.propertyValue for i, v in pairs(args) do i = tostring(i) if i:match('^[Pp]%d+$') or aliasesP[i] then v = replaceSpecialChars(v) -- check for special qualifier value 'somevalue' if v ~= "" and mw.text.trim(v) == "" then v = " " -- single space represents 'somevalue' end cfg.qualifierIDsAndValues[replaceAlias(i):upper()] = v end end -- first sort the claims on rank to pre-define the order of output (preferred first, then normal, then deprecated) claims = sortOnRank(claims) -- then iterate through the claims to collect values value = cfg:concatValues(cfg.states[parameters.property]:iterate(claims, hooks, State.claimMatches)) -- pass property state with level 1 hooks and matchHook -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned values on Wikidata if cfg.editable and value ~= "" then value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end local function generalCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg.curState = State:new(cfg) local lastArg local value = nil repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlag(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], true, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" or not mw.wikibase.entityExists(cfg.entityID) then return "" -- we cannot continue without an entity end -- serve according to the given command if funcName == p.generalCommands.label then value = cfg:getLabel(cfg.entityID, cfg.curState.rawValue, cfg.curState.linked, cfg.curState.shortName) elseif funcName == p.generalCommands.title then cfg.inSitelinks = true if cfg.entityID:sub(1,1) == "Q" then value = mw.wikibase.getSitelink(cfg.entityID) end if cfg.curState.linked and value then value = buildWikilink(value) end elseif funcName == p.generalCommands.description then value = mw.wikibase.getDescription(cfg.entityID) else local parsedFormat, formatParams local hooks = {count = 0} cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.badge then cfg.curState.singleValue = true end if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.aliases then if not cfg.entity.aliases or not cfg.entity.aliases[cfg.langCode] then return "" -- there is no use to continue without any aliasses end local aliases = cfg.entity.aliases[cfg.langCode] -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.alias) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getAlias); -- only define the hook if the parameter ("%a") has been given if formatParams[parameters.alias] then hooks[parameters.alias] = getHookName(parameters.alias, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(aliases, hooks)) elseif funcName == p.generalCommands.badge or funcName == p.generalCommands.badges then if not cfg.entity.sitelinks or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID] or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges then return "" -- there is no use to continue without any badges end local badges = cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges cfg.inSitelinks = true -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.badge) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getBadge); -- only define the hook if the parameter ("%b") has been given if formatParams[parameters.badge] then hooks[parameters.badge] = getHookName(parameters.badge, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(badges, hooks)) end end value = value or "" if cfg.editable and value ~= "" then -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned value on Wikidata value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end -- modules that include this module should call the functions with an underscore prepended, e.g.: p._property(args) local function establishCommands(commandList, commandFunc) for _, commandName in pairs(commandList) do local function wikitextWrapper(frame) local args = copyTable(frame.args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP, frame) return commandFunc(args, commandName) end p[commandName] = wikitextWrapper local function luaWrapper(args) args = copyTable(args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP) return commandFunc(args, commandName) end p["_" .. commandName] = luaWrapper end end establishCommands(p.claimCommands, claimCommand) establishCommands(p.generalCommands, generalCommand) -- main function that is supposed to be used by wrapper templates function p.main(frame) if not mw.wikibase then return nil end local f, args loadI18n(aliasesP, frame) -- get the parent frame to take the arguments that were passed to the wrapper template frame = frame:getParent() or frame if not frame.args[1] then throwError("no-function-specified") end f = mw.text.trim(frame.args[1]) if f == "main" then throwError("main-called-twice") end assert(p["_"..f], errorText('no-such-function', f)) -- copy arguments from immutable to mutable table args = copyTable(frame.args) -- remove the function name from the list table.remove(args, 1) return p["_"..f](args) end return p j5a6l03tjwodgrvfnv3lb4x5up93wlv 828 1186530 5590340 3822759 2026-07-10T23:08:10Z Uzume 15108 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q29879601|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 5590340 Scribunto text/plain -- The values and functions in this submodule should be localized per wiki. local p = {} function p.init(aliasesP) p = { ["version"] = "8", -- increment this each time the below parameters are changed to avoid reference conflict errors ["errors"] = { ["unknown-data-type"] = "Unknown or unsupported datatype '%s'.", ["missing-required-parameter"] = "No required parameters defined, needing at least one", ["extra-required-parameter"] = "Parameter '%s' must be defined as optional", ["no-function-specified"] = "You must specify a function to call", -- equal to the standard module error message ["main-called-twice"] = 'The function "main" cannot be called twice', ["no-such-function"] = 'The function "%s" does not exist', -- equal to the standard module error message ["no-such-reference-template"] = 'Error: template "%s", which is set in %s as the output template for the citation-output type "%s", does not exist', -- Parts of the error message signalling a malformed reference. ["malformed-reference-header"] = "<span style=\"color:#dd3333\">\nError: Unable to display the reference from Wikidata properly. Technical details:\n", ["malformed-reference-footer"] = "See [[Module:wd/doc#References|the documentation]] for further details.\n</span>\n[[Category:Module:Wd reference errors]]", ["template-failure-reason"] = "* Reason for the failure of {{tl|%s}}: %s\n", ["missing-mandatory-param"] = 'The output template call would miss the mandatory parameter <code>%s</code>.', ["unknown-property-in-ref"] = 'The Wikidata reference contains the property {{property|%s}}, which is not assigned to any parameter of this template.' }, ["info"] = { ["edit-on-wikidata"] = "Edit this on Wikidata" }, ["numeric"] = { ["decimal-mark"] = ".", ["delimiter"] = "," }, ["datetime"] = { ["prefixes"] = { ["decade-period"] = "" }, ["suffixes"] = { ["decade-period"] = "s", ["millennium"] = " millennium", ["century"] = " century", ["million-years"] = " million years", ["billion-years"] = " billion years", ["year"] = " year", ["years"] = " years" }, ["julian-calendar"] = "Julian calendar", -- linked page title ["julian"] = "Julian", ["BCE"] = "BCE", ["CE"] = "CE", ["common-era"] = "Common Era" -- linked page title }, ["coord"] = { ["latitude-north"] = "N", ["latitude-south"] = "S", ["longitude-east"] = "E", ["longitude-west"] = "W", ["degrees"] = "°", ["minutes"] = "'", ["seconds"] = '"', ["separator"] = ", " }, ["values"] = { ["unknown"] = "unknown", ["none"] = "none" }, ["cite"] = { ["output-types"] = {"web", "q"}, -- In this order, the output types will be tried ["param-mapping"] = { ["web"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *web page sources* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite web]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "website", [aliasesP.referenceURL] = "url", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date", [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.subjectNamedAs] = "title", [aliasesP.archiveURL] = "archive-url", [aliasesP.archiveDate] = "archive-date", [aliasesP.language] = "language", [aliasesP.author] = "author", [aliasesP.authorNameString] = "author", [aliasesP.publisher] = "publisher", [aliasesP.quote] = "quote", [aliasesP.pages] = "pages", -- extra option [aliasesP.publishedIn] = "website", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "at" }, ["q"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *sources other than web pages* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite Q]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "1", [aliasesP.pages] = "pages", [aliasesP.column] = "at", [aliasesP.chapter] = "chapter", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "section", ["external-id"] = "id", -- used for any type of database property ID [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date" } }, ["config"] = { -- supported fields: -- - template: name of the template used for output -- - numbered-params: citation params accepting an arbitrary number of values by numbering the params (e.g. author1, author2) -- - raw-value-params: params taking a raw value (which means the property is rendered with getValue with raw=true) -- - mandatory-params: params that are required be in the template call (after potentially appending numbers to params listed in numbered-params) -- - prioritization: table associating a list of properties, in the order in which they are preferred, to template parameters; -- properties not mentioned here have the lowest priority; -- prioritization of properties handled through additionalProcessedProperties is unsupported; -- no key of this table can be from numbered-params -- Leaving out the "template" field causes the output type to be ignored. ["web"] = { ["template"] = "Cite web", ["numbered-params"] = {"author"}, ["mandatory-params"] = {"url"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate}, ["title"] = {aliasesP.title, aliasesP.subjectNamedAs} } }, ["q"] = { ["template"] = "Cite Q", ["raw-value-params"] = {"1"}, -- the first, unnamed parameter of CiteQ takes a QID, not the name of the item cited ["mandatory-params"] = {"1"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate} } } } } } p.getOrdinalSuffix = function(num) if tostring(num):sub(-2,-2) == '1' then return "th" -- 10th, 11th, 12th, 13th, ... 19th end num = tostring(num):sub(-1) if num == '1' then return "st" elseif num == '2' then return "nd" elseif num == '3' then return "rd" else return "th" end end p.addDelimiters = function(n) local left, num, right = string.match(n, "^([^%d]*%d)(%d*)(.-)$") if left and num and right then return left .. (num:reverse():gsub("(%d%d%d)", "%1" .. p['numeric']['delimiter']):reverse()) .. right else return n end end return p end return p pgkxz3kqyoyu0zj2nmtkjkdr0ntnin5 5590346 5590340 2026-07-10T23:16:26Z Uzume 15108 l10n 5590346 Scribunto text/plain -- The values and functions in this submodule should be localized per wiki. local p = {} function p.init(aliasesP) p = { ["version"] = "8", -- increment this each time the below parameters are changed to avoid reference conflict errors ["errors"] = { ["unknown-data-type"] = "Непознат или неподдржан податочен тип „%s“.", ["missing-required-parameter"] = "Нема определено задолжителни параметри. Се бара барем еден", ["extra-required-parameter"] = "Параметарот „%s“ мора да биде определен како незадолжителен", ["no-function-specified"] = "YМора да укажете функција за повикување", -- equal to the standard module error message ["main-called-twice"] = 'Функцијата „main“ не може да се повика двапати', ["no-such-function"] = 'Функцијата „%s“ не постои', -- equal to the standard module error message ["no-such-reference-template"] = 'Error: template "%s", which is set in %s as the output template for the citation-output type "%s", does not exist', -- Parts of the error message signalling a malformed reference. ["malformed-reference-header"] = "<span style=\"color:#dd3333\">\nError: Unable to display the reference from Wikidata properly. Technical details:\n", ["malformed-reference-footer"] = "See [[Module:wd/doc#References|the documentation]] for further details.\n</span>\n[[Category:Module:Wd reference errors]]", ["template-failure-reason"] = "* Reason for the failure of {{tl|%s}}: %s\n", ["missing-mandatory-param"] = 'The output template call would miss the mandatory parameter <code>%s</code>.', ["unknown-property-in-ref"] = 'The Wikidata reference contains the property {{property|%s}}, which is not assigned to any parameter of this template.' }, ["info"] = { ["edit-on-wikidata"] = "Уреди википодатоци" }, ["numeric"] = { ["decimal-mark"] = ",", ["delimiter"] = "." }, ["datetime"] = { ["prefixes"] = { ["decade-period"] = "" }, ["suffixes"] = { ["decade-period"] = "-ти", ["millennium"] = " илјадалетие", ["century"] = " век", ["million-years"] = " милион години", ["billion-years"] = " милијарда години", ["year"] = " година", ["years"] = " години" }, ["julian-calendar"] = "јулијански календар", -- linked page title ["julian"] = "јулијански", ["BCE"] = "пр. н.е.", ["CE"] = "н.е.", ["common-era"] = "наша ера" -- linked page title }, ["coord"] = { ["latitude-north"] = "С", ["latitude-south"] = "Ј", ["longitude-east"] = "И", ["longitude-west"] = "З", ["degrees"] = "°", ["minutes"] = "'", ["seconds"] = '"', ["separator"] = ", " }, ["values"] = { ["unknown"] = "непознато", ["none"] = "нема" }, ["cite"] = { ["output-types"] = {"web", "q"}, -- In this order, the output types will be tried ["param-mapping"] = { ["web"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *web page sources* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite web]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "website", [aliasesP.referenceURL] = "url", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date", [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.subjectNamedAs] = "title", [aliasesP.archiveURL] = "archive-url", [aliasesP.archiveDate] = "archive-date", [aliasesP.language] = "language", [aliasesP.author] = "author", [aliasesP.authorNameString] = "author", [aliasesP.publisher] = "publisher", [aliasesP.quote] = "quote", [aliasesP.pages] = "pages", -- extra option [aliasesP.publishedIn] = "website", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "at" }, ["q"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *sources other than web pages* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite Q]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "1", [aliasesP.pages] = "pages", [aliasesP.column] = "at", [aliasesP.chapter] = "chapter", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "section", ["external-id"] = "id", -- used for any type of database property ID [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date" } }, ["config"] = { -- supported fields: -- - template: name of the template used for output -- - numbered-params: citation params accepting an arbitrary number of values by numbering the params (e.g. author1, author2) -- - raw-value-params: params taking a raw value (which means the property is rendered with getValue with raw=true) -- - mandatory-params: params that are required be in the template call (after potentially appending numbers to params listed in numbered-params) -- - prioritization: table associating a list of properties, in the order in which they are preferred, to template parameters; -- properties not mentioned here have the lowest priority; -- prioritization of properties handled through additionalProcessedProperties is unsupported; -- no key of this table can be from numbered-params -- Leaving out the "template" field causes the output type to be ignored. ["web"] = { ["template"] = "Cite web", ["numbered-params"] = {"author"}, ["mandatory-params"] = {"url"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate}, ["title"] = {aliasesP.title, aliasesP.subjectNamedAs} } }, ["q"] = { ["template"] = "Cite Q", ["raw-value-params"] = {"1"}, -- the first, unnamed parameter of CiteQ takes a QID, not the name of the item cited ["mandatory-params"] = {"1"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate} } } } } } p.getOrdinalSuffix = function(num) if tostring(num):sub(-2,-2) == '1' then return "th" -- 10th, 11th, 12th, 13th, ... 19th end num = tostring(num):sub(-1) if num == '1' then return "st" elseif num == '2' then return "nd" elseif num == '3' then return "rd" else return "th" end end p.addDelimiters = function(n) local left, num, right = string.match(n, "^([^%d]*%d)(%d*)(.-)$") if left and num and right then return left .. (num:reverse():gsub("(%d%d%d)", "%1" .. p['numeric']['delimiter']):reverse()) .. right else return n end end return p end return p 0cgkihnz5v9gy3u6w30samiq1leywki 0 1189458 5590205 5325442 2026-07-10T14:23:58Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590205 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име=Дуко Тасев| опис= | портрет=Duko Tasev.jpg | px = 200п | наставка= | роден-дата= {{роден на|||1858}} | роден-место= [[Јудово]], [[Отоманско Царство]] | починал-дата= {{починал на|14|март|1942}}| починал-место= [[Софија]], [[Бугарија]]| }} '''Дуко Тасев''' ({{роден на|||1858}} во [[Јудово]] — {{починал на|14|март|1942}} во {{починал во|Софија}}) — [[Македонија|македонски]] револуционер и војвода во [[Внатрешната македонска револуционерна организација]]. == Животопис == Дуко Тасев е роден во село [[Јудово]], [[Кичевско]] во 1858 година. Самоук, без образование, израснат во една типична македонска селска средина, тој успеал да се издигне над своето време и предизвиците што тоа ги носело со себе. Дуко имал четворица браќа: Алексо, Илаијло (Исо), Вељан и Арсо и три сестри: Дукадинка која што била мажена и живеела до крајот на животот во село [[Брждани]], Сотира била мажена во село [[Кладник]], а третата останала во село Јудово и се омажила за некојси Грујо од Илија. Дуко Тасев е мошне интересна фигура во национално-ослободителната и револуционерната борба на македонскиот народ во пред Илинденскиот перид во Кичевско. Неговите јуначки дела останале до ден денес да се прераскажуваат, величат, паметат. За нив народот испеал повеќе песни. Тој го славел и го издигнал на пиедесталот на најголемите јунаци, заштитници на обичните луѓе по селата. Убиството на највлијателниот и најбогатиот Турчин во целиот [[Битолски вилает]], Адреман-бег, како и на прочуениот спаијата Ремко од селото С'лп, биле само дел од јуначките потфати од богатата револуционерна дејност на војводата Тасев.<ref name="ReferenceA">Боге Петрески,Дуко Тасев,кичевски војвода,Кичево,2000</ref> Бил долгогодишен соработник и другар на [[Питу Гули]], со кој заедно биле на заточеништво во [[Дијарбекир]], [[Мала Азија]]. Починал во [[Софија]], во 1943 година, на 85 годишна возраст. == Мисли == {{цитат|„Стар сум, веќе, на осумдесет години и по малку слеп. Жалам за мојата бујна младост и ми е тешко што после толку маки, жртви и страдања, нашата убава мајка Македонија, сè уште е под туѓа власт. Но, Господ гледа и македонската вистина ќе надвладее над сè.“|Дуко Тасев (Софија, 1937 година)|<ref name="ReferenceA">Боге Петрески,Дуко Тасев,кичевски војвода,Кичево,2000</ref>}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Duko Tasev}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМРО]] [[Категорија:Јудово]] [[Категорија:Македонски преселници во Софија]] [[Категорија:Родени во 1855 година]] [[Категорија:Починати во 1942 година]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Македонски мемоаристи]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Македонското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 69n9t7w2prol5bfotne5gfwdc0eel8u 0 1189649 5590351 5543007 2026-07-11T03:02:41Z NadyBarbieGirl 63459 5590351 wikitext text/x-wiki '''Николија Јовановиќ''' ([[Загреб]], {{родена на|19|октомври|1989}} година) — српска пејачка. == Животопис == Николија е родена во Загреб. Нејзината мајка е позната народна пејачка [[Весна Змијанац]], а нејзин татко е Владо Јовановиќ, поранешен маркетинг директор на ПГП РТС. Студираше во [[Атина]], каде дипломираше на Американскиот универзитет за меѓународен бизнис на возраст од 23 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pulsonline.rs/licna-karta/160/nikolija-jovanovic|title=Nikolija Jovanović|accessdate=8 август 2014|archive-date=2014-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812083240/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/160/nikolija-jovanovic|url-status=dead}}</ref> Во 2011 ја сними нејзината прва песна наречена Никол, дует со DJ Кас Луда 2 ноќ (Crazy Tonight). Во јули 2013 година ја сними својата втора песна, дует со Ана Николиќ "Милион долари". На првиот ден од песната, Јутјуб имаше 85.000 прегледи, но подоцна беше забранет за малолетници. Потоа следеше дует "Чао Здраво" со Теча, а подоцна и четвртата песна "Николија". 31 август 2014 беше пуштена и новата песна, во соработка со Елитни Одреди и DJ Млаџа "Алкохол литар". 3 октомври Николија Јовановиќ ја објави песната "Како по мене", за која постави провокативен видео спот, потоа во 2015 "Опасна игра" и "Љубовен манекен". 18 јули 2016 ја претстави новата песна и видео спот "Никој како ние". На 14 октомври 2016 претстави три нови песни и спотови "101 пропуштен повик", "Пукај поради нас" и "Сино море". На 9 март 2017 ја претстави новата песна и спот "Промени ми планови", потоа на 21 јули ја објави песната "Лошо момче". Во брак е со пејачот на поранешната група Елитни Одреди, [[Реља Поповиќ]] со кој ја имаат нивната ќерка Реја. Учествуваше во Survivor Serbia VIP: Филипини и во првата сезона на српската верзија на Танц со ѕвездите. == Дискографија == === Студио албуми === * [[№1(албум)]] (2016) * [[Yin & Yang]] (2019) * [[Аурора]] (2022) * [[Лавина]] (2024) * [[Сила]] (2025) * [[TBA]] (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Ћао здраво'' || 2013 || Андреј Илиќ |- |'' Милион долара'' || 2013 || |- |'' Николија'' || 2013 || Димитрије Јоковиќ |- | ''Алкохола литар ''|| 2014 || Ведад Јашаревиќ |- |'' Како после мене'' || 2014 || Toxic Entertainment |- | ''Премија ''|| 2014 || Toxic Entertainment |- | ''Опасна игра'' || 2015 || Андреј Илиќ, Педрам Вос |- | ''Љубавни манекен'' || 2015 || Toxic Entertainment |- | ''Нико као ми'' || 2016 || Toxic Entertainment |- | ''Пуцај због нас'' || 2016 || Toxic Entertainment |- | ''101 пропуштен позив''|| 2016 || Toxic Entertainment |- | ''Промени ми планове'' || 2017 || Ѓорѓе Трбовиќ |- | ''Лош момак ''|| 2017 || Шериф Франсис |- | ''Мој темпо'' || 2017 || Ljubba |- |'' Мало ''|| 2018 || Ѓорѓе Трбовиќ |- | ''Нема лимита'' || 2018 || Немања Ќераниќ |- | ''Слажем'' || 2018 || Немања Ќераниќ |- | ''Yin & Yang'' || 2019 || Ljubba |- | ''Није лако бити ја ''|| 2019 || Ѓорѓе Трбовиќ |- |''Харизма'' || 2019 || Шериф Франсис |- |''Ове ноћи''|| 2019 || Шериф Франсис |- | ''Што ми ради то'' || 2019 || Шериф Франсис |- | ''Дама без пардона'' || 2019 || Шериф Франсис |- |'' Тигар ''|| 2019 || Ljubba |- |'' Медуза''|| 2019|| Иван Стојиљковиќ |- | ''Сија град ''|| 2019 || Шериф Франсис |- |'' Став милионера ''|| 2020 || daVideo |- |'' Накит ''|| 2020 || Игор Зечевиќ |- |'' No Plaky'' || 2020 || Шериф Франсис |- |'' О бившима'' || 2020 || Ljubba |- |'' High Life'' || 2020 || Ljubba |- |'' Све бих'' || 2021 ||Игор Зечевиќ |- |'' Улице'' || 2021 ||Немања Новаковиќ |- |'' Дивља орхидеја'' || 2021|| Ljubba |- |'' Гринго'' || 2022|| Шериф Франсис |- |'' Гле гле'' || 2022|| Шериф Франсис |- |'' Љубав'' || 2022|| Шериф Франсис |- |'' Аурора'' || 2022|| Шериф Франсис |- |''Без накита'' || 2022|| Шериф Франсис |- |''Додоле'' || 2022|| Petar KacketDole, DffrntVibe |- |''Пилот'' || 2022|| Игор Зечевиќ |- |''Презиме'' || 2023|| Theodore Selekos |- |''Nicky'' || 2023|| Лука Сепќиќ |- |''Авлије,авлије'' || 2023|| Марија Ѓондовиќ & Петар Кацкетдоле |- |'' Лавина'' || 2024|| Јана Анѓиќ |- |'' Виски'' || 2024||Јана Анѓиќ |- |'' Ненормалан лик'' || 2024||Јана Анѓиќ |- |'' Тесто'' || 2024||Ѓурѓица Бошковиќ |- |'' Мило моје'' || 2024||Јана Анѓиќ |- |'' 3 по 3'' || 2024||Streetmode |- |'' Другови будале'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Butiq'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Inferno'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'Малена'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Само мене љуби'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Berliner'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Безобразлук'' || 2025||Jim Georgantis |- |'' Афера'' || 2025||Jim Georgantis |- |'' Свим силама'' || 2025||Андрија Гркиќ |- |'' Bas ti se svidja'' || 2025||Иван Стојиљковиќ |- |'' У лов'' || 2025|| |- |'' MDMA'' || 2025||Streetmode |- |'' У соби грех'' || 2026||Филип Надашки |- |'' Амиго'' || 2026|| |- |'' Српкиње'' || 2026|| |- |'' Питбул'' || 2026|| |- |'' Мирис медитерана'' || 2026|| |} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јовановиќ, Николија}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Луѓе од Загреб]] [[Категорија:Српски турбо-фолк пејачи]] [[Категорија:Српски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Срби од 20 век]] [[Категорија:Срби од 21 век]] [[Категорија:Луѓе од Белград]] 4z47ddtu8soi95uyjm8ef5h5targfsy 2 1202233 5590292 5584219 2026-07-10T17:00:04Z ListeriaBot 65467 Wikidata list updated [V2] 5590292 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=PREFIX schema: <http://schema.org/> SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P21 wd:Q6581072. ?item wdt:P106 ?sci. VALUES ?sci { wd:Q901 wd:Q11063 wd:Q18805 wd:Q39631 wd:Q81096 wd:Q170790 wd:Q82594 wd:Q169470 wd:Q593644 wd:Q864503 wd:Q1265807 wd:Q3126128 wd:Q3140857 wd:Q3745071 wd:Q20107384 wd:Q26726323 wd:Q28054752 wd:Q28870501 wd:Q30084569 wd:Q10872101 wd:Q14565186 wd:Q15143181 wd:Q15143191 wd:Q15401884 wd:Q15839134 wd:Q15941468} SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "mk,en". } FILTER(NOT EXISTS { ?article schema:about ?item. ?article schema:inLanguage "mk". ?article schema:isPartOf <https://mk.wikipedia.org/>. })}LIMIT 100 |sort=label |columns=number:#,label:Article,description,p569,p570,p18,item |thumb=100 |links=red }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Article ! description ! датум на раѓање ! датум на смрт ! слика ! item |- | style='text-align:right'| 1 | [[Ada Yonath]] | молекуларен биолог од Израел | data-sort-value="1939" | 1939-06-22 | | [[Податотека:Ada E. Yonath.jpg|center|100px]] | [[:d:Q7426|Q7426]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Aleksandra Ivanivna Strelbytska]] | | data-sort-value="1905" | 1905-12-06 | data-sort-value="1980" | 1980-03-02 | | [[:d:Q768616|Q768616]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Almut Leh]] | | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Податотека:Almut Leh.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2649803|Q2649803]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Anke Bosse]] | | data-sort-value="1961" | 1961 | | | [[:d:Q556650|Q556650]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Anna Heer]] | | data-sort-value="1863" | 1863-03-22 | data-sort-value="1918" | 1918-12-09 | [[Податотека:Anna Heer (1863–1918) Ärztin.jpg|center|100px]] | [[:d:Q560826|Q560826]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Annedore Prengel]] | | data-sort-value="1944" | 1944 | | [[Податотека:Annedore Prengel.jpg|center|100px]] | [[:d:Q565991|Q565991]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Annie Scott Dill Maunder]] | | data-sort-value="1868" | 1868-04-14 | data-sort-value="1947" | 1947-09-15 | [[Податотека:Annie-Scott-Dill-Maunder-ne-Russell.jpg|center|100px]] | [[:d:Q539093|Q539093]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Athene Donald]] | | data-sort-value="1953" | 1953-05-15 | | [[Податотека:Athene Donald (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q513936|Q513936]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Ayaan Hirsi Ali]] | | data-sort-value="1969" | 1969-11-13 | | [[Податотека:Ayaan Hirsi Ali by Gage Skidmore.jpg|center|100px]] | [[:d:Q214475|Q214475]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Barbara Lenz]] | | data-sort-value="1955" | 1955-02-12 | | [[Податотека:Forschergestalten- Barbara Lenz.jpg|center|100px]] | [[:d:Q807534|Q807534]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Bernice Johnson Reagon]] | | data-sort-value="1942" | 1942-10-04 | data-sort-value="2024" | 2024-07-16 | [[Податотека:Bernice-johnson-reagon-sm.jpg|center|100px]] | [[:d:Q162209|Q162209]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Brigitte Jockusch]] | | data-sort-value="1939" | 1939-09-27 | | [[Податотека:Brigitte Jockusch.JPG|center|100px]] | [[:d:Q916373|Q916373]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Callista Roy]] | | data-sort-value="1939" | 1939-10-14 | | | [[:d:Q1027328|Q1027328]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Caterina Scarpellini]] | | data-sort-value="1808" | 1808-10-29 | data-sort-value="1873" | 1873-11-28 | [[Податотека:Caterina Scarpellini.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2646999|Q2646999]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Catherine Coleman]] | | data-sort-value="1960" | 1960-12-14 | | [[Податотека:Catherine Coleman.jpg|center|100px]] | [[:d:Q7468|Q7468]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Charlotte Schubert]] | | data-sort-value="1955" | 1955-02-21 | | | [[:d:Q1067332|Q1067332]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Christiane Vorster]] | | data-sort-value="1954" | 1954-11-18 | | | [[:d:Q1082859|Q1082859]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Christine Roiter]] | | data-sort-value="1964" | 1964-01-20 | | | [[:d:Q1083759|Q1083759]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Claudia Spies]] | | data-sort-value="1961" | 1961-04-06 | | | [[:d:Q1097806|Q1097806]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Claudine Moulin]] | | data-sort-value="1962" | 1962-02-09 | | | [[:d:Q281197|Q281197]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Constance Tipper]] | | data-sort-value="1894" | 1894-02-06 | data-sort-value="1995" | 1995-12-14 | | [[:d:Q52814|Q52814]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Dagmar Schratter]] | | data-sort-value="1954" | 1954 | | | [[:d:Q1157323|Q1157323]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Diana Gabaldon]] | | data-sort-value="1952" | 1952-01-11 | | [[Податотека:Diana Gabaldon (2010).jpg|center|100px]] | [[:d:Q272492|Q272492]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Donna Nelson]] | | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Податотека:Donna Nelson.jpg|center|100px]] | [[:d:Q55220|Q55220]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Dorothea Orem]] | | data-sort-value="1914" | 1914-07-15 | data-sort-value="2007" | 2007-06-22 | | [[:d:Q435188|Q435188]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Dorothea Rüland]] | | data-sort-value="1955" | 1955 | | | [[:d:Q1246263|Q1246263]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Dorothee Master]] | | data-sort-value="1960" | 1960 | | | [[:d:Q1250223|Q1250223]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Dorothy Hansine Andersen]] | | data-sort-value="1901" | 1901-05-15 | data-sort-value="1963" | 1963-03-03 | [[Податотека:Dorothy Hansine Andersen.jpg|center|100px]] | [[:d:Q469231|Q469231]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[Dorothy Reed Mendenhall]] | | data-sort-value="1874" | 1874-09-22 | data-sort-value="1964" | 1964-07-31 | [[Податотека:Dorothy Mabel Reed Mendenhall.jpg|center|100px]] | [[:d:Q274827|Q274827]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Elisabeth Noelle-Neumann]] | | data-sort-value="1916" | 1916-12-19 | data-sort-value="2010" | 2010-03-25 | [[Податотека:Hotel Königshof Bonn Elisabeth Noelle-Neumann, Ludwig-Erhard-Stiftung.jpg|center|100px]] | [[:d:Q60804|Q60804]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[Elisabeth Schiemann]] | | data-sort-value="1881" | 1881-08-15 | data-sort-value="1972" | 1972-01-03 | | [[:d:Q1330249|Q1330249]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[Emma P. Carr]] | | data-sort-value="1880" | 1880-07-23 | data-sort-value="1972" | 1972-01-07 | [[Податотека:Emma Perry Carr (1880-1972).jpg|center|100px]] | [[:d:Q7447|Q7447]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Emmy Werner]] | | data-sort-value="1929" | 1929-05-26 | data-sort-value="2017" | 2017-10-12 | | [[:d:Q1339014|Q1339014]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Enid Mumford]] | | data-sort-value="1924" | 1924-03-06 | data-sort-value="2006" | 2006-04-07 | | [[:d:Q14097|Q14097]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Etta Becker-Donner]] | | data-sort-value="1911" | 1911-12-05 | data-sort-value="1975" | 1975-09-24 | | [[:d:Q1371710|Q1371710]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Eva Barlösius]] | | data-sort-value="1959" | 1959 | | | [[:d:Q1379108|Q1379108]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Eva Schmidt-Kolmer]] | | data-sort-value="1913" | 1913-06-25 | data-sort-value="1991" | 1991-08-29 | | [[:d:Q1379473|Q1379473]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Eva-Maria Jakobs]] | | data-sort-value="1955" | 1955 | | | [[:d:Q1379062|Q1379062]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Fanny Hesse]] | | data-sort-value="1850" | 1850-06-22 | data-sort-value="1934" | 1934-12-01 | [[Податотека:Fanny Eilshemius Hesse.jpg|center|100px]] | [[:d:Q97515|Q97515]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Fran Ulmer]] | | data-sort-value="1947" | 1947-02-01 | | [[Податотека:Fran Ulmer cropped.jpg|center|100px]] | [[:d:Q1440708|Q1440708]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Frauke Stein]] | | data-sort-value="1936" | 1936-04-09 | data-sort-value="2023" | 2023-07-07 | | [[:d:Q1451953|Q1451953]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Friederike Fless]] | | data-sort-value="1964" | 1964-05-25 | | [[Податотека:Friederike Fless.jpg|center|100px]] | [[:d:Q1457041|Q1457041]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[Friederike Seyfried]] | | data-sort-value="1960" | 1960-11-19 | | | [[:d:Q1457096|Q1457096]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[Gyburg Uhlmann]] | | data-sort-value="1975" | 1975-09 | | | [[:d:Q1557979|Q1557979]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Hanna-Maria Zippelius]] | | data-sort-value="1922" | 1922-05-19 | data-sort-value="1994" | 1994-08-19 | | [[:d:Q1575655|Q1575655]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[Harriet Chalmers Adams]] | | data-sort-value="1875" | 1875-10-22 | data-sort-value="1937" | 1937-07-17 | [[Податотека:Harriet Chalmers Adams 01.jpg|center|100px]] | [[:d:Q670843|Q670843]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[Helene Bresslau]] | | data-sort-value="1879" | 1879-01-25 | data-sort-value="1957" | 1957-06-01 | [[Податотека:Gedenktafel am Albert- und Helene-Schweitzer-Bresslau-Baum in Basel.JPG|center|100px]] | [[:d:Q1601945|Q1601945]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Ingrid Pabinger-Fasching]] | | data-sort-value="1956" | 1956-09-06 | | | [[:d:Q1323266|Q1323266]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Irmgard Gylstorff]] | | data-sort-value="1912" | 1912-04-03 | data-sort-value="1990" | 1990-06-27 | | [[:d:Q1673006|Q1673006]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Janet Biehl]] | | data-sort-value="1953" | 1953-09-04 | | [[Податотека:Photo on 11-6-14 at 9.29 AM.jpg|center|100px]] | [[:d:Q535664|Q535664]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[Janet Kolodner]] | | data-sort-value="1954" | 1954 | | | [[:d:Q11757|Q11757]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Judith Reisman]] | | data-sort-value="1935" | 1935-04-11 | data-sort-value="2021" | 2021-04-09 | | [[:d:Q459171|Q459171]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[Jutta Müller-Tamm]] | | data-sort-value="1963" | 1963-09-30 | | | [[:d:Q1714631|Q1714631]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[Kateryna Yushchenko]] | | data-sort-value="1919" | 1919-12-08 | data-sort-value="2001" | 2001-08-15 | [[Податотека:Kateryna Lohvynivna Yushchenko.jpg|center|100px]] | [[:d:Q16498|Q16498]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[Katharina Gsöllpointner]] | | data-sort-value="1959" | 1959-03-10 | | | [[:d:Q1735901|Q1735901]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Kathrin M. Möslein]] | | data-sort-value="1966" | 1966-05-04 | | | [[:d:Q1736506|Q1736506]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[Kathryn D. Sullivan]] | | data-sort-value="1951" | 1951-10-03 | | [[Податотека:Kathryn D. Sullivan.jpg|center|100px]] | [[:d:Q464166|Q464166]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[Katia Krafft]] | | data-sort-value="1942" | 1942-04-17 | data-sort-value="1991" | 1991-06-03 | [[Податотека:KatiaKrafft.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2477130|Q2477130]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Ludmila Budarjowa]] | | data-sort-value="1949" | 1949-04-07 | | | [[:d:Q1873905|Q1873905]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[Margaret Lindsay Huggins]] | | data-sort-value="1848" | 1848-08-14 | data-sort-value="1915" | 1915-03-24 | [[Податотека:Margaret Lindsay Huggins.jpg|center|100px]] | [[:d:Q243075|Q243075]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[Maria Teschler-Nicola]] | | data-sort-value="1950" | 1950-10-24 | | | [[:d:Q90064|Q90064]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Marie Stopes]] | | data-sort-value="1880" | 1880-10-15 | data-sort-value="1958" | 1958-10-02 | [[Податотека:Marie Stopes.jpg|center|100px]] | [[:d:Q442231|Q442231]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Marjorie Senechal]] | | data-sort-value="1939" | 1939-07-18 | | | [[:d:Q1722163|Q1722163]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Martha Woodmansee]] | | data-sort-value="1944" | 1944-12-13 | | | [[:d:Q1314693|Q1314693]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Martina Schattkowsky]] | | data-sort-value="1953" | 1953-07-17 | | | [[:d:Q1905503|Q1905503]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[María Rostworowski]] | | data-sort-value="1915" | 1915-08-08 | data-sort-value="2016" | 2016-03-06 | [[Податотека:María Rostworowski en licencia de conducir de España.png|center|100px]] | [[:d:Q970449|Q970449]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[May Ayim]] | | data-sort-value="1960" | 1960-05-03 | data-sort-value="1996" | 1996-08-09 | [[Податотека:Porträt von Gedenktafel May-Ayim-Ufer.jpg|center|100px]] | [[:d:Q106655|Q106655]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[Maya Burhanpurkar]] | | data-sort-value="1999" | 1999-02-14 | | | [[:d:Q2656836|Q2656836]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Monique Frize]] | | data-sort-value="1942" | 1942-01-07 | | [[Податотека:FRIZE MP09285 (1).jpg|center|100px]] | [[:d:Q40138|Q40138]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[Naomi Feil]] | | data-sort-value="1932" | 1932 | data-sort-value="2023" | 2023-12-24 | | [[:d:Q1574525|Q1574525]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Olga Skorokhodova]] | | data-sort-value="1911" | 1911-05-11<br/>1914-07-24 | data-sort-value="1982" | 1982-05-07 | | [[:d:Q1396646|Q1396646]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Olympia Fulvia Morata]] | | data-sort-value="1526" | 1526 | data-sort-value="1555" | 1555-10-26 | [[Податотека:Olympia Fulvia Morata.jpg|center|100px]] | [[:d:Q272798|Q272798]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Ra'ana Liaquat Ali Khan]] | | data-sort-value="1905" | 1905-02-13 | data-sort-value="1990" | 1990-06-13 | [[Податотека:Begum Ra'ana Liaquat Ali Khan (1961).jpg|center|100px]] | [[:d:Q1951764|Q1951764]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Raisa Demchenko]] | | data-sort-value="1919" | 1919-01-01 | | | [[:d:Q866811|Q866811]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[Rebecca W. Keller]] | | data-sort-value="1901" | 20th century | | | [[:d:Q56181|Q56181]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[Riane Eisler]] | | data-sort-value="1931" | 1931-07-22 | | [[Податотека:Riane Eisler.png|center|100px]] | [[:d:Q469551|Q469551]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Rita Levi-Montalcini]] | невролог од САД | data-sort-value="1909" | 1909-04-22 | data-sort-value="2012" | 2012-12-30 | [[Податотека:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|100px]] | [[:d:Q185007|Q185007]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Rose Valland]] | | data-sort-value="1898" | 1898-11-01 | data-sort-value="1980" | 1980-09-18 | [[Податотека:Rose Valland vers 1930. Archives diplomatiques (La Courneuve).png|center|100px]] | [[:d:Q222961|Q222961]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[Rózsa Péter]] | | data-sort-value="1905" | 1905-02-17 | data-sort-value="1977" | 1977-02-16 | [[Податотека:Rózsa Péter.png|center|100px]] | [[:d:Q453518|Q453518]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Sabina Jeschke]] | | data-sort-value="1968" | 1968 | | [[Податотека:Sabina Jeschke (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q11689|Q11689]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Sabine Holtz]] | | data-sort-value="1959" | 1959-09-16 | | | [[:d:Q1769175|Q1769175]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[Sandra Richter]] | | data-sort-value="1973" | 1973-09-18 | | [[Податотека:Sandra Richter 2025.jpg|center|100px]] | [[:d:Q1247381|Q1247381]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Saskia Sassen]] | | data-sort-value="1947" | 1947-01-05 | | [[Податотека:Saskia Sassen (46824286234).jpg|center|100px]] | [[:d:Q239419|Q239419]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[Sheila Widnall]] | инженер, САД | data-sort-value="1938" | 1938-07-13 | | [[Податотека:Wfm Widnall se1.jpg|center|100px]] | [[:d:Q55175|Q55175]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[Sissel Tolaas]] | | data-sort-value="1959" | 1959<br/>1961 | | [[Податотека:Sissel-Tolaas by foto-di-matti.jpg|center|100px]] | [[:d:Q920088|Q920088]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Stefanie Dimmeler]] | | data-sort-value="1967" | 1967-07-18 | | | [[:d:Q110856|Q110856]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[Susan Greenfield]] | | data-sort-value="1950" | 1950-10-01 | | [[Податотека:Official portrait of Baroness Greenfield crop 2.jpg|center|100px]] | [[:d:Q336163|Q336163]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[Suzanne Lacasse]] | | data-sort-value="1948" | 1948-09-22 | | | [[:d:Q1670357|Q1670357]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Sybille Krämer]] | | data-sort-value="1951" | 1951-03-21 | | [[Податотека:Re publica 19 - Day 1 (33912756818) (cropped) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q1240119|Q1240119]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[Sylvia Paletschek]] | | data-sort-value="1957" | 1957-11-13 | | | [[:d:Q1233580|Q1233580]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Tamara Braun]] | | data-sort-value="1971" | 1971-04-18 | | [[Податотека:Tamara Braun 2016.png|center|100px]] | [[:d:Q534027|Q534027]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Tatiana Proskouriakoff]] | | data-sort-value="1909" | 1909-01-23 | data-sort-value="1985" | 1985-08-30 | [[Податотека:Charsolomon TProskouriakoff.jpg|center|100px]] | [[:d:Q269002|Q269002]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[Thida Thavornseth]] | | data-sort-value="1944" | 1944-01-25 | | | [[:d:Q539513|Q539513]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[Ursula Keller]] | | data-sort-value="1959" | 1959-06-21 | | [[Податотека:Ursula Keller 06 2019.jpg|center|100px]] | [[:d:Q1340732|Q1340732]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[Ursula Lehmkuhl]] | | data-sort-value="1962" | 1962-05-20 | | [[Податотека:Ursula Lehmkuhl-0361.jpg|center|100px]] | [[:d:Q2501748|Q2501748]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[Ursula Verhoeven-van Elsbergen]] | | data-sort-value="1957" | 1957-04-20 | | | [[:d:Q1468852|Q1468852]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[Wilma Ruth Albrecht]] | | data-sort-value="1947" | 1947 | | | [[:d:Q1348672|Q1348672]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Андреја Гец]] | американски астроном | data-sort-value="1965" | 1965-06-16 | | [[Податотека:Andrea Ghez (cropped1).jpg|center|100px]] | [[:d:Q493956|Q493956]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Вера Рубин]] | американски астроном и физичар | data-sort-value="1928" | 1928-07-23 | data-sort-value="2016" | 2016-12-25 | [[Податотека:Vera Rubin with antique globes.jpg|center|100px]] | [[:d:Q234888|Q234888]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[Мери Сомервил]] | шкотски астроном и полихистор | data-sort-value="1780" | 1780-12-26 | data-sort-value="1872" | 1872-11-28 | [[Податотека:Thomas Phillips - Mary Fairfax, Mrs William Somerville, 1780 - 1872. Writer on science - Google Art Project.jpg|center|100px]] | [[:d:Q268702|Q268702]] |} {{Wikidata list end}} 5z900pktfm8x5aiiepubu3o18bzjpbl 0 1203259 5590226 5559218 2026-07-10T16:30:24Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590226 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Татула | image = Datura stramonium 2 (2005 07 07).jpg | genus = Datura | species = stramonium | authority = [[Карл Лине|Л.]] | synonyms_ref = <ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2757848 The Plant List, ''Datura stramonium'' L.]</ref> | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |title=<small>Синоними</small> |''Datura bernhardii'' <small>Lundstr.</small> |''Datura bertolonii'' <small>Parl. ex Guss.</small> |''Datura cabanesii'' <small>P.Fourn.</small> |''Datura capensis'' <small>Bernh.</small> |''Datura ferocissima'' <small>Cabanès & P.Fourn.</small> |''Datura ferox'' <small>Nees 1834 not L. 1756</small> |''Datura hybrida'' <small>Ten.</small> |''Datura inermis'' <small>Juss. ex Jacq.</small> |''Datura laevis'' <small>L.f.</small> |''Datura loricata'' <small>Sieber ex Bernh.</small> |''Datura lurida'' <small>Salisb.</small> |''Datura microcarpa'' <small>Godr.</small> |''Datura muricata'' <small>Godr. 1873 not Bernh. 1818 nor Link 1821</small> |''Datura parviflora'' <small>Salisb.</small> |''Datura praecox'' <small>Godr.</small> |''Datura pseudostramonium'' <small>Sieber ex Bernh.</small> |''Datura tatula'' <small>L.</small> |''Datura wallichii'' <small>Dunal</small> |''Stramonium foetidum'' <small>Scop.</small> |''Stramonium laeve'' <small>Moench</small> |''Stramonium spinosum'' <small>Lam.</small> |''Stramonium tatula'' <small>Moench</small> |''Stramonium vulgare'' <small>Moench</small> |''Stramonium vulgatum'' <small>Gaertn.</small> }}}} '''Татула''' (Datura stramonium) — растение кое припаѓа на фамилијата Solanace и родот Datura. Се верува дека потекнува од [[Мексико]], но сега е распространето во многу други региони. ''Datura'' се користи во традиционалната медицина за ублажување на симптомите на астма, како аналгетик и за Паркинсонова болест. Тоа е исто така има моќен халуциноген и дисасоцијативен ефект. Алкалоидите кои ги содржи се одговорни и за лековитите и за халуциногените својства. Целото растение е високо-токсично, па неговото користење е ограничено. Малку поголема доза од лекот, може да биде смртоносна. Како лек се користи маслото, кое се прави од листовите на ова растение, а халуциноген ефект произведуваат неговите семенки. Татулата расте во форма на грмушка од 60 до 150&nbsp;cm. Коренот е бел,влакнест и долг, додека стеблото е жолто-зелено со многу листови. Листовите се 8 до 20&nbsp;cm долги, мазни и неправилно распоредени. Основата на листот е темнозелена, а делот кај основата (кај листната дршка) е посветлозелен. Ова растение цвета во лето. Цветовите се бледо розови до виолетови и се од 6 до 9&nbsp;cm долги. Чашката (каликс) е долга, тубуларна, наведната надолу и со остри агли. Венечните ливчиња (корола) се бледо розови до виолетови и преку ден се само делумно отворени, а целосно се отвораат само навечер. Плодот е во форма на јајце, со многу боцки. Изгледа како капсула која се отвора и внатре има семенки кои се црни и многу мали. Сите делови од ова растение содржат висока концентација на тропински алкалоид atropine, hyoscyamine, и scopolamine, кои се познати по своето халуциногено дејство. Ризикот од предозирање е многу голем, поради тоа што луѓето не се доволно информирани. Една семенка содржи околу 0.1&nbsp;mg атропин, а фаталната доза за возрасен човек е >10&nbsp;mg атропин и >2–4&nbsp;mg скрополамин. Интоксикацијата со '''''Datura stramonium''''' предизвикува делириум, хипертермија, тахикардија и други нус појави, кои можат да траат и неколку дена. Дејството и појавувањето на симптомите почнува 30 до 60 по интоксикацијата. Како што веќе наведовме погоре, ова растение многу се користи во медицината. Највеќе се користи како аналгетик и за намалување на симптомите на астма. Исто така се котисти и за Паркинсонова болест. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ентеогени]] [[Категорија:Флора на Мексико]] [[Категорија:Инвазивни растенија]] [[Категорија:Отровни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 552gorpx3crs44wbbsukr08mm0sxkjg 0 1208992 5590245 5564109 2026-07-10T16:36:27Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590245 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Цер | status = | image = Quercus cerris folliage.jpg | image_width = 250п | image_caption = гранка со листови | regnum = [[Plantae]] | phylum = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Fagales]] | familia = [[Fagaceae]] | genus = ''[[Даб|Quercus]]'' | sectio = ''[[Quercus (секција)|Quercus]]'' | species = '''''Q. cerris''''' | binomial = ''Quercus cerris'' | binomial_authority = [[Карл фон Лине|L.]] |range_map = Quercus cerris range.svg |range_map_caption = Распространетост на церо | synonyms= {{collapsible list|bullets = true |''Cerris australis'' <small>Raf.</small> |''Cerris austriaca'' <small>(Willd.) Raf.</small> |''Cerris crinita'' <small>(Lam.) Raf.</small> |''Cerris paliphleos'' <small>Raf.</small> |''Quercus aegilops'' <small>Scop.</small> |''Quercus ambrozyana'' <small>Simonk.</small> |''Quercus asplenifolia'' <small>A.DC.</small> |''Quercus austriaca'' <small>Willd.</small> |''Quercus cana'' <small>Steud.</small> |''Quercus crinita'' <small>Lam.</small> |''Quercus crispa'' <small>Steud.</small> |''Quercus echinata'' <small>Salisb. 1864 not Lam. 1779</small> |''Quercus frondosa'' <small>Mill.</small> |''Quercus frondosa'' <small>Steud.</small> |''Quercus haliphlaeos'' <small>Lam.</small> |''Quercus heterophylla'' <small>A.DC.</small> |''Quercus nicotrae'' <small>Lojac.</small> |''Quercus pseudocerris'' <small>Boiss.</small> |''Quercus ragnal'' <small>Lodd. ex Loudon</small> |''Quercus raynal'' <small>K.Koch</small> |''Quercus recurvisquamosa'' <small>St.-Lag.</small> |''Quercus secondatii'' <small>Steud.</small> |''Quercus thracica'' <small>Stef. & Nedjalkov</small> |''Quercus tournefortii'' <small>Willd.</small> |''Quercus tukhtensis'' <small>Czeczott</small> |''Quercus variegata'' <small>Lodd. ex Steud.</small> }}}} '''Цер''' ({{langx|la|Quercus cerris}}) – вид [[даб]]<ref>{{ДРМЈ|Цер}}</ref>. Церот е високо листопадно дрво. == Распространетост == Церот е [[Јужна Европа|јужноевропско]] и [[југозападна Азија|западноазиско]] дрво. Ареалот му се протега од [[Шпанија]] и [[Франција]] (каде е редок) на запад, преку [[Апенински Полуостров|Апенинскиот]] и [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] до [[Мала Азија]] и [[Сирија]] на исток. На север се протега до јужна [[Швајцарија]] и [[Австрија]], а најсеверно до [[Моравија]].<ref name="vukicevic">{{Наведена книга |last = Вукићевић |first = Емилија |title = Декоративна дендрологија |publisher = Привредно финансијски водич |series = |volume = |edition = 2 |year=2005 |location = Београд |pages=272-304 |id =}}</ref> == Опис == Церот долговечен вид и може да доживее 200 години. Достигнува висина од 30 до 35 метра и дебелина на стеблото од 1,3 м. Рано се развива дебела мртва [[кора (ботаника)|кора]] која е темносива, скоро црна, со длабоки надолжни пукнатини црвени на дното и ретки и тесни попречни. Младите гранчиња се влакнести, аглести, зеленикаво сиви.<ref name =vukicevic/><ref name=lanzara>{{Наведена книга|last=Lanzara|first=Paola|title=Drveće|year=1982|publisher=Mladinska kwiga|location=Zagreb}}</ref> [[Крошна]]та е густа, темна, со ширококонусен облик. [[Пупка|Пупките]] се доста ситни со бројни ситни, тесни јазичести ливчиња при основата, долги 2 см, карактеристични за церот. [[Лист]]овите се поединечни, наизменично распоредени. Имаат променлив облик, обично се долги 8-14 см и широки до 8 см, со 7-8 парови засеци или неправилно назабен обод. Пораснатиот лист е нежно кожест, на лице сјаен, со интензивна зелена боја, на опачината посветол и благо влакнест, особено околу нервите. [[Петелка]]та е долга 0,5-2,5 см. Разлистува нешто подоцна од [[стежер (даб)|стежерот]], на крајот на април или во текот на мај. Листовите остануваат на гранките до доцна есен.<ref name="vukicevic" /><ref name="lanzara" /> [[Цвет]]овите се еднополни, машките собрани во долги реси, а женските поединечни во групи по 2-5, на кратки дршки. Цвета истовремено со разлистувањето.<ref name="vukicevic" /><ref name="lanzara" /> [[Плод]]от е [[желад]], долг околу 4 см и широк околу 2 см, при врвот малку сплескан, со ситно избраздена површина по должината. До 1/3 или 1/2 е покриен со купулата. Купулата е покриена со кожести стипули (шубареста).<ref name="vukicevic" /><ref name="lanzara" /> <gallery> Quercus cerris bark BG 1.jpg|Длабоки пукнатини на кората, црвени на дното Цер - клонка.jpg|Карактеристични пупки Quercus cerris foliage Bulgaria 2.jpg|Кожести листови Цер - жълъд.jpg|Желад со „шубареста" купула </gallery> == Живеалиште == Церот претежно е ксеротермен вид, приспособен на субмедитеранската и умерено континенталната клима на југоисточна Европа. Најмногу му одговараат подлабоки, доста суви, слабо кисели земјишта. Церот сака светлина. Во висина расте повеќе од [[плоскач]]от како и од [[горун]]от.<ref name="vukicevic" /> == Поврзано == * [[Даб]] * [[Стежер (даб)|Даб стежер]] * [[Горун]] * [[Сладун]] * [[Дрво (материјал)]] * [[Желад]] == Наводи == {{наводи|30em}} == Литература == * {{Наведена книга |last = Вукићевић |first = Емилија |title = Декоративна дендрологија |publisher = Привредно финансијски водич |series = |volume = |edition = 2 |year=2005 |location = Београд |pages=272-304 |id =}} * {{Наведена книга |last=Grlić|first=Ljubiša|title=Enciklopedija samoniklog jestivog bilja|year=1986|publisher=August Cesarec|location=Zagreb|pages=83-85}} * {{Наведена книга|title=Šumarska enciklopedija. 1, A-Kos|year=1959|publisher=Grafički zavod Hrvatske|location=Zagreb|pages=79}} * {{Наведена книга |last=Lanzara|first=Paola|title=Drveće|year=1982|publisher=Mladinska kwiga|location=Zagreb}} == Надворешни врски == {{портал|Биологија}} {{Ризница-врска|Quercus cerris}} {{wikispecies|Quercus cerris}} * [http://www.gimnazijaso.edu.rs/gornje-podunavlje/biljke/sume/hrast-cer.php Cer - Quercus cerris] - Посетено на 1. 2. 2016. * [https://web.archive.org/web/20160202152051/http://www.zelenaenergija.org/clanak/grijanje-na-drva-kako-povecati-energetsku-iskoristivost-drveta/2540 Grijanje na drva - kako povećati energetsku iskoristivost drveta] - Посетено на 1. 2. 2016. * {{Наведено списание |first1=Добринка |last1=Јокић |first2=Владимир |last2=Николић |title=СТАБЛА-ЗАПИСИ |journal=Јутро |date=2012 |url=http://dobrojutro.info/sr/%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B8 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=09. 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Taxonbar}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Даб]] [[Категорија:Листопадни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Шумарство]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Украсни дрва]] 0jxdljtnnuwcctym9vb69pe5i7o3i7i 0 1212879 5590347 5586968 2026-07-10T23:55:29Z Buntopsih 8397 Ажурирање на животописот и библиографијата со понови изданија и додадени извори, исправени јазични и технички грешки. 5590347 wikitext text/x-wiki {{Внимание}} '''Бранко Прља''', познат и под псевдонимите '''Берт Стајн''' и '''Исак Сима''' (Branko Prlja; {{роден на|13|август|1977}}) — македонски писател, [[новинар]] и [[графички дизајн]]ер, основач на првиот литературен електронски конкурс во Македонија „Електролит“ <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.kapka.arno.mk/Elektrolit/index.htm |title=архивска копија |accessdate=2021-12-23 |archive-date=2021-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211223003926/https://www.kapka.arno.mk/Elektrolit/index.htm |url-status=dead }}</ref> и основач на креативниот колектив „Капка“ <ref>https://okno.mk/node/15899</ref>, на порталот „Арно.мк“ (заедно со Владимир Карер),<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://arno.mk/ |title=архивска копија |accessdate=2019-02-17 |archive-date=2022-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220106190924/https://arno.mk/ |url-status=dead }}</ref> како и на првиот агрегатор на вести од науката во Македонија „Science.mk“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://science.mk/|title=НАУКА МК -Агрегатор за вести од науката и технологијата|work=science.mk|language=en-US|accessdate=2021-12-23|archive-date=2021-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20211223005218/https://science.mk/|url-status=dead}}</ref> Во [[Македонска книжевност|македонската книжевност]] има воведено неколку жанрови, како: измислени вести, образовна проза и дистопија. Пишува и под псевдонимот Берт Стајн и се занимава со графички дизајн. Активно работи на полето на реупотреба и екологија на социјалните медиуми со групите како Дај, не фрлај<ref>https://www.facebook.com/groups/dajnefrlaj/</ref> и „Кеса, не благодарам. Торба си носам“<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.facebook.com/groups/kesa.ne.torba.da/about/|title=Кеса не, благодарам. Торба си носам!|work=www.facebook.com|language=mk|accessdate=2021-12-23}}</ref>. ==Животопис== Бранко Прља е роден во [[Сараево]] во 1977 година, а од 1990 година живее и работи во Скопје. Завршил во гимназијата „Јосип Броз Тито,“ во Скопје и дипломирал на факултетот за „Арт и дизајн“ на ЕУРМ, отсек Графички дизајн во Скопје. Неговата прва книга „За секого по нешто, за некого ништо“ <ref>https://okno.mk/node/2645</ref> била објавена во година, а оттогаш активно објавува во различни прозни жанрови. Во 2005 година го основал креативниот колектив КАПКА (Креативен активизам преку пародија, критика и алегорија) и се здружува со повеќе уметници, како [[Владимир Лукаш]], Олгица Димитровска, Владимир Димчев, Никола Пчински, Александра Кардалевска, Нада Прља и други. Заедно имаат организирано изложби, работилници и перформанси <ref>https://okno.mk/node/15907</ref>, а под името Капка, има издадено повеќе изданија, меѓу кои и весниците со измислени вести „Вести во земјата на чудата“ <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pirej.mk/branko-prlja-vest-od-nesvest/ |title=архивски примерок |accessdate=2018-12-07 |archive-date=2017-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170726042640/http://pirej.mk/branko-prlja-vest-od-nesvest/ |url-status=dead }}</ref>. Во 2006 година го создал првиот електронски конкурс за литература во Македонија, кој под покровителство на [[Темплум]] и [[Никола Гелевски]] конкурсот се одвивал две години, при што расказите на наградените автори биле собрани во две годишни книги. На овој конкурс се јавиле повеќе автори кои подоцна во следните десетина години се афирмирале на македонската книжевна сцена и освоиле повеќе награди.<ref>https://okno.mk/node/75264</ref> Во следните години објавува повеќе книги од областа на кусата проза, сатиричната проза, образовната и научно-популарната проза, како и дела за деца и млади. Во овој период ги објавува серијата „Досие“, книгите „Атом и Ева“ и „Азбука за нефизичари“, како и дел од книгите создадени во соработка со Нина Прља. <ref name="lektira">[https://lektira.mk/avtor/branko-prlja/ „Бранко Прља“], Лектира.мк, 27 февруари 2018.</ref> Двапати бил финалист за наградата „Роман на годината“, на [[Утрински весник]]: за 2015 година со делото „[[3 минути и 53 секунди]]“ објавено под псевдонимот Берт Стајн <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://vecer.mk/kultura/teloto-vo-koe-treba-da-se-zhivee-e-roman-na-godinata |title=архивски примерок |accessdate=2018-12-07 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319213821/http://vecer.mk/kultura/teloto-vo-koe-treba-da-se-zhivee-e-roman-na-godinata |url-status=dead }}</ref> и на Фондацијата „Славко Јаневски“ за 2017 со делото „[[Апокалипса.мк]]“<ref>[https://fsj.mk/project/2017-godina/ „2017 година“], Фондација „Славко Јаневски“.</ref>. Од 2017 до 2019 година ги објавува дистописките романи „Реплика.мк“ и „Воскресение.мк“. Покрај прозата, објавува и научно-популарни и поп-културни изданија, меѓу кои книги посветени на Алберт Ајнштајн, Никола Тесла, Исак Њутн, Стивен Хокинг, Курт Кобејн и други личности од науката и популарната култура. Од 2020-тите, дел од неговата работа е поврзана со екологија, дигитални медиуми, архивистика, графити и урбана култура. Во овој период, во соработка со Владимир Карер, ги објавува книгите „25 факти за аерозагадувањето и начини како можеш да го намалиш“ и „Дај, не фрлај – од Фејсбук група до еко-револуција!“. Во 2022 година ја објавил книгата „Еднаш Курт Кобејн тропал со лажици по куфери…“, во која се користени илустрации направени со помош на алатката Stable Diffusion. Во медиумски извори книгата е претставена како прва македонска книга со илустрации направени со вештачка интелигенција.<ref>[https://okno.mk/node/95057 „Бранко Прља објави прва книга со илустрации направени со помош на вештачка интелигенција“], Окно, 2 ноември 2022.</ref> Во 2024 година бил уредник на „ГРРФТ“, македонски магазин/фанзин за графити,<ref>[https://trn.mk/grrft-nov-makedonski-magazin-fanzin-za-grafiti/ „ГРРФТ“, нов македонски магазин/фанзин за графити], Трн.мк, 17 април 2024.</ref> а во 2025 година ја објавува книгата „Ѕидови што зборуваат: графити приказни од скопските улици“.<ref>[https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/65872645?format=marc „Ѕидови што зборуваат: графити приказни од скопските улици“], COBISS.</ref> Како графички дизајнер има искуство од 2003 година, при што дизајнирал повеќе стотици книги, а има работено за повеќе издавачки куќи, адвертајзинг агенции, како и самостојно. ==Творештво== Бранко Прља е автор на повеќе дела во различни жанрови, меѓу кои кратка проза, сатирична проза, измислени вести, образовна и научно-популарна проза, дистописки романи, книги за деца и млади, поп-културни изданија и книги поврзани со урбана култура. Покрај своето име, пишува и под псевдонимите Берт Стајн и Исак Сима.<ref name="lektira2">[https://lektira.mk/avtor/branko-prlja/ „Бранко Прља“], Лектира.мк, 27 февруари 2018.</ref> Делата ги дели во повеќе циклуси, а најчесто станува збор за трилогии заокружени со една збирка или со дополнително четврто дело. Извадоци од делата може да се прочитаат на мрежното место Капка <ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.kapka.arno.mk/MK/books/branko-prlja/ |title=архивска копија |accessdate=2021-12-23 |archive-date=2021-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211223003618/https://www.kapka.arno.mk/MK/books/branko-prlja/ |url-status=dead }}</ref> и на порталот и Арно.мк<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://arno.mk/2021/09/01/nova-besplatna-knigicka-od-arno-mk-za-pocetok-na-novata-ucebna-godina/|title=Нова бесплатна книгичка од Арно.мк за почеток на новата учебна година!|last=Прља|first=Бранко|date=2021-09-01|work=Арно.мк|language=mk-MK|accessdate=2021-12-23|archive-date=2021-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20211223003620/https://arno.mk/2021/09/01/nova-besplatna-knigicka-od-arno-mk-za-pocetok-na-novata-ucebna-godina/|url-status=dead}}</ref>. ===Многу куси раскази=== * [[За секого по нешто, за некого ништо]] (2003) * Приказни обични за луѓе необични (2012) * Чадор без рака да го држи (2013) * Како да држиш чадор без рака (2016) Три негови кратки раскази се застапени во антологијата на македонскиот краток расказ, „[[Џинџуџе во земјата на афионите]]“ ([[Темплум]], 2022).<ref>Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), ''Џинџуџе во земјата на афионите: антологија на македонскиот краток расказ''. Скопје: Темплум, 2022, стр. 241-244.</ref> ===Образовна проза=== * Досие: Планета Икс (2009) * Досие: Ѕвезда Немезис (2011) * Досие: Универз Ум (2012) * Атом и Ева (2012) * Азбука за нефизичари (2013) ===Измислени вести=== * Вести во земјата на чудата (2005) * Парите се отепувачка (2006) * Вести од подрумот на баба ми (2007) * Вест од Несвест (2010) ===Соработка со Нина Прља=== * Азбука на игранка (2014) * Букви, во збор! (2015) * Коњи, или прирачник за тоа како да станеш вистинска каубојка (2015) *Вселенскиот пионер Јуриј Гагарин (2021) ===Под псевдоним Берт Стајн=== * 3 минути и 53 секунди (2015, како Берт Стајн) * 1 час и 30 минути (2016, Берт Стајн) *„Од кој филм беше?“ – 150 сцени од познати филмови (2021) *3 минути и 53 секунди – графичка новела (2023) *Ѕидови што зборуваат: графити приказни од скопските улици (2025) *Градот под бојата: графити приказни и урбана археологија (2026) ===Фактопедии=== * Необични факти од животот на Алберт Ајнштајн (2017) * Необични факти од животот на Никола Тесла (2017) * Јаболкото на Њутн (2018) *Made In China (2019) *Неверојатниот живот на Стивен Хокинг (2019) *25 факти за аерозагадувањето и начини како можеш да го намалиш (2020) *Бунтовнички со причина: жени од историјата на Македонија кои се бореле за прав(д)ата! (2024) *Еднаш Курт Кобејн тропал со лажици по куфери… (2022) === Дистописки романи === * Апокалипса.мк (2017) *Реплика.мк (2018) *Воскресение.мк (2019) === Урбана култура и графити === * ГРРФТ: графити магазин #1 (2024, уредник) *Ѕидови што зборуваат: графити приказни од скопските улици“ (2025) *Градот под бојата: графити приказни и урбана археологија (2026) *Гррфт: графити магазин #2 (2025, уредник) ==Наводи== {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:П}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Македонски новинари]] [[Категорија:Македонски графички дизајнери]] [[Категорија:Родени во 1977 година]] [[Категорија:Луѓе од Сараево]] [[Категорија:Членови на ДПМ]] oqdrxbirsa2i93ch75mow711u6pnlpm 0 1237447 5590238 5558181 2026-07-10T16:34:08Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590238 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Тропски стршлен | image = Vespa tropica-Kadavoor-2015-10-27-002.jpg | image_caption = Возрасна единка. | taxon = Vespa tropica | authority = [[Карл Линеаус|Linnaeus]], 1758 | synonyms = *''Sphex tropica'' <small>Linnaeus,1758</small> *''Vespa cincta'' <small>[[Johan Christian Fabricius|Fabricius]], 1775</small> *''Vespa eulemoides'' <small>du Buysson, 1905</small> }} '''Тропскиот стршлен''' (''Vespa tropica'') е тропски вид на [[стршлени|стршлен]] кој се наоѓа во [[Јужна Азија]], [[Нова Гвинеја]] и [[Западна Африка]] и за кој неодамна е откриено дека е инвазивен вид на [[Гуам]]. Тоа е грабливец на [[оси]] и поседува моќен убод, што може да предизвика екстремна болка и оток. == Опис == Работниците на тропскиот стршлен се со должина од околу 24–26 мм, додека матиците растат до 30 мм. Главата е темнокафеава или црвена; абдоменот е црн со изразена жолта лента што го опфаќа најголемиот дел од вториот абдоминален сегмент. Сепак, има некои варијации во опсегот и во Сингапур и југоисточна Азија примероците честопати се целосно црни и поголеми по големина, додека во другите региони, како што е Хонгконг, главата и крилјата на градниот кош се нормално црвеникави.<ref name = Vespa>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.vespa-bicolor.net/main/vespid/vespa-tropica.htm | title = ''Vespa tropica'' | accessdate = 11 April 2017 | publisher = vespa-bicolor.net | work = Aculeates of Asia | archive-date = 2017-01-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170119161226/http://www.vespa-bicolor.net/main/vespid/vespa-tropica.htm | url-status = dead }}</ref> Трета форма на боја се наоѓа во Андаманците и Никобарите, која има црвеникаво-кафеава глава и градниот кош и целата дорзална плоча на секој сегмент на гастроумот е портокалова, освен првата.<ref name = Kumar>{{Наведено списание | author1 = P. Girish Kumar | author2 = G. Srinivasan | year = 2010 | title = Taxonomic studies of hornet waps (Hymenoptera: Vespidae) ''Vespa'' Linnaeus of India | journal = Records of the Zoological Survey of India | url = http://faunaofindia.nic.in/PDFVolumes/records/110/02/0057-0080.pdf | volume = 110 | issue = 2 | pages = 57–80}}</ref> == Распространетост == Тропскиот стршлен е распространет низ јужна [[Азија]], од [[Авганистан]] до [[Филипини]]те, јужно до [[Нова Гвинеја]],<ref name = Barss>{{Наведено списание | author = P. Barss | year = 1989 | title = Renal failure and death after multiple stings in Papua New Guinea. Ecology, prevention and management of attacks by vespid wasps. (abstract) | journal = Medical Journal of Australia | volume = 151 | issue = 11-12 Pages = 659-63 | pmid=2593913 | pages=659–63}}</ref> и [[Нова Британија]], но е забележан во [[Австралија]].<ref name = Bequeart>{{Наведено списание | author = Joseph Bequeart | year = 1936 | title = The common oriental hornets, ''Vespa tropica'' and ''Vespa affinis'', and their color forms. | journal = Treubia | volume = 15 | issue = 4 Pages = 329-512}}</ref> == Особености == Тропскиот стршлен често ги напаѓа гнездата на другите видови оси и ги зема ларвите назад до своето гнездо за да се хранат со нивните ларви. Забележано е дека често напаѓаат пчели. Тропскиот стршлен се поврзува со шумите во низините, до надморска височина до 2100м.<ref name = Archer>{{Наведено списание | author = Michael E. Archer | year = 2008 | title = Taxonomy, distribution and nesting biology of species of the genera Provespa Ashmead and Vespa Linnaeus (Hymenoptera, Vespidae) | url = http://s3.amazonaws.com/academia.edu.documents/11518367/Archer%202008b.pdf?AWSAccessKeyId=AKIAIWOWYYGZ2Y53UL3A&Expires=1492032635&Signature=ZOCj7wmzBhr2hlvOTZ7yeq5%2Fxv0%3D&response-content-disposition=inline%3B%20filename%3DArcher_2008b_Taxonomy_distribution_and_n.pdf | journal = Entomologist's Monthly Magazine | volume = 144 | issue = 1727 | pages = 69–101}}</ref> Гнездата обично се наоѓаат на 3м над земјата во шупливите дрвја или во подземните шуплини нормално до длабочина од 20 см. Во близина на човечките живеалишта, стршленот прави гнезди под покриви, во тавани и шупи. ==Наводи== {{Reflist}} ==Надворешни врски== *[http://www.vespa-bicolor.net/main/vespid/vespa-tropica.htm Тропски стршлен] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170119161226/http://www.vespa-bicolor.net/main/vespid/vespa-tropica.htm |date=2017-01-19 }} *[http://www.vespa-crabro.de/vespa-tropica.htm Тропски стршлен] [[Категорија:Стршлени]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] 2vl31eyqmm1t03n7gt2pxmh147oyc2h 0 1237484 5590267 5558091 2026-07-10T16:42:29Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590267 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Црн Аполон | image = Parnassius mnemosyne3.JPG | image_caption = | image2 = Clouded apollo (Parnassius mnemosyne) female.jpg | image2_caption = | taxon = Parnassius mnemosyne | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[Систем на природата|1758]]) }} '''Црн Аполон''' (''Parnassius mnemosyne'') е [[пеперутка]] од семејството на [[Ластовичарки]]. Црниот Аполон ги населува мочурливите и шумските предели, предели кои имаат доста цветови и растенија. Не се наоѓа на предели со надморска височина од над 1500 м. == Распространетост == Неговата распространетост е од [[Пиринеи]]те, преку Централниот масив, [[Балкан]]от и [[Македонија]], [[Алпи]]те и [[Карпати]]те, сè до [[Средна Азија]]. Таа ги населува сите европски земји, вклучително и Норвешка, каде што се појавува ретко и само на одредени места. Еден подвид живеел во Данска, но сега е изумрен. Голем број географски раси и поединечни форми се разликуваат во овој широк регион. ==Подвидови== Дел од подвидовите на Црниот Аполон се: * ''Parnassius mnemosyne adamellicus'' * ''Parnassius mnemosyne balcanica'' <small>[Bryk & Eisner, 1930]</small> * ''Parnassius mnemosyne bucharanus'' <small>[Bryk, 1912]</small> * ''Parnassius mnemosyne caucasia'' <small>[Verity, [1911] ]</small> * ''Parnassius mnemosyne craspedontis'' <small>[Fruhstorfer, 1909]</small> * ''Parnassius mnemosyne falsus'' <small>[Pagenstecher, 1911]</small> * ''Parnassius mnemosyne giganteus'' <small>[Staudinger, 1886]</small> * ''Parnassius mnemosyne leonhardiana'' <small>[Fruhstorfer, 1917]</small> * ''Parnassius mnemosyne nivalis'' <small>[Grose-Smith, 1908]</small> * ''Parnassius mnemosyne nubilosus'' <small>[Christoph, 1873]</small> * ''Parnassius mnemosyne ochraceus'' <small>[Austaut, 1891]</small> * ''Parnassius mnemosyne orientalis'' <small>[Verity, 1911]</small> * ''Parnassius mnemosyne parnassia'' <small>[Bryk, 1932]</small> * ''Parnassius mnemosyne problematicus'' <small>[Bryk, 1912]</small> * ''Parnassius mnemosyne talboti'' <small>[Bryk, 1932]</small> * ''Parnassius mnemosyne ucrainicus'' <small>[Bryk & Eisner, 1932]</small> * ''Parnassius mnemosyne ugrjumovi'' <small>[Bryk, 1914]</small> * ''Parnassius mnemosyne uralka'' <small>[Bryk, 1921]</small> * ''Parnassius mnemosyne valentinae'' <small>[Sheljuzhko, 1943]</small> * ''Parnassius mnemosyne weidingeri'' <small>[Bryk & Eisner, 1932]</small> == Галерија == <gallery mode=packed> Parnassius mnemosyne MHNT CUT 2013 3 5 Le Mont Dore Male dos.jpg|Мажјак Parnassius mnemosyne MHNT CUT 2013 3 5 Le Mont Dore Male ventre.jpg|Мажјак, долен дел Parnassius mnemosyne MHNT CUT 2013 3 5 Le Mont Dore Femelle dos.jpg|Женка Parnassius mnemosyne MHNT CUT 2013 3 5 Le Mont Dore Femelle ventre.jpg|Женка, долен дел </gallery> <gallery mode=packed> Parnassius mnemosyne ilster.jpg|Црн Аполон Parnassius mnemosyne.female.jpg|Темнка женка Parnassius mnemosyne - Schwarzer Apollo 03 (HS).jpg|Гасенија </gallery> == Живеалиште == Оваа пеперутка е доста честа во Европа. Женката носи бели јајца. [[Гасеница]]та се храни само во топли сончеви денови, инаку се крие под листови и камења.<ref>Hansen Lars Ove and Aarvik Leif, Trondheim. 2004 Clouded Apollo - Parnassius mnemosyne (Linnaeus, 1758), [http://www.nhm.uio.no/norlep/english/papilionidae/mnemosyne.html data sheet] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070529215410/http://www.nhm.uio.no/norlep/english/papilionidae/mnemosyne.html |date=2007-05-29 }} in [http://www.nhm.uio.no/norlep/english/ Lepidoptera of Norway] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070729210423/http://www.nhm.uio.no/norlep/english/ |date=2007-07-29 }}</ref> Во некои региони пепетутката има заштитен статус. ==Наводи== {{Reflist}} ==Надворешни врски== *[http://ftp.funet.fi/index/Tree_of_life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/papilionidae/parnassiinae/parnassius/ Funet] *[http://www.barcodinglife.org/index.php/Taxbrowser_Taxonpage?taxid=70619 Слики од Црниот Аполон] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160304133708/http://www.barcodinglife.org/index.php/Taxbrowser_Taxonpage?taxid=70619 |date=2016-03-04 }} {{Wikispecies|Parnassius (Driopa) mnemosyne}} {{Ризница-врска|position=left|Parnassius mnemosyne}} {{Taxonbar|from=Q30665}} [[Категорија:Ластовичарки]] [[Категорија:Инсекти на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] mt9a43j1g8xn33s880csf9wknbd9o2x 0 1237641 5590229 5558157 2026-07-10T16:31:08Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590229 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Dingy skipper (Erynnis tages) male.jpg | image caption = Мажјак | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Arthropod]]a | classis = [[Insect]]a | ordo = [[Шаренци|Lepidoptera]] | familia = [[Hesperiidae]] | genus = ''[[Erynnis]]'' | species = '''''E. tages''''' | binomial = ''Erynnis tages'' | binomial_authority = ([[Linnaeus, 1758]]) }} '''Темната дебелоглавка''' (''Erynnis tages'') е [[пеперутка]] од семејството на [[Дебелоглавки]]. Пеперутката ја има и во [[Македонија]]. == Распространетост == Пеперутката ја има во цела [[Европа]], [[Мала Азија]] и [[Средна Азија]], сè до Амурската област. Пеперутката сака отворени површини и живеалишта до 2000 метри надморска висина. Пеперутката лета во две генерации од мај до јуни и од јули до август. Сепак, во високите предели има само една генерација. == Животен циклус== Јајцата се полагаат поединечно на млади листови, омилена храна за ларвите е ''Hippocrepis comosa'' и ''Lotus pendunculatus''. Гасениците прават засолниште со виткање на листови и се грани до август. Потоа создава засолниште за хибернација. ==Наводи== {{Reflist}} *Jim Asher et al. ''The Millennium Atlas of Butterflies of Britain and Ireland'' Oxford University Press == Надворешни врски == * [http://insects.balkans.free.fr/list.html Список на пеперутки во Македонија] *[https://web.archive.org/web/20080415235256/http://www.butterfly-conservation.org/Butterfly/32/Butterfly.html?ButterflyId=19 Конзервација на пеперутки] *[https://web.archive.org/web/20040819052622/http://www.toyen.uio.no/norlep/english/hesperiidae/tages.html Пеперутки во Норвешка] *[http://www.ukbutterflies.co.uk/species.php?vernacular_name=Dingy%20Skipper Пеперутки во Велика Британија] {{Taxonbar|from=Q867291}} [[Категорија:Дебелоглавки]] [[Категорија:Инсекти на Македонија]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] mz0eq1x85wie0864khtwhwahaw0eq3j 0 1238339 5590357 5317400 2026-07-11T05:58:05Z Mykhal 65563 Mykhal ја премести страницата [[Бик (планинa)]] на [[Бик (планина)]]: title Cyrl+Latn (планин<[[a]]>) → Cyrl (планин<[[а]]>) 5317400 wikitext text/x-wiki [[File:HU subregion 6.5.1. Központi-Bükk.png|thumb|right|300px|Местоположба на планините Бик]] '''Планините Бик''' (Унгарски: '''Bükk''') се дел од [[Северни Унгарски Планини|Северно Унгарските Планини]] на Внатрешни Западни Карпати. Голем дел од областа е вклучена во Националниот парк Бик. == Географија == Иако [[Кекеш]], највисоката точка во Унгарија, не е овде, туку во планините [[Матра]], просечната висина на планините Бик - со повеќе од 20 врвови, е повисока 900 м - ја надминува висината на Матра. Највисоката точка на Бик е Кетеш Берц (961 м)<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://index.hu/tudomany/2014/02/05/uj_csucsa_van_a_bukknek/&psig=AOvVaw0oF9N7nd1VU0qaPtR6RVqK&ust=1564642536900527|title=Index|work=www.google.com|accessdate=2019-07-31}}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, трет највисок врв во Унгарија по [[Кекеш]] и Гаљајатете. Во планинскиот венец има 1115<ref>You can find information about Hungarian caves here: {{Наведена мрежна страница|url=http://www.termeszetvedelem.hu/index.php?pg%3Dcaves|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506081709/http://www.termeszetvedelem.hu/index.php?pg=caves|archive-date=2016-05-06|accessdate=2009-03-30}}</ref> познати пештери, вклучително и Бињас-барланг (рударска пештера, 274 м) и Иштван-лапа (254 м), најдлабоките пештери во Унгарија, археолошки важната пештера Селета, [[Термална бања во Мишколц|Пештерската бања]] (главна туристичка атракција на Мишколц-Таполка ), Пештерата Ана и Пештерата Иштван. 52 од пештерите се заштитени заради нивната [[фауна]] и микроклима. Планинскиот венец е исто така познат по своите скијачки капацитети сместени околу Банкут. Постојат голем број на одржувани скијачки падини опремени со неколку лифтови Ј-бар. Долгите традиции на скијање - на ниво на трки и рекреација - во Бик се негувани од локалните ентузијасти што се во „Ски-клубот„ Банкут“, исто така задолжени и за работење и развој на еден од најголемите [[Алпско скијање|алпски скијачки]] центри во Унгарија . == Галерија == <gallery> File:Bukkszentkereszt-03.JPG|Шума File:Istállós-kő-barlang.jpg| Влез во една од пештерите File:Ski lifts at Bánkút, Hungary (2006).jpg|Ски лифт </gallery> == Наводи == === Белешки === {{Наводи|2}} === Литература === * {{Наведено списание|last=Lénárt|first=László|date=November 2006|title=Karst water potential of Bükk area – environmental tasks for long term utilization|url=http://www.norda.hu/norda/fajlok/folyoirat-6_szam.pdf|journal=Észak-magyarországi stratégiai füzetek|publisher=MTA Regionális Kutatások Központja|volume=Series 3|issue=2|access-date=2009-03-30}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}   * {{Наведена книга|title=A Bükk turistakalauza|last=Rakaczky|first=István|publisher=Bíbor Kiadó|year=1996|isbn=963-85610-1-7|location=Miskolc|author-link=Rakaczky István}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.menesgazdasag.hu/index.php?option=com_content&task=view&id=114&Itemid=10|title=Állami Ménesgazdaság Szilvásvárad|year=2007|work=Állami Ménesgazdaság Szilvásvárad|publisher=Állami Ménesgazdaság Szilvásvárad|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104234253/http://www.menesgazdasag.hu/index.php?option=com_content&task=view&id=114&Itemid=10|archive-date=2009-01-04|accessdate=2008-02-14}} == Надворешни врски == * [http://hoehlenthermalbad-ungarn.de/deutsches канцеларија miskolc / ARC покажете ја картичката] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201028030604/https://hoehlenthermalbad-ungarn.de/deutsches |date=2020-10-28 }} * [https://archive.today/20110316035329/http://www.unep-wcmc.org/sites/pa/0083v.htm Национален парк Бакк] * [http://www.mlbe.hu Клуб за печење на Марсел Лобес] * [http://szallaskeres.hu/Bükk Сместување во Бакк] [[Категорија:Планини во Унгарија]] o3l8vajd7oqjtwtdyl3bco85d188awr 1 1238340 5590359 3933148 2026-07-11T05:58:06Z Mykhal 65563 Mykhal ја премести страницата [[Разговор:Бик (планинa)]] на [[Разговор:Бик (планина)]]: title Cyrl+Latn (планин<[[a]]>) → Cyrl (планин<[[а]]>) 3933148 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{Вики Клуб}} fmfd2stxmmu6bqaumz8yml8bh5zjn49 0 1243822 5590398 5448462 2026-07-11T09:26:14Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590398 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Writing with both hands.png|мини|200px|десно|Лице пишува со двете раце.]] '''Оборакост''' или '''амбидекстрија''' — појава на способност кај некои луѓе да имаат вродена или стекната моќ подеднакво вешто да ги користат и левата и десната страна на своето тело, пред сè, [[рака|рацете]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.oxforddictionaries.com/definition/english/ambidextrous?q=Ambidexterity#ambidextrous__5/ |title=bihandgle - definition of bihandgle in English from the Oxford dictionary |accessdate=2020-05-20 |archive-date=2016-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160614190316/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/ambidextrous?q=Ambidexterity#ambidextrous__5/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.rightleftrightwrong.com/what.html |title=Right, Left, Right, Wrong! - What is Handedness? |accessdate=2020-05-20 |archive-date=2015-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003103041/http://www.rightleftrightwrong.com/what.html |url-status=dead }}</ref>. Само околу еден процент од луѓето природно ја имаат оваа способност и нарекуваат амбидекстери.<ref>[http://www.sciencedaily.com/releases/2010/01/100125094511.htm "Mixed-handed children more likely to have mental health, language and scholastic problems, study finds. "]</ref> Различни се нивоата на капацитет и разновидноста на појавата на оборакост, а најретко се среќава во потполност еднаква способност и ефикасност на користење на двете раце. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Моторика]] [[Категорија:Умствени процеси]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] q4rchw7t3tz0etk6le8tdw8xeembsi6 0 1249363 5590164 5323242 2026-07-10T13:40:15Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590164 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Симеон Молеров | портрет = Simeon Molerov IMARO.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на|15|февруари|1875}} | роден-место = {{роден во|Банско}}, [[Отоманско Царство]] | починал-дата = {{починал на|7|мај|1923}} | починал-место = {{починал во|Банско}}, [[Бугарија]] | починал-причина = | националност = [[Македонец]] | познат = | занимање = револуционер<br> | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Симеон Молеров''' (роден на {{роден на|15|февруари|1875}} година во {{роден во|Банско}} - починал на {{починал на|7|мај|1923}} година во {{починал во|Банско}}) — македонски револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] (МРО). Тој учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] (1895), потоа во [[Афера мис Стон|запленувањето]] на мис [[Елен Стоун]] (1901), како и во [[Илинденското востание]] (1903), кога бил член на Востаничкиот штаб во [[Разлошко]]. По востанието бил избран за радовишки околиски војвода (1904–1906), потоа и за скопски војвода (1906 –1908). Исто така, учествувал во [[Балкански војни|Балканските]] (1912 - 1913) и во [[Првата светска војна]] (1914 - 1918).<ref name="МакЕнц">{{МакЕнц|982-983|Молеров|II}}</ref> ==Животопис== Симеон Молеров е роден на [[15 февруари]] [[1875]] година во селото [[Банско]], [[Пиринскиот дел на Македонија]]. Тој е внук на живописецот [[Симеон Димитров Молеров]] од големото семејство [[Молерови]]. Завршил класно училиште во родниот град и работел како чевлар во [[Софија]]. Потоа се пријавил во армијата и завршил ветеринарно училиште во [[Софија]]. Симеон Молеров учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] во [[1895]] година<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893 – 1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 109 – 110.</ref>. Во [[1896]] година тој се вратил во родниот крај и [[Гоце Делчев]] го привлекол да стане член на месниот комитет на [[МРО]] и војвода на реонската чета. По неговото пристапување на Организацијата, Молеров ја проширил револуционерната мрежа во [[Разлог]] и организирал канал за пренесување на оружјето во [[Серско]] и [[Солун]]. Во [[1901]] година Симеон Молеров учествувал во [[Афера мис Стон|аферата Мис Стон]], а веќе следната година бил избран за кочански војвода. На почетокот негови четници биле [[Димитар Грчев]] од [[Порој (село)|Порој]],<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893 – 1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 39.</ref>, Крсто од [[Скопје]], [[Диме Апостолов]] од [[Кавадарци]], [[Богдан Шејнов]] од [[Свети Николе]], [[Васил Талев]] од [[Белушино]], [[Георги Костадинов]] од [[Мусомишта]], [[Крум Џеров]] од [[Охрид]], [[Коста Андонов]] од [[Брезово]], [[Мијал Стојчев]] од Брезово и Селен од Прибогово.<ref>[http://www.promacedonia.org/gd2/gd_11.html Кьосев, Дино, „Гоце Делчев. Писма и други материали“, БАН, София 1967, стр. 332]</ref> Во летото [[1903]] година Симеон Молеров бил делегат од [[Разлог]] на [[Серски револуционерен округ|Серскиот револуционерен округ]] и бил избран за член на окружното раководно тело. Во [[Илинденското востание]] учествувал во Востаничкиот штаб во Разлошко, а по востанието бил избран за радовишки околиски војвода (1904–1906), потоа и за скопски војвода (1906 –1908). По [[Младотурската револуција]] во [[1908]] година, тој се легализирал и се вратил во родното село и станал претседател на месното читалиште. Но на крајот на [[1909]] година Симеон Молеров бил уапсен и затворен во [[Мала Азија]]. Меѓутоа, на патот кон [[Солун]], тој побегнал и се населил во [[Софија]], каде работел како ветеринарен техничар. Симеон Молеров учествувал во [[Балканските војни]] (1912 - 1913) и во [[Првата светска војна]] (1914 - 1918). За време на Балканските војни бил војвода на партизанска чета бр. 38 на [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]], која дејствувала во [[Струмичко]] во тилот на отоманската војска, а подоцна служел во 15-тата штипска дружина<ref>Гоцев, Димитър. Национално-освободителната борба в Македония 1912 – 1915, Издателство на БАН, София, 1981, стр. 21.</ref>. По војните Симеон Молеров се вратил во [[Банско]] и станал член на партијата [[Бугарски народен земјоделски сојуз|Бугарскиот народен земјоделски сојуз]] (БЗНС) и раководител на месната организација на сојузот. Од 1919 до 1921 година бил кмет (градоначалник) на Банско. Тој бил убиен во мај [[1923]] година од страна на лица на [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|ВМРО (Автономистичка)]] на [[Тодор Александров]], која дошла во судир со БЗНС.<ref>[http://www.kroraina.com/knigi/dt/dt1_2.html Тюлеков, Димитър. Обреченото родолюбие ВМРО в Пиринско 1919 – 1934, Унив. Изд. „Неофит Рилски“, Благоевград, 2001]</ref> Молеров држел став дека ако треба да се обнови [[Гоце Делчев|Делчевата]] [[ТМОРО|организација]], ќе треба на чело да дојдат чесни [[Македонци]], а не царски луѓе како [[Тодор Александров]] и [[Александар Протогеров]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Политичките убиства во Бугарија|last=Динев|first=Ангел|publisher=Култура-Скопје|year=1983|isbn=323.285.497.3|location=Скопје|pages=331}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Молеров, Симеон}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Афера мис Стон]] [[Категорија:Убиени по наредба на Тодор Александров]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] kncdfhqzmho114cmp7yw3hx0rj33cs3 0 1249786 5590184 5358505 2026-07-10T14:15:39Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590184 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Георги Радев | портрет = Georgi Radev.JPG | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на|||1857}} | роден-место = [[Горно Броди]], [[Егејска Македонија]] | починал-дата = {{починал на|15|февруари|1942}} | починал-место = {{починал во|Асеновград}}, [[Бугарија]] | починал-причина = | националност = [[Македонец]] | познат = | занимање = сликар<br>педагог | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = | деца = }} '''Георги Радев - Бродалијата'''<ref>Николов, Борис. ВМОРО – псевдоними и шифри 1893 – 1934, Звезди, 1999, стр.20, 81</ref> (роден во {{роден на|||1857}} година во [[Горно Броди]] - починал на {{починал на|15|февруари|1942}} година во {{починал во|Асеновград}}) — македонски револуционер, деец на [[Македонската револуционерна организација]] и серски војвода на [[ТМОРО]], [[ВМОРО]] и [[ВМРО]]<ref>[http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Foto/georgi-br.html Кратка биография на Георги Радев]</ref><ref name="ЕПК2 174">{{наведена книга |title= Енциклопедия „Пирински край“, том II |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=1999 |publisher= Редакция „Енциклопедия“ |location=Благоевград |isbn=954-90006-2-1 |pages= 174 |url= |accessdate=}}</ref>. Извесно време бил комита во четата на [[Гоце Делчев]] (1899), а потоа војвода на [[Серски револуционерен округ|Серскиот револуционерен округ]] на ТМОРО (1899-1904). Учествувал во [[Битка кај Баница|Битката во с. Баница]] при загинувањето на Гоце Делчев (4. V / 1. IV 1903). Познат е како Ѓорѓи Бродалијата, кој подоцна ги фатил и егзекутирал предавниците.<ref name="МакЕнц">{{МакЕнц||Радев|II}}</ref> ==Животопис== Георги Радев е роден во [[1857]] година во селото [[Горно Броди]], [[Серско]], [[Егејскиот дел на Македонија]]. Неговиот татко бил овчар и тој самиот се занимавал со [[овчарство]] до триесет и осмата година. Како овчар тој им бил [[јатак]] на војводите [[Георги Зимбилев]] и Стојо Костов – Скрижовски. Во [[1895]] година поради тоа бил уапсен и затворен од османлиските власти. По излегувањето од затвор Радев стаал комита во четата на [[Илија Крчовалијата]]. Со четата учествувал во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]] во летото [[1895]] година, кое го организирал Македонскиот комитет. Под влијание на [[Гоце Делчев]], Крчовалијата со својата чета се приклучил на ТМОРО во [[1897]] година. Така кон крајот на [[1899]] и почетокот на [[1900]] година нез целата земја крстосувале чети и речиси секој реон имал своја чета, што ја наметнала потребата од точно определување на местото и улогата на четите во македонското револуционерно движење. Делчев и Ѓорче изработиле Правилникот за четите на ТМОРО, но поради недостаток на командувачки кадар, најпрво во организациските чети биле вклучени старите ајдути и ајдутски војводи меѓу кои: Кочо Мустракот, Апостол Петков - Терзиев, Иванчо Оџаров Карасулијата, Илија Крчовалијата, Атанас Тешовалијата, Георги Бродалијата и други. Имено, Георги Бродалијата извесно време бил комита во четата на Гоце Делчев, а потоа бил назначен за војвода на [[Серски револуционерен округ|Серскиот револуционерен округ]] на ТМОРО, каде дејствувал од 1899 до 1904 г. Во февруари [[1902]] година, на Серското советување, заедно со војводата на Драмската чета на ТМОРО [[Димитар Гуштанов]], војводата на Демирхисарската чета Илија Крчовалијата, Неврокопската и Мелничката чета, кои располагале со околу 80 комити и 200 младинци пријавени за идни комити, во селото Караѓој ја дочекале четата на Гоце Делчев. На тукашното советување на Серскиот револуционерен округ, Гоце Делчев им говорел за објавување на востанието и бил прифатен неговиот предлог за минирање на железничката мрежа и напади и атентати на воените утврдувања и жандармериските станици. Потоа сите заедно заминале за пештерата Капе на планината Али-Ботуш. По извесно отсуство, Гоце Делчев пак се вратил во тој комитски логор. На [[4 мај]] [[1903]] година, Георги Бродалијата учествувал во [[Битка кај Баница|Битката во с. Баница]], Серско, во која бил убиен Гоце Делчев. По долга потрага, во декември 1904 година, Бродалијатаги ги фатил и егзекутирал предавниците на Гоце Делчев. На [[5 март]] [[1905]] година четата на Георги Бродалијата влегла во [[Елшани]] и ги опкружил гркоманските водачи, на чело со [[Васил Челебиев]] (Василиос Целебонис) и при започнатата престрелка загинал [[Хараламби Диамандиев]] (Хараламбос Диамандис) и бил повреден Петар Андонов (Петрос Антониу) од Кумли. Во 1908 година за време на [[Младотурската револуција]] Георги Радев Бродалијата бил уапсен и затворен во Сер. Во 1912 година, за време на [[Првата балканска војна]], Бродалијата со својата чета им помагнал на Сојузничките војски. Исто така учествувал во [[Втората балканска војна]] во 1913 година и во [[Првата светска војна]] (1915-1919). Се преселил со семејството во Орјаховскиот крај, а во текот на 1941 година го посетил родниот крај. Потоа заминал во [[Асеновград]], каде починал на [[15 февруари]] [[1942]] година. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Радев, Георги}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Македонски преселници во Орјахово]] [[Категорија:Борци против грчката вооружена пропаганда во Македонија]] [[Категорија:Луѓе од Горно Броди]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Македонски педагози]] [[Категорија:Македонски сликари]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] d6zflc11ic6bq6cbk4auv2826n48zzr 0 1250425 5590106 5582512 2026-07-10T13:11:53Z NadyBarbieGirl 63459 /* Спотови */ 5590106 wikitext text/x-wiki {{превод}}{{Infobox musical artist |name =Анелија |background = solo_singer |image = Anelia 2007.jpg |caption = |birth_name =Анелија Георгиева Атанасова |alias = |birth_date = {{роден на|1|јули|1982}} |birth_place ={{роден во|Стара Загора}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2002 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Преслава]],[[Емануела]] |website = }} '''Анелија Георгиева Атанасова''', повеќе позната како '''Анелија''' (р. {{роден на|1|јули|1982}} во {{роден во|Стара Загора}}) — поп-фолк пејачка од [[Бугарија]]. == Дискографија == === Албуми === * [[Погледни ме в очите (албум)]] (2002) * [[Не поглеждай назад]] (2004) * [[Всичко води към теб (албум)|Всичко води към теб]] (2005) * [[Пепел от рози]] (2006) * [[Единствен ти (албум)]] (2008) * [[Добрата, лошата]] (2010) * [[Игри за напреднали (албум)|Игри за напреднали]] (2011) * [[Феноменална]] (2014) * [[Дай ми още]] (2018) * [[TBA]] (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Чужди устни'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Погледни ме в очите'' || 2002 || Румен Атанасов/Георги Колев |- | ''Погледни ме в очите – remix'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Само мене нямаш'' || 2003 || Георги Колев |- | ''Обичай ме'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Искам те'' || 2004 || Николај Скерлев |- |'' За теб любов'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Не знаеш'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Не поглеждай назад'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Всичко води към теб'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Как предаде любовта'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Не спирай'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Не мога да спра да те обичам'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''До зори'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Само за миг'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Вятър в косите ти'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Ден без теб'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Щом си до мен'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Ти си слънцето в мен'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Завинаги'' || 2007 || Васил Стефанов |- | ''Единствен ти'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дъх'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Следа от любовта'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Все едно ми е'' || 2008 || Тенчо Јанчев |- | ''Трети път'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Поръчай пак'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''Продължавам'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Не ме принуждавай'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Добрата, лошата'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Две неща'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Обичам те'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Ако с теб не съм'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Обичам те – remix'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Четири секунди'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Раздялата'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Така ме кефиш'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Проба-грешка – remix'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Игри за напреднали'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сложно-невъзможно'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Яко ми действаш'' || 2012 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Не исках да те нараня'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Да ти викна ли такси'' || 2012 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Виж ме сега'' || 2012 || Васил Стефанов |- | ''Аз и ти'' || 2013 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Искам те, полудявам'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Няма да съм друга'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Предадох те'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Феноменална'' || 2014 || Александар Моллов |- | ''Твоя съм'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Изведнъж'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не мога да губя'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Генерал'' || 2015 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Сърцето ще плати'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Аз съм дяволът'' || 2015 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Гот ми е'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''В моя ум'' || 2016 || Bashmotion |- | ''Моят мъж'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дай ми още'' || 2016 || Bashmotion |- | ''Колеги'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не лъжи жена'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''За патрона'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кажи ми'' || 2017 || Георги Марков |- | ''На Маями'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''С тебе ми е най'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Зоопарк'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Бръммм'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Обичам те'' || 2018 || Радина Миленчева |- | ''Копакабана'' || 2018 || Стефан Маринов |- | ''Просяци'' || 2018 || Bashmotion |- | ''Подлудяваш ме'' || 2018 || Александар Моллов |- | ''Сърцето ми'' || 2019 || Александар Моллов |- | ''Заради теб'' || 2019 || Александар Моллов |- | ''Шампион'' || 2019 || Стефан Маринов |- | ''Гъзарка'' || 2019 || Стефан Маринов |- | ''Ти си'' || 2019 || Стефан Маринов |- | ''Милион'' || 2020 || Стефан Маринов |- | ''Пие ми се'' || 2020 || Стефан Маринов |- | ''Двама'' || 2020 || Стефан Маринов |- | ''Котка'' || 2021 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Влез, влез'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Няма драма'' || 2022 || Bashmotion |- | ''Наранихме се'' || 2022 || Bashmotion |- | ''Към вратата'' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | ''Любо(в)'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Loca, loca'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Нямаш мене'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Не можеш да ме замениш'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | '' Цял живот '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Съжалявам '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Буря'' || 2024 || Chameleon |- | ''Имам друг '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Party'' || 2024 || Chameleon |- | ''Мой'' || 2025 || Стефан Маринов |- | ''До събота'' || 2025 || Bashmotion |- | ''Фирмата '' || 2025|| Иван Димитров – Torex |- | ''Влюбен до уши '' || 2025|| Bashmotion |- | ''Великан '' || 2025|| Иван Димитров – Torex |- | ''След 100 години'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''Заби ми ножа'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''Вярно с оригинала'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''TBA'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''TBA'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] q2vpvfkamohfxvbdfc2ymcx2rovjes2 0 1256711 5590109 5586269 2026-07-10T13:13:38Z NadyBarbieGirl 63459 5590109 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=март 2026}}{{Infobox musical artist |name =Галин |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name =Галин Петров Гочев |alias = |birth_date = {{роден на|12|март|1991}} |birth_place ={{роден во|Софија}}, [[Бугарија]] |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејач]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2011 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = [[Галена]] |website = }} '''Галин''' (р. {{роден во|Софија}}, {{роден на|12|март|1991}}) — поп-фолк [[пејач]] од [[Бугарија]]. == Животопис == Галин е роден на [[12 март]] [[1991|1991 година]] во [[Софија|градот Софија]], [[Бугарија]]. Неговото родно име е Галин Петров Гочев. == Дискографија == === Албуми === * Чупи бариери (2025) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Първичен инстинкт '' || 2011 || Николај Скерлев |- | '' Да владееш мъж '' || 2011 || Димитар Петров |- | '' Стреляй '' || 2012 || Костадин Крстев-Коко |- | '' Случи се '' || 2012 || Николај Скерлев |- | '' Вкусът остава '' || 2012 || Николај Скерлев |- | '' Няма да боли '' || 2013 || Николај Скерлев |- | '' Момче без сърце '' || 2013 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Колко много '' || 2013 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Все напред '' || 2014 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Между нас '' || 2014 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Само за минута '' || 2014 || — |- | '' С мен да вървиш '' || 2014 || Николај Емил Шопов |- | '' Сменям ти адрес '' || 2015 || Николај Емил Шопов |- | '' Роклята ти пада '' || 2015 || Bashmotion |- | '' Един на брой '' || 2015 || Bashmotion |- | '' Парата ако хвана '' || 2015 || Станислава Василева/Радослав Митев |- | '' Коледа '' || 2015 || Николај Скерлев |- | '' Нека да е тайно '' || 2016 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Готина кола '' || 2016 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' На Египет фараона '' || 2016 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Царя на купона '' || 2016 || Кирил Киров — Кико |- | ''5,6,7,8'' || 2017 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Мойта дама '' || 2017 || Кирил Киров — Кико |- | '' Нощта гърми '' || 2017 || Станислав Христов-Стенли |- | '' #MeGusta '' || 2017 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Texas place '' || 2018 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' 112 '' || 2018 || Георги Марков |- | '' Как си, кажи '' || 2018 || Георги Марков |- | '' Няма да ми мине '' || 2019 || Стефан Маринов |- | '' Мамиш '' || 2019 || Стефан Маринов |- | '' Половинка '' || 2019 || — |- | '' Така ни се пада '' || 2019 || Виктор Антонов |- | '' Дилема '' || 2020 || Виктор Антонов |- | '' Просто секс '' || 2020 || Виктор Антонов |- | '' Куката '' || 2020 || Виктор Антонов |- | '' За всички бивши '' || 2020 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' S.O.S '' || 2020 || Људмил Иларионов — Љуси |- | ''Недей ме вини '' || 2020 || Виктор Костов/Христо Спиридонов |- | '' Нито ял, нито спал '' || 2021 || Људмил Иларионов — Љуси |- | '' Viva La Noche '' || 2021 ||Виктор Антонов |- | '' Вендета '' || 2021 ||Станислав Христов-Стенли |- | '' Пак '' || 2021 || Галин,Иван Димитров – Torex |- | '' Да си ми ти '' || 2021 || Виктор Антонов |- | '' Бивши '' || 2022 || Станислав Христов-Стенли |- | '' Срещата бърза '' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | '' Трезора '' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | '' Нашата '' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | ''Алкохол'' || 2022 || Валери Милев |- | '' Трилогия '' || 2023 ||Георги Марков |- | '' Обратно броене '' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Ела,хабиби'' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Gucci ми приляга'' || 2023 || Стефан Маринов |- | ''Нямаше нужда'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Монопол'' || 2023 ||Виктор Антонов |- | ''Така така'' || 2023 || Виктор Антонов |- | ''Dale baby'' || 2024 || Виктор Антонов |- | ''Хавана'' || 2024 ||Николај Нанков |- | ''Капан'' || 2024 || Виктор Антонов |- | '' В играта '' || 2024 || Виктор Антонов |- | '' На магия'' || 2024 || Виктор Милушев |- | '' Ти и аз '' || 2024 || Виктор Антонов |- | ''Звъня ти, ало'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Чупи бариери'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Любов на кг'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Къде си сега'' || 2025 || Стефан Маринов, Петко Андонов |- | ''Пак съм пиян'' || 2025 || Виктор Милушев |- | ''Муза'' || 2025 || Константин Нутсов |- | ''Да са знай'' || 2025 || Stressko & Broken Siemens |- | ''Сърцето в камък'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Тази дискотека'' || 2025 || Виктор Антонов |- | ''Какво ми причини'' || 2025|| Иван Димитров – Torex |- | ''Тактика'' || 2026 || Виктор Антонов |- | '' Върколакът '' || 2026 || Виктор Антонов |- | '' TBA'' || 2026 || Виктор Антонов |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] cr4ihygqv0fk6urprfden3jgm63xnvc 0 1271877 5590139 5443984 2026-07-10T13:27:41Z Gurther 105215 5590139 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Викифицирање}}[[Податотека:Petar_Stoykov_Krasto_Zarev_Voyvoda.pdf|десно|мини|340x340пкс|{{Наведена книга|url=http://www.strumski.com/books/P_Stojkov_Krsto_Zarev_Vojvoda.pdf|title=Крсто Зарев Војвода|last=Стојков|first=Петар|publisher=Печатница П. Калѫчевъ|year=1899|isbn=|location=Софија|pages=|quote=|author-link=|access-date=}}]] '''Крсто Захариев''' е роден во 1860 година во [[Сер (округ)|серското]] село Ореовец, Егејска Македонија, тогаш во Отоманската Империја, денес Мармарас, Грција. Станува ајдутин и е помошник војвода на Стојо Костов. Се населува се во [[Дупница]].<ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993, стр. 102.</ref> [[Податотека:Revolutionary_group_in_Dupnitsa2.jpg|лево|мини|Војводите Иванчо Атанасов, Крсто Захариев, [[Кочо Муструкот|Кочо Муструка]] со [[Никола Малешевски]], Ѓорги Христов, Михал Христов и непознато лице, во Дупница.]] Во 1895 година заедно со Стојо Костов зема учество во [[Мелничко востание|Четничката акција]] на Македонскиот комитет. После опожаруването на Доспат, заедно со војводата и уште 15 ајдуци се одделуваат од четата и тргнуваат за Серско, тогаш со доминантно македонско население, за да киднапираат богат турски земјопоседник од [[Алистратик|Алистрат]]. При нападот на чифлиот во август војводата Дедо Стојо загинува и четата се растура. Помошник-војводата Захариев се враќа, повторно го напаѓа чифликот, го сече телото на војводата на мали парчиња и ги расфрла низ поле, за да не се разбере за смртта на стариот војвода, закана за Турците во регионот. . Во 1897 година во Дупница, по повод грчко-турската војна, Врховниот комитет под раководство на Крсто Захариев, составено од триесетина четници, меѓу кои и Јане Сандански, потоа истакнат македонски војвода, борец против турскиот окупатор како и против бугарската и грчката пропаганда. Одредот оружјето го набавил од Бугарија. Најсериозниот судир на четата со турските трупи е над македонското село Пирин, во областа на  Дебел Рид. По еднодневна битка со околу 150 турски војници, четата бега без ниту еден убиен или ранет четник. Следувала втора битка, во која загинале околу 250 војници, повторно без загуби на четата. Во близина на селото Лопово, одредот повторно бил изненаден од војник и во битката загинал еден комита, а Јане Сандански бил ранет во раката. Во мај 1897 година, по наредба на Гоце Делчев, Захариев формира агитациски одред во Бугарија и се оди во Македонија.Одредот се состоел од 25-30 луѓе. Почнува од Дупница во правец на долината на Струма. Одредот не ги оправдал очекувањата и се врати во Бугарија. Убиен е на 27 август 1899 година на патот кон Бугарија во битка со турски аскер во Мелник, во близина на влашките колиби кај Лопово. Неговиот брат Иван Захариев и Стојан Ангелов од Решково починаа заедно со него. Според современиците, тие биле предадени од активисти на ВМРО - Михаил Капатовалијата и наставникот Коста Калимантсалијата ( вметнат бугатски елемент во ВМРО - бугарски платеници). Првиот учествуваше во потерата, а на Питер Манџуков му ја припишува улогата на извршител. На подол начин, типичен за тогашното бугарско делување кон ВМРО и општо кон Македонија. == Наводи == <references /> [[Категорија:Македонски преселници во Дупница]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Починати на 27 август]] [[Категорија:Починати во 1899 година]] [[Категорија:Родени во 1860 година]] lf5lw424y0t05wgh9kdbl3r13fv5ri4 5590140 5590139 2026-07-10T13:28:06Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590140 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Викифицирање}}[[Податотека:Petar_Stoykov_Krasto_Zarev_Voyvoda.pdf|десно|мини|340x340пкс|{{Наведена книга|url=http://www.strumski.com/books/P_Stojkov_Krsto_Zarev_Vojvoda.pdf|title=Крсто Зарев Војвода|last=Стојков|first=Петар|publisher=Печатница П. Калѫчевъ|year=1899|isbn=|location=Софија|pages=|quote=|author-link=|access-date=}}]] '''Крсто Захариев''' е роден во 1860 година во [[Сер (округ)|серското]] село Ореовец, Егејска Македонија, тогаш во Отоманската Империја, денес Мармарас, Грција. Станува ајдутин и е помошник војвода на Стојо Костов. Се населува се во [[Дупница]].<ref>Куманов, Милен. „Македония. Кратък исторически справочник“, София, 1993, стр. 102.</ref> [[Податотека:Revolutionary_group_in_Dupnitsa2.jpg|лево|мини|Војводите Иванчо Атанасов, Крсто Захариев, [[Кочо Муструкот|Кочо Муструка]] со [[Никола Малешевски]], Ѓорги Христов, Михал Христов и непознато лице, во Дупница.]] Во 1895 година заедно со Стојо Костов зема учество во [[Мелничко востание|Четничката акција]] на Македонскиот комитет. После опожаруването на Доспат, заедно со војводата и уште 15 ајдуци се одделуваат од четата и тргнуваат за Серско, тогаш со доминантно македонско население, за да киднапираат богат турски земјопоседник од [[Алистратик|Алистрат]]. При нападот на чифлиот во август војводата Дедо Стојо загинува и четата се растура. Помошник-војводата Захариев се враќа, повторно го напаѓа чифликот, го сече телото на војводата на мали парчиња и ги расфрла низ поле, за да не се разбере за смртта на стариот војвода, закана за Турците во регионот. . Во 1897 година во Дупница, по повод грчко-турската војна, Врховниот комитет под раководство на Крсто Захариев, составено од триесетина четници, меѓу кои и Јане Сандански, потоа истакнат македонски војвода, борец против турскиот окупатор како и против бугарската и грчката пропаганда. Одредот оружјето го набавил од Бугарија. Најсериозниот судир на четата со турските трупи е над македонското село Пирин, во областа на  Дебел Рид. По еднодневна битка со околу 150 турски војници, четата бега без ниту еден убиен или ранет четник. Следувала втора битка, во која загинале околу 250 војници, повторно без загуби на четата. Во близина на селото Лопово, одредот повторно бил изненаден од војник и во битката загинал еден комита, а Јане Сандански бил ранет во раката. Во мај 1897 година, по наредба на Гоце Делчев, Захариев формира агитациски одред во Бугарија и се оди во Македонија.Одредот се состоел од 25-30 луѓе. Почнува од Дупница во правец на долината на Струма. Одредот не ги оправдал очекувањата и се врати во Бугарија. Убиен е на 27 август 1899 година на патот кон Бугарија во битка со турски аскер во Мелник, во близина на влашките колиби кај Лопово. Неговиот брат Иван Захариев и Стојан Ангелов од Решково починаа заедно со него. Според современиците, тие биле предадени од активисти на ВМРО - Михаил Капатовалијата и наставникот Коста Калимантсалијата ( вметнат бугатски елемент во ВМРО - бугарски платеници). Првиот учествуваше во потерата, а на Питер Манџуков му ја припишува улогата на извршител. На подол начин, типичен за тогашното бугарско делување кон ВМРО и општо кон Македонија. == Наводи == <references /> [[Категорија:Македонски преселници во Дупница]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Починати на 27 август]] [[Категорија:Починати во 1899 година]] [[Категорија:Родени во 1860 година]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] lyplptan7leevtkd0sw7jwjeq6mtxzv 0 1272570 5590312 5538026 2026-07-10T21:04:33Z Andrew012p 85224 5590312 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Кошмар на Улицата на брестовите|image=Nightmare_On_Elm_Street1.jpg|border=не|caption=Плакат за филмот|director=[[Вес Крејвен]]<!--[[Шон С. Канингам ]] (само при бркачките сцени)-->|producer=Роберт Шеј|writer=Вес Крејвен|starring={{plainlist| * Џон Саксон * Рони Блекли * Хедер Лангенкамп * Аманда Вајс * Ник Кори * [[Џони Деп]] * Роберт Инглунд }}<!--PER BILLING BLOCK-->|music=Чарлс Бернштајн|cinematography=Жак Хајткин|editing={{Plainlist| * Патрик Мекмахон * Рик Шејн }}|production_companies={{plainlist| * [[New Line Cinema]] * [[Media Home Entertainment]] * Smart Egg Pictures<ref name="mfb-review" /> }}|distributor=New Line Cinema|released=[[9 ноември]] [[1984]] (САД)|runtime=91 минута<!--Theatrical runtime: 91:14--><ref>{{cite web | url=https://bbfc.co.uk/releases/nightmare-elm-street-film-0 | title=''A Nightmare on Elm Street'' (18) | work=[[British Board of Film Classification]] | date=May 28, 1985 | access-date=September 4, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160916043812/https://bbfc.co.uk/releases/nightmare-elm-street-film-0 | archive-date=September 16, 2016 | url-status=live | df=mdy-all }}</ref>|country={{САД}}|language=англиски|budget=1,8 милиони долари|gross=57 милиони долари<ref name=ww>{{cite magazine|magazine=Variety|date=August 10, 1992|page=36|first=Chris|last=Mitchell|title=Shrewd marketing fuels Freddy promotion}}</ref><ref name=AFI>{{AFI film|57157}}</ref>|followed_by=''[[Кошмар на Улицата на брестовите 2: Фредиевата одмазда]]''}}'''''Кошмар на Улицата на брестовите''''' ({{langx|en|A Nightmare on Elm Street}}) — [[Соединети Американски Држави|американски]] [[Слешер (жанр)|слешер]] од 1984 година во режија на Вес Крејвен по сопствено сценарио, првиот филм во франшизата „[[Кошмар на Улицата на брестовите (франшиза)|Кошмар на Улицата на брестовите]]“.<ref>{{cite web|url=http://www.avclub.com/article/revisiting-all-8-freddys-nightmares-richest-slashe-230489|title=Revisiting all 8 of Freddy's nightmares, the richest of the slasher franchises|last=Fujishima|first=Kenji|date=2016-01-14|work=[[The A.V. Club]]|language=en|accessdate=2017-04-01}}</ref> Главните улоги ги толкуваат Хедер Лангенкамп, Ник Кори, Аманда Вајс, Рони Блејкли и Џон Саксон. [[Џони Деп]] ја одиграл својата прва улога во кариерата, играјќи го љубовникот на главниот лик. Улогата на убиецот манијак Фреди Кругер ја имал Роберт Инглунд. Заплетот ја раскажува приказната за група тинејџери што се измачувани од кошмари — во нив злобен човек со џемпер со пруги, и со сечила на прстите, ги гони и се обидува да ги убие. На друштвото им изгледа неверојатно дека сонуваат за иста личност, но наскоро излегува дека нивните родители кријат страшна тајна. [[Буџет]]от на филмот изнесувал 1,8 милиони долари.<ref name="horrorart">John Kenneth Muir, „Career Overview“ in ''Wes Craven: The Art of Horror'' (Jefferson, N.C.: McFarland and Company, 1998), p. 18, {{ISBN|0-7864-1923-7}}.</ref> Вкупната заработка во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] надминала 50 милиони долари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.the-numbers.com/movies/franchise/Nightmare-on-Elm-Street|title=Nightmare on Elm Street Franchise Box Office History|work=The Numbers|language=en|accessdate=2021-07-29}}</ref> Во 1985 година, филмот ја освоил Наградата на критичарите на Кинофестивалот во Аворијаз. Филмот добил потврдни одзиви од критичарите и станал класика на жанрот, имајќи иконско влијание врз филмовите на ужасите. Филмот има 7 продолженија <!-- Со ТВ-серијата и преработката вкупно се 9. Пишав 7 бидејќи тие се оригиналните филмови. -->, телевизиска серија, преработка со истото име во 2010 година; биле објавени и голем број придружни производи — [[стрип]]ови, [[Книга|книги]], [[Видеоигра|компјутерски игри]], играчки итн.<ref name="LegacyofBlood3">Jim Harper, ''Legacy of Blood: A Comprehensive Guide to Slasher Movies'' (Manchester, Eng.: Headpress, 2004), p. 126, {{ISBN|1-900486-39-3}}.</ref><ref name="LegacyofBlood3"/> Филмот продолжува да истражува теми зафатени од нискобуџетни филмови на ужасите од 1970-тите и 1980-тите, како што е „[[Ноќ на вештерките (филм од 1978)|Ноќ на вештерките]]“ на режисерот Џон Карпентер од 1978 година. Една од клучните теми е сексуалната шега кај адолесцентите, што на крајот доведува до нивна смрт, па оттука и името на [[жанр]]от „слешер“.<ref name="LegacyofBlood3"/><ref>Rick Worland, ''The Horror Film: A Brief Introduction'' (Malden, Mass.: Blackwell Publishing, 2007), p. 106, {{ISBN|1-4051-3902-1}}.</ref> Филмските критичари и историчари ја забележале можноста да ја одделат стварноста од соништата покажувајќи го животот на адолесцентите.<ref>Kelly Bulkeley, ''Visions of the Night: Dreams, Religion, and Psychology'' (Albany: State University of New York Press, 1999), p. 108; see also chap. 11: "Dreamily Deconstructing the Dream Factory: ''The Wizard of Oz'' and ''Nightmare on Elm Street''," {{ISBN|0-7914-4283-7}}.</ref> Критичарите исто така ја ценеле способноста на творците на филмот „да ги избришат границите помеѓу измисленото и вистинското“, манипулирајќи со воспримањето на гледачите.<ref name="ReelViews">James Berardinelli, review of ''A Nightmare on Elm Street'', на [https://preview.reelviews.net/movies/n/nightmare_elm.html ReelViews];</ref><ref>Ian Conrich, "Seducing the Subject: Fred Krueger, Popular Culture and the ''Nightmare on Elm Street'' Films" in ''Trash Aesthetics: Popular Culture and its Audience'', ed. Deborah Cartmell, I. Q. Hunter, Heldi Kaye and Imelda Whelehan (London: Pluto Press, 2004), p. 119, {{ISBN|0-7453-1202-0}}.</ref> == Содржина == {{spoiler}}Тина Греј (ја глуми Аманда Вајс) цело време го има истиот [[кошмар]] во кој шета низ напуштена котларница, а потоа извесен маж (Роберт Инглунд) со изгорено лице, во валкан џемпер со црвено-зелени пруги, и ракавица на десната [[рака]] опремена со сечила на прстите, се обидува да ја убие. За ова, таа кажува на својата пријателка Ненси (Хедер Лунгенкамп), и излегува дека и двете ги прогонува истиот кошмар. Наскоро, Ненси, нејзиното момче Глен Ланц ([[Џони Деп]]) и момчето на Тина, Род Лејн (Ник Кори) решаваат да ја поминат ноќта во куќата на Тина, бидејќи нејзината мајка заминала, а девојката, поради нејзините соништа, сега се плаши да спие сама. Таа ноќ, Тина сонува дека маж со изгорено лице ја напаѓа во дворот на нејзината куќа. Сепак, парчињата што ги прави Кругер со сечилата на ракавицата се појавуваат на заспаната Тина во стварноста, и таа умира. Род, кој спиел до неа, ја гледа Тина со крвави рани по телото и одлучува да побегне. Осомниченоста за убиство паѓа врз Род, и тој наскоро е уапсен. Во меѓувреме, по таа ноќ, Ненси сепак одлучува да оди на училиште (иако нејзината мајка е против тоа), но на еден од часовите заспива и во сон се наоѓа во котларница, каде што се појавува тој морничав човек, бркајќи ја девојката. Ненси успева да се разбуди со раката кон жешката црвенa цевка — болката од изгорениците е толку вистинска што таа се буди. По одморот од училиштето, на пат кон дома, Ненси забележува знак на изгореница на нејзината рака. Таа решава да разговара со Род, кој е во полициската станица, и дознава дека младиот човек го имал истиот сон како таа и Тина, а исто така дознава и за исечениците што се појавиле на телото на Тина. Подоцна, лежејќи дома во бањата, таа повторно заспива, и прво раката во ракавица со сечила стигнува надвор од пената, а потоа дното на бањата одеднаш исчезнува, и Ненси речиси се удавува. Доцна вечерта, Глен, кој живее во спротивната [[куќа]], се прикрадува во нејзината спална соба, а Ненси го замолува да ја следи додека спие. Во сон, таа оди кај Род и гледа како таинствен странец влегува во ќелијата кај заспаното момче, а потоа овој странец повторно ја напаѓа Ненси, но таа повторно успева да се разбуди, бидејќи се вклучува будилникот. По будењето, таа и Глен веднаш одат во полициската станица, но додека Ненси се обидува да влезе во ќелијата на Род, чаршаф е затегнат околу неговиот врат во самицата, и го задавува. Случката изгледа како Род сам да се обесил. По погребот на Род и Тина, мајката на Ненси, Марџ (Рони Блекли) одлучува да ја одведе ќерка си во истражувачка клиника за нарушувања на спиењето, каде што Ненси е влезена во состојба на сон. Меѓутоа, за време на сесијата, таа се соочува со уште еден напад на кошмар и, кога ќе се разбуди, открива четири крвави исеченици на раката — еден од влакната на косата ѝ побелува, а во рацете на Ненси е капата на истата личност. Ненси вели дека „му ја откорнала главата за време на тепачката“. На поставата на капата се наоѓа етикета: „Фред Кругер“. Таа се обидува да дознае од Марџ кој е, но таа одбива да зборува, велејќи само дека личноста што ја прогонува Ненси во соништата не може да биде Кругер, бидејќи тој е мртов. Налутена од неверувањето на нејзината мајка, Ненси заминува од дома за да се сретне со Глен, кој за време на прошетка кажува за особена техника за контрола на спиењето — кога станува многу страшно, треба да се убедите дека она што се случува околу вас е само сон, оттаму да го преобразите вашиот сон во [[свесен сон]]. Кога Ненси се враќа дома, гледа решетки на [[Прозорец|прозорците]], поставени по барање на нејзината мајка. Марџ ја носи Ненси во подрумот, каде што зема пакет-ракавици со сечила од неактивна печка за греење и открива дека Фреди Кругер бил крвав убиец на деца. Тој ги намамил своите жртви во старата котларница, каде работел како чувар, и убивал. Кругер бил уапсен пред 13 години, но бил ослободен поради бирократска грешка поради недостаток на докази. Тогаш бесните родители на убиените деца, меѓу кои биле и родителите на Ненси и нејзините пријатели, го заклучуваат Кругер во котларницата и го изгоруваат жив. Марџ ја зема ракавицата со себе како трофеј. Ненси сфаќа дека [[дух]]от на Кругер сега им се одмаздува преку соништата на децата на родителите што го убиле. Ненси, која не спие повеќе од пет дена, одлучува да го повлече Кругер од сон, како што направила со својата капа; во сон ќе го зграпчи, а Глен — кој ќе дежура во близина — ќе ја разбуди, а потоа таа ќе го вовлече Кругер зад себе во стварноста, ќе го неутрализира и ќе го предаде на полицијата... Меѓутоа, во назначениот час, Ненси не може да ја напушти куќата за да оди кај Глен, бидејќи пијаната Марџ не ѝ го дава клучот од вратата. Ненси го повикува Глен да дојде кај неа на полноќ, но тој заспива во неговата куќа пред време, а Кругер брутално го убива. Наоѓајќи се на граница, Ненси го повикува својот татко Доналд (Џон Саксон), кој е разведен од Марџ, му кажува за Кругер и бара да се пробие во нивната куќа во наведениот момент. Иако таткото навистина не верува во зборовите на неговата ќерка, тој бара од неговиот помошник да се грижи за нејзината куќа и да пријави ако се случи нешто чудно. Во меѓувреме, Ненси се подготвува да се соочи со нејзиниот кошмар и поставува стапици насекаде низ [[куќа]]та. Таа успева да го зграби Кругер во својот [[сон]], и да се разбуди со будилникот, извлекувајќи го Фреди од неговиот сон во вистинскиот свет. Ненси го мами со стапици, а потоа нејзиниот татко притрчува да ѝ помогне. Тој и Ненси гледаат како Кругер, фаќајќи ја пијаната Марџ, паѓа низ креветот со неа и исчезнува. Вознемирениот татко на Ненси ја напушта собата. Во тоа време, Кругер станува од кревет, но Ненси вели дека тој е само сон, и Фреди исчезнува. ... Доаѓа сончев ден, Ненси стои на прагот од својата куќа со нејзината мајка. Глен доаѓа по неа, заедно со Тина и Род. Но кога Ненси се качува во [[автомобил]]от, се наоѓа во стапица; одеднаш прозорците на автомобилот сами се затвораат и ги носи четворицата пријатели кај којзнае каде... додека од страна три девојчиња во бели [[фустан]]и играат јаже за скокање и ја пеат [[Поезија|песната]] на Кругер... Во исто време, Марџ не се спротивставува на ова на кој било начин, туку само благо се насмевнува. Тогаш раката на Кругер го крши прозорецот на влезната врата и ја повлекува мајката на Ненси внатре. == Улоги == {| class="wikitable sortable" !Глумец !Улога |- |Хедер Лангенкамп |Ненси Томпсон |- |Џон Саксон |полковник Доналд „Дон“ Томпсон |- |Роберт Инглунд |Фред „Фреди“ Кругер |- |[[Џони Деп]] |Глен Ланц |- |Рони Блекли |Марџ Томпсон |- |Аманда Вајс |Кристина „Тина“ Греј |- |Ник Кори |Род Лејн |} == Историја на создавање == === Развој на проектот === Идејата за филмот првпат му паднала на [[ум]] на Вес Крејвен во 1978 година додека седел во [[ресторан]].<ref name="house3">{{cite web|url=https://www.houseofhorrors.com/a-nightmare-on-elm-street-movie-details.html|title=A Nightmare on Elm Street Movie Details|language=en|website=houseofhorrors.com|accessdate=2021-07-30|archive-date=2020-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606102150/https://www.houseofhorrors.com/a-nightmare-on-elm-street-movie-details.html|url-status=dead}}</ref> Еден ден претходно, тој имал прочитано неколку написи во „Лос Анџелес тајмс“, во кои се опишувала масовна појава забележана во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] кај бегалците од јужноазиските земји; мажите на возраст од 19 до 57 години претходно биле исплашени од војната и геноцидот во [[Лаос]] ([[Граѓанска војна во Лаос|Граѓанска војна 1960–73]]), [[Камбоџа]] (Граѓанска војна од 67–75 и Геноцид од 75–79) и [[Виетнам]] ([[Виетнамска војна|Војна од 55–75]]) дека сонувале многу лоши соништа поради кои одбиле да заспијат. Некои од нив починале во [[сон]] кратко потоа. Медицинските власти овој феномен го нарекле „синдром на азиска смрт“.<ref>{{cite web|url=http://www.cinemablend.com/new/Nightmare-Elm-Street-Was-Inspired-By-Horrific-True-Story-67798.html|title=A Nightmare On Elm Street Was Inspired By This Horrific True Story|author=Sean O'Connell|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.craveonline.com/mandatory/1039889-10-things-you-probably-didnt-know-about-a-nightmare-on-elm-stre#/slide/1|title=10 Things You Probably Didn’t Know About A Nightmare on Elm Street|author=Rob Fee|date=2012-10-24|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170821181353/http://www.craveonline.com/mandatory/1039889-10-things-you-probably-didnt-know-about-a-nightmare-on-elm-stre#/slide/1|archivedate=2017-08-21|accessdate=2017-08-21|deadlink=yes}}</ref> Втората инспирација за заплетот била песната „Ткајач од соништата“ (''Dream Weaver'') од пејачот Гери Рајт. Тогаш Крејвен започнал да го пишува [[сценарио]]то. Иако во реалноста причината за смртта на луѓето била [[срцев удар]] против заднината на општото осиромашување на телото, во сценариото нивните кошмари биле објаснети со фактот дека некој многу страшен маж ги бркал во соништата и се обидувал да ги убие.<ref>{{cite web|url=http://www.cinemablend.com/new/8-Awesome-Secrets-Wes-Craven-Just-Revealed-About-Nightmare-Elm-Street-67776.html|title=8 Awesome Secrets Wes Craven Just Revealed About A Nightmare On Elm Street|author=Nick Venable|language=en}}</ref> Се појавило првото прашање: „Како да го наречам?“ Без размислување двапати, Крејвен му го дал името на манијакот на човекот што го тероризирал во [[основно училиште]]. Прототипот (барем од карактерот на негативецот) бил извесен бездомник кој го плашел Крејвен како дете. Првично, Кругер бил замислен како типичен тивок убиец како Мајкл Маерс или Џејсон Ворхис. Од самиот почеток, Крејвен го напишал сценариото со [[идеја]] дека Кругер не е само [[Сериски убиец|убиец]] манијак, туку и [[Педофилија|педофил]]. Меѓутоа, во тоа време, во [[Калифорнија]] избувнал скандал со вистински педофил, а шефовите на студиото одлучиле дека не вреди да се издигнуваат раните на жртвите и нивните роднини со потсетување на оваа трагедија. Потсетувајќи се за изборот на насловот на филмот, Крејвен веднаш ја спомeнал смртта на [[Џон Ф. Кенеди|Џон Кенеди]], кој бил убиен на [[22 ноември]] [[1963]] година во [[Далас]], [[Тексас]], на „Улица на брестовите“.<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/movies/lists/making-of-nightmare-on-elm-street-10-best-scenes-20141030/spinning-world-20141030|title=Bedtime Stories: Behind the 10 Most Shocking 'Nightmare on Elm Street' Scenes|author=Kory Grow|date=2014-10-30|language=en|accessdate=2021-07-30|archive-date=2017-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827041852/http://www.rollingstone.com/movies/lists/making-of-nightmare-on-elm-street-10-best-scenes-20141030/spinning-world-20141030|url-status=dead}}</ref> === Сценарио === Вес Крејвен започнал да го пишува сценариото во 1981 година, откако завршило снимањето на „Мочуришно нешто“ (''Swamp Thing''). Крејвен ја предложил идејата за филмот на неколку студија, но добил одбивања од различни причини. „[[Компанија Волт Дизни|Волт Дизни продукција]]“ била првата што покажала интерес, но раководството побарало омекнување на материјалот за да бидат насочени кон децата и тинејџерите. Тогаш самиот Вес Крејвен одбил. „Paramount Pictures“ исто така изразил желба да работи на [[проект]]от, но на крајот одбил, бидејќи концептот бил сличен на заплетот на филмот „Бегство од сон“ (''Dreamscape'') од 1984 година. Крејвен го прифатил одбивањето на студиото до срце — подоцна ги обесил сите букви во рамка на ѕидот во неговата канцеларија. Како резултат на тоа, мало независно студио „New Line Cinema“, кое дотогаш било ангажирано само за дистрибуција на филмови, го презело снимањето на филмот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://screenrant.com/nightmare-elm-street-movie-rejected-studios-why/|title=Every Major Studio Rejected A Nightmare on Elm Street: Here's Why|date=2020-04-24|work=ScreenRant|language=en-US|accessdate=2021-07-31}}</ref> Како и сликата на Фреди Кругер — многу од сценариото било инспирирано од настани од животот на Крејвен. Како на пример, тој слушнал стенкања од интимна природа, кои доаѓале од соседната [[соба]], каде што се наоѓал љубовен пар. Истото се случило и во филмот. === Изгледот на Фреди === Во просек, биле потребни 3 часа дневно за да се нанесе шминката на Фреди врз [[глумец]]от Роберт Инглунд. Првично, шминката требала да биде подетална — [[заб]]ите да биле видливи преку изгорената [[кожа]] на лицето, гној што ќе истекол од воспалените рани, а [[мозок]]от да бил видлив во некои делови од главата. Шминкерот Дејвид Б. Милер ги убедил [[автор]]ите дека таквата шминка ќе биде тешко да се спроведе на Инглунд, а употребата на кукли, како што била направена во една од сцените — кошмарот на Тина, ќе изгледа неверојатно, но овие идеи биле напуштени. Милер создал шминка врз основа на фотографии од изгореници добиени од Медицинскиот центар на Калифорнискиот универзитет. Во една од раните верзии на сценариото, Фреди носел наметка (овој детаљ е додаден во „Кошмар на Улицата на брестовите 7: Новиот кошмар“). Подоцна, идејата дошла со џемпер со пруги, кој во сценариото било црвено и жолто. Во 1982 година, во издание на „Scientific America“, Крејвен прочитал дека најтешката комбинација за човечкото око да согледа е [[Црвена боја|црвената]] и [[Зелена боја|зелената боја]]. Од самиот почеток, Крејвен сакал да му даде на Кругер уникатно [[оружје]], онакво какво што требало да биде — едноставно, лесно и евтино. Но, уште еднаш, Крејвен се свртел кон научната работа — највообичаен страв во многу древни култури — смрт од [[канџи]]те на диво животно. Режисерот се сетил како неговата [[мачка]] ги испуштила канџите, а идејата за филмот се појавила сама по себе — ракавица со сечила на прстите, иако во раните фази, наместо сечила, на неа имала [[Риби|риба]]. Првиот пат кога Инглунд ја ставил ракавицата, се исекол со сечилото. Искрите се добиени со поврзување на ракавица со [[акумулатор]] на [[автомобил]], а звукот на крцкање се слушнал од [[нож]], кој бил поминат долж дното на метална столица. Истата ракавица била искористена и на сетот на „[[Кошмар на Улицата на брестовите 2: Фредиевата одмазда]]“. === Период на снимање === Снимањето траело 32 дена. Ова бил првиот сериозен проект на компанијата „New Line Cinema“ ([[Транскрипција (лингвистика)|транскр]]. Њ''у лајн синема''). Среде снимање, студиото се нашло во финансиска криза. Дистрибутерите одбиле да го финансираат филмот — глумечката и филмска екипа снимале речиси две недели без да добијат ниту еден [[Американски долар|долар]]. „New Line Cinema“ тогаш бил на работ на банкрот, но никој не го напуштил сетот.<ref>{{cite web|url=http://www.ifc.com/2014/10/15-things-you-probably-didnt-know-about-a-nightmare-on-elm-street|title=15 THINGS YOU MIGHT NOT HAVE KNOWN ABOUT A NIGHTMARE ON ELM STREET|language=en}}</ref> Веднаш било договорено сликата да биде нискобуџетна. Единствената надеж дека компанијата ќе продолжела да постои е успехот на филмот; и чекањето се исплатило. Филмот заработил околу 56 милиони долари — невиден успех за нискобуџетен филм. Филмот станал толку успешен што сè уште профитира за нејзините творци — биле снимени 7 продолженија, една телевизиска серија, [[Видеоигра|видеоигри,]] голем број [[стрип]]ови, [[Книга|книги]], играчки и други производи; римејк на филмот бил снимен во 2010 година.<ref>{{cite web|url=https://bloody-disgusting.com/news/3356108/a-nightmare-elm-street-remake-again/|title=‘A Nightmare On Elm Street’ Is Getting Remade… Again|author=Brad Miska|date=2015-08-05|language=en}}</ref> Компанијата „New Line Cinema“ на шега се нарекува „куќата што ја изгради Фреди“.<ref>{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/how-new-line-cinema-is-912458|title=How New Line Cinema Is Making a Killing in Horror|author=Borys Kit|date=2016-07-21|language=en}}</ref> Крејвен му помогнал на режисерот Шон Канингем во „Петок тринаесетти“ (''Friday the 13th''), а Канингам режирал неколку сцени во „Кошмар на Улицата на брестовите“.<ref name="house3"/> Во сцената со шамарот, глумицата Рони Блејкли (ја играла Марџ Томпсон, мајката на Ненси) случајно ја удрила Хедер Лангенкамп во лицето за време на снимањето — тие биле пријатели на сетот, па дури и отишле на шопинг заедно, прикажувајќи ги мајката и ќерката. За време на снимањето на филмот, Крејвен живеел во станот на [[Вим Вендерс]], поранешниот сопруг на Рони Блекли. === Места на снимање === Фасадата на [[куќа]]та на Тина е вилата бр. 620 на „Милвуд авењу“ (''Milwood Avenue''). Интересно, дворот каде Кругер ја бркал Тина, всушност е на спротивната страна од куќата. Внатрешните сцени, особено собата на Тина, биле снимени во специјално изградени гарнитури. Надворешноста на куќите на Ненси и Глен е снимена на улица наречена „Џенеси авењу“ (''Genesee Avenue''). Занимливо, познатата куќа во реалноста има ист број како и фиктивната — бр. 1428 (внатрешноста на Томпсонови исто така е снимена во оваа куќа). Бројот на куќата што се користи како фасада на семејната Ланцова куќа е број 1419. Оваа улица е во непосредна близина на познатиот булевар „Сансет“ (''Sunset Boulevard''). Надворешноста на полициската станица е снимена во една од библиотеките во [[Лос Анџелес]] — „Cahuenga Branch“. Мостот каде Глен и Ненси разговараат за техниките на спиење е снимен на плажата „Венис“ (''Venice Beach'') во Лос Анџелес.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.movie-locations.com/movies/n/Nightmare-On-Elm-Street-1984.php|title=Filming Locations for Wes Craven's A Nightmare On Elm Street (1984), in Los Angeles.|work=The Worldwide Guide to Movie Locations|language=en|accessdate=2021-07-31}}</ref> Фасадата на фиктивната гимназија „Спрингвуд“ била вистинската гимназија „John Marshall High“, а ентериерите биле снимени во „John Burroughs Middle“. Смешно е што сцената во која Ненси оди низ училишниот ходник во потрага по Тина не е снимена како коридори на училиштето каде што се случило снимањето во реалноста: Ненси ја напушта англиската [[соба]] (бр. 104) и полека оди по ходникот, постепено забрзувајќи се. На следната сцена, таа трча зад аголот и налетува на ученичка во училиштето. Ако го погледнеме коридорот, тогаш во права линија зад глумците се наоѓа самата канцеларија од која излегува Ненси. Така, според заплетот, хероината се движи како буквата „П“: од часовите по [[англиски јазик]] до скалите што водат до подрумот, иако всушност снимањето се случило во еден долг директен коридор. Додека скалите во подрумот биле снимени на спротивниот крај од коридорот. Канцеларијата на секретарката, сместена пред канцеларијата на директорот, била искористена за снимање на фоајето на полициската станица, каде што Ненси разговара со нејзиниот [[татко]], поручник Томпсон. Канцеларијата на директорот станала кабинет на поручникот. Сцените во котларницата, како и ходникот од кошмарот на Тина на почетокот на филмот, биле снимени во „Lincoln Heights“. === Посебни ефекти === Во сцената за создавање ракавица на почетокот на филмот, улогата на Фреди ја играл мајсторот за посебни ефекти Чарлс Белардинели — тој бил единствениот кој знаел како правилно да работи со алатки и да ги поправа сечилата. За сцената на почетокот на филмот — кога Фреди се појавува во ѕидот над заспаната Ненси — се користелa спандекс-површина, а Фреди го играл Џим Дојл (мајстор за пос. ефекти).<ref name="house3"/><ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0087800/fullcredits?ref_=tt_cl_sm#cast|title=Cast & Crew For A Nightmare On Elm Street (1984)|language=en|website=[[Internet Movie Database]]}}</ref> За снимање на смртта на Тина, во кое телото на девојката лета низ собата и се движи по sидовите и таванот, бил изграден посебен ротирачки сет — кога собата се вртела, глумицата ползела до следниот [[ѕид]]. Камерата била фиксирана на еден ѕид и ја следела глумицата додека се движела со собата. Снимателот бил врзан за стол, што му овозможило да ја контролира камерата додека сетот ротирал. Занимливо, во сцената кога Тина стигнува од таванот до Род, седејќи на подот, всушност, глумецот Ник Кори висел наопаку, а неговата коса била посебно стилизирана за да не се обесува. Ефектот на собата наопаку бил толку неверојатен што глумицата Аманда Вајс, која ја играла Тина, речиси веднаш имала сериозни напади на [[вртоглавица]]. Снимањето е инспирирано од филмот „Кралска венчавка“ (''Royal Wedding'') од 1951 година, првиот филм во историјата на [[кино]]то, снимен со ротирачки сетови. Крвавата фонтана од креветот на Глен е снимена во истиот ротирачки сет како и смртта на Тина. За време на снимањето на смртта на Глен, користени се околу 2,273 [[Литар|литри]] обоена вода (во улога на [[крв]]).<ref name="house3" /> Но, смртта на Тина ја предизвикала групата многу потешкотии — неопходно било да се сними сцената одеднаш. Сетот бил превртен наопаку, така што креветот бил на таванот. Потоа вклучиле силна пумпа, со помош на која обоената [[вода]] не само што се истурала, туку и се удирала под притисок — како што е прикажано во филмот. Сепак, на крајот, имало толку многу вода што филмската екипа, одржувајќи ја рамнотежата на сценографијата, повеќе не можела да ја држи како што треба; како резултат на тоа, дел од водата се пролеала низ прозорецот врз членовите на екипажот . Водата ги навлажнила жиците, а лицето што управувало со пумпата добил струен удар. Сцената со Ненси во бањата отсуствувала од сценариото (ја создал мајсторот за посебни ефекти Џим Дојл). Бањата била инсталирана над резервоарот. За време на снимањето, глумицата Хедер Лангенкамп поминала 12 часа во оваа бања, како и Дојл — каскадерот на Фреди, поточно, неговата десна рака.<ref name="house3" /> Во сцената кога Ненси е вовлечена во длабочините и публиката гледа гола девојка, хероината ја играла каскадерката Кристина Џонсон.<ref>{{cite web|url=http://totallyawesomemoviesofthe80s.blogspot.com/2013/10/a-nightmare-on-elm-street-1984.html|title=A Nightmare On Elm Street (1984)|date=2013-10-06|language=en|website=totallyawesomemoviesofthe80s}}</ref> Во една од сцените, кога Ненси бега од Фреди, глумицата ја повредила [[нога]]та — ова е забележливо кога налетува во куќи, закривувајќи се. Тогаш хероината се качува по скалите, но се заглавува во чекорите исполнети со некаква кашеста маса. Никој не знае точно што е искористено за да се создаде овој ефект. Глумицата вели: „''Тоа беше супа од печурки или нешто слично''“. Крејвен вели „овесна каша“, а снимателот Жак Хајткин тврдел дека во оваа сцена се користело [[тесто]]. Долгите [[Рака|раце]] на Фреди биле прикачени на костимот на Роберт Инглунд — во сцената во уличката зад куќата на Тина, тие биле испружени со риболовски конци (кои се користат на рибарски стап). == Надворешни врски == {{IMDb title|0087800|A Nightmare on Elm Street}}{{metacritic film|a-nightmare-on-elm-street-1984}}{{Wikiquote|A Nightmare on Elm Street (film)|A Nightmare on Elm Street}} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Слешер]] [[Категорија:Хорор филмови]] [[Категорија:Хорор]] [[Категорија:Филмови на Вес Крејвен]] [[Категорија:Филмови од 1984 година]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Кошмар на Улицата на брестовите (франшиза)]] bitv0du1noxrj8sxgdfgv3mib9ii804 0 1277437 5590337 5491170 2026-07-10T22:27:17Z ~2026-39023-85 134902 5590337 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Кралска личност|title=Хан на Бугарија|reign=738–753|predecessor=[[Кормесиј]]|successor=[[Кормисош]]|house=[[Дуло]]вци}} '''Севар''' ― [[хан]] на [[Прво Бугарско Царство|Бугарија]] во 8 век. Во „''Именик на бугарските кнjaзе''“ се наведува дека Севар припаѓал на [[Дуло|кланот Дуло]] и владеел 15 години. Според хронологијата развиена од Москов, Севар би владеел 721–737 година. Други хронологии го ставаат неговото владеење во 738-754 година. Според историчарите како Стивен Рунсиман и Дејвид Маршал Ланг, Севар бил последниот владетел на династијата Дуло и со Севар умрел од родот на [[Атила]].<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/bulgariansfrompa00lang|title=The Bulgarians: from pagan times to the Ottoman conquest|last=Lang|first=David Marshall|publisher=Westview Press|year=1976|isbn=978-0-89158-530-5|page=[https://archive.org/details/bulgariansfrompa00lang/page/49 49]|url-access=registration}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_1_2.htm|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=G. Bell and Sons|year=1930|page=35}}</ref> Се претпоставува дека името на Севар потекнува од [[Персиски јазик|персискиот]] ''зиуар/зивар'' (украс).<ref name="aksever">{{Наведена мрежна страница|url=http://samah.chv.su/cgi-bin/s.cgi?a=s&lng=&word=%D0%90%D0%BA%D1%81%C4%95%D0%B2%D0%B5%D1%80|title=Shyrav: Aksĕver|work=Electronă sămakhsar|language=bg|accessdate=2019-10-09}}</ref> Можно е владеењето на Севар да било мирно, бидејќи [[Римска Империја|римските]] хроники не известуваат за настани на северните граници на Империјата од тој период. Иако ова е аргумент од тишина, тоа е веродостојна претпоставка. [['Рт]]от Севар на островот Ливингстон, бил именуван по Севар. == Наводи == {{наводи}} == Дополнителна литература == * Моско Москов, ''Именник на българските ханове (ново тълкуване)'', [[Софија]] 1988 година. * Јордан Андреев, Иван Лазаров, Пламен Павлов, ''Кой кой е в ​​средновековна България'', Софија 1999 година. * (примарен извор), Бахши Иман, ''Džagfar Tarihy'', том. III, [[Оренбург]] 1997 година.   {{Почетна кутија}} {{succession box|before=[[Кормесиј]]|title=[[Список на бугарски владетели#Прво Бугарско Царство (681-1018)|Хан на Бугарија]]|after=[[Кормисош]]|years=721–737}} {{s-end}} {{Бугарски владетели}} [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Бугарски владетели]] [[Категорија:Починати во 753 година]] kxozszmi1l1s451uvwn2pi0q1ybasui 5590338 5590337 2026-07-10T22:29:32Z ~2026-39023-85 134902 5590338 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Кралска личност|title=Хан на Бугарија|reign=738–753|predecessor=[[Кормесиј]]|successor=[[Кормисош]]|house=[[Дуло]]вци}} '''Севар''' ― [[хан|кньаз]] на [[Прво Бугарско Царство|Бугарија]] во 8 век. Во „''Именик на бугарските кнjaзе''“ се наведува дека Севар припаѓал на [[Дуло|кланот Дуло]] и владеел 15 години (720-735 г.). Според хронологијата развиена од Москов, Севар би владеел 721–737 година. Други хронологии го ставаат неговото владеење во 738-754 година. Според историчарите како Стивен Рунсиман и Дејвид Маршал Ланг, Севар бил последниот владетел на династијата Дуло и со Севар умрел од родот на [[Атила]].<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/bulgariansfrompa00lang|title=The Bulgarians: from pagan times to the Ottoman conquest|last=Lang|first=David Marshall|publisher=Westview Press|year=1976|isbn=978-0-89158-530-5|page=[https://archive.org/details/bulgariansfrompa00lang/page/49 49]|url-access=registration}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_1_2.htm|title=A History of the First Bulgarian Empire|last=Runciman|first=Steven|publisher=G. Bell and Sons|year=1930|page=35}}</ref> Се претпоставува дека името на Севар потекнува од [[Персиски јазик|персискиот]] ''зиуар/зивар'' (украс).<ref name="aksever">{{Наведена мрежна страница|url=http://samah.chv.su/cgi-bin/s.cgi?a=s&lng=&word=%D0%90%D0%BA%D1%81%C4%95%D0%B2%D0%B5%D1%80|title=Shyrav: Aksĕver|work=Electronă sămakhsar|language=bg|accessdate=2019-10-09}}</ref> Можно е владеењето на Севар да било мирно, бидејќи [[Римска Империја|римските]] хроники не известуваат за настани на северните граници на Империјата од тој период. Иако ова е аргумент од тишина, тоа е веродостојна претпоставка. [['Рт]]от Севар на островот Ливингстон, бил именуван по Севар. == Наводи == {{наводи}} == Дополнителна литература == * Моско Москов, ''Именник на българските ханове (ново тълкуване)'', [[Софија]] 1988 година. * Јордан Андреев, Иван Лазаров, Пламен Павлов, ''Кой кой е в ​​средновековна България'', Софија 1999 година. * (примарен извор), Бахши Иман, ''Džagfar Tarihy'', том. III, [[Оренбург]] 1997 година.   {{Почетна кутија}} {{succession box|before=[[Кормесиј]]|title=[[Список на бугарски владетели#Прво Бугарско Царство (681-1018)|Хан на Бугарија]]|after=[[Кормисош]]|years=721–737}} {{s-end}} {{Бугарски владетели}} [[Категорија:Родени во непозната година]] [[Категорија:Прво Бугарско Царство]] [[Категорија:Бугарски владетели]] [[Категорија:Починати во 753 година]] 7ez9psv528uizlp2oimd07ee03ux6n2 0 1277728 5590246 5559235 2026-07-10T16:36:52Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590246 wikitext text/x-wiki [[Податотека:PikiWiki Israel 16541 Plants of Israel.jpg|алт=Персиска циклама (Cyclamen persicum), група цветни растенија|мини|Персиска циклама (Cyclamen persicum)]] '''Циклама''' {{Sfn|Ростовцев|1903}}, или '''Дријаква'''{{Sfn|Ростовцев|1903}}, или '''алпска фила'''{{Sfn|Ростовцев|1903}} ({{langx|la|Cyclamen}} - [[Род (биологија)|род на]] растенија од подфамилијата мирсиновие ''(Myrsinoideae)'' од семејството Првоцветни (Primulaceae). [[Податотека:Illustration_Cyclamen_purpurascens0.jpg|лево|мини|''Циклама пурпурнa''. Ботаничка илустрација [[О. В. Томе]] ''Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz'' 1885, Gera, Germany 1885 година]] == Распространетост == Видовите од родот циклама се повеќегодишни тревни растенија, вообичаени во Медитеранот; од [[Шпанија]] на запад до [[Иран]] на исток, како и во североисточна [[Африка]], вклучувајќи ја и [[Сомалија]]. == Ботанички опис == Растението се состои од подземен дебел клубен, кратко подземно стебло и надземни листови, во облик на срце, овални или бубрежни, кои растат од основата. Цветовите се единечни, цветаат на петелки долги (околу 30 см), спирално се вртат по цветањето. Цветот еправилен, со ѕвонеста, петочлена чаша и петочлено венче, во бела, розова или виолетова боја; лобусите на венчето се свиткани назад; 5 -те прашника не се испакнати од и не ѕиркаат од ввенчето; нивните навои се широки, кратки, прикачени на основата на подножјето на венчето. Еден толчник. Плодот е сферична капсула, полиспермозна, со многу семиња.{{Sfn|Ростовцев|1903}} == Значење и примена == Некои видови циклами се користат како градинарски и како цветни растенија во затворено. Екстрактот од циклама се користи во медицината за третман на синузитис како локален раздразнувач - тоа е дел од лекот Синуфорте.(Sinoforte) == Начин на одгледување == Цикламата е многу едноставна за одгледување, претпочита ладни температури до + 15 ° С и не сака директна сончева светлина {{Sfn|Фомина|2010}} . Кога температурата се зголемува до 25 степени, може да хибернира. Цветењето ќе трае подолго ако таа е на свежо осветлено место. За одгледување на цикламата, соодветни се прозорците од источна и западна страна. Алпската виолетова циклама не сака влага, но за време на цветењето бара стабилно, умерено наводнување. По енергичното цветање, започнува периодот на мирување, во тоа време треба да се исклучи секое размножување и да се намали наводнувањето. Кога ја садите, изберете саксии 2 см пошироки од кореновиот систем; во големи сакции, цветањето ќе биде оскудно. == Список на видови == Според ''базата на податоци на списокот со растенија'', родот вклучува 20 видови.<ref name="TPL">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Primulaceae/Cyclamen/|title=''Cyclamen''|date=2013|publisher=[[The Plant List]]. Version 1.1.|language=en|accessdate=2016-09-10}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Фомина Ю. Красивоцветущие комнатные растения в вашем доме и офисе. — М.: Эксмо, 2010. — С. 10. — 48 с. — (Цветы в саду и на окне). — ISBN 9785457416239. == Надворешни врски == * [http://www.cyclamen.org Циклама општество] * [http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cyclamen+hederifolium Растенија за иднината: ''циклама''] * [http://potted-plants.ru/ciklamen/ Циклама: внатрешни погледи, нега, болести, видео] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211004185226/http://potted-plants.ru/ciklamen/ |date=2021-10-04 }} * [http://hortchat.com/info/cyclamen ''Циклама'' прашања и одговори] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201022172225/http://hortchat.com/info/cyclamen |date=2020-10-22 }} * [http://flowery-blog.ru/komnatnie-rasteniya/krasivocvetushie/kak-uxazhivat-za-ciklamenom.html Енциклопедија за цвеќиња: како да се грижите за циклама.] [[Категорија:Циклами]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] cotdyvoubfl6llyvyu6qsvytl93bonj 0 1287421 5590401 5477260 2026-07-11T09:43:06Z IvanScrooge98 58435 /* */ img 5590401 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Toto Cutugno.jpg|мини|Тото Кутуњо во 1976 г.]] '''Салваторе „Тото“ Кутуњо''' ({{langx|it|Salvatore "Toto" Cutugno}}; {{рн|7|јуни|1943}} - {{пн|22|август|2023}}) — [[италија]]нски пејач. Како текстописец во 1970-тите, тој напиша стихови за [[Адријано Челентано]], [[Далида]], [[Миреј Матје]] и [[Џони Халидеј]]. Беше член на бендот ''Албатрос'' со кој двапати настапуваше на фестивалот во [[Санремо]]. Во 1978 година ја започнува својата соло кариера, а во 1980 година победи на фестивалот во Санремо со песната ''Solo noi''. Со песната ''L'Italiano'' го постигна својот најголем меѓународен успех. Во 1990 година победи на [[Евровизија 1990|Евровизија]] во [[Загреб]], а следната година како домаќин заедно со [[Џиљола Чинкети]] беше домаќин на последната вечер на натпреварот за најдобра песна во [[Европа]]. == Дискографија == * ''Voglio l’anima'' (1979) * ''Innamorata, innamorato, innamorati'' (1981) * ''La mia musica'' (1982) * ''Per amore o per gioco'' (1985) * ''Azzura malinconia'' (1986) * ''Mediterraneo'' (1987) * ''Toto Cutugno: sucessi in TV'' (1988) * ''Toto Cutugno'' (1990) * ''Non è facile essere uomini'' (1991) * ''Se mi ami (Mediterraneo)'' (1994) * ''Voglio andare a vivere in campagna'' (1995) * ''Canzoni nascoste'' (1997) * ''Star profile'' (2000) * ''Il treno va...'' (2002) * ''Come noi nessuno al mundo'' (2005) * ''Cantando'' (2006) * ''Un falco chiuso in gabbia'' (2008) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons|Toto Cutugno|Тото Кутуњо}} {{wikiquote|Toto Cutugno|Тото Кутуњо}} * [http://www.totocutugno.it Официјална страница на Тото Кутуњо] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070113215123/http://www.totocutugno.it/ |date=2007-01-13 }} *[http://groups.msn.com/TotoCutugnoGroup/ MSN Group] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071121182623/http://groups.msn.com/TotoCutugnoGroup/ |date=2007-11-21 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кутуњо, Тото}} [[Категорија:Италијански пејачи]] [[Категорија:Италијански глумци]] [[Категорија:Италијански режисери]] 17ra1eu53tf05volkis6nn7rjh9lvqz 0 1292149 5590234 5563875 2026-07-10T16:33:02Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590234 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Толчница | image = Portulaca oleracea.jpg | genus = Portulaca | species = oleracea | authority = [[Карл Линеј|L.]] }} [[Податотека:20150723Portulaca_oleracea.jpg|десно|мини|250x250пкс| Диво растение во своето природно живеалиште]] '''Толчница''' или '''тушт''' ({{науч|Portulaca oleracea}}) е [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Зелјесто растение|тревесто растение]] од семејството на [[пркоси]]те (''Portulacaceae''). Името на родот ''Portulaca'' доаѓа од [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''portula'', што значи „мала врата“ и се однесува на капакот на грмушката што се крева за да се испушти семето. Името на видот ''oleracea'' значи „тревни“ и значи дека растението може да се користи како зеленчук.<ref>{{Harvnb|Gligić|1953}}</ref> Името ''Portulaca'' за овој вид датира од [[Плиниј Помладиот|Плиниј]] и е прифатено како име на родот.<ref name="Lekovite biljke">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lekovitebiljke.com/lekovitobilje/tust-biljka-korov-uzgoj-i-lekovitost|title=Tušt biljka korov uzgoj i lekovitost|work=Lekovite biljke|accessdate=2 август 2017}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Распространетост == Толчницата потекнува од [[Народна Република Кина|Кина]] и [[Индија]], каде што се користел како [[зачин]] и [[зеленчук]]. Како таков бил познат во времето на [[Стар Египет|Стариот Египет]]. Денес диво расте во сите делови на светот, а се уште се одгледува во многу земји. Во нашето поднебје, расте главно како диво растение, покрај куќи и патишта, на сончеви места, како [[плевел]] во бавчите и лозјата. Расте само до 800 метри надморска височина.<ref name="Грлић">{{Harvnb|Грлић|1986}}</ref> == Изглед и цветање == Толчницата е ниско, едногодишно растение кое лежи на земја, разгрането од основата. [[Стебло]]то е кружно, месесто и сочно, светло зелено или црвеникаво, долго 5-30 см. [[Лист]]овите се дебели, месести и сочни, долги 1-2 см. Спротивно на тоа, тие се јајцевидни, шпатулирани, неподвижни, сјајни и мазни, со светло зелена боја. [[Цвет]]овите се мали, жолтеникави, во облик на ѕвезда и се отвораат само во сончевите утрински часови. Тие се развиваат од [[јули]] до [[октомври]].<ref name="Грлић">{{Harvnb|Грлић|1986}}</ref> [[Плод]]от е мешунка со капак, полна со мали, црни, бубрежни [[Семе|семиња]]. Семињата се многубројни. Може да се развијат до 10.000 семиња по растение. 'Рти во пролет во втората година, а ртењето го одржува и до 40 години.<ref name="Hulina">{{Harvnb|Hulina|1998}}</ref><gallery> 20150918Portulaca oleracea1.jpg|Растителна розета Portulaca oleracea Ja ao 1.JPG|Стеблото со лисја и плодови 20140802Portulaca oleracea2.jpg|Список Portulaca oleracea flower01.jpg|Цвеќе Portulaca oleracea Capsule MHNT.jpg|Овошје - мешунка со семе </gallery> == Услови за живеалиште и одгледување == [[Податотека:Males_herbes_toulousaines_12.jpg|десно|мини|250x250пкс| Исклучително издржливи и прилагодливи видови, Толчницата може да расте дури и во најнеповолни услови]] Толчницата најдобро успева на плодна, [[Песок|песочна]] [[почва]], на сончеви позиции, но е многу отпорен и добро расте дури и во неповолни услови. Отпорен е на температурни разлики и на суша, а поднесува и сиромашни почви. Кога на тоа ќе се додаде и способноста за брзо растење во вакви услови, може да се каже дека ги има сите одлики на плевел.<ref name="Priroda i biljke">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.plantea.com.hr/tust/|title=Tušt|work=Priroda i biljke|accessdate=2 август 2017}}</ref> Иако е вообичаено мислењето дека Толчницата е обичен плевел, постојат контрадикторности. Според некои автори, Толчницата е корисен плевел на полињата бидејќи расте околу главниот род и ја покрива околната почва со своето густо и разгрането дрво, кое го спречува сушењето на почвата. Толчницата може да се одгледува и како растителен вид. Лесно се размножува со семиња, но и вегетативно, бидејќи стеблата многу лесно се вкоренуваат.<ref name="Priroda i biljke"/> Во светот се познати околу 40 варијанти на толчница.<ref name="Lekovite biljke"/> == Хемиски состав == Листовите на Толчницата содржат 20–50&nbsp;mg% [[витамин Ц]], [[каротин]] 1,5–5&nbsp;mg%. Содржината на хранливи материи во Толчницата е релативно мала, бидејќи зелениот дел содржи 92-95% [[вода]], количината на [[Белковина|белковини]] е мала, 1-2,2%, масти 0,3-0,4, [[јаглехидрат]]и 1,3-2,2%. Има и [[железо]], [[калциум]] и [[фосфор]].<ref name="Priroda i biljke"/> == Употреба == [[Податотека:Pourpier_sur_un_marché_de_Patras_en_Grèce.jpg|лево|мини|250x250пкс|Толчница на пазар во Грција]] Толчницата често се користи како многу вкусно диво растение. Целиот сочен надземен дел, сиров или варен, може да се користи за јадење. Младите листови имаат благ, [[Киселина|кисело]] -солен и ароматичен [[вкус]], па се користат во исхраната како салата, сами или помешани со друг зеленчук. Постарите листови се готват и се подготвуваат како чорба пред употреба, како и други лиснат зелен зеленчук, или од него може да се подготват вкусни супи и чорби. Исто така, целото растение може да се зачува во оцет, како што се корнишоните и другиот зимски зеленчук, кој дава лут зачин за разни јадења. Со сушење, Толчницата ја губи својата арома. [[Семе]]то може да се меле во хранливо брашно.<ref name="Грлић">{{Harvnb|Грлић|1986}}</ref> Како лековито растение, Толчницата се користел во [[Стара Грција]]. Порано многу се препорачувал како лек против [[скорбут]], но неодамна било откриено дека, во споредба со другите видови зеленчук, има релативно мала количина на витамин Ц. Неодамна било откриено дека Толчницата помага да се подигне [[Крвен притисок|крвниот притисок]], делувајќи слично како [[адреналин]]от .<ref name="Грлић">{{Harvnb|Грлић|1986}}</ref> Толчницата се издвојува како вид со најголема содржина на омега 3 масни киселини од сите растенија, а содржи и одредени антиоксиданси. Киселиот вкус доаѓа од [[Оксална киселина|оксалната]] и [[Јаболкова киселина|јаболковата киселина]], а нивната количина е најголема кога растението се собира рано наутро. '''Свежиот туш содржи многу оксалат, кој е познат како една од причинителите на [[Бубрежен камен|камењата]] во бубрезите, па затоа не се препорачува претерана конзумација на ова растение.'''<ref name="Lekovite biljke"/> Толчницата покажува и одредени биоцидни својства, па може да се користи во борбата против габите, инсектите и нематодите.<ref name="Кнежевић">{{Harvnb|Кнежевић|2006}}</ref> === Јадења подготвени со толчница === <gallery> Податотека:Andrakla salata.jpg|Салата од толчница со домат и кромид Податотека:Semizotu (with yogurt).jpg|Салата од толчница со јогурт Податотека:Semizotu yemeği.jpg|Супа од толчница Податотека:Semizotu (olive oil).jpg|Вариво од толчница Податотека:Portulaca oleracea pickled.JPG|Толчница како туршија </gallery> == Поврзано == * Пркос * Висечки пркос == Наводи == {{Наводи}} == Литература == == Надворешни врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://alternativa-za-vas.com/index.php/clanak/article/besplatna-ljekovita-hrana-u-dvoristu|title=Besplatna ljekovita hrana skrivena u vašem dvorištu|work=alternativa za vas|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804174016/http://alternativa-za-vas.com/index.php/clanak/article/besplatna-ljekovita-hrana-u-dvoristu|archive-date=4 август 2017|accessdate=4 август 2017}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Пркос (род)]] [[Категорија:Зеленчук]] [[Категорија:Сочници]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Зачини]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 75engqna8h97ubg32bs4hr8qogvi8ti 0 1300107 5590248 5559237 2026-07-10T16:37:20Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590248 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Alcea rosea purple.jpg|мини|Црвен слез]] '''''Alcea rosea''''', '''обичниот холихок''' [[Дикотиледони|,]] е украсно [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[Слезови|Malvaceae]] . Бил увезен во Европа од југозападна Кина во текот, или можеби пред, 15 век.<ref name="harvard">{{Наведена мрежна страница|url=http://flora.huh.harvard.edu/china//PDF/PDF12/Alcea.pdf|title=Flora of China 12: 267–268. 2007|publisher=[[Harvard University]]|accessdate=2011-07-21}}</ref> Вилијам Тарнер, билкар од тоа време, му го дал името „holyoke“ од кое потекнува и англиското име. == Одгледување == [[Податотека:Althaea_rosea_(Köhler).jpg|мини|Илустрација, 1897 година]] ''Alcea rosea'' различно се опишува како [[Двегодишно растение|биенале]] (со двегодишен животен циклус), како [[Едногодишно растение|едногодишно]] или како краткотрајно [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] .<ref name="cornell" /><ref name="illinois" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://aces.nmsu.edu/county/donaana/mastergardener/documents/feb10-mg-newsltr.pdf|title=Plant of the Month - Hollyhocks|publisher=[[New Mexico State University]] Master Gardener Newsletter|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007015925/http://aces.nmsu.edu/county/donaana/mastergardener/documents/feb10-mg-newsltr.pdf|archive-date=2011-10-07|accessdate=2011-07-21}}</ref> Често се самосее, што може да создаде перцепција дека [[растенија]]та се повеќегодишни.<ref name="cornell">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardening.cornell.edu/homegardening/scene3280.html|title=Hollyhock|publisher=[[Cornell University]]|accessdate=2011-07-21}}</ref> Растението може да цвета во текот на првата година кога се сее рано.<ref name="illinois">{{Наведена мрежна страница|url=http://urbanext.illinois.edu/hortanswers/plantdetail.cfm?PlantID=2&PlantTypeID=1|title=Annual - Hollyhock - ''Althaea rosea''|publisher=University of Illinois|accessdate=2011-07-21|archive-date=2011-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110521224735/http://urbanext.illinois.edu/hortanswers/plantdetail.cfm?PlantID=2&PlantTypeID=1|url-status=dead}}</ref> Ќе расте во широк опсег на почви и лесно може да достигне висина до {{Convert|8|ft|m}}. Цветовите се во опсег на бои од бела до темноцрвена, вклучувајќи розова, жолта и портокалова. Различни бои претпочитаат различни почви. Се чини дека потемната црвена сорта ги фаворизира песочните почви, додека посветлата боја се чини дека ги фаворизира глинените почви. Растенијата лесно се одгледуваат од семиња и лесно се самосејуваат. Сепак, нежни растенија, без разлика дали се млади од семиња или од стари залихи, може да бидат уништенио д полжави. Лисјето е подложно на напад од ’рѓа ( ''Puccinia malvacearum'' ), која може да се третира со фунгициди.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://plantclinic.cornell.edu/FactSheets/hollyhockrust/hollyhockrust.htm|title=Hollyhock rust|publisher=[[Cornell University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090622001430/http://plantclinic.cornell.edu/FactSheets/hollyhockrust/hollyhockrust.htm|archive-date=22 June 2009|accessdate=2009-07-15}}</ref> Комерцијалните одгледувачи известиле дека некои тесно поврзани видови ( ''Alcea rugosa'' и ''Alcea ficifolia'' ) се отпорни на оваа габа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.extension.umn.edu/yardandgarden/YGLNews/YGLN-June1505.html|title=Yard & Garden Line News|date=2005-06-15|publisher=[[University of Minnesota]] [[Agricultural extension|Extension Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100322204835/http://www.extension.umn.edu/yardandgarden/YGLNews/YGLN-June1505.html|archive-date=2010-03-22|accessdate=2010-02-05}}</ref> == Својства == Растат до 8 стапки височина ,произведувајќи големи цветови со пречник од околу 5 инчи. Листовите му се големи и во облик на срце. Цветовите привлекуваат колибри и пеперутки.<ref name="mbg">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=j240|title=''Alcea rosea'' (single)|work=missouribotanicalgarden.org|publisher=[[Missouri Botanical Garden]]|accessdate=27 February 2022}}</ref> == Штетници и болести == Листовите се ранливи на ’рѓа, дамки на листот и антракоза . Проблемите со штетниците ги вклучуваат јапонски бубачки и пајакови грини . Иако оштетувањето на листовите може да биде големо, цветовите ретко се засегнати.<ref name="mbg"/> == Билкарство == Во хербалната медицина, се верува дека холихокот е омекнувачки и [[лаксатив]] . Се користи за контрола на воспалението, за запирање на мокрење во кревет и како средство за плакнење на устата во случаи на крварење на непцата.<ref>Howard, Michael.</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:2021-06-06 Althaea rosea タチアオイ（立葵、学名：Althaea rosea、シノニム：Alcea rosea）DSCF3025.jpg|во Јапонија Податотека:Alcea rosea nigra.JPG|alt=Black hollyhock (Alcea rosa nigra)|Црн култивиран „Нигра“ Податотека:'Blacknight' hollyhock IMG 9621.jpg|alt=Hollyhock ‘Blacknight'|‘Блекнајт' Податотека:Alcea rosea01.jpg| Податотека:Hollyhock 1r.jpg| Податотека:ALCEA ROSEA - TORÀ - IB-737 (Malva reial).jpg| </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Кина]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] na37aushlhvlr6sitw7s08maalm0mrg 0 1300117 5590240 5559228 2026-07-10T16:34:38Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590240 wikitext text/x-wiki {{short description|Species of evergreen coniferous tree}} {{Speciesbox |image=Thuja occidentalis.jpg |image_caption=Leaves and immature cones |status=LC |status_system=IUCN3.1 |status_ref=<ref name=iucn>{{Cite iucn |author=Farjon, A. |title=''Thuja occidentalis'' |volume=2013 |page=e.T42262A2967995 |date=2013 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T42262A2967995.en }}</ref> |genus=Thuja |species=occidentalis |authority=[[Carl Linnaeus|L.]] |range_map=Thuja occidentalis range map.png |range_map_caption=Natural range }} '''Туја''' ({{науч|Thuja occidentalis}}), познато и како северен бел кедар, е [[Иглолисно растение|иглолисно]] [[зимзелено растение|дрво]], кое е автохтоно за источна Канада и поголемиот дел од северноцентрални и источни [[САД]].<ref name=GRIN>{{GRIN|id=36584|name=Thuja occidentalis}}</ref> Често се одгледува како украсно растение. ==Опис== За разлика од западниот црвен кедар, северниот бел кедар е мало до средно растение, кое расте до 15 метри, со 0,9 метри пречник на труп. По исклучок може да порасне до 38 метри, со 1,8 метри пречник на труп. == Поврзано == * [[Источна туја]] == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Thuja occidentalis}} * [https://zemjodelie.mk/2022/10/13/%d1%82%d1%83%d1%98%d0%b0/ „Садење и одржување на туја“] * [http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Thuja+occidentalis University of Michigan at Dearborn: Native American Ethnobotany of ''Thuja occidentalis''] * [http://www.borealforest.org/trees/tree14.htm Borealforest.org: ''Thuja occidentalis''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220622200142/http://www.borealforest.org/trees/tree14.htm |date=2022-06-22 }} {{Дрво-никулец}} {{Taxonbar|from=Q147468}} [[Категорија:Чемпреси]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] mu71113ava69w59k3sd9d2mmnpjx5qo 0 1300141 5590249 5579541 2026-07-10T16:37:43Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590249 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Црвена боровинка |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |''Vaccinium vitis-idaea'' var. ''vitis-idaea'' in [[Cladonia rangiferina|reindeer lichen]] |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_TNC_G5.svg|врска=|алт=|безрамка]]<br /><br />Secure <small>&nbsp;([[NatureServe conservation status|NatureServe]])</small></div> |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Vaccinium|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant]]ae |- |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Clade'': |[[Eudicots]] |- |''Clade'': |[[Asterids]] |- |Order: |[[Ericales]] |- |Family: |[[Ericaceae]] |- |Genus: |''[[Vaccinium]]'' |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''V.&nbsp;vitis-idaea'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Vaccinium vitis-idaea''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]] 1753</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Синоними<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2457314 |title=The Plant List, ''Vaccinium vitis-idaea'' L. |accessdate=2022-05-06 |archive-date=2019-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191223010011/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2457314 |url-status=dead }}</ref> |- | colspan="2" style="text-align: left" | <div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align: center; font-size: 95%;"> <div style="line-height: 1.6em; font-weight: bold; font-size: 100%; text-align: left;"><div><small>Synonymy</small></div></div> * ''Myrtillus exigua'' <small>Bubani</small> * ''Rhodococcum vitis-idaea'' <small>Avrorin</small> * ''Vaccinium jesoense'' <small>Miq.</small> * ''Vitis-idaea punctata'' <small>Moench</small> * ''Vitis-idaea punctifolia'' <small>Gray</small> * ''Rhodococcum minus'' <small>(Lodd., G.Lodd.</small> <small>& W.Lodd.) Avrorin</small> * ''Vaccinium vitis-idaea'' var. ''minus'' <small>Lodd., G.Lodd.</small> <small>& W.Lodd.</small> * ''Vitis-idaea punctata'' var. ''minor'' <small>(Lodd., G.Lodd.</small> <small>& W.Lodd.) Moldenke</small> </div> |} '''''Vaccinium vitis-idaea''''', '''бобинка''', '''еребица''', '''планинска брусница''' или '''каурина''', е мала [[Зимзелено растение|зимзелена]] грмушка од фамилијата [[Вресови|Ericaceae]], која дава плодови за јадење.Потекнува од [[Тајга|бореалната шума]] и арктичката тундра низ северната полутопка, од Европа и Азија до Северна Америка. Боровинките се берат во дивината и се користат за правење на различни јадења во Северна [[Балтоскандија]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sweden.se/eng/Home/Lifestyle/Food-drink/Reading/10-things-to-know-about-Swedens-food-culture/|title=10 things to know about Sweden's food culture|last=Åkerström|first=Lola Akinmade|work=10 July 2012|publisher=Sweden.se|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120712193126/http%3A//www.sweden.se/eng/Home/Lifestyle/Food%2Ddrink/Reading/10%2Dthings%2Dto%2Dknow%2Dabout%2DSwedens%2Dfood%2Dculture/|archive-date=2012-07-12|accessdate=26 August 2013}}</ref> [[Русија]], [[Канада]] и [[Алјаска]] . Комерцијалното одгледување се врши во северозападниот дел на Тихиот Океан на САД<ref>"Economic Evaluation of Lingonberry Production in Oregon" "Oregon State University Extension Service" Dec 2003</ref> и во многу други региони во светот.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=b5IgBAAAQBAJ&pg=PA103|title=Культура брусники обыкновенной (Vaccinium vitis-idaea L.): проблемы и перспективы|last=Морозов|first=Олег|date=5 September 2017|publisher=Litres|isbn=9785457626317|access-date=1 April 2018|via=Google Books}}</ref> == Имиња == ''Vaccinium vitis-idaea'' е најчесто познат на англиски како 'lingonberry' или 'cowberry'.<ref name="stang">{{Наведена книга|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/proceedings1990/v1-321.html|title=Advances in new crops|last=Elden J. Stang|last2=Gavin G. Weis|last3=John Klueh|publisher=Timber Press|year=1990|editor-last=J. Janick|pages=321–323|chapter=Lingonberry: Potential New Fruit for the Northern United States|editor-last2=J.E. Simon}}</ref><ref name="Gray's Manual of Botany">Gray's Manual of Botany: [[Asa Gray]]</ref><ref name="Flora">Interactive Flora of Northwest Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=2451 ''Vaccinium vitis-idaea'']{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Мртва врска|date=July 2018}}</ref> Името 'lingonberry' потекнува од шведското име {{Јаз|sv|lingon}} за видот, и е изведен од нордискиот {{Јаз|non|lyngr}} , или Хедер. Името на [[Биномна номенклатура|родот]] ''Vaccinium'' е [[Класичен латински јазик|класично латинско]] име за растение, веројатно боровинка или [[зумбул]], и може да потекнува од латинскиот {{Јаз|la|bacca}} , „Бери“.<ref>{{Наведена книга|title=Plants and their names : a concise dictionary|last=Hyam|first=R.|last2=Pankhurst|first2=R.J.|publisher=Oxford University Press|year=1995|isbn=978-0-19-866189-4|location=Oxford}} p. 515.</ref><ref>{{Наведена книга|title=Dictionary of Plant Names|last=Coombes|first=Allen J.|publisher=Hamlyn Books|year=1994|isbn=978-0-600-58187-1|location=London}} p. 187.</ref> Специфичното име е изведено од латинскиот {{Јаз|la|vitis}} ('лоза') и {{Јаз|la|idaea}} , женската форма на {{Јаз|la|idaeus}} (буквалното „од планината Ида “, што се користи во однос на малините ''Rubus idaeus'' ).<ref name="bo">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanical-online.com/english/raspberry.htm|title=Raspberries|date=19 January 2019|publisher=Botanical-online}}</ref> Постојат најмалку 25 други вообичаени англиски имиња на ''Vaccinium vitis-idaea'' ширум светот, вклучувајќи ги:<ref name="stang"/> {| | * лисицата * препелица * мечкино грозје * бобари * планинска брусница * црвена курва | * ниска брусница * пума * планинска боровинка * еребица <ref name="Hall">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=i33BWgxbvXgC&pg=PA47|title=Dictionary of American Regional English|last=Hall|first=Joan Houston|publisher=Harvard University Press|year=2002|isbn=0-674-00884-7|page=47|access-date=2007-11-16}}</ref> (во [[Њуфаундленд]] и островот Кејп Бретон ) * црвенило (во Лабрадор и долниот северен брег на [[Квебек]] ) |} == Опис == [[Податотека:Vaccinium_vitisidaea_flower.jpg|мини|Цвеќиња и млади ластари]] ''Vaccinium vitis-idaea'' се шири преку [[Ризом|подземни стебла]] за да формира густи клонални колонии . Од подземните стебла растат тенки и кршливи [[корен]]и . Стеблата се заоблени во пресек и растат од 10 до 40 сантиметри во висина. Листовите растат наизменично и се овални, 5-30 милиметри долго, со малку брановидна маргина, а понекогаш и со засечен врв. [[Податотека:Vaccinium_vitis-idaea_(flowering).jpg|мини|Цвеќиња]] [[Цвет]]овите се ѕвонести, бели до бледо розови, 3-8 милиметри долго, и се произведува во почетокот на летото. Плодот е црвена [[бобинка]] 6-10 милиметри во пречник, со кисел вкус, зрее кон крајот на летото до есента.<ref name="FNA">Flora of North America: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200016732 ''Vaccinium vitis-idaea'']</ref> Иако се горчливи во почетокот на сезоната, тие засладуваат ако се остават на гранката во текот на зимата.<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region|last=Niering|first=William A.|last2=Olmstead|first2=Nancy C.|publisher=Knopf|year=1985|isbn=0-394-50432-1|page=510|author-link=William Niering|orig-year=1979}}</ref> == Статус на заштита во САД == Растението е загрозено во [[Мичиген]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/core/profile?symbol=vavi|title=Plants Profile for Vaccinium vitis-idaea (ligonberry)|last=<!--Not stated-->|work=plants.usda.gov|accessdate=7 January 2018}}</ref> Подвидот ''минус'' е наведен како вид на посебна грижа и се верува дека е истребен во [[Конектикат]].<ref>[http://www.ct.gov/deep/lib/deep/wildlife/pdf_files/nongame/ets15.pdf "Connecticut's Endangered, Threatened and Special Concern Species 2015"]. State of Connecticut Department of Energy and Environmental Protection Bureau of Natural Resources. Retrieved 7 January 2017. (Note: This list is newer than the one used by plants.usda.gov and is more up-to-date.)</ref> == Екологија == ''Vaccinium vitis-idaea'' ги чува лисјата цела зима дури и во најстудените години, невообичаено за [[Скриеносеменици|широколисното растение]], иако во своето природно живеалиште обично е заштитено од силен студ со снежна покривка. Исклучително е издржлив, толерира температури до -40 С или пониско, но слабо расте каде што летата се топли. Почвите сиромашни со хранливи материи се толерираат, но не и алкалните почви . == Сорти == [[Податотека:Vaccinium_vitis-idaea_var_minus_Denali_AK.jpg|мини|''Vaccinium vitis-idaea'' var. ''минус'']] Постојат две регионални сорти или [[подвид]]ови на ''V. vitis-idaea'', една во Евроазија и една во Северна Америка, кои се разликуваат по големината на листот: * ''V. vitis-idaea'' var. ''vitis-idaea'' L.—syn. ''V. vitis-idaea'' subsp. ''vitis-idaea''. ''cowberry''. Eurasia. Листовите се 10-30мм должина. * ''V. vitis-idaea'' var. ''minus'' Lodd.—syn. ''V. vitis-idaea'' subsp. ''minus'' (Lodd.) Hultén. ''lingonberry''. North America. Листовите се 10-30мм должина. == Одгледување == Боровинките комерцијално се одгледува во [[Холандија]] и други земји од 1960-тите.<ref name="Rozāne">{{Наведени вести|url=https://eng.lsm.lv/article/society/environment/plant-wonders-healthy-lingonberries-can-be-grown-in-the-garden-too.a385290/|title=Plant wonders: Healthy lingonberries can be grown in the garden, too|last=Rozāne|first=Keita|date=24 May 2021|work=eng.lsm.lv|access-date=26 May 2021|publisher=[[Public Broadcasting of Latvia]]}}</ref> [[Елисавета Петровна|Царицата Елизабета]] наредила да се засади бобинки низ целиот Петерхоф во 1745 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.spbvedomosti.ru/print.htm?id=10302229@SV_Articles|title=Санкт-Петербургские Ведомости - Рынок - Моченый шедевр|work=spbvedomosti.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20140906205305/http://www.spbvedomosti.ru/print.htm?id=10302229@SV_Articles|archive-date=2014-09-06}}</ref> Некои сорти се одгледуваат поради нивната украсна, а не кулинарска вредност. Во Обединетото Кралство, Групацијата Корале ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/100988/Vaccinium-vitis-idaea-Koralle-Group/Details|title=RHS Plant Selector Vaccinium vitis-idaea Koralle Group AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|accessdate=2021-03-16}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=106|accessdate=5 February 2019}}</ref> == Кулинарска употреба == [[Податотека:LingonberryJam.jpeg|лево|мини| Џем од боровинки на тост]] [[Податотека:Mustamakkara2019.jpg|мини| Џем од боровинки со ''мустамакара'', традиционална храна во [[Тампере]], [[Финска]]]] Бобинките собрани во дивината се популарно овошје во северна, Средна и Источна Европа, особено во нордиските земји, балтичките земји, централна и северна Европа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.swedishepa.se/Enjoying-nature/The-Right-of-Public-Access/This-is-allowed/Picking-flowers-berries-mushrooms-etc/|title=Picking flowers, berries, mushrooms, etc.|work=The Swedish Environmental Protection Agency|publisher=Naturvårdsverket|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313201841/http://www.swedishepa.se/Enjoying-nature/The-Right-of-Public-Access/This-is-allowed/Picking-flowers-berries-mushrooms-etc/|archive-date=2016-03-13|accessdate=13 March 2016}}</ref> Бобинките се прилично курви, па често се готват и засладуваат пред јадење во форма на џем од бобинки, компот, сок, смути или сируп. Суровото овошје, исто така, често едноставно се пасира со шеќер, кој ги зачувува повеќето од нивните хранливи материи и вкус. Оваа мешавина може да се чува на собна температура во затворени, но не нужно затворени садови, но во оваа состојба најдобро се чуваат замрзнати. Овошјето кое се служи на овој начин или како компот често ги придружува јадењата од дивечот и црниот дроб. Во [[Шведска]], [[Финска]] и [[Норвешка]], шницлите од [[ирвас]]и и елен традиционално се служат со сос од сос и сос. Конзервираното овошје најчесто се јаде со ќофтиња, како и со палачинки од компири. Традиционален шведски десерт е {{Јаз|sv|lingonpäron}} (буквално „лингонбери круши“), составени од свежи [[Круша|круши]] кои се излупени, варени и конзервирани во {{Јаз|sv|lingondricka}} ( сок од лингонбери ) и најчесто се јаде за време на Божиќ. Ова било многу вообичаено во старите времиња, бидејќи бил лесен и вкусен начин за зачувување на крушите. Во [[Шведска]] и [[Русија]], кога [[шеќер]]от сè уште беше луксузен производ, бобинките обично се чуваа едноставно со ставање цели во шишиња со вода. Ова беше познато како {{Јаз|sv|vattlingon}} (наводени лингонбери); постапката ги зачувала до следната сезона. Ова беше и домашен лек против [[скорбут]]. Овој традиционален руски безалкохолен пијалак, познат како „ вода од бобинки “, го спомнува [[Александар Сергеевич Пушкин|Александар Пушкин]] во ''[[Евгениј Онегин|Јуџин Онегин]]'' . Во руската народна медицина, водата од лингон се користела како благ лаксатив. Традиционално финско јадење е пржениот ирвас ( {{Јаз|fi|poronkäristys}} ) со пире од компири и бобинки од страна, сурови, одмрзнати или како џем. Во Финска, шлаг пудинг од гриз со вкус на бобинки ( {{Јаз|fi|puolukkapuuro}} ) е исто така популарен. Во [[Полска]], бобинките често се мешаат со [[Круша|круши]] за да се создаде сос кој се служи со живина или дивеч. Бобинките може да се користат и за замена на црвените рибизли кога се создава сос од Камберленд. [[Податотека:Vaccinium_vitis-idaea_L..jpg|мини|Илустрација од 19 век]] Бобинките се исто така популарни како диво набрано овошје во источна Канада, на пример во [[Њуфаундленд и Лабрадор]] и Кејп Бретон, каде што се локално познати како еребици или црвени бобинки, и на копното на Нова Шкотска, каде што се познати како лисици. Во овој регион тие се инкорпорирани во џемови, сирупи и печива, како што се пити, пити и мафини. Во Шведска, бобинките често се продаваат како џем и сок и како клучна состојка во јадењата. Тие се користат за правење ликер од бобинки од Лилехамер; и, во источноевропските земји, се продава [[вотка]] од лингонбери, а вотката со сок од или морс е популарен коктел. Бобинките се важна храна за мечките и лисиците, како и за многу птици што јадат овошје. Гасениците на молците- ''носици Coleophora glitzella'', ''Coleophora idaeella'' и ''Coleophora vitisella'' се задолжителни хранителки на листовите ''V. vitis-idaea'' . === Во домородната северноамериканска кујна === Домородците од Алјаска ги мешаат бобинките со пулпа од шипка и шеќер за да направат џем, ги готват бобинките како сос и ги чуваат бобинките за понатамошна употреба.<ref>Heller, Christine A., 1953, Edible and Poisonous Plants of Alaska, University of Alaska, page 109</ref> Дакелите ги користат бобинките за да направат џем.<ref>Carrier Linguistic Committee, 1973, Plants of Carrier Country, Fort St. James, BC. Carrier Linguistic Committee, page 76</ref> Којуконот ги замрзнува бобинките за зимска употреба.<ref>Nelson, Richard K., 1983, Make Prayers to the Raven--A Koyukon View of the Northern Forest, Chicago. The University of Chicago Press, page 55</ref> Инуитите разредете го и засладете го сокот за да направите пијалак, замрзнете ги и чувајте ги бобинките за пролет, а бобинките користете ги за правење џемови и желеа.<ref>Porsild, A.E., 1953, Edible Plants of the Arctic, Arctic 6:15-34, page 22 Note: The source simply lists "Eskimo" rather than a specific group.</ref> Ињупијатите ги користат бобинките за да направат два различни десерти, едниот каде бобинките се матат со замрзнати рибини јајца и се јадат, а сировите бобинки ги матат со конзервирано млеко и масло од печат. Тие, исто така, прават јадење од бобинки кое се готви со јајца од риба, риба (белвица, овчарка или штука ) и маснотии .<ref>Jones, Anore, 1983, Nauriat Niginaqtuat = Plants That We Eat, Kotzebue, Alaska. Maniilaq Association Traditional Nutrition Program, page 86</ref> Горниот Танана ги вари бобинките со шеќер и брашно за да се згуснат; јадете ги суровите бобинки, или обични или мешајќи ги со шеќер, маснотии или комбинација од двете; испржете ги во маснотии со шеќер или сушени рибини јајца; и направете ги во пити, џем и желе. Тие исто така ги чуваат бобинките сами или во маснотии и ги чуваат во корпа од бреза во подземен кеш или ги замрзнуваат.<ref name="Kari, Priscilla Russe 1985, page 9">Kari, Priscilla Russe, 1985, Upper Tanana Ethnobotany, Anchorage. Alaska Historical Commission, page 9</ref> ==== Употреба на ''минус'' подвидови ==== Народот [[Антикости]] го користи овошјето за правење џемови и желеа.<ref>Rousseau, Jacques, 1946, Notes Sur L'ethnobotanique D'anticosti, Archives de Folklore 1:60-71, page 68</ref> Нинитауак Кри ги складираат бобинките така што ги замрзнува надвор во текот на зимата, измешајте ги бобинките со варени рибини јајца, џигер, воздушни меури и маснотии и јадете ги, јадете ги бобинките сурови како закуска и динстајте ги со риба или месо.<ref name="Leighton, Anna L. 1985, page 64">Leighton, Anna L., 1985, Wild Plant Use by the Woods Cree (Nihithawak) of East-Central Saskatchewan, Ottawa. National Museums of Canada. Mercury Series, page 64</ref> Ињупијатите од островот Нелсон ги јадат бобинки,<ref>Ager, Thomas A. and Lynn Price Ager, 1980, Ethnobotany of The Eskimos of Nelson Island, Alaska, Arctic Anthropology 27:26-48, page 37</ref> како и Ињупијатите од Северното Берингово Море и Арктичките региони на Алјаска,<ref>Anderson, J. P., 1939, Plants Used by the Eskimo of the Northern Bering Sea and Arctic Regions of Alaska, American Journal of Botany 26:714-16, page 715</ref> како и Инувијалуит .<ref name="Wilson, Michael R. 1978, page 183">Wilson, Michael R., 1978, Notes on Ethnobotany in Inuktitut, The Western Canadian Journal of Anthropology 8:180-196, page 183</ref> Народот Хаида, првата нација Хесквиахт, Вуикинуксв и Цимшиан сите ги користат бобинките како храна.<ref>Compton, Brian Douglas, 1993, Upper North Wakashan and Southern Tsimshian Ethnobotany: The Knowledge and Usage of Plants..., Ph.D. Dissertation, University of British Columbia, page 101</ref> === Хранливи својства === [[Податотека:Tyttebær.jpg|мини|Зрели јазли]] Бобинките содржат многу органски киселини, [[витамин Ц]], [[витамин А]] (како [[бета каротин]]), витамини од групата Б (Б₁, Б₂, Б₃) и елементите калиум, калциум, магнезиум и фосфор.<ref name="foodcomp">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.foodcomp.dk/v7/fcdb_details.asp?FoodId=0326|title=Lingonberry, raw - Nutrition Information and Facts|date=2009-01-13|work=Department of Nutrition, National Food Institute - Technical University of Denmark|accessdate=2015-09-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024638/http://www.foodcomp.dk/v7/fcdb_details.asp?FoodId=0326|url-status=dead}}</ref> == Традиционална медицина == Во традиционалната медицина, ''V. vitis-idaea'' се користеше како аперитив и адстрингентно.<ref name="jad">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/duke/ethnobot.pl?ethnobot.taxon=Vaccinium%20vitis-idaea|title=''Vaccinium vitis-idaea'' (Ericaceae)|last=James A. Duke|publisher=Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases|archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082334/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/duke/ethnobot.pl?ethnobot.taxon=Vaccinium%20vitis-idaea|archive-date=January 20, 2009|accessdate=May 22, 2011}}</ref> Горниот Танана ги јадеше бобинките или го користеше нивниот сок за лекување на помали респираторни нарушувања.<ref name="Kari, Priscilla Russe 1985, page 9"/> == Други употреби == Нинитауак Кри ги користат бобинките од подвидот ''минус'' за да ги обои рипчињата и ги ставаат цврстите, зрели бобинки на врвка за да ги носат како ѓердан.<ref name="Leighton, Anna L. 1985, page 64"/> Западно-канадските Инуити го користат подвидот ''минус'' како додаток или замена за тутун.<ref name="Wilson, Michael R. 1978, page 183"/> == Сродни видови == ''Vaccinium vitis-idaea'' се разликува од сродните [[Брусница|боровинки]] по тоа што имаат бели цветови со ливчиња кои делумно ги опфаќаат стомачните и стигмата, наместо розови цветови со ливчиња рефлексирани наназад и позаоблени, помалку круши бобинки. Хибридите помеѓу ''Vaccinium vitis-idaea'' и ''Vaccinium myrtillus'', наречени ''Vaccinium × intermedium'' Ruthe, повремено се среќаваат во Европа. == Наводи == [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Бобинки]] [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Боровинки (род)]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 2zfb41orns4e5f031ey79bw24xbodmn 0 1300143 5590273 5477793 2026-07-10T16:44:53Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590273 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Koeh-170.jpg|genus=Brassica|species=nigra|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Brassica nigra'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Brassica|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Plant]]ae |- |''Clade'': |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |''Clade'': |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |''Clade'': |[[Eudicots]] |- |''Clade'': |[[Rosids]] |- |Order: |[[Brassicales]] |- |Family: |[[Brassicaceae]] |- |Genus: |''[[Brassica]]'' |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''B.&nbsp;nigra'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Brassica nigra''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |} '''''Brassica nigra''''', или '''црн синап''', е едно од [[едногодишно растение]] кое се одгледува поради неговите црни или темно кафеави семиња, кои најчесто се користат како [[зачин]].Ова растение е родено во тропските региони на [[Северна Африка]], умерените региони на [[Европа]] и делови од [[Азија]] . [[Податотека:Black-mustard-seeds.jpg|десно|мини| Црното семе од синап]] [[Податотека:Black_mustard.jpg|мини|Црното семе од синап]] == Опис == [[Податотека:20120704Brassica_nigra1.jpg|мини| Растенија на црн сенф во [[Сарбрикен]] .]] [[Податотека:Brassica_nigra_silique.jpg|мини|Плодови од црн сенф во Jardin des Plantes de Paris .]] Тоа е исправено растение, со големи стебленца и лисја. Тие се покриени со влакна или влакна по основата, но на стеблото се помазни. Може да достигне и до 1.2 метри високо во влажна плодна почва.<ref name="Readers" /><ref>[https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/brassica/nigra/ New England Botany]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/244766414|title=Edible Wild Plants: A North American Field Guide to Over 200 Natural Foods|last=Elias|first=Thomas S.|last2=Dykeman|first2=Peter A.|publisher=[[Sterling Publishing|Sterling]]|year=2009|isbn=978-1-4027-6715-9|location=New York|pages=100|oclc=244766414|orig-year=1982}}</ref> Црниот синап цвета во лето, од мај (во Обединетото Кралство) и насекаде низ Европа. Цветовите на ова растение имаат четири жолти ливчиња, кои се двојно подолги од сепалите. Секое стебло на овој цвет има околу четири цветови на врвот, формирајќи прстен околу стеблото. Подоцна, растението формира долги мешунки од семиња, кои содржат четири заоблени семиња.<ref name="Readers">{{Наведена книга|title=Reader's Digest Field Guide to the Wild Flowers of Britain|publisher=[[Reader's Digest]]|year=1981|isbn=9780276002175|page=41}}</ref> == Таксономија == Ова растение е формално и опишано од Карл Кох во „Дојчл. Fl.“ (или Deutschlands Flora) изд.3 на страница 713 во 1833 година<ref name="plantlist">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2682421|title=Brassica nigra (L.) K.Koch is an accepted name|date=23 March 2012|publisher=theplantlist.org|accessdate=9 November 2017}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=72281-3|title=Brassicaceae Brassica nigra (L.) W.D.J.Koch|publisher=ipni.org|accessdate=9 November 2017}}</ref> Ова било засновано на описот на шведскиот ботаничар [[Карл Линеј]] . Латинскиот специфичен епитет ''nigra'' е изведен од латинскиот збор за црно.<ref>Allen J. Coombes {{Google books|capqDQYT_VYC&|The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants}}</ref><ref>D. Gledhill {{Google books|NJ6PyhVuecwC|The Names of Plants}}</ref> Ова се должи на црните семиња на ова растение.<ref name="Readers"/> == Распространетост и живеалиште == Ова растение е родено во тропските региони на Северна Африка, умерените региони на Европа и делови од Азија.<ref name="Grin">{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=7666|title=Taxon: Brassica nigra (L.) W. D. J. Koch|publisher=ars-grin.gov|accessdate=9 November 2017}}</ref> === Опсег === Ова растение може да се најде во Северна Африка, во [[Алжир]], [[Египет]], [[Еритреја]], [[Либија]], [[Етиопија]], [[Мароко]] и [[Тунис]] . Во Азија се среќава во [[Авганистан]], [[Ерменија]], [[Кавказ]], [[Народна Република Кина|Кина]] (во [[Покраини во Кина|провинциите]] [[Гансу]], Џиангсу, Кингхаи, [[Синѓанг|Ксинџијанг]] и Ксизанг ), [[Кипар]], [[Индија]], [[Иран]], [[Ирак]], [[Израел]], [[Казахстан]], [[Либан]], [[Сирија]] и [[Турција]] . Во источна Европа, се наоѓа во [[Белорусија]], [[Молдавија]] и [[Украина]] . Во средна Европа, тоа е во [[Австрија]], [[Белгија]], [[Чешка]], [[Германија]], [[Унгарија]], [[Холандија]], [[Полска]], [[Словачка]] и [[Швајцарија]] . Во северна Европа, во [[Ирска (остров)|Ирска]] и [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]] . Во југоисточна Европа, во [[Албанија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Бугарија]], [[Хрватска]], [[Грција]], [[Италија]], [[Црна Гора]], [[Македонија|Северна Македонија]], [[Романија]], [[Србија]] и [[Словенија]] . Исто така во југозападна Европа, го има во [[Франција]] и [[Шпанија]] .<ref name="Grin"/> Растението било внесено на брегот на Тихиот Океан на Северна Америка и се смета за инвазивен вид.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-mustard-fire-santa-monica-mountains-20190425-story.html|title=This super bloom is pretty dangerous: Invasive mustard is fuel for the next fire|last=Panzar|first=Javier|date=25 April 2019|work=Los Angeles Times|access-date=25 April 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eddmaps.org/distribution/viewmap.cfm?sub=5206|title=black mustard Brassica nigra|work=Early Detection & Distribution Mapping System|publisher=The University of Georgia - Center for Invasive Species and Ecosystem Health|accessdate=25 April 2019}}</ref> == Користи == Пред повеќе од 2.000 години, ова растение се користело како зачини ; го спомнал [[Римски период|римскиот]] автор Колумела во 1 век од нашата ера. Листовите на растението исто така биле кисели во оцет. Во Франција во 13 век семето се мелело и се користело. Тие се мешаа со делумно ферментиран сок од грозје за да се создаде „моут-жесток“ (или запалена шира, „мора“ што значи неферментиран сок од грозје). Ова подоцна стана „moutarde“,<ref name="Readers"/> сега наречено [[сенф]] на англиски. Зачинот генерално се прави од мелени семиња на растението, при што се отстрануваат обвивките од [[семе]]то . Малите (1&nbsp;мм) семките се тврди и имаат различна боја од темно кафеава до црна. Тие се со вкус, иако немаат речиси никаква арома. Семето на овој цвет најчесто се користи во [[Индиска кујна|индиската кујна]],<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/feb/17/how-to-cook-with-mustard-seeds-vivek-singh|title=How to cook with mustard seeds|last=O'Sullivan|first=Eve|date=17 February 2014|work=The Guardian|access-date=9 November 2017}}</ref> на пример во [[кари]], каде што е познато како ''раи'' .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.food-india.com/ingredients/i001_i025/i021.htm|title=Mustard Seeds / Rai / Sarson|publisher=food-india.com|accessdate=9 November 2017}}</ref> Семињата обично се фрлаат во врело масло или џуџе, по што пукаат, ослободувајќи карактеристичен вкус на орев. Семето на овој цвет има значителна количина на масно масло, главно [[олеинска киселина]] .<ref>{{Наведено списание|last=Mejia-Garibay|first=B.|last2=Palou|first2=E.|last3=Guerrero-Beltrán|first3=J. A.|last4=López-Malo|first4=A.|date=June 2015|title=Physical and antioxidant characteristics of black (Brassica nigra) and yellow mustard (Brassica alba) seeds and their products|journal=Archivos Latinoamericanos de Nutrición|volume=65|issue=2|pages=128–35|pmid=26817385}}</ref> Ова масло често се користи како масло за јадење во Индија, се нарекува „сарсон ка тел“.<ref>{{Наведени вести|url=http://food.ndtv.com/health/8-incredible-mustard-oil-benefits-that-make-it-so-popular-1631993|title=8 Incredible Mustard Oil Benefits That Make It So Popular|last=Borah|first=Plavaneeta|date=30 November 2016|work=ndtv.com|access-date=9 November 2017}}{{Мртва_врска|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Младите листови, пупки и цветови на црниот синап се јадливи.<ref name=":0"/> Во [[Етиопија]], каде растението се одгледува како зеленчук во Гондар, Харар и Шева, ластарите и листовите се консумираат варени, а семките се користат како зачин. Нејзиното [[Амхарски јазик|амхарско]] име е ''сенафич'' . Се смета дека црниот синап е семето што го спомнал [[Исус Христос|Исус]] во Параболата за семето од синап . Од 1950-тите, црниот синап стаана помалку популарен во споредба со кафеавиот синап, бидејќи некои сорти на кафеав синап имаат семиња кои што механички може да се берат на поефикасен начин. === Народна медицина === Во Обединетото Кралство, се користело за правење „жешки бањи со црн синап“, со цел да им се помогне на луѓето со настинки.<ref name="Readers"/> Мелените семиња на растението измешани со [[мед]] се широко користени во источна Европа како супресив на кашлица. Во источна Канада, употребата на {{Јаз|fr|mouche de moutarde}} за лекување на респираторни инфекции била популарна пред појавата на модерната медицина. Се состоеше во мешање на мелено семе од синап со брашно и вода и создавање на катаплазма со пастата. Ова лапа се ставало на градите или на грбот и се оставало додека лицето не почувствувало пецкање. Лапата од црн синап може да се користи и за помош на мускулни болки.<ref name="Readers" /> == Слични растенија == И покрај нивните слични заеднички имиња, црниот синап и белиот синап (родот ''Sinapis'' ) не се тесно поврзани. Црниот синап припаѓа на истиот [[Род (биологија)|род]] како [[зелка]]та и репата . ''B. nigra'', исто така, наликува на ''Hirschfeldia incana'', или синап, (поранешен ''Brassica geniculata'' ), кое претставува повеќегодишно растение. == Поврзано == * Растение сенф * Семе од синап * ''Синапис'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://gernot-katzers-spice-pages.com/engl/Bras_nig.html Влез во страниците за зачини на Гернот Кацер], со слики и детални информации * [http://www.illinoiswildflowers.info/weeds/plants/black_mustard.htm Влез во Илиноис Wildflowers] * [http://botanical.com/botanical/mgmh/m/mustar65.html Сенфови] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Лиснат зеленчук]] [[Категорија:Флора на Кина]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Зачини]] [[Категорија:Зелка (род)]] [[Категорија:Маслодајни растенија]] ljswuh7exzr1hzw5hnd8jhepmj5xpeq 0 1300146 5590243 5582806 2026-07-10T16:35:37Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590243 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Illustration Apium graveolens0.jpg |image_caption = Целер (''Apium graveolens'') |display_parents = 2 |taxon = Apium |authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Во текстот. }} '''Целер'''<ref>{{ДРМЈ|целер}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|целер}}</ref> или '''керевиз'''<ref>{{ДРМЈ|керевиз}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|керевиз}}</ref> ({{науч|Apium graveolens}}) — мочуришно растение од семејството на [[штитоцветни]]те растенија што се одгледува како [[зеленчук]] уште од антиката. Целерот има долго фиброзно стебленце кое се стеснува во лисја. Во зависнот од локацијата и сортата, неговите стебла, лисја или [[хипокотил]] се јадат или користат во готвење. Прашокот од семе од целер се користи како зачин. {| class="wikitable" |- ! Сорта !! Слика !! Име !Делумно изеден |- |Целер||[[File:Celery 2.jpg|100px]] || ''Apium graveolens'' var. ''graveolens'' |Првенствено се одгледува поради дебелото стебло.<ref>{{Cite web |title=Celery |url=https://www.bbcgoodfood.com/glossary/celery-glossary |access-date=2022-04-23 |website=www.bbcgoodfood.com}}</ref> |- |[[Целеров корен]]||[[File:Tselina.png|100px]] || ''Apium graveolens'' var. ''rapaceum'' |Хипокотилот се јаде како коренест зеленчук. <ref>{{Cite web |date=2022-04-23 |title=Celeriac |url=https://www.bbcgoodfood.com/glossary/celeriac-glossary |access-date=2022-04-23 |website=www.bbcgoodfood.com}}</ref> |- |[[Лист од целер]]||[[File:Snijselderij Apium graveolens.jpg|100px]] || ''Apium graveolens'' var. ''secalinum'' |Првенствено се јаде поради големите листови.<ref>{{Cite web |last=Baessler |first=Liz |date=2020-12-17 |title=Celery Leaf Info: Learn About Growing Celery As Herb Plants |url=https://www.gardeningknowhow.com/edible/vegetables/celery/growing-celery-as-herbs.htm |access-date=2022-04-23 |website=www.gardeningknowhow.com}}</ref> |} ==Етимологија== За прв пат потврден на англиски јазик во 1664 година, зборот „celery“ потекнува од [[француски јазик|француски]] ''céleri.'' ==Таксономија== [[File:Celery cross section.jpg|thumb|Пресек на ребро на целер „Паскал“, ливчето]]Целерот беше опишан од [[Карл Линеј]] во Том еден од неговите ''[[Species Plantarum]]'' во 1753 година.<ref>{{наведена книга | последен=Линеј | прво=C | автор-врска=Карл Линеј | наслов=Вид Plantarum: Tomus I | издавач=Холмиае. (Laurentii Salvii). | година=1753|јазик=ла}}</ref> ==Култивација== Растенијата се одгледуваат од семе, се сеат во стаклена градина или отворена градина во зависност од годишното време и по едно или две разредувања и пресадувања, тие достигнуваат висина од {{convert|15| –|20|cm|in|frac=2|abbr=on}}, засадена во длабоки ровови за поволни за бланширање, што се врши со заземјување за да се исклучи светлината од стеблата. Развојот на самобланширачките сорти на целер, кои не треба да се заземјуваат, доминираат на комерцијалниот и на аматерскиот пазар.<ref>{{Cite web|title=How to grow celery / RHS Gardening|url=http://www.rhs.org.uk/vegetables/celery/grow-your-own|access-date=2022-01-04|website=www.rhs.org.uk|language=en-gb}}</ref> Целерот најпрво се одгледувал како зимски и ранопролетен зеленчук.<ref name="ODY">{{cite book | last=Ody | first=Penelope | title=The Complete Medicinal Herbal | url=https://archive.org/details/completemedicina00odyp | publisher=Dorling Kindersley | date=March 15, 1993 | page=[https://archive.org/details/completemedicina00odyp/page/37 37]| isbn=978-1-56458-187-7 }}</ref> Се сметало за прочистување [[Лек#За исхрана|тоник]] да се спротивстави на [[скорбут]]от на зимската изхрана заснована на солено месо без свеж зеленчук.<ref name="ODY"/> До 19 век, сезоната на целер во [[Англија]] била продолжена да трае од почетокот на септември до крајот на април.<ref>{{cite book | author = William Robinson and W. P. Thomson | title = The Vegetable Garden | url = https://archive.org/details/vegetablegarden00thomgoog | edition=3 | date = 1920 | page = [https://archive.org/details/vegetablegarden00thomgoog/page/n253 227]| publisher = New York, E.P. Dutton and company }}</ref> ===Северна Америка=== Во Северна Америка, комерцијалното производство на целер е доминирано од сортата наречена целер „Паскал“..<ref name="Vilmorin">{{cite journal |first=Roger L. |last=de Vilmorin |year=1950 |title=Pascal celery and its origin |journal=Journal of the New York Botanical Garden |volume=51 |issue=602 |pages=39–41 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/31503357}}</ref> Градинарите можат да одгледуваат низа сорти, од кои голем број се разликуваат од дивите видови, главно по тоа што имаат стебла од лисја. Тие се распоредени во две класи, бела и црвена. Стеблата растат во тесни, прави, паралелни гроздови и обично се продаваат свежи на тој начин. Се продаваат без корен и останува само мала количина зелен лист.<ref>{{Cite web|title=Celery: A History of Celery - Food Reference Articles|url=http://www.foodreference.com/html/celery-history.html#:~:text=There%20are%20two%20types%20of,self-blanching%20varieties%20are%20preferred.|access-date=2022-02-17|website=www.foodreference.com}}</ref> Стеблата може да се јадат сирови, како состојка во салати или како арома во супи, чорби и печени во тенџере. ===Европа=== Во Европа, коренот може да се чува со месеци во зима и најчесто служи како главна состојка во супа. Може да се делка и да се користи во салати. Листовите се користени како зачин; малите стебла имаат само минимална употреба.<ref name="Schuchert">{{cite web |url=http://www2.mpiz-koeln.mpg.de/pr/garten/schau/ApiumgraveolensLvarrapaceum/Celeriac.html |title=Celeriac (''Apium graveolens'' L. var. ''rapaceum'') |last1=Schuchert |first1=Wolfgang |work=Crop Exhibition |publisher=Max Planck Institute for Plant Breeding Research |access-date=28 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120520225912/http://www2.mpiz-koeln.mpg.de/pr/garten/schau/ApiumgraveolensLvarrapaceum/Celeriac.html |archive-date=20 May 2012 }}</ref> ===Азија=== [[File:Chinese celery.jpg|thumb|Кинески целер]] Кинески целер (''Apium graveolens var. secalinum'') е сорта од Источна Азија која расте во мочуришни предели. Кинескиот целер има карактеристично тенки стебла и посилен вкус и мирис во споредба со другите сорти. Се користи како арома во супи, а понекогаш и како прилог. ===Див целер=== Дивиот целер има избраздено стебло со листови во облик на клин, целото растение има груб, земјен вкус и специфичен мирис. Стеблата обично не се јадат (освен во супи или чорби во [[француската кујна]]), но листовите може да се користат во салати, а неговите семиња се продаваат како зачин.<ref>{{cite web | url=http://www.practicallyedible.com/edible.nsf/pages/smallage | title=Smallage | publisher=Practically Edible: The World's Biggest Food Encyclopedia | access-date=2009-05-03 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20081010115914/http://www.practicallyedible.com/edible.nsf/pages/smallage | archive-date=2008-10-10 }}</ref> Со одгледувањето и бланширањето, стеблата ги губат својот кисел вкус го добиваат благиот, сладок, ароматичен вкус што го има целерот како растение за салата. Бидејќи дивиот целер ретко се јаде, но е сепак подложен на истите болести како почесто користени сорти, тој често се отстранува од полињата за да се спречи на преносот на вируси како мозаична болест.<ref>{{cite journal|last1=Wellman|first1=F|title=Control of Southern Celery Mosaic in Florida by Removing Weeds That Serve as Sources of Mosaic Infection|journal=United States Department of Agriculture|date=February 1937|volume=54|issue=8|pages=1–16|url=https://naldc.nal.usda.gov/download/CAT86200543/PDF|access-date=21 April 2017|archive-date=2017-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425121457/https://naldc.nal.usda.gov/download/CAT86200543/PDF|url-status=dead}}</ref> ==Берба и складирање== [[File:Celery Cells (400x).jpg|thumb|Ткиво од целер 400x зголемено под светлосен микроскоп]] Бербата се одвива кога просечната големина на целерот во полето може да се продава; поради исклучително униформниот раст на културите, полињата се жнеат само еднаш. Листовите се отстрануваат и се собираат. Стебленцето од целер може да се зачува, така што прво ќе се отстранат листовите, а потоа се варат стебленцата во вода пред конечно да се додадат оцет, сол и растително масло. ===Сулфити=== Во минатото, рестораните чувале целер во сад.со вода со конзерванс од зеленчук во прав, но беше откриено дека сулфит во конзервансот предизвикуваат алергиски реакции кај некои луѓе.<ref>{{cite book | author = Feldman D, Schwan K | title = How Does Aspirin Find a Headache? | publisher = HarperCollins | date = 2005 | isbn = 978-0-06-074094-8 | page = 208}}</ref> ==Корист== [[File:CelerySeedEssOil.png|thumb|upright|Етерично масло од семка од целер (''Apium graveolens'')]] Целерот низ светот се јаде како зеленчук. Во Северна Америка се користи крцкавото лисното стебло. Во Европа се користи неговиот корен. Листовите се со силен вкус и се користат поретко, како арома во супи и чорби или како сушена билка. Целерот е главен производ во многу супи.<ref>{{Cite web|title=Celery - Ingredient|url=https://www.finecooking.com/ingredient/celery|access-date=2021-10-08|website=FineCooking|language=en-US|archive-date=2017-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170522104645/https://www.finecooking.com/ingredient/celery|url-status=dead}}</ref> ===Листови=== Листовите на целер често се користат во готвењето за да се додаде благ зачинет вкус на храната, сличен, но поблаг од црниот пипер. Листовите од целер се погодни да се исушат како зачини за употреба со пржена или печена риба, месо и како дел од мешавина на свежи зачини погодни за употреба во супи и чорби. Може да се јадат и сирови, измешани во салата или како гарнир.<ref>{{Cite web|date=2019-10-15|title=How to Use Celery Leaves|url=https://foodprint.org/blog/how-to-use-celery-leaves/|access-date=2022-02-17|website=FoodPrint|language=en-US}}</ref> ===Семки=== Во умерените земји, целерот се одгледува и заради семето. Всушност, многу мало овошје, овие „семиња“ даваат вредно [[етерично масло]] што се користи за парфеми. Маслото содржи [[хемиско соединение]] [[апиола]]. Семето од целер може да се користи како арома или зачин, или како цели или мелени семиња. ===Целерова сол=== Семето може да се меле и да се меша со сол за да се добие [[сол од целер]]. Може да се направи од екстракт од корените или со користење на суви лисја. Оваа сол се користи како зачин, во коктели (особено за подобрување на вкусот на коктелите [[Bloody Mary (коктел)|Bloody Mary]]), на чикашки хот-дог и во приправката Олд Беј. Слично на тоа, комбинациите на целер во прав и сол се користат за вкус и зачувување на суво свинско месо<ref>{{cite web |title=Hot Dogs, Bacon, Celery Powder and Cancer Risk - American Institute for Cancer Research % |url=https://www.aicr.org/resources/blog/healthtalk-will-hot-dogs-and-bacon-preserved-with-celery-powder-still-increase-my-cancer-risk/ |website=American Institute for Cancer Research |access-date=15 September 2020 |date=26 July 2017}}</ref> и други преработки од месо.<ref>{{cite web |title=Duped In The Deli Aisle? 'No Nitrates Added' Labels Are Often Misleading |url=https://www.npr.org/sections/thesalt/2019/08/29/755115208/duped-in-the-deli-aisle-no-nitrates-added-labels-are-often-misleading |website=NPR.org |access-date=15 September 2020 |language=en}}</ref> Природното [[Стврднување (зачувување на храна)#Нитрити од целер|нитрити во целер]] делуваат синергетски со додадената сол за лекување на храната. [[File:Celery seed.jpg|thumb|Семки од целер]] ===Сок од целер=== Во 2019 година, во САД беше пријавен тренд на пиење сок од целер, врз основа на тврдењата „[[Детоксикација (алтернативна медицина)|детоксикација]]“ објавени на еден [[блог]]. Тврдењата немаат научна основа, но трендот предизвика значителен скок на цените на целерот.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2019/06/27/style/celery-juice-craze.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220101/https://www.nytimes.com/2019/06/27/style/celery-juice-craze.html |archive-date=2022-01-01 |url-access=limited|title=Why Is Everyone Drinking Celery Juice as if It Will Save Them From Dying?|first=Marisa|last=Meltzer|date=June 27, 2019|via=NYTimes.com}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news |last1=Uguen-Csenge |first1=Eva |title=Celery prices soar as juice shops struggle to meet demand from latest health fad |url=https://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/celery-price-cost-juice-health-trend-1.5076439 |access-date=9 January 2020 |work=[[CBC News]] |date=29 March 2019}}</ref> ==Хранлива вредност== {{Хранлива вредност | name = Целер | image = Céleri.jpg<!-- без наставка --> | image_size = <!-- по основно: 235п --> | image_alt = | caption = | serving_size = | kJ = 67 | carbs = 2,97 (вклучувајќи ги влакната) | starch = 0 | sugars = 1,34 | lactose = | fiber = 1,36<!-- или |fibre= --> | fat = 0,17 | satfat = 0,042 | transfat = 0 | monofat = 0,032 | polyfat = 0,079 | omega3fat = | omega6fat = | protein = | tryptophan = | threonine = | isoleucine = | leucine = | lysine = | methionine = | cystine = | phenylalanine = | tyrosine = | valine = | arginine = | histidine = | alanine = | aspartic acid = | glutamic acid = | glycine = | proline = | serine = | hydroxyproline = | water = 95,43 | cholesterol = 0 | alcohol = 0 | caffeine = 0 | vitA_ug = 22 | vitA_iu = | betacarotene_ug = | lutein_ug = | thiamin_mg = 0,021 | riboflavin_mg = 0,05 | niacin_mg = 0,320 | pantothenic_mg = 0,246 | vitB6_mg = 0,074 | folate_ug = 36 | vitB12_ug = 0 | choline_mg = 6,1 | vitC_mg = 3,1 | vitD_ug = 0 | vitD_iu = 0 | vitE_mg = 0,27 | vitK_ug = 29,3 | calcium_mg = 40 | copper_mg = 0,035 | iron_mg = 0,20 | magnesium_mg = 11 | manganese_mg = | phosphorus_mg = 24 | potassium_mg = 260 | selenium_ug = | sodium_mg = 80 | zinc_mg = 0,13 | opt1n = | opt1v = | opt2n = | opt2v = | opt3n = | opt3v = | opt4n = | opt4v = | note = | source = | source_usda = | noRDA = | float = | белешка=[https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/169988/nutrients Ставка во базата на USDA] }} Референтната порција целер од 100&nbsp;г обезбедува {{convert|67|kJ|kcal|abbr=off}} [[енергија на храна]] и се состои од околу 95% вода, 3% [[јаглехидрати]]s, 1% [[белковина (хранлива состојка)|белковина]] и содржи занемарливи [[масти]] (табела). Целерот е богат извор на [[витамин К]], обезбедувајќи околу 28% од [[Дневна вредност]], без други витамини или минерали во значителна содржина. ==Алергии== Целерот е меѓу малата група на намирници кои можат да предизвикаат алергиски реакции; за луѓето со алергија на целер, изложеноста може да предизвика потенцијално фатална [[анафилакса|анафилактичен шок]].<ref name="pmid8337856">{{cite journal |pmid=8337856 |year=1993 |last1=Celestin |first1=J |last2=Heiner |first2=DC |title=Food-induced anaphylaxis |url=https://archive.org/details/sim_california-and-western-medicine_1993-06_158_6/page/610 |volume=158 |issue=6 |pages=610–1 |pmc=1311786 |journal=The Western Journal of Medicine}}</ref> Познати се и случаи на алергиска реакција при варањето на целеровиот корен кај поединци чувствителни на полен што доведува до желудочно-цревни заболувања и други симптоми, иако во највеќето случаи чувствителноста на целер не се смета за клинички значајна.<ref>{{Cite journal|last=Roersch|first=C.|date=October 2016|title=Medicinal plants in the Dominican Republic and their possible role in public health care|url=http://dx.doi.org/10.17660/actahortic.2016.1125.31|journal=Acta Horticulturae|issue=1125|pages=249–254|doi=10.17660/actahortic.2016.1125.31|issn=0567-7572}}</ref> Во [[Европската унија]], храната што содржи или може да содржи целер, дури и само трагови, мора да биде јасно означена.<ref>{{cite web| title=Food labelling and packaging in international trade | work=General labelling standards for the UK and EU | url=http://www.businesslink.gov.uk/bdotg/action/detail?itemId=1080034063&type=RESOURCES}}</ref> Растението ''Apium graveolens'' има оцена [[OPALS (Ogren Plant Allergy Scale)|OPALS скала за алергија]] од 4 од 10, што укажува на умерен потенцијал за предизвикување алергиски реакции, влошени со прекумерна употреба на истото растение во текот на градина.<ref name = "Ogren">{{cite book|last=Ogren|first=Thomas Leo|title=The Allergy-Fighting Garden|url=https://archive.org/details/allergyfightingg0000ogre|date=2015|publisher=Ten Speed Press|location=Berkeley|isbn=9781607744917}}</ref> Целерот предизвика осип на кожата и вкрстени реакции со [[моркови]] и [[амброзија]].<ref name = "Ogren" /> ==Хемија== Главните хемикалии одговорни за аромата и вкусот на целерот се [[бутилфталид]] и [[седанолид]].<ref>{{cite journal | title = Relative recovery and identification of carbonyl compounds from celery essential oil | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-food-science_november-december-1970_35_6/page/n73 | author = Wilson, Charles Welthy III | journal = Journal of Food Science | year = 1970 | volume = 35 | issue = 6 | pages = 766–768 | doi = 10.1111/j.1365-2621.1970.tb01989.x}}</ref> ==Историја== [[File:Selinos didrachm ANS 685 670331.jpg|thumb|left|[[Селинунте]] [[дидрахма]] монета со лист „селинон“ (целер), в. 515–470&nbsp;пр.н.е.]] Даниел Зохари и Марија Хопф<ref>D. Zohary and M. Hopf, ''Domestication of Plants in the Old World'', (3rd ed. 2000) p.202.</ref> забележуваат дека листовите од целер биле дел од венците пронајдени во гробницата на фараонот [[Тутанкамон]] (починал 1323&nbsp;пр.н.е.), и целерот [[мерикарп]] датиран во седмиот век п.н.е. биле пронајдени во [[Хераион на Самос]]. Сепак, тие забележуваат дека бидејќи A. graveolens диво расте во овие области, тешко е да се определи дали овие остатоци претставуваат диви или култивирани форми. Само во класично време е сигурно дека целерот бил одгледуван. М. Фрагиска споменува археолошки пронајдок на целер кој датира од 9 век п.н.е., во [[Кастанас]]; сепак, книжевните докази за [[Стара Грција]] се многу пообилни. Во ''[[Илијада]]'' на [[Хомер]], коњите на [[Мирмидоните]] пасат по дивиот целер што расте во мочуриштата на [[Троја]] и во ''[[Одисеја ]]'', се спомнуваат ливадите со виолетова и дива целер што ја опкружуваат пештерата [[Калипсо (митологија)|Калипсо]].<ref name=Fragiska>{{cite journal |first=Fragiska |last=Megaloudi |year=2005 |title=Wild and Cultivated Vegetables, Herbs and Spices in Greek Antiquity (900&nbsp;B.C. to 400&nbsp;B.C.) |journal=Environmental Archaeology |volume=10 |issue=1 |pages=73–82 |doi=10.1179/146141005790083858}}</ref> Во „Капитуларницата“ на Карло Велики, составена в. 800, ''[[apium]]'' се појавува, како и ''olisatum'', или [[александар]], меѓу лековитите билки и зеленчук што франкскиот император сакал да ги види како расте.<ref>{{Cite web|url=https://www.oldcook.com/en/medieval-capitulary_charlemagne|title=Oldcook : Capitulary of Charlemagne, De villis vel curtis imperialibus|website=www.oldcook.com|accessdate=2022-05-07|archive-date=2012-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20120317090728/https://www.oldcook.com/en/medieval-capitulary_charlemagne|url-status=dead}}</ref> Во некој подоцнежен момент во средновековна Европа, целерот ги заменил александрите. Доцното пристигнување на целерот во англиската кујна е краен производ на долгата традиција на селекција на семиња потребна за да се намали горчината на сокот и да се зголемат неговите шеќери. До 1699 година, [[Џон Ивлин]] можел да го препорача во неговата ''Acetaria''. Дискурс за [[Салата|Салати]]'': „Селери, apium Italicum, (и од семејството Петроселин) бил порано непознат за нас (не многу одамна од во Италија) е жежок и подарежлив вид [[Alexanders|Macedonian Persley]] или [[Celery#Wild|Smallage]]... и поради неговиот висок и благодарен вкус, секогаш се става среде Големиот Салет, на нашите великани маси и на гозбите на преторите, како благодатта на целиот одбор“.<ref>{{cite book|author=Evelyn, J.|year=2005 |orig-year=1699|title=Acetaria: A Discourse of Sallets|publisher=B. Tooke; The Women's Auxiliary of Brooklyn Botanic Garden; Project Gutenberg|url=http://www.gutenberg.org/ebooks/15517}}</ref> Целерот незначително се појавува во колонијалните американски градини; неговите кулинарски ограничувања се рефлектираат во набљудувањето на авторот на ''A Tractise on Gardening, by a Citizen of Virginia'' дека тој е „еден од видовите [[магдонос]].“<ref>Quoted in Ann Leighton, ''American Gardens in the Eighteenth Century'', 1976, p. 199.</ref> Нејзиниот прв проширен третман во печатена форма беше во „Календар на американскиот градинар“ на [[Бернард М'Махон]] (1806).<ref>{{Cite web |url=http://lichen.csd.sc.edu/vegetable/vegetable.php?vegName=Celery |title=David Shields, "American Heritage Vegetables" |access-date=2016-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001235331/http://lichen.csd.sc.edu/vegetable/vegetable.php?vegName=Celery |archive-date=2015-10-01 |url-status=dead }}</ref> По средината на 19 век, континуираните избори за рафинирана остра текстура и вкус го донеле целерот на американските трпези, каде што се служел во вазни со целер за да се посолува и јаде сиров. Целерот бил толку популарен во Соединетите Држави во 1800-тите и раните 1900-ти што [[New York Public Library]] [http://menus.nypl.org/ historical menu archive] покажува дека тој бил третото најпопуларно јадење во менијата во Њујорк за тоа време. Во тие денови целерот чинел повеќе од кавијарот, бидејќи било тешко да се одгледува. Имало многу сорти на целер во тоа време кои повеќе не постојат бидејќи тешко се одгледуваат.<ref>{{cite web |title=When Celery Was More Special Than Caviar |url=http://www.sporkful.com/when-celery-was-more-special-than-caviar/ |website=Sporkful podcast}}</ref> ===Културни претставувања=== [[File:Celery (apium).jpg|thumb|''[[Apium]]'' илустрација од ''Herbarium'' на Barbarus Apuleius, 1400г.]] [[хтонски]] симбол кај античките Грци, се вели дека целерот никнал од крвта на [[Кабеири|Кадмилос]], татко на [[Кабеири]], хтонските божества прославени во [[Самотракија]] , [[Лемнос]] и [[Теба, Грција|Теба]]. Зачинетиот мирис и темната боја на листовите ја поттикнале оваа поврзаност со култот на смртта. Во Стара Грција, листовите од целер се користеле како венци за мртвите, а венците на победниците на [[Истмските игри]] прво биле направени од целер пред да бидат заменети со круни направени од [[бор]]. Според [[Плиниј Постариот]]<ref>[[Плиниј Постариот]], ''Природна историја'' XIX.46.</ref> во [[Ахаја (римска провинција)|Ахаја]], венецот што го носеле победниците на светите [[Немејски игри]] бил исто така направен од целер. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category multi|Celery|Apium graveolens}} {{викивидови-ред|Apium graveolens|Целер}} *{{cite EB1911|wstitle=Celery |volume=5 |short=x}} * [https://web.archive.org/web/20130530223346/http://database.prota.org/dbtw-wpd/exec/dbtwpub.dll?AC=QBE_QUERY&BU=http%3A%2F%2Fdatabase.prota.org%2Fsearch.htm&TN=PROTAB~1&QB0=AND&QF0=Species+Code&QI0=Apium+graveolens&RF=Webdisplay ''Apium graveolens''] во Plant Resources of Tropical Africa (PROTA) * [http://www.ams.usda.gov/AMSv1.0/getfile?dDocName=STELPRDC5050260 Quality standards] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131113185741/http://www.ams.usda.gov/AMSv1.0/getfile?dDocName=STELPRDC5050260 |date=2013-11-13 }} (in [[Portable Document Format|PDF]]), from the [[United States Department of Agriculture|USDA]] website * [https://sezahrana.mk/7-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%BA%D0%B8-%D0%BE%D0%B4-%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%B8-%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B0-%D0%B4%D0%B0-%D0%B3%D0%B8/ „7 придобивки од целерот што треба да ги знаете“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240616095732/https://sezahrana.mk/7-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%BA%D0%B8-%D0%BE%D0%B4-%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%B8-%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B0-%D0%B4%D0%B0-%D0%B3%D0%B8/ |date=2024-06-16 }} {{Таксонска лента|од=Q28298}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Целер (род)]] [[Категорија:Зеленчук]] [[Категорија:Зачини]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 0sx83qkvg0fgrq8l2vf3f7uw7x173fu 0 1300151 5590241 5563882 2026-07-10T16:34:59Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590241 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Хамамелис'' |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Leaves and flowers |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status|Статус на зачувување]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_iucn3.1_LC.svg|врска=|алт=|безрамка]]<br /><br />[[Least Concern]] <small>&nbsp;([[IUCN Red List|IUCN 3.1]])</small></div> |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Научна класификација]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Hamamelis|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |Оддел: |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |Оддел: |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |Оддел: |[[Eudicots]] |- |Ред: |[[Saxifragales]] |- |Семејство: |[[Hamamelidaceae]] |- |Род: |[[Witch-hazel|''Hamamelis'']] |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''H.&nbsp;virginiana'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Биномен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Hamamelis virginiana''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Distribution of witch-hazel |} '''Хамамелис''' ([[Латински јазик|латински]]: Hamamelis virginiana''''')''''', познат како '''леска''' вештерка, '''обична вештерка-леска''' и '''американска вештерка-леска''', е вид на цветна грмушка пронајдена во источна [[Северна Америка]], од [[Нова Шкотска]] западно до [[Минесота]] и јужно до централна [[Флорида]] до источен [[Тексас]]. == Опис == Тоа е мало, [[Листопадни растенија|листопадно растение]] или грмушка со висина до 6 м (поретко до 10 м), често со густа група стебла од основата. Кората е светло-кафеава, мазна, лушпеста, внатрешната кора црвеникаво виолетова. Гранките на почетокот се рапави, подоцна мазни, светло портокалово кафеави, обележани со повремени бели точки, на крајот темно или црвеникаво кафеави. Пупките на зеленилото се акутни, малку [[Облици на листови|фалсификувани]], пердуви, светло кафени. [[Лист]]овите се овални, долги и широк, кос во основата, акутен или заоблен на врвот, со брановидни заби или плитко лобус раб и краток, витко петиол 6-15 мм (0,24-0,59 во) долго; средното ребро е повеќе или помалку влакнесто, витко, со шест до седум пара примарни вени. Младите листови се отворени инволутни, покриени ѕвездести ’рѓосани надолу; кога целосно ќе пораснат, тие се темнозелени одозгора, а побледи одоздола. На есен тие пожолтуваат со ’рѓосани дамки. Стипулите на листовите се [[Облици на листови|ланцетни]], акутни; тие паѓаат набргу откако листот ќе се прошири. [[Цвет]]овите се бледо до светло жолти, ретко портокалови или црвеникави, со четири ливчиња во форма на лента долги и четири кратки стомаци и растат во кластери; цветањето започнува околу средината на есента и продолжува до доцна есен. Цветната [[Чашкино ливче|чашка]] е длабоко четвороделна, многу долу, внатре портокалово-кафеава, вметната во пупка, упорна, кохерентна со основата на јајниците. Во основата се појавуваат две или три гранки. [[Плод]]от е тврда дрвенеста капсула 10–14&nbsp;mm (0,39-0,55 во) долга, која експлозивно се дели на врвот на зрелоста една година по опрашувањето, исфрлајќи ги двете сјајни црни [[Семе|семиња]] до 10 м оддалечено од родителското растение. Може да се разликува од сродниот ''[[Hamamelis vernalis]]'' по неговото цветање во есен, а не во зима.<ref name="fna2">{{EFloras|1|114541|Hamamelis}}</ref><ref name="Keeler">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/ournativetreesa02keelgoog|title=Our Native Trees and How to Identify Them|last=Keeler|first=H.L.|date=1900|publisher=Charles Scribner's Sons|location=New York|pages=[https://archive.org/details/ournativetreesa02keelgoog/page/n186 157]–160}}</ref> [[Податотека:Common Witch Hazel Hamamelis virginiana Leaf 2000px.jpg|мини|Лист]] [[Податотека:Hamamelis virginiana 03.JPG|мини|Цвет и плод]] [[Податотека:Hamamelis virginiana.jpg|мини|Зимско гранче кое покажува издолжена кафеаво-млада завршна пупка и упорни чашки]] == Екологија == ''Хамамелис'' е растение опрашувач кое привлекува молци и поддржува 62 видови гасеници.<ref name="Darke">{{Наведена книга|title=The Living Landscape: Designing for beauty and biodiversity in the home garden|last=Darke|first=Rick|last2=Tallamy|first2=Doug|date=2014|publisher=Timber Press|location=London, Portland}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pollinator.org/pollinator.org/assets/generalFiles/Laurentian.rx9_171017_085313.pdf|title=Selecting Plants for Pollinators: Laurentian Mixed Forest Province|last=Pollinator Partnership and NAPPC|work=Pollinator Partnership|accessdate=}}</ref> == Употреба == Домородните Американци произведувале екстракт од леска со варење на стеблата на грмушката и производство на лушпа, која се користела за лекување на отоци, воспаленија и тумори.<ref name="Dweck">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dweckdata.co.uk/Published_papers/American_Indians.pdf|title=Ethnobotanical Use of Plants, Part 4: The American Continent|last=Dweck|first=Anthony C.|accessdate=2022-05-06|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064405/http://www.dweckdata.co.uk/Published_papers/American_Indians.pdf|url-status=dead}}</ref> Раните пуритански доселеници во [[Нова Англија]] го усвоија овој лек од домородците, а неговата употреба стана широко застапена во Соединетите Држави.<ref name="Bingham">{{Наведено списание|last=Bingham|first=Michael C.|date=20 October 1997|title=Which Witch Is Witch Hazel (and Which Dickinson Makes It)?|url=http://www.conntact.com/archive_index/archive_pages/3210_Business_New_Haven.html|journal=Connecticut Business Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20090802161643/http://www.conntact.com/archive_index/archive_pages/3210_Business_New_Haven.html|archive-date=2 August 2009|access-date=27 December 2012}}</ref> Екстракт од растението се користи во адстрингентната ''Хамамелис''. ''Хамамелис'' произведува специфичен вид танини наречени ''[[танин]]и''. Една од тие супстанции покажува специфична цитотоксична активност против клетките на ракот на [[Рак на дебелото црево|дебелото црево]].<ref>{{Наведено списание|last=Sánchez-Tena|first=Susana|last2=Fernández-Cachón|first2=María L.|last3=Carreras|first3=Anna|last4=Mateos-Martín|first4=M. Luisa|last5=Costoya|first5=Noelia|last6=Moyer|first6=Mary P.|last7=Nuñez|first7=María J.|last8=Torres|first8=Josep L.|last9=Cascante|first9=Marta|date=January 4, 2012|title=Hamamelitannin from Witch Hazel (''Hamamelis virginiana'') Displays Specific Cytotoxic Activity against Colon Cancer Cells|journal=J. Nat. Prod.|volume=75|issue=1|pages=26–33|doi=10.1021/np200426k|pmid=22216935}}</ref> Кората и лисјата ги користеле Индијанците за лекување на надворешни воспаленија. ''Екстрактот на Хамамелис'' било популарна дестилација на кората во разреден алкохол. Дрвото е светло-црвеникаво кафеаво, сапуново дрво речиси бело; тежок, тврд, блиску зрнеста, со густина од 0,68.<ref name={{Наведена книга|url=https://archive.org/details/ournativetreesa02keelgoog|title=Our Native Trees and How to Identify Them|last=|first=H.L.|date=1900|publisher=Charles Scribner's Sons|location=New York|pages=[https://archive.org/details/ournativetreesa02keelgoog/page/n186 157]–160}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKeeler1900">, H.L. (1900). [[iarchive:ournativetreesa02keelgoog|''Our Native Trees and How to Identify Them'']]. New York: Charles Scribner's Sons. pp.&nbsp;[[iarchive:ournativetreesa02keelgoog/page/n186|157]]–160.</cite></ref> Како [[Радиестезија|радиестезиија]] се претпочитаат чаталестите гранчиња. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Cite AmCyc|wstitle=Witch Hazel}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] jie9829ktdirziihnbpc5j80tpavc20 0 1300328 5590270 5563891 2026-07-10T16:43:22Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590270 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Црн јасен | image = Fraxinus ornus JPG2.jpg | image_caption = Лисја и цветови | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 January 2023">{{cite iucn |author=Rivers, M.C. |author2=Harvey-Brown, Y. |author3=Barstow, M. |date=2018 |title=''Fraxinus ornus'' |volume=2017 |page=e.T61918784A112585867 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T61918784A112585867.en |access-date=12 јануари 2023}}</ref> | genus = Fraxinus | parent = Fraxinus sect. Ornus | species = ornus | authority = [[Карл Линеј|L.]] | range_map = Fraxinus ornus range.svg | range_map_caption = Распространетост }} '''Црн јасен''' ({{науч|Fraxinus ornus}}) — вид на [[јасен]] домороден во јужна [[Европа]] и југозападна [[Азија]], од [[Шпанија]] и [[Италија]] на север до [[Австрија]] и [[Чешка]], и на исток преку [[Балкански Полуостров|Балканот]], [[Турција]] и западна [[Сирија]] до [[Либан]] и [[Ерменија]].<ref name="rushforth">Rushforth, K. (1999). ''Trees of Britain and Europe''. Collins {{ISBN|0-00-220013-9}}.</ref><ref name="fe">Flora Europaea: [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Fraxinus&SPECIES_XREF=ornus&TAXON_NAME_XREF=&RANK= ''Fraxinus ornus'']</ref><ref name="mc">Med-Checklist: [http://ww2.bgbm.org/mcl/PTaxonDetail.asp?NameId=15526&PTRefFK=1276 ''Fraxinus ornus'']</ref> == Опис == Црниот јасен е [[Листопадни растенија|листопадно]] [[Дрво (растение)|дрво]] со средна големина кое расте во висина од 15 до 25 м, со пречник на стебло до 1 м. Кората е темно сива, останува мазна дури и на стари дрвја. [[Пупка|Пупките]] се бледо розово-кафеави до сиво-кафеави, со густа покривка од кратки сиви влакна. [[Лист]]овите се во спротивни парови, шилести, долги 20 до 30 см, со 5 до 9 летоци; ливчињата се широки, јајцевидни, 5-10 мм долги и 2-4 см широки, со ситно назабена и брановидна маргина, и кратки, но различни [[лисна дршка|лисни дршки]] долги 5-15 мм. Есенската боја е променлива, жолта до виолетова. [[Цвет]]овите растат во густи [[Метличка (соцветие)|метлички]] долги 10-20 см откако ќе се појават новите лисја на крајот на пролетта, секој цвет со четири тенки кремасти бели ливчиња долги 5-6 мм. Тие се опрашувани од [[инсекти]]. [[Плод]]от е витка самара долг 1,5-2,5 см, семето широко 2 мм и крилото широко 4-5 мм, зелен а зрее во кафена боја.<ref name="rushforth"/><ref name="afm">Mitchell, A. F. (1974). ''A Field Guide to the Trees of Britain and Northern Europe''. Collins {{ISBN|0-00-212035-6}}</ref><ref name="afm1">Mitchell, A. F. (1982). ''The Trees of Britain and Northern Europe''. Collins {{ISBN|0-00-219037-0}}</ref> == Во Македонија == Расте во клисури на реки, на суви припекливи места, термофилни дабови шуми, варовнички камењари, на надморска височина до 1200 понекогаш и 1500 метри.<ref name="Флора на РМ">Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 17-18 издавач: МАНУ, Скопје, 2010</ref> Се посочува за голем број локалитети од територијата на Македонија . Го има во: Алшар, Охрид, Битола, Пелистер, Нижеполе, Демир Капија, Црн Дрим, Стење, Коњско, Султан Тепе, Св. Заум, клисурата на реката Треска, Дојран, Валандово, Струмица, Беласица, Банско, Прилепско, Козјак, Катланово, Кожле, Пчиња, Зелениково, Дервен, клисурата на реката Бабуна, Црна Река, Куклиш, Свети Николе, покрај реката Вардар – од Велес до Гевгелија и на други места.<ref name="Флора на РМ" /> == Одгледување и употреба == Црниот јасен често се одгледувал како украсно дрво во Европа северно од неговиот роден опсег поради своите украсни цвеќиња - видот понекогаш се нарекувал и „цветен пепел“. Некои култивирани примероци биле [[Калемење|накалемени]] на подлоги на ''[[бел јасен|Fraxinus excelsior]]'', со често многу забележлива промена на кората на линијата на калемењето до пукнатината на кората на видот на подлогата.<ref name="afm"/> [[Шеќер|Зашеќерен]] екстракт од сокот може да се добие со рез на кората,<ref name="rushforth"/> ова било споредувано во доцниот средновековен период (посведочено од околу 1400 г.<ref name="oed">''Oxford English Dictionary''</ref> ) со библиската мана, што го довело до англиското име на дрвото и некои од народните имиња од неговата родна област (''fresno del maná'' во шпански, ''frassino da manna'' на италијански). Всушност, шеќерот маноза и шеќерниот алкохол манитол ги добиваат своите имиња од екстрактот. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Fraxinus ornus}} * {{EOL}} * [https://www.oleaceae.info/fraxinus/manna.html Производство на мана во Сицилија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250412115643/https://www.oleaceae.info/fraxinus/manna.html |date=2025-04-12 }} * [http://www.euforgen.org/species/fraxinus-ornus/ ''Fraxinus ornus''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180923200514/http://www.euforgen.org/species/fraxinus-ornus/|date=2018-09-23}} — информации, единици за генетско зачувување и сродни ресурси. Европска програма за генетски ресурси на шумите (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Јасен]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 8gnoqdbyvq16e0h4n5job8kvugfyulv 0 1300415 5590268 5582425 2026-07-10T16:42:49Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590268 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Common dogwood|image=Cornus sanguinea Sturm39.jpg|image_caption=Common dogwood|genus=Cornus|species=sanguinea|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|range_map=Cornus sanguinea range.svg|range_map_caption=Distribution map|synonyms={{unbulleted list |''Swida sanguinea'' }}}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Црн дрен |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Common dogwood |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Cornus subg. Kraniopsis|edit]]</span> |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |Клад: |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |Клад: |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |Клад: |[[Eudicots]] |- |Клад |[[Asterids]] |- |Ред: |[[Cornales]] |- |Семејство: |[[Cornaceae]] |- |Вид: |''[[Cornus]]'' |- |Подвид: |[[Cornus subg. Kraniopsis|''Cornus'' subg. ''Kraniopsis'']] |- |: |<div class="species" style="display:inline">'''''C.&nbsp;sanguinea'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Cornus sanguinea''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Distribution map |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]] |- | colspan="2" style="text-align: left" | <div class="plainlist"> * ''Swida sanguinea'' </div> |} '''''Cornus sanguinea'''''<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/botanyofmalvernh00lees|title=The Botany of Malvern Hills, in the counties of Worcester, Hereford, and Gloucester|last=Lees|first=Edwin|publisher=David Bogue|year=1852|location=London|page=[https://archive.org/details/botanyofmalvernh00lees/page/36 36]}}</ref> е вид дрен кој расте во поголемиот дел од Европа и западна Азија, од Англија и централна Шкотска на исток до [[Касписко Езеро|Каспиското Море]]. Широко се одгледува како украсно растение. == Опис == [[Податотека:Cornus_sanguinea,_winter.jpg|лево|мини| ''Cornus sanguinea'' стебла во зима.]] Тоа е средно до голема [[Листопадни растенија|листопадна]] [[грмушка]], која расте 2-6 метри високи, со темно зеленикаво-кафеави гранки и гранчиња. Листовите се спротивни, 4-8 сантиметри долги и 2-4 сантиметри широки, со овален до долгнавест облик и цела маргина; тие се зелени одозгора, малку побледи долу и груби со кратка вкочанетост на листовите.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521707725|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Цветовите на хермафродит се мали, 5-10 милиметри пречник, со четири кремасти бели ливчиња, произведени во кластери 3-5 сантиметри пречник и се опрашуваат од инсекти. Плодот е глобузна црна [[бобинка]] 5-8 милиметри пречник, кој содржи едно семе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/database/plants.php?Cornus+sanguinea|title=Cornus sanguinea|date=1996–2008|publisher=Plants For A Future|accessdate=2009-06-09}}</ref> == Екологија == Умерена топлина на сончеви места, иако може да толерира сенка, и во појужните области на неговата дистрибутивна област расте во планините. Во поладните области како што е Скандинавија расте на ниво на морето. Потребни се лесни, често алкални почви. Видот се шири со семиња и столони. Нејзиниот природен опсег опфаќа поголем дел од Европа и западна Азија. Посебно го има крај реките, особено во осојничавите предели и клисурите. Расте на маргините на шумите или непошумените области како шуми во обнова, бодликави шумски рабови, со други видови трнливи грмушки (на пример, ''[[Павит|Clematis vitalba]]'', ''[[Обичен глог|Crataegus monogyna]]'', ''Malus sylvestris'', ''[[Трнинка|Prunus spinosa]]'', ''Rubus idaeus'' или ''Rubus ulmi''). Се размножува со никулци од семиња и корени, што го прави ефикасен за зафаќање области на земјиште и формирање густи насади. Во зависност од околностите, може да биде инвазивен. == Користење == [[Податотека:Cornus-sanguinea.JPG|лево|мини| Бобинки од ''корнус сангвинеа'']] Листовите обезбедуваат храна за некои животни, вклучително и [[Пеперуги|Лепидоптера]], како што [[Молец|е молецот]] Coleophora ''anatipennella'' . Кучешките бобинки ги јадат некои цицачи и многу птици. Многу сладопасни [[Врапчевидни|пасери]] ги сметаат за неодоливи и ги претпочитаат над плодовите што ги одгледуваат луѓето. Оттука, растението често се одгледува во [[Органска хортикултура|органско градинарство]] и [[пермакултура]] за да се спречи оштетување на [[Овоштарник|овошните]] култури, а притоа има корист од фактот дека дури и плодојадните птици ќе ловат инсекти штетници за време на сезоната на размножување, бидејќи нивните млади бараат многу белковини за да растат. Градинарските сорти често се нарекуваат „зимски оган“, бидејќи лисјата на есен стануваат портокалово-жолти, а потоа паѓаат и откриваат впечатливи црвени зимски стебла.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gardeningexpress.co.uk/ProductDetails.asp?ProductID=972|title=Cornus sanguinea Midwinter Fire (Winter Beauty) - Dogwood|year=2009|publisher=Gardening Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005173132/http://www.gardeningexpress.co.uk/ProductDetails.asp?ProductID=972|archive-date=2011-10-05|accessdate=2009-06-09}}</ref> Директните дрвенести ластари произведени од растението може да се користат како прачки, раженчиња или стрели. Праисторискиот стрелец познат како Оци Ледениот човек, откриен во 1991 година на границата меѓу Италија и Австрија, носел вратила од стрели направени од дренка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.first-nature.com/trees/cornus-sanguinea.php|title=Cornus sanguinea - Dogwood|year=2018|publisher=First nature|accessdate=2018-11-30}}</ref> == Наводи == [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] <references /> [[Категорија:Флора на Македонија]] 2wl4qc8o6vz5ful461iam1n0xf1zehe 0 1300435 5590231 5558156 2026-07-10T16:32:00Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590231 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Темнозелена фритарија |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Male, [[Val d'Aosta]], Italy |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Female, Elsenborn, Belgium |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Taxonomy (biology)|Научна класификација]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Speyeria|edit]]</span> |- |Царство: |[[Animal]]ia |- |Колено: |[[Arthropod]]a |- |Класа: |[[Insect]]a |- |Ред: |[[Lepidoptera]] |- |Семејство: |[[Шаренци]] |- |Род: |''[[Speyeria]]'' |- |Вид: |<div class="species" style="display:inline">'''''S.&nbsp;aglaja'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Binomial nomenclature|Биномен назив]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Speyeria aglaja''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Synonym (taxonomy)|Синоними]] |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Argynnis aglaja'' |} '''Темнозелената''' фритарија ( ''Speyeria aglaja'' ) е [[Вид (биологија)|вид]] на пеперутки од семејството на [[шаренци]]те (''Nymphalidae''). Инсектот има широк опсег во палеарктичкото царство - Европа, Мароко, Иран, Сибир, Средна Азија, Кина, Кореја и Јапонија. == Опис == Големата фритиарија е огнено-црвеникаво-жолта горе. Базалната површина на мажјакот е секогаш потапа. Ознаките се константни: црна маргина, ред од длабоки црни, но тенки маргинални лакови, многу правилен, централен ред на точки, од кои само последната од предното крило е поместена подалеку. Помеѓу овој ред точки и основата има шест тенки црни попречни ленти кои се протегаат од субребрената вена во крилото. Карактеристична е долната страна на задното крило; има бројни сребрени дамки на делумно вердигрис делумно кожно-жолта почва, но никогаш ред очели во маргиналната област, како што е случајот во формите на фритиларот Ниобе (''Fabriciana niobe'') и висококафеавиот фритил (''F. adippe'').<ref>[[Adalbert Seitz|Seitz. A.]] in Seitz, A. ed. Band 1: Abt. 1, ''Die Großschmetterlinge des palaearktischen Faunengebietes, Die palaearktischen Tagfalter'', 1909, 379 Seiten, mit 89 kolorierten Tafeln (3470 Figuren){{PD-notice}}</ref> == Подвидови == * ''S.a. aglaja'' - Јужна Европа, Средна Европа, Кавказ, Алтај, Сајан, Западен Сибир, Јужен Сибир * ''S.а. borealis'' <small>( Strand, 1901)</small> Европа, Сибир, руски далечен исток, Камчатка * ''S.а. lyauteyi'' <small>( Обертур, 1920)</small> Мароко (Среден атлас) * ''S.a excelsior'' <small>( Ротшилд, 1933)</small> Мароко (планините Риф) * ''S.a ottomana'' <small>( Робер, 1896)</small> Ерменија, Талис, Копет Даг * ''S.а. gigasvitatha'' <small>( Вистина, 1935)</small> Тиан-Шан, Гисар, Дарваз, Алаи, Јужен Алтај * ''S.a vitatha'' <small>( Мур, 1874)</small> Памир * ''S.а. clavimacula'' <small>( Матсумура, 1929)</small> Јужен Усури * ''S.а. kenteana'' <small>( Стичел, 1901)</small> Трансбајкалија, Северен Усури, Амур * ''S.a tonnai'' <small>( Матсумура, 1928)</small> Сахалин * ''S.a bessa'' ( ''Фрухсторфер'' <small>, 1907)</small> <gallery> Податотека:Speyeria aglaja MHNT CUT 2013 3 25 Auzat Dorsal.jpg Податотека:Speyeria aglaja MHNT CUT 2013 3 25 Auzat Ventral.jpg Податотека:Argynnis aglaja underside.jpg Податотека:Speyeria aglaja (Dark green fritillary) male.jpg Податотека:Speyeria aglaja (Dark green fritillary) female underside M.jpg Податотека:Speyeria aglaja male and female.jpg Податотека:Stamp of Kyrgyzstan 219.jpg Податотека:The larvæ of the British butterflies and moths BHL41107813.jpg </gallery> == Обединето Кралство == Во Обединетото Кралство, живеалиштето на овој вид пеперутки често се состои од пасишта и цветни брегови, а блиските области каде што растат омилените прехранбени растенија за ларвите, ''Viola canina'' и ''Viola riviniana''. == Наводи == {{Наводи}} * Емет, А.М., Ј. Хит ''и сор.'' (Уред.), 1990 г. Пеперутките на Велика Британија и Ирска. ''Молци и пеперутки на Велика Британија и Ирска'' Том. 7 Дел 1 (Hesperiidae до Шаренци). Харли Букс, Колчестер, ОК. 370 стр. * Томлинсон, Д. и Р. Стил, 2002 година. ''Британските пеперутки'' . WildGuides, Old Basing, ОК. 192 стр. * Леток [https://web.archive.org/web/20081003102036/http://www.butterfly-conservation.org/uploads/Bracken%20for%20Butterflies.pdf Bracken for Butterflies] од Заштита на пеперутки * Крори, Ендрју. 2016 година. Фритиларни пеперутки. ''Ирскиот зајак'' . Списание за членство во дивиот свет во Алстер. Број 113 стр.&nbsp;4 [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] sm4buqizbq1ahntsm281k2zw8j9bclv 0 1300469 5590230 5493704 2026-07-10T16:31:44Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590230 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Aphantopus hyperantus (two) - Keila.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name = iucn>{{cite iucn | author1 = van Swaay, C. | author2 = Wynhoff, I. | author3 = Verovnik, R. | author4 = Wiemers, M. | author5 = López Munguira, M.| author6 = Maes, D. | author7 = Sasic, M. | author8 = Verstrael, T. | author9 = Warren, M. | author10 = Settele, J. | display-authors = 3 | year = 2010 | title = ''Aphantopus hyperantus'' | volume = 2010 | page = e.T174327A7051011 | url = https://www.iucnredlist.org/species/174327/7051011 | accessdate = 1 July 2019}}</ref>|taxon=Aphantopus hyperantus|authority=([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[Lepidoptera in the 10th edition of Systema Naturae|1758]])|synonyms=*''Papilio hyperantus'' <small>Linnaeus, 1758</small> *''Epinephele hyperanthus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> *''Lasiommata hyperanthus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> *''Pararge hyperanthus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> *''Satyrus hyperanthus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small>|synonyms_ref=<ref name = INPN>{{cite web | url = https://inpn.mnhn.fr/espece/cd_nom/219799/tab/taxo | title = ''Aphantopus hyperantus'' (Linnaeus, 1758) | accessdate = 1 July 2019 | publisher = Muséum national d’Histoire naturelle | work = Inventaire National du Patrimoine Naturel | archive-date = 2019-07-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190701202044/https://inpn.mnhn.fr/espece/cd_nom/219799/tab/taxo | url-status = dead }}</ref>}} {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Ringlet |- | colspan="2" style="text-align: center" | |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_iucn3.1_LC.svg|врска=|алт=|безрамка]]<br /><br />[[Least Concern]] <small>&nbsp;([[IUCN Red List|IUCN 3.1]])<ref name="iucn"/> |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|врска=Template:Taxonomy/Aphantopus|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Animal]]ia |- |Phylum: |[[Arthropod]]a |- |Class: |[[Insect]]a |- |Order: |[[Lepidoptera]] |- |Семејство: |[[Шаренци]] |- |Genus: |''[[Aphantopus]]'' |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''A.&nbsp;hyperantus'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Aphantopus hyperantus''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[Lepidoptera in the 10th edition of Systema Naturae|1758]])</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]<ref name="INPN"/> |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Papilio hyperantus'' <small>Linnaeus, 1758</small> * ''Epinephele hyperanthus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> * ''Lasiommata hyperanthus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> * ''Pararge hyperanthus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> * ''Satyrus hyperanthus'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> |}'''Темната окатка''' (''Aphantopus hyperantus'') е пеперутка од семејството на [[шаренци]]те (''Nymphalidae''). Тоа е само една од бројните пеперутки „ринглет“ во [[Племе (биологија)|племето]] Сатирини. == Опсег == Темната окатка е широко распространет вид кој се наоѓа низ поголемиот дел од царството на Палеарктикот. Во Европа е честа појава во повеќето земји, но отсутен од северна Скандинавија, полуостровска Италија (се наоѓа во северна Италија), Португалија, јужна и централна Шпанија (се наоѓа во Кантабриските планини и источните Пиринеи), средоземните острови и Северна Африка. Во Грција го има во северните региони (Македонија, Тесалија). Надвор од Европа, го има низ поголемиот дел од умерената Азија, вклучувајќи ги Русија, Сибир, Монголија, Кина и Кореја. [[Податотека:Aphantopus_hyperantus_larva.jpg|мини|Гасеница]] == Опис == [[Податотека:Dieschmetterling14ecks_0141.png|мини|''Aphantopus hyperantus'' и слични видови во ''Пеперутките на Германија'' на Карл Екштајн]] Темна окатка е пеперутка со средна големина со распон на крилјата до 35 до 42 милиметри. Горните и долните страни на крилата се цврсто кафеави со мали дамки на очи со жолтеникава рамка. Новоизлезениот прстен има кадифеен изглед и е речиси црн со бел раб до крилјата. Бројот и големината на точките за очи се променливи, тие може да недостасуваат на горната површина на крилото. Во Средна Европа и јужна Англија се јавува ретка форма arete. Јајцата се бледо жолти при првото положување, но стануваат бледо кафеави. <gallery mode=packed heights="140px"> (MHNT) Aphantopus hyperantus - Foret de Bouconne, France - male dorsal.jpg| ♂ (MHNT) Aphantopus hyperantus - Foret de Bouconne, France - male ventral.jpg| ♂ △ </gallery> Гасениците се долги околу 25 милиметри. Тие се сиви или светло црвеникаво кафеави и имаат темни, црвеникаво кафеави и многу фини точки. Дорзално има темна надолжна линија, која е проширена на границите на сегментот. Кон задниот дел, оваа линија е поинтензивно обоена. Главата е потемна и има неколку слаби надолжни ленти. === Варијација на боја и дамки на крилата === <gallery widths="200px"> Ringlet butterfly (Aphantopus hyperantus) 1 spot newly emerged.jpg|Млад примерок Ringlet butterfly (Aphantopus hyperantus) 1 spot.jpg|Млад примерок, со едно место Ringlet butterfly (Aphantopus hyperantus) 2 spots worn.jpg|Постар примерок со две точки Ringlet butterfly (Aphantopus hyperantus) 3 spots.jpg|Избледен примерок со три точки </gallery> == Подвидови == * ssp. ''abaensis'' <small>Yoshino, 2003</small> - северозападен Сечуан * ssp. ''alpheois'' <small>Fruhstorfer, 1908</small> - Урал, западен [[Сибир]] * ssp. ''Арктика'' <small>(Seitz, 1909)</small> - северна Европа * ssp. ''биети'' <small>(Обертур, 1884)</small> - Сечуан и северен [[Јунан]] * ssp. ''hyperantus'' <small>Linnaeus, 1758</small> - западна Европа, типот локалитет е Шведска * ssp. ''лути'' <small>Еванс, 1915 година</small> - југоисточен [[Тибет]] * ssp. ''ocellata'' <small>(Батлер, 1882)</small> (= ''amurensis'' <small>Staudinger, 1892</small> ; = ''insularis'' <small>Kurentzov, 1966</small>) - [[Амур]] и [[Усури]] * ssp. ''sajana'' <small>(О. Банг-Хаас, 1906)</small> - [[Сајански Планини|Сајан Планини]] * ssp. ''sibiricus'' <small>Obraztsov, 1936</small> - [[Алтајски Планини|Алтај]], јужен [[Сибир]] и Трансбајкалија Тие живеат во тревни, влажни или суви шумски чистини со грмушки, но не и на отворени места. Постои силен степен на приврзаност кон шумските рабови и грмушките од [[Капина|капини]]. Инсектот може да биде многу чест и таму каде што има лазачки трн (''Cirsium arvense'') или мочуришни трн (''Cirsium palustre''), оригано (''[[Обично оригано|Origanum vulgare]]''), шумски шуга (''Knautia sylvatica'') или трева (''Heracleum sphondylium'') кои се омилена храна. Мажјаците летаат во потрага по новоизведени женки во бавен, непрекинат лет и треперат наоколу, околу и помеѓу стеблата на тревата. == Период на летот == Овој тип пеперутки летаат од средината на јуни до крајот на август. == Храна на ларвата == Гасениците се хранат со многу треви. Меѓу прехранбените растенија се: == Развој и биологија == Женката расфрла нелепливи јајца со бавен низок лет над пасиштата. Ларвата е ноќна. Постојат четири прелистувања. Ларвата хибернира додека е во третата старост, кршејќи ја дијапаузата за да се храни во топлите зимски вечери. Хранењето продолжува на пролет. Куклата генерално стои исправена во слаба свилена кожурец, во основата на тревната чашка. Оваа фаза трае две недели. ''A. hyperantus'' генерално се смета дека има затворена популациона структура бидејќи се јавува кај мали, добро дефинирани популации. == Етимологија == Хиперант, од грчката митологија, бил еден од 50-те синови на Египт, убиен од една од 50-те ќерки на [[Данај]], наречени [[Данаиди]].<ref name="Oates2015">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=X8QJCAAAQBAJ&pg=PT43|title=In Pursuit of Butterflies: A Fifty-year Affair|last=Matthew Oates|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2015|isbn=978-1-4729-2451-3|page=43}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.eurobutterflies.com/species_pages/hyperantus.htm Европеперутки Мет Роулингс] * [http://www.leps.it/indexjs.htm?SpeciesPages/AphanHyper.htm Молци и пеперутки од Европа и Северна Африка] * [http://www.ukbutterflies.co.uk/species.php?species=hyperantus Пеперутки во Велика Британија] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Пеперутки]] trgnih2fj4dm5lsq75xg7vnjok65kk9 0 1316334 5590278 5558067 2026-07-10T16:46:23Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590278 wikitext text/x-wiki '''Црно-белоглавиот стрвинар''' ('''''Mniotilta varia)''''' е вид на стрвинар од Новиот свет и е единствениот член на неговиот род, '''''Mniotilta''''' .<ref name="Curson">{{Наведена книга|title=New World Warblers|last=Curson|first=Jon|last2=Quinn|first2=David|last3=Beadle|first3=David|publisher=Christopher Helm|year=1994|isbn=978-0-7136-3932-2|location=London|pages=158–159}}</ref> Се размножува во северна и источна [[Северна Америка]] и зимува во Флорида, [[Средна Америка]] и [[Западни Инди|Западни Инди, односно островски регион во Карибите]], се до [[Перу]]. Овој вид е многу редок скитник во западна [[Европа]].<ref name="Curson" /> Во споредба со другите стрвинари од Новиот свет, овој вид не е добро проучен. == Опис == Црно-белоглавиот стрвинар е 11 цм (4.3&nbsp;in) до 13 цм (5.1&nbsp;in) во должина со маса од 8 грама (0.28&nbsp;oz) до 15 грама (0.53&nbsp;oz).<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Kricher|first=John C.|year=1995|title=Black-and-white Warbler (Mniotilta varia)|journal=The Birds of North America Online|language=en|doi=10.2173/bna.158}}</ref> Распонот на крилата се движи од 18-22 цм (7.1-8.7&nbsp;in).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allaboutbirds.org/guide/Black-and-white_Warbler/id|title=Black-and-white Warbler Identification, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology|work=www.allaboutbirds.org|language=en|accessdate=2020-09-30}}</ref> [[Податотека:Black-and-white_Warbler_2.jpg|лево|мини| Парк Колумбо - Чикаго]] Црно-белоглавите стрвинари имаат црно-бела боја. И двата пола имаат црно-бели круни со бела веѓа, црни шари на белиот стомак, црни крилја со две бели ленти на нив, црна опашка, црно-бел обоен грб, шарени прекривки под опашката и сиво-црни нозе и стапалата. Мажјаците кои се размножуваат имаат црно-бело обоено грло и црни образи, додека женките имаат сиви образи и бело-кремави обоени грло и страни. Младите мажјаци се многу слични на возрасните женки по боја и шари, додека младите женки наликуваат на возрасни женки, но со помали шари.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=A field guide to warblers of North America|last=Dunn|first=Jon|last2=Garrett|first2=Kimball|date=1997|publisher=Houghton Mifflin Co|others=National Audubon Society, National Wildlife Federation, Roger Tory Peterson Institute.|isbn=978-0395783214|location=Boston|pages=411–418|oclc=36549138}}</ref> Овој вид е долг 12 цм (5&nbsp;in) и тежи 11 грами (0.39&nbsp;oz).<ref name="Sibley">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir00sibl_0/page/446|title=The Sibley Guide to Birds|last=Sibley|first=David Allen|publisher=Alfred A. Knopf|year=2000|isbn=978-0-679-45122-8|location=New York|page=[https://archive.org/details/sibleyguidetobir00sibl_0/page/446 446]|author-link=David Allen Sibley}}</ref> Летниот мажјак на овој вид е силно прошаран со црната и белата боја.<ref>{{Наведено списание|last=Willems|first=Tomas|last2=de Boer|first2=Marijke N.|last3=Saulino|first3=James T.|date=September 2017|title=Offshore surprises: new at-sea bird records for Suriname (2013–2015)|url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/BF03544397.pdf|journal=Revista Brasileira de Ornitologia|volume=25|issue=3|page=202|doi=10.1007/BF03544397|access-date=3 November 2021|doi-access=free}}</ref> Секое крило е црно со две бели ленти на крилата. Женските и младешките перја се слични, но послабо обоени и помалку шарени од мажјаците. Овој вид може да се помеша со блакпол стрвинарот (''Setophaga striata''). Блакпол стрвинарот е исто така црно-бел во летниот период, односно кога има летно перје на себе, но има силно обоено црно чело. Црно-белоглавиот стрвинар, исто така, може да се помеша поради неговото однесување со боровиот стрвинар (''Setophaga pinus'') и жолтогрлиот стрвинар (''Setophaga dominica''). == Таксономија == Лине го опишал црно-белоглавиот стрвинар (''Mniotilta varia'') во 1766 година.{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/woodwarblersworl00harr/page/205|title=Wood warblers' world|last=Harrison|first=Hal H.|date=1984|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-0671477981|location=New York|pages=[https://archive.org/details/woodwarblersworl00harr/page/205 205–211]|oclc=10430019}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHarrison1984">Harrison, Hal H. (1984). </cite></ref> Оваа птица е вид на стрвинар од Новиот свет (фамилија Parulidae) и е единствениот член од нејзиниот род поради нејзините уникатни адаптации за потрага по храна. Познато е дека се хибридизира со черкулниот стрвинар (''Setophaga cerulea'') и блекбурнискиот стрвинар (S''etophaga fusca''). Се смета дека црно-белиот стрвинар е тесно поврзан со родот ''Setophaga.'' === Етимологија === Името на овој род потекнува од [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]] збор {{Трансл|grc|mnion}}, што значи „морска алга“ и {{Трансл|grc|tillo}}, „да кубе“. [[Луј Жан Пјер Вјејо|Vieillot]] погрешно го превел првиот збор, {{Трансл|grc|mnion}} како „мов“. Специфичната ''варија'' е од [[Латински јазик|латинскиот]] збор {{Јаз|la|varius}}, што значи „разновиден“.<ref name="job">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|last=Jobling|first=James A.|publisher=Christopher Helm|year=2010|isbn=978-1-4081-2501-4|location=London, United Kingdom|pages=257, 398}}</ref> == Живеалиште и распространетост == Црно-белоглавиот стрвинар е преселнички вид, се размножува во [[Северна Америка]] и презимува во Северна и [[Јужна Америка]] . Вообичаено се наоѓа во листопадни шуми за време на сезоната на размножување, но станува повеќе прилагодлива на различни живеалиштата кога не е сезона на размножување. [[Податотека:Black-and-white_Warbler_(Mniotilta_varia),_in_Corkscrew_Swamp_Sanctuary.jpg|лево|мини| Црно-белоглав стрвинар]] === Живеалиште === Црно-белоглавиот стрвинар се наоѓа во различни живеалишта. Претпочитаните типови на шуми вклучуваат [[Листопадни растенија|листопадни]] и мешани шуми, а оваа птица понекогаш живее и во мочурлива шума. За време на миграцијата, црно-белоглавиот стрвинар претпочита шуми повеќе од други типови на живеалишта и често се среќава во крајбрежните области. Овој вид за време на неговото презимување, може да се најде во различни видови живеалишта, од мангрови до влажни, суви и [[облачна шума|облачни шуми]]. Забележано е и да презимува во насади со кафе и градини.<ref>{{Наведено списание|last=Sherry|first=Thomas W.|last2=Johnson|first2=Matthew D.|last3=Williams|first3=Kelly A.|last4=Kaban|first4=Jordana D.|last5=McAvoy|first5=Caroline K.|last6=Hallauer|first6=Amanda M.|last7=Rainey|first7=Shannon|last8=Xu|first8=Sen|date=2016|title=Dietary opportunism, resource partitioning, and consumption of coffee berry borers by five species of migratory wood warblers (Parulidae) wintering in Jamaican shade coffee plantations|journal=Journal of Field Ornithology|language=en|volume=87|issue=3|pages=273–292|doi=10.1111/jofo.12160|issn=1557-9263|doi-access=free}}</ref> Мажјаците се територијални и за нивните летни живеалишта и за нивните зимски живеалишта.<ref>{{Наведено списание|last=Anderson|first=K.S.|last2=Maxfield|first2=H.K.|date=1967|title=Warbler returns from southeastern Massachusetts|journal=Bird-Banding|volume=43|issue=3|pages=218–233|doi=10.2307/4511388|jstor=4511388}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=A naturalist in Costa Rica|last=Skutch|first=A. F.|date=1971|publisher=University of Florida Press}}</ref> === Распространетост === Црно-белоглавиот стрвинар се размножува во северна и источна Северна Америка. Распространет е од северозападните територии на северозапад и [[Њуфаундленд и Лабрадор]] на североисток, до [[Северна Каролина]] на југоисток и [[Тексас]] на југозапад. Овој вид е [[Преселба на птиците|миграциски]], затоа презимува во [[Флорида]], [[Средна Америка]] и северна Јужна Америка до [[Перу]]. [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]] го проценува степенот на распространетост на оваа птица да биде околу 11.500.000 км ². Овој вид се јавува како скитник во [[Исланд]], [[Ирска (остров)|Ирска]], [[Фарски Острови|Ферските Острови]] и [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. === Статус на зачувување === IUCN го класифицира црно-белоглавиот стрвинар во категорија на најмала загриженост за истребување поради неговата голема распространетост и бројот на популацијата. Сепак, неговата популација се намалува.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=IUCN|year=2016|title=Mniotilta varia: BirdLife International|journal=IUCN Red List of Threatened Species|doi=10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22721758a94729210.en}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFIUCN2016">IUCN (2016). </cite></ref> Губењето и деградацијата на живеалиштата, особено шумите, се главните фактори кои придонесуваат за опаѓање на бројката на видот. Ако губењето на живеалиштата продолжи, односно летните или зимските живеалишта, видот може да продолжи да се намалува во иднина.<ref>{{Наведено списание|last=Galli|first=Anne E.|last2=Leck|first2=Charles F.|last3=Forman|first3=Richard T. T.|date=1976|title=Avian Distribution Patterns in Forest Islands of Different Sizes in Central New Jersey|journal=The Auk|volume=93|issue=2|pages=356–364|jstor=4085050}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Whitcomb|first=B. L.|last2=Whitcomb|first2=R. F.|last3=Bystrak|first3=D.|date=1977|title=Long-term turnover and effects of selective logging on the avifauna of forest fragments|journal=Am. Birds|volume=31|pages=17–23}}</ref> Пестицидите како што се фенитротионот и фосфамидонот придонеле за опаѓање на бројката на видот во 1970-тите,<ref>{{Наведено списание|last=Pearce|first=P. A.|last2=Peakall|first2=D. B.|last3=Erskine|first3=A. J.|date=1976|title=Impact on forest birds of the 1975 spruce budworm spray operation in New Brunswick|journal=Can. Wildl. Serv.|volume=Progress Note 62}}</ref> но има и други хемикалии како што се хлорираните јаглеводороди може да продолжат да имаат ефект. == Поведение == === Вокализација === [[Податотека:Black-and-white-warbler-1.jpg|мини| ]] Црно-белоглавиот стрвинар пее со висок тон, неговата песна е опишана како песна со повторувашки звуци која се повторува најмалку 6 пати последователно. Има повик ''со крикот чип'', како и повик сит-сит што понекогаш се пее во лет. === Диета === Оваа птица се храни со [[инсекти]] и [[пајаци]] и за разлика од другите стрвинари, бара храна како ореви, движејќи се нагоре и надолу по стеблата на дрвјата и покрај гранките. Црно-белоглавиот стрвинар бара храна по стеблата на дрвата за да се храни со инсекти под површината на кората. Неговите кратки нозе и долгиот заден палец се прилагодени на овој метод на потрага по храна. Црно-белоглавиот стрвинар е специфичен меѓу останатите стрвинари поради времето поминато во потрага по стебла и внатрешни гранки. Оваа птица исто така собира инсекти. Неговата исхрана е составена од инсекти и други членконоги, вклучувајќи ларви, бубачки, мравки и пајаци.<ref>{{Наведено списание|last=Bent|first=A. C.|date=1953|title=Life histories of North American wood warblers|journal=U.S. Natl. Mus. Bull.|volume=203}}</ref> За време на миграцијата и размножувањето, оваа птица јаде ларви.<ref>{{Наведено списание|last=Graber|first=J. W.|last2=Graber|first2=R. R.|date=1983|title=Feeding rates of warblers in spring|journal=Condor|volume=85|issue=2|pages=139–150|doi=10.2307/1367247|jstor=1367247}}</ref> За време на миграцијата, црно-белоглавиот стрвинар понекогаш се придружува на мешани стада за да се нахрани. === Размножување === Се размножува во широколисни или мешани шуми,обично во повлажни области. Црно-белоглавите стрвинари се гнездат на земја, оставајќи 4-5 јајца во гнездо. Црно-белоглавиот стрвинар е еден од првите стрвинари што пристигнува на пролетните места за размножување. Во најјужниот опсег на неговото живеалиште за време на сезоната на размножување, може да започне да се размножува кон средината на април. Мажјаците се територијални и ја бранат својата територија, и со пеење и со бркање на натпреварувачите. Кога женката пристигнува на територијата на мажјакот, тој обидува да се пари со нејзе. Мажјакот може да се покаже со мафтање на неговите крилја. [[Податотека:Black_and_White_Warbler_in_Central_Park.jpg|мини|Црно-белоглавите стрвинари го посетуваат Централниот парк во Њујорк]] Гнездото е во облик на чаша, често се наоѓа на земја меѓу корени или спроти дрво, или во пукнатините на стеблата на дрвјата. Видот претпочита да се гнезди во влажни области. Гнездото е изградено со тревни материјали, кори од дрва и суви лисја и е обложено со помек материјал како мов и влакна. Женката е одговорна за поголемиот дел од градењето на гнездото. Женката снесува 4-5 јајца, кои се светло кафени попрскани со потемно кафени точки. Женката почнува да инкубира откако ќе се сложи последното или претпоследното јајце. Инкубацијата трае од 10 до 12 дена, а ја врши исклучиво женката. За време на инкубацијата, женката понекогаш се храни од мажјакот. За гнездата се грижат и двајцата родители. Младите летаат по 8 до 12 дена и остануваат околу гнездото додека ја подобруваат способноста за летање. За тоа време, родителите остануваат во близина. Овој вид обично произведува едно потомство годишно.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/breedingbirdsofo01peck|title=Breeding birds of Ontario : nidiology and distribution|last=Peck|first=George K.|last2=James|first2=Ross D.|date=1983|publisher=ROM|isbn=978-0888542885|location=Toronto|oclc=10850118|url-access=registration}}</ref> Гнездата на овие птици понекогаш се паразитираат од кафеавоглавата крава (''Molothrus ater''). == Галерија == <gallery> Податотека:Black-and-white-warbler-109a.jpg|| Податотека:Black and white warbler.jpg|| Податотека: Black-and-white_Warbler_Tex.jpg|| </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i6360id.html Црно-бел чорбаџија ( ''Mniotilta varia'' )] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080214085640/http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i6360id.html |date=2008-02-14 }} – USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter * [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Black-and-white_Warbler.html Приказ на видот на црно-белите чорбаџи] - Лабораторија за орнитологија Корнел * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/19904200.htm Поштенски марки] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080512054005/http://www.bird-stamps.org/cspecies/19904200.htm |date=2008-05-12 }} на bird-stamps.org * [https://web.archive.org/web/20110106021159/http://www.flmnh.ufl.edu/wwwsounds/birds/hardy71sh.wav Вокализации на црно-бели чорбаџи] во Природонаучниот музеј на Флорида * * {{VIREO|Black-and-white+Warbler|Black-and-white warbler}} * [http://macaulaylibrary.org/search?&asset_format_id=1000&collection_type_id=1&taxon=Black-and-white%20Warbler&taxon_id=12009646&taxon_rank_id=67&sort=21 Звуци на црно-бели чорбаџи] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171006062142/http://macaulaylibrary.org/search?&asset_format_id=1000&collection_type_id=1&taxon=Black-and-white%20Warbler&taxon_id=12009646&taxon_rank_id=67&sort=21 |date=2017-10-06 }} - библиотека Маколеј [[Категорија:Птици на Јужна Америка]] [[Категорија:Птици на Средна Америка]] [[Категорија:Птици на Северна Америка]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] i283zm8q7sd66e1jtjkgti7pn8pz8y6 0 1318450 5590147 5589662 2026-07-10T13:31:32Z Andrew012p 85224 /* */ 5590147 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Бони Тајлер | honorific_suffix = | image = Bonnie Tyler ESC - United Kingdom 01 crop.JPG | caption = Бони Тајлер на проба за [[Евровизија 2013]] во [[Малме]], Шведска | birth_name = Гејнор Хопкинс | alias = | birth_date = 8 јуни 1951 | birth_place = Скевен, Нит, Велс | genre = {{hlist|[[Рок-музика|Рок]]|[[Кантри-музика|кантри]]|[[Поп-музика|поп]]|софт-рок<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/bonnie-tyler-its-about-singing-not-being-famous-k2jtptlhrpq|title=Bonnie Tyler: 'It's about singing, not being famous'|first=Chrissy|last=Iley|date=17 October 2009|newspaper=The Times}}</ref>}} | occupation = Пејачка | instrument = Вокал | years_active = 1969–2026 | label = {{hlist|[[RCA Records|RCA]]|[[Columbia Records|Columbia]]|[[Hansa Records|Hansa]]|[[EastWest Records|EastWest]]|CMC<!-- Do not link to [[CMC Records]]; Tyler's 2003 album Heart Strings was signed to a Danish label also named CMC -->|Yanis|Stick Music|[[Edel AG|earMUSIC]]}} | associated_acts = | website = {{URL|bonnietyler.com}} |death_date=8 јули 2026|death_place=Светилник}} '''Гејнор Саливан''' (моминско '''Хопкинс'''; англиски: ''Gaynor Hopkins;'' 8 јуни 1951-8 Јули 2026),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovision.tv/story/bonnie-tyler-to-represent-united-kingdom|title=Bonnie Tyler to represent United Kingdom|date=7 March 2013|work=Eurovision.tv|accessdate=6 June 2018}}</ref> професионално позната како '''Бони Тајлер''' (англ. ''Bonnie Tyler'') — [[Велшани|велшка]] пејачка препознатлива по нејзиниот рапав глас. Стекнала популарност по објавувањето на нејзиниот албум од 1977 година ''„The World Starts Tonight“'' и неговите песни „Lost in France“ и „More Than a Lover“. Нејзината песна „It's a Heartache“ од 1978 година се искачила на четврто место на [[UK Singles Chart|Топ-листата во Обединетото Кралство]] и на трето место на американскиот [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]]. Во 1980-тите, Бони Тајлер се преориентирала на рок музиката и почнала да соработува со текстописецот и продуцент [[Џим Стајнман]]. Тој го напишал најголемиот хит на Бони Тајлер „Total Eclipse of the Heart“, водечка песна од нејзиниот албум од 1983 година (кој исто така се нашол на прво место на листата за албуми во Обединетото Кралство) ''„Faster Than the Speed of Night“''. Стајнман го напишал и другиот голем хит од Бони Тајлер од 1980-тите „ Holding Out for a Hero“. Во текот на 1990-тите соработувала со [[Дитер Болен]] кој го напишал и го продуцираше нејзиниот хит во континентална Европа „Bitterblue“. Во 2003 година, Тајлер заедно со пејачката Карин Антон повторно ја снимила „Total Eclipse of the Heart“. Нивниот дует на два јазика со наслов „Si demain... (Turn Around)“, се нашол на врвот на француските топ листи. Во 2013 година го објавила албумот ''Rocks and Honey'' и на него се наоѓа песната „Believe in Me“, со која Бони Тајлер го претставувала Обединетото Кралство на [[Евровизија 2013|Евровизија во 2013 година]] во [[Малме]]. Откако повторно почнала да соработува со продуцентот [[Дејвид Мекеј (продуцент)|Дејвид Мекеј]], ги објавила ''„Between the Earth and the Stars“'' (2019) и ''„The Best Is Yet to Come“'' (2021). За своите песни меѓу другите признанија три пати била номинирана за [[Награди Греми|Греми]] и уште три пати за [[Британски музички награди|Брит наградата]]. == Дискографија == === Студиски албуми === * “''The World Starts Tonight''” (1977) * “''Natural Force''” (1978) * “''Diamond Cut''” (1979) * “''Goodbye to the Island''” (1981) * “''Faster Than the Speed of Night'' ” (1983) * “''Secret Dreams and Forbidden Fire''” (1986) * “''Hide Your Heart''” (1988) * “''Bitterblue''” (1991) * “''Angel Heart''” (1992) * “''Silhouette in Red'' ” (1993) * “''Free Spirit''” (1995) * “''All in One Voice''” (1998) * “''Heart Strings''” (2003) * “''Simply Believe''” (2004) * “''Wings''” (2005) * “''Rocks and Honey''” (2013) * The Best Is Yet to Come (2021) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.bonnietyler.com}} * {{Imdb име|0878781}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тајлер, Бони}} [[Категорија:Родени во 1951 година]] [[Категорија:Починати во 2026 година]] [[Категорија:Членови на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:Британски пејачки]] [[Категорија:Претставници за песна на Евровизија од Британија]] [[Категорија:Велшки музичари]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] [[Категорија:Рок пејачки]] [[Категорија:Британски кантри кантавтори]] [[Категорија:Британски софт рок музичари]] [[Категорија:Велшки пејачки од 21 век]] [[Категорија:Велшки пејачки од 20 век]] ewrok8vqwitfhlblecqv1wp5cgs3mda 5590151 5590147 2026-07-10T13:33:02Z Andrew012p 85224 /* */ 5590151 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Бони Тајлер | honorific_suffix = | image = Bonnie Tyler ESC - United Kingdom 01 crop.JPG | caption = Бони Тајлер на проба за [[Евровизија 2013]] во [[Малме]], Шведска | birth_name = Гејнор Хопкинс | alias = | birth_date = 8 јуни 1951 | birth_place = Скевен, Нит, Велс | genre = {{hlist|[[Рок-музика|Рок]]|[[Кантри-музика|кантри]]|[[Поп-музика|поп]]|софт-рок<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/bonnie-tyler-its-about-singing-not-being-famous-k2jtptlhrpq|title=Bonnie Tyler: 'It's about singing, not being famous'|first=Chrissy|last=Iley|date=17 October 2009|newspaper=The Times}}</ref>}} | occupation = Пејачка | instrument = Вокал | years_active = 1969–2026 | label = {{hlist|[[RCA Records|RCA]]|[[Columbia Records|Columbia]]|[[Hansa Records|Hansa]]|[[EastWest Records|EastWest]]|CMC<!-- Do not link to [[CMC Records]]; Tyler's 2003 album Heart Strings was signed to a Danish label also named CMC -->|Yanis|Stick Music|[[Edel AG|earMUSIC]]}} | associated_acts = | website = {{URL|bonnietyler.com}} |death_date=8 јули 2026|death_place=Светилник}} '''Гејнор Саливан''' (моминско '''Хопкинс'''; англиски: ''Gaynor Hopkins;'' 8 јуни 1951 — 8 Јули 2026),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovision.tv/story/bonnie-tyler-to-represent-united-kingdom|title=Bonnie Tyler to represent United Kingdom|date=7 March 2013|work=Eurovision.tv|accessdate=6 June 2018}}</ref> професионално позната како '''Бони Тајлер''' (англ. ''Bonnie Tyler'') — [[Велшани|велшка]] пејачка препознатлива по нејзиниот рапав глас. Стекнала популарност по објавувањето на нејзиниот албум од 1977 година ''„The World Starts Tonight“'' и неговите песни „Lost in France“ и „More Than a Lover“. Нејзината песна „It's a Heartache“ од 1978 година се искачила на четврто место на [[UK Singles Chart|Топ-листата во Обединетото Кралство]] и на трето место на американскиот [[Билборд Хот 100|''Билборд'' Хот 100]]. Во 1980-тите, Бони Тајлер се преориентирала на рок музиката и почнала да соработува со текстописецот и продуцент [[Џим Стајнман]]. Тој го напишал најголемиот хит на Бони Тајлер „Total Eclipse of the Heart“, водечка песна од нејзиниот албум од 1983 година (кој исто така се нашол на прво место на листата за албуми во Обединетото Кралство) ''„Faster Than the Speed of Night“''. Стајнман го напишал и другиот голем хит од Бони Тајлер од 1980-тите „ Holding Out for a Hero“. Во текот на 1990-тите соработувала со [[Дитер Болен]] кој го напишал и го продуцираше нејзиниот хит во континентална Европа „Bitterblue“. Во 2003 година, Тајлер заедно со пејачката Карин Антон повторно ја снимила „Total Eclipse of the Heart“. Нивниот дует на два јазика со наслов „Si demain... (Turn Around)“, се нашол на врвот на француските топ листи. Во 2013 година го објавила албумот ''Rocks and Honey'' и на него се наоѓа песната „Believe in Me“, со која Бони Тајлер го претставувала Обединетото Кралство на [[Евровизија 2013|Евровизија во 2013 година]] во [[Малме]]. Откако повторно почнала да соработува со продуцентот [[Дејвид Мекеј (продуцент)|Дејвид Мекеј]], ги објавила ''„Between the Earth and the Stars“'' (2019) и ''„The Best Is Yet to Come“'' (2021). За своите песни меѓу другите признанија три пати била номинирана за [[Награди Греми|Греми]] и уште три пати за [[Британски музички награди|Брит наградата]]. == Дискографија == === Студиски албуми === * “''The World Starts Tonight''” (1977) * “''Natural Force''” (1978) * “''Diamond Cut''” (1979) * “''Goodbye to the Island''” (1981) * “''Faster Than the Speed of Night'' ” (1983) * “''Secret Dreams and Forbidden Fire''” (1986) * “''Hide Your Heart''” (1988) * “''Bitterblue''” (1991) * “''Angel Heart''” (1992) * “''Silhouette in Red'' ” (1993) * “''Free Spirit''” (1995) * “''All in One Voice''” (1998) * “''Heart Strings''” (2003) * “''Simply Believe''” (2004) * “''Wings''” (2005) * “''Rocks and Honey''” (2013) * The Best Is Yet to Come (2021) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.bonnietyler.com}} * {{Imdb име|0878781}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тајлер, Бони}} [[Категорија:Родени во 1951 година]] [[Категорија:Починати во 2026 година]] [[Категорија:Членови на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Статии со извори на германски (de)]] [[Категорија:Британски пејачки]] [[Категорија:Претставници за песна на Евровизија од Британија]] [[Категорија:Велшки музичари]] [[Категорија:Учесници на Евровизија]] [[Категорија:Рок пејачки]] [[Категорија:Британски кантри кантавтори]] [[Категорија:Британски софт рок музичари]] [[Категорија:Велшки пејачки од 21 век]] [[Категорија:Велшки пејачки од 20 век]] eh2bubiz7jqi2nntryil2vw0620pv2x 0 1331782 5590386 5070947 2026-07-11T09:08:07Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590386 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Napoleon Bonaparte by Benjamin Robert Haydon.jpg|thumb|upright|Слика на [[Наполеон]] прогонет на [[Света Елена (остров)|Света Елена]]]] [[Податотека:Dante exile.jpg|thumb|''[[Данте]] во прогонство'' од Доменико Петарлини]] '''Прогонство'''<ref>{{ДРМЈ|прогонство}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|прогонство}}</ref> или '''егзил'''<ref>{{ДРМЈ|егзил}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|егзил}}</ref> ([[заемка]] од [[Латински јазик|латинскиот]] ''Exilium ='' протеран во туѓа земја) — збор кој означува отсуство на лице или група [[Народ|луѓе]] од сопствената [[родина]] поради [[прогон]] или [[Депортација|протерување]] од државата или поради неподносливи услови за [[живот]] во нивната земја што предизвикува [[иселување]]. Значи, прогонството е поврзано со ограничувања на слободниот развој на лицето во матичната земја. Наспроти прогонот во сопствената земја, на новото одредиште, нема ограничувања или санкции за личните слободи од владата на земјата одговорна за егзилот. == Доброволно прогонство == Исто така, постои поимот ''доброволно прогонство'', кој опишува претежно [[Политика|политички]] мотивирано заминување од земјата поради страв од сериозна казна, комбинирано со намера за невраќање во татковината. == Историја == Во човечката историја, прогонството било применето многу рано како облик на [[казна]]. Понекогаш поранешните челници на [[Власт|власта]] (често [[Диктатор|диктатори]]) завршуваат во прогонство во друга земја. == Азил == Во многу земји, прогонетите можат, под одредени услови, да добијат [[Азил|политички азил]] на барање, што е правен статус кој одговара на дозвола за престој и законски штити од испраќање во нивната татковина од која бегаат. == Поврзано == * [[Иселување]] ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Политика]] 3p2g1gjnv41qix9lvvtl0guzzsqy0h8 0 1338866 5590155 5589822 2026-07-10T13:35:30Z Andrew012p 85224 /* */ 5590155 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Рик и Морти плакат.png | caption = | genre = {{Plainlist| * [[научна фантастика]] * [[авантура]] * [[комедија]] * [[сатира]]<ref name="Chand">{{Cite news| url= https://movieweb.com/rick-and-morty-cancelled-end-changes/| title= Why Rick and Morty Needs to Either End or Have Major Changes| first= Neeraj| last= Chand| date= January 27, 2023| website= movieweb.com| access-date= March 23, 2023| archive-date= September 27, 2023| archive-url= https://web.archive.org/web/20230927140512/https://movieweb.com/rick-and-morty-cancelled-end-changes/| url-status= live}}</ref> }} | creator = {{Plainlist| * [[Џастин Ројланд]] * [[Ден Хармон]] }} | developer = | voices = | composer = Рајан Елдер | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 9 | num_episodes = 88 | list_episodes = Список на епизоди на „Рик и Морти“ | executive_producer = | producer = | runtime = 22 минути | company = {{plainlist| * [[Williams Street]] * Harmonious Claptrap * Starburns Industries <small>(сезони 1–2)</small> * [[Justin Roiland's Solo Vanity Card Productions]] <small>(сезони 1–7)</small> * Rick and Morty, LLC. <small>(сезони 2–3)</small><ref>{{cite web|url=https://www.cartoonbrew.com/artist-rights/rick-and-morty-co-creator-justin-roiland-fuck-the-union-103723.html|title=Rick and Morty co-creator Justin Roiland: "F*** the union"|website=CartoonBrew.com|date=2014-09-15|access-date=March 24, 2018|archive-date=March 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324102500/https://www.cartoonbrew.com/artist-rights/rick-and-morty-co-creator-justin-roiland-fuck-the-union-103723.html|url-status=live}}</ref> * Green Portal Productions <small>(сезони 4–5)</small> }} | network = [[Adult Swim]] | first_aired = 2 декември 2013 | last_aired = сѐ уште | related = }} '''''Рик и Морти''''' ({{langx|en|Rick and Morty}}) — американска [[Комедија|комична]] [[Научна фантастика|научнофантастична]] [[Анимација|анимирана серија]] за возрасни создадена од Ден Хармон и Џастин Ројланд. Премиерата била на [[2 декември]] [[2013]] г. во [[Соединети Американски Држави|САД]] како дел од ноќниот блок [[Adult Swim]] на [[Cartoon Network]], а подоцна била додадена и на [[Netflix]]. Серијата ја има и на сервисот HBO Max со [[Македонски јазик|македонски]] превод.<ref>{{Cite tweet|number=772269394084802560|user=JustinRoiland|title=Washington state- outside of Seattle|first=Justin|last=Roiland|date=September 4, 2016|access-date=September 30, 2017}}</ref> Серијата е посветена на несреќите на циничниот луд научник Рик Санчес и неговиот наивен, непостојан и тромав внук Морти. Серијата, која произлегла од бурна анимирана пародија на франшизата „[[Враќање во иднината (филм од 1985)|Враќање во иднината]]“, добила исклучително високи оценки од критичарите, кои особено ја пофалиле нејзината посебност, творечки пристап и смисла за [[хумор]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.adultswim.com/videos/rick-and-morty/ Матична страница] * {{Metacritic television}} * {{Rotten Tomatoes|tv/rick_and_morty}} {{IMDb title|tt2861424}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Цртани филмови]] [[Категорија:Анимирани серии]] [[Категорија:Рик и Морти]] [[Категорија:Американски анимирани телевизиски серии]] [[Категорија:Американски научнофантастични серии]] [[Категорија:Оригинални програми на Adult Swim]] 7ck57h7s0etzxiy9w4d1atbrwbpq079 0 1349137 5590153 5589815 2026-07-10T13:34:22Z Andrew012p 85224 /* */ 5590153 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Murdoch Mysteries.jpg | caption = | genre = {{Plainlist| * криминалистичка фантазија * мистерија * драма }} | creator = | based_on = | developer = {{Plainlist| * Р. Б. Карни * Кал Кунс * Александра Заровни }} | writer = | director = | creative_director = | starring = {{plainlist| * [[Јаник Бисон]] * [[Хелен Џој]] * [[Томас Крег]] * [[Џони Харис]] * [[Џорџина Рајли]] (сезони 6–9) <!-- - главните само --> }} | company = {{plainlist| * [[Shaftesbury Films]] * [[Rogers Media]] (сезони 1–5) * [[UKTV]] }} | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = | composer = [[Роберт Карли]] | country = {{знамеикона|Канада}} [[Канада]] | num_seasons = 19 | num_episodes = <onlyinclude>330</onlyinclude><!-- These tags are required for the episode count on the episodes article --> | list_episodes = Список на епизоди на „Мистериите на Мердок“ | executive_producer = | producer = | editor = | location = | cinematography = | camera = | network = {{Plainlist| * [[Citytv]] (сезони 1–5) * [[CBC Television|CBC]] (сезони 6–) }} | runtime = 43 — 46 минути | first_aired = 20 јануари 2008 | last_aired = сѐ уште | related = }} {{Закосен наслов}}'''''Мистериите на Мердок''''' ({{langx|en|Murdoch Mysteries}}) — [[детектив]]ска телесерија заснована на делата на канадската писателка [[Морин Џенингс]] за извонредниот детектив Вилијам Мердок, кој работи во полициската управа бр. 4 во Торонто. Истрагата се одвива со криминалистички методи. Дејството се одвива во 1890-тите и почетокот на [[20 век|XX век]]. Премиерата на серијата била во 2008 г. ''Мистериите на Мердок'' се прикажувала на Citytv пет сезони пред да биде откажана.<ref>{{cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/television/citytv-killing-murdoch-mysteries-after-upcoming-season/article595907/|title=Citytv killing Murdoch Mysteries after upcoming season|author=The Canadian Press|date=27.9.2011.|newspaper=The Globe and Mail|access-date=20.7.2021.}}</ref> Серијата потоа била преземена од CBC, која ја прикажувала од нејзината шеста сезона.<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com/entertainment/2012/05/11/cbc_fall_201213_lineup_a_few_new_faces_less_original_programming.html|title=CBC fall 2012–13 lineup: a few new faces, less original programming|newspaper=Toronto Star|access-date=20.7.2021.}}</ref> Во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], серијата била прикажана на ТВ-каналот Alibi во сопроизводство со матичната компанија на Alibi, UKTV. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{official website|http://www.cbc.ca/murdochmysteries/|name=Матична страница}} {{IMDb title|1091909|Murdoch Mysteries}}{{Нормативна контрола}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Канадски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии]] sb53z13rlurfo4bxd94nifhxj9oo1qa 0 1353509 5590315 5492807 2026-07-10T21:17:32Z Andrew012p 85224 5590315 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Hellsing 1.png|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи го Алукард | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[темна фантазија]]|[[вампир]]}} }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Кота Хирано]] | publisher = [[Shōnen Gahōsha]] | publisher_en = {{ubl|[[Dark Horse Comics]]|[[Digital Manga]]}} | magazine = [[Young King OURs]] | first = 30 април 1997 | last = 30 септември 2008 | volumes = 10 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = {{ubl|[[Уманосуке Иида]] (главен)|Јасунори Урата}} | writer = [[Чиаки Ј. Конака]] | music = [[Јасуши Иши]] | studio = {{ubl|[[Gonzo (студио)|Gonzo]]|Digimation}} | network = [[Fuji TV]] | first = 11 октомври 2001 | last = 17 јануари 2002 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Hellsing: The Dawn | author = Кота Хирано | publisher = Shōnen Gahosha | magazine = Young King OURs Zōkan | first = март 2002 | last = март 2006 }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Hellsing Ultimate | director = {{ubl|Томоказу Токоро (1–4)|Хиројуки Танака (5–7)|Јасухиро Мацумура (8, 10)|Кеничи Сузуки (9–10)}} | writer = {{ubl|[[Јосуке Курода]]|Хидејуки Курата}} | music = [[Хајато Мацуо]] | studio = {{ubl|[[Satelight]] (1–4)|[[Madhouse (студио)|Madhouse]] (5–7)|[[Graphinica]] (8–10)}} | first = 10 февруари 2006 | last = 26 декември 2012 | runtime = 42 — 68 минути | episodes = 10 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = OVA | title = Hellsing: The Dawn | director = | writer = | music = Хајато Мацуо | studio = Graphinica | first = 27 јули 2011 | last = 26 декември 2012 | runtime = 6–9 минути | episodes = 3 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Хелсинг''''' ({{langx|ja|ヘルシング}}, {{langx|en|Hellsing}}) — [[манга]] создадена од Кота Хирано. Објавена е за првпат во јапонското списание ''Young King OURs'' во 1997 г. и завршила во септември 2008 г. Поединечните поглавја биле собрани во [[танкобон]] и објавени од Shonen Gahosha во [[Јапонија]]. Во март 2009 г., сите поглавја од мангата биле објавени во 10 тома. Приказната раскажува за тајната организација „Хелсинг“ и нејзината борба против натприродните сили што му се закануваат на [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Во октомври 2001 г., [[аниме]]-адаптација на мангата создадена од студиото Gonzo за првпат била прикажана на јапонскиот канал Fuji Television. Режисери биле Уманосуке Ида и Јасунори Урата, но серијата била снимена по сценарио на Чиаки Конака и била заснована само на првите два тома од мангата. Ова водело до значителни несогласувања помеѓу анимето и изворното дело. Преносот завршил во јануари 2002 г. Во февруари 2006 г., првиот дел од серијата OVA, наречен ''Hellsing Ultimate'', бил објавен во Јапонија. Новата адаптација го следи заплетот на мангата многу поблиску до аниме-серијата. Во декември 2012 г. била објавена десеттата и последна епизода. Екранизациите, како и мангата, биле објавени во различни земји низ [[свет]]от. == Содржина == „Хелсинг“ е организација создадена од [[Црква на Англија|Англиканската црква]] за да ја заштити [[Британска Империја|Британската Империја]] и самата кралица од немртвите и другите натприродни сили, предводени од Кралскиот ред на протестантските витези. Првиот раководител на организацијата бил Абрахам ван Хелсинг, измислен лик од романот „[[Дракула (роман)|Дракула]]“ на [[Брам Стокер]], лекар по потекло од Холандија, стручњак за [[окултизам]], чие име е наведено во насловот на организацијата.<ref name="animerreview">{{cite web|url=http://www.animerica-mag.com/features/10.10/hellsing.html|title=Animerica: Animerica Feature: Hellsing|author=|date=|work=[[Animerica]]|archiveurl=https://archive.today/20040404085115/http://www.animerica-mag.com/features/10.10/hellsing.html|archivedate=2013-04-14|accessdate=2014-02-06|lang=en}}</ref><ref>{{книга|isbn=978-4-78-592666-3|автор=Хирано, Кота.|заглавие=ヘルシング|ссылка=|ответственный=|место=Токио|издательство=[[Shonen Gahosha]]|год=2006|том=8|страниц=206|страницы=118}}</ref><ref name="1000manga">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/house-of-1000-manga/2012-03-22|title=Hellsing - Jason Thompson's House of 1000 Manga|author=Thompson, Jason.|date=2012-03-22|work=[[Anime News Network]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140225124153/http://www.animenewsnetwork.com/house-of-1000-manga/2012-03-22|archivedate=2014-02-25|accessdate=2014-02-11|lang=en}}</ref> За време на настаните од главната приказна, организацијата ја води Интегра Фербрук Вингејтс Хелсинг (луѓето околу неа ѝ се обраќаат со „сер Интегра“, и покрај тоа што е жена). Леди Интегра го наследила раководството на организацијата на млада возраст по смртта на нејзиниот татко, Артур. Вториот можен наследник бил братот на Артур, Ричард. Додека се обидува да ја убие првата наследничка, Ричард, по случајност, го буди најсилното [[оружје]] и главното наследство на семејството Хелсинг, вампирот Алукард. Алукард е самиот [[Дракула|гроф Дракула]], кој по поразот од Ван Хелсинг се заколнал дека ќе им служи на луѓето.<ref name="encyvamp">{{книга|isbn=978-0-31-337833-1|pages=203|автор=Joshi, S. T.|заглавие=Encyclopedia of the Vampire: The Living Dead in Myth, Legend, and Popular Culture|ссылка=|ответственный=|место=|издательство=[[ABC-CLIO]]|год=2011|том=|allpages=453}}</ref> По будењето, Алукард ја нарекува Интегра своја госпоѓа и како последица на тоа, Ричард бил застрелан од самата Интегра, со помошта на Алукард. Овие настани имале силно влијание врз ликот на Интегра, правејќи ја смела и непоколеблива. Интегра е заштитена и од икономот на семејството Хелсинг, Волтер К. Дорнез, поранешен оперативец на Хелсинг. На почетокот на приказната, поранешната полицајка Викторија Серас, која Алукард ја претворил во вампир за време на една од операциите, несвесно се приклучува на организацијата. Како што напредува приказната, нападите на немртвите стануваат сѐ почести, сер Интегра дознава за нацистичката група „Милениум“, која сè уште постои и се обидува да го оживее [[Трет Рајх|Третиот Рајх]] со создавање на баталјон од вампири. „Хелсинг“, „Милениум“ и XIII оддел на [[Ватикан]] „Искариот“ започнуваат тринасочна војна по улиците на Лондон, а „Милениум“ ја открива својата главна цел: да го победи вампирот Алукард во спротивставувањето што започнало за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и да ја преземе Англија. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20080913133754/http://www.geneon-ent.co.jp/rondorobe/anime/hellsing/ Official Geneon Entertainment ''Hellsing'' website] {{in lang|ja}} * [http://www.animenewsnetwork.com/review/hellsing-ultimate/bd+dvd-1 ANN ''Hellsing Ultimate'' 1–4 review] * [http://www.animenewsnetwork.com/review/hellsing-ultimate/bd+dvd-5 ANN ''Hellsing Ultimate'' 5–8 review] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:OVA]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] [[Категорија:Манга од 1997 година]] sr1rs6e9yxlpe6olb1ie0ecq237id92 5590433 5590315 2026-07-11T11:14:23Z Andrew012p 85224 /* */ 5590433 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Hellsing 1.png|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи го Алукард | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[темна фантазија]]|[[вампир]]}} }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Кота Хирано]] | publisher = [[Shōnen Gahōsha]] | publisher_en = {{ubl|[[Dark Horse Comics]]|[[Digital Manga]]}} | magazine = [[Young King OURs]] | first = 30 април 1997 | last = 30 септември 2008 | volumes = 10 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = {{ubl|[[Уманосуке Ида]] (главен)|Јасунори Урата}} | writer = [[Чиаки Ј. Конака]] | music = [[Јасуши Иши]] | studio = {{ubl|[[Gonzo (студио)|Gonzo]]|Digimation}} | network = [[Fuji TV]] | first = 11 октомври 2001 | last = 17 јануари 2002 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Hellsing: The Dawn | author = Кота Хирано | publisher = Shōnen Gahosha | magazine = Young King OURs Zōkan | first = март 2002 | last = март 2006 }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Hellsing Ultimate | director = {{ubl|Томоказу Токоро (1–4)|Хиројуки Танака (5–7)|Јасухиро Мацумура (8, 10)|Кеничи Сузуки (9–10)}} | writer = {{ubl|[[Јосуке Курода]]|Хидејуки Курата}} | music = [[Хајато Мацуо]] | studio = {{ubl|[[Satelight]] (1–4)|[[Madhouse (студио)|Madhouse]] (5–7)|[[Graphinica]] (8–10)}} | first = 10 февруари 2006 | last = 26 декември 2012 | runtime = 42 — 68 минути | episodes = 10 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = OVA | title = Hellsing: The Dawn | director = | writer = | music = Хајато Мацуо | studio = Graphinica | first = 27 јули 2011 | last = 26 декември 2012 | runtime = 6–9 минути | episodes = 3 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Хелсинг''''' ({{langx|ja|ヘルシング}}, {{langx|en|Hellsing}}) — [[манга]] создадена од Кота Хирано. Објавена е за првпат во јапонското списание ''Young King OURs'' во 1997 г. и завршила во септември 2008 г. Поединечните поглавја биле собрани во [[танкобон]] и објавени од Shonen Gahosha во [[Јапонија]]. Во март 2009 г., сите поглавја од мангата биле објавени во 10 тома. Приказната раскажува за тајната организација „Хелсинг“ и нејзината борба против натприродните сили што му се закануваат на [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Во октомври 2001 г., [[аниме]]-адаптација на мангата создадена од студиото Gonzo за првпат била прикажана на јапонскиот канал Fuji Television. Режисери биле Уманосуке Ида и Јасунори Урата, но серијата била снимена по сценарио на Чиаки Конака и била заснована само на првите два тома од мангата. Ова водело до значителни несогласувања помеѓу анимето и изворното дело. Преносот завршил во јануари 2002 г. Во февруари 2006 г., првиот дел од серијата OVA, наречен ''Hellsing Ultimate'', бил објавен во Јапонија. Новата адаптација го следи заплетот на мангата многу поблиску до аниме-серијата. Во декември 2012 г. била објавена десеттата и последна епизода. Екранизациите, како и мангата, биле објавени во различни земји низ [[свет]]от. == Содржина == „Хелсинг“ е организација создадена од [[Црква на Англија|Англиканската црква]] за да ја заштити [[Британска Империја|Британската Империја]] и самата кралица од немртвите и другите натприродни сили, предводени од Кралскиот ред на протестантските витези. Првиот раководител на организацијата бил Абрахам ван Хелсинг, измислен лик од романот „[[Дракула (роман)|Дракула]]“ на [[Брам Стокер]], лекар по потекло од Холандија, стручњак за [[окултизам]], чие име е наведено во насловот на организацијата.<ref name="animerreview">{{cite web|url=http://www.animerica-mag.com/features/10.10/hellsing.html|title=Animerica: Animerica Feature: Hellsing|author=|date=|work=[[Animerica]]|archiveurl=https://archive.today/20040404085115/http://www.animerica-mag.com/features/10.10/hellsing.html|archivedate=2013-04-14|accessdate=2014-02-06|lang=en}}</ref><ref>{{книга|isbn=978-4-78-592666-3|автор=Хирано, Кота.|заглавие=ヘルシング|ссылка=|ответственный=|место=Токио|издательство=[[Shonen Gahosha]]|год=2006|том=8|страниц=206|страницы=118}}</ref><ref name="1000manga">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/house-of-1000-manga/2012-03-22|title=Hellsing - Jason Thompson's House of 1000 Manga|author=Thompson, Jason.|date=2012-03-22|work=[[Anime News Network]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140225124153/http://www.animenewsnetwork.com/house-of-1000-manga/2012-03-22|archivedate=2014-02-25|accessdate=2014-02-11|lang=en}}</ref> За време на настаните од главната приказна, организацијата ја води Интегра Фербрук Вингејтс Хелсинг (луѓето околу неа ѝ се обраќаат со „сер Интегра“, и покрај тоа што е жена). Леди Интегра го наследила раководството на организацијата на млада возраст по смртта на нејзиниот татко, Артур. Вториот можен наследник бил братот на Артур, Ричард. Додека се обидува да ја убие првата наследничка, Ричард, по случајност, го буди најсилното [[оружје]] и главното наследство на семејството Хелсинг, вампирот Алукард. Алукард е самиот [[Дракула|гроф Дракула]], кој по поразот од Ван Хелсинг се заколнал дека ќе им служи на луѓето.<ref name="encyvamp">{{книга|isbn=978-0-31-337833-1|pages=203|автор=Joshi, S. T.|заглавие=Encyclopedia of the Vampire: The Living Dead in Myth, Legend, and Popular Culture|ссылка=|ответственный=|место=|издательство=[[ABC-CLIO]]|год=2011|том=|allpages=453}}</ref> По будењето, Алукард ја нарекува Интегра своја госпоѓа и како последица на тоа, Ричард бил застрелан од самата Интегра, со помошта на Алукард. Овие настани имале силно влијание врз ликот на Интегра, правејќи ја смела и непоколеблива. Интегра е заштитена и од икономот на семејството Хелсинг, Волтер К. Дорнез, поранешен оперативец на Хелсинг. На почетокот на приказната, поранешната полицајка Викторија Серас, која Алукард ја претворил во вампир за време на една од операциите, несвесно се приклучува на организацијата. Како што напредува приказната, нападите на немртвите стануваат сѐ почести, сер Интегра дознава за нацистичката група „Милениум“, која сè уште постои и се обидува да го оживее [[Трет Рајх|Третиот Рајх]] со создавање на баталјон од вампири. „Хелсинг“, „Милениум“ и XIII оддел на [[Ватикан]] „Искариот“ започнуваат тринасочна војна по улиците на Лондон, а „Милениум“ ја открива својата главна цел: да го победи вампирот Алукард во спротивставувањето што започнало за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и да ја преземе Англија. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20080913133754/http://www.geneon-ent.co.jp/rondorobe/anime/hellsing/ Official Geneon Entertainment ''Hellsing'' website] {{in lang|ja}} * [http://www.animenewsnetwork.com/review/hellsing-ultimate/bd+dvd-1 ANN ''Hellsing Ultimate'' 1–4 review] * [http://www.animenewsnetwork.com/review/hellsing-ultimate/bd+dvd-5 ANN ''Hellsing Ultimate'' 5–8 review] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:OVA]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] [[Категорија:Манга од 1997 година]] 626xp4er77sitd5uamo1jb9h16hasj7 5590434 5590433 2026-07-11T11:15:06Z Andrew012p 85224 /* */ 5590434 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Hellsing 1.png|230px]] | caption = Корицата на првиот том, вклучувајќи го Алукард | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[темна фантазија]]|[[вампир]]}} }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Кота Хирано]] | publisher = [[Shonen Gahosha]] | publisher_en = {{ubl|[[Dark Horse Comics]]|[[Digital Manga]]}} | magazine = [[Young King OURs]] | first = 30 април 1997 | last = 30 септември 2008 | volumes = 10 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = {{ubl|[[Уманосуке Ида]] (главен)|Јасунори Урата}} | writer = [[Чиаки Ј. Конака]] | music = [[Јасуши Иши]] | studio = {{ubl|[[Gonzo (студио)|Gonzo]]|Digimation}} | network = [[Fuji TV]] | first = 11 октомври 2001 | last = 17 јануари 2002 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Hellsing: The Dawn | author = Кота Хирано | publisher = Shōnen Gahosha | magazine = Young King OURs Zōkan | first = март 2002 | last = март 2006 }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Hellsing Ultimate | director = {{ubl|Томоказу Токоро (1–4)|Хиројуки Танака (5–7)|Јасухиро Мацумура (8, 10)|Кеничи Сузуки (9–10)}} | writer = {{ubl|[[Јосуке Курода]]|Хидејуки Курата}} | music = [[Хајато Мацуо]] | studio = {{ubl|[[Satelight]] (1–4)|[[Madhouse (студио)|Madhouse]] (5–7)|[[Graphinica]] (8–10)}} | first = 10 февруари 2006 | last = 26 декември 2012 | runtime = 42 — 68 минути | episodes = 10 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = OVA | title = Hellsing: The Dawn | director = | writer = | music = Хајато Мацуо | studio = Graphinica | first = 27 јули 2011 | last = 26 декември 2012 | runtime = 6–9 минути | episodes = 3 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}'''''Хелсинг''''' ({{langx|ja|ヘルシング}}, {{langx|en|Hellsing}}) — [[манга]] создадена од Кота Хирано. Објавена е за првпат во јапонското списание ''Young King OURs'' во 1997 г. и завршила во септември 2008 г. Поединечните поглавја биле собрани во [[танкобон]] и објавени од Shonen Gahosha во [[Јапонија]]. Во март 2009 г., сите поглавја од мангата биле објавени во 10 тома. Приказната раскажува за тајната организација „Хелсинг“ и нејзината борба против натприродните сили што му се закануваат на [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Во октомври 2001 г., [[аниме]]-адаптација на мангата создадена од студиото Gonzo за првпат била прикажана на јапонскиот канал Fuji Television. Режисери биле Уманосуке Ида и Јасунори Урата, но серијата била снимена по сценарио на Чиаки Конака и била заснована само на првите два тома од мангата. Ова водело до значителни несогласувања помеѓу анимето и изворното дело. Преносот завршил во јануари 2002 г. Во февруари 2006 г., првиот дел од серијата OVA, наречен ''Hellsing Ultimate'', бил објавен во Јапонија. Новата адаптација го следи заплетот на мангата многу поблиску до аниме-серијата. Во декември 2012 г. била објавена десеттата и последна епизода. Екранизациите, како и мангата, биле објавени во различни земји низ [[свет]]от. == Содржина == „Хелсинг“ е организација создадена од [[Црква на Англија|Англиканската црква]] за да ја заштити [[Британска Империја|Британската Империја]] и самата кралица од немртвите и другите натприродни сили, предводени од Кралскиот ред на протестантските витези. Првиот раководител на организацијата бил Абрахам ван Хелсинг, измислен лик од романот „[[Дракула (роман)|Дракула]]“ на [[Брам Стокер]], лекар по потекло од Холандија, стручњак за [[окултизам]], чие име е наведено во насловот на организацијата.<ref name="animerreview">{{cite web|url=http://www.animerica-mag.com/features/10.10/hellsing.html|title=Animerica: Animerica Feature: Hellsing|author=|date=|work=[[Animerica]]|archiveurl=https://archive.today/20040404085115/http://www.animerica-mag.com/features/10.10/hellsing.html|archivedate=2013-04-14|accessdate=2014-02-06|lang=en}}</ref><ref>{{книга|isbn=978-4-78-592666-3|автор=Хирано, Кота.|заглавие=ヘルシング|ссылка=|ответственный=|место=Токио|издательство=[[Shonen Gahosha]]|год=2006|том=8|страниц=206|страницы=118}}</ref><ref name="1000manga">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/house-of-1000-manga/2012-03-22|title=Hellsing - Jason Thompson's House of 1000 Manga|author=Thompson, Jason.|date=2012-03-22|work=[[Anime News Network]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140225124153/http://www.animenewsnetwork.com/house-of-1000-manga/2012-03-22|archivedate=2014-02-25|accessdate=2014-02-11|lang=en}}</ref> За време на настаните од главната приказна, организацијата ја води Интегра Фербрук Вингејтс Хелсинг (луѓето околу неа ѝ се обраќаат со „сер Интегра“, и покрај тоа што е жена). Леди Интегра го наследила раководството на организацијата на млада возраст по смртта на нејзиниот татко, Артур. Вториот можен наследник бил братот на Артур, Ричард. Додека се обидува да ја убие првата наследничка, Ричард, по случајност, го буди најсилното [[оружје]] и главното наследство на семејството Хелсинг, вампирот Алукард. Алукард е самиот [[Дракула|гроф Дракула]], кој по поразот од Ван Хелсинг се заколнал дека ќе им служи на луѓето.<ref name="encyvamp">{{книга|isbn=978-0-31-337833-1|pages=203|автор=Joshi, S. T.|заглавие=Encyclopedia of the Vampire: The Living Dead in Myth, Legend, and Popular Culture|ссылка=|ответственный=|место=|издательство=[[ABC-CLIO]]|год=2011|том=|allpages=453}}</ref> По будењето, Алукард ја нарекува Интегра своја госпоѓа и како последица на тоа, Ричард бил застрелан од самата Интегра, со помошта на Алукард. Овие настани имале силно влијание врз ликот на Интегра, правејќи ја смела и непоколеблива. Интегра е заштитена и од икономот на семејството Хелсинг, Волтер К. Дорнез, поранешен оперативец на Хелсинг. На почетокот на приказната, поранешната полицајка Викторија Серас, која Алукард ја претворил во вампир за време на една од операциите, несвесно се приклучува на организацијата. Како што напредува приказната, нападите на немртвите стануваат сѐ почести, сер Интегра дознава за нацистичката група „Милениум“, која сè уште постои и се обидува да го оживее [[Трет Рајх|Третиот Рајх]] со создавање на баталјон од вампири. „Хелсинг“, „Милениум“ и XIII оддел на [[Ватикан]] „Искариот“ започнуваат тринасочна војна по улиците на Лондон, а „Милениум“ ја открива својата главна цел: да го победи вампирот Алукард во спротивставувањето што започнало за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и да ја преземе Англија. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20080913133754/http://www.geneon-ent.co.jp/rondorobe/anime/hellsing/ Official Geneon Entertainment ''Hellsing'' website] {{in lang|ja}} * [http://www.animenewsnetwork.com/review/hellsing-ultimate/bd+dvd-1 ANN ''Hellsing Ultimate'' 1–4 review] * [http://www.animenewsnetwork.com/review/hellsing-ultimate/bd+dvd-5 ANN ''Hellsing Ultimate'' 5–8 review] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:OVA]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] [[Категорија:Манга од 1997 година]] aj6dv4z4o5s92xghgu7r2tc6wqeaxyc 0 1355087 5590161 5587718 2026-07-10T13:36:48Z Andrew012p 85224 /* */ 5590161 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Куќата на змејот плакат.png | genre = {{Plainlist| * акција<ref>{{Cite news |last=Huddleston |first=Tom |date=August 22, 2022 |title=House of the Dragon recap: episode one – blood, guts, gore and tons of epic action |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/22/house-of-the-dragon-recap-episode-one-blood-guts-gore-and-tons-of-epic-action |url-status=live |access-date=October 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018114412/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/22/house-of-the-dragon-recap-episode-one-blood-guts-gore-and-tons-of-epic-action |archive-date=October 18, 2022}}</ref> * авантура<ref>{{Cite web |title=House of the Dragon |url=https://www.avclub.com/tv/reviews/house-of-the-dragon-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023153730/https://www.avclub.com/tv/reviews/house-of-the-dragon-2022 |archive-date=October 23, 2022 |access-date=October 30, 2022 |website=[[The A.V. Club]]}}</ref> * фантастика<ref name="LOTRVF">{{Cite news |last=Jarvey |first=Natalie |date=October 20, 2022 |title=In the Battle of the Genre Shows, Does House of the Dragon or Rings of Power Take the Crown? |work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2022/10/does-house-of-the-dragon-or-rings-of-power-take-the-crown |url-status=live |access-date=October 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024124058/https://www.vanityfair.com/hollywood/2022/10/does-house-of-the-dragon-or-rings-of-power-take-the-crown |archive-date=October 24, 2022}}</ref> * драма<ref>{{Cite news |last=Brinkman |first=Emilie M. |date=October 23, 2022 |title='House of the Dragon' succession drama is rooted in actual history |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/made-by-history/2022/10/23/house-dragons-succession-drama-is-rooted-actual-history/ |url-status=live |access-date=October 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030151157/https://www.washingtonpost.com/made-by-history/2022/10/23/house-dragons-succession-drama-is-rooted-actual-history/ |archive-date=October 30, 2022}}</ref> }} | creator = {{Plainlist| * [[Рајан Кондал]] * [[Џорџ Р. Р. Мартин]] }} | based_on = | showrunner = {{Plainlist| * Рајан Кондал * [[Мигел Сапочник]] (сезона 1) }} | starring = | theme_music_composer = [[Рамин Џавади]] | opentheme = | composer = Рамин Џавади | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 3<!--- засега волку, кога ќе почнат другите епизоди, тогаш ќе се смени оваа бројка---> | num_episodes = 21<!--- прво да почнат да се прикажуваат новите епизоди---> | executive_producer = {{Plainlist| * Мигел Сапочник * Рајан Кондал * Џорџ Р. Р. Мартин * Рон Шмит * Џослин Дијас * [[Сара Хес]] * Винс Герардис * Алан Тејлор }} | producer = {{Plainlist| * Карен Вокер * Ангус Мор Гордон * Алексис Рејбен * Кевин Лау }} | editor = {{Plainlist| * [[Тим Портер]] * Селина Макартур * Криспин Грин * Крис Хантер }} | location = {{Plainlist| * [[Португалија]] * [[Обединето Кралство]] * [[Шпанија]] * [[САД]] }} | cinematography = {{Plainlist| * [[Фабијан Вагнер]] * Пепе Авила дел Пинто * Алехандро Мартинес * Кетрин Голдшмит }} | camera = | runtime = 54 — 70 минути | company = {{Plainlist| * GRRM * Bastard Sword * 1:26 Pictures Inc. * [[HBO Entertainment]] }} | network = [[HBO]] | first_aired = 21 август 2022 | last_aired = сѐ уште | related = ''[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]'' | image_size = 300px }} '''''Куќата на змејот''''' ({{langx|en|House of the Dragon}}) — американска фантастична драмска [[телевизиска серија]] создадена од [[Џорџ Р. Р. Мартин]] и Рајан Кондал за [[HBO]]. Тоа е продолжение на „[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]“ и втората серија од франшизата „[[Песна за мраз и оган]]“. Претставник на серијата е Рајан Кондал (во првата сезона — заедно со Мигел Сапочник). Проектот, заснован на избрани поглавја од книгата „[[Оган и крв]]“ на Џорџ Р. Р. Мартин, се случува приближно 100 години по обединувањето на Седумте Кралства под династијата Таргариен и речиси 200 години пред настаните од „Игра на тронови“. Екранот ги прикажува настаните што довеле до падот на Таргариените и војната за наследување позната како „Танцот на змејовите“. Производството на „Куќата на змејот“ започнало во [[октомври]] 2019 г. Првата сезона од десет епизоди била премиерно прикажана на 21 август 2022 г., а втората сезона од осум епизоди била премиерно прикажана на 16 јуни 2024 г. Серијата службено е обновена за трета и четврта сезона, а четвртата ќе биде последна. == Содржина == „Куќата на змејот“ се одвива во измислениот свет Вестерос, околу 200 години пред настаните на „[[Игра на тронови (ТВ-серија)|Игра на тронови]]“ и 100 години откако Таргариените ги обединиле Седумте Кралства. Приказната се сосредоточува на „Танцот на змејовите“, граѓанска војна (129 — 131 од освојувањето на Егон I) меѓу две фракции на Таргариен. По смртта на кралот Визерис I, неговата најстара ќерка, принцезата Ренира, поддржана од фракцијата на „Црните“, и неговиот син од подоцнежниот брак, принцот Егон II, поддржан од фракцијата на „Зелените“, истовремено ги објавуваат своите права за Железниот трон. Овој судир ја отсликува историската борба за англискиот престол помеѓу внукот на кралот [[Хенри I]], [[Стефан (крал на Англија)|Стефан]], и неговата ќерка [[Матилда (кралица на Англија)|Матилда]].<ref>{{Cite news|url=https://www.denofgeek.com/tv/house-of-the-dragon-real-history-behind-game-of-thrones-prequel/|title=House of the Dragon: The Real History Behind the Game of Thrones Prequel|last=Harrison|first=Juliette|date=2022-09-04|work=[[Den of Geek]]|access-date=2022-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927013052/https://www.denofgeek.com/tv/house-of-the-dragon-real-history-behind-game-of-thrones-prequel/|archive-date=2022-09-27|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/history/2022/09/04/house-dragon-anarchy-england/|title='House of the Dragon' is based on this real medieval civil war|last=Brockell|first=Gillian|date=2022-09-04|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=2022-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006162407/https://www.washingtonpost.com/history/2022/09/04/house-dragon-anarchy-england/|archive-date=2022-10-06|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ravilious|first=Kate|date=July–August 2018|title=Inside The Anarchy|url=https://www.jstor.org/stable/26822699|journal=[[Archaeology]]|location=Boston|publisher=[[Archaeological Institute of America]]|volume=71|issue=4|pages=55–63|jstor=26822699|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118024142/https://www.jstor.org/stable/26822699|archive-date=2023-01-18|access-date=2023-01-28|via=[[JSTOR]]|url-status=live}}</ref> Серијата е адаптирана од книгата „Оган и крв“ на [[Џорџ Р. Р. Мартин]]. Книгата е напишана како историски летопис од измислен вестероски историчар, што значи дека може да содржи шпекулативни или пристрасни прикази.<ref>{{Cite news|url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/tv/a41020247/house-of-the-dragon-got-prequel-vs-book/|title=Here's What Changes 'House of the Dragon' Made to George R. R. Martin's Book Already|last=Thomas|first=Lea Marilla|date=2022-09-04|work=[[Cosmopolitan]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928073027/https://www.cosmopolitan.com/entertainment/tv/a41020247/house-of-the-dragon-got-prequel-vs-book/|archive-date=2022-09-28|url-status=live}}</ref> За да се разјасни приказната за гледачите, серијата ги прикажува настаните по јасен, хронолошки редослед.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2018/nov/26/fire-and-blood-george-rr-martin-review|title=Fire and Blood by George RR Martin review – not for the average fan|last=Larman|first=Alexander|date=2018-11-26|work=[[The Guardian]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003230054/https://www.theguardian.com/books/2018/nov/26/fire-and-blood-george-rr-martin-review|archive-date=2022-10-03|url-status=live}}</ref> На почетокот имало различни идеи како да се раскаже приказната. Една идеја била да се прикажат повеќе гледишта на еден ист настан или да се користи раскажувач како архимајстер Гилдејн<!-- Не сум сигурен дали е точен преводов за ликот. Ако некој знае, ве молам сменете го па тргнете го коментаров. --> за да се објаснат изворите и противречностите, слично на ликот Клавдиј во серијата „Јас, Клавдиј“. Меѓутоа, овој пристап на крајот бил ставен настрана.<ref>{{Cite news|url=https://www.polygon.com/23292279/house-of-the-dragon-mushroom-canon|title=House of the Dragon is missing its source material's most fun character|last=Goslin|first=Austen|date=2022-08-18|work=[[Polygon]]|access-date=2022-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003033951/https://www.polygon.com/23292279/house-of-the-dragon-mushroom-canon|archive-date=2022-10-03|url-status=live}}</ref> За да ја поврзат „Куќата на змејот“ со „Игра на тронови“, писателите вградиле заплет за пророштвото на Егон Освојувачот во врска со Белите Талкачи ([[Англиски јазик|англ]]. ''White Walkers''), концепт првично од делата на Мартин, но проширен од творците на серијата.<ref>{{Cite web|url=https://7kingdoms.ru/story/prophecy-in-house-of-the-dragon/|title=Пророчество Эйгона Завоевателя о Долгой Ночи и другие знамения в «Доме драконов» и книгах|date=2022-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926002046/https://7kingdoms.ru/story/prophecy-in-house-of-the-dragon/|archive-date=2022-09-26|lang=ru|website=7kingdoms.ru|access-date=2023-05-06|url-status=live}}</ref> == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Педи Консидајн]] |кралот Визерис I Таргариен |- |[[Мет Смит]] |принцот Демон Таргариен |- |[[Ема Д’Арси]] | rowspan="2" |принцезата Ренира Таргариен |- |[[Мили Алкок]] <small>(младата)</small> |- |[[Рис Иванс]] |сер Ото Хајтауер |- |[[Стив Тусен]] |лорд Корлис Веларион |- |[[Ив Бест]] |принцезата Ренис Таргариен |- |[[Соноја Мизуно]] |Мисарија |- |[[Фабијен Франкел]] |сер Кристон Кол |- |[[Оливија Кук]] | rowspan="2" |леди Алисент Хајтауер |- |[[Емили Кери]] <small>(младата)</small> |- |[[Грејам Мактавиш]] |сер Харолд Вестерлинг |- |[[Метју Нидам]] |Ларис Стронг |- | rowspan="2" |[[Џеферсон Хол]] |лорд Џејсон Ланистер |- |сер Тиланд Ланистер |- |[[Хари Колет]] | rowspan="2" |принцот Џесерис Веларион |- |[[Лио Харт]] <small>(младиот)</small> |- |[[Том Глин-Карни]] | rowspan="2" |принцот Егон Таргариен |- |[[Тај Тенант]] <small>(младиот)</small> |- |[[Еван Мичел]] | rowspan="2" |принцот Емонд Таргариен |- |[[Лео Ештон]] <small>(младиот)</small> |- |[[Фија Сабан]] | rowspan="2" |принцезата Хелена Таргариен |- |[[Иви Ален]] <small>(младата)</small> |- |[[Бетани Антонија]] | rowspan="2" |леди Бела Таргариен |- |[[Шани Сметерст]] <small>(младата)</small> |- |[[Фиби Кемпбел]] | rowspan="2" |леди Рена Таргариен |- |[[Ева Осеи-Гернинг]] <small>(младата)</small> |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [https://www.hbo.com/house-of-the-dragon Матична страница] {{IMDb title}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Телевизиски серии]] [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Програми на HBO]] iikmev30w8f5o4pj0jvgrk63hr24dfm 0 1356743 5590429 5436051 2026-07-11T11:10:43Z Andrew012p 85224 /* */ 5590429 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Imax format srov 35mm.png|мини|364x364пкс|Споредливи големини на IMAX-филм и класичен кадар на 35-мм филм]] '''IMAX''' ({{langx|en|'''I'''mage '''Max'''imum}} — „максимална слика“, [[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''ајмакс'') — филмски формат и збир на стандарди за кинопроекција создадени за подобрување на доживувањето на гледањето. Развиен е од канадската корпорација „Multiscreen“ во 1970 г. и е познат по своите големи екрани, слики со висока острина и моќни звучни системи.<ref>{{Cite web|url=https://lfexaminer.com/2010/04/the-shrinking-imax-screen/|title=The Shrinking IMAX Screen – LF Examiner|access-date=2023-04-07|website=lfexaminer.com}}</ref> За разлика од сите други кина, каде што ширината на екранот е помала од должината на салата, екранот IMAX ги надминува. Како последица на тоа, аголните размери на сликата го надминуваат видното поле на лице што седи на кое било место: 60–120 ° хоризонтално и 40–80 ° вертикално.<ref>Кинотеатры для систем кинематографа IMAX и OMNIMAX // «Техника кино и телевидения» : журнал. — 1983. — № 10. — С. 70—72. — ISSN 0040-2249. (руски)</ref> Поради ова, рабовите на сликата стануваат помалку забележливи, обезбедувајќи максимален ефект на присуство („потопување“), најцелосен при гледање 3D-филмови. Благодарение на своите исклучителни способности, IMAX е на врвот на списокот на технологии за „гигантски екран“ (како што се Iwerks и Astrovision). == IMAX 3D == За да се создаде илузија на тримерна длабочина на сликата, се користат две [[објектив]]и што го подражаваат поставувањето на човечките [[Око|очи]]. Објективите се оддалечени околу 64 мм едни од други, а секој користи своја лента. Овој вид камера е исто така тежок, што повторно го отежнува снимањето надвор од студио. А за воспримање на овој вид филм потребни се 3D-очила што имаат поларизирачки филтри. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category-inline}} * {{Official website|https://www.imax.com/}} * [http://imaxmusic.net/ IMAX Soundtracks Database] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмски техники]] [[Категорија:IMAX]] [[Категорија:Театри]] lrgigv64in5o1i66m57zzqut0k4b746 0 1361109 5590314 5485089 2026-07-10T21:11:23Z Andrew012p 85224 5590314 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Муфаса: Кралот лав|editing=Џој Макмилон|budget=200 милиони долари<ref name=VarieyProj>{{cite web |url=https://variety.com/2024/film/box-office/sonic-the-hedgehog-3-mufasa-lion-king-box-office-opening-weekend-projections-1236251797/ |title='Sonic the Hedgehog 3' to Outrun 'Mufasa' at Domestic Box Office but 'Lion King' Prequel Will Rule Globally |website=Variety |first=Rebecca |last=Rubin |date=December 17, 2024 |access-date=December 18, 2024}}</ref>|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|country={{САД}}|runtime=118 минути|released=20 декември 2024 г. (САД)<br>19 декември 2024 г. (Македонија)|distributor=[[Walt Disney Studios Motion Pictures]]|studio=[[Walt Disney Pictures]]|cinematography=Џејмс Лекстон|image=Муфаса Кралот лав плакат (МКД).png|music=|starring=[[Арон Пјер]]<br />[[Келвин Харисон Помладиот]]<br />[[Џон Кани]]<br />[[Сет Роген]]<br />[[Били Ајхнер]]<br />[[Доналд Главер|Доналд Гловер]]<br />[[Мадс Микелсен]]<br />[[Тендиве Њутн]]<br />[[Тифани Бун]]<br />[[Лени Џејмс]]<br />[[Блу Ајви Картер]]<br />[[Бијонсе]]|writer=Џеф Нејтансон|producer={{plainlist| *Адел Романски *Марк Черјак }}|director=[[Бари Џенкинс]]|caption=Плакатот на македонски јазик|alt=|gross=335,2 милиони долари<ref name=NUM>{{Cite web |title= Mufasa: The Lion King – Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/Mufasa-The-Lion-King-(2024)#tab=summary|website=The Numbers |access-date=December 22, 2024}}</ref>|followed_by=|preceded_by=''[[Кралот лав (филм од 2019)|Кралот лав]]''}}'''''Муфаса: Кралот лав''''' ({{langx|en|Mufasa: The Lion King}}) — американски [[Сметачка анимација|сметачко-анимиран]] музички драмски филм во режија на Бари Џенкинс и сценарио на Џеф Нејтансон, произведен од [[Walt Disney Pictures]]. Ова е предисторија и продолжение на преработката на цртаниот филм „[[Кралот Лав|Кралот лав]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.digitalspy.com/movies/a28432294/lion-king-2-simbas-pride-cast-release-date-plot/|title=The Lion King 2 has been confirmed – here's everything you need to know|date=2020-09-30|work=Digital Spy|language=en-GB|accessdate=2025-01-01}}</ref> [[Доналд Главер|Доналд Гловер]], Сет Роген, Били Ајхнер, Џон Кани и [[Бијонсе Ноулс|Бијонсе Ноулс-Картер]] ги повториле своите улоги од преработката, на кои им се придружиле Арон Пјер, Келвин Харисон Помладиот, Тифани Бун, [[Мадс Микелсен]], Тендиве Њутн, Лени Џејмс и Блу Ајви Картер во нејзиното филмско деби. Филмот е посветен на споменот на Џејмс Ерл Џонс, оригиналниот глас на Муфаса од изворниот филм од 1994 г. и преработката од 2019 г., кој починал на 9 септември 2024 г.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/mufasa-opening-credits-james-earl-jones-tribute-1236241745/|title=Barry Jenkins on Honoring James Earl Jones in ‘Mufasa: The Lion King’s’ Opening Credits: ‘We Had All Lost a Patriarch’|author=Jazz Tangcay, Angelique Jackson|date=2024-12-09|lang=en-US|website=[[Variety]]|access-date=2024-12-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ew.com/mufasa-the-lion-king-james-earl-jones-tribute-8757338|title=How 'Mufasa: The Lion King' pays tribute to James Earl Jones|author=Nick Romano|date=10 декабря 2024|lang=en|website=[[EW.com]]|access-date=2024-12-13}}</ref> Филмот бил објавен на [[20 декември]] [[2024]] г. од Walt Disney Studios Motion Pictures, одбележувајќи ја 30-годишнината од изворниот филм. Филмот добил мешани одзиви од критичарите. Во [[Македонија]], премиерата била на [[19 декември]] истата година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://variety.com/2023/film/news/deadpool-3-captain-america-4-lion-king-prequel-delayed-1235786760/|title=Marvel Delays ‘Deadpool 3,’ ‘Captain America 4’ and ‘Thunderbolts’ in Post-Strike Disney Release Shake-Up|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-11-10|work=Variety|language=en-US|accessdate=2025-01-01}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kinoverzum.mk/film/mufasa-the-lion-king/|title=Муфаса: Кралот лав {{!}} Киноверзум МК|language=mk-MK|accessdate=2025-01-01}}</ref> == Содржина == Рафики има задача да ја пренесе легендата за Муфаса на ќерката на Симба и Нала, Кијара. Раскажана во спомени, анимацијата го претставува Муфаса како сираче младенче, изгубено и осамено додека не запознае симпатичен лав по име Така, наследник на кралската лоза, принц со световна иднина што му посакува добредојде на Муфаса во неговото [[семејство]]. Случајна средба ја поставува групата на неверојатно патешествие во потрага по нивната судбина, испитувајќи го нивното пријателство додека работат заедно за да победат заканувачки и смртоносен враг. == Озвучување == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Арон Пјер]] |Муфаса |- |[[Келвин Харисон Помладиот]] |Така |- |[[Џон Кани]] |Рафики |- |[[Сет Роген]] |Пумба |- |[[Били Ајхнер]] |Тимон |- |[[Доналд Главер|Доналд Гловер]] |Симба |- |[[Мадс Микелсен]] |Кирос |- |[[Тендиве Њутн]] |Еше |- |[[Тифани Бун]] |Сараби |- |[[Лени Џејмс]] |Обаси |- |[[Бијонсе Ноулс|Бијонсе]] |Нала |- |[[Блу Ајви Картер]] |Кијара |- |Престон Најман |Зазу |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://movies.disney.com/mufasa-the-lion-king}} {{IMDb title|13186482}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2024 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови на Disney]] [[Категорија:Американски музички филмови]] b3ls3v6i935ofx4sl9ofhhtk5yyw5ve 0 1362956 5590389 5324406 2026-07-11T09:15:08Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590389 wikitext text/x-wiki [[Слика:Kanunnik, Sint-Jozef-Klein-Seminarie Sint-Niklaas.jpg|мини|десно|upright|[[Фламанци|Фламански]] каноник во официјална свештеничка облека на канониците]] '''Каноник'''<ref>{{ДРМЈ|каноник}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|каноник}}</ref> — [[Римокатоличка црква|католички]] [[Свештеник|духовник]] кого [[Епископ|бискупот]] го именува за свој советник. Зборот е изведен од [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''canōn'' што значи ''правило'' или, на црковниот латински што значи ''верски правила, [[Канонско право|црковно право]]''. Оттука, првобитното значење е ''стручњак по'' ''црковно (канонско) право''. == Наводи == {{наводи}} {{никулец}} [[Категорија:Верски занимања]] [[Категорија:Црковни титули]] [[Категорија:Монашки редови]] [[Категорија:Римокатоличка црква]] [[Категорија:Латинизми]] 9f7o6fel7vg4ntcddasw0s663hkkalc 0 1362958 5590393 5324421 2026-07-11T09:18:51Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590393 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Template-Patriarch (Latin Rite) - Primate.svg|мини|њ50px|''Грб на примасите (некардинали)'']] '''Примас''' ([[Латински јазик|латински:]] ''primas'' од ''primus''; прв, водач) — почесно звање на одредени високи црковни достоинственици во [[Римокатоличка црква|Католичката црква]]. Називот првпат се појавил во [[4 век]] во [[Африка]]. Во минатото ова звање го имал [[Епископ|бискупот]] кој имал јурисдикција над една или повеќе црковни покраини. Во [[Среден век|средниот век]], и во некои земји во [[Нов век|новиот век]], примасот бил првиот бискуп на една држава и како таков ги надгледувал другите метрополии и надбискупии (на пр., надбискупот од [[Толедо]] бил примас на [[Шпанија]], а [[папата]] бил примас на [[Италија]]). == Надворешни врски == * [http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=50373 Примас - Хрватска енциклопедија] * [http://catholicencyclopedia.newadvent.com/cathen/12423b.htm Примас - catholicencyclopedia.newadvent.com] {{En}} * [https://www.britannica.com/topic/primate-ecclesiastical-office Primate- Britannica Online] {{En}} {{никулец}} [[Категорија:Титули]] [[Категорија:Црковни титули]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Латинизми]] s6tf87f6qxzk50hz0ab307gc6idw3hn 0 1371089 5590313 5523534 2026-07-10T21:10:07Z Andrew012p 85224 5590313 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Бладшот|editing=Џим Меј|budget=45 милиони долари<ref name="BOM">{{Cite web |url= https://www.boxofficemojo.com/release/rl235374081/ |title=Bloodshot (2020) |website=Box Office Mojo |access-date=4 април 2020}}</ref>|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|country={{САД}}|runtime=109 минути|released=13 март 2020 г. (САД)<br>12 март 2020 г. (Македонија)|distributor=[[Sony Pictures Releasing]]|studio={{Plainlist| * [[Columbia Pictures]] * [[Bona Film Group]] * [[Cross Creek Pictures]] * [[Original Film]] * Annabell Pictures * [[The Hideaway Entertainment]] * [[One Race Films]] * [[Valiant Entertainment]] }}|cinematography=[[Жак Жуфре]]|image=Бладшот плакат 2020 (МКД).jpg|music=Стив Јаблонски|starring=Вин Дизел<br />[[Еиса Гонсалес]]<br />[[Сем Хјуен]]<br />[[Тоби Кебел]]<br />[[Гај Пирс]]|writer=Џеф Вадлоу<br />Ерик Хајсерер|producer=Нил Мориц<br />Тоби Џаф<br />Динеш Шамдазани<br />[[Вин Дизел]]|director=[[Дејвид С.Ф. Вилсон]]|caption=Плакатот на македонски јазик|alt=|gross=37,3 милиони долари<ref name="NUM">{{Cite web |url= https://www.the-numbers.com/movie/Bloodshot-(2020)#tab=summary |title=Bloodshot (2020) |website=The Numbers |access-date= 19 август 2020}}</ref>|followed_by=|image_size=250px}}'''''Бладшот''''' ({{langx|en|Bloodshot}}) — американски [[суперхеројски филм]] од 2020 г., заснован на ликот со исто име од Valiant Comics. Се очекува да биде првиот филм во филмската вселена на Valiant. Филмот е режиран од Дејвид С. Ф. Вилсон, а сценариото го напишале Џеф Вадлоу и Ерик Хајсерер. Улогата на главниот лик Бладшот ја играл [[Вин Дизел]]. Други членови на екипата се Еиса Гонсалес, Сем Хјуен, Тоби Кебел и [[Гај Пирс]]. Филмот ја раскажува приказната за морнарички пешадинец што е воскреснат од научници по смртта и претворен во неуништлива машина за убивање со натчовечки способности. Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на [[13 март]] [[2020]] г., а во [[Македонија]] на [[12 март]] истата година. == Содржина == Откако тој и неговата [[сопруга]] се убиени, морнаричкиот пешадинец Реј Герисон е воскреснат од екипа научници. Збогатен со нанотехнологија, тој станува натчовечка, биотехнолошка машина за убивање — Бладшот. Додека Реј првпат вежба со колегите супервојници, не може да се сети на ништо од својот поранешен живот. Но кога му се враќаат спомените и се сеќава на човекот што го убил него и неговата сопруга, тој бега од градбата за да се одмазди, само за да открие дека има повеќе во заговорот отколку што мислел. == Улоги == {{список со глумци}} |- |[[Вин Дизел]] |Реј Герисон / Бладшот |- |[[Еиса Гонсалес]] |Кеј-Ти |- |[[Сем Хјуен]] |Џими Далтон |- |[[Тоби Кебел]] |Мартин Акс |- |[[Гај Пирс]] |д-р Емил Хартинг |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.sonypictures.com/movies/bloodshot}} {{IMDb title|1634106}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2020 година]] [[Категорија:Американски суперхеројски филмови]] [[Категорија:Филмови на Columbia Pictures]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] nbi90j5ohrwz0qic1a7lrjrn96hsniy 0 1374516 5590397 5390600 2026-07-11T09:24:10Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590397 wikitext text/x-wiki [[Слика:Circumflexus.svg|мини|300px|десно|Малите латинични букви [[A (латиница)|a]], [[E (латиница)|e]], [[I (латиница)|i]], [[O (латиница)|o]] и [[U|u]] со циркумфлекс.]] '''Циркумфлекс'''<ref>{{ДРМЈ|циркумфлекс}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|циркумфлекс}}</ref> — [[Надреден знак|дијакритик]] што се користи во [[Латиница|латинските]], [[Грчка азбука|грчките]] и [[Кирилица|кирилските]] писма на многу јазици, како и во разни [[Транскрипција (лингвистика)|транскрипции]] . Го добива името од [[Латински јазик|латинскиот]] збор ''circumflexus'', што значи „свиткан“, што е превод на [[Грчки јазик|грчкиот]] збор περισπωμένη. Овој симбол се користи и во [[Математика|математиката]] и [[Физика|физиката]], каде што најчесто се нарекува „капа“. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Дијакритички знаци]] [[Категорија:Латинизми]] ep47b01hrqcg7duy540leeoikn2qgtg 0 1378553 5590141 5502293 2026-07-10T13:28:49Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590141 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Дончо Златков|image=Doncho Zlatkov SMAC.jpg|caption=Златков во воена униформа.|birth_name=Андон Златков Томов|birth_date=[[1865]]|birth_place=[[Палат]], [[Пиринска Македонија]]|death_date=[[2 октомври]] [[1918]]|death_place=[[Дупница]], [[Царство Бугарија]]|alias=Дедо Дончо војвода, Палатски, Арамијата и Пирински цар.}} '''Дончо Златков''', роден '''Андон Златков Томов''', познат по псевдонимите '''Дедо Дончо војвода''',<ref>{{ПсевдонимитеВМРО|70}}</ref> '''Палатски''', '''Арамијата''' и '''Пирински цар<ref name="Силянов|1|160">{{Силянов|1|160}}</ref>''' ([[Палат]], [[1865]] — [[Дупница]], [[2 октомври]] [[1918]]) — [[Македонци|македонски]] [[Ајдутство|ајдут]] и револуционер. Учесник во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]] и [[војвода]] на [[Петрич]]. Деец на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] и подоцна на [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонски-одринските доброволни чети]]. Пратеник во [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]].<ref name="Николов 60">{{Николов|60}}</ref> == Животопис == Тој е роден во 1865 година во планинското село [[Палат]], Пиринска Македонија. Завршил четврто одделение во [[Дупница]], каде што се преселил неговиот татко. Од 1884 година дејствувал со чета од Пирин и Малешевската планина и првично се занимавал со ајдутство, Како и сите македонски ајдути со својата чета почнува и револуционерни активности. Учествувал во четничката акција на Македонскиот комитет во 1895 година. Во 1901 година, под влијание на [[Стојко Бакалов]], тој се приклучил на ВМОК, Неговата чета е поддржана со храна, облека и вооружување од Ќустендилското Македонско друштво. Војвода е на чета во [[Горноџумајско востание|Горноџумајското востание]] во 1902 година. За време на Илинденското востание во 1903 година дејствува со четата во Серскиот револуционерен округ, а по востанието останал во Петричко и ја продолжил борбата со Турците. Во текот на Балканската војна во периодот 1912-1913 година, Дончо Војвода бил на чело на доброволната чета № 42, које е дел од Македонско Одринско ополчение, со бројност од 92 четници. Делува во Петричко заедно со четите на Никола Герасимов, Лазар Делев и Тане Николов, Тој се бори во клисурата Рупелско дефиле, Сенокос, Градево и др. Во исто време, четите на Дончо Златков и Јане Сандански влегоа во Солун. Во 1914 година Златков бил избран за народен пратеник на Петричкиот регион во 17-та Национално собрание од Либералната партија (радослависти). Умира на 2 октомври 1918 година во Дупница. == Наводи == {{Наводи}}{{Дејци на Македонскиот комитет}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Златков, Дончо}} [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Родени во 1865 година]] [[Категорија:Починати во 1918 година]] [[Категорија:Луѓе од Пиринска Македонија]] [[Категорија:Починати во Дупница]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Македонци од Балканските војни]] [[Категорија:Бугарски офицери од Македонија]] [[Категорија:Дејци на Македонските братства]] [[Категорија:Македонски преселници во Дупница]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Македонски ајдуци]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 54m7e8tp0ie2zz1h2hgzrh5qd6ndz45 0 1380560 5590441 5473019 2026-07-11T11:35:30Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5590441 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''''„Расправа за методата за правилна употреба на разумот и потрагата по вистината во науката“''''' ([[Француски јазик|француски]]: ''Discours de la Méthode pour bien conduire sa raison, et chercher la vérité dans les sciences'') — книга на францускиот [[Филозоф|филозоф]] [[Рене Декарт]] од 1637 година. ==Содржина== Книгата се состои од шест дела. * Во ''првиот дел'', Декарт се осврнува на своето образование, сведочејќи дека уште во детството се посветил на [[Наука|науката]], убеден дека таа ќе му овозможи да стекне знаење за сето она што е корисно за животот. Меѓутоа, штом ги завршил студиите, потполно го променил мислењето, откривајќи дека во текот на образованието се соочил со бројни заблуди и сомнежи, така што единствената корист од учењето се состоела во тоа што го открил своето незнаење. Сепак, тој неуморно учел, покажувајќи интерес за јазиците, за [[Книжевност|книжевноста]], за историјата, за [[Говорништво|говорништвото]], за [[Поезија|поезијата]], за математиката, за [[Етика|етиката]], за филозофијата, и за [[Медицина|медицината]]. Притоа, најмногу му се допаѓала математиката поради јасноста и извесноста на нејзините принципи, иако во тоа време сè уште не ја воочил нејзината вистинска вредност. Покрај тоа, високо ја ценел и [[Богословие|христијанската теологија]] и тежнеел кон вечното блаженство, но не се осмелувал да се зафати со подлабоко проучување на теолошките проблеми. Наспроти нив, тој ги презирал [[Астрологија|астрологијата]], [[Алхемија|алхемијата]] и [[Магија|магијата]]. Според сведочењето на Декарт, разочаран од вредноста на образованието, кога ја достигнал соодветната возраст за да се ослободи од учителите, целосно го напуштил изучувањето на науките и остатокот од младоста го минал во патување низ [[Европа]]. Така, изучувајќи ја „книгата на светот“ и среќавајќи се со обичаите на другите луѓе, тој полека се ослободил од заблудите, стекнал соодветно искуство и решил да се посвети на проучување на самиот себе.<ref>Рене Декарт, ''Расправа о методи''. ИТВ центар плус, Београд, 2024, стр. 31-36.</ref> * Во ''вториот дел'', Декарт наведува четири правила кои ги почитувал во своето филозофско и научно творештво: прво, ништо да не го прима како вистинито, ако не е очигледно дека е такво, односно да го признае само она што на разумот му е јасно и во кое воопшто не се сомнева; второ, секој проблем во истражувањето да го подели на повеќе помали делови; трето, да ги доведе во ред своите мисли, т.е. да почне од најлесните и најпростите предмети за изучување, па постепено да дојде до најсложените сознанија; четврто, да прави подетални набројувања и поопшти прегледи, за да се обезбеди дек аништо нема да пропушти.<ref>Рене Декарт, ''Расправа о методи''. ИТВ центар плус, Београд, 2024, стр. 37-46.</ref> * Во ''третиот дел'', Декарт ги објаснува своите [[Морал|морални]] правила: прво, да се покорува на законите и обичаите на својата земја, управувајќи се од умерените и разумните ставови; второ, да биде сталожен и одлучен во своите сфаќања и активности; трето, секогаш да се потруди да се победи себе си, наместо судбината или светскиот поредок. Врз основа на овие правила, тој ослучил да ги разгледа занимањата на разни луѓе и да ги избере најдобрите поради што во текот на девет години шетал низ светот, преиспитувајќи ја вистинитоста на своите погледи.<ref>Рене Декарт, ''Расправа о методи''. ИТВ центар плус, Београд, 2024, стр. 47-54.</ref> * Во ''четвртиот дел'', Декарт ги опишува своите медитации при што поаѓа од сознанието дека сетилата ни даваат лажна претстава за светот, нагласувајќи ја моќта на разумот. Овде, тој го изложува ставот „мислам, значи постојам“ според кој способноста за мислење е доказ за неговото постоење во светот. Според него, единствениот извор на нашите идеи е [[Бог]], кој е совршен. Во овој дел, тој го прикажува својот доказ за постоењето и совршеноста на Бога.<ref>Рене Декарт, ''Расправа о методи''. ИТВ центар плус, Београд, 2024, стр. 55-62.</ref> * Во ''петтиот дел'', Декарт објаснува дека Бог го создал светот, но не наеднаш и во завршен облик, туку ги поставил законите по кои се развива материјата (природата). Притоа, Бог го создал и човекот, најпрвин како тело, а подоцна во него ставил разумна душа. Животните, пак, немаат душа, а доказ за тоа е фактот што тие не зборуваат и не можат да ги искажат своите мисли. Бидејќи немаат душа, [[Животни|животните]] функционираат механички, според распоредот на нивните органи, онака како што функционираат механичките предмети (како, на пример, часовникот). Човечката душа има сосема независна природа од телото и не е подложна на смртта, т.е. таа е бесмртна. Во овој дел, Декарт се осврнува на своите медицински истражувања, давајќи детаљен опис на градбата на [[срце]]то и [[Бели дробови|белите дробови]] и на [[Нервен систем|нервниот систем]].<ref>Рене Декарт, ''Расправа о методи''. ИТВ центар плус, Београд, 2024, стр. 63-78.</ref> * Во ''шестиот дел'', Декарт наведува дека цели три години го одложувал објавувањето на ова дело, а потоа ги објаснува сомнежите во врска со сопствениет ставови, мотивите кои го навеле да ја објави книгата, користа од примената на неговата научна метода, плановите за објавување на другите дела и одлуката да пишува на француски јазик.<ref>Рене Декарт, ''Расправа о методи''. ИТВ центар плус, Београд, 2024, стр. 79-94.</ref> ==За книгата== Книгата била објавена на 8 јуни 1637 година, во [[Лајден]], [[Холандија]], а нејзиниот првобитен наслов гласел „Проект за универзална наука способна да ја воздигне нашата природа до највисокиот степен на совршенството“. Книгата се состои од шест дела во кои Декарт ги прикажува историјата на своето духовно изградување, својата научна и филозофска метода, планот на [[Физика|физиката]], како и неколку идеи за успешно истражување во науките. Делото е значајно бидејќи во него е претставена филозофската програма на Декарт, односно, според зборовите на Лансон, тоа претставува „[[Биографија|биографија]] на една мисла“. Исто така, книгата е значајна и поради тоа што е напишана на народен ([[Француски јазик|француски]]) јазик, наместо на [[Латински јазик|латински]], како што било вообичаено во тоа време. Сепак, неговата фраза останува латинска, така што стилот му е многу замрсен, макар што делото се одликува со точност, со вешта [[Дијалектика|дијалектика]] и со доволно фантазија.<ref>Љубиша Стојановић, „Увод“, во: Рене Декарт, ''Расправа о методи''. ИТВ центар плус, Београд, 2024, стр. 19-20.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Книги од 1637 година]] [[Категорија:Дела на Рене Декарт]] [[Категорија:Филозофски книги]] [[Категорија:Книги на француски јазик]] kemx7y9ufymsknrnbvymji2hl8uqbsa 0 1385557 5590383 5588133 2026-07-11T08:50:59Z P.Nedelkovski 47736 #WPWPMK 5590383 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Aco Girevski.jpg|мини|[[Ацо Гиревски]], световен презвитер со почесна титула [[протојереј-ставрофор]]]] '''Протојереј-ставрофор''' — највисокиот мирски [[Презвитер|презвитерски]] чин во [[Православна црква|Православната црква]]. Овој чин одговара на највисокиот монашки [[Презвитер|презвитерски]] чин [[архимандрит]]. Ова највисоко црковно одликување во презвитерскиот чин на [[Свештеник|свештенството]] од световниот ред се доделува на истакнати постари [[Свештеник|свештеници]], обично кон крајот на нивната пастирска служба, кои се истакнале себеси и целиот свој живот во [[Црква|Црквата]] преку својот живот и дело. == Поврзано == * [[Протојереј]] * [[Протонамесник]] * [[Јереј]] [[Категорија:Православни цркви]] [[Категорија:Верски занимања]] [[Категорија:Црковни титули]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Грцизми]] as2ftjc2di5c3lwvrilggli9r4h0dt8 0 1389691 5590308 5528219 2026-07-10T20:58:28Z Andrew012p 85224 /* Преглед */ 5590308 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{Infobox song | name = Jeepers Creepers | type = [[Џез-стандард]] | artist = [[Луис Армстронг]] | genre = [[џез]] | composer = [[Хари Ворен]] | lyricist = [[Џони Мерсер]] | language = [[англиски јазик|англиски]] | released = 1938 | published = 1938 | label = Decca |image=Louis Armstrong restored.jpg}} '''''Jeepers Creepers''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Џиперс Криперс'') — популарна песна и [[џез]]-стандард. Музиката е напишана од Хари Ворен, а текстот од Џони Мерсер за филмот ''Going Places'' од 1938 г. Песната за првпат била изведена од [[Луис Армстронг]], а подоцна била препеана од многу други музичари. Во 1938 г., песната била номинирана за [[Оскар за најдобра оригинална песна|„Оскар“ за најдобра оригинална песна]], но изгубила од песната ''Thanks for the Memory''. ''Jeepers Creepers'' била вклучена во колекцијата на Смитсонијан од 1984 г., ''American Popular Song: Six Decades of Songwriters and Singers'', како и во албумот ''The Songs of Harry Warren'' од 1998 г.<ref>{{cite web|url=http://www.ascap.com/ace/search.cfm?requesttimeout=300&mode=results&searchstr=400007863&search_in=i&search_type=exact&search_det=t,s,w,p,b,v&results_pp=10&start=1|title=JEEPERS CREEPERS|work=ACE Title Search|publisher=[[American Society of Composers, Authors and Publishers]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20031104113309/http://www.ascap.com/ace/search.cfm?requesttimeout=300&mode=results&searchstr=400007863&search_in=i&search_type=exact&search_det=t,s,w,p,b,v&results_pp=10&start=1|archive-date=2003-11-04|access-date=2011-10-04|url-status=dead}}</ref> == Преглед == Оваа песна за првпат се појавува во филмот од 1938 г., ''Going Places'', во кој главните улоги ги толкуваат [[Дик Пауел]], [[Анита Луиз]] и [[Роналд Реган]]. Ја изведува [[Луис Армстронг]], кој ја игра улогата на Гејбриел, дресер на тркачки коњ по име Џиперс Криперс ({{lang-en|Jeepers Creepers}}). Џиперс Криперс е многу див коњ што се смирува и дозволува да биде оседлан само кога Гејбриел му ја свири оваа песна на својата труба или му ја пее. Името на коњот е [[еуфемизам]] за залудно спомнување на името на [[Исус Христос]]; во најмала рака, зборот „jeepers“ се појавува во англискиот јазик најдоцна до 1929 г.<ref>[https://books.google.com/ngrams/graph?content=jeepers&year_start=1800&year_end=2000&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2Cjeepers%3B%2Cc0 jeepers] во Google Ngram Viewer</ref><ref>[https://books.google.com/ngrams/graph?content=jeepers+creepers&year_start=1800&year_end=2000&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2Cjeepers%20creepers%3B%2Cc0 jeepers creepers] во Google Ngram Viewer</ref> {{почеток на цитат|извор=Текстот на песната е заштитен со авторски права; најпознати се првите два стиха:}} „Jeepers Creepers, where’d ya get those peepers?<br />Jeepers Creepers, where’d ya get those eyes?“ {{крај на цитат}} ''Џиперс Криперс, од каде ти се тие очи?'' == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Песни од 1938 година]] oapxgxa7ew495sn1kdomgx80gm1nrng 5590309 5590308 2026-07-10T20:59:33Z Andrew012p 85224 5590309 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{Infobox song | name = Jeepers Creepers | type = [[Џез-стандард]] | artist = [[Луис Армстронг]] | genre = [[џез]] | composer = [[Хари Ворен]] | lyricist = [[Џони Мерсер]] | language = [[англиски јазик|англиски]] | released = 1938 | published = 1938 | label = Decca |image=Louis Armstrong restored.jpg}} '''''Jeepers Creepers''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Џиперс Криперс'') — популарна песна и [[џез]]-стандард. Музиката е напишана од Хари Ворен, а текстот од Џони Мерсер за филмот ''Going Places'' од 1938 г. Песната за првпат била изведена од [[Луис Армстронг]], а подоцна била препеана од многу други музичари. Во 1938 г., песната била номинирана за [[Оскар за најдобра оригинална песна|„Оскар“ за најдобра оригинална песна]], но изгубила од песната ''Thanks for the Memory''. ''Jeepers Creepers'' била вклучена во колекцијата на Смитсонијан од 1984 г., ''American Popular Song: Six Decades of Songwriters and Singers'', како и во албумот ''The Songs of Harry Warren'' од 1998 г.<ref>{{cite web|url=http://www.ascap.com/ace/search.cfm?requesttimeout=300&mode=results&searchstr=400007863&search_in=i&search_type=exact&search_det=t,s,w,p,b,v&results_pp=10&start=1|title=JEEPERS CREEPERS|work=ACE Title Search|publisher=[[American Society of Composers, Authors and Publishers]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20031104113309/http://www.ascap.com/ace/search.cfm?requesttimeout=300&mode=results&searchstr=400007863&search_in=i&search_type=exact&search_det=t,s,w,p,b,v&results_pp=10&start=1|archive-date=2003-11-04|access-date=2011-10-04|url-status=dead}}</ref> == Преглед == Оваа песна за првпат се појавува во филмот од 1938 г., ''Going Places'', во кој главните улоги ги толкуваат [[Дик Пауел]], [[Анита Луиз]] и [[Роналд Реган]]. Ја изведува [[Луис Армстронг]], кој ја игра улогата на Гејбриел, дресер на тркачки коњ по име Џиперс Криперс ({{lang-en|Jeepers Creepers}}). Џиперс Криперс е многу див коњ што се смирува и дозволува да биде оседлан само кога Гејбриел му ја свири оваа песна на својата труба или му ја пее. Името на коњот е [[еуфемизам]] за залудно спомнување на името на [[Исус Христос]]; во најмала рака, зборот „jeepers“ се појавува во англискиот јазик најдоцна до 1929 г.<ref>[https://books.google.com/ngrams/graph?content=jeepers&year_start=1800&year_end=2000&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2Cjeepers%3B%2Cc0 jeepers] во Google Ngram Viewer</ref><ref>[https://books.google.com/ngrams/graph?content=jeepers+creepers&year_start=1800&year_end=2000&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2Cjeepers%20creepers%3B%2Cc0 jeepers creepers] во Google Ngram Viewer</ref> {{почеток на цитат|извор=Текстот на песната е заштитен со авторски права; најпознати се првите два стиха:}} „Jeepers Creepers, where’d ya get those peepers?<br />Jeepers Creepers, where’d ya get those eyes?“ {{крај на цитат}} ''(Џиперс Криперс, од каде ти се тие очи?)'' == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Песни од 1938 година]] d70375hqmak7iinjcucwe0ag1eqsd6u 5590310 5590309 2026-07-10T21:01:59Z Andrew012p 85224 5590310 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} {{Infobox song | name = Jeepers Creepers | type = [[Џез-стандард]] | artist = [[Луис Армстронг]] | genre = [[џез]] | composer = [[Хари Ворен]] | lyricist = [[Џони Мерсер]] | language = [[англиски јазик|англиски]] | released = 1938 | published = 1938 | label = Decca |image=Louis Armstrong restored.jpg}} '''''Jeepers Creepers''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Џиперс Криперс'') — популарна песна и [[џез]]-стандард. Музиката е напишана од Хари Ворен, а текстот од Џони Мерсер за филмот ''Going Places'' од 1938 г. Песната за првпат била изведена од [[Луис Армстронг]], а подоцна била препеана од многу други музичари. Во 1938 г., песната била номинирана за [[Оскар за најдобра оригинална песна|„Оскар“ за најдобра оригинална песна]], но изгубила од песната ''Thanks for the Memory''. ''Jeepers Creepers'' била вклучена во колекцијата на Смитсонијан од 1984 г., ''American Popular Song: Six Decades of Songwriters and Singers'', како и во албумот ''The Songs of Harry Warren'' од 1998 г.<ref>{{cite web|url=http://www.ascap.com/ace/search.cfm?requesttimeout=300&mode=results&searchstr=400007863&search_in=i&search_type=exact&search_det=t,s,w,p,b,v&results_pp=10&start=1|title=JEEPERS CREEPERS|work=ACE Title Search|publisher=[[American Society of Composers, Authors and Publishers]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20031104113309/http://www.ascap.com/ace/search.cfm?requesttimeout=300&mode=results&searchstr=400007863&search_in=i&search_type=exact&search_det=t,s,w,p,b,v&results_pp=10&start=1|archive-date=2003-11-04|access-date=2011-10-04|url-status=dead}}</ref> == Преглед == Оваа песна за првпат се појавува во филмот од 1938 г., ''Going Places'', во кој главните улоги ги толкуваат [[Дик Пауел]], [[Анита Луиз]] и [[Роналд Реган]]. Ја изведува [[Луис Армстронг]], кој ја игра улогата на Гејбриел, дресер на тркачки коњ по име Џиперс Криперс ({{langx|en|Jeepers Creepers}}). Џиперс Криперс е многу див коњ што се смирува и дозволува да биде оседлан само кога Гејбриел му ја свири оваа песна на својата труба или му ја пее. Името на коњот е [[еуфемизам]] за залудно спомнување на името на [[Исус Христос]]; во најмала рака, зборот „jeepers“ се појавува во англискиот јазик најдоцна до 1929 г.<ref>[https://books.google.com/ngrams/graph?content=jeepers&year_start=1800&year_end=2000&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2Cjeepers%3B%2Cc0 jeepers] во Google Ngram Viewer</ref><ref>[https://books.google.com/ngrams/graph?content=jeepers+creepers&year_start=1800&year_end=2000&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2Cjeepers%20creepers%3B%2Cc0 jeepers creepers] во Google Ngram Viewer</ref> {{почеток на цитат|извор=Текстот на песната е заштитен со авторски права; најпознати се првите два стиха:}} „Jeepers Creepers, where’d ya get those peepers?<br />Jeepers Creepers, where’d ya get those eyes?“ {{крај на цитат}} ''(Џиперс Криперс, од каде ти се тие очишта?'' ''Џиперс Криперс, од каде ти се тие очи?)'' == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Песни од 1938 година]] pazdnonv7o3x4qqt6o2u2ykganr8wsd 0 1390210 5590447 5573895 2026-07-11T11:51:45Z Andrew012p 85224 /* Содржина */ 5590447 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Бекрумс плакат 2026 (МКД).jpg | caption = Плакатот на македонски јазик | director = [[Кејн Парсонс]] | writer = Вил Судик | based_on = {{Based on|веб-серијалот ''Бекрумс''|Кејн Парсонс}} | producer = {{Plainlist| * [[Шон Леви]] * [[Ден Левин]] * Ден Коуен * [[Џејмс Ван]] * Мајкл Клир * [[Роберто Патино]] * Крис Фергусон }} | starring = {{Plainlist| * [[Чиветел Еџиофор]] * [[Ренате Реинсве]] * [[Марк Дуплас]] * [[Фин Бенет]] * [[Лукита Максвел]] * [[Еван Џогија]] }} | cinematography = Џереми Кокс | editing = Грег Нг | music = {{Plainlist| * Едо ван Бремен * Кејн Парсонс }} | studio = {{Plainlist| * [[A24]] * [[21 Laps Entertainment]] * Async Pictures * [[Atomic Monster]] * [[Chernin Entertainment]] * Oddfellows }} | distributor = A24 | released = 29 мај 2026 г. (САД) | runtime = | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | budget = 10 милиони долари | gross = 212,7 милиони долари | followed_by = ''[[Бекрумс 2]]'' }}'''''Бекрумс''''' ({{Langx|en|Backrooms}}) — американски научнофантастичен [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] во режија на [[Кејн Парсонс]], што претставува негово деби во долгометражниот филм. Сценариото е напишано од Роберто Патино и Вил Судик. Филмот е заснован на истоимената [[Урбани легенди|градска легенда]] и [[Крипипаста|крипипаста]], според која Парсонс претходно го создал популарниот веб-серијал „Бекрумс“ на [[YouTube]]. Во главните улоги настапуваат: Чиветел Еџиофор, Ренате Реинсве, Марк Дуплас, Фин Бенет, Лукита Максвел и Еван Џогија. Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на 29 мај 2026 г. == Содржина == {{Разоткривање}}Во 1990 г., научници од истражувачкиот институт „Асинк“ прегледуваат пронајдена снимка од истражувачот Нарен Ворн, кој за време на експедиција во големо вонсветско пространство („[[Бекрумс]]“), бил одвоен од својата група и нападнат од непознато суштество. Сопственикот на продавница за мебел, Кларк, се бори со својот [[алкохолизам]] и неодамнешниот развод. Редовно ја посетува терапевтката Мери Клајн, која и самата носи трауми од својата душевно болна мајка и рушењето на домот од нејзиното детство. Додека се справува со сѐ помалите финансии на продавницата, Кларк разговара со својот електричар за таинствено високите сметки за струја и светлата што редовно трепкаат. Електричарот пронаоѓа три обоени автоматски осигурувачи, поставени под агол во разводна табла, кои воопшто не се поврзани со електричната мрежа на продавницата. Откако се вселува во продавницата, Кларк доживува електрични неправилности што го носат во подрумот, каде што забележува блескава пукнатина во ѕидот. Истражувајќи ја, Кларк минува низ ѕидот и влегува во Бекрумс, каде што наидува на повеќе простории со вознемирувачки ходници и изобличен мебел. Кларк ги пронаоѓа личните предмети на Нарен и одвај успева да побегне назад во продавницата кога невидливо суштество го брка. Во меѓувреме, научникот Фил од „Асинк“ го набљудува Кларк преку надзорна камера. Кларк ѝ раскажува на Мери за Бекрумс, но наидува на скептицизам. Тој ги ангажира својата помошничка менаџерка, Кет, и нејзиното момче, Боби, за да му помогнат да го снима Бекрумс како доказ за своите тврдења. Тројката влегува и ги снима своите откритија. Додека Боби истражува ходник со голем наклон, тој е нападнат и навидум убиен од невидливо суштество, кое го влече заедно со Кларк и Кет во неистражен дел каде се разделуваат. Кларк трча низ разни простории, сѐ додека не наидува на неколку хуманоидни суштества што го бркаат до ќор-сокак. Тој слуша како Кет го довикува и ја остава камерата за да ја побара. Нешто непознато потоа ја зема камерата, додека Кет вреска Кларк да погледне зад себе. Некое време подоцна, Мери добива порака на телефонската секретарка од Кларк, во која вели дека нема да се врати. На друго место, Фил го препознава Кларк во реклама за неговата продавница додека гледа телевизија со семејството. Мери ја посетува продавницата на Кларк и го наоѓа влезот во Бекрумс. Талкајќи низ ходниците, таа го наоѓа Кларк, кој е полуден, и тој ја дави до онесвестување. Врзаната Мери се буди со Кларк во простор што наликува на трпезарија. На Кларк му се придружуваат чудовишни подражавања на луѓе што ги создава Бекрумс. Откако ја открива отсечената глава на Кет, Кларк бара од Мери да ги продолжат нивните терапевтски сесии преку играње улоги, но Мери го укорува Кларк за неговите изговори за сопствените неуспеси, кои биле вистинската причина зошто сопругата го напуштила. Кларк накратко се прибира и ја ослободува Мери, но нивната дискусија е прекината со доаѓањето на голема, изобличена копија на Кларк, облечена во костумот на пиратскиот султан, маскотата на продавницата. Кларк е убиен додека се обидува да го смири пиратскиот ентитет; Мери бега низ повеќе надреални простори, при што го повредува глуждот. Заробена во реплика од изложбениот салон на продавницата за мебел, таа се бори против Пиратот случајно активирајќи стапица со гас и користејќи парче цемент што го чувала од домот од детството. По бегството, таа наидува на група научници од „Асинк“ во заштитни костуми, кои го затвораат Пиратот и ја носат со себе во нивното седиште. Откако се опоравува, Мери е однесена во соба за испрашување каде се среќава со Фил, кој објаснува дека „Асинк“ некогаш била компанија што развивала [[Магнетна резонанца|апарати за МРИ]], сѐ додека не го откриле Бекрумс, и оттогаш ја посветиле својата работа на истражување и картографирање на истиот. Кога ја прашуваат како наишла на Бекрумс и што пронашла, таа го повторува описот на Кларк дека тоа е погрешна копија на стварноста. Мери прашува дали „Асинк“ планира да ја пушти да си оди, но Фил одбива да одговори. Внатре во Бекрумс, прикажани се неколку простории засновани на згради од сеќавањата на Мери, заедно со чудовишна верзија на Мери, која седи во лошо копирана соба за испрашување.<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt26644218/ |title=The Backrooms (2026) - IMDb |access-date=2026-03-29}}</ref> == Улоги == Во главните улоги на филмот настапуваат: * [[Чиветел Еџиофор]] * [[Ренате Реинсве]] * [[Марк Дуплас]] * Фин Бенет * Лукита Максвел * [[Еван Џогија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|26657236}} [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] q8pg1pduqay7gi2tjowrzjmnvdv19rc 5590448 5590447 2026-07-11T11:54:00Z Andrew012p 85224 /* Содржина */ 5590448 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Бекрумс плакат 2026 (МКД).jpg | caption = Плакатот на македонски јазик | director = [[Кејн Парсонс]] | writer = Вил Судик | based_on = {{Based on|веб-серијалот ''Бекрумс''|Кејн Парсонс}} | producer = {{Plainlist| * [[Шон Леви]] * [[Ден Левин]] * Ден Коуен * [[Џејмс Ван]] * Мајкл Клир * [[Роберто Патино]] * Крис Фергусон }} | starring = {{Plainlist| * [[Чиветел Еџиофор]] * [[Ренате Реинсве]] * [[Марк Дуплас]] * [[Фин Бенет]] * [[Лукита Максвел]] * [[Еван Џогија]] }} | cinematography = Џереми Кокс | editing = Грег Нг | music = {{Plainlist| * Едо ван Бремен * Кејн Парсонс }} | studio = {{Plainlist| * [[A24]] * [[21 Laps Entertainment]] * Async Pictures * [[Atomic Monster]] * [[Chernin Entertainment]] * Oddfellows }} | distributor = A24 | released = 29 мај 2026 г. (САД) | runtime = | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | budget = 10 милиони долари | gross = 212,7 милиони долари | followed_by = ''[[Бекрумс 2]]'' }}'''''Бекрумс''''' ({{Langx|en|Backrooms}}) — американски научнофантастичен [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] во режија на [[Кејн Парсонс]], што претставува негово деби во долгометражниот филм. Сценариото е напишано од Роберто Патино и Вил Судик. Филмот е заснован на истоимената [[Урбани легенди|градска легенда]] и [[Крипипаста|крипипаста]], според која Парсонс претходно го создал популарниот веб-серијал „Бекрумс“ на [[YouTube]]. Во главните улоги настапуваат: Чиветел Еџиофор, Ренате Реинсве, Марк Дуплас, Фин Бенет, Лукита Максвел и Еван Џогија. Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на 29 мај 2026 г. == Содржина == {{Разоткривање}}Во 1990 г., научници од истражувачкиот институт „Асинк“ прегледуваат пронајдена снимка од истражувачот Нарен Ворн, кој за време на експедиција во големо вонсветско пространство („[[Бекрумс]]“), бил одвоен од својата група и нападнат од непознато суштество. Сопственикот на продавница за мебел, Кларк, се бори со својот [[алкохолизам]] и неодамнешниот развод. Редовно ја посетува терапевтката Мери Клајн, која и самата носи трауми од својата душевно болна мајка и рушењето на домот од нејзиното детство. Додека се справува со сѐ помалите финансии на продавницата, Кларк разговара со својот електричар за таинствено високите сметки за струја и светлата што редовно трепкаат. Електричарот пронаоѓа три обоени автоматски осигурувачи, поставени под агол во разводна табла, кои воопшто не се поврзани со електричната мрежа на продавницата. Откако се вселува во продавницата, Кларк доживува електрични неправилности што го носат во подрумот, каде што забележува блескава пукнатина во ѕидот. Истражувајќи ја, Кларк минува низ ѕидот и влегува во Бекрумс, каде што наидува на повеќе простории со вознемирувачки ходници и изобличен мебел. Кларк ги пронаоѓа личните предмети на Нарен и одвај успева да побегне назад во продавницата кога невидливо суштество го брка. Во меѓувреме, научникот Фил од „Асинк“ го набљудува Кларк преку надзорна камера. Кларк ѝ раскажува на Мери за Бекрумс, но наидува на скептицизам. Тој ги ангажира својата помошничка менаџерка, Кет, и нејзиното момче, Боби, за да му помогнат да го снима Бекрумс како доказ за своите тврдења. Тројката влегува и ги снима своите откритија. Додека Боби истражува ходник со голем наклон, нападнат е и навидум убиен од невидливо суштество, кое го влече заедно со Кларк и Кет во неистражен дел каде се разделуваат. Кларк трча низ разни простории, сѐ додека не наидува на неколку хуманоидни суштества што го бркаат до ќор-сокак. Слуша како Кет го довикува и ја остава камерата за да ја побара. Нешто непознато потоа ја зема камерата, додека Кет вреска Кларк да погледне зад себе. Некое време подоцна, Мери добива порака на телефонската секретарка од Кларк, во која вели дека нема да се врати. На друго место, Фил го препознава Кларк во реклама за неговата продавница додека гледа телевизија со семејството. Мери ја посетува продавницата на Кларк и го наоѓа влезот во Бекрумс. Талкајќи низ ходниците, таа го наоѓа Кларк, кој е полуден, и тој ја дави до онесвестување. Врзаната Мери се буди со Кларк во простор што наликува на трпезарија. На Кларк му се придружуваат чудовишни подражавања на луѓе што ги создава Бекрумс. Откако ја открива отсечената глава на Кет, Кларк бара од Мери да ги продолжат нивните терапевтски сесии преку играње улоги, но Мери го укорува Кларк за неговите изговори за сопствените неуспеси, кои биле вистинската причина зошто сопругата го напуштила. Кларк накратко се прибира и ја ослободува Мери, но нивната дискусија е прекината со доаѓањето на голема, изобличена копија на Кларк, облечена во костумот на пиратскиот султан, маскотата на продавницата. Кларк е убиен додека се обидува да го смири пиратскиот ентитет; Мери бега низ повеќе надреални простори, при што го повредува глуждот. Заробена во реплика од изложбениот салон на продавницата за мебел, таа се бори против Пиратот случајно активирајќи стапица со гас и користејќи парче цемент што го чувала од домот од детството. По бегството, таа наидува на група научници од „Асинк“ во заштитни костуми, кои го затвораат Пиратот и ја носат со себе во нивното седиште. Откако се опоравува, Мери е однесена во соба за испрашување каде се среќава со Фил, кој објаснува дека „Асинк“ некогаш била компанија што развивала [[Магнетна резонанца|апарати за МРИ]], сѐ додека не го откриле Бекрумс, и оттогаш ја посветиле својата работа на истражување и картографирање на истиот. Кога ја прашуваат како наишла на Бекрумс и што пронашла, таа го повторува описот на Кларк дека тоа е погрешна копија на стварноста. Мери прашува дали „Асинк“ планира да ја пушти да си оди, но Фил одбива да одговори. Внатре во Бекрумс, прикажани се неколку простории засновани на згради од сеќавањата на Мери, заедно со чудовишна верзија на Мери, која седи во лошо копирана соба за испрашување.<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt26644218/ |title=The Backrooms (2026) - IMDb |access-date=2026-03-29}}</ref> == Улоги == Во главните улоги на филмот настапуваат: * [[Чиветел Еџиофор]] * [[Ренате Реинсве]] * [[Марк Дуплас]] * Фин Бенет * Лукита Максвел * [[Еван Џогија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|26657236}} [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] n9dryt11ckrt4wvl9xnbdshtl9negdi 5590449 5590448 2026-07-11T11:54:56Z Andrew012p 85224 /* */ 5590449 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Бекрумс плакат 2026 (МКД).jpg | caption = Плакатот на македонски јазик | director = [[Кејн Парсонс]] | writer = Вил Судик | based_on = {{Based on|веб-серијалот ''Бекрумс''|Кејн Парсонс}} | producer = {{Plainlist| * [[Шон Леви]] * [[Ден Левин]] * Ден Коуен * [[Џејмс Ван]] * Мајкл Клир * [[Роберто Патино]] * Крис Фергусон }} | starring = {{Plainlist| * [[Чиветел Еџиофор]] * [[Ренате Реинсве]] * [[Марк Дуплас]] * [[Фин Бенет]] * [[Лукита Максвел]] * [[Еван Џогија]] }} | cinematography = Џереми Кокс | editing = Грег Нг | music = {{Plainlist| * Едо ван Бремен * Кејн Парсонс }} | studio = {{Plainlist| * [[A24]] * [[21 Laps Entertainment]] * Async Pictures * [[Atomic Monster]] * [[Chernin Entertainment]] * Oddfellows }} | distributor = A24 | released = 29 мај 2026 г. (САД) | runtime = | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | budget = 10 милиони долари | gross = 366,4 милиони долари | followed_by = ''[[Бекрумс 2]]'' }}'''''Бекрумс''''' ({{Langx|en|Backrooms}}) — американски научнофантастичен [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] во режија на [[Кејн Парсонс]], што претставува негово деби во долгометражниот филм. Сценариото е напишано од Роберто Патино и Вил Судик. Филмот е заснован на истоимената [[Урбани легенди|градска легенда]] и [[Крипипаста|крипипаста]], според која Парсонс претходно го создал популарниот веб-серијал „Бекрумс“ на [[YouTube]]. Во главните улоги настапуваат: Чиветел Еџиофор, Ренате Реинсве, Марк Дуплас, Фин Бенет, Лукита Максвел и Еван Џогија. Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на 29 мај 2026 г. == Содржина == {{Разоткривање}}Во 1990 г., научници од истражувачкиот институт „Асинк“ прегледуваат пронајдена снимка од истражувачот Нарен Ворн, кој за време на експедиција во големо вонсветско пространство („[[Бекрумс]]“), бил одвоен од својата група и нападнат од непознато суштество. Сопственикот на продавница за мебел, Кларк, се бори со својот [[алкохолизам]] и неодамнешниот развод. Редовно ја посетува терапевтката Мери Клајн, која и самата носи трауми од својата душевно болна мајка и рушењето на домот од нејзиното детство. Додека се справува со сѐ помалите финансии на продавницата, Кларк разговара со својот електричар за таинствено високите сметки за струја и светлата што редовно трепкаат. Електричарот пронаоѓа три обоени автоматски осигурувачи, поставени под агол во разводна табла, кои воопшто не се поврзани со електричната мрежа на продавницата. Откако се вселува во продавницата, Кларк доживува електрични неправилности што го носат во подрумот, каде што забележува блескава пукнатина во ѕидот. Истражувајќи ја, Кларк минува низ ѕидот и влегува во Бекрумс, каде што наидува на повеќе простории со вознемирувачки ходници и изобличен мебел. Кларк ги пронаоѓа личните предмети на Нарен и одвај успева да побегне назад во продавницата кога невидливо суштество го брка. Во меѓувреме, научникот Фил од „Асинк“ го набљудува Кларк преку надзорна камера. Кларк ѝ раскажува на Мери за Бекрумс, но наидува на скептицизам. Тој ги ангажира својата помошничка менаџерка, Кет, и нејзиното момче, Боби, за да му помогнат да го снима Бекрумс како доказ за своите тврдења. Тројката влегува и ги снима своите откритија. Додека Боби истражува ходник со голем наклон, нападнат е и навидум убиен од невидливо суштество, кое го влече заедно со Кларк и Кет во неистражен дел каде се разделуваат. Кларк трча низ разни простории, сѐ додека не наидува на неколку хуманоидни суштества што го бркаат до ќор-сокак. Слуша како Кет го довикува и ја остава камерата за да ја побара. Нешто непознато потоа ја зема камерата, додека Кет вреска Кларк да погледне зад себе. Некое време подоцна, Мери добива порака на телефонската секретарка од Кларк, во која вели дека нема да се врати. На друго место, Фил го препознава Кларк во реклама за неговата продавница додека гледа телевизија со семејството. Мери ја посетува продавницата на Кларк и го наоѓа влезот во Бекрумс. Талкајќи низ ходниците, таа го наоѓа Кларк, кој е полуден, и тој ја дави до онесвестување. Врзаната Мери се буди со Кларк во простор што наликува на трпезарија. На Кларк му се придружуваат чудовишни подражавања на луѓе што ги создава Бекрумс. Откако ја открива отсечената глава на Кет, Кларк бара од Мери да ги продолжат нивните терапевтски сесии преку играње улоги, но Мери го укорува Кларк за неговите изговори за сопствените неуспеси, кои биле вистинската причина зошто сопругата го напуштила. Кларк накратко се прибира и ја ослободува Мери, но нивната дискусија е прекината со доаѓањето на голема, изобличена копија на Кларк, облечена во костумот на пиратскиот султан, маскотата на продавницата. Кларк е убиен додека се обидува да го смири пиратскиот ентитет; Мери бега низ повеќе надреални простори, при што го повредува глуждот. Заробена во реплика од изложбениот салон на продавницата за мебел, таа се бори против Пиратот случајно активирајќи стапица со гас и користејќи парче цемент што го чувала од домот од детството. По бегството, таа наидува на група научници од „Асинк“ во заштитни костуми, кои го затвораат Пиратот и ја носат со себе во нивното седиште. Откако се опоравува, Мери е однесена во соба за испрашување каде се среќава со Фил, кој објаснува дека „Асинк“ некогаш била компанија што развивала [[Магнетна резонанца|апарати за МРИ]], сѐ додека не го откриле Бекрумс, и оттогаш ја посветиле својата работа на истражување и картографирање на истиот. Кога ја прашуваат како наишла на Бекрумс и што пронашла, таа го повторува описот на Кларк дека тоа е погрешна копија на стварноста. Мери прашува дали „Асинк“ планира да ја пушти да си оди, но Фил одбива да одговори. Внатре во Бекрумс, прикажани се неколку простории засновани на згради од сеќавањата на Мери, заедно со чудовишна верзија на Мери, која седи во лошо копирана соба за испрашување.<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt26644218/ |title=The Backrooms (2026) - IMDb |access-date=2026-03-29}}</ref> == Улоги == Во главните улоги на филмот настапуваат: * [[Чиветел Еџиофор]] * [[Ренате Реинсве]] * [[Марк Дуплас]] * Фин Бенет * Лукита Максвел * [[Еван Џогија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{IMDb title|26657236}} [[Категорија:Филмови од 2026 година]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] kr5als8chp1wjp4axw4lyx1bpwgzt8a 0 1396145 5590222 5585617 2026-07-10T16:26:58Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5590222 wikitext text/x-wiki [[Род (биологија)|Родот]] здравец ''[[Geranium]]'' содржи над 420 [[Вид (биологија)|видови]] растенија. ==A== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[image:Geranium sylvaticum 02 Oslo.jpg|thumb|''[[Geranium sylvaticum]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium aculeolatum]]'' * ''[[Geranium aequale]]'' * ''[[Geranium aequatoriale]]'' * ''[[Geranium affine]]'' * ''[[Geranium albanum]]'' * ''[[Geranium albicans]]'' * ''[[Geranium albidum]]'' * ''[[Geranium albiflorum]]'' * ''[[Geranium album]]'' * ''[[Geranium alonsoi]]'' * ''[[Geranium alpicola]]'' * ''[[Geranium amatolicum]]'' * ''[[Geranium amoenum]]'' * ''[[Geranium andicola]]'' * ''[[Geranium andringitense]]'' * ''[[Geranium angelense]]'' * ''[[Geranium angustipetalum]]'' * ''[[Geranium antisanae]]'' * ''[[Geranium antrorsum]]'' * ''[[Geranium apricum]]'' * ''[[Geranium arabicum]]'' * ''[[Geranium arachnoideum]]'' * ''[[Geranium arboreum]]'' * ''[[Geranium ardjunense]]'' * ''[[Geranium argenteum]]'' * ''[[Geranium argentinum]]'' * ''[[Geranium aristatum]]'' - осилав здравец * ''[[Geranium asiaticum]]'' * ''[[Geranium asphodeloides]]'' * ''[[Geranium atlanticum]]'' * ''[[Geranium atropurpureum]]'' * ''[[Geranium austroapenninum]]'' * ''[[Geranium ayacuchense]]'' * ''[[Geranium ayavacense]]'' * ''[[Geranium azorelloides]]'' {{Div col end}} ==B== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium balgooyi]]'' * ''[[Geranium bangii]]'' * ''[[Geranium baschkyzylsaicum]]'' * ''[[Geranium baurianum]]'' * ''[[Geranium bellum]]'' * ''[[Geranium bequaertii]]'' * ''[[Geranium berterianum]]'' * ''[[Geranium bicknellii]]'' * ''[[Geranium biuncinatum]]'' * ''[[Geranium bockii]]'' * ''[[Geranium bohemicum]]'' * ''[[Geranium bolivianum]]'' * ''[[Geranium braziliense]]'' * ''[[Geranium brutium]]'' * ''[[Geranium brycei]]'' * ''[[Geranium butuoense]]'' {{Div col end}} ==C== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Geranium canariense.jpg|thumb|''[[Geranium reuteri]]'']] [[Image:Geranium x cantabrigiense.jpg|thumb|[[Geranium × cantabrigiense|''Geranium'' × ''cantabrigiense'']]]] [[Image:Geranium columbinum eF.jpg|thumb|''[[Geranium columbinum]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium caeruleatum]]'' * ''[[Geranium caespitosum]]'' * ''[[Geranium caffrum]]'' * ''[[Geranium californicum]]'' * ''[[Geranium campanulatum]]'' * ''[[Geranium campii]]'' * ''[[Geranium canescens]]'' * ''[[Geranium canopurpureum]]'' * [[Geranium × cantabrigiense|''Geranium'' × ''cantabrigiense'']] (''G. dalmaticum'' × G. ''maccrorrhizum'') * ''[[Geranium carmineum]]'' * ''[[Geranium carolinianum]]'' * ''[[Geranium cataractum]]'' * ''[[Geranium caucense]]'' * ''[[Geranium cazorlense]]'' * ''[[Geranium chamaense]]'' * ''[[Geranium chaparense]]'' * ''[[Geranium charucanum]]'' * ''[[Geranium chelikii]]'' * ''[[Geranium chilense]]'' * ''[[Geranium chimborazense]]'' * ''[[Geranium chinchense]]'' * ''[[Geranium chinense]]'' * ''[[Geranium christensenianum]]'' * ''[[Geranium cinereum]]'' * ''[[Geranium clarkei]]'' * ''[[Geranium clarum]]'' * ''[[Geranium collae]]'' * ''[[Geranium collinum]]'' * ''[[Geranium columbianum]]'' * ''[[Geranium columbinum]]'' * ''[[Geranium comarapense]]'' * ''[[Geranium commutatum]]'' * ''[[Geranium confertum]]'' * ''[[Geranium contortum]]'' * ''[[Geranium core-core]]'' * ''[[Geranium costaricense]]'' * ''[[Geranium crassipes]]'' * ''[[Geranium crassiusculum]]'' * ''[[Geranium crenatifolium]]'' * ''[[Geranium cruceroense]]'' * ''[[Geranium cuatrecasasii]]'' * ''[[Geranium cuchillense]]'' * ''[[Geranium cuneatum]]'' {{Div col end}} ==D== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Geranium dissectum3 W.jpg|thumb|''[[Geranium dissectum]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium dahuricum]]'' * ''[[Geranium dalmaticum]]'' * ''[[Geranium davisianum]]'' * ''[[Geranium delavayi]]'' * ''[[Geranium deltoideum]]'' * ''[[Geranium dielsianum]]'' * ''[[Geranium diffusum]]'' * ''[[Geranium digitatum]]'' * ''[[Geranium discolor]]'' * ''[[Geranium dissectum]]'' * ''[[Geranium divaricatum]]'' * ''[[Geranium dolomiticum]]'' * ''[[Geranium donianum]]'' * ''[[Geranium drakensbergense]]'' * ''[[Geranium dregei]]'' * ''[[Geranium drummondii]]'' * ''[[Geranium duclouxii]]'' * ''[[Geranium durangense]]'' {{Div col end}} ==E== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Geranium endressii.jpg|thumb|''[[Geranium endressii]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium ecuadoriense]]'' * ''[[Geranium editum]]'' * ''[[Geranium eginense]]'' * ''[[Geranium elatum]]'' * ''[[Geranium endressii]]'' * ''[[Geranium erianthum]]'' * ''[[Geranium escalonense]]'' * ''[[Geranium exellii]]'' * ''[[Geranium exallum]]'' {{Div col end}} ==F== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium fallax]]'' * ''[[Geranium fargesii]]'' * ''[[Geranium farreri]]'' * ''[[Geranium favosum]]'' * ''[[Geranium ferganense]]'' * ''[[Geranium fiebrigianum]]'' * ''[[Geranium filipes]]'' * ''[[Geranium finitimum]]'' * ''[[Geranium flaccidum]]'' * ''[[Geranium flanaganii]]'' * ''[[Geranium franchetii]]'' * ''[[Geranium frigidurbis]]'' * ''[[Geranium fuscicaule]]'' {{Div col end}} ==G== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Geranium goldmannii 2.jpg|thumb|''[[Geranium goldmanii]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium geissei]]'' * ''[[Geranium gentryi]]'' * ''[[Geranium glaberrimum]]'' * ''[[Geranium glanduligerum]]'' * ''[[Geranium goldmanii]]'' * ''[[Geranium gorbizense]]'' * ''[[Geranium gracile]]'' * ''[[Geranium grandistipulatum]]'' * ''[[Geranium graniticola]]'' * ''[[Geranium guamanense]]'' * ''[[Geranium guatemalense]]'' * ''[[Geranium gymnocaulon]]'' {{Div col end}} ==H== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Geranium himalayense, Cloppenburg (DE) P6244293.jpg|thumb|''[[Geranium himalayense]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium hanaense]]'' * ''[[Geranium harmsii]]'' * ''[[Geranium harveyi]]'' * ''[[Geranium hattae]]'' * ''[[Geranium hayatanum]]'' * ''[[Geranium heinrichsae]]'' * ''[[Geranium henryi]]'' * ''[[Geranium hernandesii]]'' * ''[[Geranium herrerae]]'' * ''[[Geranium herzogii]]'' * ''[[Geranium hillebrandii]]'' * ''[[Geranium himalayense]]'' * ''[[Geranium hintonii]]'' * ''[[Geranium hispidissimum]]'' * ''[[Geranium holm-nielsenii]]'' * ''[[Geranium holosericeum]]'' * ''[[Geranium homeanum]]'' * ''[[Geranium huantense]]'' * ''[[Geranium humboldtii]]'' * ''[[Geranium humile]]'' * ''[[Geranium hyperacrion]]'' * ''[[Geranium hystricinum]]'' {{Div col end}} ==I== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[File:老鸛草屬 Geranium ibericum -維也納大學植物園 Vienna University Botanical Garden- (27812475463).jpg|thumb|''[[Geranium ibericum]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium ibericum]]'' * ''[[Geranium igualatense]]'' * ''[[Geranium imbaburae]]'' * ''[[Geranium incanum]]'' {{Div col end}} ==J== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} * ''[[Geranium jaekelae]]'' * ''[[Geranium jahnii]]'' * ''[[Geranium jinchuanense]]'' ==K== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium kashmirianum]]'' * ''[[Geranium kauaiense]]'' * ''[[Geranium kerberi]]'' * ''[[Geranium kilimandscharicum]]'' * ''[[Geranium killipianum]]'' * ''[[Geranium killipii]]'' * ''[[Geranium kishtvariense]]'' * ''[[Geranium knuthianum]]'' * ''[[Geranium knuthii]]'' * ''[[Geranium koreanum]]'' * ''[[Geranium kotschyi]]'' * ''[[Geranium krameri]]'' * ''[[Geranium krylovii]]'' * ''[[Geranium kurdicum]]'' {{Div col end}} ==L== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Geranium lucidum0.jpg|thumb|''[[Geranium lucidum]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium lacustre]]'' * ''[[Geranium lambertii]]'' * ''[[Geranium lanuginosum]]'' * ''[[Geranium lasiocaulon]]'' * ''[[Geranium lasiopus]]'' * ''[[Geranium latilobum]]'' * ''[[Geranium latum]]'' * ''[[Geranium laxicaule]]'' * ''[[Geranium lazicum]]'' * ''[[Geranium lechleri]]'' * ''[[Geranium lentum]]'' * ''[[Geranium leptodactylon]]'' * ''[[Geranium leucanthum]]'' * ''[[Geranium libani]]'' * ''[[Geranium libanoticum]]'' * ''[[Geranium lignosum]]'' * ''[[Geranium lilacinum]]'' * ''[[Geranium limae]]'' * [[Geranium × lindavicum|''Geranium'' × ''lindavicum'']] (''G. argenteum'' × ''G. cinereum'') * ''[[Geranium linearilobum]]'' * ''[[Geranium loxense]]'' * ''[[Geranium lozanoi]]'' * ''[[Geranium lucidum]]'' {{Div col end}} ==M== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Botanischer Garten Funchal IMG 1757.JPG|thumb|''[[Geranium maderense]]'', Madeira cranesbill]] [[Image:Geranium molle-01 (xndr).jpg|thumb|''[[Geranium molle]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium macrorrhizum]]'' * ''[[Geranium macrostylum]]'' * ''[[Geranium maculatum]]'' * ''[[Geranium maderense]]'' * [[Geranium × magnificum|''Geranium'' × ''magnificum'']] * ''[[Geranium magellanicum]]'' * ''[[Geranium makmelicum]]'' * ''[[Geranium malpapense]]'' * ''[[Geranium malviflorum]]'' * ''[[Geranium maniculatum]]'' * ''[[Geranium mascatense]]'' * ''[[Geranium mathewsii]]'' * ''[[Geranium matucanense]]'' * ''[[Geranium maximowiczii]]'' * ''[[Geranium melanopotanicum]]'' * ''[[Geranium meridense]]'' * ''[[Geranium mexicanum]]'' * ''[[Geranium mlanjensis]]'' * ''[[Geranium mogotocorense]]'' * ''[[Geranium molle]]'' * ''[[Geranium mollendiense]]'' * [[Geranium × monanense|''Geranium'' × ''monanense'']] * ''[[Geranium monanthum]]'' * ''[[Geranium montanum]]'' * ''[[Geranium monticola]]'' * ''[[Geranium moorei]]'' * ''[[Geranium moupinense]]'' * ''[[Geranium multiceps]]'' * ''[[Geranium multiflorum]]'' * ''[[Geranium multipartitum]]'' * ''[[Geranium multisectum]]'' {{Div col end}} ==N== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[File:Geraniaceae - Geranium nodosum-1.JPG|thumb|''[[Geranium nodosum]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium nakaoanum]]'' * ''[[Geranium nanum]]'' * ''[[Geranium napuligerum]]'' * ''[[Geranium natalense]]'' * ''[[Geranium neglectum]]'' * ''[[Geranium neohispidum]]'' * ''[[Geranium neopumilum]]'' * ''[[Geranium nepalense]]'' * ''[[Geranium nervosum]]'' * ''[[Geranium niuginiense]]'' * ''[[Geranium nivale]]'' * ''[[Geranium niveum]]'' * ''[[Geranium nodosum]]'' * ''[[Geranium nuristanicum]]'' * ''[[Geranium nyassense]]'' {{Div col end}} ==O== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Geranium Oxonianum 2007-06-02 (flower).jpg|thumb|[[Geranium × oxonianum|''Geranium'' × ''oxonianum'']]]] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium oaxacanum]]'' * ''[[Geranium obtusisepalum]]'' * ''[[Geranium ochsenii]]'' * ''[[Geranium oreganum]]'' * ''[[Geranium orientali-tibeticum]]'' * ''[[Geranium ornithopodioides]]'' * ''[[Geranium ornithopodon]]'' * [[Geranium × oxonianum|''Geranium'' × ''oxonianum'']] {{Div col end}} ==P== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Geranium phaeum flowers.jpg|thumb|''[[Geranium phaeum]]'']] [[Image:Geranium procurrens 20070810-1218-57A.jpg|thumb|''[[Geranium procurrens]]'']] [[Image:Geranium purpureum.jpg|thumb|''[[Geranium purpureum]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium paishanense]]'' * ''[[Geranium palcaense]]'' * ''[[Geranium pallidifolium]]'' * ''[[Geranium palmatipartitum]]'' * ''[[Geranium palmatum]]'' * ''[[Geranium paludosum]]'' * ''[[Geranium palustre]]'' * ''[[Geranium pamiricum]]'' * ''[[Geranium papuanum]]'' * ''[[Geranium paramicola]]'' * ''[[Geranium parodii]]'' * ''[[Geranium patagonicum]]'' * ''[[Geranium pavonianum]]'' * ''[[Geranium peloponnesiacum]]'' * ''[[Geranium persicum]]'' * ''[[Geranium peruvianum]]'' * ''[[Geranium petri-davisii]]'' * ''[[Geranium pflanzii]]'' * ''[[Geranium phaeum]]'' * ''[[Geranium philippii]]'' * ''[[Geranium pichinchense]]'' * ''[[Geranium pilgerianum]]'' * ''[[Geranium pinetophilum]]'' * ''[[Geranium piurense]]'' * ''[[Geranium platyanthum]]'' * ''[[Geranium platypetalum]]'' * ''[[Geranium platyrenifolium]]'' * ''[[Geranium pogonanthum]]'' * ''[[Geranium polyanthes]]'' * ''[[Geranium ponticum]]'' * ''[[Geranium potentillifolium]]'' * ''[[Geranium potentilloides]]'' * ''[[Geranium potosinum]]'' * ''[[Geranium pratense]]'' * ''[[Geranium pringlei]]'' * ''[[Geranium procurrens]]'' * ''[[Geranium pseudofarreri]]'' * ''[[Geranium pseudosibiricum]]'' * ''[[Geranium psilostemon]]'' * ''[[Geranium pulchrum]]'' * ''[[Geranium purpureum]]'' * ''[[Geranium pusillum]]'' * ''[[Geranium pylzowianum]]'' * ''[[Geranium pyrenaicum]]'' {{Div col end}} ==R== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Geranium renardii 01.jpg|thumb|''[[Geranium renardii]]'']] [[Image:Geranium rotundifolium eF.jpg|thumb|''[[Geranium rotundifolium]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium raimondii]]'' * ''[[Geranium rapulum]]'' * ''[[Geranium rectum]]'' * ''[[Geranium reflexum]]'' - свртен здравец * ''[[Geranium refractum]]'' * ''[[Geranium regelii]]'' * ''[[Geranium reinii]]'' * ''[[Geranium renardii]]'' * ''[[Geranium renifolium]]'' * ''[[Geranium repens]]'' * ''[[Geranium reptans]]'' * ''[[Geranium retectum]]'' * ''[[Geranium retrorsum]]'' * ''[[Geranium reuteri]]'' * ''[[Geranium rhomboidale]]'' * ''[[Geranium richardsonii]]'' * ''[[Geranium × riversleaianum]]'' * ''[[Geranium rivulare]]'' * ''[[Geranium robertianum]]'' * ''[[Geranium robustipes]]'' * ''[[Geranium robustum]]'' * ''[[Geranium rosthornii]]'' * ''[[Geranium rotundifolium]]'' * ''[[Geranium rubescens]]'' * ''[[Geranium rubifolium]]'' * ''[[Geranium rubricum]]'' * ''[[Geranium ruizii]]'' * ''[[Geranium rupicola]]'' * ''[[Geranium ruprechtii]]'' {{Div col end}} ==S== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[Image:Geranium sanguineum Leeds B.jpg|thumb|''[[Geranium sanguineum]]'']] [[Image:Geranium sessiliflorum0.jpg|thumb|''[[Geranium sessiliflorum]]'' cv. 'Nigrum']] [[Image:Geranium sibiricum2.jpg|thumb|''[[Geranium sibiricum]]'']] [[Image:Geranium swatense 1.jpg|thumb|''[[Geranium swatense]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium sanguineum]]'' - крвав здравец * ''[[Geranium santacruzense]]'' * ''[[Geranium santanderiense]]'' * ''[[Geranium saxatile]]'' * ''[[Geranium schiedeanum]]'' * ''[[Geranium schimpffii]]'' * ''[[Geranium schlechteri]]'' * ''[[Geranium schultzei]]'' * ''[[Geranium scissum]]'' * ''[[Geranium scullyi]]'' * ''[[Geranium sebosum]]'' * ''[[Geranium seemannii]]'' * ''[[Geranium selloi]]'' * ''[[Geranium sepalo-roseum]]'' * ''[[Geranium sericeum]]'' * ''[[Geranium sessiliflorum]]'' * ''[[Geranium shensianum]]'' * ''[[Geranium shikokianum]]'' * ''[[Geranium siamense]]'' * ''[[Geranium sibbaldioides]]'' * ''[[Geranium sibiricum]]'' * ''[[Geranium sinense]]'' * ''[[Geranium skottsbergii]]'' * ''[[Geranium smithianum]]'' * ''[[Geranium soboliferum]]'' * ''[[Geranium sodiroanum]]'' * ''[[Geranium solanderi]]'' * ''[[Geranium solitarium]]'' * ''[[Geranium sophiae]]'' * ''[[Geranium soratae]]'' * ''[[Geranium sparsiflorum]]'' * ''[[Geranium squamosum]]'' * ''[[Geranium staffordianum]]'' * ''[[Geranium stapfianum]]'' * ''[[Geranium stoloniferum]]'' * ''[[Geranium stramineum]]'' * ''[[Geranium strictipes]]'' * ''[[Geranium stuebelii]]'' * ''[[Geranium subacutum]]'' * ''[[Geranium subargenteum]]'' * ''[[Geranium subcaulescens]]'' * ''[[Geranium subcompositum]]'' * ''[[Geranium subglabrum]]'' * ''[[Geranium sublaevispermum]]'' * ''[[Geranium subnudicaule]]'' * ''[[Geranium subscandens]]'' * ''[[Geranium subsericeum]]'' * ''[[Geranium subulato-stipulatum]]'' * ''[[Geranium subumbelliforme]]'' * ''[[Geranium superbum]]'' * ''[[Geranium suzukii]]'' * ''[[Geranium swatense]]'' * ''[[Geranium sylvaticum]]'' - шумски здравец {{Div col end}} ==T== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium tafiense]]'' * ''[[Geranium tanii]]'' * ''[[Geranium texanum]]'' * ''[[Geranium thessalum]]'' * ''[[Geranium thunbergii]]'' * ''[[Geranium tiguense]]'' * ''[[Geranium totorense]]'' * ''[[Geranium tracyi]]'' * ''[[Geranium transbaicalicum]]'' * ''[[Geranium traversii]]'' * ''[[Geranium trianae]]'' * ''[[Geranium trilophum]]'' * ''[[Geranium tripartitum]]'' * ''[[Geranium trolliifolium]]'' * ''[[Geranium tuberaria]]'' * ''[[Geranium tuberosum]]'' - кртолест здрвец {{Div col end}} ==U== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} * ''[[Geranium umbelliforme]]'' * ''[[Geranium unguiculatum]]'' * ''[[Geranium uralense]]'' ==V== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium vagans]]'' * ''[[Geranium venezuelae]]'' * ''[[Geranium venturianum]]'' * ''[[Geranium versicolor]]'' - шаренолистен здравец * ''[[Geranium viscosissimum]]'' * ''[[Geranium vulcanicola]]'' {{Div col end}} ==W== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} [[File:Storchenschäbel 'Buxtons Blue'.JPG|thumb|''[[Geranium wallichianum]]'']] {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium wakkerstroomianum]]'' * ''[[Geranium wallichianum]]'' * ''[[Geranium wardii]]'' * ''[[Geranium weberbauerianum]]'' * ''[[Geranium weddellii]]'' * ''[[Geranium whartonianum]]'' * ''[[Geranium wilfordii]]'' * ''[[Geranium wilhelminae]]'' * ''[[Geranium wislizeni]]'' * ''[[Geranium wlassovianum]]'' {{Div col end}} ==Y== {{Азбучник (латиница)|side=yes|top=yes|num=yes}} {{Div col|colwidth=25em}} * ''[[Geranium yaanense]]'' * ''[[Geranium yeoi]]'' * ''[[Geranium yesoense]]'' * ''[[Geranium yoshinoi]]'' * ''[[Geranium yuexiense]]'' * ''[[Geranium yunnanense]]'' {{Div col end}} [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Списоци на растителни видови|Здравец]] 1zylbr3b4c9z1afx9ao9985btu1ieao 4 1398071 5590133 5590015 2026-07-10T13:21:21Z Виолетова 1975 /* Список на учесници */ 5590133 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] ==Претстојни викенди== === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)}} |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] 37kzus4utqccwyi5bqulqs0pbuvseiv 5590372 5590133 2026-07-11T07:30:26Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5590372 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во јули е планирано да се одржат 4 (четири) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] ==Претстојни викенди== === Фудбалери на Светско првенство 2026 === [[Податотека:Soccer ball.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Фудбалери на Светско првенство 2026“]] Во периодот 4-5 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Фудбалери на Светско првенство 2026“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за музеите во Европа може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:2026 FIFA World Cup players]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дезире Дуе]] (Н)|[[Ману Коне]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] | {{подреден список|[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови од родот слива === [[Податотека:.00 3019 Japanische Blütenkirsche (Prunus serrulata).jpg|десно|250п|Уредувачки ден „Видови од родот слива“]] Во периодот 11-12 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Видови од родот слива“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите од родот слива може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Слива (род)#Видови|Видови од родот слива]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Prunus webbii]] (Н)|[[Prunus tenella]] (Н)|[[Prunus cerasifera]] (Н) | [[Prunus domestica]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] | {{подреден список|[[Prunus cocomilia]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Неоготски архитекти === [[Податотека:Architecture-1298980.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Неоготски архитекти“]] Во периодот 18-19 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Неоготски архитекти“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за неоготските архитекти може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Gothic Revival architects]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Земјотреси во 21 век === [[Податотека:Earthquake - The Noun Project.svg|десно|250п|Уредувачки ден „Земјотреси во 21 век“]] Во периодот 25-26 јули 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Земјотреси во 21 век“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за земјотресите во 21 век може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:21st-century earthquakes]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|6]] 4f5zwyfujhbjvsx939hjmps5nprf5fe 4 1398418 5590223 5589382 2026-07-10T16:28:00Z P.Nedelkovski 47736 /* Резултати */ 5590223 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026</center>'''</span> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">[[Корисник:P.Nedelkovski|'''P.Nedelkovski/Цветови''']]</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема, или поттема: цветови. == Резултати == ''' {| class="wikitable" |+ Создадени статии |- ! реден број !! новосоздадена статија |- | 1. || [[Пепелав здравец]] |- | 2. || [[Крвав здравец]] |- | 3. || [[Шумски здравец]] |- | 4. || [[Шаренолистен здравец]] |- | 5. || [[Свртен здравец]] |- | 6. || [[Осилав здравец]] |- | 7. || [[Кртолест здравец]] |- | 8. || [[име]] |- | 9. || [[име]] |- | 10. || [[име]] |- |} == Поврзано == * [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] ddipyg8v42j617vxppg26wrk63gt1hq 0 1398520 5590318 5590028 2026-07-10T21:31:53Z Carshalton 30527 /* САД - Белгија */ 5590318 wikitext text/x-wiki {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}} '''Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза''' била втората и последна фаза на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]], по [[Светско првенство во фудбал 2026#Групна фаза|групната фаза]]. Започнала на 28 јуни, а завршила на 19 јули 2026 година, со [[Финале на Светското првенство во фудбал 2026|финалето]], се одиграло на стадионот [[МетЛајф]] во [[Ист Ратерфорд (Њу Џерзи)|Ист Ратерфорд]], [[Њу Џерзи]].<ref name="match schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=ФИФА Светско првенство 26 – Распоред на натпревари |publisher=[[ФИФА]] ​​|date=4 февруари 2024 година |access-date=4 февруари 2024 година}}</ref> Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|најдобрите осум третопласирани екипи]], ќе се пласираат во нокаут фазата за да се натпреваруваат во турнир со еднократна елиминација. Во нокаут фазата ќе има 32 натпревари, вклучувајќи и натпревар за третото место.<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=Прописи за Светското првенство во ФИФА 2026 |publisher=FIFA |date=мај 2025 |access-date=7 јуни 2025 |archive-date=23 јуни 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> ==Формат== Во нокаут фазата на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] се натпреварувале 32 екипи кои се квалификувале од групната фаза. Натпреварите во нокаут-фазата се играле додека не се добие победник. Доколку резултатот е нерешен по истекот на 90 минути, ќе се играат продолженија од 30 минути. Ако и по продолженијата резултатот остане нерешен, победникот ќе биде одлучен по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување пенали]].<ref name="regulations"/> Сите наведени времиња се локални.<ref name="match schedule"/> Во шеснаесетфиналето (рундата од 32 екипи), четири од победниците на групите ќе играат против второпласирани репрезентации од групите. Останатите осум победници на групите ќе играат против четири од најдобрите третопласирани репрезентации кои ќе обезбедат пласман. Осумте преостанати второпласирани репрезентации ќе играат меѓусебно. ФИФА го утврдила следниот распоред за шеснаесетфиналето:<ref name="regulations" /> *'''Натпревар 73''': Второпласираниот од група А – Второпласираниот од група Б *'''Натпревар 74''': Победникот на група Е – Третопласираниот од групите А/Б/Ц/Д/Ф *'''Натпревар 75''': Победникот на група Ф – Второпласираниот од група Ц *'''Натпревар 76''': Победникот на група Ц – Второпласираниот од група Ф *'''Натпревар 77''': Победникот на група И – Третопласираниот од групите Ц/Д/Ф/Г/Х *'''Натпревар 78''': Второпласираниот од група Е – Второпласираниот од група И *'''Натпревар 79''': Победникот на група А – Третопласираниот од групите Ц/Е/Ф/Х/И *'''Натпревар 80''': Победникот на група Л – Третопласираниот од групите Е/Х/И/Ј/К *'''Натпревар 81''': Победникот на група Д – Третопласираниот од групите Б/Е/Ф/И/Ј *'''Натпревар 82''': Победникот на група Г – Третопласираниот од групите А/Е/Х/И/Ј *'''Натпревар 83''': Второпласираниот од група К – Второпласираниот од група Л *'''Натпревар 84''': Победникот на група Х – Второпласираниот од група Ј *'''Натпревар 85''': Победникот на група Б – Третопласираниот од групите Е/Ф/Г/И/Ј *'''Натпревар 86''': Победникот на група Ј – Второпласираниот од група Х *'''Натпревар 87''': Победникот на група К – Третопласираниот од групите Д/Е/И/Ј/Л *'''Натпревар 88''': Второпласираниот од група Д – Второпласираниот од група Г ===Комбинации за натпреварите од шеснаесттинафиналето=== Паровите во кои учествуваат третопласираните репрезентации зависат од тоа кои осум третопласирани репрезентации ќе обезбедат пласман во шеснаесетфиналето. Сите 495 можни комбинации, се објавени во Анекс Ц од правилникот на турнирот.<ref name="regulations"/> Третопласирани екипи од следниве групи, биле во [[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|првите осум во поредокот]]: Б, Д, Е, Ф, И, Ј, К и Л. Според табелата со комбинации, натпреварите во кои учествувале третопласираните екипи биле следниве:<ref name="regulations"/> *1А (Мексико) vs 3Е (Еквадор) *1Б (Швајцарија) vs 3Ј (Алжир) *1Д (САД) vs 3Б (Босна и Херцеговина) *1Е (Германија) vs 3Д (Парагвај) *1Г (Белгија) vs 3И (Сенегал) *1И (Франција) vs 3Ф (Шведска) *1К (Колумбија) vs 3Л (Гана) *1Л (Англија) vs 3К (ДР Конго) ==Квалификувани репрезентации== Првите две екипи од секоја од дванаесетте групи, заедно со осумте најдобро рангирани третопласирани екипи, се квалификувaле за нокаут фазата.<ref name="regulations"/> <section begin="Qualified teams" /> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap;" |- ! Група ! style="width:150px" | Победник ! style="width:150px" | Второпласиран ! style="width:150px" | Третопласиран<br />([[Светско првенство во фудбал 2026#Поредок на третопласираните|Најдобрите 8]] се квалификуваат) |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група A|А]] | {{fb|MEX}} | {{fb|RSA}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Б|Б]] | {{fb|SUI}} | {{fb|CAN}} | {{fb|BIH}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц|Ц]] | {{fb|BRA}} | {{fb|MAR}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Д|Д]] | {{fb|USA}} | {{fb|AUS}} | {{fb|PAR}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Е|Е]] | {{fb|GER}} | {{fb|CIV}} | {{fb|ECU}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ф|Ф]] | {{fb|NED}} | {{fb|JPN}} | {{fb|SWE}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Г|Г]] | {{fb|BEL}} | {{fb|EGY}} | {{N/a}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Х|Х]] | {{fb|ESP}} | {{fb|CPV}} | {{N/a}} |-0 ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група И|И]] | {{fb|FRA}} | {{fb|NOR}} | {{fb|SEN}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Ј|Ј]] | {{fb|ARG}} | {{fb|AUT}} | {{fb|ALG}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група К|К]] | {{fb|COL}} | {{fb|POR}} | {{fb|COD}} |- ! [[Светско првенство во фудбал 2026 - група Л|Л]] | {{fb|ENG}} | {{fb|CRO}} | {{fb|GHA}} |}<section end="Qualified teams" /> ==Жреб== {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Шеснаесттинафинале|Шеснаесттинафинале]] |RD2=[[#Осминафинале|Осминафинале]] |RD3=[[#Четвртфинале|Четвртфинале]] |RD4=[[#Полуфинале|Полуфинале]] |RD5=[[#Финале|Финале]] |Consol=[[#Натпревар за 3. место|Натпревар за 3. место]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |29. јуни – [[Фоксборо]]|{{fb|GER}}||{{fb|PAR}}| |30. јуни – [[Ист Ратерфорд]]|{{fb|FRA}}||{{fb|SWE}}| |28. јуни – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|RSA}}|0|{{fb|CAN}}|1 |29. јуни – [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]|{{fb|NED}}||{{fb|MAR}}| |2. јули – [[Торонто]]|{{fb|POR}}||{{fb|CRO}}| |2. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|{{fb|ESP}}||{{fb|AUT}}| |1. јули – [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]|{{fb|USA}}||{{fb|BIH}}| |1. јули – [[Сиетл]]|{{fb|BEL}}||{{fb|SEN}}| |29. јуни – [[Хјустон]]|{{fb|BRA}}||{{fb|JPN}}| |30. јуни – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|CIV}}||{{fb|NOR}}| |30. јуни – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|{{fb|MEX}}||{{fb|ECU}}| |1. јули – [[Атланта]]|{{fb|ENG}}||{{fb|COD}}| |3. јули – [[Мајами Гарденс]]|{{fb|ARG}}||{{fb|CPV}}| |3. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|{{fb|AUS}}||{{fb|EGY}}| |2. јули – [[Ванкувер]]|{{fb|SUI}}||{{fb|ALG}}| |3. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|{{fb|COL}}||{{fb|GHA}}| <!--Round of 16--> |4. јули – [[Филаделфија]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |4. јули – [[Хјустон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Арлингтон (Texas)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |6. јули – [[Сиетл]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |5. јули – [[Мексико (град)|Мексико Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |7. јули – [[Ванкувер]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Quarterfinals--> |9. јули – [[Фоксборо]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |10. јули – [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |11. јули – [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Semifinals--> |14. јули – [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| |15. јули – [[Атланта]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Final--> |19. јули – [[Ист Ратерфорд]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| <!--Match for third place--> |18. јули – [[Мајами Гарденс]]|<!--{{fb|}}-->||<!--{{fb|}}-->| }} ==Шеснаесттинафинале== ===Јужна Африка - Канада=== <section begin=R32-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Канада|Јужна Африка - Канада]] |дата = 28 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|RSA}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 |екипа2 = {{fb|CAN}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+2}} [[Стивен Еуштакио|Еуштакио]] |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд (Калифорнија)|Инглвуд]] |гледачи = 69.237 |судија = {{flagsport|POR}} [[Жоао Пињеиро]] }}<section end=R32-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _rsa26h |pattern_b = _rsa26h |pattern_ra = _rsa26h |pattern_sh = _rsa26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFF000 |title = {{nowrap|Јужна&nbsp;Африка}}<ref name="RSA-CAN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12527/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – South Africa v. Canada |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="RSA-CAN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ронвен Вилијамс]] {{Капитен}} |- |RB ||'''20'''||[[Хулисо Мудау]] |- |CB ||'''21'''||[[Име Окон]] |- |CB ||'''14'''||[[Мбекезели Мбокази]] |- |LB ||'''6''' ||[[Обри Модиба]] |- |CM ||'''13'''||[[Сфефело Ситоле]] |- |CM ||'''4''' ||[[Тебохо Мокоена (фудбалер 1997)|Тебохо Мокоена]] |- |RW ||'''12'''||[[Тапело Масеко]] || || {{suboff|86}} |- |AM ||'''10'''||[[Релебохиле Мофокенг]] || || {{suboff|46}} |- |LW ||'''7''' ||[[Освин Аполис]] |- |CF ||'''17'''||[[Евиденс Макгопа]] || || {{suboff|86}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''5''' ||[[Таленте Мбата]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''15'''||[[Икрам Рајнерс]] || || {{subon|86}} |- |FW ||'''8''' ||[[Тшепанг Мореми]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BEL}} [[Уго Брос]] |} |valign="top"|[[File:RSA-CAN 2026-06-28.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонстон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] || || {{suboff|59}} |- |CB ||'''13'''||[[Дерек Корнелиус]] |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''25'''||[[Нејтн Салиба]] || {{yel|54}} || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''11'''||[[Лиам Милар]] || || {{suboff|70}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|70}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || {{yel|67}} || {{subon|59}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|70}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''19'''||[[Алфонсо Дејвис]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Стивен Еуштакио]] (Канада)<ref name="MOTM">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match – every winner |publisher=[[FIFA]] |date=June 28, 2026 |access-date=June 28, 2026}}</ref> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="RSA-CAN line-ups"/> <br />{{flagsport|POR}} Бруно Жезус <br />{{flagsport|POR}} Лусијано Маја <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} [[Омар Ал Али]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Бразил - Јапонија=== <section begin=R32-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Бразил - Јапонија|Бразил - Јапонија]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|JPN}} |голови1 = *[[Каземиро]] {{goal|56}} *[[Габриел Мартинели|Мартинели]] {{goal|90+5}} |голови2 = *{{goal|29}} [[Каишу Сано|Сано]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ITA}} [[Маурицио Маријани]] }}<section end=R32-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Бразил<ref name="BRA-JPN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12525/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Brazil v. Japan |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _jap26a |pattern_b = _jap26a |pattern_ra = _jap26a |pattern_sh = _jap26a |pattern_so = _jap26a2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Јапонија<ref name="BRA-JPN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] || {{yel|48}} |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореја|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] || {{yel|14}} || {{suboff|90+1}} |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|90+7}} |- |CM ||'''20'''||[[Лукас Пакета]] || || {{suboff|46}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|66}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик (фудбалер 2006)|Ендрик]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Фабињо (фудбалер 1993)|Фабињо]] || || {{subon|90+1}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-JPN 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Зион Сузуки]] |- |CB ||'''22'''||[[Такехиро Томијасу]] |- |CB ||'''3''' ||[[Шого Танигучи]] |- |CB ||'''21'''||[[Хироки Ито (фудбалер 1999)|Хироки Ито]] |- |RM ||'''10'''||[[Рицу Доан]] {{Капитен}} || || {{suboff|66}} |- |CM ||'''24'''||[[Каишу Сано]] || {{yel|12}} |- |CM ||'''15'''||[[Даичи Камада]] || {{yel|45}} || {{suboff|78}} |- |LM ||'''13'''||[[Кеито Накамура]] || || {{suboff|66}} |- |RF ||'''14'''||[[Џунја Ито]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''18'''||[[Ајасе Уеда]] |- |LF ||'''11'''||[[Даизен Маеда]] || || {{suboff|90+7}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''25'''||[[Џуносуке Сузуки]] || {{yel|84}} || {{subon|66}} |- |DF ||'''2''' ||[[Јукинари Сугавара]] || || {{subon|66}} |- |MF ||'''7''' ||[[Ао Танака]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''6''' ||[[Шуто Мачино]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''19'''||[[Коки Огава (фудбалер)|Коки Огава]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хаџиме Моријасу]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Каземиро]] (Бразил)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-JPN line-ups"/> <br />{{flagsport|ITA}} Даниеле Биндони <br />{{flagsport|ITA}} Алберто Тегони <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Германија - Парагвај=== <section begin=R32-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Германија - Парагвај|Германија - Парагвај]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 16:30 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|GER}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|PAR}} |голови1 = *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{goal|54}} |голови2 = *{{goal|42}} [[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Енсисо]] |aet = yes |пенали1= *[[Каи Хаверц|Хаверц]] {{penmiss}} *[[Јозуа Кимих|Кимих]] {{pengoal}} *[[Џамал Мусиала|Мусиала]] {{pengoal}} *[[Ник Волтемаде|Волтемаде]] {{penmiss}} *[[Надием Амири|Амири]] {{pengoal}} *[[Џонатан Та|Та]] {{penmiss}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] *{{pengoal}} [[Густаво Гомес|Г. Гомес]] *{{pengoal}} [[Матијас Галарса|Галарса]] *{{penmiss}} [[Антонио Санабрија|Санабрија]] *{{penmiss}} [[Фабијан Балбуена|Балбуена]] *{{pengoal}} [[Хосе Канале|Канале]] |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.945 |судија = {{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] }}<section end=R32-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ger26h |pattern_b = _ger26h |pattern_ra = _ger26h |pattern_sh = _ger26h2 |pattern_so = _ger26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Германија<ref name="GER-PAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12522/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Germany v. Paraguay |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit | pattern_la = _par26A | pattern_b = _par26A | pattern_ra = _par26A | pattern_sh = _par26A | pattern_so = _par26al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | title = Парагвај<ref name="GER-PAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Мануел Нојер]] |- |RB ||'''6''' ||[[Јозуа Кимих]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Џонатан Та]] |- |CB ||'''2''' ||[[Антонио Ридигер]] || || {{suboff|110}} |- |LB ||'''18'''||[[Натаниел Браун (фудбалер)|Натаниел Браун]] |- |CM ||'''23'''||[[Феликс Нмеча]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''5''' ||[[Александар Павловиќ (фудбалер)|Александар Павловиќ]] || || {{suboff|79}} |- |RW ||'''19'''||[[Лерој Сане]] || || {{suboff|88}} |- |AM ||'''7''' ||[[Каи Хаверц]] || {{yel|106}} |- |LW ||'''17'''||[[Флоријан Вирц]] || || {{suboff|110}} |- |CF ||'''26'''||[[Дензи Ундав]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Леон Горецка]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''10'''||[[Џамал Мусиала]] || {{yel|115}} || {{subon|63}} |- |DF ||'''3''' ||[[Валдемар Антон]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''11'''||[[Ник Волтемаде]] || || {{subon|88}} |- |MF ||'''20'''||[[Надием Амири]] || || {{subon|110}} |- |DF ||'''24'''||[[Малик Тиао]] || || {{subon|110}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Јулијан Нагелсман]] || {{yel|105+1}} |} |valign="top"|[[File:GER-PAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |RB ||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] || || {{suboff|99}} |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''13'''||[[Хосе Канале]] |- |LB ||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] || || {{suboff|120+2}} |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|91}} |- |CM ||'''16'''||[[Дамиан Бобадиља]] || || {{suboff|99}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] || {{yel|65}} |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] || {{yel|117}} |- |CF ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{suboff|55}} |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|57}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|55}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''2''' ||[[Густаво Васкес]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''9''' ||[[Антонио Санабрија]] || || {{subon|99}} |- |MF ||'''20'''||[[Брајан Охеда]] || || {{subon|99}} |- |DF ||'''5''' ||[[Фабијан Балбуена]] || || {{subon|120+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] || {{yel|105}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="GER-PAR line-ups"/> <br />{{flagsport|MAR}} Закрија Бринси <br />{{flagsport|MAR}} Мостафа Акаркад <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHN}} [[Ма Нинг (фудбалски судија)|Ма Нинг]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} Хамза Ел-Фарик <br />{{flagsport|SAU}} Абдула Ал-Шехри |} ===Холандија - Мароко=== <section begin=R32-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Холандија - Мароко|Холандија - Мароко]] |дата = 29 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|NED}} |резултат = 1–1 |извештај = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285073/400128136 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Коди Гакпо|Гакпо]] {{goal|72}} |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Иса Диоп (фудбалер)|Диоп]] |aet = yes |пенали1= *[[Тен Копмејнерс|Копмејнерс]] {{pengoal}} *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] {{penmiss}} *[[Ваут Вегхорст|Вегхорст]] {{pengoal}} *[[Квинтен Тимбер|Тимбер]] {{penmiss}} *[[Крисенсио Самервил|Самервил]] {{penmiss}} |пенали=2–3 |пенали2= *{{penmiss}} [[Нил Ел Ајнауи|Ел Ајнауи]] *{{pengoal}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] *{{pengoal}} [[Шемсдин Талби|Талби]] *{{penmiss}} [[Ашраф Хакими|Хакими]] *{{pengoal}} [[Исмаел Саибари|Саибари]] |стадион = [[Стадион ББВА]] |локација = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]] |гледачи = 51.243 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Вилтон Сампајо]] }}<section end=R32-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _ned26h |pattern_b = _ned26h |pattern_ra = _ned26h |pattern_sh = _ned26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF5533 |title = Холандија<ref name="NED-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12531/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Netherlands v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=June 29, 2026 |access-date=June 29, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="NED-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Барт Вербруген]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јан Пол ван Хеке]] |- |CB ||'''4''' ||[[Вирџил ван Дајк]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Натан Аке]] || {{suboff|71}} |- |RM ||'''22'''||[[Дензел Думфрис]] |- |CM ||'''8''' ||[[Рајан Гравенберх]] || {{suboff|86}} |- |CM ||'''21'''||[[Френки де Јонг]] || {{suboff|110}} |- |LM ||'''15'''||[[Мики ван де Вен]] || {{suboff|86}} |- |RF ||'''24'''||[[Крисенсио Самервил]] |- |CF ||'''19'''||[[Брајан Броби]] || {{suboff|71}} |- |LF ||'''11'''||[[Коди Гакпо]] || {{suboff|113}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Тен Копмејнерс]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ваут Вегхорст]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''26'''||[[Квинтен Тимбер]] || {{subon|86}} |- |DF ||'''25'''||[[Јорел Хато]] || {{subon|86}} |- |MF ||'''3''' ||[[Мартен де Рон]] || {{subon|110}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џастин Клајверт]] || {{subon|113}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Роналд Куман]] |} |valign="top"|[[File:NED-MAR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|47}} |- |CB ||'''18'''||[[Шади Риад]] || || {{suboff|75}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|79}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || || {{suboff|86}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|86}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|79}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|86}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|86}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] (Мароко)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="NED-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Пирес <br />{{flagsport|BRA}} Бруно Боскиља <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Кристија Гарај]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Никола Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] |} ===Брег на Слоновата Коска - Норвешка=== <section begin=R32-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Брег на Слоновата Коска - Норвешка|Брег на Слоновата Коска - Норвешка]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CIV}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Амад Диало|Диало]] {{goal|74}} |голови2 = *{{goal|39}} [[Антонио Нуса|Нуса]] *{{goal|86}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 69.665 |судија = {{flagsport|VEN}} [[Хесус Валенсуела]] }}<section end=R32-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _civ26h |pattern_b = _civ26h |pattern_ra = _civ26h |pattern_sh = _civ26h |pattern_so = _civ26hl |leftarm = ff7d1d |body = ff7d1d |rightarm = ff7d1d |shorts = ff7d1d |socks = ff7d1d |title = {{nowrap|Брег&nbsp;на&nbsp;Слоновата&nbsp;Коска}}<ref name="CIV-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12523/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Côte d'Ivoire v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26t |pattern_b = _nor26t |pattern_ra = _nor26t |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Норвешка<ref name="CIV-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јахија Фофана]] |- |RB ||'''17'''||[[Гела Дуе]] |- |CB ||'''7''' ||[[Одилон Косуну]] |- |CB ||'''20'''||[[Емануел Агбаду]] |- |LB ||'''3''' ||[[Гислен Конан]] || {{suboff|90+3}} |- |DM ||'''18'''||[[Ибрахим Сангаре]] |- |CM ||'''8''' ||[[Франк Кесие]] {{Капитен}} |- |CM ||'''26'''||[[Крист Инао Улаи]] || {{suboff|60}} |- |RF ||'''19'''||[[Никола Пепе]] || {{suboff|87}} |- |CF ||'''9''' ||[[Анже-Јоан Бони]] || {{suboff|60}} |- |LF ||'''11'''||[[Јан Диоманде]] || {{suboff|90+3}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''15'''||[[Амад Диало]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''12'''||[[Елје Вахи]] || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Умар Диаките]] || {{subon|87}} |- |FW ||'''22'''||[[Еван Гесан]] || {{subon|90+3}} |- |FW ||'''24'''||[[Базумана Туре]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Емерсе Фае]] |} |valign="top"|[[File:CIV-NOR 2026-06-29.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''16'''||[[Маркус Холмгрен Педерсен]] || || {{suboff|83}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |CM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |AM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Антонио Нуса]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CIV-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|VEN}} Хорхе Урего <br />{{flagsport|VEN}} Тулио Морено <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PAR}} [[Хуан Габриел Бенитес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] |} ===Франција - Шведска=== <section begin=R32-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Франција- Шведска|Франција - Шведска]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 |екипа2 = {{fb|SWE}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|45}}, {{goal|74}} *[[Бредли Баркола|Баркола]] {{goal|53}} |голови2 = |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] }}<section end=R32-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H2 |pattern_so = _fra26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-SWE line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12532/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – France v. Sweden |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _swe26h |pattern_b = _swe26h |pattern_ra = _swe26h |pattern_sh = _swe26h |pattern_so = _swe26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Шведска<ref name="FRA-SWE line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] || {{suboff|78}} |- |CM ||'''8''' ||[[Орелијен Чуамени]] |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || {{suboff|75}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{suboff|85}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|85}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|75}} |- |DF ||'''19'''||[[Тео Ернандес]] || {{subon|78}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-SWE 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јакоб Видел Зетерстрем]] |- |RB ||'''8''' ||[[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Даниел Свенсон]] || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Густаф Лагербилке]] |- |CB ||'''3''' ||[[Виктор Линделоф]] {{Капитен}} |- |LB ||'''5''' ||[[Габриел Гудмундсон]] |- |RM ||'''11'''||[[Антони Еланга]] |- |CM ||'''7''' ||[[Лукас Бергвал]] || {{suboff|66}} |- |CM ||'''18'''||[[Јасин Ајари]] || {{suboff|82}} |- |LM ||'''24'''||[[Елиот Струд]] || {{suboff|66}} |- |CF ||'''17'''||[[Виктор Ѓекереш]] |- |CF ||'''9''' ||[[Александер Исак]] || {{suboff|89}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''26'''||[[Таха Али]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''22'''||[[Бесфорт Зенели]] || {{subon|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Бенјамин Нигрен]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''19'''||[[Матијас Сванберг]] || {{subon|82}} |- |FW ||'''25'''||[[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Густаф Нилсон]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ENG}} [[Греам Потер]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-SWE line-ups"/> <br />{{flagsport|NED}} Хесел Стегстра <br />{{flagsport|NED}} Јан де Врис <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Тори Пенсо]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BEL}} Брам ван Дрише <br />{{flagsport|POL}} [[Тома Квјатковски]] |} ===Мексико - Еквадор=== <section begin=R32-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Мексико- Еквадор|Мексико - Еквадор]] |дата = 30 јуни 2026 |време = 19:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 |екипа2 = {{fb|ECU}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|22}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|31}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80.824 |судија = {{flagsport|SLO}} [[Славко Винчиќ]] }}<section end=R32-7 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26h |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = ffffff |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ECU line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12529/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Mexico v. Ecuador |publisher=[[FIFA]] |date=June 30, 2026 |access-date=June 30, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _ecu26h |pattern_b = _ecu26h |pattern_ra = _ecu26h |pattern_sh = _ecu26h |pattern_so = _ecu26h2l |leftarm = FFE80B |body = FFE80B |rightarm = FFE80B |shorts = ffd700 |socks = ffd700 |title = Еквадор<ref name="MEX-ECU line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес]] |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора]] || {{suboff|59}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || {{suboff|73}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] || {{suboff|80}} |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] || {{suboff|73}} |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || {{suboff|80}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || {{subon|59}} |- |MF ||'''18'''||[[Обед Варгас]] || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || {{subon|73}} |- |DF ||'''15'''||[[Исраел Рејес]] || {{subon|80}} |- |MF ||'''17'''||[[Орбелин Пинеда]] || {{subon|80}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ECU 2026-06-30.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ернан Галиндес]] |- |RB ||'''21'''||[[Алан Франко (фудбалер 1998)|Алан Франко]] || {{yel|45+1}} || {{suboff|46}} |- |CB ||'''4''' ||[[Хоел Ордоњес]] || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''6''' ||[[Вилијан Пачо]] |- |LB ||'''3''' ||[[Пјеро Инкапје]] || {{sent off|0|90+5}} |- |RM ||'''9''' ||[[Џон Јебоа]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''23'''||[[Моисес Каиседо]] {{Капитен}} || {{yel|90+9}} |- |CM ||'''15'''||[[Педро Вите]] |- |LM ||'''20'''||[[Нилсон Ангуло]] || || {{suboff|79}} |- |CF ||'''19'''||[[Гонсало Плата]] |- |CF ||'''13'''||[[Енер Валенсија]] || || {{suboff|59}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Јајмар Медина]] || || {{subon|46}} |- |DF ||'''17'''||[[Анхело Пресијадо]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''11'''||[[Кевин Родригес (фудбалер 2000)|Кевин Родригес]] || || {{subon|59}} |- |MF ||'''10'''||[[Кендри Паес]] || {{yel|90+3}} || {{subon|79}} |- |FW ||'''16'''||[[Хорди Каиседо]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Себастијан Бекасесе]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хулијан Кињонес]] (Мексико)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ECU line-ups"/> <br />{{flagsport|SLO}} Томаж Кланчник <br />{{flagsport|SLO}} Андраж Ковачиќ <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ALG}} [[Мустафа Горбал]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|EGY}} [[Махмуд Ашур]] |} ===Англија - ДР Конго=== <section begin=R32-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Англија - ДР Конго|Англија - ДР Конго]] |дата = 1 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ENG}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 |екипа2 = {{fb|COD}} |голови1 = *[[Хари Кејн|Кејн]] {{goal|75}}, {{goal|86}} |голови2 = *{{goal|{{0}}7}} [[Брајан Сипенга|Сипенга]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R32-8 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26H |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="ENG-COD line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12521/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – England v. Congo DR |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cod2526h |pattern_b = _cod2526h |pattern_ra = _cod2526h |pattern_sh = _cod2526h |pattern_so = _cod26hl |leftarm = 00b7ef |body = 00b7ef |rightarm = 00b7ef |shorts = 00b7ef |socks = 00b7ef |title = ДР Конго<ref name="ENG-COD line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{suboff|70}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || || {{suboff|90+1}} |- |RW ||'''20'''||[[Нони Мадуеке]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] || {{yel|19}} |- |LW ||'''11'''||[[Маркус Рашфорд]] || || {{suboff|60}} |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] || || {{subon|60}} |- |MF ||'''21'''||[[Еберечи Езе]] || || {{subon|70}} |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|90+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |valign="top"|[[File:ENG-COD 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лионел Мпаси]] |- |RB ||'''2''' ||[[Арон Ван-Бисака]] |- |CB ||'''22'''||[[Шансел Мбемба]] {{Капитен}} |- |CB ||'''4''' ||[[Аксел Туанзебе]] |- |LB ||'''26'''||[[Артур Масуаку]] || || {{suboff|89}} |- |DM ||'''8''' ||[[Самуел Мутусами]] || || {{suboff|89}} |- |RM ||'''7''' ||[[Натанаел Мбуку]] || || {{suboff|64}} |- |CM ||'''6''' ||[[Нгалајел Мукау]] || || {{suboff|76}} |- |CM ||'''14'''||[[Ноа Садики]] || {{yel|27}} |- |LM ||'''9''' ||[[Брајан Сипенга]] || || {{suboff|76}} |- |CF ||'''20'''||[[Јоан Виса]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''13'''||[[Мешак Елија]] || || {{subon|64}} |- |MF ||'''10'''||[[Тео Бонгонда]] || || {{subon|76}} |- |MF ||'''25'''||[[Едо Кајембе]] || || {{subon|76}} |- |DF ||'''12'''||[[Јорис Кајембе]] || || {{subon|89}} |- |FW ||'''19'''||[[Фистон Мајеле]] || || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектиор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Себастјен Десабр]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Хари Кејн]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ENG-COD line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамад Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SAU}} [[Халид Ал-Тураис]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|UAE}} Мохамед Обаид Хадим <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Белгија - Сенегал=== <section begin=R32-9 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Белгија - Сенегал|Белгија - Сенегал]] |дата = 1 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|BEL}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|SEN}} |голови1 = *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] {{goal|86}} *[[Јури Тилеманс|Тилеманс]] {{goal|89}}, {{goal|120+5|пен.}} |голови2 = *{{goal|25}} [[Хабиб Диара|Диара]] *{{goal|51}} [[Исмаила Сар|И. Сар]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] }}<section end=R32-9 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="BEL-SEN line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12534/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Belgium v. Senegal |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _sen26a |pattern_b = _sen26a |pattern_ra = _sen26a |pattern_sh = _sen26a |pattern_so = _sen26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Сенегал<ref name="BEL-SEN line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] || {{yel|64}} |- |CB ||'''3''' ||[[Артур Теат]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]]|| || {{suboff|78}} |- |CM ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]]|| || {{suboff|63}} |- |CM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |RW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]]|| || {{suboff|109}} |- |AM ||'''7''' ||[[Кевин Де Бројне]]|| || {{suboff|56}} |- |LW ||'''11'''||[[Жереми Доку]]|| || {{suboff|56}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''23'''||[[Никола Раскин]] || || {{subon|56}} |- |MF ||'''19'''||[[Диего Мореира]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''15'''||[[Тома Меније]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || || {{subon|109}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagicon|FRA}} [[Руди Гарсија]]|| {{yel|90}} |} |valign="top"|[[File:BEL-SEN 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мори Диао]] |- |RB ||'''15'''||[[Крепен Диата]] |- |CB ||'''6''' ||[[Пате Сис]] |- |CB ||'''19'''||[[Муса Ниакате]] |- |LB ||'''14'''||[[Исмаил Јакобс]]|| || {{suboff|93}} |- |CM ||'''21'''||[[Хабиб Диара]]|| || {{suboff|73}} |- |CM ||'''5''' ||[[Идриса Геј]] {{Капитен}} || || {{suboff|95}} |- |CM ||'''26'''||[[Папе Геј]]|| || {{suboff|66}} |- |RF ||'''13'''||[[Илиман Ндиај]]|| || {{suboff|73}} |- |CF ||'''18'''||[[Исмаила Сар]] |- |LF ||'''10'''||[[Садио Мане]] || || {{suboff|93}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''8''' ||[[Ламин Камара]] || {{yel|67}} || {{subon|66}} |- |MF ||'''17'''||[[Папе Матар Сар]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''20'''||[[Ибрахим Мбаје]] || || {{subon|73}} |- |FW ||'''11'''||[[Николас Џексон]] || || {{subon|93}} |- |DF ||'''25'''||[[Ел Хаџи Малик Диуф]] || || {{subon|93}} |- |MF ||'''22'''||[[Бара Сапоко Ндиај]] || || {{subon|95}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Папе Тиао]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Јури Тилеманс]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BEL-SEN line-ups"/> <br />{{flagsport|HON}} Валтер Лопес <br />{{flagsport|HON}} Кристијан Рамирес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Андрес Рохас]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Гиљермо Пачеко <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|BRA}} [[Родолфо Тоски]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===САД - Босна и Херцеговина=== <section begin=R32-10 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари САД - Босна и Херцеговина|САД - Босна и Херцеговина]] |дата = 1 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 |екипа2 = {{fb|BIH}} |голови1 = *[[Фоларин Балогун|Балогун]] {{goal|45}} *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|82}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ливајс|Ливајс]] |локација = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]] |гледачи = 68.827 |судија = {{flagsport|BRA}} [[Рафаел Клаус]] }}<section end=R32-10 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26h |pattern_b = _usa26h |pattern_ra = _usa26h |pattern_sh = _usa26h2 |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FCFAF5 |title = САД<ref name="USA-BIH line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12533/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – USA v. Bosnia and Herzegovina |publisher=[[FIFA]] |date=July 1, 2026 |access-date=July 1, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bih26h |pattern_b = _bih26h |pattern_ra = _bih26h |pattern_sh = |pattern_so = _bih26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = 001970 |socks = |title = {{nowrap|Босна&nbsp;и&nbsp;Херцеговина}}<ref name="USA-BIH line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || || {{suboff|90+5}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|87}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || {{sent off|0|64}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|87}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BIH 2026-07-01.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Никола Васиљ]] |- |RB ||'''7''' ||[[Амар Дедиќ]] |- |CB ||'''18'''||[[Никола Катиќ]] || || {{suboff|75}} |- |CB ||'''4''' ||[[Тарик Мухаремовиќ]] |- |LB ||'''21'''||[[Стјепан Радељиќ]] || {{yel|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Армин Гиговиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''14'''||[[Иван Шуњиќ]] || || {{suboff|51}} |- |CM ||'''19'''||[[Керим Алајбеговиќ]] |- |LM ||'''5''' ||[[Сеад Колашинац]] || || {{suboff|75}} |- |CF ||'''10'''||[[Ермедин Демировиќ]] |- |CF ||'''11'''||[[Един Џеко]] {{Капитен}} || || {{suboff|51}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''26'''||[[Ермин Махмиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''6''' ||[[Бенјамин Тахировиќ]] || || {{subon|51}} |- |MF ||'''20'''||[[Есмир Бајрактаревиќ]] || || {{subon|51}} |- |FW ||'''23'''||[[Харис Табаковиќ]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''15'''||[[Амар Мемиќ]] || || {{subon|75}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Сергеј Барбарез]] || {{yel|80}} |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Малик Тилман]] (САД)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BIH line-ups"/> <br />{{flagsport|BRA}} Данило Манис <br />{{flagsport|BRA}} Родриго Фигуеиредо <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] |} ===Шпанија - Австрија=== <section begin=R32-11 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Шпанија - Австрија|Шпанија - Австрија]] |дата = 2 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|ESP}} |резултат = 3–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 |екипа2 = {{fb|AUT}} |голови1 = *[[Микел Ојарсабал|Ојарсабал]] {{goal|36}}, {{goal|89}} *[[Педро Поро|Поро]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]] |локација = [[Инглвуд]] |гледачи = 70.492 |судија = {{flagsport|SWE}} [[Глен Ниберг]] }}<section end=R32-11 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp26h |pattern_b = _esp26hA |pattern_ra = _esp26h |pattern_sh = _esp26h |pattern_so = _esp26hl |leftarm = D71726 |body = D71726 |rightarm = D71726 |shorts = 000066 |socks = D71726 |title = Шпанија<ref name="ESP-AUT line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12528/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Spain v. Austria |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _aut26a |pattern_b = _aut26a |pattern_ra = _aut26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _aut26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Австрија<ref name="ESP-AUT line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] || {{suboff|90+3}} |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''20'''||[[Педри]] || {{suboff|90+3}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] || {{suboff|85}} |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || {{suboff|71}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || {{subon|71}} |- |MF ||'''9''' ||[[Гави (фудбалер)|Гави]] || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || {{subon|90+3}} |- |DF ||'''2''' ||[[Марк Пубиљ]] || {{subon|90+3}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |valign="top"|[[File:ESP-AUT 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Александер Шлагер]] |- |RB ||'''5''' ||[[Штефан Пош]] || {{yel|83}} || {{suboff|85}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кевин Дансо]] |- |CB ||'''8''' ||[[Давид Алаба]] {{Капитен}} |- |LB ||'''20'''||[[Конрад Лајмер]] |- |CM ||'''6''' ||[[Николас Зајвалд]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''4''' ||[[Ксавер Шлагер]] || || {{suboff|46}} |- |RW ||'''18'''||[[Романо Шмид]] || || {{suboff|60}} |- |AM ||'''24'''||[[Пол Ванер]] |- |LW ||'''9''' ||[[Марсел Забицер]] |- |CF ||'''11'''||[[Михаел Грегорич]] || || {{suboff|60}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Флоријан Грилич]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''17'''||[[Карни Чуквуемека]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''7''' ||[[Марко Арнаутовиќ]] || || {{subon|60}} |- |FW ||'''14'''||[[Саша Калајџиќ]] || || {{subon|60}} |- |DF ||'''22'''||[[Александер Прас]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Ралф Рагник]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ламин Јамал]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ESP-AUT line-ups"/> <br />{{flagsport|SWE}} Махбод Беиги <br />{{flagsport|SWE}} Андреас Седерквист <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAU}} [[Дахан Беида]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Федаји Сан]] <br />{{flagsport|AUS}} [[Шон Еванс (фудбалски судија)|Шон Еванс]] |} ===Португалија - Хрватска=== <section begin=R32-12 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Португалија - Хрватска|Португалија - Хрватска]] |дата = 2 јули 2026 |време = 19:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 2–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 |екипа2 = {{fb|CRO}} |голови1 = *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] {{goal|68|пен.}} *[[Гонсало Рамос|Рамос]] {{goal|90+4}} |голови2 = *{{goal|53}} [[Иван Перишиќ|Перишиќ]] |стадион = [[БМО Филд]] |локација = [[Торонто]] |гледачи = 43.036 |судија = {{flagsport|NOR}} [[Еспен Ескас]] }}<section end=R32-12 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26a |pattern_b = _por26a |pattern_ra = _por26a |pattern_sh = _por26a2 |pattern_so = _por26al |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Португалија<ref name="POR-CRO line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12535/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Portugal v. Croatia |publisher=[[FIFA]] |date=July 2, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cro26a |pattern_b = _cro26a |pattern_ra = _cro26a |pattern_sh = _cro26a |pattern_so = |leftarm = 000081 |body = 000081 |rightarm = 000081 |shorts = 000081 |socks = 0033F5 |title = Хрватска<ref name="POR-CRO line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|62}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] || {{yel|17}} |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш (фудбалер 2002)|Нуно Мендеш]] |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|62}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|62}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] || || {{suboff|62}} |- |LW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Гонсало Рамос]] || || {{subon|62}} |- |MF ||'''21'''||[[Рубен Невеш]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-CRO 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Доминик Ливаковиќ]] |- |RB ||'''2''' ||[[Јосип Станишиќ]] |- |CB ||'''6''' ||[[Јосип Шутало]] |- |CB ||'''3''' ||[[Марин Понграчиќ]] |- |LB ||'''14'''||[[Иван Перишиќ]] || {{yel|90+8}} |- |CM ||'''10'''||[[Лука Модриќ]] {{Капитен}} || {{yel|59}} |- |CM ||'''8''' ||[[Матео Ковачиќ]] || || {{suboff|90+6}} |- |RW ||'''13'''||[[Никола Влашиќ]] || || {{suboff|90+2}} |- |AM ||'''17'''||[[Петар Сучиќ]] |- |LW ||'''16'''||[[Мартин Батурина]] || || {{suboff|68}} |- |CF ||'''11'''||[[Анте Будимир]] || || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Игор Матановиќ]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''15'''||[[Марио Пашалиќ]] || || {{subon|68}} |- |DF ||'''4''' ||[[Јошко Гвардиол]] || || {{subon|90+2}} |- |FW ||'''9''' ||[[Андреј Крамариќ]] || || {{subon|90+6}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Златко Далиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Кристијано Роналдо]] (Португалија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-CRO line-ups"/> <br />{{flagsport|NOR}} Јан Ерик Енган <br />{{flagsport|NOR}} Исак Басхевкин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|RSA}} [[Абонџиле Том]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===Швајцарија - Алжир=== <section begin=R32-13 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Алжир|Швајцарија - Алжир]] |дата = 2 јули 2026 |време = 20:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 |екипа2 = {{fb|ALG}} |голови1 = *[[Брил Емболо|Емболо]] {{goal|10}} *[[Дан Ндоје|Ндоје]] {{goal|46}} |голови2 = |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Јаел Фалкон]] }}<section end=R32-13 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _sui26h |pattern_b = _sui26h |pattern_ra = _sui26h |pattern_sh = _sui26h |pattern_so = |leftarm = FF0000 |body = FF0000 |rightarm = FF0000 |shorts = FF0000 |socks = FF0000 |title = Швајцарија<ref name="SUI-ALG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12536/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Switzerland v. Algeria |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 2, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _alg26h |pattern_b = _alg26hA |pattern_ra = _alg26h |pattern_sh = _alg26h |pattern_so = _alg26hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = F3F3F3 |title = Алжир<ref name="SUI-ALG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Грегор Кобел]] |- |RB ||'''6''' ||[[Денис Закарија]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Нико Елведи]] |- |CB ||'''5''' ||[[Мануел Аканџи]] |- |LB ||'''13'''||[[Рикардо Родригес (фудбалер)|Рикардо Родригес]] |- |CM ||'''8''' ||[[Ремо Фројлер]] |- |CM ||'''10'''||[[Гранит Џака]] {{Капитен}} |- |RW ||'''11'''||[[Дан Ндоје]] || {{suboff|87}} |- |AM ||'''9''' ||[[Јохан Манзамби]] || {{suboff|70}} |- |LW ||'''17'''||[[Рубен Варгас]] || {{suboff|70}} |- |CF ||'''7''' ||[[Брил Емболо]] || {{suboff|82}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''22'''||[[Фабијан Ридер]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''19'''||[[Ноа Окафор]] || {{subon|70}} |- |FW ||'''23'''||[[Зеки Амдуни]] || {{subon|82}} |- |MF ||'''20'''||[[Мишел Ебишер]] || {{subon|87}} |- |DF ||'''3''' ||[[Силван Видмер]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мурат Јакин]] |} |valign="top"|[[File:SUI-ALG 2026-07-02.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Лука Зидан]] |- |RB ||'''17'''||[[Рафик Белгали]] || || {{suboff|82}} |- |CB ||'''2''' ||[[Аиса Манди]] |- |CB ||'''21'''||[[Рами Бенсебаини]] |- |LB ||'''15'''||[[Рајан Аит-Нури]] |- |DM ||'''19'''||[[Набил Бенталеб]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''6''' ||[[Рамиз Зеруки]] || || {{suboff|58}} |- |CM ||'''10'''||[[Фарес Шаиби]] || {{yel|36}} |- |RF ||'''7''' ||[[Ријад Марез]] {{Капитен}} || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''22'''||[[Ибрахим Маза]] |- |LF ||'''8''' ||[[Усем Ауар]] || || {{suboff|58}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Жауен Хаџам]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''9''' ||[[Амин Гуири]] || || {{subon|58}} |- |FW ||'''11'''||[[Анис Хаџ Муса]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''14'''||[[Хишам Будауи]] || {{yel|72}} || {{subon|71}} |- |FW ||'''20'''||[[Адил Булбина]] || || {{subon|82}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|BIH}} [[Владимир Петковиќ]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Брил Емболо]] (Швајцарија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="SUI-ALG line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} Масимилијано Дел Јесо <br />{{flagsport|ARG}} Факундо Родригес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|PER}} [[Кевин Ортега (фудбалски судија)|Кевин Ортега]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} Ерик Миранда <br />{{flagsport|CHL}} Хуан Лара |} ===Австралија - Египет=== <section begin=R32-14 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Австралија - Египет|Австралија - Египет]] |дата = 3 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|AUS}} |резултат = 1–1 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Мохамед Хани|Хани]] {{goal|55|авт.}} |голови2 = *{{goal|13}} [[Емам Ашур|Ашур]] |пенали1= *[[Хари Сутар|Сутар]] {{penmiss}} *[[Џексон Ирвајн|Ирвајн]] {{pengoal}} *[[Авер Мабил|Мабил]] {{pengoal}} *[[Лукас Херингтон|Херингтон]] {{penmiss}} |пенали=2–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Махмуд Сабер|Сабер]] *{{pengoal}} [[Рами Рабија|Рабија]] *{{pengoal}} [[Мохамед Салах|Салах]] *{{pengoal}} [[Хосам Абделмагид|Абделмагид]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.244 |судија = {{flagsport|URU}} [[Густаво Техера]] }}<section end=R32-14 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _aus26h |pattern_b = _aus26h |pattern_ra = _aus26h |pattern_sh = _aus26H |pattern_so = |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 07563E |socks = FFFFFF |title = Австралија<ref name="AUS-EGY line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12524/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Australia v. Egypt |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _egy26h |pattern_b = _egy26h |pattern_ra = _egy26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 000000 |title = Египет<ref name="AUS-EGY line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''18'''||[[Патрик Бич]] || || {{suboff|119}} |- |CB ||'''3''' ||[[Алесандро Чиркати]] |- |CB ||'''19'''||[[Хари Сутар]] {{Капитен}} |- |CB ||'''25'''||[[Лукас Херингтон]] |- |RM ||'''5''' ||[[Џордан Бос]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''22'''||[[Џексон Ирвајн]] |- |CM ||'''13'''||[[Ејден О'Нил]] || || {{suboff|91}} |- |LM ||'''16'''||[[Азиз Бехич]] |- |RF ||'''20'''||[[Кристијан Волпато]] || || {{suboff|74}} |- |CF ||'''17'''||[[Нестори Иранкунда]] || || {{suboff|74}} |- |LF ||'''8''' ||[[Конор Меткалф]] || || {{suboff|91}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''15'''||[[Каи Труин]] || || {{subon|46}} |- |FW ||'''10'''||[[Ајдин Хрустиќ]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''9''' ||[[Мохамед Туре (фудбалер 2004)|Мохамед Туре]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''24'''||[[Пол Окон-Енгстлер]] || || {{subon|91}} |- |FW ||'''11'''||[[Авер Мабил]] || || {{subon|91}} |- |GK ||'''1''' ||[[Метју Рајан]] || || {{subon|119}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Тони Поповиќ]] |} |valign="top"|[[File:AUS-EGY 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Мостафа Шобеир]] |- |RB ||'''3''' ||[[Мохамед Хани]] |- |CB ||'''2''' ||[[Јасер Ибрахим]] || {{yel|120}} |- |CB ||'''5''' ||[[Рами Рабија]] |- |LB ||'''15'''||[[Карим Хафез]] || || {{suboff|80}} |- |RM ||'''8''' ||[[Емам Ашур]] |- |CM ||'''14'''||[[Хамди Фати]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''19'''||[[Марван Атија]] || || {{suboff|120+1}} |- |LM ||'''11'''||[[Мостафа Зико]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''10'''||[[Мохамед Салах]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Омар Мармуш]] || || {{suboff|106}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''12'''||[[Хаисем Хасан]] || {{yel|105}} || {{subon|67}} |- |DF ||'''4''' ||[[Хосам Абделмагид]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''7''' ||[[Махмуд Хасан (фудбалер)|Трезеге]] || || {{subon|80}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хамза Абделкарим]] || || {{subon|106}} |- |MF ||'''21'''||[[Махмуд Сабер]] || || {{subon|120+1}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хосам Хасан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Мохамед Салах]] (Египет)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="AUS-EGY line-ups"/> <br />{{flagsport|URU}} Карлос Бареиро <br />{{flagsport|URU}} Николас Таран <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|SUI}} [[Сандро Шерер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] |} ===Аргентина - Зелен ’Рт=== <section begin=R32-15 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Аргентина - Зелен ’Рт|Аргентина - Зелен ’Рт]] |дата = 3 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |aet = yes |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 |екипа2 = {{fb|CPV}} |голови1 = *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|29}} *[[Лисандро Мартинес|Ли. Мартинес]] {{goal|92}} *[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] {{goal|111|авт.}} |голови2 = *{{goal|59}} [[Дерој Дуарте|Д. Дуарте]] *{{goal|103}} [[Сидни Лопеш Кабрал|С. Кабрал]] |стадион = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]] |локација = [[Мајами Гарденс]] |гледачи = 64.478 |судија = {{flagsport|CAN}} [[Дру Фишер]] }}<section end=R32-15 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _arg26h |pattern_b = _arg26hA_wc |pattern_ra = _arg26h |pattern_sh = _arg26h2 |pattern_so = _arg26h2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Аргентина<ref name="ARG-CPV line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12530/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Argentina v. Cabo Verde |publisher=[[FIFA]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 3, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _cpv26h |pattern_b = _cpv26h |pattern_ra = _cpv26h |pattern_sh = _cpv26h |pattern_so = _cpv26hl |leftarm = 1A3CB0 |body = 1A3CB0 |rightarm = 1A3CB0 |shorts = 1A3CB0 |socks = 1A3CB0 |title = Зелен ’Рт<ref name="ARG-CPV line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Емилијано Мартинес]] |- |RB ||'''26'''||[[Науел Молина]] || || {{suboff|104}} |- |CB ||'''13'''||[[Кристијан Ромеро]] |- |CB ||'''6''' ||[[Лисандро Мартинес]] |- |LB ||'''25'''||[[Факундо Медина]] || || {{suboff|85}} |- |RM ||'''7''' ||[[Родриго Де Паул]] || || {{suboff|84}} |- |CM ||'''20'''||[[Алексис Макалистер]] |- |CM ||'''24'''||[[Енцо Фернандес]] |- |LM ||'''16'''||[[Тијаго Алмада]] || || {{suboff|63}} |- |CF ||'''10'''||[[Лионел Меси]] {{Капитен}} |- |CF ||'''22'''||[[Лаутаро Мартинес]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''15'''||[[Николас Гонсалес|Нико Гонсалес]] || || {{subon|63}} |- |FW ||'''9''' ||[[Хулијан Алварес]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''5''' ||[[Леандро Паредес]] || || {{subon|84}} |- |DF ||'''3''' ||[[Николас Таљафико]] || || {{subon|85}} |- |DF ||'''4''' ||[[Гонсало Монтиел]] || {{yel|115}} || {{subon|104}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Лионел Скалони]] |} |valign="top"|[[File:ARG-CPV 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Возиња]] |- |RB ||'''22'''||[[Стивен Мореира]] |- |CB ||'''4''' ||[[Роберто Лопеш (фудбалер 1992)|Роберто Лопеш]] |- |CB ||'''3''' ||[[Дини (фудбалер 1995)|Дини]] |- |LB ||'''13'''||[[Сидни Лопеш Кабрал]] |- |DM ||'''6''' ||[[Кевин Пина (фудбалер)|Кевин Пина]] || {{yel|68}} || {{suboff|100}} |- |RM ||'''20'''||[[Рајан Мендеш]] {{Капитен}} || || {{suboff|80}} |- |CM ||'''15'''||[[Ларош Дуарте]] || || {{suboff|67}} |- |CM ||'''14'''||[[Дерој Дуарте]] || || {{suboff|100}} |- |LM ||'''7''' ||[[Жоване Кабрал]] || || {{suboff|80}} |- |CF ||'''21'''||[[Нуно да Кошта]] || || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''10'''||[[Жамиро Монтеиро]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''19'''||[[Даилон Ливременто]] || || {{subon|67}} |- |MF ||'''17'''||[[Вили Семедо]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''26'''||[[Хелио Варела]] || || {{subon|80}} |- |MF ||'''16'''||[[Јаник Семедо]] || || {{subon|100}} |- |FW ||'''9''' ||[[Жилсон Тавареш]] || || {{subon|100}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Бубиста]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Лионел Меси]] (Аргентина)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="ARG-CPV line-ups"/> <br />{{flagsport|CAN}} Мајкл Барвеген <br />{{flagsport|CAN}} Лајес Арфа <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MEX}} [[Катја Ицел Гарсија|Катја Гарсија]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|USA}} [[Армандо Виљареал]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CRO}} [[Иван Бебек]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} ===Колумбија - Гана=== <section begin=R32-16 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |историја = [[Фудбалски натпревари Колумбија - Гана|Колумбија - Гана]] |дата = 3 јули 2026 |време = 20:30 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|COL}} |резултат = 1–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 |екипа2 = {{fb|GHA}} |голови1 = *[[Џон Аријас|Џ. Аријас]] {{goal|14}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Ароухед|Ароухед]] |локација = [[Канзас Сити (Мисури)|Канзас Сити]] |гледачи = 69.045 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Клеман Тирпен]] }}<section end=R32-16 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _col26h |pattern_b = _col26h |pattern_ra = _col26h |pattern_sh = _col26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FF0000 |title = Колумбија<ref name="COL-GHA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12526/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 32 – Colombia v. Ghana |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gha26h |pattern_b = _gha26h |pattern_ra = _gha26h |pattern_sh = _gha26h |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = FFFFFF |title = Гана<ref name="COL-GHA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Камило Варгас]] |- |RB ||'''2''' ||[[Даниел Муњос (фудбалер)|Даниел Муњос]] |- |CB ||'''23'''||[[Давинсон Санчес]] |- |CB ||'''3''' ||[[Џон Лукуми]] |- |LB ||'''17'''||[[Хоан Мохика]] |- |DM ||'''16'''||[[Џеферсон Лерма]] |- |CM ||'''14'''||[[Густаво Пуерта]] |- |CM ||'''11'''||[[Џон Аријас]] || {{yel|12}} || {{suboff|72}} |- |RF ||'''10'''||[[Хамес Родригес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џон Кордоба]] || || {{suboff|8}} |- |LF ||'''7''' ||[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''25'''||[[Луис Суарес (фудбалер 1997)|Луис Суарес]] || || {{subon|8}} |- |MF ||'''6''' ||[[Ричард Риос]] || {{yel|78}} || {{subon|46}} |- |MF ||'''20'''||[[Хуан Фернандо Кинтеро|Хуан Кинтеро]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''21'''||[[Хаминтон Кампас]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Нестор Лоренцо]] |} |valign="top"|[[File:COL-GHA 2026-07-03.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Лоренс Ати-Зигу]] |- |RB ||'''26'''||[[Марвин Сенаја]] || || {{suboff|13}} |- |CB ||'''23'''||[[Дерик Лукасен]] |- |CB ||'''18'''||[[Џером Опоку]] |- |LB ||'''14'''||[[Гидеон Менса (фудбалер 1998)|Гидеон Менса]] |- |DM ||'''5''' ||[[Томас Партеј]] |- |CM ||'''3''' ||[[Кејлеб Јиренки]] || {{yel|49}} || {{suboff|79}} |- |CM ||'''8''' ||[[Кваси Сибо]] || || {{suboff|62}} |- |RF ||'''19'''||[[Ињаки Вилијамс]] || || {{suboff|62}} |- |CF ||'''9''' ||[[Џордан Ају]] {{Капитен}} || || {{suboff|79}} |- |LF ||'''11'''||[[Антуан Семењо]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Алиду Сеиду]] || {{yel|76}} || {{subon|13}} |- |FW ||'''7''' ||[[Абдул Фатаву]] || {{yel|66}} || {{subon|62}} |- |MF ||'''15'''||[[Елиша Овусу]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''25'''||[[Принс Квабена Аду|Принс Аду]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''24'''||[[Ернест Нуама]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Луис Дијас]] (Колумбија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="COL-GHA line-ups"/> <br />{{flagsport|FRA}} Никола Дано <br />{{flagsport|FRA}} Бенжамен Пажес <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ESP}} [[Алехандро Ернандес Ернандес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Жером Брисар]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|FRA}} [[Вили Делажо]] <br />{{flagsport|CHN}} [[Фу Минг]] |} ==Осминафинале== ===Канада - Мароко=== <section begin=R16-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|CAN}} |резултат = 0–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|50}}, {{goal|82}} [[Азедин Унахи|Унахи]] *{{goal|90+8}} [[Суфијан Рахими|Рахими]] |стадион = [[Стадион НРГ|НРГ]] |локација = [[Хјустон]] |гледачи = 68.777 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Мајкл Оливер (фудбалски судија)|Мајкл Оливер]] }}<section end=R16-1 /> {| style="width:92%" |- |{{Football kit |pattern_la = _can26t |pattern_b = _can26t |pattern_ra = _can26t |pattern_sh = _can26t |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Канада<ref name="CAN-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12539/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Canada v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26a |pattern_b = _mrc26a |pattern_ra = _mrc26a |pattern_sh = _mrc26a |pattern_so = _mrc26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="CAN-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''|| [[Максим Крепо]] |- |RB ||'''2''' ||[[Алистер Џонсон]] |- |CB ||'''15'''||[[Моиз Бомбито]] |- |CB ||'''4''' ||[[Лук де Фужерол]] || {{yel|49}} |- |LB ||'''22'''||[[Ричи Лареја]] || {{yel|40}} || {{suboff|78}} |- |RM ||'''17'''||[[Тејџон Бјукенан]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''23'''||[[Нико Сигур]] || || {{suboff|87}} |- |CM ||'''7''' ||[[Стивен Еуштакио]] {{Капитен}} |- |LM ||'''20'''||[[Али Ахмед]] || || {{suboff|78}} |- |CF ||'''10'''||[[Џонатан Дејвид]] || {{yel|43}} |- |CF ||'''12'''||[[Тани Олувасеји]] || || {{suboff|63}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Кајл Ларин]] || {{yel|67}} || {{subon|63}} |- |FW ||'''24'''||[[Промис Дејвид]] || || {{subon|78}} |- |MF ||'''14'''||[[Џејкоб Шафелбург]] || || {{subon|78}} |- |FW ||'''26'''||[[Џејден Нелсон]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''21'''||[[Џонатан Осорио]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|USA}} [[Џеси Марш]] |} |style="vertical-align:top"|[[File:CAN-MAR 2026-07-04.svg|300px]] |style="vertical-align:top;width:50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} || {{yel|40}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || || {{suboff|87}} |- |CB ||'''25'''||[[Редуан Алал]] || {{yel|20}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|63}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] || {{yel|45}} || {{suboff|87}} |- |LW ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || {{yel|45+6}} || {{suboff|63}} |- |CF ||'''11'''||[[Исмаел Саибари]] || || {{suboff|22}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''9''' ||[[Суфијан Рахими]] || || {{subon|22}} |- |MF ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{subon|63}} |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|63}} |- |DF ||'''5''' ||[[Марван Саадане]] || || {{subon|87}} |- |MF ||'''15'''||[[Самир Ел Мурабет]] || || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Азедин Унахи]] (Мароко)<ref name="CAN-MAR line-ups"/> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="CAN-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} [[Стјуарт Брт]] <br />{{flagsport|ENG}} Џејмс Мејнверинг <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Дани Макели]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ENG}} [[Џаред Жилет]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|NED}} [[Денис Хиглер]] <br />{{flagsport|POL}} [[Томаш Квјатковски]] |} ===Парагвај - Франција=== <section begin=R16-2 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 4 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|PAR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 |екипа2 = {{fb|FRA}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|70|пен.}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |стадион = [[Линколн Фајненшел Филд]] |локација = [[Филаделфија]] |гледачи = 68.324 |судија = {{flagsport|UZB}} [[Илгиз Танташев]] }}<section end=R16-2 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _par26h |pattern_b = _par26h |pattern_ra = _par26h |pattern_sh = _par26h2 |pattern_so = _par26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 000000 |title = Парагвај<ref name="PAR-FRA line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12542/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Paraguay v. France |publisher=[[FIFA]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 4, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _fra26H |pattern_b = _fra26H |pattern_ra = _fra26H |pattern_sh = _fra26H |pattern_so = _fra26H2l |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="PAR-FRA line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''12'''||[[Орландо Хил]] |- |CB ||'''2''' ||[[Густаво Веласкес]] |- |CB ||'''15'''||[[Густаво Гомес]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Омар Алдерете]] || || {{suboff|58}} |- |RWB||'''4''' ||[[Хуан Хосе Касерес]] |- |LWB||'''6''' ||[[Хуниор Алонсо]] |- |RM ||'''10'''||[[Мигел Алмирон]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''8''' ||[[Диего Гомес Амариља|Диего Гомес]] || || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Андрес Кубас]] |- |LM ||'''23'''||[[Матијас Галарса]] |- |CF ||'''19'''||[[Хулио Енсисо (фудбалер 2004)|Хулио Енсисо]] || || {{suboff|61}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''13'''||[[Хосе Канале]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''24'''||[[Густаво Кабаљеро]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''21'''||[[Габриел Авалос]] || || {{subon|71}} |- |MF ||'''11'''||[[Маурисио Магаљаеш Прадо|Маурисио]] || || {{subon|71}} |- |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Густаво Алфаро]] |} |valign="top"|[[File:PAR-FRA 2026-07-04.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{yel|81}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] || || {{suboff|84}} |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] || {{yel|90+7}} |- |LW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{yel|19}} || {{suboff|61}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''24'''||[[Рајан Шерки]] || || {{subon|84}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Орландо Хил]] (Парагвај)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="PAR-FRA line-ups"/> <br />{{flagsport|UZB}} Андреј Цапенко <br />{{flagsport|UZB}} Тимур Гајнулин <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Абдулрахман Ал-Џасим]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] <br />{{flagsport|USA}} [[Џо Дикерсон]] |} ===Бразил - Норвешка=== <section begin=R16-3 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|BRA}} |резултат = 1–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 |екипа2 = {{fb|NOR}} |голови1 = *[[Нејмар]] {{goal|90+10|пен.}} |голови2 = *{{goal|79}}, {{goal|90}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] |стадион = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]] |локација = [[Ист Ратерфорд]] |гледачи = 80.663 |судија = {{flagsport|USA}} [[Исмаил Елфат]] }}<section end=R16-3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _bra26h |pattern_b = _bra26h |pattern_ra = _bra26h |pattern_sh = _bra26h |pattern_so = _bra26hl |leftarm = FFE540 |body = FFE540 |rightarm = FFE540 |shorts = 4080FF |socks = FFFFFF |title = Бразил<ref name="BRA-NOR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12541/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Brazil v. Norway |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _nor26h |pattern_b = _nor26h |pattern_ra = _nor26h |pattern_sh = _nor26h |pattern_so = |leftarm = BA0C2F |body = BA0C2F |rightarm = BA0C2F |shorts = FFFFFF |socks = 00205B |title = Норвешка<ref name="BRA-NOR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Алисон Бекер|Алисон]] |- |RB ||'''13'''||[[Данило Луис да Силва|Данило Луис]] |- |CB ||'''4''' ||[[Маркос Аоас Кореа|Маркињос]] {{Капитен}} |- |CB ||'''3''' ||[[Габриел Магаљаеш]] |- |LB ||'''16'''||[[Даглас Сантос (фудбалер 1994)|Даглас Сантос]] |- |DM ||'''5''' ||[[Каземиро]] |- |CM ||'''8''' ||[[Бруно Гимараеш]] || || {{suboff|79}} |- |CM ||'''22'''||[[Габриел Мартинели]] || || {{suboff|67}} |- |RF ||'''26'''||[[Рајан (фудбалер 2006)|Рајан]] || || {{suboff|67}} |- |CF ||'''9''' ||[[Матеуш Куња]] || || {{suboff|58}} |- |LF ||'''7''' ||[[Винисиус Жуниор]] |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |FW ||'''19'''||[[Ендрик]] || || {{subon|58}} |- |MF ||'''18'''||[[Данило дос Сантос де Оливеира|Данило Сантос]] || || {{subon|67}} |- |FW ||'''10'''||[[Нејмар]] || {{yel|90+6}} || {{subon|67}} |- |MF ||'''2''' ||[[Едерсон (фудбалер 1999)|Едерсон]] || || {{subon|79}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ITA}} [[Карло Анчелоти]] |} |valign="top"|[[File:BRA-NOR 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Ерјан Ниланд]] |- |RB ||'''26'''||[[Јулијан Рајерсон]] || {{suboff|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Кристофер Ајер]] |- |CB ||'''17'''||[[Торбјерн Хегем]] |- |LB ||'''5''' ||[[Давид Мелер Волфе]] || {{suboff|90+5}} |- |DM ||'''8''' ||[[Сандер Берге]] |- |CM ||'''10'''||[[Мартин Едегор]] {{Капитен}} |- |CM ||'''6''' ||[[Патрик Берг]] |- |RF ||'''7''' ||[[Александер Серлот]] || {{suboff|46}} |- |CF ||'''9''' ||[[Ерлинг Холанд]] |- |LF ||'''20'''||[[Антонио Нуса]] || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Замени''' |- |FW ||'''22'''||[[Оскар Боб]] || {{subon|46}} |- |FW ||'''21'''||[[Андреас Шелдеруп]] || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Фредрик Аурснес]] || {{subon|63}} |- |DF ||'''4''' ||[[Лео Естогор]] || {{subon|90+5}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Столе Солбакен]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Ерлинг Холанд]] (Норвешка)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="BRA-NOR line-ups"/> <br />{{flagsport|USA}} Кори Паркер <br />{{flagsport|USA}} Кајл Еткинс <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|HON}} [[Саид Мартинес]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|ESP}} [[Карлос дел Серо Гранде]] |} ===Мексико - Англија=== <section begin=R16-4 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 5 јули 2026 |време = 18:00 [[UTC−06:00|UTC−6]] |екипа1 = {{fb-rt|MEX}} |резултат = 2–3 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 |екипа2 = {{fb|ENG}} |голови1 = *[[Хулијан Кињонес|Кињонес]] {{goal|42}} *[[Раул Хименес|Хименес]] {{goal|69|пен.}} |голови2 = *{{goal|36}}, {{goal|38}} [[Џуд Белингам|Белингам]] *{{goal|60|пен.}} [[Хари Кејн|Кејн]] |стадион = [[Стадион Aцтека|Ацтека]] |локација = [[Мексико (град)|Мексико Сити]] |гледачи = 80,824 |судија = {{flagsport|AUS}} [[Алиреза Фагани]] }}<section end=R16-4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _mex26h |pattern_b = _mex26hA |pattern_ra = _mex26h |pattern_sh = _mex26h |pattern_so = _mex26hl |leftarm = 3a7257 |body = 3a7257 |rightarm = 3a7257 |shorts = FFFFFF |socks = DE0000 |title = Мексико<ref name="MEX-ENG line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12540/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Mexico v. England |publisher=[[FIFA]] |date=July 5, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _eng26H |pattern_b = _eng26H |pattern_ra = _eng26H |pattern_sh = _eng26A |pattern_so = _eng26Hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Англија<ref name="MEX-ENG line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Раул Ранхел (фудбалер)|Раул Ранхел]] |- |RB ||'''2''' ||[[Хорхе Санчес (фудбалер 1997)|Хорхе Санчес]] || {{yel|71}} || {{suboff|79}} |- |CB ||'''3''' ||[[Сесар Монтес]] {{Капитен}} || || {{suboff|46}} |- |CB ||'''5''' ||[[Хоан Васкес (фудбалер 1998)|Хоан Васкес]] || {{yel|90+8}} |- |LB ||'''23'''||[[Хесус Гаљардо]] |- |DM ||'''6''' ||[[Ерик Лира]] |- |CM ||'''19'''||[[Хилберто Мора (фудбалер 2008)|Хилберто Мора]] || || {{suboff|61}} |- |CM ||'''7''' ||[[Луис Ромо]] || || {{suboff|61}} |- |RF ||'''25'''||[[Роберто Алварадо]] |- |CF ||'''9''' ||[[Раул Хименес]] |- |LF ||'''16'''||[[Хулијан Кињонес]] || || {{suboff|81}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''4''' ||[[Едсон Алварес]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''26'''||[[Брајан Гутиерес]] || || {{subon|61}} |- |FW ||'''11'''||[[Сантјаго Хименес]] || || {{subon|61}} |- |MF ||'''8''' ||[[Алваро Фидалго]] || || {{subon|79}} |- |FW ||'''22'''||[[Гиљермо Мартинес (фудбалер)|Гиљермо Мартинес]] || || {{subon|81}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Хавиер Агире]] |} |valign="top"|[[File:MEX-ENG 2026-07-05.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Џордан Пикфорд]] |- |RB ||'''26'''||[[Џарел Кванза]] || {{sent off|0|54}} |- |CB ||'''2''' ||[[Езри Конса]] |- |CB ||'''6''' ||[[Марк Гехи]] || {{yel|68}} |- |LB ||'''3''' ||[[Нико О'Рајли]] || {{yel|72}} || {{suboff|75}} |- |CM ||'''8''' ||[[Елиот Андерсон (фудбалер)|Елиот Андерсон]] || || {{suboff|75}} |- |CM ||'''4''' ||[[Деклан Рајс]] || {{yel|1}} |- |RW ||'''7''' ||[[Букајо Сака]] || || {{suboff|57}} |- |AM ||'''10'''||[[Џуд Белингам]] |- |LW ||'''18'''||[[Антони Гордон (фудбалер)|Антони Гордон]] |- |CF ||'''9''' ||[[Хари Кејн]] {{Капитен}} || || {{suboff|90}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''5''' ||[[Џон Стоунс]] || || {{subon|57}} |- |DF ||'''15'''||[[Дан Брн]] || || {{subon|75}} |- |DF ||'''25'''||[[Џед Спенс]] || || {{subon|75}} |- |MF ||'''17'''||[[Морган Роџерс]] || || {{subon|90}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|GER}} [[Томас Тухел]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Џуд Белингам]] (Англија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="MEX-ENG line-ups"/> <br />{{flagsport|AUS}} Џорџ Лакринидис <br />{{flagsport|AUS}} Џејмс Линдзи <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|MAR}} [[Џалал Џајед]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало (фудбалски судија)|Николас Гало]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|CHL}} [[Хуан Лара (фудбалски судија)|Хуан Лара]] <br />{{flagsport|VEN}} [[Хуан Сото (фудбалски судија)|Хуан Сото]] |} ===Португалија - Шпанија=== <section begin=R16-5 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 14:00 [[UTC−05:00|UTC−5]] |екипа1 = {{fb-rt|POR}} |резултат = 0–1 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 |екипа2 = {{fb|ESP}} |голови1 = |голови2 = *{{goal|90+1}} [[Микел Мерино|Мерино]] |стадион = [[Стадион AT&T|AT&T]] |локација = [[Арлингтон (Тексас)|Арлингтон]] |гледачи = 70.649 |судија = {{flagsport|ENG}} [[Антони Тејлор (фудбалски судија)|Антони Тејлор]] }}<section end=R16-5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _por26h |pattern_b = _por26h |pattern_ra = _por26h |pattern_sh = _por26h |pattern_so = _por26h2l |leftarm = a73737 |body = a73737 |rightarm = a73737 |shorts = a73737 |socks = a73737 |title = Португалија<ref name="POR-ESP line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12538/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – Portugal v. Spain |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp26a |pattern_b = _esp26a |pattern_ra = _esp26a |pattern_sh = _esp26a2 |pattern_so = _esp26a2l |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Шпанија<ref name="POR-ESP line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Диого Кошта]] |- |RB ||'''20'''||[[Жоао Кансело]] || || {{suboff|71}} |- |CB ||'''3''' ||[[Рубен Дијаш]] |- |CB ||'''13'''||[[Ренато Веига]] || {{yel|90+3}} |- |LB ||'''25'''||[[Нуно Мендеш]] || || {{suboff|56}} |- |CM ||'''15'''||[[Жоао Невеш]] |- |CM ||'''23'''||[[Витиња]] || || {{suboff|83}} |- |RW ||'''18'''||[[Педро Нето]] || || {{suboff|83}} |- |AM ||'''8''' ||[[Бруно Фернандеш]] |- |LW ||'''11'''||[[Жоао Феликс]] || || {{suboff|71}} |- |CF ||'''7''' ||[[Кристијано Роналдо]] {{Капитен}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |DF ||'''2''' ||[[Нелсон Семедо]] || || {{subon|56}} |- |FW ||'''17'''||[[Рафаел Леао]] || || {{subon|71}} |- |DF ||'''5''' ||[[Диого Дало]] || || {{subon|71}} |- |FW ||'''26'''||[[Франсиско Консеисао]] || || {{subon|83}} |- |MF ||'''10'''||[[Бернардо Силва]] || {{yel|89}} || {{subon|83}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ESP}} [[Роберто Мартинес]] |} |valign="top"|[[File:POR-ESP 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Унаи Симон]] |- |RB ||'''12'''||[[Педро Поро]] |- |CB ||'''22'''||[[Пау Кубарси]] |- |CB ||'''14'''||[[Емерик Лапорт]] |- |LB ||'''24'''||[[Марк Кукуреља]] |- |DM ||'''16'''||[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] {{Капитен}} |- |CM ||'''10'''||[[Дани Олмо]] || || {{suboff|85}} |- |CM ||'''20'''||[[Педро]] || || {{suboff|85}} |- |RF ||'''19'''||[[Ламин Јамал]] |- |CF ||'''21'''||[[Микел Ојарсабал]] || || {{suboff|90+7}} |- |LF ||'''15'''||[[Алекс Баена]] || || {{suboff|75}} |- |colspan=3|'''Замена:''' |- |FW ||'''7''' ||[[Феран Торес]] || {{yel|90+8}} || {{subon|75}} |- |MF ||'''6''' ||[[Микел Мерино]] || || {{subon|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Фабијан Руис]] || || {{subon|85}} |- |FW ||'''26'''||[[Борха Иглесијас]] || || {{subon|90+7}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Луис де ла Фуенте (фудбалер 1961)|Луис де ла Фуенте]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Родри (фудбалер 1996)|Родри]] (Шпанија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="POR-ESP line-ups"/> <br />{{flagsport|ENG}} Гари Бесвик <br />{{flagsport|ENG}} Адам Нан <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Феликс Цвајер]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|GER}} [[Бастијан Данкерт]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} Антонио Гарсија <br />{{flagsport|ITA}} [[Марко Ди Бело]] |} ===САД - Белгија=== <section begin=R16-6 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 6 јули 2026 |време = 17:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|USA}} |резултат = 1–4 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 |екипа2 = {{fb|BEL}} |голови1 = *[[Малик Тилман|Тилман]] {{goal|31}} |голови2 = *{{goal|{{0}}9}}, {{goal|33}} [[Шарл Де Кетеларе|Де Кетеларе]] *{{goal|57}} [[Ханс Ванакен|Ванакен]] *{{goal|90+1}} [[Ромелу Лукаку|Лукаку]] |стадион = [[Лумен Филд]] |локација = [[Сиетл]] |гледачи = 66.925 |судија = {{flagsport|JOR}} [[Адхам Махадмех]] }}<section end=R16-6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _usa26a |pattern_b = _usa26a |pattern_ra = _usa26a |pattern_sh = _usa26a |pattern_so = |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = 090b02 |title = САД<ref name="USA-BEL line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12543/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Round of 16 – USA v. Belgium |publisher=[[FIFA]] |date=July 6, 2026 |access-date=July 6, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _bel26a |pattern_b = _bel26a |pattern_ra = _bel26a |pattern_sh = _bel26a |pattern_so = _adidasblackl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Белгија<ref name="USA-BEL line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''24'''||[[Мат Фрис]] |- |CB ||'''16'''||[[Алекс Фриман]] |- |CB ||'''3''' ||[[Крис Ричардс (фудбалер)|Крис Ричардс]] |- |CB ||'''13'''||[[Тим Рим]] {{Капитен}} |- |RM ||'''2''' ||[[Сержињо Дест]] || || {{suboff|46}} |- |CM ||'''17'''||[[Малик Тилман]] || {{yel|69}} |- |CM ||'''4''' ||[[Тајлер Адамс]] || || {{suboff|72}} |- |CM ||'''8''' ||[[Вестон Мекени]] || {{yel|35}} |- |LM ||'''5''' ||[[Антони Робинсон]] || || {{suboff|90+2}} |- |CF ||'''10'''||[[Кристијан Пулишиќ]] || || {{suboff|59}} |- |CF ||'''20'''||[[Фоларин Балогун]] || || {{suboff|90+2}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''7''' ||[[Џовани Рејна]] || || {{subon|46}} |- |MF ||'''14'''||[[Себастијан Берхалтер]] || || {{subon|59}} |- |FW ||'''9''' ||[[Рикардо Пепи]] || || {{subon|72}} |- |FW ||'''19'''||[[Хаџи Рајт]] || || {{subon|90+2}} |- |DF ||'''18'''||[[Макс Арфстен]] || || {{subon|90+2}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|ARG}} [[Маурисио Почетино]] |} |valign="top"|[[File:USA-BEL 2026-07-06.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Тибо Куртоа]] |- |RB ||'''21'''||[[Тимоти Кастањ]] |- |CB ||'''25'''||[[Натан Нгој]] |- |CB ||'''4''' ||[[Брендон Мехеле]] |- |LB ||'''5''' ||[[Максим Де Кујпер]] |- |CM ||'''24'''||[[Амаду Онана]] || {{suboff|21}} |- |CM ||'''23'''||[[Николас Раскин]] || {{suboff|89}} |- |RW ||'''14'''||[[Доди Лукебакио]] || {{suboff|67}} |- |AM ||'''8''' ||[[Јури Тилеманс]] {{Капитен}} |- |LW ||'''10'''||[[Леандро Тросар]] || {{suboff|89}} |- |CF ||'''17'''||[[Шарл Де Кетеларе]] || {{suboff|67}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''20'''||[[Ханс Ванакен]] || {{subon|21}} |- |FW ||'''11'''||[[Жереми Доку]] || {{subon|67}} |- |FW ||'''9''' ||[[Ромелу Лукаку]] || {{subon|67}} |- |MF ||'''22'''||[[Алексис Салемакерс]] || {{subon|89}} |- |MF ||'''6''' ||[[Аксел Витсел]] || {{subon|89}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|{{flagsport|FRA}} [[Руди Гарсија]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Шарл Де Кетеларе]] (Белгија)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="USA-BEL line-ups"/> <br />{{flagsport|JOR}} Мохамед Ал-Калаф <br />{{flagsport|JOR}} Ахмад Ал-Роале <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|GAB}} [[Пјер Ачо]] <br />'''[[Video assi0stant referee]]:''' <br />{{flagsport|QAT}} [[Хамис Ал-Мари]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|COL}} [[Николас Гало]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] |} ===Аргентина - Египет=== <section begin=R16-7 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 12:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|ARG}} |резултат = 3–2 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 |екипа2 = {{fb|EGY}} |голови1 = *[[Кристијан Ромеро|Ромеро]] {{goal|79}} *[[Лионел Меси|Меси]] {{goal|83}} *[[Енцо Фернандес|Фернандес]] {{goal|90+2}} |голови2 = *{{goal|15}} [[Јасер Ибрахим|Ибрахим]] *{{goal|67}} [[Мостафа Зико|Зико]] |стадион = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]] |локација = [[Атланта]] |гледачи = 68.239 |судија = {{flagsport|FRA}} [[Франсоа Летексје]] }}<section end=R16-7 /> ===Швајцарија - Колумбија=== <section begin=R16-8 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 7 јули 2026 |време = 13:00 [[UTC−07:00|UTC−7]] |екипа1 = {{fb-rt|SUI}} |резултат = 0–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 |екипа2 = {{fb|COL}} |голови1 = |голови2 = |aet = yes |пенали1= *[[Гранит Џака|Џака]] {{pengoal}} *[[Зеки Амдуни|Амдуни]] {{pengoal}} *[[Мануел Аканџи|Аканџи]] {{penmiss}} *[[Седрик Итен|Итен]] {{pengoal}} *[[Рубен Варгас|Варгас]] {{pengoal}} |пенали=3–4 |пенали2= *{{pengoal}} [[Хуан Фернандо Кинтеро|Кинтеро]] *{{penmiss}} [[Давинсон Санчес|Санчес]] *{{pengoal}} [[Хаминтон Кампас|Кампас]] *{{penmiss}} [[Чучо Ернандес|Ернандес]] *{{pengoal}} [[Луис Дијас (фудбалер 1997)|Дијас]] |стадион = [[БиСи Плејс]] |локација = [[Ванкувер]] |гледачи = 52.497 |судија = {{flagsport|SLV}} [[Иван Бартон]] }}<section end=R16-8 /> ==Четвртфинале== ===Франција - Мароко=== <section begin=QF-1 />{{Football box no.2 |nobars = 1 |дата = 9 јули 2026 |време = 16:00 [[UTC−04:00|UTC−4]] |екипа1 = {{fb-rt|FRA}} |резултат = 2–0 |извештај = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 |екипа2 = {{fb|MAR}} |голови1 = *[[Килијан Мбапе|Мбапе]] {{goal|60}} *[[Усман Дембеле|Дембеле]] {{goal|66}} |голови2 = |стадион = [[Стадион Жилет|Жилет]] |локација = [[Фоксборо]] |гледачи = 63.811 |судија = {{flagsport|ARG}} [[Факундо Тељо]] }}<section end=QF-1 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _fra26a |pattern_b = _fra26a |pattern_ra = _fra26a |pattern_sh = _fra26a |pattern_so = _fra26al |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Франција<ref name="FRA-MAR line-ups">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/r12545/pdf/TacticalLineup-English.pdf |title=Tactical Line-up – Quarter-final – France v. Morocco |publisher=[[FIFA]] |date=July 9, 2026 |access-date=July 9, 2026}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _mrc26h |pattern_b = _mrc26h |pattern_ra = _mrc26h |pattern_sh = _mrc26h2 |pattern_so = _mrc26hl |leftarm = |body = |rightarm = |shorts = |socks = |title = Мароко<ref name="FRA-MAR line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''16'''||[[Мајк Мењан]] |- |RB ||'''5''' ||[[Жул Кунде]] || {{suboff|87}} |- |CB ||'''4''' ||[[Дајо Упамекано]] |- |CB ||'''17'''||[[Вилијам Салиба]] |- |LB ||'''3''' ||[[Лука Дињ]] |- |CM ||'''6''' ||[[Ману Коне]] || {{suboff|71}} |- |CM ||'''14'''||[[Адријан Рабио]] |- |RW ||'''7''' ||[[Усман Дембеле]] |- |AM ||'''11'''||[[Мајкл Олисе]] |- |LW ||'''20'''||[[Дезире Дуе]] || {{suboff|77}} |- |CF ||'''10'''||[[Килијан Мбапе]] {{Капитен}} || {{suboff|77}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''18'''||[[Ворен Заир-Емри]] || {{subon|71}} |- |FW ||'''22'''||[[Жан-Филип Матета]] || {{subon|77}} |- |FW ||'''12'''||[[Бредли Баркола]] || {{subon|77}} |- |DF ||'''2''' ||[[Мало Густо]] || {{subon|87}} |- |colspan=3|'''Сеелктор:''' |- |colspan=3|[[Дидје Дешан]] |} |valign="top"|[[File:FRA-MAR 2026-07-09.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Јасин Буну]] |- |RB ||'''2''' ||[[Ашраф Хакими]] {{Капитен}} |- |CB ||'''14'''||[[Иса Диоп (фудбалер)|Иса Диоп]] || {{yel|63}} |- |CB ||'''3''' ||[[Нусаир Мазрауи]] |- |LB ||'''26'''||[[Анас Салах-Един]] || || {{suboff|74}} |- |CM ||'''6''' ||[[Ајуб Буади]] || || {{suboff|62}} |- |CM ||'''24'''||[[Нил Ел Ајнауи]] |- |RW ||'''10'''||[[Браим Дијас]] || || {{suboff|74}} |- |AM ||'''8''' ||[[Азедин Унахи]] |- |LW ||'''7''' ||[[Шемсдин Талби]] || || {{suboff|85}} |- |CF ||'''23'''||[[Билал Ел Ханус]] || || {{suboff|62}} |- |colspan=3|'''Замени:''' |- |MF ||'''4''' ||[[Софјан Амрабат]] || || {{subon|62}} |- |FW ||'''9''' ||[[Суфјан Рахими]] || || {{subon|62}} |- |DF ||'''13'''||[[Закарија Ел Уахди]] || || {{subon|74}} |- |MF ||'''16'''||[[Џесим Јасин]] || || {{subon|74}} |- |FW ||'''17'''||[[Амин Сбаи]] || || {{subon|85}} |- |colspan=3|'''Селектор:''' |- |colspan=3|[[Мохамед Уахби]] |} |} {| style="width:100%; font-size:90%;" | '''Играч на натпреварот:''' <br />[[Килијан Мбапе]] (Франција)<ref name="MOTM" /> '''[[Помошен судија (фудбал)|Помошни судии]]:'''<ref name="FRA-MAR line-ups"/> <br />{{flagsport|ARG}} [[Хуан Пабло Белати]] <br />{{flagsport|ARG}} [[Габриел Шаде]] <br />'''[[Помошен судија (фудбал)#Четврти судија|Четврти судија]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Дарио Ерера (фудбалски судија)|Дарио Ерера]] <br />'''[[Video assistant referee]]:''' <br />{{flagsport|ARG}} [[Ернан Мастранџело]] <br />'''[[Video assistant referee#Помошен video assistant referee|Помошни VAR судии]]:''' <br />{{flagsport|URU}} [[Леодан Гонсалес]] <br />{{flagsport|NIC}} [[Татјана Гусман]] |} == Наводи == {{наводи}} {{Светско првенство во фудбал 2026}} [[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Нокаут фаза]] 56pftio7zneq26jkef8wwqv7nszuejb 0 1399377 5590085 5590041 2026-07-10T13:01:22Z Carshalton 30527 /* Репрезентативна кариера */ 5590085 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 7il4ws6li6qqjv0dlk84ou1r08yea6h 5590090 5590085 2026-07-10T13:07:08Z Carshalton 30527 /* Репрезентативна кариера */ 5590090 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Фоларин Балогун | image = [[Податотека:Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-64.jpg|220п]] | fullname = Фоларин Џери Балогун<ref>{{cite web |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |title=List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2018 and 31/07/2018 |publisher=The Football Association |page=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024160503/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/july-2018.ashx |archive-date=October 24, 2019}}</ref> | height = {{height|m=1.78}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2001|7|3}} | cityofbirth = [[Бруклин]] | countryofbirth = [[САД]]<ref>{{Cite news |last=Di Stasio |first=Arnaud |date=December 11, 2022 |title=Folarin Balogun: 'I'm going to make a decision soon' |publisher=Ligue 1 |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |url-status=live |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207085951/https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2022/11/12/folarin-balogun-i-m-going-to-make-a-decision-soon |archive-date=February 7, 2023}}</ref> | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]]<br>{{flagsport|USA}} [[САД]] (од 2023) | currentclub = {{Fb team Monaco}} | clubnumber = 9 | position = {{Football/MF}} | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years1 = 2020-2023 | caps1 = 2 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Arsenal}} | years2 = 2022 | caps2 = 18 | goals2 = 3 | clubs2 = →{{Fb team Middlesbrough}} | years3 = 2022-2023 | caps3 = 37 | goals3 = 21 | clubs3 = →{{Fb team Reims}} | years4 = 2023- | caps4 = 72 | goals4 = 24 | clubs4 = {{Fb team Monaco}} | nationalyears1 = 2018 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|Англија 17]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|САД 18]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears4 = 2020 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|Англија 20]] | nationalyears5 = 2021-2022 | nationalcaps5 = 13 | nationalgoals5 = 7 | nationalteam5 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|Англија 21]] | nationalyears6 = 2023- | nationalcaps6 = 31 | nationalgoals6 = 12 | nationalteam6 = {{flagsport|USA}} [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]] }} '''Фоларин Џери Балогун''' (роден на [[3 јули]] [[2021]] година, во [[Бруклин]]) — [[САД|американскo]]-[[Англија|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Monaco}} и на [[Фудбалска репрезентација на САД|американската репрезентација]]. ==Биографија== Балогун е роден во [[Бруклин]], [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], од [[Јоруба]]-[[Нигерија|нигериски]] родители.<ref>{{Cite web |last=Chédeville |first=Damien |date=August 31, 2023 |title=All you need to know about Folarin Balogun |url=https://www.asmonaco.com/en/need-to-know-folarin-balogun/ |access-date=November 20, 2025 |website=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ussoccer.com/players/b/folarin-balogun|title=Folarin Balogun &#124; USMNT &#124; Official U.S. Soccer Website|website=ussoccer.com}}</ref> Неговите родители живееле во [[Лондон]] и го посетиле [[Њујорк]] кога неговата мајка била бремена седми месец со него. Персоналот на авиокомпанијата не ѝ дозволил да се качи на семејниот повратен лет за Лондон поради безбедносни причини со напреднатата бременост, а Балогун подоцна се родил во Њујорк.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2026/06/13/usmnt-vs-paraguay-world-cup-2026-live-score-latest-updates/ |title= American hero is the boy who came through Arsenal’s academy|date=June 13, 2026 |first=James |last=Ducker|work=The Telegraph }}</ref> Тој се вратил во [[Англија]] со своите родители кога имал два месеци и израснал во Лондон.<ref>{{cite news |title=Mikel Arteta sends message to Arsenal contract rebel Folarin Balogun |url=https://metro.co.uk/2020/10/30/mikel-arteta-sends-message-to-arsenal-contract-rebel-folarin-balogun-13505305/ |access-date=November 3, 2020 |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |date=October 30, 2020 |location=[[London]]}}</ref><ref name="ESPN2018">{{cite news |last1=Karen |first1=Mattias |title=U.S. under-18s call up promising Arsenal prospect Folarin Balogun |url=https://www.espn.com/soccer/arsenal/story/3605487/us-under-18s-call-up-promising-arsenal-prospect-folarin-balogun |access-date=November 3, 2020 |work=[[ESPN]] |date=August 20, 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=O'Halloran |first1=Connor |date=October 12, 2023 |title=Folarin Balogun's winding, fateful path to Monaco and USMNT |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38640119/folarin-balogun-usmnt-monaco-arsenal-reims |access-date=September 15, 2025 |website=ESPN}}</ref> ==Технички карактеристики== Многу брз и вешт [[Напад (фудбал)#Централен напаѓач|централен напаѓач]], способен да напаѓа во длабочина.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2001/folarin-balogun-talento-inglese-classe-2001/|title=Folarin Balogun: talento inglese classe 2001|data=14 ottobre 2019}}</ref> Неговата посилна нога е десната, но може да шутира опасно и со левата. Неговата игра е многу едноставна, а меѓу главните квалитети по кои се издвојува се одличното движење во просторот, асистенциите, изведувањето на пенали, ударот од средна дистанца и моќниот шут.<ref>{{Cite web|url=https://www.thescoutingapp.com/blog/scouting-report-folarin-balogun-224|title=Scouting Report: Folarin Balogun|language=it|access-date=2026-02-19}}</ref> Има и добра индивидуална техника поради што се смета за еден од најдобрите напаѓачи во американскиот фудбал. ==Клупска кариера== ===Арсенал=== Балогун се приклучил на академијата на [[ФК Арсенал|Арсенал]] на осумгодишна возраст, откако бил скаутиран додека играл за неговиот претходен тим од Сандеј лигата, Алдерсбрук.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/arsenal-academy-update-smith-rowe-balogun-set-for/qu2ix5ne8n0i1cq2j6ulpyfvw|title=Arsenal academy update: Smith-Rowe, Willock & Balogun set for breakthrough campaign|first=Chris|last=Wheatley|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=September 4, 2018|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="YG">{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/young-gun-folarin-balogun|title=Young Gun: Folarin Balogun|publisher=Arsenal F.C.|date=July 12, 2018|access-date=March 29, 2019}}</ref> Пред да дојде на проба во Арсенал, тој бил на проби кај нивните ривали од Северен Лондон, [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]] и речиси потпишал за нив.<ref name="YG" /> Во 2017 година, Балогун беше составен дел од тимот на [[ФК Арсенал резерви и академија|Арсенал под 16 години]] предводен од [[Тревор Бамстед]], кој го освоил Купот „[[Лиам Брејди]]“, победувајќи ги [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Манчестер Јунајтед резерви и академија|Манчестер Јунајтед]] и [[Младински сектор на ФК Јувентус|Јувентус]].<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/news-archive/20170403/under-16s-lift-liam-brady-cup|title=Under-16s lift Liam Brady cup|publisher=Arsenal F.C.|date=April 3, 2017|access-date=February 7, 2023}}</ref> Во февруари 2019 година, тој го потпишал првиот професионален договор со клубот.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/sports/football/folarin-balogun-of-nigerian-descent-signs-professional-contract-with-arsenal/phb0e9z|title=Nigerian born Folarin Balogun signs professional contract with Arsenal|first=Tosin|last=Abayomi|date=February 14, 2019|access-date=March 29, 2019|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Во јули 2020 година, откако не успеал да се договори за нов договор со Арсенал, тој бил поврзуван со трансфер надвор од клубот, особено по испратената понудата за трансфер од [[ФК Брентфорд|Брентфорд]] вредна 8 милиони фунти.<ref>{{cite news|url=https://metro.co.uk/2020/07/03/folarin-balogun-appears-confirm-arsenal-exit-instagram-failing-agree-new-contract-12940127/|title=Folarin Balogun appears to confirm Arsenal decision on Instagram|newspaper=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|publisher=[[DMG Media]]|date=July 3, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/12040157/folarin-balogun-arsenal-demand-8m-for-brentford-target|title=Folarin Balogun: Arsenal demand £8m for Brentford target|first=Lyall|last=Thomas|website=[[Sky Sports]]|date=July 31, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref> На 29 октомври 2020 година, Балогун го направил своето деби за првиот тим на Арсенал, влегувајќи како замена во 74-тата минута од натпреварот од групната фаза на [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|Лига Европа]] против [[ФК Дандолк|Дандолк]].<ref name="auto3">{{cite web|url=https://www.football.london/arsenal-fc/players/balogun-arsenal-debut-dundalk-win-19190423|title='Better than Firmino!' – Arsenal fans go nuts after Mikel Arteta's Folarin Balogun decision|first=George|last=Smith|website=[[Football.london]]|date=October 29, 2020|access-date=November 3, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 ноември, тој го постигнал својот прв сениорски гол, во друг натпреваар од групната фаза на Лигата на Европа против [[ФК Молде|Молде]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55071648|title=Molde 0-3 Arsenal: Nicolas Pepe praised by Mikel Arteta|website=BBC Sport|date=November 26, 2020|access-date=November 26, 2020}}</ref><ref name="2020-21" /> На 26 април 2021 година, Балогун потпишал нов долгорочен договор со клубот.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-signs-new-long-term-contract|title=Folarin Balogun signs new long-term contract|publisher=Arsenal F.C.|date=April 26, 2021|access-date=April 26, 2021}}</ref> На 13 август, Балогун го имал своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во поразот со 2–0 од Брентфорд.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4202750/2021/08/13/folarin-balogun-starts-his-first-premier-league-game-for-arsenal-vs-brentford/|title=Folarin Balogun starts his first Premier League game for Arsenal vs Brentford|first=Art|last=de Roché|publisher=[[The Athletic]]|date=August 13, 2021|access-date=August 13, 2021}}</ref> ===Мидлсбро и Ремс=== На 12 јануари 2022 година, тој се приклучил на екипата на [[ФК Мидлсбро|Мидлсбро]] во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] на позајмица до крајот на сезоната.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/59966748|title=Arsenal loan striker Balogun to Boro|website=BBC Sport|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-middlesbrough-loan|title=Folarin Balogun joins Middlesbrough on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mfc.co.uk/news/folarin-balogun-joins-boro-on-loan|title=Folarin Balogun Joins Boro On Loan|publisher=Middlesbrough F.C.|date=January 12, 2022|access-date=January 12, 2022}}</ref> На 8 март, тој го постигнал својот прв гол во дресот на „Боро“ во поразот од 4–1 од [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59787646|title=Sheffield United 4-1 Middlesbrough: Chris Wilder's return to Bramall Lane ends in heavy defeat|website=BBC Sport|date=March 8, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> и подоцна постигнал гол во две последователни победи над [[ФК Бирмингем Сити|Бирмингем Сити]] и [[ФК Питерборо Јунајтед|Питерборо Јунајтед]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60656890|title=Birmingham City 0-2 Middlesbrough: Boro move back into top six with routine win|website=BBC Sport|date=March 15, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/60883486|title=Peterborough United 0-4 Middlesbrough: Boro win boosts play-off hopes|website=BBC Sport|date=April 2, 2022|access-date=May 31, 2025}}</ref> Во август 2022 година, тој се преселил на позајмица во францускиот клуб [[ФК Ремс|Ремс]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/folarin-balogun-joins-stade-de-reims-loan|title=Folarin Balogun joins Stade de Reims on loan|publisher=Arsenal F.C.|date=August 3, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/arsenal-transfer-news-balogun-reims-loan-b1016474.html|title=Arsenal confirm exit as clear-out continues but striker will be back|first=George|last=Flood|date=August 3, 2022|website=Evening Standard}}</ref> Балогун постигна гол на своето деби за клубот на 7 август, во поразот со 4–1 од [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]; во истиот натпревар, друг позајмен играч од Арсенал, [[Нуно Тавареш]], исто така на своето деби, постигнал гол за Марсеј.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/marseille-4-1-reims-arsenal-loanees-nuno-tavares-folarin-balogun-grab-debut-goals|title=Marseille 4-1 Reims: Arsenal loanees Nuno Tavares & Folarin Balogun grab debut goals|website=90min|date=August 7, 2022|access-date=January 31, 2023}}</ref> На 29 јануари 2023 година, Балогун постигнал гол во судиското продолжение за да спаси бод за својот тим во ремито 1–1 на гости против лидерот во првенството [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]].<ref name=PSGgoal>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64448519|title=Paris Saint Germain 1-1 Reims|website=BBC Sport|date=January 29, 2023|access-date=January 31, 2023}}</ref> Тоа бил неговиот единаесетти гол во [[Лига 1 (Франција)|Лига 1]] во текот на [[Лига 1 (Франција) 2022–2023|сезоната 2022-2023]], повеќе од кој било друг играч на возраст од 21 година или помалку во петте најдобри европски лиги.<ref name=PSGgoal /> Три дена подоцна, Балогун го постигнал својот прв [[хет-трик]] во кариерата во победата од 4–2 над {{Fb team (N) Lorient}}, стигајќи до својот четиринаесетти сезонски гол во првенството,<ref>{{cite web|last=Stroud|first=James|url=https://www.givemesport.com/88111409-folarin-balogun-arsenal-loanee-scores-superb-hat-trick-in-reims-v-lorient|title=FolarinBalogun: Arsenal loanee scores superb hat-trick in Reims v Lorient|website=GiveMeSport|date=February 1, 2023|access-date=February 1, 2023}}</ref> со што избил на првата позиција на листата на стрелците во тој момент.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/64515741|title='Arsenal's headache' - the youngster outscoring Mbappe|website=BBC Sport}}</ref> Тој ја завршил сезоната со 21 постигнат гол, како четврти најдобар стрелец во лигата.<ref name=":B">{{cite web |url=https://www.goal.com/en/news/usmnt-folarin-balogun-21st-ligue-1-goal-reims/bltf84ad71c876069be |title=USMNT hopeful Folarin Balogun scores 21st Ligue 1 goal for Reims in final game of season |publisher=Goal.com |date=June 3, 2023 }}</ref> По враќањето во Арсенал во летото 2023 година, Балогун изјавил дека нема повторно да оди на позајмица и сака траен трансфер.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/articles/c7211lvjk87o|title=Arsenal: 'I definitely won't go on loan again' - Folarin Balogun|date=June 19, 2023|website=BBC Sport}}</ref> Голем интерес за него покажале неколку екипи како [[ФК Челси|Челси]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Монако|Монако]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66598324|title=Chelsea, Inter and Monaco enquire about Balogun|website=BBC Sport}}</ref> ===Монако=== На 30 август 2023 година, Балогун потпишал петгодишен договор со [[ФК Монако|Монако]],<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun is Monegasque! |url=https://www.asmonaco.com/en/folarin-balogun-is-a-monegasque/ |access-date= |publisher=AS Monaco |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66664738|title=Monaco sign Balogun for £35m from Arsenal|website=BBC Sport}}</ref> за пријавена сума од 30 милиони евра, која би можела да се зголеми на 40 милиони евра со бонусите.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=August 30, 2023 |title=Folarin Balogun é reforço do AS Monaco por 30 milhões de euros |trans-title=Folarin Balogun is AS Monaco's reinforcement for 30 million euros |url=https://bolanarede.pt/especial-bola-na-rede/ultima-hora/folarin-balogun-e-reforco-do-as-monaco-por-30-milhoes-de-euros/ |access-date= |website=Bola na Rede |language=pt-PT}}</ref> На 2 септември, тој го одиграл својот прв натпревар за Монако, влегувајќи во игра како замена против {{Fb team (N) Lens}}. За време на натпреварот, тој го добил жолт картон за симулација обидувајќи се да заработи пенал.<ref>{{Cite web |title=Monaco cruise to victory against Lens |url=https://www.ligue1.com/Articles/Match-Reports/2023/09/02/monaco-cruise-to-victory-against-lens-golovin-minamino-balogun |access-date=September 3, 2023 |website=Ligue1 COM |language=en}}</ref> На 17 септември, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Монако, по три минути откако влегол од клупата во ремито 2–2 против Лорјан.<ref>{{Cite web |date=September 17, 2023 |title=WATCH: USMNT star Folarin Balogun scores first goal for Monaco within three minutes of stepping off the bench against Lorient {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/lists/watch-usmnt-star-folarin-balogun-scores-first-goal-monaco-lorient/bltc0059e89b795b01b |access-date=September 17, 2023 |website=www.goal.com |language=en}}</ref> На 22 септември, тој го имал својот прв старт за клубот, во натпревар во кој промашил два пенали во поразот со 1–0 од [[ФК Ница|Ница]].<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/en/lists/usmnt-folarin-balogun-nice-penalties/bltc0f06a8c535a7951 |title=Disastrous first start for Folarin Balogun! USMNT star fails twice from penalty spot in first start as Monaco fall to Nice |publisher=Goal.com |date=September 22, 2023 }}</ref> Во сезоната 2024–2025, Балогун претрпел серија повреди поради кои пропуштил поголем дел од сезоната. На 3 мај 2025 година, тој постигна гол во својот прв старт по враќањето од повреда, во победата од 3–1 над [[ФК Сент-Етјен|Сент-Етјен]].<ref>{{Cite web |date=May 3, 2025 |title=U.S. duo Balogun, Dike net 1st goals since injuries |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44985225/usa-folarin-balogun-goal-monaco-injury |access-date=May 4, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> [[File:Balogun asse asm 2425.png|thumb|upright|Балогун со [[ФК Монако|Монако]] во 2025]] На 4 ноември 2025 година, тој го постигнал својот прв гол во кариерата во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], обезбедувајќи ја победата со 0–1 на гостувањето кај [[ФК Боде/Глимт|Боде/Глимт]].<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/46850717/usmnt-balogun-scores-first-ucl-goal-monaco-win |title=USMNT's Balogun scores first UCL goal in Monaco win |publisher=ESPN |date=November 4, 2025 }}</ref> На 17 февруари, во првиот натпревар од плејоф рундата на Лигата на шампионите, Балогун постигнал два гола во првото полувреме против [[ФК Париз Сен Жермен|Париз Сен Жермен]], иако Монако на крајот загубил со 2–3.<ref>{{Cite web |title=USA's Folarin Balogun Scores First-Half Brace Against PSG In Champions League |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/usas-folarin-balogun-scores-first-half-brace-against-psg-champions-league |access-date=April 10, 2026 |website=www.foxsports.com |language=en-US}}</ref> Еден месец подоцна, на 6 март, тој постигнал уште еден гол и забележал асистенција во првенствениот натпревар против ПСЖ, во кој Монако победил со 3–1.<ref>{{Cite web |title=PSG 1-3 Monaco (Mar 6, 2026) Game Analysis |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/746635 |access-date=April 10, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Почнувајќи од 21 февруари, тој постигнал голови во осум последователни првенствени натпревари (притоа учествувајќи во акциите за 10 голови на тимот во последните 10 натпревари). Со ова, тој го изедначил рекордот на [[Килијан Мбапе]] од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] (8 натпревари) за постигнати голови во низа во петте најдобри европски лиги за сезоната 2025–2026.<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> Исто така, Балогун бил на само еден гол од поставување на рекорд за најмногу постигнати голови во серија во Лига 1 во 21-от век.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2026 |title=Balogun continues Monaco scoring streak, Rennes boost Champions League hopes |url=https://www.rfi.fr/en/sports/20260419-balogun-continues-monaco-scoring-streak-rennes-boost-champions-league-hopes |access-date=April 19, 2026 |website=RFI |language=en}}</ref> Балогун ја завршил сезоната 2025–2026 како најдобар стрелец на Монако со 19 гола и четири асистенции во сите натпреварувања и четврти најдобар стрелец во Лига 1 со 13 гола.<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 McDonald's Standings undefined/NaN - French Championship |url=https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds/standings?ranking=scorers |access-date=May 24, 2026 |website=Ligue 1 |language=en}}</ref> По завршување на сезоната, тој бил прогласен за [[Играч на сезоната на Монако]].<ref name=":2" /> ==Репрезентативна кариера== Роден во САД од нигериски родители,<ref>{{cite news |last1=Okeleji |first1=Oluwashina |title=Nigeria yet to approach Arsenal's Folarin Balogun |url=https://www.bbc.com/sport/football/47651821 |access-date=November 3, 2020 |website=BBC Sport |date=March 21, 2019}}</ref> и израснат во Англија, Балогун имал право да игра за репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] и [[Фудбалска репрезентација на Нигерија|Нигерија]] пред да ја донесе конечната одлука во летото 2023 да игра за САД.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/25/folarin-balogun-chose-the-us-over-england-he-may-have-created-a-2026-contender|title=Folarin Balogun chose the US over England. He may have created a 2026 contender|first=Eric|last=Wynalda|date=May 25, 2023|via=The Guardian}}</ref> Тој играл за младите англиски репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Англија под 17 години|под 17]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|под 18]], [[Фудбалска репрезентација на Англија под 20 години|под 20]] и [[Фудбалска репрезентација на Англија под 21 година|под 21 година]], како и за [[Фудбалска репрезентација на САД под 18 години|американската репрезентација под 18 години]]. На 1 јуни 2023 година, за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на САД|сениорската репрезентација на САД]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2023/06/callaghan-selects-24-player-biosteel-usmnt-training-camp-roster-ahead-of-concacaf-nations-league |title=24 player biosteel USMNT training camp roster |website=ussoccer.com|access-date=June 1, 2023|date=June 1, 2023}}</ref> Дебитирал за најдобриот американски тим 14 дена подоцна, во натпреварот од полуфиналето на [[КОНКАКАФ Лига на нации 2022-2023|КОНКАКАФ Лигата на нации]], во кој американците го победиле {{NazNB|FUrep|MEX}} со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.arsenal.com/news/balogun-debuts-usa-during-win-over-mexico|title=Balogun debuts for USA during win over Mexico|date=2023-07-13|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> Тој го постигнал својот прв гол за репрезентацијата три дена подоцна во финалето на натпреварувањето, во кое ја победиле {{NazNB|FUrep|CAN}} со 2-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/usmnt-vs-canada-folarin-balogun-notches-first-goal-for-usa-in-concacaf-nations-league-final/|title=USMNT vs. Canada: Folarin Balogun notches first goal for USA in Concacaf Nations League final|date=2023-06-19|language=en|access-date=2023-06-28}}</ref> <!--[[File:Jacob Italiano Folarin Balogun Australia v USA 19 June 2026-167.jpg|thumb|left|Балогун (десно) играјќи за САД, во дуел со [[Џејкоб Италијано]] од {{NazNB|FUrep|AUS}}]]--> Во 2024 година, тој бил меѓу играчите повикани за [[Копа Америка 2024|Копа Америка]], турнир на кој постигнал два гола, против {{NazNB|FUrep|BOL}}<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40417439/copa-america-2024-usa-christian-pulisic-leader-bolivia|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> и {{NazNB|FUrep|PAN}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40445847/player-ratings-tim-weah-red-sets-usmnt-back-folarin-balogun-effort|website=www.espn.com|access-date=2026-06-13}}</ref> На 18 мај 2026, тој бил повикан од селекторот [[Маурисио Почетино]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/usa-squad-announcement-mauricio-pochettino|website=www.fifa.com|access-date=2026-06-13}}</ref> ==Титули== ===Репрезентативни=== ;{{flagsport|USA}} САД *'''[[КОНКАКАФ Лига на нации]]''' : 2 : 2019-2020, 2022-2023 ===Поединечни=== *Играч на сезоната на [[ФК Монако|Монако]]: 2025-2026<ref name=":2">{{Cite web |title=Folarin Balogun is the Bang & Olufsen MVP of the AS Monaco season! {{!}} AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/news/folarin-balogun-elu-mvp-de-la-saison-de-l-as-monaco-by-bang-olufsen#:~:text=AS%20Monaco%20App-,Folarin%20Balogun%20is%20the%20Bang%20&%20Olufsen%20MVP%20of%20the%20AS,Bang%20&%20Olufsen%20by%20Monaco%20supporters. |access-date=May 30, 2026 |website=www.asmonaco.com}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=САД |image3= Flag of United States.svg }} *[https://www.soccerway.com/player/balgun-folarin/rVZLmUsU/ Фоларин Балогун на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/folarin-balogun/profil/spieler/503770 Фоларин Балогун на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/282643/folarin-balogun Фоларин Балогун на espn] *[https://www.whoscored.com/players/384065/show/folarin-balogun Фоларин Балогун на whoscored] {{Состав на САД на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Балогун, Фоларин}} [[Категорија:Луѓе од Бруклин]] [[Категорија:Родени во 2001 година]] [[Категорија:Американски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Арсенал]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мидлсбро]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Монако]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] 2bzdra6hgprwoe5v13qtul09lh9mol5 0 1399430 5590077 5590064 2026-07-10T12:23:38Z Jtasevski123 69538 поп нав 5590077 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Dorycnium herbaceum PID1087-1.jpg | image_caption = | genus = Lotus | species = herbaceus | authority = ([[Vill.]]) [[Jauzein]]<ref name=POWO_77109688-1>{{citation |title=''Lotus herbaceus'' (Vill.) Jauzein |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77109688-1 |accessdate=2018-10-03 }}</ref> | synonyms = {{Species list |Dorycnium crantzii|([[Vis.]]) [[Brand]] |Dorycnium gracile|[[Jord.]] |Dorycnium herbaceum|[[Vill.]] |Dorycnium jordanianum|[[Willk.]] |Dorycnium jordanii|[[Loret]] & [[Barrandon]] |Dorycnium sericeum|[[Sweet]] |Lotus crantzii|[[Vis.]] |Lotus dorycnium|[[Crantz]] ''non'' [[L.]] |Lotus hemorroidalis|[[Lam.]] |Lotus intermedius|[[Loisel.]] |Lotus jordanii|([[Loret]] & [[Barrandon]]) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison |Lotus sericeus|[[DC.]] }} | synonyms_ref = <ref name=POWO_77109688-1/>ref name=POWO_77109689-1>{{citation |title=''Lotus herbaceus ''subsp.'' gracilis'' (Jord.) Jauzein |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77109689-1 |accessdate=2018-10-04 }}</ref><ref name=POWO_77190371-1>{{citation |title=''Lotus herbaceus ''subsp.'' herbaceus'' |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77190371-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004145037/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77190371-1 |url-status=dead |archive-date=October 4, 2018 |accessdate=2018-10-04 }}</ref> }}'''''Dorycnium herbaceum,''''' познат исто под [[Синоним (таксономија)|синонимот]] '''''Lotus herbaceus''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Доминик Виларс]]. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение или мала полугрмушка, високо до 70 см, силно разгрането уште од основата. [[Стебло|Стеблото]] е исправено или приподигнато и покриено со густи прилегнати влакненца, а кај некои растенија по рабовите има и поретки полураширени или раширени влакна. [[Лист|Листовите]] се без рахис и се приседнати. Ливчињата се долгнавесто-обратнојајцевидни, поретко елиптични или ланцетни, долги 7–16 мм и широки 3–5 мм, со плитко заострен врв и цел раб. По површината имаат ретки или густи влакна, а ливчињата на најгорните листови и на листовите во долниот дел на стеблото се помали. [[Соцветие|Соцветијата]] се топчести, со пречник од 8–10 мм и составени од 15–25 [[Цвет|цветови]]. Дршката на соцветието е долга 15–75 мм и покриена со прилегнати или раширени влакна. Цветовите се долги 3–5 мм, а цветните дршки се еднакво долги со трубестиот дел на чашката или малку подолги. Тие се покриени со прилегнати куси влакненца или со полуприлегнати до раширени подолги влакна. Чашката е долга околу 2 мм и е покриена со прилегнати куси влакненца или со густи раширени долги влакна. Запците се нееднакви по должина. Венчето е долго 3–5 мм, голо, бело, поретко бледорозово. Барјачето е долго 3–5 мм, долгнавесто-елиптично, во средината малку или воопшто не е стеснето. Крилцата се покуси од барјачето, а лаѓичката во горниот дел е надолжно свиткана, во основата со тенок и долг клинест дел и најчесто е темновиолетова, поретко бела. [[Плод|Плодот]] е јајцевидна до долгнавесто-јајцевидна, гола мешунка, долга 3–4 мм и широка 1,5–2 мм, која обично содржи едно [[семе]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1347-1348}}</ref> == Варијабилност == * ''Dorycnium herbaceum'' ''var '''herbaceum''''' ([[синоним]]: ''Lotus herbaceus subsp. herbaceus'') ''—'' стеблата, дршките на соцветијата и цветните дршки се препокриени со прилегнати куси влакненца.<ref name=":0" /> * ''Dorycnium herbaceum'' ''var '''macedonicum''' —'' стеблата, дршките на соцветијата и цветните дршки се препокриени со расперени долги влакна.<ref name=":0" /> == Распространетост низ светот == Lotus herbaceus може среќава во јужна и источна Европа, преку Турција, па сè до Кавказ. Исто така, се простира и во Северна Африка. == Распространетост во Македонија == Dorycnium herbaceum расте по брдски пасишта, тревести места, покрај патишта, во клисури, на камењари, на отворени места, места во деградирани дабови и букови шуми на надморска височина од 150 до 1600 метри. Неговите различни варијабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Dorycnium herbaceum'' ''var herbaceum'' ''—'' широко распространето растение и се среќава во селата [[Долно Соње]], [[Јаболце]] и [[Горно Количани|Г. Количани]] во [[Скопје]], клисурата на реката [[Треска]], клисурата на реката [[Пчиња]] кај селото [[Кожле]], село [[Матејче]] во [[Куманово]], помеѓу селата [[Рожден]] и [[Мајден]] во [[Кавадарци]], [[Дервен]], [[Плетвар]], [[Мариово]], селата [[Бонче]], [[Витолишта]], [[Живово]] во [[Прилеп]], [[Крушево]], манастирот Св. Пречиста, селата [[Брждани]], [[Видрани]], [[Туин]], Кале и [[Тајмиште]] во [[Кичево]], [[Илинска Планина]], [[Маврово]] кај Г. Волковија, клисурата на реката [[Радика]], селото [[Баниште]] и селото [[Долно Косоврасти|Д. Косоврасти]] во [[Дебар]], [[Ѓавато (Битолско)|Ѓавато]] кај [[Ресен]], селата [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и [[Железнец]] во [[Демир Хисар]], по планините [[Дешат]], [[Јабланица]], [[Серта]], [[Шар Планина]] и [[Пелистер]].<ref name=":0" /> * ''Dorycnium herbaceum'' ''var macedonicum —'' доста често растение и се среќава на [[Водно]], [[Долно Количани]], Јаболце, Држиливо, [[Катланово]], [[Дервенска Клисура|Жеденската Клисура]] кај село [[Радуша]] во [[Скопје]], Глажањ во [[Куманово]], [[Кратово]], селата [[Делисинци]], [[Ќоселари]] и [[Богословец (село)|Богословец]] во [[Свети Николе]], селото [[Уланци]] кај [[Градско]], [[Неготино]], Краста и селото [[Клисура (Демиркаписко)|Клисура]] во [[Демир Капија]], селото [[Мајден]] во [[Кавадарци]], [[Крушево]], селата [[Кален]], [[Бешиште]], [[Витолиште]], клисурата на реката [[Сатока]] кај [[Мариово]], [[Валандово]], [[Богданци]], селото [[Серменин]] и Смрдлива Вода во [[Гевгелија]], селото [[Врбен]] кај [[Маврови Анови]], селото [[Туин]] и манастирот Св. Пречиста во [[Кичево]], Ѓавато и [[Горно Крушје (Ресенско)|Крушје]] кај [[Ресен]]. Планините [[Скопска Црна Гора]] кај селата Бањањи, [[Побожје]], [[Бродец (Скопско)|Бродец]], [[Радишани]], на [[Шар Планина]] кај [[Љуботен]], селото [[Нистрово]] кај [[Кораб]], на [[Галичица]] кај [[Отешево]], селото Царина, [[Петрино]], Војтина, селото Пештани, [[Пелистер]] и [[Серта]].''<ref name=":0" />'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons|Dorycnium herbaceum}} {{Taxonbar|from1=Q56875690|from2=Q1786910}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] juqujnsdtrqbvv08ru0vmnsmh484p6d 5590078 5590077 2026-07-10T12:24:41Z Jtasevski123 69538 5590078 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Dorycnium herbaceum PID1087-1.jpg | image_caption = | genus = Lotus | species = herbaceus | authority = ([[Vill.]]) [[Jauzein]]<ref name=POWO_77109688-1>{{citation |title=''Lotus herbaceus'' (Vill.) Jauzein |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77109688-1 |accessdate=2018-10-03 }}</ref> | synonyms = {{Species list |Dorycnium crantzii|([[Vis.]]) [[Brand]] |Dorycnium gracile|[[Jord.]] |Dorycnium herbaceum|[[Vill.]] |Dorycnium jordanianum|[[Willk.]] |Dorycnium jordanii|[[Loret]] & [[Barrandon]] |Dorycnium sericeum|[[Sweet]] |Lotus crantzii|[[Vis.]] |Lotus dorycnium|[[Crantz]] ''non'' [[L.]] |Lotus hemorroidalis|[[Lam.]] |Lotus intermedius|[[Loisel.]] |Lotus jordanii|([[Loret]] & [[Barrandon]]) Coulot, Rabaute & J.-M.Tison |Lotus sericeus|[[DC.]] }} | synonyms_ref = <ref name=POWO_77109688-1/><ref name=POWO_77109689-1>{{citation |title=''Lotus herbaceus ''subsp.'' gracilis'' (Jord.) Jauzein |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77109689-1 |accessdate=2018-10-04 }}</ref><ref name=POWO_77190371-1>{{citation |title=''Lotus herbaceus ''subsp.'' herbaceus'' |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77190371-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004145037/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77190371-1 |url-status=dead |archive-date=October 4, 2018 |accessdate=2018-10-04 }}</ref> }}'''''Dorycnium herbaceum,''''' познат исто под [[Синоним (таксономија)|синонимот]] '''''Lotus herbaceus''''' — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus (род)|Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Доминик Виларс]]. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение или мала полугрмушка, високо до 70 см, силно разгрането уште од основата. [[Стебло|Стеблото]] е исправено или приподигнато и покриено со густи прилегнати влакненца, а кај некои растенија по рабовите има и поретки полураширени или раширени влакна. [[Лист|Листовите]] се без рахис и се приседнати. Ливчињата се долгнавесто-обратнојајцевидни, поретко елиптични или ланцетни, долги 7–16 мм и широки 3–5 мм, со плитко заострен врв и цел раб. По површината имаат ретки или густи влакна, а ливчињата на најгорните листови и на листовите во долниот дел на стеблото се помали. [[Соцветие|Соцветијата]] се топчести, со пречник од 8–10 мм и составени од 15–25 [[Цвет|цветови]]. Дршката на соцветието е долга 15–75 мм и покриена со прилегнати или раширени влакна. Цветовите се долги 3–5 мм, а цветните дршки се еднакво долги со трубестиот дел на чашката или малку подолги. Тие се покриени со прилегнати куси влакненца или со полуприлегнати до раширени подолги влакна. Чашката е долга околу 2 мм и е покриена со прилегнати куси влакненца или со густи раширени долги влакна. Запците се нееднакви по должина. Венчето е долго 3–5 мм, голо, бело, поретко бледорозово. Барјачето е долго 3–5 мм, долгнавесто-елиптично, во средината малку или воопшто не е стеснето. Крилцата се покуси од барјачето, а лаѓичката во горниот дел е надолжно свиткана, во основата со тенок и долг клинест дел и најчесто е темновиолетова, поретко бела. [[Плод|Плодот]] е јајцевидна до долгнавесто-јајцевидна, гола мешунка, долга 3–4 мм и широка 1,5–2 мм, која обично содржи едно [[семе]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1347-1348}}</ref> == Варијабилност == * ''Dorycnium herbaceum'' ''var '''herbaceum''''' ([[синоним]]: ''Lotus herbaceus subsp. herbaceus'') ''—'' стеблата, дршките на соцветијата и цветните дршки се препокриени со прилегнати куси влакненца.<ref name=":0" /> * ''Dorycnium herbaceum'' ''var '''macedonicum''' —'' стеблата, дршките на соцветијата и цветните дршки се препокриени со расперени долги влакна.<ref name=":0" /> == Распространетост низ светот == Lotus herbaceus може среќава во јужна и источна Европа, преку Турција, па сè до Кавказ. Исто така, се простира и во Северна Африка. == Распространетост во Македонија == Dorycnium herbaceum расте по брдски пасишта, тревести места, покрај патишта, во клисури, на камењари, на отворени места, места во деградирани дабови и букови шуми на надморска височина од 150 до 1600 метри. Неговите различни варијабилности се среќаваат на различни места во Македонија:<ref name=":0" /> * ''Dorycnium herbaceum'' ''var herbaceum'' ''—'' широко распространето растение и се среќава во селата [[Долно Соње]], [[Јаболце]] и [[Горно Количани|Г. Количани]] во [[Скопје]], клисурата на реката [[Треска]], клисурата на реката [[Пчиња]] кај селото [[Кожле]], село [[Матејче]] во [[Куманово]], помеѓу селата [[Рожден]] и [[Мајден]] во [[Кавадарци]], [[Дервен]], [[Плетвар]], [[Мариово]], селата [[Бонче]], [[Витолишта]], [[Живово]] во [[Прилеп]], [[Крушево]], манастирот Св. Пречиста, селата [[Брждани]], [[Видрани]], [[Туин]], Кале и [[Тајмиште]] во [[Кичево]], [[Илинска Планина]], [[Маврово]] кај Г. Волковија, клисурата на реката [[Радика]], селото [[Баниште]] и селото [[Долно Косоврасти|Д. Косоврасти]] во [[Дебар]], [[Ѓавато (Битолско)|Ѓавато]] кај [[Ресен]], селата [[Доленци (Демирхисарско)|Доленци]] и [[Железнец]] во [[Демир Хисар]], по планините [[Дешат]], [[Јабланица]], [[Серта]], [[Шар Планина]] и [[Пелистер]].<ref name=":0" /> * ''Dorycnium herbaceum'' ''var macedonicum —'' доста често растение и се среќава на [[Водно]], [[Долно Количани]], Јаболце, Држиливо, [[Катланово]], [[Дервенска Клисура|Жеденската Клисура]] кај село [[Радуша]] во [[Скопје]], Глажањ во [[Куманово]], [[Кратово]], селата [[Делисинци]], [[Ќоселари]] и [[Богословец (село)|Богословец]] во [[Свети Николе]], селото [[Уланци]] кај [[Градско]], [[Неготино]], Краста и селото [[Клисура (Демиркаписко)|Клисура]] во [[Демир Капија]], селото [[Мајден]] во [[Кавадарци]], [[Крушево]], селата [[Кален]], [[Бешиште]], [[Витолиште]], клисурата на реката [[Сатока]] кај [[Мариово]], [[Валандово]], [[Богданци]], селото [[Серменин]] и Смрдлива Вода во [[Гевгелија]], селото [[Врбен]] кај [[Маврови Анови]], селото [[Туин]] и манастирот Св. Пречиста во [[Кичево]], Ѓавато и [[Горно Крушје (Ресенско)|Крушје]] кај [[Ресен]]. Планините [[Скопска Црна Гора]] кај селата Бањањи, [[Побожје]], [[Бродец (Скопско)|Бродец]], [[Радишани]], на [[Шар Планина]] кај [[Љуботен]], селото [[Нистрово]] кај [[Кораб]], на [[Галичица]] кај [[Отешево]], селото Царина, [[Петрино]], Војтина, селото Пештани, [[Пелистер]] и [[Серта]].''<ref name=":0" />'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons|Dorycnium herbaceum}} {{Taxonbar|from1=Q56875690|from2=Q1786910}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Детелина]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Азија]] 3f41p9gfjjmplahvb5hmpacdsyp9kkb 0 1399433 5590068 2026-07-10T12:18:06Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{Инфокутија Личност|name=Андон Бошков|birth_date=[[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1902]] {{мали|(возр. 24)}}|death_place=[[Горно Порој]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андон Бошков''' ([[Велес]], [[1878]] — [[Горно Порој]], [[1902]]) — [[Македонец|македонски]] револуц... 5590068 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андон Бошков|birth_date=[[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1902]] {{мали|(возр. 24)}}|death_place=[[Горно Порој]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андон Бошков''' ([[Велес]], [[1878]] — [[Горно Порој]], [[1902]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андон Бошков е роден во [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]], поточно [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]]. Во [[1902|1902 година]] се приклучил во чета и по наредба од [[Гоце Делчев]] се сместиле во [[Горно Порој]], [[Валовишко]].<ref>{{Николов|20}}</ref> По судир со селските турски аскери Бошков загинал. Во негово место бил заменет со Стојан Филипов од [[Старчишта]], [[Драмско]].<ref>{{cite book|url=|title=Революционни дейци от Македония и Одринско|last=Пелтеков|first=Александър Г|publisher=Орбел|year=2014|isbn=9789544961022|edition=Второ допълнено издание|location=[[Софија]]|pages=55|authorlink=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} dqyt1bm0177obup5ghnp29aeqrfj2hr 5590070 5590068 2026-07-10T12:19:05Z Gurther 105215 5590070 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андон Бошков|birth_date=[[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1902]] {{мали|(возр. 24)}}|death_place=[[Горно Порој]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андон Бошков''' ([[Велес]], [[1878]] — [[Горно Порој]], [[1902]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андон Бошков е роден во [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]], поточно [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]]. Во [[1902|1902 година]] се приклучил во чета и по наредба од [[Гоце Делчев]] се сместиле во [[Горно Порој]], [[Валовишко]].<ref>{{Николов|20}}</ref> По судир со селските турски аскери Бошков загинал. Во негово место бил заменет со Стојан Филипов од [[Старчишта]], [[Драмско]].<ref>{{cite book|url=|title=Революционни дейци от Македония и Одринско|last=Пелтеков|first=Александър Г|publisher=Орбел|year=2014|isbn=9789544961022|edition=Второ допълнено издание|location=[[Софија]]|pages=55|authorlink=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Андон}} 65hy77ewjr8ipzhtrl4s59vhrz07z2h 5590071 5590070 2026-07-10T12:19:43Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Велес]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590071 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андон Бошков|birth_date=[[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1902]] {{мали|(возр. 24)}}|death_place=[[Горно Порој]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андон Бошков''' ([[Велес]], [[1878]] — [[Горно Порој]], [[1902]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андон Бошков е роден во [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]], поточно [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]]. Во [[1902|1902 година]] се приклучил во чета и по наредба од [[Гоце Делчев]] се сместиле во [[Горно Порој]], [[Валовишко]].<ref>{{Николов|20}}</ref> По судир со селските турски аскери Бошков загинал. Во негово место бил заменет со Стојан Филипов од [[Старчишта]], [[Драмско]].<ref>{{cite book|url=|title=Революционни дейци от Македония и Одринско|last=Пелтеков|first=Александър Г|publisher=Орбел|year=2014|isbn=9789544961022|edition=Второ допълнено издание|location=[[Софија]]|pages=55|authorlink=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Андон}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] 1xh5yeywlh378oswfxes7mqt2h493nq 5590072 5590071 2026-07-10T12:19:49Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1878 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590072 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андон Бошков|birth_date=[[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1902]] {{мали|(возр. 24)}}|death_place=[[Горно Порој]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андон Бошков''' ([[Велес]], [[1878]] — [[Горно Порој]], [[1902]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андон Бошков е роден во [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]], поточно [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]]. Во [[1902|1902 година]] се приклучил во чета и по наредба од [[Гоце Делчев]] се сместиле во [[Горно Порој]], [[Валовишко]].<ref>{{Николов|20}}</ref> По судир со селските турски аскери Бошков загинал. Во негово место бил заменет со Стојан Филипов од [[Старчишта]], [[Драмско]].<ref>{{cite book|url=|title=Революционни дейци от Македония и Одринско|last=Пелтеков|first=Александър Г|publisher=Орбел|year=2014|isbn=9789544961022|edition=Второ допълнено издание|location=[[Софија]]|pages=55|authorlink=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Андон}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1878 година]] fcjvmq7u173sv9rhtopktgqgoxdpo7w 5590073 5590072 2026-07-10T12:20:44Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Горно Порој]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590073 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андон Бошков|birth_date=[[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1902]] {{мали|(возр. 24)}}|death_place=[[Горно Порој]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андон Бошков''' ([[Велес]], [[1878]] — [[Горно Порој]], [[1902]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андон Бошков е роден во [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]], поточно [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]]. Во [[1902|1902 година]] се приклучил во чета и по наредба од [[Гоце Делчев]] се сместиле во [[Горно Порој]], [[Валовишко]].<ref>{{Николов|20}}</ref> По судир со селските турски аскери Бошков загинал. Во негово место бил заменет со Стојан Филипов од [[Старчишта]], [[Драмско]].<ref>{{cite book|url=|title=Революционни дейци от Македония и Одринско|last=Пелтеков|first=Александър Г|publisher=Орбел|year=2014|isbn=9789544961022|edition=Второ допълнено издание|location=[[Софија]]|pages=55|authorlink=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Андон}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1878 година]] [[Категорија:Горно Порој]] bgvn6htk9t45ne9m5r7onobxyj0vph6 5590074 5590073 2026-07-10T12:20:52Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Починати во 1902 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590074 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андон Бошков|birth_date=[[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1902]] {{мали|(возр. 24)}}|death_place=[[Горно Порој]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андон Бошков''' ([[Велес]], [[1878]] — [[Горно Порој]], [[1902]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андон Бошков е роден во [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]], поточно [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]]. Во [[1902|1902 година]] се приклучил во чета и по наредба од [[Гоце Делчев]] се сместиле во [[Горно Порој]], [[Валовишко]].<ref>{{Николов|20}}</ref> По судир со селските турски аскери Бошков загинал. Во негово место бил заменет со Стојан Филипов од [[Старчишта]], [[Драмско]].<ref>{{cite book|url=|title=Революционни дейци от Македония и Одринско|last=Пелтеков|first=Александър Г|publisher=Орбел|year=2014|isbn=9789544961022|edition=Второ допълнено издание|location=[[Софија]]|pages=55|authorlink=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Андон}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1878 година]] [[Категорија:Горно Порој]] [[Категорија:Починати во 1902 година]] daagdkgb49n8r4dsczihly7ne0m2zi3 5590075 5590074 2026-07-10T12:21:06Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590075 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андон Бошков|birth_date=[[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1902]] {{мали|(возр. 24)}}|death_place=[[Горно Порој]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андон Бошков''' ([[Велес]], [[1878]] — [[Горно Порој]], [[1902]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андон Бошков е роден во [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]], поточно [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]]. Во [[1902|1902 година]] се приклучил во чета и по наредба од [[Гоце Делчев]] се сместиле во [[Горно Порој]], [[Валовишко]].<ref>{{Николов|20}}</ref> По судир со селските турски аскери Бошков загинал. Во негово место бил заменет со Стојан Филипов од [[Старчишта]], [[Драмско]].<ref>{{cite book|url=|title=Революционни дейци от Македония и Одринско|last=Пелтеков|first=Александър Г|publisher=Орбел|year=2014|isbn=9789544961022|edition=Второ допълнено издание|location=[[Софија]]|pages=55|authorlink=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Андон}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1878 година]] [[Категорија:Горно Порој]] [[Категорија:Починати во 1902 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] bicp5k2bia94h00fupl9k75gu0fctvg 5590076 5590075 2026-07-10T12:21:13Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Дејци на МРО]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590076 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андон Бошков|birth_date=[[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1902]] {{мали|(возр. 24)}}|death_place=[[Горно Порој]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андон Бошков''' ([[Велес]], [[1878]] — [[Горно Порој]], [[1902]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андон Бошков е роден во [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]], поточно [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]]. Во [[1902|1902 година]] се приклучил во чета и по наредба од [[Гоце Делчев]] се сместиле во [[Горно Порој]], [[Валовишко]].<ref>{{Николов|20}}</ref> По судир со селските турски аскери Бошков загинал. Во негово место бил заменет со Стојан Филипов од [[Старчишта]], [[Драмско]].<ref>{{cite book|url=|title=Революционни дейци от Македония и Одринско|last=Пелтеков|first=Александър Г|publisher=Орбел|year=2014|isbn=9789544961022|edition=Второ допълнено издание|location=[[Софија]]|pages=55|authorlink=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Андон}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1878 година]] [[Категорија:Горно Порој]] [[Категорија:Починати во 1902 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на МРО]] op90xf3z3psw67olg0ry86kpkmowrxy 5590079 5590076 2026-07-10T12:25:35Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Отомански Македонци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590079 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Андон Бошков|birth_date=[[1878]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=[[1902]] {{мали|(возр. 24)}}|death_place=[[Горно Порој]], [[Отоманска Македонија]]}} '''Андон Бошков''' ([[Велес]], [[1878]] — [[Горно Порој]], [[1902]]) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Македонската револуционерна организација]]. == Животопис == Андон Бошков е роден во [[1878|1878 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]]. Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]], поточно [[Велешки револуционерен реон|Велешкиот револуционерен реон]]. Во [[1902|1902 година]] се приклучил во чета и по наредба од [[Гоце Делчев]] се сместиле во [[Горно Порој]], [[Валовишко]].<ref>{{Николов|20}}</ref> По судир со селските турски аскери Бошков загинал. Во негово место бил заменет со Стојан Филипов од [[Старчишта]], [[Драмско]].<ref>{{cite book|url=|title=Революционни дейци от Македония и Одринско|last=Пелтеков|first=Александър Г|publisher=Орбел|year=2014|isbn=9789544961022|edition=Второ допълнено издание|location=[[Софија]]|pages=55|authorlink=|lang=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Андон}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1878 година]] [[Категорија:Горно Порој]] [[Категорија:Починати во 1902 година]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Отомански Македонци]] a821hyc0412wp5my7wwpbuquvxpubnh 1 1399434 5590069 2026-07-10T12:18:40Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{СЗР}}{{ВПМ}} 5590069 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m 0 1399435 5590081 2026-07-10T12:53:19Z Jtasevski123 69538 нс 5590081 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}}{{Speciesbox |image=Dorycnium pentaphylum.jpg |image_caption= |taxon=Lotus dorycnium |authority=[[L.]]<ref name=POWO_503605-1>{{cite web |title=''Lotus dorycnium'' L. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:503605-1 |accessdate=2018-10-03}}</ref> |synonyms= *''Dorycnium pentaphyllum'' <small>[[Scop.]]</small> |synonyms_ref=<ref name=POWO_503605-1/> }}'''''Dorycnium pentaphyllum''','' познат исто под [[Синоним (таксономија)|синонимот]] '''''Lotus dorycnium''''' (опишано од [[Карл Линеј]]) — [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] тревест [[Вид (биологија)|вид]] на ''[[Lotus]]'' од [[Семејство (биологија)|фамилијата]] [[бобови]] опишан од [[Џовани Антонио Скополи]]. Видот е широко распространет во средоземниот регион. == Опис == Растението е повеќегодишно тревесто растение или мала полугрмушка, високо до 50 см и разгрането. [[Стебло|Стеблото]] е приподигнато или исправено и покриено со густи прилегнати влакненца. [[Лист|Листовите]] се без рахис и се приседнати. Ливчињата се линејно-ланцетни или долгнавесто-обратнојајцевидни, покриени со прилегнати свиленкасти влакна. Ливчињата на горните листови се долги 6–20 мм и широки 2–4 мм. [[Соцветие|Соцветијата]] се топчести, со пречник од околу 10 мм и составени од 5–15 цветови. Дршката на соцветието е долга 10–60 мм и покриена со прилегнати влакненца. [[Цвет|Цветовите]] се долги 4–6 мм, а цветните дршки се покуси или еднакво долги со трубестиот дел на чашката и се покриени со прилегнати влакненца. Чашката е долга 2,5–3 мм и е густо покриена со прилегнати свиленкасти влакна. Венчето е долго 4–6 мм, голо, бело или бледорозово. Барјачето е долго 4–6 (до 7) мм, долгнавесто-елиптично и во средината пошироко или малку стеснето. Крилцата се покуси од барјачето, а лаѓичката во горниот дел е надолжно свиткана, во основата има тенок и долг клинест дел, а нејзината горна половина е темновиолетова до црна. [[Плод|Плодот]] е гола, јајцевидна мешунка, долга 3–5 мм и широка 2–3 мм, која обично содржи едно [[семе]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 5.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=1349-1350}}</ref> == Варијабилност == * ''Dorycnium pentaphyllum'' ''subsp. '''pentaphyllum''' —'' ливчињата на горните листови се долги од 6 до 12 мм и 2 до 3 мм широки. Барјачето е зашилено.<ref name=":0" /> * ''Dorycnium pentaphyllum subsp. '''germanicum''' —'' ливчињата на горните листови се долги од 10 до 20 мм и 2 до 4 мм широки. Барјачето не е или е сосема слабо зашилено.<ref name=":0" /> == Распространетост во Македонија == ''Dorycnium pentaphyllum'' расте на суви тревести места во појасот на брдските пасишта. Неговите варијабилности различно се среќаваат на територијата на Македонија:<ref name=":0" /> * ''Dorycnium pentaphyllum subsp. pentaphyllum'' ''—'' од стари извори се наведуваат дека растението има присуство во Битола (1907 год) и на планината Водно (1969 год), но се смета дека овој подвид не е застапен на територијата на Македонија.<ref name=":0" /> * ''Dorycnium pentaphyllum subsp. germanicum —'' се среќава во Тетовско кај селото [[Рогачево]], на серпентин.<ref name=":0" /> == Галерија == {| ||[[File:Doricnum pentaphyllum 12 maig 2006 062.jpg|thumb|220px|left|Растението]] ||[[File:Fabaceae - Dorycnium pentaphyllum.JPG|thumb|220px|left|Цвекињата]] ||[[File:Fabaceae - Dorycnium pentaphyllum-1.JPG|thumb|220px|left|Цвекињата]] |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Commons|Dorycnium pentaphyllum}} {{Taxonbar|from1=Q21976198|from2=Q2710476}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Lotus (род)]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Шпанија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] fhkdmeuy2uuaua9fsg1a371hlr6u5sx 1 1399436 5590082 2026-07-10T12:53:32Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5590082 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc 0 1399437 5590083 2026-07-10T12:53:59Z Jtasevski123 69538 Пренасочување кон [[Dorycnium pentaphyllum]] 5590083 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Dorycnium pentaphyllum]] odtimxptkoupdqv3988hs23lnk5ofx4 0 1399438 5590086 2026-07-10T13:02:12Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1327184230|Prunus cerasifera]]“ 5590086 wikitext text/x-wiki [[Податотека:01_Prunus_cerasifera.jpg|мини|Prunus cerasifera]] '''''Prunus cerasifera''''' е вид слива позната под вообичаеното име '''џанки слива'''.<ref name="uconn">[http://www.hort.uconn.edu/plants/p/prucer/prucer1.html UConn Horticulture] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100414111109/http://www.hort.uconn.edu/plants/p/prucer/prucer1.html|date=14 April 2010}}</ref> Потекнува од Евроазија и е натурализирана на други места, Се верува дека ''P.&nbsp;cerasifera'' е еден од родителите на [[Prunus domestica|култивираната слива]]. == Опис == Дивите видови се големи [[Грмушка|грмушки]] или мали [[Дрво (растение)|дрвја]] што достигнуваат 8-12 м во височина, понекогаш бодликави, со голи, овални [[Листопадни растенија|листопадни]] лисја.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Тоа е едно од првите европски дрвја што [[Цвет|цветаат]] напролет,<ref name="Stace" /> често почнувајќи од средината на февруари пред да се отворат лисјата. Цветовите се бели или бледо розови и околу 2 см во пречник, со пет ливчиња и многу прашници. [[Овошје|Плодот]] е јадлива слива, 2–3&nbsp;см во дијаметар, кога е зрела може да е жолта или црвена по боја. Тие се самоплодни, но можат да се опрашуваат и од други сорти ''на Prunus''.<ref name="Kitchen">{{Наведена книга|title=The Kitchen Gardener|last=Titmarsh|first=Alan|date=2008|publisher=BBC Books|page=247}}</ref> Растението се размножува со семе и често се користи како подлога за други видови и сорти на сливи.<ref name="Stace" /> == Распространетост и живеалиште == Потекнува од [[Југоисточна Европа]]<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFStace2010">[[Stace, C. A.]] (2010). </cite></ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6677,6866,6868|title=UC/JEPS: Jepson Manual treatment for ''Prunus cerasifera''|work=berkeley.edu}}</ref> и [[Југозападна Азија|Западна Азија]], и е натурализирана на [[Британски Острови|Британските Острови]] <ref name="Stace" /> и на расфрлани локации во Северна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Prunus&Species=cerasifera|title=University of Washington Herbarium Image Collection - Burke Museum|work=washington.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150627011531/http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Prunus&Species=cerasifera|archive-date=2015-06-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=6887|title=Calflora taxon report, University of California: ''Prunus cerasifera''|work=calflora.org}}</ref> == Одгледување == [[Податотека:PrunusCerasiferaBonsai.jpg|мини|[[Бонсаи]] (шохин големина)]] Развиени се бројни сорти, меѓу нив е ''P.&nbsp;cerasifera'' var ''pissardii'' <small>(Carrière) LH Bailey</small>.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFStace2010">[[Stace, C. A.]] (2010). </cite></ref> Сортата „Nigra“ со црни лисја и розови цветови ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/61117/Prunus-cerasifera-Nigra/Details|title=RHS Plant Selector Prunus cerasifera 'Nigra' AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|accessdate=22 February 2020}}</ref> [[Prunus × cistena|''Prunus'' × ''cistena'']] (со виолетови листови), хибрид од ''Prunus cerasifera'' и ''[[Prunus pumila]]'', исто така ја добила наградата за градинарски заслуги.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/47608/Prunus-x-cistena/Details|title=''Prunus'' × ''cistena''|publisher=RHS|accessdate=18 February 2019}}</ref><ref>[http://www-pub.naz.edu:9000/~treewalk/north_tree_walk/prunuscistena Nazareth College, Purpleleaf Sand Cherry ''Prunus x cistena''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306174811/http://www-pub.naz.edu:9000/~treewalk/north_tree_walk/prunuscistena}}/</ref> Овие форми со виолетови лисја (наречени „сливи со виолетови листови“), исто така имаат темно виолетови плодови, кои прават привлечен, интензивно обоен џем. Тие можат да имаат бели или розови цветови. Некои видови сливи со виолетови листови се користат за [[бонсаи]]<ref name="pissard" /> и други форми на жива скулптура . Одгледуваните џанки сливи можат да имаат плодови, лисја и цветови во која било од неколку бои. == Галерија == <gallery> Податотека:Śliwa_wiśniowa_(Prunus_cerasifera).jpg| ''Prunus cerasifera'' Податотека:PrunusCerasifera0.jpg|алт=Flowers being pollinated| Цветови што се опрашуваат Податотека:Prunus_cerasifera_LC0385.jpg|алт=Flowers| Цветови Податотека:MirabellenblueteH2a.jpg|алт=Flower (close-up)| Цвет (крупен план) Податотека:My_mother's_cherry_plum.JPG|алт=Ripened fruits on the branch| Зрели плодови на гранка Податотека:Cherry_plums.jpg|алт=Ripened fruits| Зрели плодови </gallery> == Наводи == {{Наводи|30em}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Prunus cerasifera}} * {{PFAF|Prunus cerasifera}} * {{PFAF|Prunus cerasifera divaricata}} * {{CalPhotos|Prunus|cerasifera}} * [http://www.euforgen.org/species/prunus-cerasifera/ ''Prunus cerasifera''] - European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] b98eqxbn8xrzwglwacelhtzzr18v0hi 5590088 5590086 2026-07-10T13:06:10Z Виолетова 1975 5590088 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Wildpflaume Althof-2.jpg | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author1=Kell, S.P. |author2=Wilson, B. |name-list-style=amp |title=''Prunus cerasifera'' |article-number=e.T172162A19401052 |year=2018 |access-date=1 May 2024}}</ref> | genus = Prunus | display_parents = 2 | parent = Prunus sect. Prunus | species = cerasifera | authority = [[Ehrh.]] 1784 not Popov 1929 nor Lecoq & Lamotte 1848 | synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | '''Selected synonyms''' * ''Prunus alpestris'' <small>Schischk.</small> * ''Prunus cerasifera'' subsp. ''myrobalana'' <small>(L.) C.K.Schneid.</small> * ''Prunus divaricata'' <small>Ledeb.</small> * ''Prunus domestica'' subsp. ''cerasifera'' <small> (Ehrh.) Arcang.</small> * ''Prunus domestica'' var. ''myrobalana'' <small>L.</small> * ''Prunus myrobalana'' <small>(L.) Desf.</small> * ''Prunus mirobalanus'' <small>Poit. & Turpin</small> * ''Prunus pissardii'' <small>Carrière</small> * ''Prunus sogdiana'' <small>Vassilcz.</small> }}}} | synonyms_ref = <ref name=POWO>{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:729568-1 |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |title=Prunus cerasifera Ehrh |access-date=1 March 2024 }}</ref> }} [[Податотека:01_Prunus_cerasifera.jpg|мини|Prunus cerasifera]] '''''Prunus cerasifera''''' е вид слива позната под вообичаеното име '''џанки слива'''.<ref name="uconn">[http://www.hort.uconn.edu/plants/p/prucer/prucer1.html UConn Horticulture] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100414111109/http://www.hort.uconn.edu/plants/p/prucer/prucer1.html|date=14 April 2010}}</ref> Потекнува од Евроазија и е натурализирана на други места, Се верува дека ''P.&nbsp;cerasifera'' е еден од родителите на [[Prunus domestica|култивираната слива]]. == Опис == Дивите видови се големи [[Грмушка|грмушки]] или мали [[Дрво (растение)|дрвја]] што достигнуваат 8-12 м во височина, понекогаш бодликави, со голи, овални [[Листопадни растенија|листопадни]] лисја.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Тоа е едно од првите европски дрвја што [[Цвет|цветаат]] напролет,<ref name="Stace" /> често почнувајќи од средината на февруари пред да се отворат лисјата. Цветовите се бели или бледо розови и околу 2 см во пречник, со пет ливчиња и многу прашници. [[Овошје|Плодот]] е јадлива слива, 2–3&nbsp;см во дијаметар, кога е зрела може да е жолта или црвена по боја. Тие се самоплодни, но можат да се опрашуваат и од други сорти ''на Prunus''.<ref name="Kitchen">{{Наведена книга|title=The Kitchen Gardener|last=Titmarsh|first=Alan|date=2008|publisher=BBC Books|page=247}}</ref> Растението се размножува со семе и често се користи како подлога за други видови и сорти на сливи.<ref name="Stace" /> == Распространетост и живеалиште == Потекнува од [[Југоисточна Европа]]<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFStace2010">[[Stace, C. A.]] (2010). </cite></ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6677,6866,6868|title=UC/JEPS: Jepson Manual treatment for ''Prunus cerasifera''|work=berkeley.edu}}</ref> и [[Југозападна Азија|Западна Азија]], и е натурализирана на [[Британски Острови|Британските Острови]] <ref name="Stace" /> и на расфрлани локации во Северна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Prunus&Species=cerasifera|title=University of Washington Herbarium Image Collection - Burke Museum|work=washington.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150627011531/http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Prunus&Species=cerasifera|archive-date=2015-06-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=6887|title=Calflora taxon report, University of California: ''Prunus cerasifera''|work=calflora.org}}</ref> == Одгледување == [[Податотека:PrunusCerasiferaBonsai.jpg|мини|[[Бонсаи]] (шохин големина)]] Развиени се бројни сорти, меѓу нив е ''P.&nbsp;cerasifera'' var ''pissardii'' <small>(Carrière) LH Bailey</small>.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFStace2010">[[Stace, C. A.]] (2010). </cite></ref> Сортата „Nigra“ со црни лисја и розови цветови ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/61117/Prunus-cerasifera-Nigra/Details|title=RHS Plant Selector Prunus cerasifera 'Nigra' AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|accessdate=22 February 2020}}</ref> [[Prunus × cistena|''Prunus'' × ''cistena'']] (со виолетови листови), хибрид од ''Prunus cerasifera'' и ''[[Prunus pumila]]'', исто така ја добила наградата за градинарски заслуги.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/47608/Prunus-x-cistena/Details|title=''Prunus'' × ''cistena''|publisher=RHS|accessdate=18 February 2019}}</ref><ref>[http://www-pub.naz.edu:9000/~treewalk/north_tree_walk/prunuscistena Nazareth College, Purpleleaf Sand Cherry ''Prunus x cistena''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306174811/http://www-pub.naz.edu:9000/~treewalk/north_tree_walk/prunuscistena}}/</ref> Овие форми со виолетови лисја (наречени „сливи со виолетови листови“), исто така имаат темно виолетови плодови, кои прават привлечен, интензивно обоен џем. Тие можат да имаат бели или розови цветови. Некои видови сливи со виолетови листови се користат за [[бонсаи]]<ref name="pissard" /> и други форми на жива скулптура . Одгледуваните џанки сливи можат да имаат плодови, лисја и цветови во која било од неколку бои. == Галерија == <gallery> Податотека:Śliwa_wiśniowa_(Prunus_cerasifera).jpg| ''Prunus cerasifera'' Податотека:PrunusCerasifera0.jpg|алт=Flowers being pollinated| Цветови што се опрашуваат Податотека:Prunus_cerasifera_LC0385.jpg|алт=Flowers| Цветови Податотека:MirabellenblueteH2a.jpg|алт=Flower (close-up)| Цвет (крупен план) Податотека:My_mother's_cherry_plum.JPG|алт=Ripened fruits on the branch| Зрели плодови на гранка Податотека:Cherry_plums.jpg|алт=Ripened fruits| Зрели плодови </gallery> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Prunus cerasifera}} * {{PFAF|Prunus cerasifera}} * {{PFAF|Prunus cerasifera divaricata}} * {{CalPhotos|Prunus|cerasifera}} * [http://www.euforgen.org/species/prunus-cerasifera/ ''Prunus cerasifera''] - European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 02ndgq9bf0aeltimrzthxqwb541zbeh 5590091 5590088 2026-07-10T13:07:11Z Виолетова 1975 5590091 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Wildpflaume Althof-2.jpg | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author1=Kell, S.P. |author2=Wilson, B. |name-list-style=amp |title=''Prunus cerasifera'' |article-number=e.T172162A19401052 |year=2018 |access-date=1 May 2024}}</ref> | genus = Prunus | display_parents = 2 | parent = Prunus sect. Prunus | species = cerasifera | authority = [[Ehrh.]] 1784 not Popov 1929 nor Lecoq & Lamotte 1848 | synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | '''Selected synonyms''' * ''Prunus alpestris'' <small>Schischk.</small> * ''Prunus cerasifera'' subsp. ''myrobalana'' <small>(L.) C.K.Schneid.</small> * ''Prunus divaricata'' <small>Ledeb.</small> * ''Prunus domestica'' subsp. ''cerasifera'' <small> (Ehrh.) Arcang.</small> * ''Prunus domestica'' var. ''myrobalana'' <small>L.</small> * ''Prunus myrobalana'' <small>(L.) Desf.</small> * ''Prunus mirobalanus'' <small>Poit. & Turpin</small> * ''Prunus pissardii'' <small>Carrière</small> * ''Prunus sogdiana'' <small>Vassilcz.</small> }}}} | synonyms_ref = <ref name=POWO>{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:729568-1 |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |title=Prunus cerasifera Ehrh |access-date=1 March 2024 }}</ref> }} [[Податотека:01_Prunus_cerasifera.jpg|мини|Prunus cerasifera]] '''''Prunus cerasifera''''' е вид слива позната под вообичаеното име '''џанки слива'''.<ref name="uconn">[http://www.hort.uconn.edu/plants/p/prucer/prucer1.html UConn Horticulture] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100414111109/http://www.hort.uconn.edu/plants/p/prucer/prucer1.html|date=14 April 2010}}</ref> Потекнува од Евроазија и е натурализирана на други места, Се верува дека ''P.&nbsp;cerasifera'' е еден од родителите на [[Prunus domestica|култивираната слива]]. == Опис == Дивите видови се големи [[Грмушка|грмушки]] или мали [[Дрво (растение)|дрвја]] што достигнуваат 8-12 м во височина, понекогаш бодликави, со голи, овални [[Листопадни растенија|листопадни]] лисја.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Тоа е едно од првите европски дрвја што [[Цвет|цветаат]] напролет,<ref name="Stace" /> често почнувајќи од средината на февруари пред да се отворат лисјата. Цветовите се бели или бледо розови и околу 2 см во пречник, со пет ливчиња и многу прашници. [[Овошје|Плодот]] е јадлива слива, 2–3&nbsp;см во дијаметар, кога е зрела може да е жолта или црвена по боја. Тие се самоплодни, но можат да се опрашуваат и од други сорти ''на Prunus''.<ref name="Kitchen">{{Наведена книга|title=The Kitchen Gardener|last=Titmarsh|first=Alan|date=2008|publisher=BBC Books|page=247}}</ref> Растението се размножува со семе и често се користи како подлога за други видови и сорти на сливи.<ref name="Stace" /> == Распространетост и живеалиште == Потекнува од [[Југоисточна Европа]]<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFStace2010">[[Stace, C. A.]] (2010). </cite></ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6677,6866,6868|title=UC/JEPS: Jepson Manual treatment for ''Prunus cerasifera''|work=berkeley.edu}}</ref> и [[Југозападна Азија|Западна Азија]], и е натурализирана на [[Британски Острови|Британските Острови]] <ref name="Stace" /> и на расфрлани локации во Северна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Prunus&Species=cerasifera|title=University of Washington Herbarium Image Collection - Burke Museum|work=washington.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150627011531/http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Prunus&Species=cerasifera|archive-date=2015-06-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=6887|title=Calflora taxon report, University of California: ''Prunus cerasifera''|work=calflora.org}}</ref> == Одгледување == [[Податотека:PrunusCerasiferaBonsai.jpg|мини|[[Бонсаи]] (шохин големина)]] Развиени се бројни сорти, меѓу нив е ''P.&nbsp;cerasifera'' var ''pissardii'' <small>(Carrière) LH Bailey</small>.<ref name="Stace" /> Сортата „Nigra“ со црни лисја и розови цветови ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/61117/Prunus-cerasifera-Nigra/Details|title=RHS Plant Selector Prunus cerasifera 'Nigra' AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|accessdate=22 February 2020}}</ref> [[Prunus × cistena|''Prunus'' × ''cistena'']] (со виолетови листови), хибрид од ''Prunus cerasifera'' и ''[[Prunus pumila]]'', исто така ја добила наградата за градинарски заслуги.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/47608/Prunus-x-cistena/Details|title=''Prunus'' × ''cistena''|publisher=RHS|accessdate=18 February 2019}}</ref><ref>[http://www-pub.naz.edu:9000/~treewalk/north_tree_walk/prunuscistena Nazareth College, Purpleleaf Sand Cherry ''Prunus x cistena''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306174811/http://www-pub.naz.edu:9000/~treewalk/north_tree_walk/prunuscistena}}/</ref> Овие форми со виолетови лисја (наречени „сливи со виолетови листови“), исто така имаат темно виолетови плодови, кои прават привлечен, интензивно обоен џем. Тие можат да имаат бели или розови цветови. Некои видови сливи со виолетови листови се користат за [[бонсаи]] и други форми на жива скулптура. Одгледуваните џанки сливи можат да имаат плодови, лисја и цветови во која било од неколку бои. == Галерија == <gallery> Податотека:Śliwa_wiśniowa_(Prunus_cerasifera).jpg| ''Prunus cerasifera'' Податотека:PrunusCerasifera0.jpg|алт=Flowers being pollinated| Цветови што се опрашуваат Податотека:Prunus_cerasifera_LC0385.jpg|алт=Flowers| Цветови Податотека:MirabellenblueteH2a.jpg|алт=Flower (close-up)| Цвет (крупен план) Податотека:My_mother's_cherry_plum.JPG|алт=Ripened fruits on the branch| Зрели плодови на гранка Податотека:Cherry_plums.jpg|алт=Ripened fruits| Зрели плодови </gallery> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Prunus cerasifera}} * {{PFAF|Prunus cerasifera}} * {{PFAF|Prunus cerasifera divaricata}} * {{CalPhotos|Prunus|cerasifera}} * [http://www.euforgen.org/species/prunus-cerasifera/ ''Prunus cerasifera''] - European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9ovwugafurif4q5coovp38ggf8cso9s 5590093 5590091 2026-07-10T13:07:42Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Сливи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590093 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Wildpflaume Althof-2.jpg | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author1=Kell, S.P. |author2=Wilson, B. |name-list-style=amp |title=''Prunus cerasifera'' |article-number=e.T172162A19401052 |year=2018 |access-date=1 May 2024}}</ref> | genus = Prunus | display_parents = 2 | parent = Prunus sect. Prunus | species = cerasifera | authority = [[Ehrh.]] 1784 not Popov 1929 nor Lecoq & Lamotte 1848 | synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | '''Selected synonyms''' * ''Prunus alpestris'' <small>Schischk.</small> * ''Prunus cerasifera'' subsp. ''myrobalana'' <small>(L.) C.K.Schneid.</small> * ''Prunus divaricata'' <small>Ledeb.</small> * ''Prunus domestica'' subsp. ''cerasifera'' <small> (Ehrh.) Arcang.</small> * ''Prunus domestica'' var. ''myrobalana'' <small>L.</small> * ''Prunus myrobalana'' <small>(L.) Desf.</small> * ''Prunus mirobalanus'' <small>Poit. & Turpin</small> * ''Prunus pissardii'' <small>Carrière</small> * ''Prunus sogdiana'' <small>Vassilcz.</small> }}}} | synonyms_ref = <ref name=POWO>{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:729568-1 |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |title=Prunus cerasifera Ehrh |access-date=1 March 2024 }}</ref> }} [[Податотека:01_Prunus_cerasifera.jpg|мини|Prunus cerasifera]] '''''Prunus cerasifera''''' е вид слива позната под вообичаеното име '''џанки слива'''.<ref name="uconn">[http://www.hort.uconn.edu/plants/p/prucer/prucer1.html UConn Horticulture] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100414111109/http://www.hort.uconn.edu/plants/p/prucer/prucer1.html|date=14 April 2010}}</ref> Потекнува од Евроазија и е натурализирана на други места, Се верува дека ''P.&nbsp;cerasifera'' е еден од родителите на [[Prunus domestica|култивираната слива]]. == Опис == Дивите видови се големи [[Грмушка|грмушки]] или мали [[Дрво (растение)|дрвја]] што достигнуваат 8-12 м во височина, понекогаш бодликави, со голи, овални [[Листопадни растенија|листопадни]] лисја.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Тоа е едно од првите европски дрвја што [[Цвет|цветаат]] напролет,<ref name="Stace" /> често почнувајќи од средината на февруари пред да се отворат лисјата. Цветовите се бели или бледо розови и околу 2 см во пречник, со пет ливчиња и многу прашници. [[Овошје|Плодот]] е јадлива слива, 2–3&nbsp;см во дијаметар, кога е зрела може да е жолта или црвена по боја. Тие се самоплодни, но можат да се опрашуваат и од други сорти ''на Prunus''.<ref name="Kitchen">{{Наведена книга|title=The Kitchen Gardener|last=Titmarsh|first=Alan|date=2008|publisher=BBC Books|page=247}}</ref> Растението се размножува со семе и често се користи како подлога за други видови и сорти на сливи.<ref name="Stace" /> == Распространетост и живеалиште == Потекнува од [[Југоисточна Европа]]<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFStace2010">[[Stace, C. A.]] (2010). </cite></ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6677,6866,6868|title=UC/JEPS: Jepson Manual treatment for ''Prunus cerasifera''|work=berkeley.edu}}</ref> и [[Југозападна Азија|Западна Азија]], и е натурализирана на [[Британски Острови|Британските Острови]] <ref name="Stace" /> и на расфрлани локации во Северна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Prunus&Species=cerasifera|title=University of Washington Herbarium Image Collection - Burke Museum|work=washington.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150627011531/http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Prunus&Species=cerasifera|archive-date=2015-06-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=6887|title=Calflora taxon report, University of California: ''Prunus cerasifera''|work=calflora.org}}</ref> == Одгледување == [[Податотека:PrunusCerasiferaBonsai.jpg|мини|[[Бонсаи]] (шохин големина)]] Развиени се бројни сорти, меѓу нив е ''P.&nbsp;cerasifera'' var ''pissardii'' <small>(Carrière) LH Bailey</small>.<ref name="Stace" /> Сортата „Nigra“ со црни лисја и розови цветови ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/61117/Prunus-cerasifera-Nigra/Details|title=RHS Plant Selector Prunus cerasifera 'Nigra' AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|accessdate=22 February 2020}}</ref> [[Prunus × cistena|''Prunus'' × ''cistena'']] (со виолетови листови), хибрид од ''Prunus cerasifera'' и ''[[Prunus pumila]]'', исто така ја добила наградата за градинарски заслуги.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/47608/Prunus-x-cistena/Details|title=''Prunus'' × ''cistena''|publisher=RHS|accessdate=18 February 2019}}</ref><ref>[http://www-pub.naz.edu:9000/~treewalk/north_tree_walk/prunuscistena Nazareth College, Purpleleaf Sand Cherry ''Prunus x cistena''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306174811/http://www-pub.naz.edu:9000/~treewalk/north_tree_walk/prunuscistena}}/</ref> Овие форми со виолетови лисја (наречени „сливи со виолетови листови“), исто така имаат темно виолетови плодови, кои прават привлечен, интензивно обоен џем. Тие можат да имаат бели или розови цветови. Некои видови сливи со виолетови листови се користат за [[бонсаи]] и други форми на жива скулптура. Одгледуваните џанки сливи можат да имаат плодови, лисја и цветови во која било од неколку бои. == Галерија == <gallery> Податотека:Śliwa_wiśniowa_(Prunus_cerasifera).jpg| ''Prunus cerasifera'' Податотека:PrunusCerasifera0.jpg|алт=Flowers being pollinated| Цветови што се опрашуваат Податотека:Prunus_cerasifera_LC0385.jpg|алт=Flowers| Цветови Податотека:MirabellenblueteH2a.jpg|алт=Flower (close-up)| Цвет (крупен план) Податотека:My_mother's_cherry_plum.JPG|алт=Ripened fruits on the branch| Зрели плодови на гранка Податотека:Cherry_plums.jpg|алт=Ripened fruits| Зрели плодови </gallery> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Prunus cerasifera}} * {{PFAF|Prunus cerasifera}} * {{PFAF|Prunus cerasifera divaricata}} * {{CalPhotos|Prunus|cerasifera}} * [http://www.euforgen.org/species/prunus-cerasifera/ ''Prunus cerasifera''] - European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Сливи]] i4pqaxypyjh56sm5giun6hf3v8rpq3z 5590095 5590093 2026-07-10T13:08:31Z Виолетова 1975 5590095 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Wildpflaume Althof-2.jpg | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author1=Kell, S.P. |author2=Wilson, B. |name-list-style=amp |title=''Prunus cerasifera'' |article-number=e.T172162A19401052 |year=2018 |access-date=1 May 2024}}</ref> | genus = Prunus | display_parents = 2 | parent = Prunus sect. Prunus | species = cerasifera | authority = [[Ehrh.]] 1784 not Popov 1929 nor Lecoq & Lamotte 1848 | synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | '''Selected synonyms''' * ''Prunus alpestris'' <small>Schischk.</small> * ''Prunus cerasifera'' subsp. ''myrobalana'' <small>(L.) C.K.Schneid.</small> * ''Prunus divaricata'' <small>Ledeb.</small> * ''Prunus domestica'' subsp. ''cerasifera'' <small> (Ehrh.) Arcang.</small> * ''Prunus domestica'' var. ''myrobalana'' <small>L.</small> * ''Prunus myrobalana'' <small>(L.) Desf.</small> * ''Prunus mirobalanus'' <small>Poit. & Turpin</small> * ''Prunus pissardii'' <small>Carrière</small> * ''Prunus sogdiana'' <small>Vassilcz.</small> }}}} | synonyms_ref = <ref name=POWO>{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:729568-1 |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |title=Prunus cerasifera Ehrh |access-date=1 March 2024 }}</ref> }} [[Податотека:01_Prunus_cerasifera.jpg|мини|Prunus cerasifera]] '''''Prunus cerasifera''''' е вид слива позната под вообичаеното име '''џанки слива'''.<ref name="uconn">[http://www.hort.uconn.edu/plants/p/prucer/prucer1.html UConn Horticulture] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100414111109/http://www.hort.uconn.edu/plants/p/prucer/prucer1.html|date=14 April 2010}}</ref> Потекнува од Евроазија и е натурализирана на други места, Се верува дека ''P.&nbsp;cerasifera'' е еден од родителите на [[Prunus domestica|култивираната слива]]. == Опис == Дивите видови се големи [[Грмушка|грмушки]] или мали [[Дрво (растение)|дрвја]] што достигнуваат 8-12 м во височина, понекогаш бодликави, со голи, овални [[Листопадни растенија|листопадни]] лисја.<ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-70772-5|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|pages=196|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Тоа е едно од првите европски дрвја што [[Цвет|цветаат]] напролет,<ref name="Stace" /> често почнувајќи од средината на февруари пред да се отворат лисјата. Цветовите се бели или бледо розови и околу 2 см во пречник, со пет ливчиња и многу прашници. [[Овошје|Плодот]] е јадлива слива, 2–3&nbsp;см во дијаметар, кога е зрела може да е жолта или црвена по боја. Тие се самоплодни, но можат да се опрашуваат и од други сорти ''на Prunus''.<ref name="Kitchen">{{Наведена книга|title=The Kitchen Gardener|last=Titmarsh|first=Alan|date=2008|publisher=BBC Books|page=247}}</ref> Растението се размножува со семе и често се користи како подлога за други видови и сорти на сливи.<ref name="Stace" /> == Распространетост и живеалиште == Потекнува од [[Југоисточна Европа]]<ref name="Stace" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6677,6866,6868|title=UC/JEPS: Jepson Manual treatment for ''Prunus cerasifera''|work=berkeley.edu}}</ref> и [[Југозападна Азија|Западна Азија]], и е натурализирана на [[Британски Острови|Британските Острови]]<ref name="Stace" /> и на расфрлани локации во Северна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Prunus&Species=cerasifera|title=University of Washington Herbarium Image Collection - Burke Museum|work=washington.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150627011531/http://biology.burke.washington.edu/herbarium/imagecollection.php?Genus=Prunus&Species=cerasifera|archive-date=2015-06-27}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=6887|title=Calflora taxon report, University of California: ''Prunus cerasifera''|work=calflora.org}}</ref> == Одгледување == [[Податотека:PrunusCerasiferaBonsai.jpg|мини|[[Бонсаи]] (шохин големина)]] Развиени се бројни сорти, меѓу нив е ''P.&nbsp;cerasifera'' var ''pissardii'' <small>(Carrière) LH Bailey</small>.<ref name="Stace" /> Сортата „Nigra“ со црни лисја и розови цветови ја доби наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/61117/Prunus-cerasifera-Nigra/Details|title=RHS Plant Selector Prunus cerasifera 'Nigra' AGM / RHS Gardening|publisher=Apps.rhs.org.uk|accessdate=22 February 2020}}</ref> [[Prunus × cistena|''Prunus'' × ''cistena'']] (со виолетови листови), хибрид од ''Prunus cerasifera'' и ''[[Prunus pumila]]'', исто така ја добила наградата за градинарски заслуги.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/47608/Prunus-x-cistena/Details|title=''Prunus'' × ''cistena''|publisher=RHS|accessdate=18 February 2019}}</ref><ref>[http://www-pub.naz.edu:9000/~treewalk/north_tree_walk/prunuscistena Nazareth College, Purpleleaf Sand Cherry ''Prunus x cistena''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306174811/http://www-pub.naz.edu:9000/~treewalk/north_tree_walk/prunuscistena}}/</ref> Овие форми со виолетови лисја (наречени „сливи со виолетови листови“), исто така имаат темно виолетови плодови, кои прават привлечен, интензивно обоен џем. Тие можат да имаат бели или розови цветови. Некои видови сливи со виолетови листови се користат за [[бонсаи]] и други форми на жива скулптура. Одгледуваните џанки сливи можат да имаат плодови, лисја и цветови во која било од неколку бои. == Галерија == <gallery> Податотека:Śliwa_wiśniowa_(Prunus_cerasifera).jpg| ''Prunus cerasifera'' Податотека:PrunusCerasifera0.jpg|алт=Flowers being pollinated| Цветови што се опрашуваат Податотека:Prunus_cerasifera_LC0385.jpg|алт=Flowers| Цветови Податотека:MirabellenblueteH2a.jpg|алт=Flower (close-up)| Цвет (крупен план) Податотека:My_mother's_cherry_plum.JPG|алт=Ripened fruits on the branch| Зрели плодови на гранка Податотека:Cherry_plums.jpg|алт=Ripened fruits| Зрели плодови </gallery> == Наводи == {{Наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Prunus cerasifera}} * {{PFAF|Prunus cerasifera}} * {{PFAF|Prunus cerasifera divaricata}} * {{CalPhotos|Prunus|cerasifera}} * [http://www.euforgen.org/species/prunus-cerasifera/ ''Prunus cerasifera''] - European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN) {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Украсни дрва]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] key170g49ocxjc20qn4cfsm92picfg4 1 1399439 5590087 2026-07-10T13:02:55Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590087 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399440 5590089 2026-07-10T13:06:56Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од Мелнич... 5590089 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од [[Мелничкото востание]]. Подоцна се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] и учествувал во [[Илинденското востание]]. == Животопис == Јордан Бошков е роден во [[1867|1867 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]].<ref name="Недкова">{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_5.htm|title=Михаил Герджиков и подвигът на тракийци 1903 г. Документален сборник: Посветен на 100-годишнината от Илинденско-Преображенското въстание и 125-годишнината от рождението на Михаил Герджиков|last=Недкова|first=Надежда, Евдокия Петрова (съставители)|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, Главно управление на Архивите]]|year=2002|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=406|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Подоцна се запишал во градската [[гимназија]] кај Николаев, [[Руско Царство]]. При неговото образование се приклучил во [[Нихилистичко движење|нихилистички кружок]]. Поради тоа бил исклучен од гимназијата. Се приклучил во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878 година]], Бошков се вратил во [[Балканот]]. Се сместил во [[Пловдив|градот Пловдив]], [[престолнина]] на [[Источна Румелија]].<ref name=":0">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=8-9|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Таму работел како [[Телеграф|телеграфист]].<ref name=":1">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=396|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Активен деец бил на [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција во државата]]. Во [[1885|1885 година]] учествувал во Пловдивскиот државен удар каде [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] ги припоиле териториите на Источна Румелија.<ref name=":0" /> Во [[Софија]], се приклучил во [[Врховниот македонски комитет]]. Во [[1895|1895 година]] бил дел од втората востаничка чета, предводена од Кочо Љутата, при [[Мелничкото востание]]. Четата била составена од 150 борци, меѓу кој бил [[Петар Начев]]. Учествувале во превземување на [[Струмица|градот Струмица]]. Бошков учествувал во борбата кај [[Габрово (Пиринско)|село Габрово]] против [[Отоманска војска|турските аскери]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. Оригинал. Машинопис.(Бел. на [[Христо Сиљанов|Хр. Силянов]], [[Иван Попов|Ив. Попов]] и [[Васил Чакаларов|В. Чекаларов]].)</ref> [[1896|Следната година]] Бошков изгубил надеж во ВМК, поради тоа со Иван Костов се приклучиле во [[МТРК|Македонскиот централен таен револуционерен комитет]]. Предводен од [[Михаил Герџиков]].<ref>Алманах на българските национални движения след 1878, Академично издателство „Марин Дринов“, София 2005, с. 181.</ref> Во [[февруари]] [[1903|1903 година]] се приклучил во четата на Герџиков, учествувал во неуспешниот обид на уништување железничките линии меѓу [[Истанбул]]-[[Одрин]]. На [[19 февруари]] учествувал во борбата кај Кучуксинекли, [[Источна Тракија]].<ref name="Недкова" /> Како дел од [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]] учествувал во [[Илинденското востание]]. Претежно дејствувал кај [[Одринско]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} e14ohy56ys9cf7001u1946un65flc0y 5590094 5590089 2026-07-10T13:07:44Z Gurther 105215 5590094 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од [[Мелничкото востание]]. Подоцна се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] и учествувал во [[Илинденското востание]]. == Животопис == Јордан Бошков е роден во [[1867|1867 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]].<ref name="Недкова">{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_5.htm|title=Михаил Герджиков и подвигът на тракийци 1903 г. Документален сборник: Посветен на 100-годишнината от Илинденско-Преображенското въстание и 125-годишнината от рождението на Михаил Герджиков|last=Недкова|first=Надежда, Евдокия Петрова (съставители)|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, Главно управление на Архивите]]|year=2002|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=406|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Подоцна се запишал во градската [[гимназија]] кај Николаев, [[Руско Царство]]. При неговото образование се приклучил во [[Нихилистичко движење|нихилистички кружок]]. Поради тоа бил исклучен од гимназијата. Се приклучил во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878 година]], Бошков се вратил во [[Балканот]]. Се сместил во [[Пловдив|градот Пловдив]], [[престолнина]] на [[Источна Румелија]].<ref name=":0">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=8-9|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Таму работел како [[Телеграф|телеграфист]].<ref name=":1">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=396|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Активен деец бил на [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција во државата]]. Во [[1885|1885 година]] учествувал во Пловдивскиот државен удар каде [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] ги припоиле териториите на Источна Румелија.<ref name=":0" /> Во [[Софија]], се приклучил во [[Врховниот македонски комитет]]. Во [[1895|1895 година]] бил дел од втората востаничка чета, предводена од Кочо Љутата, при [[Мелничкото востание]]. Четата била составена од 150 борци, меѓу кој бил [[Петар Начев]]. Учествувале во превземување на [[Струмица|градот Струмица]]. Бошков учествувал во борбата кај [[Габрово (Пиринско)|село Габрово]] против [[Отоманска војска|турските аскери]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. Оригинал. Машинопис.(Бел. на [[Христо Сиљанов|Хр. Силянов]], [[Иван Попов|Ив. Попов]] и [[Васил Чакаларов|В. Чекаларов]].)</ref> [[1896|Следната година]] Бошков изгубил надеж во ВМК, поради тоа со Иван Костов се приклучиле во [[МТРК|Македонскиот централен таен револуционерен комитет]]. Предводен од [[Михаил Герџиков]].<ref>Алманах на българските национални движения след 1878, Академично издателство „Марин Дринов“, София 2005, с. 181.</ref> Во [[февруари]] [[1903|1903 година]] се приклучил во четата на Герџиков, учествувал во неуспешниот обид на уништување железничките линии меѓу [[Истанбул]]-[[Одрин]]. На [[19 февруари]] учествувал во борбата кај Кучуксинекли, [[Источна Тракија]].<ref name="Недкова" /> Како дел од [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]] учествувал во [[Илинденското востание]]. Претежно дејствувал кај [[Одринско]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Јордан}} tlhuwviy2ub6sinhdlz84gfvkbuhgkb 5590096 5590094 2026-07-10T13:09:25Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Луѓе од Велес]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590096 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од [[Мелничкото востание]]. Подоцна се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] и учествувал во [[Илинденското востание]]. == Животопис == Јордан Бошков е роден во [[1867|1867 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]].<ref name="Недкова">{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_5.htm|title=Михаил Герджиков и подвигът на тракийци 1903 г. Документален сборник: Посветен на 100-годишнината от Илинденско-Преображенското въстание и 125-годишнината от рождението на Михаил Герджиков|last=Недкова|first=Надежда, Евдокия Петрова (съставители)|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, Главно управление на Архивите]]|year=2002|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=406|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Подоцна се запишал во градската [[гимназија]] кај Николаев, [[Руско Царство]]. При неговото образование се приклучил во [[Нихилистичко движење|нихилистички кружок]]. Поради тоа бил исклучен од гимназијата. Се приклучил во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878 година]], Бошков се вратил во [[Балканот]]. Се сместил во [[Пловдив|градот Пловдив]], [[престолнина]] на [[Источна Румелија]].<ref name=":0">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=8-9|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Таму работел како [[Телеграф|телеграфист]].<ref name=":1">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=396|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Активен деец бил на [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција во државата]]. Во [[1885|1885 година]] учествувал во Пловдивскиот државен удар каде [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] ги припоиле териториите на Источна Румелија.<ref name=":0" /> Во [[Софија]], се приклучил во [[Врховниот македонски комитет]]. Во [[1895|1895 година]] бил дел од втората востаничка чета, предводена од Кочо Љутата, при [[Мелничкото востание]]. Четата била составена од 150 борци, меѓу кој бил [[Петар Начев]]. Учествувале во превземување на [[Струмица|градот Струмица]]. Бошков учествувал во борбата кај [[Габрово (Пиринско)|село Габрово]] против [[Отоманска војска|турските аскери]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. Оригинал. Машинопис.(Бел. на [[Христо Сиљанов|Хр. Силянов]], [[Иван Попов|Ив. Попов]] и [[Васил Чакаларов|В. Чекаларов]].)</ref> [[1896|Следната година]] Бошков изгубил надеж во ВМК, поради тоа со Иван Костов се приклучиле во [[МТРК|Македонскиот централен таен револуционерен комитет]]. Предводен од [[Михаил Герџиков]].<ref>Алманах на българските национални движения след 1878, Академично издателство „Марин Дринов“, София 2005, с. 181.</ref> Во [[февруари]] [[1903|1903 година]] се приклучил во четата на Герџиков, учествувал во неуспешниот обид на уништување железничките линии меѓу [[Истанбул]]-[[Одрин]]. На [[19 февруари]] учествувал во борбата кај Кучуксинекли, [[Источна Тракија]].<ref name="Недкова" /> Како дел од [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]] учествувал во [[Илинденското востание]]. Претежно дејствувал кај [[Одринско]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] 78i8hh423fgaaem2vnzbdmyhkxmn2x1 5590097 5590096 2026-07-10T13:09:33Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Родени во 1867 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590097 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од [[Мелничкото востание]]. Подоцна се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] и учествувал во [[Илинденското востание]]. == Животопис == Јордан Бошков е роден во [[1867|1867 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]].<ref name="Недкова">{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_5.htm|title=Михаил Герджиков и подвигът на тракийци 1903 г. Документален сборник: Посветен на 100-годишнината от Илинденско-Преображенското въстание и 125-годишнината от рождението на Михаил Герджиков|last=Недкова|first=Надежда, Евдокия Петрова (съставители)|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, Главно управление на Архивите]]|year=2002|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=406|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Подоцна се запишал во градската [[гимназија]] кај Николаев, [[Руско Царство]]. При неговото образование се приклучил во [[Нихилистичко движење|нихилистички кружок]]. Поради тоа бил исклучен од гимназијата. Се приклучил во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878 година]], Бошков се вратил во [[Балканот]]. Се сместил во [[Пловдив|градот Пловдив]], [[престолнина]] на [[Источна Румелија]].<ref name=":0">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=8-9|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Таму работел како [[Телеграф|телеграфист]].<ref name=":1">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=396|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Активен деец бил на [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција во државата]]. Во [[1885|1885 година]] учествувал во Пловдивскиот државен удар каде [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] ги припоиле териториите на Источна Румелија.<ref name=":0" /> Во [[Софија]], се приклучил во [[Врховниот македонски комитет]]. Во [[1895|1895 година]] бил дел од втората востаничка чета, предводена од Кочо Љутата, при [[Мелничкото востание]]. Четата била составена од 150 борци, меѓу кој бил [[Петар Начев]]. Учествувале во превземување на [[Струмица|градот Струмица]]. Бошков учествувал во борбата кај [[Габрово (Пиринско)|село Габрово]] против [[Отоманска војска|турските аскери]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. Оригинал. Машинопис.(Бел. на [[Христо Сиљанов|Хр. Силянов]], [[Иван Попов|Ив. Попов]] и [[Васил Чакаларов|В. Чекаларов]].)</ref> [[1896|Следната година]] Бошков изгубил надеж во ВМК, поради тоа со Иван Костов се приклучиле во [[МТРК|Македонскиот централен таен револуционерен комитет]]. Предводен од [[Михаил Герџиков]].<ref>Алманах на българските национални движения след 1878, Академично издателство „Марин Дринов“, София 2005, с. 181.</ref> Во [[февруари]] [[1903|1903 година]] се приклучил во четата на Герџиков, учествувал во неуспешниот обид на уништување железничките линии меѓу [[Истанбул]]-[[Одрин]]. На [[19 февруари]] учествувал во борбата кај Кучуксинекли, [[Источна Тракија]].<ref name="Недкова" /> Како дел од [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]] учествувал во [[Илинденското востание]]. Претежно дејствувал кај [[Одринско]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1867 година]] iumq764c7p9u7vhvctxvxz219y8d5di 5590098 5590097 2026-07-10T13:09:39Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Дејци на ВМОК]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590098 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од [[Мелничкото востание]]. Подоцна се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] и учествувал во [[Илинденското востание]]. == Животопис == Јордан Бошков е роден во [[1867|1867 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]].<ref name="Недкова">{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_5.htm|title=Михаил Герджиков и подвигът на тракийци 1903 г. Документален сборник: Посветен на 100-годишнината от Илинденско-Преображенското въстание и 125-годишнината от рождението на Михаил Герджиков|last=Недкова|first=Надежда, Евдокия Петрова (съставители)|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, Главно управление на Архивите]]|year=2002|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=406|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Подоцна се запишал во градската [[гимназија]] кај Николаев, [[Руско Царство]]. При неговото образование се приклучил во [[Нихилистичко движење|нихилистички кружок]]. Поради тоа бил исклучен од гимназијата. Се приклучил во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878 година]], Бошков се вратил во [[Балканот]]. Се сместил во [[Пловдив|градот Пловдив]], [[престолнина]] на [[Источна Румелија]].<ref name=":0">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=8-9|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Таму работел како [[Телеграф|телеграфист]].<ref name=":1">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=396|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Активен деец бил на [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција во државата]]. Во [[1885|1885 година]] учествувал во Пловдивскиот државен удар каде [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] ги припоиле териториите на Источна Румелија.<ref name=":0" /> Во [[Софија]], се приклучил во [[Врховниот македонски комитет]]. Во [[1895|1895 година]] бил дел од втората востаничка чета, предводена од Кочо Љутата, при [[Мелничкото востание]]. Четата била составена од 150 борци, меѓу кој бил [[Петар Начев]]. Учествувале во превземување на [[Струмица|градот Струмица]]. Бошков учествувал во борбата кај [[Габрово (Пиринско)|село Габрово]] против [[Отоманска војска|турските аскери]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. Оригинал. Машинопис.(Бел. на [[Христо Сиљанов|Хр. Силянов]], [[Иван Попов|Ив. Попов]] и [[Васил Чакаларов|В. Чекаларов]].)</ref> [[1896|Следната година]] Бошков изгубил надеж во ВМК, поради тоа со Иван Костов се приклучиле во [[МТРК|Македонскиот централен таен револуционерен комитет]]. Предводен од [[Михаил Герџиков]].<ref>Алманах на българските национални движения след 1878, Академично издателство „Марин Дринов“, София 2005, с. 181.</ref> Во [[февруари]] [[1903|1903 година]] се приклучил во четата на Герџиков, учествувал во неуспешниот обид на уништување железничките линии меѓу [[Истанбул]]-[[Одрин]]. На [[19 февруари]] учествувал во борбата кај Кучуксинекли, [[Источна Тракија]].<ref name="Недкова" /> Како дел од [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]] учествувал во [[Илинденското востание]]. Претежно дејствувал кај [[Одринско]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1867 година]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] 3an8xe5894cfd8wwjsp4veumxojcrmi 5590099 5590098 2026-07-10T13:09:46Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Дејци на МРО]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590099 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од [[Мелничкото востание]]. Подоцна се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] и учествувал во [[Илинденското востание]]. == Животопис == Јордан Бошков е роден во [[1867|1867 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]].<ref name="Недкова">{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_5.htm|title=Михаил Герджиков и подвигът на тракийци 1903 г. Документален сборник: Посветен на 100-годишнината от Илинденско-Преображенското въстание и 125-годишнината от рождението на Михаил Герджиков|last=Недкова|first=Надежда, Евдокия Петрова (съставители)|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, Главно управление на Архивите]]|year=2002|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=406|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Подоцна се запишал во градската [[гимназија]] кај Николаев, [[Руско Царство]]. При неговото образование се приклучил во [[Нихилистичко движење|нихилистички кружок]]. Поради тоа бил исклучен од гимназијата. Се приклучил во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878 година]], Бошков се вратил во [[Балканот]]. Се сместил во [[Пловдив|градот Пловдив]], [[престолнина]] на [[Источна Румелија]].<ref name=":0">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=8-9|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Таму работел како [[Телеграф|телеграфист]].<ref name=":1">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=396|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Активен деец бил на [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција во државата]]. Во [[1885|1885 година]] учествувал во Пловдивскиот државен удар каде [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] ги припоиле териториите на Источна Румелија.<ref name=":0" /> Во [[Софија]], се приклучил во [[Врховниот македонски комитет]]. Во [[1895|1895 година]] бил дел од втората востаничка чета, предводена од Кочо Љутата, при [[Мелничкото востание]]. Четата била составена од 150 борци, меѓу кој бил [[Петар Начев]]. Учествувале во превземување на [[Струмица|градот Струмица]]. Бошков учествувал во борбата кај [[Габрово (Пиринско)|село Габрово]] против [[Отоманска војска|турските аскери]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. Оригинал. Машинопис.(Бел. на [[Христо Сиљанов|Хр. Силянов]], [[Иван Попов|Ив. Попов]] и [[Васил Чакаларов|В. Чекаларов]].)</ref> [[1896|Следната година]] Бошков изгубил надеж во ВМК, поради тоа со Иван Костов се приклучиле во [[МТРК|Македонскиот централен таен револуционерен комитет]]. Предводен од [[Михаил Герџиков]].<ref>Алманах на българските национални движения след 1878, Академично издателство „Марин Дринов“, София 2005, с. 181.</ref> Во [[февруари]] [[1903|1903 година]] се приклучил во четата на Герџиков, учествувал во неуспешниот обид на уништување железничките линии меѓу [[Истанбул]]-[[Одрин]]. На [[19 февруари]] учествувал во борбата кај Кучуксинекли, [[Источна Тракија]].<ref name="Недкова" /> Како дел од [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]] учествувал во [[Илинденското востание]]. Претежно дејствувал кај [[Одринско]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1867 година]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на МРО]] hurdyresxlx2bef4bhspurp5s4gfv81 5590100 5590099 2026-07-10T13:09:54Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590100 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од [[Мелничкото востание]]. Подоцна се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] и учествувал во [[Илинденското востание]]. == Животопис == Јордан Бошков е роден во [[1867|1867 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]].<ref name="Недкова">{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_5.htm|title=Михаил Герджиков и подвигът на тракийци 1903 г. Документален сборник: Посветен на 100-годишнината от Илинденско-Преображенското въстание и 125-годишнината от рождението на Михаил Герджиков|last=Недкова|first=Надежда, Евдокия Петрова (съставители)|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, Главно управление на Архивите]]|year=2002|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=406|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Подоцна се запишал во градската [[гимназија]] кај Николаев, [[Руско Царство]]. При неговото образование се приклучил во [[Нихилистичко движење|нихилистички кружок]]. Поради тоа бил исклучен од гимназијата. Се приклучил во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878 година]], Бошков се вратил во [[Балканот]]. Се сместил во [[Пловдив|градот Пловдив]], [[престолнина]] на [[Источна Румелија]].<ref name=":0">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=8-9|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Таму работел како [[Телеграф|телеграфист]].<ref name=":1">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=396|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Активен деец бил на [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција во државата]]. Во [[1885|1885 година]] учествувал во Пловдивскиот државен удар каде [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] ги припоиле териториите на Источна Румелија.<ref name=":0" /> Во [[Софија]], се приклучил во [[Врховниот македонски комитет]]. Во [[1895|1895 година]] бил дел од втората востаничка чета, предводена од Кочо Љутата, при [[Мелничкото востание]]. Четата била составена од 150 борци, меѓу кој бил [[Петар Начев]]. Учествувале во превземување на [[Струмица|градот Струмица]]. Бошков учествувал во борбата кај [[Габрово (Пиринско)|село Габрово]] против [[Отоманска војска|турските аскери]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. Оригинал. Машинопис.(Бел. на [[Христо Сиљанов|Хр. Силянов]], [[Иван Попов|Ив. Попов]] и [[Васил Чакаларов|В. Чекаларов]].)</ref> [[1896|Следната година]] Бошков изгубил надеж во ВМК, поради тоа со Иван Костов се приклучиле во [[МТРК|Македонскиот централен таен револуционерен комитет]]. Предводен од [[Михаил Герџиков]].<ref>Алманах на българските национални движения след 1878, Академично издателство „Марин Дринов“, София 2005, с. 181.</ref> Во [[февруари]] [[1903|1903 година]] се приклучил во четата на Герџиков, учествувал во неуспешниот обид на уништување железничките линии меѓу [[Истанбул]]-[[Одрин]]. На [[19 февруари]] учествувал во борбата кај Кучуксинекли, [[Источна Тракија]].<ref name="Недкова" /> Како дел од [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]] учествувал во [[Илинденското востание]]. Претежно дејствувал кај [[Одринско]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1867 година]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] tl1mefeh3sn0uqr7sxif3ig6mfr3bk7 5590101 5590100 2026-07-10T13:10:30Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Дејци на Македонскиот таен револуционерен комитет]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590101 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од [[Мелничкото востание]]. Подоцна се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] и учествувал во [[Илинденското востание]]. == Животопис == Јордан Бошков е роден во [[1867|1867 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]].<ref name="Недкова">{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_5.htm|title=Михаил Герджиков и подвигът на тракийци 1903 г. Документален сборник: Посветен на 100-годишнината от Илинденско-Преображенското въстание и 125-годишнината от рождението на Михаил Герджиков|last=Недкова|first=Надежда, Евдокия Петрова (съставители)|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, Главно управление на Архивите]]|year=2002|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=406|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Подоцна се запишал во градската [[гимназија]] кај Николаев, [[Руско Царство]]. При неговото образование се приклучил во [[Нихилистичко движење|нихилистички кружок]]. Поради тоа бил исклучен од гимназијата. Се приклучил во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878 година]], Бошков се вратил во [[Балканот]]. Се сместил во [[Пловдив|градот Пловдив]], [[престолнина]] на [[Источна Румелија]].<ref name=":0">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=8-9|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Таму работел како [[Телеграф|телеграфист]].<ref name=":1">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=396|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Активен деец бил на [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција во државата]]. Во [[1885|1885 година]] учествувал во Пловдивскиот државен удар каде [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] ги припоиле териториите на Источна Румелија.<ref name=":0" /> Во [[Софија]], се приклучил во [[Врховниот македонски комитет]]. Во [[1895|1895 година]] бил дел од втората востаничка чета, предводена од Кочо Љутата, при [[Мелничкото востание]]. Четата била составена од 150 борци, меѓу кој бил [[Петар Начев]]. Учествувале во превземување на [[Струмица|градот Струмица]]. Бошков учествувал во борбата кај [[Габрово (Пиринско)|село Габрово]] против [[Отоманска војска|турските аскери]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. Оригинал. Машинопис.(Бел. на [[Христо Сиљанов|Хр. Силянов]], [[Иван Попов|Ив. Попов]] и [[Васил Чакаларов|В. Чекаларов]].)</ref> [[1896|Следната година]] Бошков изгубил надеж во ВМК, поради тоа со Иван Костов се приклучиле во [[МТРК|Македонскиот централен таен револуционерен комитет]]. Предводен од [[Михаил Герџиков]].<ref>Алманах на българските национални движения след 1878, Академично издателство „Марин Дринов“, София 2005, с. 181.</ref> Во [[февруари]] [[1903|1903 година]] се приклучил во четата на Герџиков, учествувал во неуспешниот обид на уништување железничките линии меѓу [[Истанбул]]-[[Одрин]]. На [[19 февруари]] учествувал во борбата кај Кучуксинекли, [[Источна Тракија]].<ref name="Недкова" /> Како дел од [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]] учествувал во [[Илинденското востание]]. Претежно дејствувал кај [[Одринско]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1867 година]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Дејци на Македонскиот таен револуционерен комитет]] 4g37jiyjh0c2aj5043csaaspr7inm29 5590102 5590101 2026-07-10T13:10:40Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590102 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од [[Мелничкото востание]]. Подоцна се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] и учествувал во [[Илинденското востание]]. == Животопис == Јордан Бошков е роден во [[1867|1867 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]].<ref name="Недкова">{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_5.htm|title=Михаил Герджиков и подвигът на тракийци 1903 г. Документален сборник: Посветен на 100-годишнината от Илинденско-Преображенското въстание и 125-годишнината от рождението на Михаил Герджиков|last=Недкова|first=Надежда, Евдокия Петрова (съставители)|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, Главно управление на Архивите]]|year=2002|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=406|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Подоцна се запишал во градската [[гимназија]] кај Николаев, [[Руско Царство]]. При неговото образование се приклучил во [[Нихилистичко движење|нихилистички кружок]]. Поради тоа бил исклучен од гимназијата. Се приклучил во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878 година]], Бошков се вратил во [[Балканот]]. Се сместил во [[Пловдив|градот Пловдив]], [[престолнина]] на [[Источна Румелија]].<ref name=":0">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=8-9|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Таму работел како [[Телеграф|телеграфист]].<ref name=":1">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=396|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Активен деец бил на [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција во државата]]. Во [[1885|1885 година]] учествувал во Пловдивскиот државен удар каде [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] ги припоиле териториите на Источна Румелија.<ref name=":0" /> Во [[Софија]], се приклучил во [[Врховниот македонски комитет]]. Во [[1895|1895 година]] бил дел од втората востаничка чета, предводена од Кочо Љутата, при [[Мелничкото востание]]. Четата била составена од 150 борци, меѓу кој бил [[Петар Начев]]. Учествувале во превземување на [[Струмица|градот Струмица]]. Бошков учествувал во борбата кај [[Габрово (Пиринско)|село Габрово]] против [[Отоманска војска|турските аскери]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. Оригинал. Машинопис.(Бел. на [[Христо Сиљанов|Хр. Силянов]], [[Иван Попов|Ив. Попов]] и [[Васил Чакаларов|В. Чекаларов]].)</ref> [[1896|Следната година]] Бошков изгубил надеж во ВМК, поради тоа со Иван Костов се приклучиле во [[МТРК|Македонскиот централен таен револуционерен комитет]]. Предводен од [[Михаил Герџиков]].<ref>Алманах на българските национални движения след 1878, Академично издателство „Марин Дринов“, София 2005, с. 181.</ref> Во [[февруари]] [[1903|1903 година]] се приклучил во четата на Герџиков, учествувал во неуспешниот обид на уништување железничките линии меѓу [[Истанбул]]-[[Одрин]]. На [[19 февруари]] учествувал во борбата кај Кучуксинекли, [[Источна Тракија]].<ref name="Недкова" /> Како дел од [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]] учествувал во [[Илинденското востание]]. Претежно дејствувал кај [[Одринско]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1867 година]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Дејци на Македонскиот таен револуционерен комитет]] [[Категорија:Македонски револуционери]] qrfchd9hwotc206lg5ibtw8zjf3mctk 5590103 5590102 2026-07-10T13:10:53Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590103 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Јордан Бошков|birth_date=[[1867]]|birth_place=[[Велес]], [[Отоманска Македонија]]|death_date=неизв.|death_place=неизв.}} '''Јордан Бошков''' ([[Велес]], [[1867]] — ?) — [[Македонец|македонски]] револуционер и деец на [[Врховниот македонски комитет]]. Дел од [[Мелничкото востание]]. Подоцна се приклучил во [[Македонската револуционерна организација]] и учествувал во [[Илинденското востание]]. == Животопис == Јордан Бошков е роден во [[1867|1867 година]] во [[Велес|градот Велес]], тогаш дел од [[Отоманското Царство]].<ref name="Недкова">{{cite book|url=http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_5.htm|title=Михаил Герджиков и подвигът на тракийци 1903 г. Документален сборник: Посветен на 100-годишнината от Илинденско-Преображенското въстание и 125-годишнината от рождението на Михаил Герджиков|last=Недкова|first=Надежда, Евдокия Петрова (съставители)|publisher=[[Софиски универзитет|Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, Главно управление на Архивите]]|year=2002|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=406|doi=|quote=|authorlink=|accessdate=|coauthors=|lang-hide=|lang=}}</ref> Стекнал основно образование во неговиот мајчин град. Подоцна се запишал во градската [[гимназија]] кај Николаев, [[Руско Царство]]. При неговото образование се приклучил во [[Нихилистичко движење|нихилистички кружок]]. Поради тоа бил исклучен од гимназијата. Се приклучил во [[Македонско национално движење|Македонското национално движење]]. По [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна во 1878 година]], Бошков се вратил во [[Балканот]]. Се сместил во [[Пловдив|градот Пловдив]], [[престолнина]] на [[Источна Румелија]].<ref name=":0">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=8-9|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Таму работел како [[Телеграф|телеграфист]].<ref name=":1">{{cite book|url=http://www.promacedonia.org/pm4/mandzhukov_predvestnici_na_burjata.pdf|title=Предвестници на бурята|last=Манджуков|first=Петър|publisher=Издава Федерацията на анархистите в България|year=2013|isbn=|editor=|editor-link=|edition=|location=[[Софија]]|pages=396|doi=|authorlink=Петар Манџуков|coauthors=}}</ref> Активен деец бил на [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција во државата]]. Во [[1885|1885 година]] учествувал во Пловдивскиот државен удар каде [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]] ги припоиле териториите на Источна Румелија.<ref name=":0" /> Во [[Софија]], се приклучил во [[Врховниот македонски комитет]]. Во [[1895|1895 година]] бил дел од втората востаничка чета, предводена од Кочо Љутата, при [[Мелничкото востание]]. Четата била составена од 150 борци, меѓу кој бил [[Петар Начев]]. Учествувале во превземување на [[Струмица|градот Струмица]]. Бошков учествувал во борбата кај [[Габрово (Пиринско)|село Габрово]] против [[Отоманска војска|турските аскери]].<ref>ЦВА, ф. 422, оп. ІІ, а. е. 24, л. 129 – 154. Оригинал. Машинопис.(Бел. на [[Христо Сиљанов|Хр. Силянов]], [[Иван Попов|Ив. Попов]] и [[Васил Чакаларов|В. Чекаларов]].)</ref> [[1896|Следната година]] Бошков изгубил надеж во ВМК, поради тоа со Иван Костов се приклучиле во [[МТРК|Македонскиот централен таен револуционерен комитет]]. Предводен од [[Михаил Герџиков]].<ref>Алманах на българските национални движения след 1878, Академично издателство „Марин Дринов“, София 2005, с. 181.</ref> Во [[февруари]] [[1903|1903 година]] се приклучил во четата на Герџиков, учествувал во неуспешниот обид на уништување железничките линии меѓу [[Истанбул]]-[[Одрин]]. На [[19 февруари]] учествувал во борбата кај Кучуксинекли, [[Источна Тракија]].<ref name="Недкова" /> Како дел од [[Одрински револуционерен округ|Одринскиот револуционерен округ]] учествувал во [[Илинденското востание]]. Претежно дејствувал кај [[Одринско]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бошков, Јордан}} [[Категорија:Луѓе од Велес]] [[Категорија:Родени во 1867 година]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] [[Категорија:Дејци на МРО]] [[Категорија:Учесници во Илинденското востание]] [[Категорија:Дејци на Македонскиот таен револуционерен комитет]] [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Учесници во Мелничкото востание]] 6lq3tsq5jhajpx01gcbl46n8dccrzwt 1 1399441 5590092 2026-07-10T13:07:18Z Gurther 105215 Создадена страница со: {{СЗР}}{{ВПМ}} 5590092 wikitext text/x-wiki {{СЗР}}{{ВПМ}} m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m 14 1399442 5590104 2026-07-10T13:11:07Z Gurther 105215 Создадена празна страница 5590104 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 5590105 5590104 2026-07-10T13:11:47Z Gurther 105215 5590105 wikitext text/x-wiki {{Катпов|Мелничко востание}} 36wq9dou738qd5x8f6jwgz2zdgp3vwt 5590107 5590105 2026-07-10T13:12:04Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Македонски револуционери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590107 wikitext text/x-wiki {{Катпов|Мелничко востание}} [[Категорија:Македонски револуционери]] 2advou0hmry3ly7avcsc3kzqn8g163i 5590108 5590107 2026-07-10T13:12:10Z Gurther 105215 додадена [[Категорија:Дејци на ВМОК]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590108 wikitext text/x-wiki {{Катпов|Мелничко востание}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Дејци на ВМОК]] fvz0012fgkupyap74y2jhz7l0gr6411 0 1399443 5590117 2026-07-10T13:15:51Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1330938610|Prunus domestica]]“ 5590117 wikitext text/x-wiki '''Домашна слива''', од народот наречена '''модра слива''' и '''магарешка слива''' ([[науч.]] ''Prunus domestica'') е вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството рози [[Рози|Rosaceae]]. Како [[Листопадни растенија|листопадно]] дрво, вклучува многу видови овошни дрвја познати како сливи, иако не сите сливи припаѓаат на овој вид. Зелените сливи и дамсоновите исто така припаѓаат на подвидовите на ''Prunus domestica''. == Опис == Типично формира голема [[грмушка]] или мало дрво. Може да биде малку трнлива, со бел цвет, кој се раѓа во рана пролет. Овалниот или сферичниот плод варира по големина, но може да биде до 8 см во пречник. Пулпата е обично слатка,<ref name="GYOF">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/growyourownfruit0000klei_w4b3/page/96/|title=Grow Your Own Fruit|last=Klein|first=Carol|publisher=[[Mitchell Beazley]]|year=2009|isbn=978-1-84533-4345|location=United Kingdom|pages=96–97}}</ref> но некои сорти се кисели. Како и сите плодови ''од Prunus'', содржи едно големо семе, обично наречено семка, кое се фрла при јадење. {{Галерија|Prunus domestica, Agde 01.jpg|Цветање|Prunus domestica s. lat. sl11.jpg|Млади листови|Fior di Prugno (bis).jpg|Цветови на пролет|Prunus domestica 44077334.jpg|Незрели плодови|Pflaumen SJ Eda 20210820 165821.jpg|Зрели плодови|}} == Таксономија == Се верувало дека хибридното потекло на видот е ''[[Трнинка|Prunus spinosa]]'' и ''[[Prunus cerasifera|Prunus&nbsp;cerasifera]].''<ref>{{Наведена книга|url=http://krishikosh.egranth.ac.in/bitstream/1/2045588/1/16908.pdf|title=The Genetics of Garden Plants|last=Crane|first=M.B.|last2=Lawrence|first2=W.J.C.|publisher=MacMillan & Co. LTD|year=1947|page=233|access-date=2017-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215084723/http://krishikosh.egranth.ac.in/bitstream/1/2045588/1/16908.pdf|archive-date=2017-12-15}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Our Plums/Les Pruniers de chez nous|last=Khanizadeh, S.|last2=Cousineau, J.|publisher=Agriculture and Agri-Food Canada/Agriculteur et Agroalimentaire Canada|year=2000|isbn=978-0-660-61568-4}}</ref> === Подвидови === Кален ''и др.'' (1995) препознаваат три подвида, преку научни студии фаворизираат пофино раздвојување: Подвидовите лесно се вкрстуваат, така што можат да се најдат бројни средни форми. == Употреба == Пулпата се јаде<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Trees: Eastern Region|last=Little|first=Elbert L.|publisher=Knopf|year=1980|isbn=0-394-50760-6|location=New York|page=498}}</ref> и обично слатка, иако некои сорти се кисели и бараат готвење со шеќер за да бидат вкусни. Сливите се одгледуваат комерцијално во овоштарници, но современите подлоги, заедно со самоплодните сорти, методите на дресура и кастрење, овозможуваат одгледување на поединечни сливи на релативно мали простори. Нивното рано цветање и плодоносење значи дека им е потребно заштитено место подалеку од мразови и студени ветрови.<ref name="GYOF">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/growyourownfruit0000klei_w4b3/page/96/|title=Grow Your Own Fruit|last=Klein|first=Carol|publisher=[[Mitchell Beazley]]|year=2009|isbn=978-1-84533-4345|location=United Kingdom|pages=96–97}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKlein2009">Klein, Carol (2009). </cite></ref> Повеќето сушени сливи се прават од плодови од овој вид. == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * {{Викивидови-ред}} * {{PFAF|Prunus domestica}} * {{PFAF|Prunus insititia}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ndpn2pn77i0tlm0am500flll3hbtppc 5590118 5590117 2026-07-10T13:16:04Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Prunus domestica]] на [[Домашна слива]] 5590117 wikitext text/x-wiki '''Домашна слива''', од народот наречена '''модра слива''' и '''магарешка слива''' ([[науч.]] ''Prunus domestica'') е вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството рози [[Рози|Rosaceae]]. Како [[Листопадни растенија|листопадно]] дрво, вклучува многу видови овошни дрвја познати како сливи, иако не сите сливи припаѓаат на овој вид. Зелените сливи и дамсоновите исто така припаѓаат на подвидовите на ''Prunus domestica''. == Опис == Типично формира голема [[грмушка]] или мало дрво. Може да биде малку трнлива, со бел цвет, кој се раѓа во рана пролет. Овалниот или сферичниот плод варира по големина, но може да биде до 8 см во пречник. Пулпата е обично слатка,<ref name="GYOF">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/growyourownfruit0000klei_w4b3/page/96/|title=Grow Your Own Fruit|last=Klein|first=Carol|publisher=[[Mitchell Beazley]]|year=2009|isbn=978-1-84533-4345|location=United Kingdom|pages=96–97}}</ref> но некои сорти се кисели. Како и сите плодови ''од Prunus'', содржи едно големо семе, обично наречено семка, кое се фрла при јадење. {{Галерија|Prunus domestica, Agde 01.jpg|Цветање|Prunus domestica s. lat. sl11.jpg|Млади листови|Fior di Prugno (bis).jpg|Цветови на пролет|Prunus domestica 44077334.jpg|Незрели плодови|Pflaumen SJ Eda 20210820 165821.jpg|Зрели плодови|}} == Таксономија == Се верувало дека хибридното потекло на видот е ''[[Трнинка|Prunus spinosa]]'' и ''[[Prunus cerasifera|Prunus&nbsp;cerasifera]].''<ref>{{Наведена книга|url=http://krishikosh.egranth.ac.in/bitstream/1/2045588/1/16908.pdf|title=The Genetics of Garden Plants|last=Crane|first=M.B.|last2=Lawrence|first2=W.J.C.|publisher=MacMillan & Co. LTD|year=1947|page=233|access-date=2017-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215084723/http://krishikosh.egranth.ac.in/bitstream/1/2045588/1/16908.pdf|archive-date=2017-12-15}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Our Plums/Les Pruniers de chez nous|last=Khanizadeh, S.|last2=Cousineau, J.|publisher=Agriculture and Agri-Food Canada/Agriculteur et Agroalimentaire Canada|year=2000|isbn=978-0-660-61568-4}}</ref> === Подвидови === Кален ''и др.'' (1995) препознаваат три подвида, преку научни студии фаворизираат пофино раздвојување: Подвидовите лесно се вкрстуваат, така што можат да се најдат бројни средни форми. == Употреба == Пулпата се јаде<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Trees: Eastern Region|last=Little|first=Elbert L.|publisher=Knopf|year=1980|isbn=0-394-50760-6|location=New York|page=498}}</ref> и обично слатка, иако некои сорти се кисели и бараат готвење со шеќер за да бидат вкусни. Сливите се одгледуваат комерцијално во овоштарници, но современите подлоги, заедно со самоплодните сорти, методите на дресура и кастрење, овозможуваат одгледување на поединечни сливи на релативно мали простори. Нивното рано цветање и плодоносење значи дека им е потребно заштитено место подалеку од мразови и студени ветрови.<ref name="GYOF">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/growyourownfruit0000klei_w4b3/page/96/|title=Grow Your Own Fruit|last=Klein|first=Carol|publisher=[[Mitchell Beazley]]|year=2009|isbn=978-1-84533-4345|location=United Kingdom|pages=96–97}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKlein2009">Klein, Carol (2009). </cite></ref> Повеќето сушени сливи се прават од плодови од овој вид. == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * {{Викивидови-ред}} * {{PFAF|Prunus domestica}} * {{PFAF|Prunus insititia}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ndpn2pn77i0tlm0am500flll3hbtppc 5590125 5590118 2026-07-10T13:18:13Z Виолетова 1975 5590125 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Fruits Prunus domestica.jpg | image_caption = | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author1=Barstow, M. |author2=Harvey-Brown, Y. |name-list-style=amp |title=''Prunus domestica'' |article-number=e.T50135950A50135957 |year=2017 |access-date=1 May 2024}}</ref> | genus = Prunus | display_parents = 2 | parent = Prunus sect. Prunus | species = domestica | authority = [[L.]] | synonyms = {{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Druparia insititia'' <small>Clairv.</small> * ''Druparia prunus'' <small>Clairv.</small> * ''Prunus ambigua'' <small>Salisb.</small> * ''Prunus communis'' <small>Huds.</small> * ''Prunus dumetorum'' <small>Callay</small> * ''Prunus exigua'' <small>Bechst.</small> * ''Prunus insititia'' <small>L.</small> * ''Prunus italica'' <small>Borkh.</small> * ''Prunus lutea'' <small>Bechst.</small> * ''Prunus oeconomica'' <small>Borkh.</small> * ''Prunus sativa'' <small>Rouy & Camus</small> * ''Prunus subrotunda'' <small>Bechst.</small> * ''Prunus vinaria'' <small>Bechst.</small> }} }} | synonyms_ref = <ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Prunus+domestica|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=January 27, 2014}}</ref> }} {{stack end}} '''Домашна слива''', од народот наречена '''модра слива''' и '''магарешка слива''' ([[науч.]] ''Prunus domestica'') е вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството рози [[Рози|Rosaceae]]. Како [[Листопадни растенија|листопадно]] дрво, вклучува многу видови овошни дрвја познати како сливи, иако не сите сливи припаѓаат на овој вид. Зелените сливи и дамсоновите исто така припаѓаат на подвидовите на ''Prunus domestica''. == Опис == Типично формира голема [[грмушка]] или мало дрво. Може да биде малку трнлива, со бел цвет, кој се раѓа во рана пролет. Овалниот или сферичниот плод варира по големина, но може да биде до 8 см во пречник. Пулпата е обично слатка,<ref name="GYOF">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/growyourownfruit0000klei_w4b3/page/96/|title=Grow Your Own Fruit|last=Klein|first=Carol|publisher=[[Mitchell Beazley]]|year=2009|isbn=978-1-84533-4345|location=United Kingdom|pages=96–97}}</ref> но некои сорти се кисели. Како и сите плодови ''од Prunus'', содржи едно големо семе, обично наречено семка, кое се фрла при јадење. {{Галерија|Prunus domestica, Agde 01.jpg|Цветање|Prunus domestica s. lat. sl11.jpg|Млади листови|Fior di Prugno (bis).jpg|Цветови на пролет|Prunus domestica 44077334.jpg|Незрели плодови|Pflaumen SJ Eda 20210820 165821.jpg|Зрели плодови|}} == Таксономија == Се верувало дека хибридното потекло на видот е ''[[Трнинка|Prunus spinosa]]'' и ''[[Prunus cerasifera|Prunus&nbsp;cerasifera]].''<ref>{{Наведена книга|url=http://krishikosh.egranth.ac.in/bitstream/1/2045588/1/16908.pdf|title=The Genetics of Garden Plants|last=Crane|first=M.B.|last2=Lawrence|first2=W.J.C.|publisher=MacMillan & Co. LTD|year=1947|page=233|access-date=2017-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215084723/http://krishikosh.egranth.ac.in/bitstream/1/2045588/1/16908.pdf|archive-date=2017-12-15}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Our Plums/Les Pruniers de chez nous|last=Khanizadeh, S.|last2=Cousineau, J.|publisher=Agriculture and Agri-Food Canada/Agriculteur et Agroalimentaire Canada|year=2000|isbn=978-0-660-61568-4}}</ref> === Подвидови === Кален ''и др.'' (1995) препознаваат три подвида, преку научни студии фаворизираат пофино раздвојување: Подвидовите лесно се вкрстуваат, така што можат да се најдат бројни средни форми. == Употреба == Пулпата се јаде<ref>{{Наведена книга|title=The Audubon Society Field Guide to North American Trees: Eastern Region|last=Little|first=Elbert L.|publisher=Knopf|year=1980|isbn=0-394-50760-6|location=New York|page=498}}</ref> и обично слатка, иако некои сорти се кисели и бараат готвење со шеќер за да бидат вкусни. Сливите се одгледуваат комерцијално во овоштарници, но современите подлоги, заедно со самоплодните сорти, методите на дресура и кастрење, овозможуваат одгледување на поединечни сливи на релативно мали простори. Нивното рано цветање и плодоносење значи дека им е потребно заштитено место подалеку од мразови и студени ветрови.<ref name="GYOF">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/growyourownfruit0000klei_w4b3/page/96/|title=Grow Your Own Fruit|last=Klein|first=Carol|publisher=[[Mitchell Beazley]]|year=2009|isbn=978-1-84533-4345|location=United Kingdom|pages=96–97}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKlein2009">Klein, Carol (2009). </cite></ref> Повеќето сушени сливи се прават од плодови од овој вид. == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * {{Викивидови-ред}} * {{PFAF|Prunus domestica}} * {{PFAF|Prunus insititia}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Овошни дрва]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Слива]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Видови без доволно податоци според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] pyf6vutmhoitlvumrihqdr6puvu1i44 0 1399444 5590119 2026-07-10T13:16:04Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[Prunus domestica]] на [[Домашна слива]] 5590119 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Домашна слива]] rosx881yf58pt9f9enqg7npgopy3vm3 0 1399445 5590122 2026-07-10T13:17:22Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Домашна слива]] 5590122 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Домашна слива]] 5csmorpatm7i8awre0brp5s8ptvk2xq 1 1399446 5590123 2026-07-10T13:17:35Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590123 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399447 5590208 2026-07-10T15:18:21Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Осилав здравец]] 5590208 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Осилав здравец]] pjkn0s1kbgh1a3ls4t3v25jdy74t3cf 0 1399448 5590209 2026-07-10T15:20:03Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1345530043|Arbutus]]“ 5590209 wikitext text/x-wiki '''''Arbutus''''' — претставува [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] кој опфаќа 12 признаени [[Вид (биологија)|видови]] и припаѓа на [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericaceae'').<ref name="PlantList">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=arbutus|title=The plant list, ''Arbutus''|publisher=Royal Botanic Garden, Kew}}</ref> Овие растенија природно потекнуваат од умерените предели на [[Средоземно Море|Медитеранот]], [[Западна Европа]], [[Канарски Острови|Канарските Острови]] и [[Северна Америка]]. Името ''Arbutus'' е преземено од [[Латински јазик|латинскиот јазик]] и првично се однесувало на видот кој денес е научно класифициран како ''Arbutus unedo.''<ref> {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=esMPU5DHEGgC|title=CRC World Dictionary of Plant Names|last=Quattrocchi|first=Umberto|publisher=CRC Press|year=2000|isbn=978-0-8493-2675-2|volume=I: A–C|page=182|quote=''Arbutus'' L Ericaceae [...] Origins: [...] The old Latin name ''arbutus i'' for the wild strawberry-tree, ''Arbutus unedo'' L.; see Carl Linnaeus, ''Species Plantarum''. 395. 1753 and ''Genera Plantarum''. Ed. 5. 187. 1754.}}</ref> == Опис == Растенијата од родот ''Arbutus'' се [[Зимзелено растение|зимзелени дрвја]] или [[Грмушка|грмушки]]<ref name="VicFlora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/69686365-0022-47cf-a5f3-8cbe8a971e39|title=''Arbutus''|date=2014-01-25|work=VicFlora|accessdate=2026-02-08}}</ref> кои се препознатливи по својата црвена кора што се лупи. Нивните [[Стебло|стебла]] можат да развијат лигнотубери (дрвенести задебелувања на [[Корен|коренот]]).<ref name="s694">{{Наведено списание|last=Paula|first=Susana|last2=Naulin|first2=Paulette I.|last3=Arce|first3=Cristian|last4=Galaz|first4=Consttanza|last5=Pausas|first5=Juli G.|date=2016-06-01|title=Lignotubers in Mediterranean basin plants|journal=Plant Ecology|volume=217|issue=6|pages=661–676|doi=10.1007/s11258-015-0538-9|issn=1573-5052}}</ref> [[Лист|Листовите]] им се наизменично распоредени и имаат лисни дршки.<ref name="VicFlora" /> Во Македонија се среќава еден вид од овој род:<ref>{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=785-786}}</ref> * ''[[Гол човек|Arbutus andrachne]] или Гол човек.'' == Таксономија == Овој род прв го опишал [[Карл Линеј|Карл Лине]] во 1753 година.<ref name="Linnaeus, 1753">{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/358414|title=Caroli Linnaei ... Species plantarum :exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas...|vauthors=((Linné, Carl von)), ((Salvius, Lars))|date=1753|publisher=Impensis Laurentii Salvii|volume=1}}</ref> Негов типски вид е ''Arbutus unedo'' [[Карл Линеј|L.]],<ref name="IPNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipni.org/n/30008667-2|title=''Arbutus'' L.|date=1913-08-31|work=International Plant Names Index|accessdate=2026-02-08}}</ref> а таксономски е сместен во подсемејството ''Arbutoideae''.<ref name="VASCAN">{{Наведена мрежна страница|url=https://data.canadensys.net/vascan/taxon/842|title=''Arbutus'' Linnaeus|work=Database of Vascular Plants of Canada (VASCAN)|accessdate=2026-02-08}}</ref> Студија од 2001 година, базирана на анализа на рибозомска [[ДНК]], открива дека родот ''Arbutus'' е парафилетичен. Истражувањето покажува дека медитеранските видови генетски се повеќе поврзани со сродните родови (како ''Arctostaphylos'', ''Arctous'' и др.) отколку со северноамериканските видови од сопствениот род. Оваа поделба меѓу двете групи се случила на границата помеѓу [[Палеоген|палеогенот]] и [[Неоген|неогенот]].<ref name="Hileman">{{Наведено списание|last=Hileman, Lena C.|last2=Vasey, Michael C.|last3=Parker, V. Thomas|year=2001|title=Phylogeny and Biogeography of the Arbutoideae (Ericaceae): Implications for the Madrean-Tethyan Hypothesis|journal=Systematic Botany|volume=26|issue=1|pages=131–143|doi=10.1043/0363-6445-26.1.131|doi-broken-date=11 July 2025|jstor=2666660}}</ref> Во продолжение се наведени 12-те признаени видови: === Афро-Евроазија === * ''[[Гол човек|Arbutus andrachne]]'' <small>L.</small> - (Југоисточна [[Европа]] и југозападна [[Азија]] ) * ''Arbutus canariensis'' <small>Duhamel</small> &#x2013; ([[Канарски Острови]]) * ''Arbutus pavarii'' <small>Pampan.</small> ([[Либија]]) * ''Arbutus unedo'' <small>L.</small> &#x2013; ([[Средоземно Море|Медитерански басен]], западна [[Франција]] и западна [[Ирска]]).<ref name="GRINSpecies">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?905|title=GRIN Species Records of ''Arbutus''|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=2012-04-17}}</ref> === Америка === * ''Arbutus arizonica'' <small>(A.Gray) Sarg.</small> &#x2013; [[Ново Мексико]], [[Аризона]] и западно [[Мексико]]. * ''[[Arbutus bicolor]]'' <small>S. González, M. González et PD Sørensen -</small> [[Мексико]]. * ''Arbutus madrensis'' <small>M. González</small> – западно Мексико * ''Arbutus menziesii'' <small>Pursh</small> &#x2013; западен брег на [[Северна Америка]] од јужна [[Британска Колумбија]] до централна [[Калифорнија]], на западните падини на планините [[Сиера Невада (САД)|Сиера Невада]] и крајбрежниот планински венец на [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] * ''Arbutus mollis'' <small>Kunth</small> - Мексико * ''Arbutus occidentalis'' <small>McVaugh & Rosatti</small> - западно Мексико * ''Arbutus tessellata'' - Мексико * ''Arbutus xalapensis'' <small>Kunth</small> (син. ''A. texana'', ''A. glandulosa'', ''A. peninsularis'' ) &#x2013; [[Тексас]], [[Ново Мексико]] и североисточен [[Мексико]].<ref name="GRINSpecies">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?905|title=GRIN Species Records of ''Arbutus''|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=2012-04-17}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?905 "GRIN Species Records of ''Arbutus''"]. </cite></ref> === Хибриди === * <nowiki><i id="mwASc">Arbutus</i></nowiki> × <nowiki><i id="mwASg">andrachnoides</i></nowiki> <small>Link</small> (''A. andrachne × A. unedo'')<ref name="GRINSpecies">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?905|title=GRIN Species Records of ''Arbutus''|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=2012-04-17}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?905 "GRIN Species Records of ''Arbutus''"]. </cite></ref> * ''Arbutus'' × ''androsterilis'' (''A. canariensis'' × ''A. unedo'') на Канарските Острови <ref name="Arbutushyb">{{Наведено списание|last=Pascual|first=M. Salas|last2=Acebes Ginovés|first2=J. R.|last3=Del Arco Aguilar|first3=M.|year=1993|title=RHS Plantfinder - ''Arbutus'' × ''androsterilis'', a New Interspecific Hybrid between ''A. canariensis'' and ''A. unedo'' from the Canary Islands|journal=Taxon|publisher=Royal Horticultural Society|volume=42|issue=4|pages=789–792|doi=10.2307/1223264|jstor=1223264}}</ref> * ''Arbutus'' × ''thuretiana'' <small>Demoly</small> (''A. andrachne'' × ''A. canariensis'') * ''Arbutus'' × ''reyorum'' [(''A. andrachne'' × ''A. canariensis'') × ''A. unedo''] == Екологија == Видовите од родот ''Arbutus'' служат како извор на храна за одредени гасеници и [[Пеперуги|пеперутки]] (од [[Ред (биологија)|редот]] ''Lepidoptera''), вклучувајќи го ''Pavonia pavonia'' и пеперутката мадрона.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=P. G.|first=Kevan|last2=R. A.|first2=Bye|date=1991|title=natural history, sociobiology, and ethnobiology of Eucheira socialis Westwood (Lepidoptera: Pieridae), a unique and little-known butterfly from Mexico|url=http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=US201301742531|journal=Entomologist|language=en|issn=0013-8878|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728113545/https://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=US201301742531|archive-date=2020-07-28|access-date=2017-11-13}}</ref> Всушност, распространетоста на оваа пеперутка е во огромна мера условена од присуството на самото дрво мадрона.<ref name=":0" /> == Употреба и симболика == Неколку видови наоѓаат широка примена како [[Украсно растение|украсни растенија]] надвор од нивните природни ареали, иако нивното одгледување често е тешко бидејќи не поднесуваат какво било нарушување или оштетување на кореновиот систем. Плодот се јаде, но нема богат вкус, поради што не се јаде често во свежа форма. Во [[Португалија]], овој плод понекогаш се дестилира во силна [[ракија]] позната како медроњо. Од друга страна, во [[Мадрид]] од него се прави ''мадроњо'' – сладок, овошен [[ликер]]. Дрвото од ''Arbutus'' е одличен избор за огрев бидејќи гори со висока температура и долготрајно. Многу сојузни држави од северозападниот дел на [[Соединети Американски Држави|САД]] го користат дрвото од видот ''Arbutus menziesii'' главно за греење, со оглед на тоа што ова дрво нема никаква вредност во градежништвото на куќи поради фактот што неговите стебла не растат правилно за да се добијат прави греди.. == Галерија == <gallery> Податотека:Ab_plant_1359.jpg| ''[[:en:Arbutus_andrachne|Arbutus andrachne]]'' Податотека:Arbutus_canariensis_kz7.JPG| ''[[:en:Arbutus_canariensis|Arbutus canariensis]]'' Податотека:Arbutus_menziesii_3208s.JPG|алт=Arbutus menziesii| ''<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Arbutus_menziesii" rel="mw:ExtLink" title="Arbutus menziesii" class="cx-link" data-linkid="318">Arbutus menziesii</a>'' Податотека:Cireres_de_pastor_Cirerer_d'arboç_Arbutus_unedo.jpg|алт=Arbutus unedo| ''<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Arbutus_unedo" rel="mw:ExtLink" title="Arbutus unedo" class="cx-link" data-linkid="319">Arbutus unedo</a>'' Податотека:Arbutus_xalapensis_Guadalupe_Mountains.jpg| ''[[:en:Arbutus_xalapensis|Arbutus xalapensis]]'' Податотека:Arbutus_×_andrachnoides_in_Hackfalls_Arboretum_(2).jpg|алт=The hybrid Arbutus × andrachnoides| Хибридот [[:en:Arbutus_×_andrachnoides|''Arbutus'' × ''andrachnoides'']] Податотека:Arbutus_x_thuretiana2-Clapiers-7636~2020_03_23.jpg|алт=The hybrid Arbutus × thuretiana| Хибридот ''Arbutus'' × ''thuretiana'' </gallery> * == Наводи == {{Наводи|26em}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles> * {{Наведено списание|last=Hileman|first=Lena C.|last2=Vasey|first2=Michael C.|last3=Thomas Parker|first3=V.|year=2001|title=Phylogeny and Biogeography of the Arbutoideae (Ericaceae): Implications for the Madrean-Tethyan Hypothesis|journal=Systematic Botany|volume=26|issue=1|pages=131–143|doi=10.1043/0363-6445-26.1.131|doi-broken-date=11 July 2025|jstor=2666660}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Викивидови}}{{Arbutoideae}}{{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] r7zqfccyybk3bae0r7tmwb9rqje7o91 5590210 5590209 2026-07-10T15:28:07Z Orce Wiki 121850 5590210 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{taxobox |image = Arbouse.jpg |image_caption = ''[[Arbutus unedo]]'' |taxon = Arbutus |authority = [[L.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?905 |title=Genus: ''Arbutus'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2003-06-04 |access-date=2012-04-17}}</ref> |type_species = ''[[Arbutus unedo]]'' |type_species_authority = [[L.]]<ref name="IPNI" /> |subdivision_ranks = Species |subdivision = |synonyms = *''Unedo'' {{au|Hoffmanns. & Link}} |synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web | title=''Arbutus'' L. | website=Plants of the World Online | url=https://powo.science.kew.org/taxon/30008667-2 | access-date=2026-02-08}}</ref> }} '''''Arbutus''''' — претставува [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] кој опфаќа 12 признаени [[Вид (биологија)|видови]] и припаѓа на [[Семејство (биологија)|семејството]] [[вресови]] (''Ericaceae'').<ref name="PlantList">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=arbutus|title=The plant list, ''Arbutus''|publisher=Royal Botanic Garden, Kew}}</ref> Овие растенија природно потекнуваат од умерените предели на [[Средоземно Море|Медитеранот]], [[Западна Европа]], [[Канарски Острови|Канарските Острови]] и [[Северна Америка]]. Името ''Arbutus'' е преземено од [[Латински јазик|латинскиот јазик]] и првично се однесувало на видот кој денес е научно класифициран како ''Arbutus unedo.''<ref> {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=esMPU5DHEGgC|title=CRC World Dictionary of Plant Names|last=Quattrocchi|first=Umberto|publisher=CRC Press|year=2000|isbn=978-0-8493-2675-2|volume=I: A–C|page=182|quote=''Arbutus'' L Ericaceae [...] Origins: [...] The old Latin name ''arbutus i'' for the wild strawberry-tree, ''Arbutus unedo'' L.; see Carl Linnaeus, ''Species Plantarum''. 395. 1753 and ''Genera Plantarum''. Ed. 5. 187. 1754.}}</ref> == Опис == Растенијата од родот ''Arbutus'' се [[Зимзелено растение|зимзелени дрвја]] или [[Грмушка|грмушки]]<ref name="VicFlora">{{Наведена мрежна страница|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/69686365-0022-47cf-a5f3-8cbe8a971e39|title=''Arbutus''|date=2014-01-25|work=VicFlora|accessdate=2026-02-08}}</ref> кои се препознатливи по својата црвена кора што се лупи. Нивните [[Стебло|стебла]] можат да развијат лигнотубери (дрвенести задебелувања на [[Корен|коренот]]).<ref name="s694">{{Наведено списание|last=Paula|first=Susana|last2=Naulin|first2=Paulette I.|last3=Arce|first3=Cristian|last4=Galaz|first4=Consttanza|last5=Pausas|first5=Juli G.|date=2016-06-01|title=Lignotubers in Mediterranean basin plants|journal=Plant Ecology|volume=217|issue=6|pages=661–676|doi=10.1007/s11258-015-0538-9|issn=1573-5052}}</ref> [[Лист|Листовите]] им се наизменично распоредени и имаат лисни дршки.<ref name="VicFlora" /> Во Македонија се среќава еден вид од овој род:<ref>{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=785-786}}</ref> * ''[[Гол човек|Arbutus andrachne]] или Гол човек.'' == Таксономија == Овој род прв го опишал [[Карл Линеј|Карл Лине]] во 1753 година.<ref name="Linnaeus, 1753">{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/358414|title=Caroli Linnaei ... Species plantarum :exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas...|vauthors=((Linné, Carl von)), ((Salvius, Lars))|date=1753|publisher=Impensis Laurentii Salvii|volume=1}}</ref> Негов типски вид е ''Arbutus unedo'' [[Карл Линеј|L.]],<ref name="IPNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipni.org/n/30008667-2|title=''Arbutus'' L.|date=1913-08-31|work=International Plant Names Index|accessdate=2026-02-08}}</ref> а таксономски е сместен во подсемејството ''Arbutoideae''.<ref name="VASCAN">{{Наведена мрежна страница|url=https://data.canadensys.net/vascan/taxon/842|title=''Arbutus'' Linnaeus|work=Database of Vascular Plants of Canada (VASCAN)|accessdate=2026-02-08}}</ref> Студија од 2001 година, базирана на анализа на рибозомска [[ДНК]], открива дека родот ''Arbutus'' е парафилетичен. Истражувањето покажува дека медитеранските видови генетски се повеќе поврзани со сродните родови (како ''Arctostaphylos'', ''Arctous'' и др.) отколку со северноамериканските видови од сопствениот род. Оваа поделба меѓу двете групи се случила на границата помеѓу [[Палеоген|палеогенот]] и [[Неоген|неогенот]].<ref name="Hileman">{{Наведено списание|last=Hileman, Lena C.|last2=Vasey, Michael C.|last3=Parker, V. Thomas|year=2001|title=Phylogeny and Biogeography of the Arbutoideae (Ericaceae): Implications for the Madrean-Tethyan Hypothesis|journal=Systematic Botany|volume=26|issue=1|pages=131–143|doi=10.1043/0363-6445-26.1.131|doi-broken-date=11 July 2025|jstor=2666660}}</ref> Во продолжение се наведени 12-те признаени видови: === Афро-Евроазија === * ''[[Гол човек|Arbutus andrachne]]'' <small>L.</small> - (Југоисточна [[Европа]] и југозападна [[Азија]] ) * ''Arbutus canariensis'' <small>Duhamel</small> &#x2013; ([[Канарски Острови]]) * ''Arbutus pavarii'' <small>Pampan.</small> ([[Либија]]) * ''Arbutus unedo'' <small>L.</small> &#x2013; ([[Средоземно Море|Медитерански басен]], западна [[Франција]] и западна [[Ирска]]).<ref name="GRINSpecies">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?905|title=GRIN Species Records of ''Arbutus''|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=2012-04-17}}</ref> === Америка === * ''Arbutus arizonica'' <small>(A.Gray) Sarg.</small> &#x2013; [[Ново Мексико]], [[Аризона]] и западно [[Мексико]]. * ''[[Arbutus bicolor]]'' <small>S. González, M. González et PD Sørensen -</small> [[Мексико]]. * ''Arbutus madrensis'' <small>M. González</small> – западно Мексико * ''Arbutus menziesii'' <small>Pursh</small> &#x2013; западен брег на [[Северна Америка]] од јужна [[Британска Колумбија]] до централна [[Калифорнија]], на западните падини на планините [[Сиера Невада (САД)|Сиера Невада]] и крајбрежниот планински венец на [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] * ''Arbutus mollis'' <small>Kunth</small> - Мексико * ''Arbutus occidentalis'' <small>McVaugh & Rosatti</small> - западно Мексико * ''Arbutus tessellata'' - Мексико * ''Arbutus xalapensis'' <small>Kunth</small> (син. ''A. texana'', ''A. glandulosa'', ''A. peninsularis'' ) &#x2013; [[Тексас]], [[Ново Мексико]] и североисточен [[Мексико]].<ref name="GRINSpecies">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?905|title=GRIN Species Records of ''Arbutus''|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=2012-04-17}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?905 "GRIN Species Records of ''Arbutus''"]. </cite></ref> === Хибриди === * <nowiki><i id="mwASc">Arbutus</i></nowiki> × <nowiki><i id="mwASg">andrachnoides</i></nowiki> <small>Link</small> (''A. andrachne × A. unedo'')<ref name="GRINSpecies">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?905|title=GRIN Species Records of ''Arbutus''|work=Germplasm Resources Information Network|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=2012-04-17}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?905 "GRIN Species Records of ''Arbutus''"]. </cite></ref> * ''Arbutus'' × ''androsterilis'' (''A. canariensis'' × ''A. unedo'') на Канарските Острови <ref name="Arbutushyb">{{Наведено списание|last=Pascual|first=M. Salas|last2=Acebes Ginovés|first2=J. R.|last3=Del Arco Aguilar|first3=M.|year=1993|title=RHS Plantfinder - ''Arbutus'' × ''androsterilis'', a New Interspecific Hybrid between ''A. canariensis'' and ''A. unedo'' from the Canary Islands|journal=Taxon|publisher=Royal Horticultural Society|volume=42|issue=4|pages=789–792|doi=10.2307/1223264|jstor=1223264}}</ref> * ''Arbutus'' × ''thuretiana'' <small>Demoly</small> (''A. andrachne'' × ''A. canariensis'') * ''Arbutus'' × ''reyorum'' [(''A. andrachne'' × ''A. canariensis'') × ''A. unedo''] == Екологија == Видовите од родот ''Arbutus'' служат како извор на храна за одредени гасеници и [[Пеперуги|пеперутки]] (од [[Ред (биологија)|редот]] ''Lepidoptera''), вклучувајќи го ''Pavonia pavonia'' и пеперутката мадрона.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=P. G.|first=Kevan|last2=R. A.|first2=Bye|date=1991|title=natural history, sociobiology, and ethnobiology of Eucheira socialis Westwood (Lepidoptera: Pieridae), a unique and little-known butterfly from Mexico|url=http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=US201301742531|journal=Entomologist|language=en|issn=0013-8878|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728113545/https://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=US201301742531|archive-date=2020-07-28|access-date=2017-11-13}}</ref> Всушност, распространетоста на оваа пеперутка е во огромна мера условена од присуството на самото дрво мадрона.<ref name=":0" /> == Употреба и симболика == Неколку видови наоѓаат широка примена како [[Украсно растение|украсни растенија]] надвор од нивните природни ареали, иако нивното одгледување често е тешко бидејќи не поднесуваат какво било нарушување или оштетување на кореновиот систем. Плодот се јаде, но нема богат вкус, поради што не се јаде често во свежа форма. Во [[Португалија]], овој плод понекогаш се дестилира во силна [[ракија]] позната како медроњо. Од друга страна, во [[Мадрид]] од него се прави ''мадроњо'' – сладок, овошен [[ликер]]. Дрвото од ''Arbutus'' е одличен избор за огрев бидејќи гори со висока температура и долготрајно. Многу сојузни држави од северозападниот дел на [[Соединети Американски Држави|САД]] го користат дрвото од видот ''Arbutus menziesii'' главно за греење, со оглед на тоа што ова дрво нема никаква вредност во градежништвото на куќи поради фактот што неговите стебла не растат правилно за да се добијат прави греди.. == Галерија == <gallery> Податотека:Ab_plant_1359.jpg| ''[[Arbutus_andrachne|Arbutus andrachne]]'' Податотека:Arbutus_canariensis_kz7.JPG| ''[[Arbutus canariensis]]'' Податотека:Arbutus_menziesii_3208s.JPG|''Arbutus menziesii'' Податотека:Cireres_de_pastor_Cirerer_d'arboç_Arbutus_unedo.jpg|''Arbutus unedo'' Податотека:Arbutus_xalapensis_Guadalupe_Mountains.jpg| ''[[Arbutus_xalapensis|Arbutus xalapensis]]'' Податотека:Arbutus_×_andrachnoides_in_Hackfalls_Arboretum_(2).jpg|алт=The hybrid Arbutus × andrachnoides| Хибридот [[Arbutus_×_andrachnoides|''Arbutus'' × ''andrachnoides'']] Податотека:Arbutus_x_thuretiana2-Clapiers-7636~2020_03_23.jpg|алт=The hybrid Arbutus × thuretiana| Хибридот ''Arbutus'' × ''thuretiana'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} * {{Наведено списание|last=Hileman|first=Lena C.|last2=Vasey|first2=Michael C.|last3=Thomas Parker|first3=V.|year=2001|title=Phylogeny and Biogeography of the Arbutoideae (Ericaceae): Implications for the Madrean-Tethyan Hypothesis|journal=Systematic Botany|volume=26|issue=1|pages=131–143|doi=10.1043/0363-6445-26.1.131|doi-broken-date=11 July 2025|jstor=2666660}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] qfjyp11h2djnm56yyffolwha2lw34yv 1 1399449 5590211 2026-07-10T15:28:27Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5590211 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1399450 5590212 2026-07-10T15:32:34Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306384757|Geranium tuberosum]]“ 5590212 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Knolliger Storchschnabel (Geranium tuberosum) 5624.JPG|image_caption=Цвет|image2=Edwards' botanical register, or, Ornamental flower-garden and shrubbery .. (1829-1847) (21147896036).jpg|image2_caption=Ботаничка илустрација|genus=Geranium|species=tuberosum|authority=[[Карл Линеј|L.]]|synonyms_ref=<ref name="POWO_373774-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Geranium radicatum'' {{small|M.Bieb.}} *''Geranium stepporum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' f. ''angustilobum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''deserti-syriacum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' var. ''incisodentatum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''linearifolium'' {{small|Boiss.}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''linearifolium'' {{small|(Boiss.) P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''micranthum'' {{small|Schönb.-Tem.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''pinnatifidum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''radicatum'' {{small|Kuntze}} *''Geranium tuberosum'' var. ''ramosum'' {{small|Lindl.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''sefidianum'' {{small|Pau}} }}}} '''Кртолест здравец''' ('''''Geranium tuberosum''''') - [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Здравци|Geraniaceae]]. Потекнува од [[Средоземјето]], [[Кавказ]] и [[Западна Азија]]. Кралското хортикултурно друштво го смета за добро растение за привлекување опрашувачи и е широко достапно од комерцијални добавувачи.<ref name="RHS_7939">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/7939/i-geranium-tuberosum-i/details|title=''Geranium tuberosum'' tuberous-rooted cranesbill|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=11 suppliers}}</ref> Постојат голем број достапни сорти, вклучувајќи ги „Rosie's Mauve“ и „Richard Hobbs“.<ref name="RHS_307169">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/307169/geranium-tuberosum-rosie-s-mauve/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Rosie's Mauve'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=2 suppliers}}</ref> <ref name="RHS_317162">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/317162/geranium-tuberosum-richard-hobbs/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Richard Hobbs'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=1 suppliers}}</ref> == Наводи == {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Туркменистан]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Либија]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Здравец]] qtohoaiap0jk0ss6st6kl6q9kx5idlc 5590213 5590212 2026-07-10T15:41:00Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5590213 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Speciesbox |image=Knolliger Storchschnabel (Geranium tuberosum) 5624.JPG |image_caption=Цвет |image2=Edwards' botanical register, or, Ornamental flower-garden and shrubbery .. (1829-1847) (21147896036).jpg |image2_caption=Ботаничка илустрација |genus=Geranium |species=tuberosum|authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_373774-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Geranium radicatum'' {{small|M.Bieb.}} *''Geranium stepporum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' f. ''angustilobum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''deserti-syriacum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' var. ''incisodentatum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''linearifolium'' {{small|Boiss.}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''linearifolium'' {{small|(Boiss.) P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''micranthum'' {{small|Schönb.-Tem.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''pinnatifidum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''radicatum'' {{small|Kuntze}} *''Geranium tuberosum'' var. ''ramosum'' {{small|Lindl.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''sefidianum'' {{small|Pau}} }}}} '''Кртолест здравец''' ({{langx|lat|Geranium tuberosum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Здравци|Geraniaceae]]. Потекнува од [[Средоземјето]], [[Кавказ]] и [[Западна Азија]]. Кралското хортикултурно друштво го смета за добро растение за привлекување опрашувачи и е широко достапно од комерцијални добавувачи.<ref name="POWO_373774-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/7939/i-geranium-tuberosum-i/details|title=''Geranium tuberosum'' tuberous-rooted cranesbill|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=11 suppliers}}</ref> Постојат голем број достапни сорти, вклучувајќи ги „Rosie's Mauve“ и „Richard Hobbs“.<ref name="RHS_307169">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/307169/geranium-tuberosum-rosie-s-mauve/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Rosie's Mauve'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=2 suppliers}}</ref> <ref name="RHS_317162">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/317162/geranium-tuberosum-richard-hobbs/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Richard Hobbs'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=1 suppliers}}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium tuberosum}} {{Викивидови-ред|Geranium tuberosum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Туркменистан]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Либија]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Здравец]] a2uxzpsxmoswrqi1pwtbqndyl6g8bgi 5590215 5590213 2026-07-10T16:00:56Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5590215 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Speciesbox |image=Knolliger Storchschnabel (Geranium tuberosum) 5624.JPG |image_caption=Цвет |image2=Edwards' botanical register, or, Ornamental flower-garden and shrubbery .. (1829-1847) (21147896036).jpg |image2_caption=Ботаничка илустрација |genus=Geranium |species=tuberosum|authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_373774-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Geranium radicatum'' {{small|M.Bieb.}} *''Geranium stepporum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' f. ''angustilobum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''deserti-syriacum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' var. ''incisodentatum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''linearifolium'' {{small|Boiss.}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''linearifolium'' {{small|(Boiss.) P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''micranthum'' {{small|Schönb.-Tem.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''pinnatifidum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''radicatum'' {{small|Kuntze}} *''Geranium tuberosum'' var. ''ramosum'' {{small|Lindl.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''sefidianum'' {{small|Pau}} }}}} '''Кртолест здравец''' ({{langx|lat|Geranium tuberosum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Здравци|Geraniaceae]]. Потекнува од [[Средоземјето]], [[Кавказ]] и [[Западна Азија]]. Кралското хортикултурно друштво го смета за добро растение за привлекување опрашувачи и е широко достапно од комерцијални добавувачи.<ref name="POWO_373774-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/7939/i-geranium-tuberosum-i/details|title=''Geranium tuberosum'' tuberous-rooted cranesbill|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=11 suppliers}}</ref> Постојат голем број достапни сорти, вклучувајќи ги „Rosie's Mauve“ и „Richard Hobbs“.<ref name="RHS_307169">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/307169/geranium-tuberosum-rosie-s-mauve/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Rosie's Mauve'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=2 suppliers}}</ref> <ref name="RHS_317162">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/317162/geranium-tuberosum-richard-hobbs/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Richard Hobbs'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=1 suppliers}}</ref> == Опис == === Општи одлики и стебло === Кртолестиот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] кое достигнува висина од 20 до 40 см. Во самата основа на растението се развива мала топчеста кртола. Стеблото е поставено вертикално и е покриено со расперени влакна. На самото стебло нема [[лист|листови]], додека во неговата основа се развиваат 1 до 2 листа. === Листови === Базалните (приземните) листови имаат ширина од 6 до 8 cm. Тие се пересто насечени речиси до самата основа на 5 до 7 дела. Секој од овие делови дополнително е просто или двојно насечен од двете страни на линејно-долгнавести сегменти (вкупно 4 до 7 линејни сегменти). Површината на листовите од обете страни е покриена со лачно искривени, расперени или полурасперени влакна. Лисните дршки се тенки, покриени со расперени влакна со различна должина и се до двапати подолги од самата [[Лиска (лист)|лисна ламина]]. === Соцветие и цвет === Во основата на [[Соцветие|соцветието]] се наоѓаат 2 наспрамно поставени листа, чии дршки се многу пократки од [[Лиска (лист)|лиската]]. Овие листови се насечени на 3 до 5 дела до основата, а нивните делови имаат линејни сегменти од двете страни. Соцветието започнува како дихазиум (двострано разгранување). Кај одредени примероци тоа правилно продолжува да се разгранува, но кај најголемиот број случаи се забележуваат отстапувања од овој основен тип. [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 на [[Цветна дршка|цветни дршки]] кои се за 1,5 до 2 пати подолги од чашката. Дршката на целото соцветие е за 2 до 3 пати подолга од поединечните цветни дршки. Сите дршки се покриени со расперени влакна. На границата каде што се спојуваат цветните дршки со дршката на соцветието се наоѓаат 4 мали [[Прицветник|брактеи]] со должина од околу 2 мм, кои имаат црвеникава боја, ланцетен облик и влакнести рабови. === Чашка и венче === [[Чашка (цвет)|Чашката]] на [[цвет|цветот]] има должина од 5 до 7 мм. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се покриени со долги и куси полурасперени влакна, а на самиот врв завршуваат со еден шиловиден продолжеток кој е долг околу 1 мм. Венчето има пурпурно-розова боја, прошарано со темновиолетови жили. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се обратно-јајцевидни и се долгнавести по облик. На врвот се всечени, а нивната должина изнесува 8 до 13 мм. Кон основата тие се стеснуваат во клиновиден облик, а во долната половина по работ се густо покриени со влакна. === Прашници и плод === [[Прашников конец|Филаментите]] на [[Прашник|прашниците]] се мали, со должина од околу 3 мм. При основата тие се проширени за околу 1 мм и имаат розова боја. Рабовите на филаментите се покриени со густи расперени влакна, што е особено изразено кај внатрешниот круг на прашници. Плодните делови на растението се влакнести, при што на грбната страна имаат долги, а по страничните делови куси влакна. Семките се со темнокафеава боја и имаат карактеристична мрежеста структура на својата површина. == Живеалиште == Растението најчесто се среќава на тревести места, како и на суви, [[Варовник|варовнички]] камењари. ==Распространетост== === Распространетост во Македонија === Во рамките на флората на Македонија, ова растение е евидентирано и познато на следниве места: * [[Скопје]] (месност [[Гази Баба (населба)|Гази Баба]]) * с. [[Добри Дол (Скопско)|Добри Дол]] * [[Таорска Клисура]] * [[Свети Николе]] (околина на с. [[Делисинци]]) == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium tuberosum}} {{Викивидови-ред|Geranium tuberosum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Туркменистан]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Либија]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Здравец]] 4db165ato26s6xcwp9q0b5t0uy8cjri 5590216 5590215 2026-07-10T16:01:15Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Флора на Македонија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5590216 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Speciesbox |image=Knolliger Storchschnabel (Geranium tuberosum) 5624.JPG |image_caption=Цвет |image2=Edwards' botanical register, or, Ornamental flower-garden and shrubbery .. (1829-1847) (21147896036).jpg |image2_caption=Ботаничка илустрација |genus=Geranium |species=tuberosum|authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_373774-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Geranium radicatum'' {{small|M.Bieb.}} *''Geranium stepporum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' f. ''angustilobum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''deserti-syriacum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' var. ''incisodentatum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''linearifolium'' {{small|Boiss.}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''linearifolium'' {{small|(Boiss.) P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''micranthum'' {{small|Schönb.-Tem.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''pinnatifidum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''radicatum'' {{small|Kuntze}} *''Geranium tuberosum'' var. ''ramosum'' {{small|Lindl.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''sefidianum'' {{small|Pau}} }}}} '''Кртолест здравец''' ({{langx|lat|Geranium tuberosum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Здравци|Geraniaceae]]. Потекнува од [[Средоземјето]], [[Кавказ]] и [[Западна Азија]]. Кралското хортикултурно друштво го смета за добро растение за привлекување опрашувачи и е широко достапно од комерцијални добавувачи.<ref name="POWO_373774-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/7939/i-geranium-tuberosum-i/details|title=''Geranium tuberosum'' tuberous-rooted cranesbill|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=11 suppliers}}</ref> Постојат голем број достапни сорти, вклучувајќи ги „Rosie's Mauve“ и „Richard Hobbs“.<ref name="RHS_307169">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/307169/geranium-tuberosum-rosie-s-mauve/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Rosie's Mauve'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=2 suppliers}}</ref> <ref name="RHS_317162">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/317162/geranium-tuberosum-richard-hobbs/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Richard Hobbs'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=1 suppliers}}</ref> == Опис == === Општи одлики и стебло === Кртолестиот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] кое достигнува висина од 20 до 40 см. Во самата основа на растението се развива мала топчеста кртола. Стеблото е поставено вертикално и е покриено со расперени влакна. На самото стебло нема [[лист|листови]], додека во неговата основа се развиваат 1 до 2 листа. === Листови === Базалните (приземните) листови имаат ширина од 6 до 8 cm. Тие се пересто насечени речиси до самата основа на 5 до 7 дела. Секој од овие делови дополнително е просто или двојно насечен од двете страни на линејно-долгнавести сегменти (вкупно 4 до 7 линејни сегменти). Површината на листовите од обете страни е покриена со лачно искривени, расперени или полурасперени влакна. Лисните дршки се тенки, покриени со расперени влакна со различна должина и се до двапати подолги од самата [[Лиска (лист)|лисна ламина]]. === Соцветие и цвет === Во основата на [[Соцветие|соцветието]] се наоѓаат 2 наспрамно поставени листа, чии дршки се многу пократки од [[Лиска (лист)|лиската]]. Овие листови се насечени на 3 до 5 дела до основата, а нивните делови имаат линејни сегменти од двете страни. Соцветието започнува како дихазиум (двострано разгранување). Кај одредени примероци тоа правилно продолжува да се разгранува, но кај најголемиот број случаи се забележуваат отстапувања од овој основен тип. [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 на [[Цветна дршка|цветни дршки]] кои се за 1,5 до 2 пати подолги од чашката. Дршката на целото соцветие е за 2 до 3 пати подолга од поединечните цветни дршки. Сите дршки се покриени со расперени влакна. На границата каде што се спојуваат цветните дршки со дршката на соцветието се наоѓаат 4 мали [[Прицветник|брактеи]] со должина од околу 2 мм, кои имаат црвеникава боја, ланцетен облик и влакнести рабови. === Чашка и венче === [[Чашка (цвет)|Чашката]] на [[цвет|цветот]] има должина од 5 до 7 мм. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се покриени со долги и куси полурасперени влакна, а на самиот врв завршуваат со еден шиловиден продолжеток кој е долг околу 1 мм. Венчето има пурпурно-розова боја, прошарано со темновиолетови жили. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се обратно-јајцевидни и се долгнавести по облик. На врвот се всечени, а нивната должина изнесува 8 до 13 мм. Кон основата тие се стеснуваат во клиновиден облик, а во долната половина по работ се густо покриени со влакна. === Прашници и плод === [[Прашников конец|Филаментите]] на [[Прашник|прашниците]] се мали, со должина од околу 3 мм. При основата тие се проширени за околу 1 мм и имаат розова боја. Рабовите на филаментите се покриени со густи расперени влакна, што е особено изразено кај внатрешниот круг на прашници. Плодните делови на растението се влакнести, при што на грбната страна имаат долги, а по страничните делови куси влакна. Семките се со темнокафеава боја и имаат карактеристична мрежеста структура на својата површина. == Живеалиште == Растението најчесто се среќава на тревести места, како и на суви, [[Варовник|варовнички]] камењари. ==Распространетост== === Распространетост во Македонија === Во рамките на флората на Македонија, ова растение е евидентирано и познато на следниве места: * [[Скопје]] (месност [[Гази Баба (населба)|Гази Баба]]) * с. [[Добри Дол (Скопско)|Добри Дол]] * [[Таорска Клисура]] * [[Свети Николе]] (околина на с. [[Делисинци]]) == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium tuberosum}} {{Викивидови-ред|Geranium tuberosum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Туркменистан]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Либија]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] ov3lmeqspid83f7fa3m7rn3sh75wt9t 5590217 5590216 2026-07-10T16:01:40Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5590217 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Knolliger Storchschnabel (Geranium tuberosum) 5624.JPG |image_caption=Цвет |image2=Edwards' botanical register, or, Ornamental flower-garden and shrubbery .. (1829-1847) (21147896036).jpg |image2_caption=Ботаничка илустрација |genus=Geranium |species=tuberosum|authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_373774-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Geranium radicatum'' {{small|M.Bieb.}} *''Geranium stepporum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' f. ''angustilobum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''deserti-syriacum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' var. ''incisodentatum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''linearifolium'' {{small|Boiss.}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''linearifolium'' {{small|(Boiss.) P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''micranthum'' {{small|Schönb.-Tem.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''pinnatifidum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''radicatum'' {{small|Kuntze}} *''Geranium tuberosum'' var. ''ramosum'' {{small|Lindl.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''sefidianum'' {{small|Pau}} }}}} '''Кртолест здравец''' ({{langx|lat|Geranium tuberosum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Здравци|Geraniaceae]]. Потекнува од [[Средоземјето]], [[Кавказ]] и [[Западна Азија]]. Кралското хортикултурно друштво го смета за добро растение за привлекување опрашувачи и е широко достапно од комерцијални добавувачи.<ref name="POWO_373774-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/7939/i-geranium-tuberosum-i/details|title=''Geranium tuberosum'' tuberous-rooted cranesbill|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=11 suppliers}}</ref> Постојат голем број достапни сорти, вклучувајќи ги „Rosie's Mauve“ и „Richard Hobbs“.<ref name="RHS_307169">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/307169/geranium-tuberosum-rosie-s-mauve/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Rosie's Mauve'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=2 suppliers}}</ref> <ref name="RHS_317162">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/317162/geranium-tuberosum-richard-hobbs/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Richard Hobbs'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=1 suppliers}}</ref> == Опис == === Општи одлики и стебло === Кртолестиот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] кое достигнува висина од 20 до 40 см. Во самата основа на растението се развива мала топчеста кртола. Стеблото е поставено вертикално и е покриено со расперени влакна. На самото стебло нема [[лист|листови]], додека во неговата основа се развиваат 1 до 2 листа. === Листови === Базалните (приземните) листови имаат ширина од 6 до 8 cm. Тие се пересто насечени речиси до самата основа на 5 до 7 дела. Секој од овие делови дополнително е просто или двојно насечен од двете страни на линејно-долгнавести сегменти (вкупно 4 до 7 линејни сегменти). Површината на листовите од обете страни е покриена со лачно искривени, расперени или полурасперени влакна. Лисните дршки се тенки, покриени со расперени влакна со различна должина и се до двапати подолги од самата [[Лиска (лист)|лисна ламина]]. === Соцветие и цвет === Во основата на [[Соцветие|соцветието]] се наоѓаат 2 наспрамно поставени листа, чии дршки се многу пократки од [[Лиска (лист)|лиската]]. Овие листови се насечени на 3 до 5 дела до основата, а нивните делови имаат линејни сегменти од двете страни. Соцветието започнува како дихазиум (двострано разгранување). Кај одредени примероци тоа правилно продолжува да се разгранува, но кај најголемиот број случаи се забележуваат отстапувања од овој основен тип. [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 на [[Цветна дршка|цветни дршки]] кои се за 1,5 до 2 пати подолги од чашката. Дршката на целото соцветие е за 2 до 3 пати подолга од поединечните цветни дршки. Сите дршки се покриени со расперени влакна. На границата каде што се спојуваат цветните дршки со дршката на соцветието се наоѓаат 4 мали [[Прицветник|брактеи]] со должина од околу 2 мм, кои имаат црвеникава боја, ланцетен облик и влакнести рабови. === Чашка и венче === [[Чашка (цвет)|Чашката]] на [[цвет|цветот]] има должина од 5 до 7 мм. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се покриени со долги и куси полурасперени влакна, а на самиот врв завршуваат со еден шиловиден продолжеток кој е долг околу 1 мм. Венчето има пурпурно-розова боја, прошарано со темновиолетови жили. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се обратно-јајцевидни и се долгнавести по облик. На врвот се всечени, а нивната должина изнесува 8 до 13 мм. Кон основата тие се стеснуваат во клиновиден облик, а во долната половина по работ се густо покриени со влакна. === Прашници и плод === [[Прашников конец|Филаментите]] на [[Прашник|прашниците]] се мали, со должина од околу 3 мм. При основата тие се проширени за околу 1 мм и имаат розова боја. Рабовите на филаментите се покриени со густи расперени влакна, што е особено изразено кај внатрешниот круг на прашници. Плодните делови на растението се влакнести, при што на грбната страна имаат долги, а по страничните делови куси влакна. Семките се со темнокафеава боја и имаат карактеристична мрежеста структура на својата површина. == Живеалиште == Растението најчесто се среќава на тревести места, како и на суви, [[Варовник|варовнички]] камењари. ==Распространетост== === Распространетост во Македонија === Во рамките на флората на Македонија, ова растение е евидентирано и познато на следниве места: * [[Скопје]] (месност [[Гази Баба (населба)|Гази Баба]]) * с. [[Добри Дол (Скопско)|Добри Дол]] * [[Таорска Клисура]] * [[Свети Николе]] (околина на с. [[Делисинци]]) == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium tuberosum}} {{Викивидови-ред|Geranium tuberosum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Туркменистан]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Либија]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 7svrqkjv1lrq8jsw55y8gzxq6bazws1 5590218 5590217 2026-07-10T16:17:52Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5590218 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Knolliger Storchschnabel (Geranium tuberosum) 5624.JPG |image_caption=Цвет |image2=Edwards' botanical register, or, Ornamental flower-garden and shrubbery .. (1829-1847) (21147896036).jpg |image2_caption=Ботаничка илустрација |genus=Geranium |species=tuberosum|authority=[[Карл Линеј|L.]] |synonyms_ref=<ref name="POWO_373774-1" />|synonyms={{Collapsible list| *''Geranium radicatum'' {{small|M.Bieb.}} *''Geranium stepporum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' f. ''angustilobum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''deserti-syriacum'' {{small|P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' var. ''incisodentatum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''linearifolium'' {{small|Boiss.}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''linearifolium'' {{small|(Boiss.) P.H.Davis}} *''Geranium tuberosum'' subsp. ''micranthum'' {{small|Schönb.-Tem.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''pinnatifidum'' {{small|Woronow}} *''Geranium tuberosum'' var. ''radicatum'' {{small|Kuntze}} *''Geranium tuberosum'' var. ''ramosum'' {{small|Lindl.}} *''Geranium tuberosum'' var. ''sefidianum'' {{small|Pau}} }}}} '''Кртолест здравец''' ({{langx|lat|Geranium tuberosum}}) — [[Вид (биологија)|вид]] [[цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Здравци|Geraniaceae]]. Потекнува од [[Средоземјето]], [[Кавказ]] и [[Западна Азија]]. Кралското хортикултурно друштво го смета за добро растение за привлекување опрашувачи и е широко достапно од комерцијални добавувачи.<ref name="POWO_373774-1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/7939/i-geranium-tuberosum-i/details|title=''Geranium tuberosum'' tuberous-rooted cranesbill|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=11 suppliers}}</ref> Постојат голем број достапни сорти, вклучувајќи ги „Rosie's Mauve“ и „Richard Hobbs“.<ref name="RHS_307169">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/307169/geranium-tuberosum-rosie-s-mauve/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Rosie's Mauve'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=2 suppliers}}</ref> <ref name="RHS_317162">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/317162/geranium-tuberosum-richard-hobbs/details|title=''Geranium tuberosum'' 'Richard Hobbs'|date=2023|publisher=The Royal Horticultural Society|accessdate=5 January 2023|quote=1 suppliers}}</ref> == Опис == === Општи одлики и стебло === Кртолестиот здравец е [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[тревесто растение]] кое достигнува висина од 20 до 40 см. Во самата основа на растението се развива мала топчеста кртола. Стеблото е поставено вертикално и е покриено со расперени влакна. На самото стебло нема [[лист|листови]], додека во неговата основа се развиваат 1 до 2 листа.<ref name=FM>{{наведена книга |title=ФЛОРА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, Том I, свеска 6 |last=Мицевски |first=Кирил |authorlink=Кирил Мицевски |author= |year=2005 |publisher= [[МАНУ]]|location=Скопје |isbn=9989-101-46-9 (св. 6) |page=1495-1496|pages=1433-1715 |url= |accessdate=5 јули 2026}}</ref> === Листови === Базалните (приземните) листови имаат ширина од 6 до 8 cm. Тие се пересто насечени речиси до самата основа на 5 до 7 дела. Секој од овие делови дополнително е просто или двојно насечен од двете страни на линејно-долгнавести сегменти (вкупно 4 до 7 линејни сегменти). Површината на листовите од обете страни е покриена со лачно искривени, расперени или полурасперени влакна. Лисните дршки се тенки, покриени со расперени влакна со различна должина и се до двапати подолги од самата [[Лиска (лист)|лисна ламина]].<ref name=FM/> === Соцветие и цвет === Во основата на [[Соцветие|соцветието]] се наоѓаат 2 наспрамно поставени листа, чии дршки се многу пократки од [[Лиска (лист)|лиската]]. Овие листови се насечени на 3 до 5 дела до основата, а нивните делови имаат линејни сегменти од двете страни. Соцветието започнува како дихазиум (двострано разгранување). Кај одредени примероци тоа правилно продолжува да се разгранува, но кај најголемиот број случаи се забележуваат отстапувања од овој основен тип. [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 2 на [[Цветна дршка|цветни дршки]] кои се за 1,5 до 2 пати подолги од чашката. Дршката на целото соцветие е за 2 до 3 пати подолга од поединечните цветни дршки. Сите дршки се покриени со расперени влакна. На границата каде што се спојуваат цветните дршки со дршката на соцветието се наоѓаат 4 мали [[Прицветник|брактеи]] со должина од околу 2 мм, кои имаат црвеникава боја, ланцетен облик и влакнести рабови.<ref name=FM/> === Чашка и венче === [[Чашка (цвет)|Чашката]] на [[цвет|цветот]] има должина од 5 до 7 мм. [[Чашкино ливче|Чашкините ливчиња]] се покриени со долги и куси полурасперени влакна, а на самиот врв завршуваат со еден шиловиден продолжеток кој е долг околу 1 мм. Венчето има пурпурно-розова боја, прошарано со темновиолетови жили. [[Венечно ливче|Венечните ливчиња]] се обратно-јајцевидни и се долгнавести по облик. На врвот се всечени, а нивната должина изнесува 8 до 13 мм. Кон основата тие се стеснуваат во клиновиден облик, а во долната половина по работ се густо покриени со влакна.<ref name=FM/> === Прашници и плод === [[Прашников конец|Филаментите]] на [[Прашник|прашниците]] се мали, со должина од околу 3 мм. При основата тие се проширени за околу 1 мм и имаат розова боја. Рабовите на филаментите се покриени со густи расперени влакна, што е особено изразено кај внатрешниот круг на прашници. Плодните делови на растението се влакнести, при што на грбната страна имаат долги, а по страничните делови куси влакна. Семките се со темнокафеава боја и имаат карактеристична мрежеста структура на својата површина.<ref name=FM/> == Живеалиште == Растението најчесто се среќава на тревести места, како и на суви, [[Варовник|варовнички]] камењари.<ref name=FM/> ==Распространетост== Подрачја на природна распространетост на видот се:<ref>[https://github.com/tdwg/wgsrpd/blob/master/109-488-1-ED/2nd%20Edition/TDWG_geo2.pdf {{aut|Brummitt, R.K.}} 2001. TDWG – World Geographical Scheme for Recording Plant Distributions, 2^nd Edition]</ref> *Европа **Југозападна Европа ***Франција **Југоисточна Европа ***Албанија, Бугарија, Грција, Италија, Крит, Романија, Сицилија, Југославија. **Источна Европа ***Крим, Југоевропска Русија. *Африка **Северна Африка ***Алжир, Либија, Тунис. *Азија **Средна Азија ***Туркменистан **Кавказ ***Северен Кавказ, Закавказ. **Западна Азија ***Кипар, Иран, Ирак, Либан-Сирија, Палестина, Синај, Турција. === Македонија === Во рамките на флората на Македонија, ова растение е евидентирано и познато на следниве места:<ref name=FM/> * [[Скопје]] (месност [[Гази Баба (населба)|Гази Баба]]) * с. [[Добри Дол (Скопско)|Добри Дол]] * [[Таорска Клисура]] * [[Свети Николе]] (околина на с. [[Делисинци]]) == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Geranium tuberosum}} {{Викивидови-ред|Geranium tuberosum}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Флора на Туркменистан]] [[Категорија:Флора на Франција]] [[Категорија:Флора на Либија]] [[Категорија:Флора на Тунис]] [[Категорија:Флора на Алжир]] [[Категорија:Градинарски растенија]] [[Категорија:Здравец]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hg4oazezphtovo75j5tj60nkrgdemu9 1 1399451 5590214 2026-07-10T15:41:14Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590214 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399452 5590220 2026-07-10T16:19:00Z P.Nedelkovski 47736 Пренасочување кон [[Кртолест здравец]] 5590220 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Кртолест здравец]] 3b10b9bwqsq8q99in223vf5znxkh8yn 0 1399453 5590224 2026-07-10T16:29:41Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1350926473|Asarum]]“ 5590224 wikitext text/x-wiki '''''Asarum''''' е род на растенија од семејството на копитници, [[Aristolochiaceae]]. ''Asarum'' е од грчкиот збор [[wiktionary:ἄσαρον|ἄσαρον]], име за ''[[Asarum europaeum]]''. == Опис == ''Asarum'' е род на нискорастечки билки распространети низ умерените зони на северната хемисфера, со повеќето видови во Источна Азија (Кина, Јапонија и Виетнам) и Северна Америка, а еден вид во Европа. Биогеографски, потекнува од Азија. Тие имаат карактеристични лисја во форма на бубрег, кои растат од ползечки ризоми и носат мали, аксиларни, кафеави или црвеникави цветови. Растението некои го нарекуваат див ѓумбир, бидејќи ризомите и листовите имаат сличен вкус и мирис на коренот од [[ѓумбир]], но не се особено поврзани. ФДА предупредува да не се консумира ''Asarum'', бидејќи е нефротоксичен и содржи моќна [[Канцероген|канцерогена]] аристолохична киселина.<ref name=":0">{{Наведено списание|date=October 2002|title=Determination of aristolochic acid I and II in North American species of ''Asarum'' and ''Aristolochia''|journal=Pharmazie|volume=57|issue=10|pages=686–9|pmid=12426949}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|title=Aristolochic Acid: FDA Warns Consumers to Discontinue Use of Botanical Products that Contain Aristolochic Acid|date=April 11, 2001|work=|publisher=U.S. Food and Drug Administration|archive-url=https://web.archive.org/web/20090710094540/http://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|archive-date=July 10, 2009}}</ref> [[Податотека:Asarum_europaeum_flower_050403.jpg|десно|мини|250x250пкс|Цвет ''[[Asarum europaeum]]'']] == Видови == Прифатени се 137 видови. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови|Asarum}} * {{Наведено списание|last=Takashi Sugawara|year=1982|title=Taxonomic studies of ''Asarum sensu lato''|journal=Journal of Plant Research|volume=95|issue=3|pages=295–302|doi=10.1007/bf02488540}} * {{Наведено списание|last=Lawrence M. Kelly|year=2001|title=Taxonomy of Asarum Section Asarum (Aristolochiaceae)|url=https://www.bioone.org/doi/abs/10.1043/0363-6445-26.1.17|journal=Systematic Botany|volume=26|issue=1|pages=17–53|doi=10.1043/0363-6445-26.1.17|doi-broken-date=1 July 2025}} * [https://web.archive.org/web/20120224132425/http://www.vc-net.ne.jp/~oota/asarum2.htm List of ''Asarum'' species] * [https://www.iarc.fr/ The International Agency for Research on Cancer]. {{Таксонска лента}} [[Категорија:Билки]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Копитници]] 8jhtf0hwjalqk033gnzj10sddq64vlo 5590251 5590224 2026-07-10T16:38:06Z Виолетова 1975 5590251 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Asarum caudatum 1117.JPG |image_caption = ''[[Asarum caudatum]]'' (western wild ginger) |taxon = Asarum |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Види текст |type_species=''[[Asarum europaeum]]'' |synonyms = *''Asiasarum'' {{small|F.Maek.}} *''Heterotropa'' {{small|C.Morren & Decne.}} *''Hexastylis'' {{small|Raf.}} *''Japonasarum'' {{small|Nakai}} |synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Asarum'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3127-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=28 September 2025}}</ref> }} '''''Asarum''''' е род на растенија од семејството на копитници, [[Aristolochiaceae]]. ''Asarum'' е од грчкиот збор [[wiktionary:ἄσαρον|ἄσαρον]], име за ''[[Asarum europaeum]]''. == Опис == ''Asarum'' е род на нискорастечки билки распространети низ умерените зони на северната хемисфера, со повеќето видови во Источна Азија (Кина, Јапонија и Виетнам) и Северна Америка, а еден вид во Европа. Биогеографски, потекнува од Азија. Тие имаат карактеристични лисја во форма на бубрег, кои растат од ползечки ризоми и носат мали, аксиларни, кафеави или црвеникави цветови. Растението некои го нарекуваат див ѓумбир, бидејќи ризомите и листовите имаат сличен вкус и мирис на коренот од [[ѓумбир]], но не се особено поврзани. ФДА предупредува да не се консумира ''Asarum'', бидејќи е нефротоксичен и содржи моќна [[Канцероген|канцерогена]] аристолохична киселина.<ref name=":0">{{Наведено списание|date=October 2002|title=Determination of aristolochic acid I and II in North American species of ''Asarum'' and ''Aristolochia''|journal=Pharmazie|volume=57|issue=10|pages=686–9|pmid=12426949}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|title=Aristolochic Acid: FDA Warns Consumers to Discontinue Use of Botanical Products that Contain Aristolochic Acid|date=April 11, 2001|work=|publisher=U.S. Food and Drug Administration|archive-url=https://web.archive.org/web/20090710094540/http://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|archive-date=July 10, 2009}}</ref> [[Податотека:Asarum_europaeum_flower_050403.jpg|десно|мини|250x250пкс|Цвет ''[[Asarum europaeum]]'']] == Видови == Прифатени се 137 видови. {{columns-list|colwidth=30em| *''[[Asarum acuminatum]]'' {{small|(Ashe) E.P.Bicknell}} *''[[Asarum ampulliflorum]]'' {{small|C.T.Lu & J.C.Wang}} *''[[Asarum arifolium]]'' {{small|Michx.}} *''[[Asarum asaroides]]'' {{small|(C.Morren & Decne.) Makino}} *''[[Asarum asperum]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum balansae]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum bashanense]]'' {{small|Z.L.Yang}} *''[[Asarum blumei]]'' {{small|Duch.}} *''[[Asarum campaniflorum]]'' {{small|Yong Wang & Q.F.Wang}} *''[[Asarum canadense]]'' {{small|L.}} *''[[Asarum cardiophyllum]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum caucasicum]]'' {{small|(Duch.) N.Busch}} *''[[Asarum caudatum]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Asarum caudigerellum]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum caudigerum]]'' {{small|Hance}} *''[[Asarum caulescens]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Asarum celsum]]'' {{small|F.Maek. ex Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum chatienshanianum]]'' {{small|C.T.Lu & J.C.Wang}} *''[[Asarum chengkouense]]'' {{small|Z.L.Yang}} *''[[Asarum chinense]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum chueyi]]'' {{small|Sinn}} *''[[Asarum contractum]]'' {{small|(H.L.Blomq.) Barringer}} *''[[Asarum cordifolium]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Asarum costatum]]'' {{small|(F.Maek.) T.Sugaw.}} *''[[Asarum crassisepalum]]'' {{small|S.F.Huang, T.H.Hsieh & T.C.Huang}} *''[[Asarum crassum]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum crispulatum]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum curvistigma]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum debile]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum delavayi]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum dilatatum]]'' {{small|(F.Maek.) T.Sugaw.}} *''[[Asarum dissitum]]'' {{small|F.Maek. ex Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum epigynum]]'' {{small|Hayata}} *''[[Asarum europaeum]]'' {{small|L.}} *''[[Asarum fauriei]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum finzelii]]'' {{small|(B.R.Keener) Diamond}} *''[[Asarum forbesii]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Asarum fudsinoi]]'' {{small|T.Itô}} *''[[Asarum fukienense]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum gelasinum]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum geophilum]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Asarum glabrum]]'' {{small|Merr.}} *''[[Asarum gusk]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum harperi]]'' {{small|(Gaddy) Diamond}} *''[[Asarum hartwegii]]'' {{small|S.Watson}} *''[[Asarum hatsushimae]]'' {{small|F.Maek. ex Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum heterophyllum]]'' {{small|Ashe}} *''[[Asarum heterotropoides]]'' {{small|F.Schmidt}} *''[[Asarum hexalobum]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum himalaicum]]'' {{small|Hook.f. & Thomson ex Klotzsch}} *''[[Asarum hongkongense]]'' {{small|S.M.Hwang & Wong Sui}} *''[[Asarum hypogynum]]'' {{small|Hayata}} *''[[Asarum ichangense]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum ikegamii]]'' {{small|(F.Maek. ex Y.Maek.) T.Sugaw.}} *''[[Asarum inflatum]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum insigne]]'' {{small|Diels}} *''[[Asarum kinoshitae]]'' {{small|(F.Maek. ex Kinosh.) T.Sugaw.}} *''[[Asarum kiusianum]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum kooyanum]]'' {{small|Makino}} *''[[Asarum koreanum]]'' {{small|J.G.Kim & C.S.Yook ex B.U.Oh}} *''[[Asarum kumageanum]]'' {{small|Masam.}} *''[[Asarum kurosawae]]'' {{small|Sugim.}} *''[[Asarum lemmonii]]'' {{small|S.Watson}} *''[[Asarum leucosepalum]]'' {{small|Hatus. ex Yamahata}} *''[[Asarum lewisii]]'' {{small|Fernald}} *''[[Asarum longerhizomatosum]]'' {{small|C.F.Liang & C.S.Yang}} *''[[Asarum lutchuense]]'' {{small|(Honda) Koidz.}} *''[[Asarum macranthum]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Asarum magnificum]]'' {{small|Tsiang ex C.Y.Cheng & C.S.Yang}} *''[[Asarum majale]]'' {{small|T.Sugaw.}} *''[[Asarum marmoratum]]'' {{small|Piper}} *''[[Asarum maruyamae]]'' {{small|Yamaji & Ter.Nakam.}} *''[[Asarum maximum]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Asarum megacalyx]]'' {{small|(F.Maek.) T.Sugaw.}} *''[[Asarum mikuniense]]'' {{small|Yamaji & Ter.Nakam.}} *''[[Asarum minamitanianum]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Asarum minus]]'' {{small|Ashe}} *''[[Asarum misandrum]]'' {{small|B.U.Oh & J.G.Kim}} *''[[Asarum mitoanum]]'' {{small|T.Sugaw.}} *''[[Asarum monodoriflorum]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum muramatsui]]'' {{small|Makino}} *''[[Asarum nanchuanense]]'' {{small|C.S.Yang & J.L.Wu}} *''[[Asarum nazeanum]]'' {{small|T.Sugaw.}} *''[[Asarum nipponicum]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum nobilissimum]]'' {{small|Z.L.Yang}} *''[[Asarum nomadakense]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Asarum okinawense]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Asarum parviflorum]]'' {{small|Regel}} *''[[Asarum pellucidum]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum petelotii]]'' {{small|O.C.Schmidt}} *''[[Asarum porphyronotum]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum pubitessellatum]]'' {{small|C.T.Lu & J.C.Wang}} *''[[Asarum pulchellum]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Asarum reflexum]]'' {{small|E.P.Bicknell}} *''[[Asarum renicordatum]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum reticulatum]]'' {{small|Merr.}} *''[[Asarum rhombiformis]]'' {{small|(Gaddy) Sinn}} *''[[Asarum rigescens]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum robilissimum]]'' {{small|Z.L.Yang}} *''[[Asarum rollinsiae]]'' {{small|(B.R.Keener & Todia) Diamond}} *''[[Asarum rosei]]'' {{small|Sinn}} *''[[Asarum sagittarioides]]'' {{small|C.F.Liang}} *''[[Asarum sakawanum]]'' {{small|Makino}} *''[[Asarum satsumense]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum savatieri]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum senkakuinsulare]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Asarum shoukaense]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Asarum shuttleworthii]]'' {{small|Britten & Baker f.}} *''[[Asarum sieboldii]]'' {{small|Miq.}} *''[[Asarum simile]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum sorriei]]'' {{small|(Gaddy) Sinn}} *''[[Asarum splendens]]'' {{small|(F.Maek.) C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum sprengeri]]'' {{small|Pamp.}} *''[[Asarum subglobosum]]'' {{small|F.Maek. ex Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum tabatanum]]'' {{small|T.Sugaw.}} *''[[Asarum taipingshanianum]]'' {{small|S.F.Huang, T.H.Hsieh & T.C.Huang}} *''[[Asarum tamaense]]'' {{small|Makino}} *''[[Asarum tawushanianum]]'' {{small|C.T.Lu & J.C.Wang}} *''[[Asarum tohokuense]]'' {{small|Yamaji & Ter.Nakam.}} *''[[Asarum tokarense]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum tongjiangense]]'' {{small|Z.L.Yang}} *''[[Asarum trigynum]]'' {{small|(F.Maek.) Araki}} *''[[Asarum trinacriforme]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum tungyanshanianum]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Asarum unzen]]'' {{small|(F.Maek.) Kitam. & Murata}} *''[[Asarum villisepalum]]'' {{small|C.T.Lu & J.C.Wang}} *''[[Asarum virginicum]]'' {{small|L.}} *''[[Asarum viridiflorum]]'' {{small|Regel}} *''[[Asarum wagneri]]'' {{small|K.L.Lu & M.R.Mesler}} *''[[Asarum wannanense]]'' {{small|Lu Q.Huang & H.S.Peng}} *''[[Asarum wulingense]]'' {{small|C.F.Liang}} *''[[Asarum yaeyamense]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Asarum yakusimense]]'' {{small|Masam.}} *''[[Asarum yentuense]]'' {{small|N.A.Tuan & Sasamoto}} *''[[Asarum yeonbyeonense]]'' {{small|M.Kim & S.So}} *''[[Asarum yoshikawae]]'' {{small|T.Sugaw.}} *''[[Asarum yunnanense]]'' {{small|T.Sugaw., Ogisu & C.Y.Cheng}} }} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови|Asarum}} {{Commons}} * {{Наведено списание|last=Takashi Sugawara|year=1982|title=Taxonomic studies of ''Asarum sensu lato''|journal=Journal of Plant Research|volume=95|issue=3|pages=295–302|doi=10.1007/bf02488540}} * {{Наведено списание|last=Lawrence M. Kelly|year=2001|title=Taxonomy of Asarum Section Asarum (Aristolochiaceae)|url=https://www.bioone.org/doi/abs/10.1043/0363-6445-26.1.17|journal=Systematic Botany|volume=26|issue=1|pages=17–53|doi=10.1043/0363-6445-26.1.17|doi-broken-date=1 July 2025}} * [https://web.archive.org/web/20120224132425/http://www.vc-net.ne.jp/~oota/asarum2.htm List of ''Asarum'' species] * [https://www.iarc.fr/ The International Agency for Research on Cancer]. {{Таксонска лента}} [[Категорија:Билки]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Копитници]] 9u2zbqvpl5q5p59gw98ooc5m8nt231i 5590264 5590251 2026-07-10T16:41:43Z Виолетова 1975 5590264 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Asarum caudatum 1117.JPG |image_caption = ''[[Asarum caudatum]]'' (western wild ginger) |taxon = Asarum |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = Види текст |type_species=''[[Asarum europaeum]]'' |synonyms = *''Asiasarum'' {{small|F.Maek.}} *''Heterotropa'' {{small|C.Morren & Decne.}} *''Hexastylis'' {{small|Raf.}} *''Japonasarum'' {{small|Nakai}} |synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Asarum'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3127-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=28 September 2025}}</ref> }} '''''Asarum''''' е род на растенија од семејството на копитници, [[Aristolochiaceae]]. Во Македонија од овој род расте само еден вид: ''[[Asarum europaeum]]''.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 87, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Опис == ''Asarum'' е род на нискорастечки билки распространети низ умерените зони на северната хемисфера, со повеќето видови во Источна Азија (Кина, Јапонија и Виетнам) и Северна Америка, а еден вид во Европа. Биогеографски, потекнува од Азија. Тие имаат карактеристични лисја во форма на бубрег, кои растат од ползечки ризоми и носат мали, аксиларни, кафеави или црвеникави цветови. Растението некои го нарекуваат див ѓумбир, бидејќи ризомите и листовите имаат сличен вкус и мирис на коренот од [[ѓумбир]], но не се особено поврзани. ФДА предупредува да не се консумира ''Asarum'', бидејќи е нефротоксичен и содржи моќна [[Канцероген|канцерогена]] аристолохична киселина.<ref name=":0">{{Наведено списание|date=October 2002|title=Determination of aristolochic acid I and II in North American species of ''Asarum'' and ''Aristolochia''|journal=Pharmazie|volume=57|issue=10|pages=686–9|pmid=12426949}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|title=Aristolochic Acid: FDA Warns Consumers to Discontinue Use of Botanical Products that Contain Aristolochic Acid|date=April 11, 2001|work=|publisher=U.S. Food and Drug Administration|archive-url=https://web.archive.org/web/20090710094540/http://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|archive-date=July 10, 2009}}</ref> [[Податотека:Asarum_europaeum_flower_050403.jpg|десно|мини|250x250пкс|Цвет ''[[Asarum europaeum]]'']] == Видови == Прифатени се 137 видови. {{columns-list|colwidth=30em| *''[[Asarum acuminatum]]'' {{small|(Ashe) E.P.Bicknell}} *''[[Asarum ampulliflorum]]'' {{small|C.T.Lu & J.C.Wang}} *''[[Asarum arifolium]]'' {{small|Michx.}} *''[[Asarum asaroides]]'' {{small|(C.Morren & Decne.) Makino}} *''[[Asarum asperum]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum balansae]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum bashanense]]'' {{small|Z.L.Yang}} *''[[Asarum blumei]]'' {{small|Duch.}} *''[[Asarum campaniflorum]]'' {{small|Yong Wang & Q.F.Wang}} *''[[Asarum canadense]]'' {{small|L.}} *''[[Asarum cardiophyllum]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum caucasicum]]'' {{small|(Duch.) N.Busch}} *''[[Asarum caudatum]]'' {{small|Lindl.}} *''[[Asarum caudigerellum]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum caudigerum]]'' {{small|Hance}} *''[[Asarum caulescens]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Asarum celsum]]'' {{small|F.Maek. ex Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum chatienshanianum]]'' {{small|C.T.Lu & J.C.Wang}} *''[[Asarum chengkouense]]'' {{small|Z.L.Yang}} *''[[Asarum chinense]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum chueyi]]'' {{small|Sinn}} *''[[Asarum contractum]]'' {{small|(H.L.Blomq.) Barringer}} *''[[Asarum cordifolium]]'' {{small|C.E.C.Fisch.}} *''[[Asarum costatum]]'' {{small|(F.Maek.) T.Sugaw.}} *''[[Asarum crassisepalum]]'' {{small|S.F.Huang, T.H.Hsieh & T.C.Huang}} *''[[Asarum crassum]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum crispulatum]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum curvistigma]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum debile]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum delavayi]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum dilatatum]]'' {{small|(F.Maek.) T.Sugaw.}} *''[[Asarum dissitum]]'' {{small|F.Maek. ex Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum epigynum]]'' {{small|Hayata}} *''[[Asarum europaeum]]'' {{small|L.}} *''[[Asarum fauriei]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum finzelii]]'' {{small|(B.R.Keener) Diamond}} *''[[Asarum forbesii]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Asarum fudsinoi]]'' {{small|T.Itô}} *''[[Asarum fukienense]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum gelasinum]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum geophilum]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Asarum glabrum]]'' {{small|Merr.}} *''[[Asarum gusk]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum harperi]]'' {{small|(Gaddy) Diamond}} *''[[Asarum hartwegii]]'' {{small|S.Watson}} *''[[Asarum hatsushimae]]'' {{small|F.Maek. ex Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum heterophyllum]]'' {{small|Ashe}} *''[[Asarum heterotropoides]]'' {{small|F.Schmidt}} *''[[Asarum hexalobum]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum himalaicum]]'' {{small|Hook.f. & Thomson ex Klotzsch}} *''[[Asarum hongkongense]]'' {{small|S.M.Hwang & Wong Sui}} *''[[Asarum hypogynum]]'' {{small|Hayata}} *''[[Asarum ichangense]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum ikegamii]]'' {{small|(F.Maek. ex Y.Maek.) T.Sugaw.}} *''[[Asarum inflatum]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum insigne]]'' {{small|Diels}} *''[[Asarum kinoshitae]]'' {{small|(F.Maek. ex Kinosh.) T.Sugaw.}} *''[[Asarum kiusianum]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum kooyanum]]'' {{small|Makino}} *''[[Asarum koreanum]]'' {{small|J.G.Kim & C.S.Yook ex B.U.Oh}} *''[[Asarum kumageanum]]'' {{small|Masam.}} *''[[Asarum kurosawae]]'' {{small|Sugim.}} *''[[Asarum lemmonii]]'' {{small|S.Watson}} *''[[Asarum leucosepalum]]'' {{small|Hatus. ex Yamahata}} *''[[Asarum lewisii]]'' {{small|Fernald}} *''[[Asarum longerhizomatosum]]'' {{small|C.F.Liang & C.S.Yang}} *''[[Asarum lutchuense]]'' {{small|(Honda) Koidz.}} *''[[Asarum macranthum]]'' {{small|Hook.f.}} *''[[Asarum magnificum]]'' {{small|Tsiang ex C.Y.Cheng & C.S.Yang}} *''[[Asarum majale]]'' {{small|T.Sugaw.}} *''[[Asarum marmoratum]]'' {{small|Piper}} *''[[Asarum maruyamae]]'' {{small|Yamaji & Ter.Nakam.}} *''[[Asarum maximum]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Asarum megacalyx]]'' {{small|(F.Maek.) T.Sugaw.}} *''[[Asarum mikuniense]]'' {{small|Yamaji & Ter.Nakam.}} *''[[Asarum minamitanianum]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Asarum minus]]'' {{small|Ashe}} *''[[Asarum misandrum]]'' {{small|B.U.Oh & J.G.Kim}} *''[[Asarum mitoanum]]'' {{small|T.Sugaw.}} *''[[Asarum monodoriflorum]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum muramatsui]]'' {{small|Makino}} *''[[Asarum nanchuanense]]'' {{small|C.S.Yang & J.L.Wu}} *''[[Asarum nazeanum]]'' {{small|T.Sugaw.}} *''[[Asarum nipponicum]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum nobilissimum]]'' {{small|Z.L.Yang}} *''[[Asarum nomadakense]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Asarum okinawense]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Asarum parviflorum]]'' {{small|Regel}} *''[[Asarum pellucidum]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum petelotii]]'' {{small|O.C.Schmidt}} *''[[Asarum porphyronotum]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum pubitessellatum]]'' {{small|C.T.Lu & J.C.Wang}} *''[[Asarum pulchellum]]'' {{small|Hemsl.}} *''[[Asarum reflexum]]'' {{small|E.P.Bicknell}} *''[[Asarum renicordatum]]'' {{small|C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum reticulatum]]'' {{small|Merr.}} *''[[Asarum rhombiformis]]'' {{small|(Gaddy) Sinn}} *''[[Asarum rigescens]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum robilissimum]]'' {{small|Z.L.Yang}} *''[[Asarum rollinsiae]]'' {{small|(B.R.Keener & Todia) Diamond}} *''[[Asarum rosei]]'' {{small|Sinn}} *''[[Asarum sagittarioides]]'' {{small|C.F.Liang}} *''[[Asarum sakawanum]]'' {{small|Makino}} *''[[Asarum satsumense]]'' {{small|F.Maek.}} *''[[Asarum savatieri]]'' {{small|Franch.}} *''[[Asarum senkakuinsulare]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Asarum shoukaense]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Asarum shuttleworthii]]'' {{small|Britten & Baker f.}} *''[[Asarum sieboldii]]'' {{small|Miq.}} *''[[Asarum simile]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum sorriei]]'' {{small|(Gaddy) Sinn}} *''[[Asarum splendens]]'' {{small|(F.Maek.) C.Y.Chen & C.S.Yang}} *''[[Asarum sprengeri]]'' {{small|Pamp.}} *''[[Asarum subglobosum]]'' {{small|F.Maek. ex Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum tabatanum]]'' {{small|T.Sugaw.}} *''[[Asarum taipingshanianum]]'' {{small|S.F.Huang, T.H.Hsieh & T.C.Huang}} *''[[Asarum tamaense]]'' {{small|Makino}} *''[[Asarum tawushanianum]]'' {{small|C.T.Lu & J.C.Wang}} *''[[Asarum tohokuense]]'' {{small|Yamaji & Ter.Nakam.}} *''[[Asarum tokarense]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum tongjiangense]]'' {{small|Z.L.Yang}} *''[[Asarum trigynum]]'' {{small|(F.Maek.) Araki}} *''[[Asarum trinacriforme]]'' {{small|Hatus. & Yamahata}} *''[[Asarum tungyanshanianum]]'' {{small|S.S.Ying}} *''[[Asarum unzen]]'' {{small|(F.Maek.) Kitam. & Murata}} *''[[Asarum villisepalum]]'' {{small|C.T.Lu & J.C.Wang}} *''[[Asarum virginicum]]'' {{small|L.}} *''[[Asarum viridiflorum]]'' {{small|Regel}} *''[[Asarum wagneri]]'' {{small|K.L.Lu & M.R.Mesler}} *''[[Asarum wannanense]]'' {{small|Lu Q.Huang & H.S.Peng}} *''[[Asarum wulingense]]'' {{small|C.F.Liang}} *''[[Asarum yaeyamense]]'' {{small|Hatus.}} *''[[Asarum yakusimense]]'' {{small|Masam.}} *''[[Asarum yentuense]]'' {{small|N.A.Tuan & Sasamoto}} *''[[Asarum yeonbyeonense]]'' {{small|M.Kim & S.So}} *''[[Asarum yoshikawae]]'' {{small|T.Sugaw.}} *''[[Asarum yunnanense]]'' {{small|T.Sugaw., Ogisu & C.Y.Cheng}} }} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Викивидови|Asarum}} {{Commons}} * {{Наведено списание|last=Takashi Sugawara|year=1982|title=Taxonomic studies of ''Asarum sensu lato''|journal=Journal of Plant Research|volume=95|issue=3|pages=295–302|doi=10.1007/bf02488540}} * {{Наведено списание|last=Lawrence M. Kelly|year=2001|title=Taxonomy of Asarum Section Asarum (Aristolochiaceae)|url=https://www.bioone.org/doi/abs/10.1043/0363-6445-26.1.17|journal=Systematic Botany|volume=26|issue=1|pages=17–53|doi=10.1043/0363-6445-26.1.17|doi-broken-date=1 July 2025}} * [https://web.archive.org/web/20120224132425/http://www.vc-net.ne.jp/~oota/asarum2.htm List of ''Asarum'' species] * [https://www.iarc.fr/ The International Agency for Research on Cancer]. {{Таксонска лента}} [[Категорија:Билки]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Копитници]] mnyy79r2jfbu3q8aak5vvtl6jrsqnsd 1 1399454 5590252 2026-07-10T16:38:22Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590252 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399455 5590285 2026-07-10T16:47:57Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1340995732|Asarum europaeum]]“ 5590285 wikitext text/x-wiki '''Копитник''' ([[науч.]] ''Asarum europaeum'') ― вид цветно растение од семејството копитници ([[Aristolochiaceae]]), по потекло од умерена Европа, а исто така се одгледува и во градини. Тоа е ползечко [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение со сјајно зелени листови во форма на бубрег и осамени мат виолетови цветови скриени од листовите. Иако неговите корени имаат арома на ѓумбир, не е тесно поврзан со вистинскиот кулинарен [[ѓумбир]] (''[[Zingiber officinale]])''. Ова растение понекогаш се бере за употреба во бурмут, а исто така и во медицината како средство за [[повраќање]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=fhN0VK2608QC&pg=PA57|title=World Spice Plants: Economic Usage, Botany, Taxonomy|last=Seidemann|first=Johannes|date=July 2005|publisher=Springer|isbn=3-540-22279-0|edition=1|location=Germany|page=57|author-link=Johannes Seidemann}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gernot-katzers-spice-pages.com/engl/spice_geo.html#Asarum_europaeum|title=Geographic Spice Index|last=Katzer|first=Gernot|authorlink=Gernot Katzer|work=Gernot Katzer's Spice Pages}}</ref> ФДА предупредува да не се консумира, бидејќи е нефротоксичен и содржи моќна [[Канцероген|канцерогена]] аристолохична киселина.<ref>{{Наведено списание|date=October 2002|title=Determination of aristolochic acid I and II in North American species of ''Asarum'' and ''Aristolochia''|journal=Pharmazie|volume=57|issue=10|pages=686–9|pmid=12426949}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|title=Aristolochic Acid: FDA Warns Consumers to Discontinue Use of Botanical Products that Contain Aristolochic Acid|date=11 April 2001|work=|publisher=U.S. Food and Drug Administration|archive-url=https://web.archive.org/web/20090710094540/http://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|archive-date=10 July 2009}}</ref> == Опис == == Распространетост и живеалиште == ''Asarum europaeum'' има широка распространетост во Европа. Се протега од јужна Финска и северна Русија на југ до јужна Франција, Италија, поранешна Југославија и Бугарија. Отсуствува на [[Британски Острови|Британските Острови]] и [[Скандинавија]], а исто така и од северозападна Германија<ref name="schmeil">{{Наведена книга|title=Flora von Deutschland, 93. Auflage|last=Schmeil|first=Otto|last2=Fitschen, Jost|last3=Seybold, Siegmund|date=2006|publisher=Quelle & Meyer Verlag|isbn=3-494-01413-2|location=Wiebelsheim|page=190|language=de}}</ref> и Холандија. Во Европа, растението се одгледува надвор од својот ареал во Обединетото Кралство, Данска, Шведска, Норвешка и Холандија.<ref name="europaea">{{Наведена книга|title=Flora Europaea|publisher=Cambridge University Press|editor-last=T. G. Tutin|chapter=''Asarum europaeum''|editor-last2=V. H. Heywood|editor-last3=N. A. Burges|editor-last4=D. H. Valentine|editor-last5=S. M. Walters|editor-last6=D. A. Webb|chapter-url=http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Asarum&SPECIES_XREF=europaeum}}</ref> Во Македонија<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 86, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Фото галерија == <gallery> Податотека:European_Wildginger_Asarum_eropaeum_1976px.jpg|алт=Leaves| Лисја Податотека:Asarum_europaeum_in_early_June.JPG|алт=A. Europaeum in the UBC Botanical Garden| ''Asarum europaeum'' во Ботаничка градина Податотека:Asarum_europaeum20100610_226.jpg|алт=Flower, Moscow region, Russia (Bff 2010)| Цвет, Московска област, Русија Податотека:2020_year._Herbarium._Asarum_europaeum._img-005.jpg|алт=Leaf adaxial side.| Горна страна на листот. Податотека:2020_year._Herbarium._Asarum_europaeum._img-006.jpg|алт=Leaf abaxial side.| Долна страна на листот. </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски ==  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Копитници]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] covdb64n66smyyn0t8l34wuh6g8bffc 5590286 5590285 2026-07-10T16:49:01Z Виолетова 1975 5590286 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image = Asarum europaeum 170406.jpg |image_caption = |genus = Asarum |species = europaeum |authority = [[L.]] }} '''Копитник''' ([[науч.]] ''Asarum europaeum'') ― вид цветно растение од семејството копитници ([[Aristolochiaceae]]), по потекло од умерена Европа, а исто така се одгледува и во градини. Тоа е ползечко [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение со сјајно зелени листови во форма на бубрег и осамени мат виолетови цветови скриени од листовите. Иако неговите корени имаат арома на ѓумбир, не е тесно поврзан со вистинскиот кулинарен [[ѓумбир]] (''[[Zingiber officinale]])''. Ова растение понекогаш се бере за употреба во бурмут, а исто така и во медицината како средство за [[повраќање]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=fhN0VK2608QC&pg=PA57|title=World Spice Plants: Economic Usage, Botany, Taxonomy|last=Seidemann|first=Johannes|date=July 2005|publisher=Springer|isbn=3-540-22279-0|edition=1|location=Germany|page=57|author-link=Johannes Seidemann}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gernot-katzers-spice-pages.com/engl/spice_geo.html#Asarum_europaeum|title=Geographic Spice Index|last=Katzer|first=Gernot|authorlink=Gernot Katzer|work=Gernot Katzer's Spice Pages}}</ref> ФДА предупредува да не се консумира, бидејќи е нефротоксичен и содржи моќна [[Канцероген|канцерогена]] аристолохична киселина.<ref>{{Наведено списание|date=October 2002|title=Determination of aristolochic acid I and II in North American species of ''Asarum'' and ''Aristolochia''|journal=Pharmazie|volume=57|issue=10|pages=686–9|pmid=12426949}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|title=Aristolochic Acid: FDA Warns Consumers to Discontinue Use of Botanical Products that Contain Aristolochic Acid|date=11 April 2001|work=|publisher=U.S. Food and Drug Administration|archive-url=https://web.archive.org/web/20090710094540/http://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|archive-date=10 July 2009}}</ref> == Опис == А == Распространетост и живеалиште == ''Asarum europaeum'' има широка распространетост во Европа. Се протега од јужна Финска и северна Русија на југ до јужна Франција, Италија, поранешна Југославија и Бугарија. Отсуствува на [[Британски Острови|Британските Острови]] и [[Скандинавија]], а исто така и од северозападна Германија<ref name="schmeil">{{Наведена книга|title=Flora von Deutschland, 93. Auflage|last=Schmeil|first=Otto|last2=Fitschen, Jost|last3=Seybold, Siegmund|date=2006|publisher=Quelle & Meyer Verlag|isbn=3-494-01413-2|location=Wiebelsheim|page=190|language=de}}</ref> и Холандија. Во Европа, растението се одгледува надвор од својот ареал во Обединетото Кралство, Данска, Шведска, Норвешка и Холандија.<ref name="europaea">{{Наведена книга|title=Flora Europaea|publisher=Cambridge University Press|editor-last=T. G. Tutin|chapter=''Asarum europaeum''|editor-last2=V. H. Heywood|editor-last3=N. A. Burges|editor-last4=D. H. Valentine|editor-last5=S. M. Walters|editor-last6=D. A. Webb|chapter-url=http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Asarum&SPECIES_XREF=europaeum}}</ref> Во Македонија<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 86, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Фото галерија == <gallery> Податотека:European_Wildginger_Asarum_eropaeum_1976px.jpg|алт=Leaves| Лисја Податотека:Asarum_europaeum_in_early_June.JPG|алт=A. Europaeum in the UBC Botanical Garden| ''Asarum europaeum'' во Ботаничка градина Податотека:Asarum_europaeum20100610_226.jpg|алт=Flower, Moscow region, Russia (Bff 2010)| Цвет, Московска област, Русија Податотека:2020_year._Herbarium._Asarum_europaeum._img-005.jpg|алт=Leaf adaxial side.| Горна страна на листот. Податотека:2020_year._Herbarium._Asarum_europaeum._img-006.jpg|алт=Leaf abaxial side.| Долна страна на листот. </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски ==  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Копитници]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] qcixt23wvftrdv86jb8tz6xroxk855w 5590288 5590286 2026-07-10T16:49:38Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5590288 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image = Asarum europaeum 170406.jpg |image_caption = |genus = Asarum |species = europaeum |authority = [[L.]] }} '''Копитник''' ([[науч.]] ''Asarum europaeum'') ― вид цветно растение од семејството копитници ([[Aristolochiaceae]]), по потекло од умерена Европа, а исто така се одгледува и во градини. Тоа е ползечко [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение со сјајно зелени листови во форма на бубрег и осамени мат виолетови цветови скриени од листовите. Иако неговите корени имаат арома на ѓумбир, не е тесно поврзан со вистинскиот кулинарен [[ѓумбир]] (''[[Zingiber officinale]])''. Ова растение понекогаш се бере за употреба во бурмут, а исто така и во медицината како средство за [[повраќање]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=fhN0VK2608QC&pg=PA57|title=World Spice Plants: Economic Usage, Botany, Taxonomy|last=Seidemann|first=Johannes|date=July 2005|publisher=Springer|isbn=3-540-22279-0|edition=1|location=Germany|page=57|author-link=Johannes Seidemann}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gernot-katzers-spice-pages.com/engl/spice_geo.html#Asarum_europaeum|title=Geographic Spice Index|last=Katzer|first=Gernot|authorlink=Gernot Katzer|work=Gernot Katzer's Spice Pages}}</ref> ФДА предупредува да не се консумира, бидејќи е нефротоксичен и содржи моќна [[Канцероген|канцерогена]] аристолохична киселина.<ref>{{Наведено списание|date=October 2002|title=Determination of aristolochic acid I and II in North American species of ''Asarum'' and ''Aristolochia''|journal=Pharmazie|volume=57|issue=10|pages=686–9|pmid=12426949}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|title=Aristolochic Acid: FDA Warns Consumers to Discontinue Use of Botanical Products that Contain Aristolochic Acid|date=11 April 2001|work=|publisher=U.S. Food and Drug Administration|archive-url=https://web.archive.org/web/20090710094540/http://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|archive-date=10 July 2009}}</ref> == Опис == А == Распространетост и живеалиште == ''Asarum europaeum'' има широка распространетост во Европа. Се протега од јужна Финска и северна Русија на југ до јужна Франција, Италија, поранешна Југославија и Бугарија. Отсуствува на [[Британски Острови|Британските Острови]] и [[Скандинавија]], а исто така и од северозападна Германија<ref name="schmeil">{{Наведена книга|title=Flora von Deutschland, 93. Auflage|last=Schmeil|first=Otto|last2=Fitschen, Jost|last3=Seybold, Siegmund|date=2006|publisher=Quelle & Meyer Verlag|isbn=3-494-01413-2|location=Wiebelsheim|page=190|language=de}}</ref> и Холандија. Во Европа, растението се одгледува надвор од својот ареал во Обединетото Кралство, Данска, Шведска, Норвешка и Холандија.<ref name="europaea">{{Наведена книга|title=Flora Europaea|publisher=Cambridge University Press|editor-last=T. G. Tutin|chapter=''Asarum europaeum''|editor-last2=V. H. Heywood|editor-last3=N. A. Burges|editor-last4=D. H. Valentine|editor-last5=S. M. Walters|editor-last6=D. A. Webb|chapter-url=http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Asarum&SPECIES_XREF=europaeum}}</ref> Во Македонија<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 86, МАНУ, Скопје, 1985</ref> == Фото галерија == <gallery> Податотека:European_Wildginger_Asarum_eropaeum_1976px.jpg|алт=Leaves| Лисја Податотека:Asarum_europaeum_in_early_June.JPG|алт=A. Europaeum in the UBC Botanical Garden| ''Asarum europaeum'' во Ботаничка градина Податотека:Asarum_europaeum20100610_226.jpg|алт=Flower, Moscow region, Russia (Bff 2010)| Цвет, Московска област, Русија Податотека:2020_year._Herbarium._Asarum_europaeum._img-005.jpg|алт=Leaf adaxial side.| Горна страна на листот. Податотека:2020_year._Herbarium._Asarum_europaeum._img-006.jpg|алт=Leaf abaxial side.| Долна страна на листот. </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Копитници]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] kej41fmpyro6zps2hw4qew37q1nuii2 5590290 5590288 2026-07-10T16:55:32Z Виолетова 1975 5590290 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image = Asarum europaeum 170406.jpg |image_caption = |genus = Asarum |species = europaeum |authority = [[L.]] }} '''Копитник''' ([[науч.]] ''Asarum europaeum'') ― вид цветно растение од семејството копитници ([[Aristolochiaceae]]), по потекло од умерена Европа, а исто така се одгледува и во градини. Тоа е ползечко [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение со сјајно зелени листови во форма на бубрег и осамени мат виолетови цветови скриени од листовите. Иако неговите корени имаат арома на ѓумбир, не е тесно поврзан со вистинскиот кулинарен [[ѓумбир]] (''[[Zingiber officinale]])''. Ова растение понекогаш се бере за употреба во бурмут, а исто така и во медицината како средство за [[повраќање]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=fhN0VK2608QC&pg=PA57|title=World Spice Plants: Economic Usage, Botany, Taxonomy|last=Seidemann|first=Johannes|date=July 2005|publisher=Springer|isbn=3-540-22279-0|edition=1|location=Germany|page=57|author-link=Johannes Seidemann}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gernot-katzers-spice-pages.com/engl/spice_geo.html#Asarum_europaeum|title=Geographic Spice Index|last=Katzer|first=Gernot|authorlink=Gernot Katzer|work=Gernot Katzer's Spice Pages}}</ref> ФДА предупредува да не се консумира, бидејќи е нефротоксичен и содржи моќна [[Канцероген|канцерогена]] аристолохична киселина.<ref>{{Наведено списание|date=October 2002|title=Determination of aristolochic acid I and II in North American species of ''Asarum'' and ''Aristolochia''|journal=Pharmazie|volume=57|issue=10|pages=686–9|pmid=12426949}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|title=Aristolochic Acid: FDA Warns Consumers to Discontinue Use of Botanical Products that Contain Aristolochic Acid|date=11 April 2001|work=|publisher=U.S. Food and Drug Administration|archive-url=https://web.archive.org/web/20090710094540/http://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|archive-date=10 July 2009}}</ref> == Опис == Растение со дебел, ползечки и разгранет ризом. Стеблото е кусо, 2-5 см, полегнато, влакнесто, со 2-5 листа. Листовите во основата се со кафеави лушпи, ламината бубреговидна или срцевидна, поширока од должината, коѓеста, горната страна темно зелена и светликава. Цветовите се поединечни, на врвот на стрелото, правилни, долги околу 15 мм. Прашници има 12, со шиловидни израстоци и со куси филаменти.<ref name="Флора на Македонија2222" /> == Распространетост и живеалиште == ''Asarum europaeum'' има широка распространетост во Европа. Се протега од јужна Финска и северна Русија на југ до јужна Франција, Италија, поранешна Југославија и Бугарија. Отсуствува на [[Британски Острови|Британските Острови]] и [[Скандинавија]], а исто така и од северозападна Германија<ref name="schmeil">{{Наведена книга|title=Flora von Deutschland, 93. Auflage|last=Schmeil|first=Otto|last2=Fitschen, Jost|last3=Seybold, Siegmund|date=2006|publisher=Quelle & Meyer Verlag|isbn=3-494-01413-2|location=Wiebelsheim|page=190|language=de}}</ref> и Холандија. Во Европа, растението се одгледува надвор од својот ареал во Обединетото Кралство, Данска, Шведска, Норвешка и Холандија.<ref name="europaea">{{Наведена книга|title=Flora Europaea|publisher=Cambridge University Press|editor-last=T. G. Tutin|chapter=''Asarum europaeum''|editor-last2=V. H. Heywood|editor-last3=N. A. Burges|editor-last4=D. H. Valentine|editor-last5=S. M. Walters|editor-last6=D. A. Webb|chapter-url=http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Asarum&SPECIES_XREF=europaeum}}</ref> == Во Македонија == Во Македонија е доста често растение, кое расте по влажни и засенчени букови шуми. Познато е реичиси за сите планини и клисури во појасот на буковите шуми.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 86, МАНУ, Скопје, 1985</ref> Во поновата флористичка литература се наведува само подвидот: ''Asarum europaeum'' var. ''romanicum'' (Kukkonen)<ref name="Флора на Македонија2222" /> == Фото галерија == <gallery> Податотека:European_Wildginger_Asarum_eropaeum_1976px.jpg|алт=Leaves| Лисја Податотека:Asarum_europaeum_in_early_June.JPG|алт=A. Europaeum in the UBC Botanical Garden| ''Asarum europaeum'' во Ботаничка градина Податотека:Asarum_europaeum20100610_226.jpg|алт=Flower, Moscow region, Russia (Bff 2010)| Цвет, Московска област, Русија Податотека:2020_year._Herbarium._Asarum_europaeum._img-005.jpg|алт=Leaf adaxial side.| Горна страна на листот. Податотека:2020_year._Herbarium._Asarum_europaeum._img-006.jpg|алт=Leaf abaxial side.| Долна страна на листот. </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Копитници]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] 4a6v6dp5c72ldalhpyltl5n358ymhtt 5590291 5590290 2026-07-10T16:55:59Z Виолетова 1975 /* Во Македонија */ 5590291 wikitext text/x-wiki {{speciesbox |image = Asarum europaeum 170406.jpg |image_caption = |genus = Asarum |species = europaeum |authority = [[L.]] }} '''Копитник''' ([[науч.]] ''Asarum europaeum'') ― вид цветно растение од семејството копитници ([[Aristolochiaceae]]), по потекло од умерена Европа, а исто така се одгледува и во градини. Тоа е ползечко [[Зимзелено растение|зимзелено]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение со сјајно зелени листови во форма на бубрег и осамени мат виолетови цветови скриени од листовите. Иако неговите корени имаат арома на ѓумбир, не е тесно поврзан со вистинскиот кулинарен [[ѓумбир]] (''[[Zingiber officinale]])''. Ова растение понекогаш се бере за употреба во бурмут, а исто така и во медицината како средство за [[повраќање]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=fhN0VK2608QC&pg=PA57|title=World Spice Plants: Economic Usage, Botany, Taxonomy|last=Seidemann|first=Johannes|date=July 2005|publisher=Springer|isbn=3-540-22279-0|edition=1|location=Germany|page=57|author-link=Johannes Seidemann}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gernot-katzers-spice-pages.com/engl/spice_geo.html#Asarum_europaeum|title=Geographic Spice Index|last=Katzer|first=Gernot|authorlink=Gernot Katzer|work=Gernot Katzer's Spice Pages}}</ref> ФДА предупредува да не се консумира, бидејќи е нефротоксичен и содржи моќна [[Канцероген|канцерогена]] аристолохична киселина.<ref>{{Наведено списание|date=October 2002|title=Determination of aristolochic acid I and II in North American species of ''Asarum'' and ''Aristolochia''|journal=Pharmazie|volume=57|issue=10|pages=686–9|pmid=12426949}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|title=Aristolochic Acid: FDA Warns Consumers to Discontinue Use of Botanical Products that Contain Aristolochic Acid|date=11 April 2001|work=|publisher=U.S. Food and Drug Administration|archive-url=https://web.archive.org/web/20090710094540/http://www.fda.gov/Food/DietarySupplements/Alerts/ucm096388.htm|archive-date=10 July 2009}}</ref> == Опис == Растение со дебел, ползечки и разгранет ризом. Стеблото е кусо, 2-5 см, полегнато, влакнесто, со 2-5 листа. Листовите во основата се со кафеави лушпи, ламината бубреговидна или срцевидна, поширока од должината, коѓеста, горната страна темно зелена и светликава. Цветовите се поединечни, на врвот на стрелото, правилни, долги околу 15 мм. Прашници има 12, со шиловидни израстоци и со куси филаменти.<ref name="Флора на Македонија2222" /> == Распространетост и живеалиште == ''Asarum europaeum'' има широка распространетост во Европа. Се протега од јужна Финска и северна Русија на југ до јужна Франција, Италија, поранешна Југославија и Бугарија. Отсуствува на [[Британски Острови|Британските Острови]] и [[Скандинавија]], а исто така и од северозападна Германија<ref name="schmeil">{{Наведена книга|title=Flora von Deutschland, 93. Auflage|last=Schmeil|first=Otto|last2=Fitschen, Jost|last3=Seybold, Siegmund|date=2006|publisher=Quelle & Meyer Verlag|isbn=3-494-01413-2|location=Wiebelsheim|page=190|language=de}}</ref> и Холандија. Во Европа, растението се одгледува надвор од својот ареал во Обединетото Кралство, Данска, Шведска, Норвешка и Холандија.<ref name="europaea">{{Наведена книга|title=Flora Europaea|publisher=Cambridge University Press|editor-last=T. G. Tutin|chapter=''Asarum europaeum''|editor-last2=V. H. Heywood|editor-last3=N. A. Burges|editor-last4=D. H. Valentine|editor-last5=S. M. Walters|editor-last6=D. A. Webb|chapter-url=http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Asarum&SPECIES_XREF=europaeum}}</ref> == Во Македонија == Во Македонија е доста често растение, кое расте по влажни и засенчени букови шуми. Познато е реичиси за сите планини и клисури во појасот на буковите шуми.<ref name="Флора на Македонија2222">Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 86, МАНУ, Скопје, 1985</ref> Во поновата флористичка литература се наведува само подвидот: ''Asarum europaeum'' var. ''romanicum'' <small>(Kukkonen)</small><ref name="Флора на Македонија2222" /> == Фото галерија == <gallery> Податотека:European_Wildginger_Asarum_eropaeum_1976px.jpg|алт=Leaves| Лисја Податотека:Asarum_europaeum_in_early_June.JPG|алт=A. Europaeum in the UBC Botanical Garden| ''Asarum europaeum'' во Ботаничка градина Податотека:Asarum_europaeum20100610_226.jpg|алт=Flower, Moscow region, Russia (Bff 2010)| Цвет, Московска област, Русија Податотека:2020_year._Herbarium._Asarum_europaeum._img-005.jpg|алт=Leaf adaxial side.| Горна страна на листот. Податотека:2020_year._Herbarium._Asarum_europaeum._img-006.jpg|алт=Leaf abaxial side.| Долна страна на листот. </gallery> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Копитници]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] ls9v6kjay8yo2oqv3iuq8qfmh00rfq2 1 1399456 5590287 2026-07-10T16:49:13Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590287 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399457 5590289 2026-07-10T16:50:10Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Копитник]] 5590289 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Копитник]] ira1ooqyo9va0ca43vpsqx00wh24qhi 0 1399458 5590299 2026-07-10T20:39:12Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Инфокутија Филм | име = Џиперс Криперс 2 | изворен_наслов = Jeepers Creepers 2 | слика = Jeepers Creepers 2.jpg | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Виктор Салва]] | продуцент = [[Том Лус]] | сценарист = [[Виктор Салва]] | улоги = {{Plainlist| * [[Реј Вајз]] * [[Џонатан Брек]] }} | жанр = Хор... 5590299 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Џиперс Криперс 2 | изворен_наслов = Jeepers Creepers 2 | слика = Jeepers Creepers 2.jpg | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Виктор Салва]] | продуцент = [[Том Лус]] | сценарист = [[Виктор Салва]] | улоги = {{Plainlist| * [[Реј Вајз]] * [[Џонатан Брек]] }} | жанр = [[Хорор (филм)|ужаси]] | музика = Бенет Салвеј | кинематографија = [[Дон Е. Фонтлерој]] | монтажа = Ед Маркс | студио = {{Plainlist| * [[United Artists]]<ref name=afi/> * [[Myriad Pictures]]<ref name=afi>{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Film/62784-JEEPERS-CREEPERS2?sid=34aab903-b6f5-42d3-8efd-7c5c7983aeee&sr=12.29325&cp=1&pos=0|title=AFI&#124;Catalog|website=Catalog.afi.com|access-date=15 ноември 2021}}</ref> * [[American Zoetrope]]<ref name=afi/> }} | дистрибутер = [[MGM Distribution Co.]] | премиера = 29 август 2003 г. | времетраење = 104 минути | земја = {{САД}} | јазик = [[Англиски јазик|англиски]] | буџет = 17 милиони долари | заработка = 63,1 милион долари | претходен = ''[[Џиперс Криперс (филм од 2001)|Џиперс Криперс]]'' | следен = ''[[Џиперс Криперс 3]]'' }} '''''Џиперс Криперс 2''''' ({{Langx|en|Jeepers Creepers 2}}) — американски [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] од [[2002]] г., напишан и режиран од [[Виктор Салва]]. Филмот е продолжение на [[Џиперс Криперс (филм од 2001)|''Џиперс Криперс'']] (2001). Улогата на чудовиштето Плашилото по вторпат ја толкува [[Џонатан Брек]], а во филмот се појавува и [[Реј Вајз]] како фармерот Џек Тагарт, кој започнува потера по чудовиштето. Во една епизодна улога се појавува и [[Џастин Лонг]], повторувајќи ја улогата на Дери од првиот дел. [[Франсис Форд Копола]] повторно бил извршен продуцент на филмот. Дејството се врти околу демонско суштество и таинствен сериски убиец, кој го демне училишниот автобус полн со средношколци. Џек Тагарт е фармер што се обидува да го најде и убие Плашилото од одмазда за својот помлад син, кој бил убиен од монструмот истата недела. Филмот премиерно се појавил во американските кина на 29 август 2003 г. и добил претежно одречни одзиви, иако остварил заработка од речиси 120 милиони долари во светски рамки, со буџет од 17 милиони долари. По овој филм следувал предисторијата ''[[Џиперс Криперс 3]]''. == Содржина == Во американската провинција, фармерот Тагарт работи во дворот со своите два сина. Околу нивниот дом се простира бескрајно поле, кое повремено го напаѓаат врани. Додека постариот син работи во гаражата, таткото го праќа помладиот син, Били, да ги провери и исправи плашилцата што се накривиле од ветрот. Били забележува дека едно од нив изгледа чудно. Кога се доближува, сфаќа дека тоа не е плашило, туку ужасно суштество распнато на столбот. Били се обидува да побегне, но крилестото суштество (Плашилото) го грабнува со канџите и одлетува. Таткото и постариот син ги слушаат врисоците, но доцнат — од момчето останале само крвави траги. Тие се вооружуваат и тргнуваат во потрага по чудовиштето. Следниот ден, автобус со средношколска кошаркарска екипа се враќа од финален натпревар. Патувањето се прекинува кога една од гумите пука поради чуден предмет — ѕвездичка направена од коски и метал. Додека чекаат помош, тензиите во екипата растат. Ученичката Минкси сонува кошмари во кои Дери Џенер, жртва од претходниот филм, ја предупредува за опасноста. Набрзо се појавува Плашилото и ги убива возрасните, а потоа започнува да ги напаѓа учениците во автобусот. Тагарт и неговиот син стигнуваат на местото со камион опремен со харпун. Тие го прободуваат Плашилото, но тоа успева да побегне. Во финалната пресметка, Тагарт му задава низа удари на монструмот, но суштеството не умира — неговиот 23-дневен циклус завршил и тоа паѓа во хибернација. По 23 години, група млади луѓе го посетуваат атракцијата „Пеколниот лилјак“. Се испоставува дека тоа е Плашилото, приковано на ѕидот од амбарот, кое го чува остарениот фармер Тагарт, чекајќи го моментот кога суштеството ќе се разбуди. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Џонатан Брек]] || Плашилото |- | [[Реј Вајз]] || Џек Тагарт Постариот |- | [[Ники Ејкокс]] || Минкси Хејз |- | [[Лук Едвардс]] || Џек „Џеки“ Тагарт Помладиот |- | [[Гарикаји Мутамбирва]] || Дондр „Дабл Ди“ Дејвис |- | [[Ерик Ненингер]] || Скот „Скоти“ Брадок |- | [[Марие Делфино]] || Ронда Труит |- | [[Тревис Шифнер]] || Изи Боен |- | [[Били Арон Браун]] || Енди „Баки“ Бак |- | [[Ел Сантос]] || Данте Беласко |- | [[Џош Хамонд]] || Џејк Спенсер |- | [[Казан Бучер]] || Кимбал „Големиот К“ Ворд |- | [[Дајан Делано]] || Бети Борман |- | [[Дру Тајлер Бел]] || Џони Јанг |- | [[Шон Флеминг]] || Били Тагарт |- | [[Лена Кардвел]] || Челси Фармер |- | [[Томас Госом-Помладиот]] || тренерот Чарли Хана |- | [[Том Тарантини]] || Тренер Двејн Барнс |- | [[Џастин Лонг]] || Дери Џенер |- | [[Џон Пауел]] || возрасниот „Џеки“ |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{official website|http://www.jeeperscreepers2.net}} {{IMDb title|0301470}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] [[Категорија:Американски филмови на патот]] [[Категорија:Американски филмови за чудовишта]] [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови за демони]] h0qnq3gsqlogluvja5ygo9h71jdv1ra 5590302 5590299 2026-07-10T20:43:08Z Andrew012p 85224 5590302 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Џиперс Криперс 2 | изворен_наслов = Jeepers Creepers 2 | слика = Jeepers Creepers 2 poster.webp | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Виктор Салва]] | продуцент = [[Том Лус]] | сценарист = [[Виктор Салва]] | улоги = {{Plainlist| * [[Реј Вајз]] * [[Џонатан Брек]] }} | жанр = [[Хорор (филм)|ужаси]] | музика = Бенет Салвеј | кинематографија = [[Дон Е. Фонтлерој]] | монтажа = Ед Маркс | студио = {{Plainlist| * [[United Artists]]<ref name=afi/> * [[Myriad Pictures]]<ref name=afi>{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Film/62784-JEEPERS-CREEPERS2?sid=34aab903-b6f5-42d3-8efd-7c5c7983aeee&sr=12.29325&cp=1&pos=0|title=AFI&#124;Catalog|website=Catalog.afi.com|access-date=15 ноември 2021}}</ref> * [[American Zoetrope]]<ref name=afi/> }} | дистрибутер = [[MGM Distribution Co.]] | премиера = 29 август 2003 г. | времетраење = 104 минути | земја = {{САД}} | јазик = [[Англиски јазик|англиски]] | буџет = 17 милиони долари | заработка = 63,1 милион долари | претходен = ''[[Џиперс Криперс (филм од 2001)|Џиперс Криперс]]'' | следен = ''[[Џиперс Криперс 3]]'' }} '''''Џиперс Криперс 2''''' ({{Langx|en|Jeepers Creepers 2}}) — американски [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] од [[2002]] г., напишан и режиран од [[Виктор Салва]]. Филмот е продолжение на [[Џиперс Криперс (филм од 2001)|''Џиперс Криперс'']] (2001). Улогата на чудовиштето Плашилото по вторпат ја толкува [[Џонатан Брек]], а во филмот се појавува и [[Реј Вајз]] како фармерот Џек Тагарт, кој започнува потера по чудовиштето. Во една епизодна улога се појавува и [[Џастин Лонг]], повторувајќи ја улогата на Дери од првиот дел. [[Франсис Форд Копола]] повторно бил извршен продуцент на филмот. Дејството се врти околу демонско суштество и таинствен сериски убиец, кој го демне училишниот автобус полн со средношколци. Џек Тагарт е фармер што се обидува да го најде и убие Плашилото од одмазда за својот помлад син, кој бил убиен од монструмот истата недела. Филмот премиерно се појавил во американските кина на 29 август 2003 г. и добил претежно одречни одзиви, иако остварил заработка од речиси 120 милиони долари во светски рамки, со буџет од 17 милиони долари. По овој филм следувал предисторијата ''[[Џиперс Криперс 3]]''. == Содржина == Во американската провинција, фармерот Тагарт работи во дворот со своите два сина. Околу нивниот дом се простира бескрајно поле, кое повремено го напаѓаат врани. Додека постариот син работи во гаражата, таткото го праќа помладиот син, Били, да ги провери и исправи плашилцата што се накривиле од ветрот. Били забележува дека едно од нив изгледа чудно. Кога се доближува, сфаќа дека тоа не е плашило, туку ужасно суштество распнато на столбот. Били се обидува да побегне, но крилестото суштество (Плашилото) го грабнува со канџите и одлетува. Таткото и постариот син ги слушаат врисоците, но доцнат — од момчето останале само крвави траги. Тие се вооружуваат и тргнуваат во потрага по чудовиштето. Следниот ден, автобус со средношколска кошаркарска екипа се враќа од финален натпревар. Патувањето се прекинува кога една од гумите пука поради чуден предмет — ѕвездичка направена од коски и метал. Додека чекаат помош, тензиите во екипата растат. Ученичката Минкси сонува кошмари во кои Дери Џенер, жртва од претходниот филм, ја предупредува за опасноста. Набрзо се појавува Плашилото и ги убива возрасните, а потоа започнува да ги напаѓа учениците во автобусот. Тагарт и неговиот син стигнуваат на местото со камион опремен со харпун. Тие го прободуваат Плашилото, но тоа успева да побегне. Во финалната пресметка, Тагарт му задава низа удари на монструмот, но суштеството не умира — неговиот 23-дневен циклус завршил и тоа паѓа во хибернација. По 23 години, група млади луѓе го посетуваат атракцијата „Пеколниот лилјак“. Се испоставува дека тоа е Плашилото, приковано на ѕидот од амбарот, кое го чува остарениот фармер Тагарт, чекајќи го моментот кога суштеството ќе се разбуди. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Џонатан Брек]] || Плашилото |- | [[Реј Вајз]] || Џек Тагарт Постариот |- | [[Ники Ејкокс]] || Минкси Хејз |- | [[Лук Едвардс]] || Џек „Џеки“ Тагарт Помладиот |- | [[Гарикаји Мутамбирва]] || Дондр „Дабл Ди“ Дејвис |- | [[Ерик Ненингер]] || Скот „Скоти“ Брадок |- | [[Марие Делфино]] || Ронда Труит |- | [[Тревис Шифнер]] || Изи Боен |- | [[Били Арон Браун]] || Енди „Баки“ Бак |- | [[Ел Сантос]] || Данте Беласко |- | [[Џош Хамонд]] || Џејк Спенсер |- | [[Казан Бучер]] || Кимбал „Големиот К“ Ворд |- | [[Дајан Делано]] || Бети Борман |- | [[Дру Тајлер Бел]] || Џони Јанг |- | [[Шон Флеминг]] || Били Тагарт |- | [[Лена Кардвел]] || Челси Фармер |- | [[Томас Госом-Помладиот]] || тренерот Чарли Хана |- | [[Том Тарантини]] || Тренер Двејн Барнс |- | [[Џастин Лонг]] || Дери Џенер |- | [[Џон Пауел]] || возрасниот „Џеки“ |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{official website|http://www.jeeperscreepers2.net}} {{IMDb title|0301470}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] [[Категорија:Американски филмови на патот]] [[Категорија:Американски филмови за чудовишта]] [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови за демони]] mgear4w5k1gkd3jdb81rntkxtt3xvjq 5590303 5590302 2026-07-10T20:47:19Z Andrew012p 85224 5590303 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Џиперс Криперс 2 | изворен_наслов = Jeepers Creepers 2 | слика = Jeepers Creepers 2 poster.webp | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Виктор Салва]] | продуцент = [[Том Лус]] | сценарист = [[Виктор Салва]] | улоги = {{Plainlist| * [[Реј Вајз]] * [[Џонатан Брек]] }} | жанр = [[Хорор (филм)|ужаси]] | музика = Бенет Салвеј | кинематографија = [[Дон Е. Фонтлерој]] | монтажа = Ед Маркс | студио = {{Plainlist| * [[United Artists]]<ref name=afi/> * [[Myriad Pictures]]<ref name=afi>{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Film/62784-JEEPERS-CREEPERS2?sid=34aab903-b6f5-42d3-8efd-7c5c7983aeee&sr=12.29325&cp=1&pos=0|title=AFI&#124;Catalog|website=Catalog.afi.com|access-date=15 ноември 2021}}</ref> * [[American Zoetrope]]<ref name=afi/> }} | дистрибутер = [[MGM Distribution Co.]] | премиера = 29 август 2003 г. | времетраење = 104 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 17 милиони долари | заработка = 63,1 милион долари | претходен = ''[[Џиперс Криперс (филм од 2001)|Џиперс Криперс]]'' | следен = ''[[Џиперс Криперс 3]]'' }} '''''Џиперс Криперс 2''''' ({{Langx|en|Jeepers Creepers 2}}) — американски [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] од [[2002]] г., напишан и режиран од [[Виктор Салва]]. Филмот е продолжение на [[Џиперс Криперс (филм од 2001)|''Џиперс Криперс'']] (2001). Улогата на чудовиштето Плашилото по вторпат ја толкува [[Џонатан Брек]], а во филмот се појавува и [[Реј Вајз]] како фармерот Џек Тагарт, кој започнува потера по чудовиштето. Во една епизодна улога се појавува и [[Џастин Лонг]], повторувајќи ја улогата на Дери од првиот дел. [[Франсис Форд Копола]] повторно бил извршен продуцент на филмот. Дејството се врти околу демонско суштество и таинствен сериски убиец, кој го демне училишниот автобус полн со средношколци. Џек Тагарт е фармер што се обидува да го најде и убие Плашилото од одмазда за својот помлад син, кој бил убиен од монструмот истата недела. Филмот премиерно се појавил во американските кина на 29 август 2003 г. и добил претежно одречни одзиви, иако остварил заработка од речиси 120 милиони долари во светски рамки, со буџет од 17 милиони долари. По овој филм следувал предисторијата ''[[Џиперс Криперс 3]]''. == Содржина == {{Разоткривање}} Во американската провинција, фармерот Тагарт работи во дворот со своите два сина. Околу нивниот дом се простира бескрајно поле, кое повремено го напаѓаат врани. Додека постариот син работи во гаражата, таткото го праќа помладиот син, Били, да ги провери и исправи плашилцата што се накривиле од ветрот. Били забележува дека едно од нив изгледа чудно. Кога се доближува, сфаќа дека тоа не е плашило, туку ужасно суштество распнато на столбот. Били се обидува да побегне, но крилестото суштество (Плашилото) го грабнува со канџите и одлетува. Таткото и постариот син ги слушаат врисоците, но доцнат — од момчето останале само крвави траги. Тие се вооружуваат и тргнуваат во потрага по чудовиштето. Следниот ден, автобус со средношколска кошаркарска екипа се враќа од последен натпревар. Патувањето се прекинува кога една од гумите пука поради чуден предмет — ѕвездичка направена од коски и метал. Додека чекаат помош, напнатоста во екипата расте. Ученичката Минкси сонува кошмари во кои Дери Џенер, жртва од претходниот филм, ја предупредува за опасноста. Набрзо се појавува Плашилото и ги убива возрасните, а потоа започнува да ги напаѓа учениците во автобусот. Тагарт и неговиот син стигнуваат на местото со камион опремен со [[харпун]]. Го прободуваат Плашилото, но тоа успева да побегне. Во конечната пресметка, Тагарт му задава низа удари на монструмот, но суштеството не умира — неговиот 23-дневен циклус завршил и тоа паѓа во зимски сон. По 23 години, група млади луѓе ја посетуваат занимливоста „Пеколниот лилјак“. Се испоставува дека тоа е Плашилото, приковано на ѕидот од амбарот, кое го чува остарениот фармер Тагарт, чекајќи го мигот кога суштеството ќе се разбуди. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Џонатан Брек]] || Плашилото |- | [[Реј Вајз]] || Џек Тагарт Постариот |- | [[Ники Ејкокс]] || Минкси Хејз |- | [[Лук Едвардс]] || Џек „Џеки“ Тагарт Помладиот |- | [[Гарикаји Мутамбирва]] || Дондр „Дабл Ди“ Дејвис |- | [[Ерик Ненингер]] || Скот „Скоти“ Брадок |- | [[Марие Делфино]] || Ронда Труит |- | [[Тревис Шифнер]] || Изи Боен |- | [[Били Арон Браун]] || Енди „Баки“ Бак |- | [[Ел Сантос]] || Данте Беласко |- | [[Џош Хамонд]] || Џејк Спенсер |- | [[Казан Бучер]] || Кимбал „Големиот К“ Ворд |- | [[Дајан Делано]] || Бети Борман |- | [[Дру Тајлер Бел]] || Џони Јанг |- | [[Шон Флеминг]] || Били Тагарт |- | [[Лена Кардвел]] || Челси Фармер |- | [[Томас Госом-Помладиот]] || тренерот Чарли Хана |- | [[Том Тарантини]] || Тренер Двејн Барнс |- | [[Џастин Лонг]] || Дери Џенер |- | [[Џон Пауел]] || возрасниот „Џеки“ |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{official website|http://www.jeeperscreepers2.net}} {{IMDb title|0301470}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] [[Категорија:Американски филмови на патот]] [[Категорија:Американски филмови за чудовишта]] [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови за демони]] eefm0ah8jkg0lniz14yu1t5bsjdvo35 5590304 5590303 2026-07-10T20:48:17Z Andrew012p 85224 5590304 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Џиперс Криперс 2 | изворен_наслов = Jeepers Creepers 2 | слика = Jeepers Creepers 2 poster.webp | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Виктор Салва]] | продуцент = [[Том Лус]] | сценарист = [[Виктор Салва]] | улоги = {{Plainlist| * [[Реј Вајз]] * [[Џонатан Брек]] }} | жанр = [[Хорор (филм)|ужаси]] | музика = Бенет Салвеј | кинематографија = [[Дон Е. Фонтлерој]] | монтажа = Ед Маркс | студио = {{Plainlist| * [[United Artists]]<ref name=afi/> * [[Myriad Pictures]]<ref name=afi>{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Film/62784-JEEPERS-CREEPERS2?sid=34aab903-b6f5-42d3-8efd-7c5c7983aeee&sr=12.29325&cp=1&pos=0|title=AFI&#124;Catalog|website=Catalog.afi.com|access-date=15 ноември 2021}}</ref> * [[American Zoetrope]]<ref name=afi/> }} | дистрибутер = [[MGM Distribution Co.]] | премиера = 29 август 2003 г. | времетраење = 104 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 17 милиони долари | заработка = 63,1 милион долари | претходен = ''[[Џиперс Криперс (филм од 2001)|Џиперс Криперс]]'' | следен = ''[[Џиперс Криперс 3]]'' }} '''''Џиперс Криперс 2''''' ({{Langx|en|Jeepers Creepers 2}}) — американски [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] од [[2002]] г., напишан и режиран од [[Виктор Салва]]. Филмот е продолжение на [[Џиперс Криперс (филм од 2001)|''Џиперс Криперс'']] (2001). Улогата на чудовиштето Плашилото по вторпат ја толкува [[Џонатан Брек]], а во филмот се појавува и [[Реј Вајз]] како фармерот Џек Тагарт, кој започнува потера по чудовиштето. Во една епизодна улога се појавува и [[Џастин Лонг]], повторувајќи ја улогата на Дери од првиот дел. [[Франсис Форд Копола]] повторно бил извршен продуцент на филмот. Дејството се врти околу демонско суштество и таинствен сериски убиец, кој го демне училишниот автобус полн со средношколци. Џек Тагарт е фармер што се обидува да го најде и убие Плашилото од одмазда за својот помлад син, кој бил убиен од монструмот истата недела. Филмот премиерно се појавил во американските кина на 29 август 2003 г. и добил претежно одречни одзиви, иако остварил заработка од речиси 120 милиони долари во светски рамки, со буџет од 17 милиони долари. По овој филм следувал предисторијата ''[[Џиперс Криперс 3]]''. == Содржина == {{Разоткривање}} Во американската провинција, фармерот Тагарт работи во дворот со своите два сина. Околу нивниот дом се простира бескрајно поле, кое повремено го напаѓаат врани. Додека постариот син работи во гаражата, таткото го праќа помладиот син, Били, да ги провери и исправи плашилцата што се накривиле од ветрот. Били забележува дека едно од нив изгледа чудно. Кога се доближува, сфаќа дека тоа не е обично плашило, туку ужасно суштество распнато на столбот. Били се обидува да побегне, но крилестото суштество (Плашилото) го грабнува со канџите и одлетува. Таткото и постариот син ги слушаат врисоците, но доцнат — од момчето останале само крвави траги. Тие се вооружуваат и тргнуваат во потрага по чудовиштето. Следниот ден, автобус со средношколска кошаркарска екипа се враќа од последен натпревар. Патувањето се прекинува кога една од гумите пука поради чуден предмет — ѕвездичка направена од коски и метал. Додека чекаат помош, напнатоста во екипата расте. Ученичката Минкси сонува кошмари во кои Дери Џенер, жртва од претходниот филм, ја предупредува за опасноста. Набрзо се појавува Плашилото и ги убива возрасните, а потоа започнува да ги напаѓа учениците во автобусот. Тагарт и неговиот син стигнуваат на местото со камион опремен со [[харпун]]. Го прободуваат Плашилото, но тоа успева да побегне. Во конечната пресметка, Тагарт му задава низа удари на монструмот, но суштеството не умира — неговиот 23-дневен циклус завршил и тоа паѓа во зимски сон. По 23 години, група млади луѓе ја посетуваат занимливоста „Пеколниот лилјак“. Се испоставува дека тоа е Плашилото, приковано на ѕидот од амбарот, кое го чува остарениот фармер Тагарт, чекајќи го мигот кога суштеството ќе се разбуди. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Џонатан Брек]] || Плашилото |- | [[Реј Вајз]] || Џек Тагарт Постариот |- | [[Ники Ејкокс]] || Минкси Хејз |- | [[Лук Едвардс]] || Џек „Џеки“ Тагарт Помладиот |- | [[Гарикаји Мутамбирва]] || Дондр „Дабл Ди“ Дејвис |- | [[Ерик Ненингер]] || Скот „Скоти“ Брадок |- | [[Марие Делфино]] || Ронда Труит |- | [[Тревис Шифнер]] || Изи Боен |- | [[Били Арон Браун]] || Енди „Баки“ Бак |- | [[Ел Сантос]] || Данте Беласко |- | [[Џош Хамонд]] || Џејк Спенсер |- | [[Казан Бучер]] || Кимбал „Големиот К“ Ворд |- | [[Дајан Делано]] || Бети Борман |- | [[Дру Тајлер Бел]] || Џони Јанг |- | [[Шон Флеминг]] || Били Тагарт |- | [[Лена Кардвел]] || Челси Фармер |- | [[Томас Госом-Помладиот]] || тренерот Чарли Хана |- | [[Том Тарантини]] || Тренер Двејн Барнс |- | [[Џастин Лонг]] || Дери Џенер |- | [[Џон Пауел]] || возрасниот „Џеки“ |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{official website|http://www.jeeperscreepers2.net}} {{IMDb title|0301470}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] [[Категорија:Американски филмови на патот]] [[Категорија:Американски филмови за чудовишта]] [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови за демони]] 6unqs3mvteuzv8dz8ypgzldaluw9nle 5590305 5590304 2026-07-10T20:50:49Z Andrew012p 85224 /* Улоги */ 5590305 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Џиперс Криперс 2 | изворен_наслов = Jeepers Creepers 2 | слика = Jeepers Creepers 2 poster.webp | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Виктор Салва]] | продуцент = [[Том Лус]] | сценарист = [[Виктор Салва]] | улоги = {{Plainlist| * [[Реј Вајз]] * [[Џонатан Брек]] }} | жанр = [[Хорор (филм)|ужаси]] | музика = Бенет Салвеј | кинематографија = [[Дон Е. Фонтлерој]] | монтажа = Ед Маркс | студио = {{Plainlist| * [[United Artists]]<ref name=afi/> * [[Myriad Pictures]]<ref name=afi>{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Film/62784-JEEPERS-CREEPERS2?sid=34aab903-b6f5-42d3-8efd-7c5c7983aeee&sr=12.29325&cp=1&pos=0|title=AFI&#124;Catalog|website=Catalog.afi.com|access-date=15 ноември 2021}}</ref> * [[American Zoetrope]]<ref name=afi/> }} | дистрибутер = [[MGM Distribution Co.]] | премиера = 29 август 2003 г. | времетраење = 104 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 17 милиони долари | заработка = 63,1 милион долари | претходен = ''[[Џиперс Криперс (филм од 2001)|Џиперс Криперс]]'' | следен = ''[[Џиперс Криперс 3]]'' }} '''''Џиперс Криперс 2''''' ({{Langx|en|Jeepers Creepers 2}}) — американски [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] од [[2002]] г., напишан и режиран од [[Виктор Салва]]. Филмот е продолжение на [[Џиперс Криперс (филм од 2001)|''Џиперс Криперс'']] (2001). Улогата на чудовиштето Плашилото по вторпат ја толкува [[Џонатан Брек]], а во филмот се појавува и [[Реј Вајз]] како фармерот Џек Тагарт, кој започнува потера по чудовиштето. Во една епизодна улога се појавува и [[Џастин Лонг]], повторувајќи ја улогата на Дери од првиот дел. [[Франсис Форд Копола]] повторно бил извршен продуцент на филмот. Дејството се врти околу демонско суштество и таинствен сериски убиец, кој го демне училишниот автобус полн со средношколци. Џек Тагарт е фармер што се обидува да го најде и убие Плашилото од одмазда за својот помлад син, кој бил убиен од монструмот истата недела. Филмот премиерно се појавил во американските кина на 29 август 2003 г. и добил претежно одречни одзиви, иако остварил заработка од речиси 120 милиони долари во светски рамки, со буџет од 17 милиони долари. По овој филм следувал предисторијата ''[[Џиперс Криперс 3]]''. == Содржина == {{Разоткривање}} Во американската провинција, фармерот Тагарт работи во дворот со своите два сина. Околу нивниот дом се простира бескрајно поле, кое повремено го напаѓаат врани. Додека постариот син работи во гаражата, таткото го праќа помладиот син, Били, да ги провери и исправи плашилцата што се накривиле од ветрот. Били забележува дека едно од нив изгледа чудно. Кога се доближува, сфаќа дека тоа не е обично плашило, туку ужасно суштество распнато на столбот. Били се обидува да побегне, но крилестото суштество (Плашилото) го грабнува со канџите и одлетува. Таткото и постариот син ги слушаат врисоците, но доцнат — од момчето останале само крвави траги. Тие се вооружуваат и тргнуваат во потрага по чудовиштето. Следниот ден, автобус со средношколска кошаркарска екипа се враќа од последен натпревар. Патувањето се прекинува кога една од гумите пука поради чуден предмет — ѕвездичка направена од коски и метал. Додека чекаат помош, напнатоста во екипата расте. Ученичката Минкси сонува кошмари во кои Дери Џенер, жртва од претходниот филм, ја предупредува за опасноста. Набрзо се појавува Плашилото и ги убива возрасните, а потоа започнува да ги напаѓа учениците во автобусот. Тагарт и неговиот син стигнуваат на местото со камион опремен со [[харпун]]. Го прободуваат Плашилото, но тоа успева да побегне. Во конечната пресметка, Тагарт му задава низа удари на монструмот, но суштеството не умира — неговиот 23-дневен циклус завршил и тоа паѓа во зимски сон. По 23 години, група млади луѓе ја посетуваат занимливоста „Пеколниот лилјак“. Се испоставува дека тоа е Плашилото, приковано на ѕидот од амбарот, кое го чува остарениот фармер Тагарт, чекајќи го мигот кога суштеството ќе се разбуди. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Џонатан Брек]] || Плашилото |- | [[Реј Вајз]] || Џек Тагарт Постариот |- | [[Ники Ејкокс]] || Минкси Хејз |- | [[Лук Едвардс]] || Џек „Џеки“ Тагарт Помладиот |- | [[Гарикаји Мутамбирва]] || Дондр „Дабл Ди“ Дејвис |- | [[Ерик Ненингер]] || Скот „Скоти“ Брадок |- | [[Марие Делфино]] || Ронда Труит |- | [[Тревис Шифнер]] || Изи Боен |- | [[Били Арон Браун]] || Енди „Баки“ Бак |- | [[Ел Сантос]] || Данте Беласко |- | [[Џош Хамонд]] || Џејк Спенсер |- | [[Казан Бучер]] || Кимбал „Големиот К“ Ворд |- | [[Дајан Делано]] || Бети Борман |- | [[Дру Тајлер Бел]] || Џони Јанг |- | [[Шон Флеминг]] || Били Тагарт |- | [[Лена Кардвел]] || Челси Фармер |- | [[Томас Госом-Помладиот]] || тренерот Чарли Хана |- | [[Том Тарантини]] || тренерот Двејн Барнс |- | [[Џастин Лонг]] || Дери Џенер |- | [[Џон Пауел]] || возрасниот „Џеки“ |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{official website|http://www.jeeperscreepers2.net}} {{IMDb title|0301470}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] [[Категорија:Американски филмови на патот]] [[Категорија:Американски филмови за чудовишта]] [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови за демони]] iptyy2ad3i5k6f8l51v5tkqikwkmnlj 5590306 5590305 2026-07-10T20:52:40Z Andrew012p 85224 5590306 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Џиперс Криперс 2 | изворен_наслов = Jeepers Creepers 2 | слика = Jeepers Creepers 2 poster.webp | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Виктор Салва]] | продуцент = [[Том Лус]] | сценарист = [[Виктор Салва]] | улоги = {{Plainlist| * [[Реј Вајз]] * [[Џонатан Брек]] }} | жанр = [[Хорор (филм)|ужаси]] | музика = Бенет Салвеј | кинематографија = [[Дон Е. Фонтлерој]] | монтажа = Ед Маркс | студио = {{Plainlist| * [[United Artists]]<ref name=afi/> * [[Myriad Pictures]]<ref name=afi>{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Film/62784-JEEPERS-CREEPERS2?sid=34aab903-b6f5-42d3-8efd-7c5c7983aeee&sr=12.29325&cp=1&pos=0|title=AFI&#124;Catalog|website=Catalog.afi.com|access-date=15 ноември 2021}}</ref> * [[American Zoetrope]]<ref name=afi/> }} | дистрибутер = [[MGM Distribution Co.]] | премиера = 29 август 2003 г. | времетраење = 104 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 17 милиони долари | заработка = 63,1 милион долари | претходен = ''[[Џиперс Криперс (филм од 2001)|Џиперс Криперс]]'' | следен = ''[[Џиперс Криперс 3]]'' }} '''''Џиперс Криперс 2''''' ({{Langx|en|Jeepers Creepers 2}}) — американски [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] од [[2002]] г., напишан и режиран од [[Виктор Салва]]. Филмот е продолжение на [[Џиперс Криперс (филм од 2001)|''Џиперс Криперс'']] (2001). Улогата на чудовиштето Плашилото по вторпат ја толкува [[Џонатан Брек]], а во филмот се појавува и [[Реј Вајз]] како фармерот Џек Тагарт, кој започнува потера по чудовиштето. Во една епизодна улога се појавува и [[Џастин Лонг]], повторувајќи ја улогата на Дери од првиот дел. [[Франсис Форд Копола]] повторно бил извршен продуцент на филмот. Дејството се врти околу демонско суштество и таинствен сериски убиец, кој го демне училишниот автобус полн со средношколци. Џек Тагарт е фармер што се обидува да го најде и убие Плашилото од одмазда за својот помлад син, кој бил убиен од монструмот истата недела. Филмот премиерно се појавил во американските кина на 29 август 2003 г. и добил претежно одречни одзиви, иако остварил заработка од речиси 120 милиони долари во светски рамки, со буџет од 17 милиони долари. По овој филм следувала предисторијата ''[[Џиперс Криперс 3]]''. == Содржина == {{Разоткривање}} Во американската провинција, фармерот Тагарт работи во дворот со своите два сина. Околу нивниот дом се простира бескрајно поле, кое повремено го напаѓаат врани. Додека постариот син работи во гаражата, таткото го праќа помладиот син, Били, да ги провери и исправи плашилцата што се накривиле од ветрот. Били забележува дека едно од нив изгледа чудно. Кога се доближува, сфаќа дека тоа не е обично плашило, туку ужасно суштество распнато на столбот. Били се обидува да побегне, но крилестото суштество (Плашилото) го грабнува со канџите и одлетува. Таткото и постариот син ги слушаат врисоците, но доцнат — од момчето останале само крвави траги. Тие се вооружуваат и тргнуваат во потрага по чудовиштето. Следниот ден, автобус со средношколска кошаркарска екипа се враќа од последен натпревар. Патувањето се прекинува кога една од гумите пука поради чуден предмет — ѕвездичка направена од коски и метал. Додека чекаат помош, напнатоста во екипата расте. Ученичката Минкси сонува кошмари во кои Дери Џенер, жртва од претходниот филм, ја предупредува за опасноста. Набрзо се појавува Плашилото и ги убива возрасните, а потоа започнува да ги напаѓа учениците во автобусот. Тагарт и неговиот син стигнуваат на местото со камион опремен со [[харпун]]. Го прободуваат Плашилото, но тоа успева да побегне. Во конечната пресметка, Тагарт му задава низа удари на монструмот, но суштеството не умира — неговиот 23-дневен циклус завршил и тоа паѓа во зимски сон. По 23 години, група млади луѓе ја посетуваат занимливоста „Пеколниот лилјак“. Се испоставува дека тоа е Плашилото, приковано на ѕидот од амбарот, кое го чува остарениот фармер Тагарт, чекајќи го мигот кога суштеството ќе се разбуди. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Џонатан Брек]] || Плашилото |- | [[Реј Вајз]] || Џек Тагарт Постариот |- | [[Ники Ејкокс]] || Минкси Хејз |- | [[Лук Едвардс]] || Џек „Џеки“ Тагарт Помладиот |- | [[Гарикаји Мутамбирва]] || Дондр „Дабл Ди“ Дејвис |- | [[Ерик Ненингер]] || Скот „Скоти“ Брадок |- | [[Марие Делфино]] || Ронда Труит |- | [[Тревис Шифнер]] || Изи Боен |- | [[Били Арон Браун]] || Енди „Баки“ Бак |- | [[Ел Сантос]] || Данте Беласко |- | [[Џош Хамонд]] || Џејк Спенсер |- | [[Казан Бучер]] || Кимбал „Големиот К“ Ворд |- | [[Дајан Делано]] || Бети Борман |- | [[Дру Тајлер Бел]] || Џони Јанг |- | [[Шон Флеминг]] || Били Тагарт |- | [[Лена Кардвел]] || Челси Фармер |- | [[Томас Госом-Помладиот]] || тренерот Чарли Хана |- | [[Том Тарантини]] || тренерот Двејн Барнс |- | [[Џастин Лонг]] || Дери Џенер |- | [[Џон Пауел]] || возрасниот „Џеки“ |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{official website|http://www.jeeperscreepers2.net}} {{IMDb title|0301470}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] [[Категорија:Американски филмови на патот]] [[Категорија:Американски филмови за чудовишта]] [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови за демони]] ck8ep2g7syc86aaz0oy6ri9lpej7kn4 5590307 5590306 2026-07-10T20:54:53Z Andrew012p 85224 5590307 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Џиперс Криперс 2 | изворен_наслов = Jeepers Creepers 2 | слика = Jeepers Creepers 2 poster.webp | опис = Плакатот на филмот | режисер = [[Виктор Салва]] | продуцент = [[Том Лус]] | сценарист = [[Виктор Салва]] | улоги = {{Plainlist| * [[Реј Вајз]] * [[Џонатан Брек]] }} | жанр = [[Хорор (филм)|ужаси]] | музика = Бенет Салвеј | кинематографија = [[Дон Е. Фонтлерој]] | монтажа = Ед Маркс | студио = {{Plainlist| * [[United Artists]]<ref name=afi/> * [[Myriad Pictures]]<ref name=afi>{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Film/62784-JEEPERS-CREEPERS2?sid=34aab903-b6f5-42d3-8efd-7c5c7983aeee&sr=12.29325&cp=1&pos=0|title=AFI&#124;Catalog|website=Catalog.afi.com|access-date=15 ноември 2021}}</ref> * [[American Zoetrope]]<ref name=afi/> }} | дистрибутер = [[MGM Distribution Co.]] | премиера = 29 август 2003 г. | времетраење = 104 минути | земја = {{САД}} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 17 милиони долари | заработка = 63,1 милион долари | претходен = ''[[Џиперс Криперс (филм од 2001)|Џиперс Криперс]]'' | следен = ''[[Џиперс Криперс 3]]'' }} '''''Џиперс Криперс 2''''' ({{Langx|en|Jeepers Creepers 2}}) — американски [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] од [[2002]] г., напишан и режиран од [[Виктор Салва]]. Филмот е продолжение на [[Џиперс Криперс (филм од 2001)|''Џиперс Криперс'']] (2001). Улогата на чудовиштето Плашилото по вторпат ја толкува [[Џонатан Брек]], а во филмот се појавува и [[Реј Вајз]] како фармерот Џек Тагарт, кој започнува потера по чудовиштето. Во една епизодна улога се појавува и [[Џастин Лонг]], повторувајќи ја улогата на Дери од првиот дел. [[Франсис Форд Копола]] повторно бил извршен продуцент на филмот. Дејството се врти околу демонско суштество и таинствен сериски убиец, кој го демне училишниот автобус полн со средношколци. Џек Тагарт е фармер што се обидува да го најде и убие Плашилото од одмазда за својот помлад син, кој бил убиен од монструмот истата недела. Филмот премиерно се појавил во американските кина на 29 август 2003 г. и добил претежно одречни одзиви, иако остварил заработка од речиси 120 милиони долари во светски рамки, со буџет од 17 милиони долари. По овој филм следувала предисторијата ''[[Џиперс Криперс 3]]''. == Содржина == {{Разоткривање}} Во американската провинција, фармерот Тагарт работи во дворот со своите два сина. Околу нивниот дом се простира бескрајно поле, кое повремено го напаѓаат врани. Додека постариот син работи во гаражата, таткото го праќа помладиот син, Били, да ги провери и исправи плашилцата што се накривиле од ветрот. Били забележува дека едно од нив изгледа чудно. Кога се доближува, сфаќа дека тоа не е обично плашило, туку ужасно суштество распнато на столбот. Били се обидува да побегне, но крилестото суштество (Плашилото) го грабнува со канџите и одлетува. Таткото и постариот син ги слушаат врисоците, но доцнат — од момчето останале само крвави траги. Тие се вооружуваат и тргнуваат во потрага по чудовиштето. Следниот ден, автобус со средношколска кошаркарска екипа се враќа од последен натпревар. Патувањето се прекинува кога една од гумите пука поради чуден предмет — ѕвездичка направена од коски и метал. Додека чекаат помош, напнатоста во екипата расте. Ученичката Минкси сонува кошмари во кои Дери Џенер, жртва од претходниот филм, ја предупредува за опасноста. Набрзо се појавува Плашилото и ги убива возрасните, а потоа започнува да ги напаѓа учениците во автобусот. Тагарт и неговиот син стигнуваат на местото со камион опремен со [[харпун]]. Го прободуваат Плашилото, но тоа успева да побегне. Во конечната пресметка, Тагарт му задава низа удари на монструмот, но суштеството не умира — неговиот 23-дневен циклус завршил и тоа паѓа во зимски сон. По 23 години, група млади луѓе ја посетуваат занимливоста „Пеколниот лилјак“. Се испоставува дека тоа е Плашилото, приковано на ѕидот од амбарот, кое го чува остарениот фармер Тагарт, чекајќи го мигот кога суштеството ќе се разбуди. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Џонатан Брек]] || Плашилото |- | [[Реј Вајз]] || Џек Тагарт Постариот |- | [[Ники Ејкокс]] || Минкси Хејз |- | [[Лук Едвардс]] || Џек „Џеки“ Тагарт Помладиот |- | [[Гарикаји Мутамбирва]] || Дондр „Дабл Ди“ Дејвис |- | [[Ерик Ненингер]] || Скот „Скоти“ Брадок |- | [[Марие Делфино]] || Ронда Труит |- | [[Травис Шифнер]] || Изи Боуен |- | [[Били Арон Браун]] || Енди „Баки“ Бак |- | [[Ел Сантос]] || Данте Беласко |- | [[Џош Хамонд]] || Џејк Спенсер |- | [[Казан Бучер]] || Кимбал „Големиот К“ Ворд |- | [[Дајан Делано]] || Бети Борман |- | [[Дру Тајлер Бел]] || Џони Јанг |- | [[Шон Флеминг]] || Били Тагарт |- | [[Лена Кардвел]] || Челси Фармер |- | [[Томас Госом-Помладиот]] || тренерот Чарли Хана |- | [[Том Тарантини]] || тренерот Двејн Барнс |- | [[Џастин Лонг]] || Дери Џенер |- | [[Џон Пауел]] || возрасниот „Џеки“ |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{official website|http://www.jeeperscreepers2.net}} {{IMDb title|0301470}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] [[Категорија:Американски филмови на патот]] [[Категорија:Американски филмови за чудовишта]] [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови за демони]] 66m63tzw0scskdrwsb4q0cgi2unm8uy 1 1399459 5590300 2026-07-10T20:39:23Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590300 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 6 1399460 5590301 2026-07-10T20:42:55Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = филмски плакат |Извор = https://image.tmdb.org/t/p/original/5Apt8VmBWEAfE115Z16GRPIyMxF.jpg |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Џиперс Криперс 2 |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} 5590301 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = филмски плакат |Извор = https://image.tmdb.org/t/p/original/5Apt8VmBWEAfE115Z16GRPIyMxF.jpg |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Џиперс Криперс 2 |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Филмски плакат}} mpy3rhirgjz0xi2pmmv0fgr9e77wk20 1 1399461 5590319 2026-07-10T21:53:42Z Carshalton 30527 Создадена страница со: https://www.asmonaco.com/en/news/aurelien-tchouameni-is-named-player-of-the-season ~~~~ 5590319 wikitext text/x-wiki https://www.asmonaco.com/en/news/aurelien-tchouameni-is-named-player-of-the-season [[Корисник:Carshalton|Carshalton]] 23:53, 10 јули 2026 (CEST) ew25wr4c1qy2sjseicful4y57is2t4m 5590320 5590319 2026-07-10T21:54:04Z Carshalton 30527 Целосно избришана страница 5590320 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1399462 5590321 2026-07-10T21:59:12Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Инфокутија летало | име = Мицубиши Ф-2 | слика = [[Податотека:Mitsubishi_F-2.jpg|250px]] | опис = Мицубиши Ф-2А | тип = повеќенаменски ловец | производител = [[Mitsubishi Heavy Industries]] / [[Lockheed Martin]] | прв лет = 7 октомври 1995 | воведен... 5590321 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија летало | име = Мицубиши Ф-2 | слика = [[Податотека:Mitsubishi_F-2.jpg|250px]] | опис = Мицубиши Ф-2А | тип = повеќенаменски ловец | производител = [[Mitsubishi Heavy Industries]] / [[Lockheed Martin]] | прв лет = 7 октомври 1995 | воведен = 2000 | статус = во употреба | главен корисник = [[Воздухопловни сили за самоодбрана на Јапонија]] | произведуван = 1995–2011 | број произведени = 98 (вклучувајќи 4 прототипа)<ref>{{cite web |last1= Hehs |first1= Eric |title= Japan's F-2 Support Fighter |url= https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id=%20185 |website= Code One Magazine |access-date= 1 август 2023 |date= 12 ноември 2015 |archive-date= 4 декември 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201204115435/https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id= |url-status= live }}</ref> | развиен од = [[F-16 фајтинг фалкон]] }} {{нихонго-н|'''Мицубиши F-2'''|F-2支援戦闘機|F-2 сиен сентоки||помошен ловец Ф-2|en=Mitsubishi F-2}} — јапонски ловец бомбардер, развиен од компаниите Mitsubishi Heavy Industries и [[Lockheed Martin]] за Воздухопловните сили за самоодбрана на Јапонија. == Историја на создавање и производство == Авионот е создаден врз основа на американскиот ловец Ф-16 во рамките на програмата '''FS-X''', во која Јапонија и САД учествувале со сооднос 60/40. Развојот на авионот започнал на 21 октомври 1987 г., кога јапонската влада го избрала F-16C за замена на ловците Мицубиши Ф-1 што биле во употреба. Во ноември 1988 г., компанијата Mitsubishi станала главен изведувач, потпишувајќи договор за развој на планерот во март 1989 г., а во февруари 1990 г. договор за развој на борбениот радар. Исто така, во февруари бил потпишан договор со подизведувачот — американската компанија [[General Dynamics]] (по 1993 г. Lockheed). Во март 1990 г., во фабриката на Mitsubishi во [[Нагоја]] била формирана конструкторска група составена од 230 јапонски и 70 американски инженери конструктори.<ref name="airwar">{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |title=„Уголок неба“. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011214249/http://airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |url-status=live }}</ref> Проектот на меѓувладина основа го координирал заеднички американско-јапонски технички управен комитет, чиј претседател бил генералот Масумото, началник на одделот за развој на воздухопловни системи при Техничкиот проектно-конструкторски институт (TRDI) на Агенцијата за одбрана (сегашно Министерство за одбрана).<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|title=FS-Xpensive?|publisher=Flight International|date=1995-01-31|author=Lewis, P.|lang=en|access-date=2010-02-06|format=[[PDF]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66yUtYfFs?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|archive-date=2012-04-16|url-status=dead}}</ref> На 21 декември 1990 г., како погонска група за новиот авион бил избран усовршениот турбомлазен мотор General Electric F-110-GE-129. Вкупно, преку програмата FS-X, јапонската влада планирала да изгради 141 авион. Изградбата на првиот прототип започнала во 1994 г. во фабриката на Mitsubishi Heavy Industries „Komaki Minami“ во Нагоја.<ref name="airwar" /> Првиот лет прототипот со број 63-0001 го извршил на 7 октомври 1995 г. на авиобазата Комаки под команда на тест-пилотот Јошијуки Ватанабе.<ref name="Иванин">Иванин А., 2009.</ref> На 15 декември 1995 г., јапонската влада го намалила планот за производство на 130 авиони (83 едноседи и 47 двоседи) и му ја доделила ознаката '''Ф-2''', при што првите два едноседа ги добиле имињата '''XF-2A'''. Подоцна плановите биле дополнително намалени на 94 единици.<ref>{{Cite web |url=http://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |title=Lockheed & Mitsubishi’s F-2 Fighter Partnership. Defence Industry Daily. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2018-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521193928/https://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |url-status=live }}</ref> Прототипот на двоседот за обука и борба '''XF-2B''' го извршил својот прв лет на 18 април 1996 г.. Вкупно, програмата произвела 2 прототипа за копнени тестирања и 4 летачки: два едноседа (63-0001 и 63-0002) и два двоседа (63-0003 и 63-0004). Во 1996–1997 г., прототипите биле предадени на Воздухопловните сили за самоодбрана, каде добиле нови сериски броеви 63-8501 — 63-8504. Во октомври 1996 г. бил потпишан првиот договор за производство меѓу Mitsubishi и [[Lockheed Martin]]. Во изработката на планерот учествуваат четири компании: Mitsubishi го изработува предниот дел на трупот и крилото; [[Fuji Heavy Industries|Fuji]] — облогата на крилото, спојот на крилото со трупот, флапероните, доводот за воздух и опашните површини; Kawasaki — централниот дел на трупот, вратите на главниот трап и капаците на моторот; Lockheed Martin — задниот дел на трупот, 80 % од кесоните на левото полукрило и преткрилцата. Првиот лиценциран мотор бил испорачан од компанијата [[IHI]] во почетокот на 1999 г. Првиот лет на серискиот '''F-2A''' се случил на 12 октомври 1999 г., а на 25 септември 2000 г. бил предаден на Воздухопловните сили. До 31 март 2003 г. биле испорачани 36 сериски авиони.<ref name="Jane's" /> Во 2020 г., Јапонија донела одлука за замена на ловците Ф-2 со млазен ловец со нов мотор од јапонско производство (чиј развој се предвидува до 2035 г.).<ref>Јапонија // „Зарубежное военное обозрение“, бр. 10 (883), 2020, стр. 97.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070307102211/http://www.mod.go.jp/asdf/equipment/01_f2.html JASDF Official F-2 webpage {{in lang|ja}}] * [https://web.archive.org/web/20081204061319/http://www.mhi.co.jp/en/products/detail/f-2_close_support_fighter.html F-2 at ''Mitsubishi Heavy Industries''] * [https://web.archive.org/web/20081227194550/http://www.lockheedmartin.com/products/f2/index.html F-2 at ''Lockheed Martin''] * [http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/f-2.htm F-2 at ''Globalsecurity.org''] [[Категорија:Млазни авиони]] 7ie7x5zxa1gszuwzf6fnqb59agxmrxd 5590323 5590321 2026-07-10T22:01:38Z Andrew012p 85224 5590323 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија летало | име = Мицубиши Ф-2 | слика = [[Податотека:Mitsubishi_F-2.jpg|250px]] | опис = Мицубиши Ф-2А | тип = повеќенаменски ловец | производител = [[Mitsubishi Heavy Industries]] / [[Lockheed Martin]] | прв лет = 7 октомври 1995 | воведен = 2000 | статус = во употреба | главен корисник = [[Воздухопловни сили за самоодбрана на Јапонија]] | произведуван = 1995–2011 | број произведени = 98 (вклучувајќи 4 прототипа)<ref>{{cite web |last1= Hehs |first1= Eric |title= Japan's F-2 Support Fighter |url= https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id=%20185 |website= Code One Magazine |access-date= 1 август 2023 |date= 12 ноември 2015 |archive-date= 4 декември 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201204115435/https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id= |url-status= live }}</ref> | развиен од = [[F-16 фајтинг фалкон]] }} {{нихонго-н|'''Мицубиши F-2'''|F-2支援戦闘機|F-2 шиен сентоки||помошен ловец Ф-2|en=Mitsubishi F-2}} — јапонски ловец бомбардер, развиен од компаниите Mitsubishi Heavy Industries и [[Lockheed Martin]] за Воздухопловните сили за самоодбрана на Јапонија. == Историја на создавање и производство == Авионот е создаден врз основа на американскиот ловец Ф-16 во рамките на програмата '''FS-X''', во која Јапонија и САД учествувале со сооднос 60/40. Развојот на авионот започнал на 21 октомври 1987 г., кога јапонската влада го избрала F-16C за замена на ловците Мицубиши Ф-1 што биле во употреба. Во ноември 1988 г., компанијата Mitsubishi станала главен изведувач, потпишувајќи договор за развој на планерот во март 1989 г., а во февруари 1990 г. договор за развој на борбениот радар. Исто така, во февруари бил потпишан договор со подизведувачот — американската компанија [[General Dynamics]] (по 1993 г. Lockheed). Во март 1990 г., во фабриката на Mitsubishi во [[Нагоја]] била формирана конструкторска група составена од 230 јапонски и 70 американски инженери конструктори.<ref name="airwar">{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |title=„Уголок неба“. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011214249/http://airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |url-status=live }}</ref> Проектот на меѓувладина основа го координирал заеднички американско-јапонски технички управен комитет, чиј претседател бил генералот Масумото, началник на одделот за развој на воздухопловни системи при Техничкиот проектно-конструкторски институт (TRDI) на Агенцијата за одбрана (сегашно Министерство за одбрана).<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|title=FS-Xpensive?|publisher=Flight International|date=1995-01-31|author=Lewis, P.|lang=en|access-date=2010-02-06|format=[[PDF]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66yUtYfFs?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|archive-date=2012-04-16|url-status=dead}}</ref> На 21 декември 1990 г., како погонска група за новиот авион бил избран усовршениот турбомлазен мотор General Electric F-110-GE-129. Вкупно, преку програмата FS-X, јапонската влада планирала да изгради 141 авион. Изградбата на првиот прототип започнала во 1994 г. во фабриката на Mitsubishi Heavy Industries „Komaki Minami“ во Нагоја.<ref name="airwar" /> Првиот лет прототипот со број 63-0001 го извршил на 7 октомври 1995 г. на авиобазата Комаки под команда на тест-пилотот Јошијуки Ватанабе.<ref name="Иванин">Иванин А., 2009.</ref> На 15 декември 1995 г., јапонската влада го намалила планот за производство на 130 авиони (83 едноседи и 47 двоседи) и му ја доделила ознаката '''Ф-2''', при што првите два едноседа ги добиле имињата '''XF-2A'''. Подоцна плановите биле дополнително намалени на 94 единици.<ref>{{Cite web |url=http://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |title=Lockheed & Mitsubishi’s F-2 Fighter Partnership. Defence Industry Daily. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2018-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521193928/https://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |url-status=live }}</ref> Прототипот на двоседот за обука и борба '''XF-2B''' го извршил својот прв лет на 18 април 1996 г.. Вкупно, програмата произвела 2 прототипа за копнени тестирања и 4 летачки: два едноседа (63-0001 и 63-0002) и два двоседа (63-0003 и 63-0004). Во 1996–1997 г., прототипите биле предадени на Воздухопловните сили за самоодбрана, каде добиле нови сериски броеви 63-8501 — 63-8504. Во октомври 1996 г. бил потпишан првиот договор за производство меѓу Mitsubishi и [[Lockheed Martin]]. Во изработката на планерот учествуваат четири компании: Mitsubishi го изработува предниот дел на трупот и крилото; [[Fuji Heavy Industries|Fuji]] — облогата на крилото, спојот на крилото со трупот, флапероните, доводот за воздух и опашните површини; Kawasaki — централниот дел на трупот, вратите на главниот трап и капаците на моторот; Lockheed Martin — задниот дел на трупот, 80 % од кесоните на левото полукрило и преткрилцата. Првиот лиценциран мотор бил испорачан од компанијата [[IHI]] во почетокот на 1999 г. Првиот лет на серискиот '''F-2A''' се случил на 12 октомври 1999 г., а на 25 септември 2000 г. бил предаден на Воздухопловните сили. До 31 март 2003 г. биле испорачани 36 сериски авиони.<ref name="Jane's" /> Во 2020 г., Јапонија донела одлука за замена на ловците Ф-2 со млазен ловец со нов мотор од јапонско производство (чиј развој се предвидува до 2035 г.).<ref>Јапонија // „Зарубежное военное обозрение“, бр. 10 (883), 2020, стр. 97.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070307102211/http://www.mod.go.jp/asdf/equipment/01_f2.html JASDF Official F-2 webpage {{in lang|ja}}] * [https://web.archive.org/web/20081204061319/http://www.mhi.co.jp/en/products/detail/f-2_close_support_fighter.html F-2 at ''Mitsubishi Heavy Industries''] * [https://web.archive.org/web/20081227194550/http://www.lockheedmartin.com/products/f2/index.html F-2 at ''Lockheed Martin''] * [http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/f-2.htm F-2 at ''Globalsecurity.org''] [[Категорија:Млазни авиони]] rguta9qmn0ckf6kp6vq5y468xe2phvz 5590324 5590323 2026-07-10T22:02:28Z Andrew012p 85224 5590324 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија летало | име = Мицубиши Ф-2 | слика = [[Податотека:Mitsubishi_F-2.jpg|250px]] | опис = Мицубиши Ф-2А | тип = повеќенаменски ловец | производител = [[Mitsubishi Heavy Industries]] / [[Lockheed Martin]] | прв лет = 7 октомври 1995 | воведен = 2000 | статус = во употреба | главен корисник = [[Воздухопловни сили за самоодбрана на Јапонија]] | произведуван = 1995–2011 | број произведени = 98 (вклучувајќи 4 прототипа)<ref>{{cite web |last1= Hehs |first1= Eric |title= Japan's F-2 Support Fighter |url= https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id=%20185 |website= Code One Magazine |access-date= 1 август 2023 |date= 12 ноември 2015 |archive-date= 4 декември 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201204115435/https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id= |url-status= live }}</ref> | развиен од = [[F-16 фајтинг фалкон]] }} {{нихонго-н|'''Мицубиши F-2'''|F-2支援戦闘機|F-2 шиен сентоки||помошен ловец Ф-2|en=Mitsubishi F-2}} — јапонски ловец бомбардер, развиен од компаниите Mitsubishi Heavy Industries и [[Lockheed Martin]] за Воздухопловните сили за самоодбрана на Јапонија. == Историја на создавање и производство == Авионот е создаден врз основа на американскиот ловец Ф-16 во рамките на програмата '''FS-X''', во која Јапонија и САД учествувале со сооднос 60/40. Развојот на авионот започнал на 21 октомври 1987 г., кога јапонската влада го избрала F-16C за замена на ловците Мицубиши Ф-1 што биле во употреба. Во ноември 1988 г., компанијата Mitsubishi станала главен изведувач, потпишувајќи договор за развој на планерот во март 1989 г., а во февруари 1990 г. договор за развој на борбениот радар. Исто така, во февруари бил потпишан договор со подизведувачот — американската компанија [[General Dynamics]] (по 1993 г. Lockheed). Во март 1990 г., во фабриката на Mitsubishi во [[Нагоја]] била формирана конструкторска група составена од 230 јапонски и 70 американски инженери конструктори.<ref name="airwar">{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |title=„Уголок неба“. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011214249/http://airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |url-status=live }}</ref> Проектот на меѓувладина основа го координирал заеднички американско-јапонски технички управен комитет, чиј претседател бил генералот Масумото, началник на одделот за развој на воздухопловни системи при Техничкиот проектно-конструкторски институт (TRDI) на Агенцијата за одбрана (сегашно Министерство за одбрана).<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|title=FS-Xpensive?|publisher=Flight International|date=1995-01-31|author=Lewis, P.|lang=en|access-date=2010-02-06|format=[[PDF]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66yUtYfFs?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|archive-date=2012-04-16|url-status=dead}}</ref> На 21 декември 1990 г., како погонска група за новиот авион бил избран усовршениот турбомлазен мотор General Electric F-110-GE-129. Вкупно, преку програмата FS-X, јапонската влада планирала да изгради 141 авион. Изградбата на првиот прототип започнала во 1994 г. во фабриката на Mitsubishi Heavy Industries „Komaki Minami“ во Нагоја.<ref name="airwar" /> Првиот лет прототипот со број 63-0001 го извршил на 7 октомври 1995 г. на авиобазата Комаки под команда на тест-пилотот Јошијуки Ватанабе.<ref name="Иванин">Иванин А., 2009.</ref> На 15 декември 1995 г., јапонската влада го намалила планот за производство на 130 авиони (83 едноседи и 47 двоседи) и му ја доделила ознаката '''Ф-2''', при што првите два едноседа ги добиле имињата '''XF-2A'''. Подоцна плановите биле дополнително намалени на 94 единици.<ref>{{Cite web |url=http://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |title=Lockheed & Mitsubishi’s F-2 Fighter Partnership. Defence Industry Daily. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2018-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521193928/https://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |url-status=live }}</ref> Прототипот на двоседот за обука и борба '''XF-2B''' го извршил својот прв лет на 18 април 1996 г.. Вкупно, програмата произвела 2 прототипа за копнени тестирања и 4 летачки: два едноседа (63-0001 и 63-0002) и два двоседа (63-0003 и 63-0004). Во 1996–1997 г., прототипите биле предадени на Воздухопловните сили за самоодбрана, каде добиле нови сериски броеви 63-8501 — 63-8504. Во октомври 1996 г. бил потпишан првиот договор за производство меѓу Mitsubishi и [[Lockheed Martin]]. Во изработката на планерот учествуваат четири компании: Mitsubishi го изработува предниот дел на трупот и крилото; [[Fuji Heavy Industries|Fuji]] — облогата на крилото, спојот на крилото со трупот, флапероните, доводот за воздух и опашните површини; Kawasaki — централниот дел на трупот, вратите на главниот трап и капаците на моторот; Lockheed Martin — задниот дел на трупот, 80 % од кесоните на левото полукрило и преткрилцата. Првиот лиценциран мотор бил испорачан од компанијата [[IHI]] во почетокот на 1999 г. Првиот лет на серискиот '''F-2A''' се случил на 12 октомври 1999 г., а на 25 септември 2000 г. бил предаден на Воздухопловните сили. До 31 март 2003 г. биле испорачани 36 сериски авиони. Во 2020 г., Јапонија донела одлука за замена на ловците Ф-2 со млазен ловец со нов мотор од јапонско производство (чиј развој се предвидува до 2035 г.).<ref>Јапонија // „Зарубежное военное обозрение“, бр. 10 (883), 2020, стр. 97.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070307102211/http://www.mod.go.jp/asdf/equipment/01_f2.html JASDF Official F-2 webpage {{in lang|ja}}] * [https://web.archive.org/web/20081204061319/http://www.mhi.co.jp/en/products/detail/f-2_close_support_fighter.html F-2 at ''Mitsubishi Heavy Industries''] * [https://web.archive.org/web/20081227194550/http://www.lockheedmartin.com/products/f2/index.html F-2 at ''Lockheed Martin''] * [http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/f-2.htm F-2 at ''Globalsecurity.org''] [[Категорија:Млазни авиони]] 1vn0w4b5lqbuxwalk3zyrme3f9a01ps 5590335 5590324 2026-07-10T22:14:59Z Andrew012p 85224 5590335 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија летало | име = Мицубиши Ф-2 | слика = Mitsubishi_F-2.jpg | опис = Мицубиши Ф-2А | тип = повеќенаменски ловец | производител = [[Mitsubishi Heavy Industries]] / [[Lockheed Martin]] | прв лет = 7 октомври 1995 | воведен = 2000 | статус = во употреба | главен корисник = [[Воздухопловни сили за самоодбрана на Јапонија]] | произведуван = 1995 — 2011 | број произведени = 98 (вклучувајќи 4 прототипа)<ref>{{cite web |last1= Hehs |first1= Eric |title= Japan's F-2 Support Fighter |url= https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id=%20185 |website= Code One Magazine |access-date= 1 август 2023 |date= 12 ноември 2015 |archive-date= 4 декември 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201204115435/https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id= |url-status= live }}</ref> | развиен од = [[F-16 фајтинг фалкон]] }} {{нихонго-н|'''Мицубиши F-2'''|F-2支援戦闘機|F-2 шиен сентоки||помошен ловец Ф-2|en=Mitsubishi F-2}} — јапонски ловец бомбардер, развиен од компаниите Mitsubishi Heavy Industries и [[Lockheed Martin]] за Воздухопловните сили за самоодбрана на Јапонија. == Историја на создавање и производство == Авионот е создаден врз основа на американскиот ловец Ф-16 во рамките на програмата '''FS-X''', во која Јапонија и САД учествувале со сооднос 60/40. Развојот на авионот започнал на 21 октомври 1987 г., кога јапонската влада го избрала F-16C за замена на ловците Мицубиши Ф-1 што биле во употреба. Во ноември 1988 г., компанијата Mitsubishi станала главен изведувач, потпишувајќи договор за развој на планерот во март 1989 г., а во февруари 1990 г. договор за развој на борбениот радар. Исто така, во февруари бил потпишан договор со подизведувачот — американската компанија [[General Dynamics]] (по 1993 г. Lockheed). Во март 1990 г., во фабриката на Mitsubishi во [[Нагоја]] била формирана конструкторска група составена од 230 јапонски и 70 американски инженери конструктори.<ref name="airwar">{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |title=„Уголок неба“. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011214249/http://airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |url-status=live }}</ref> Проектот на меѓувладина основа го координирал заеднички американско-јапонски технички управен комитет, чиј претседател бил генералот Масумото, началник на одделот за развој на воздухопловни системи при Техничкиот проектно-конструкторски институт (TRDI) на Агенцијата за одбрана (сегашно Министерство за одбрана).<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|title=FS-Xpensive?|publisher=Flight International|date=1995-01-31|author=Lewis, P.|lang=en|access-date=2010-02-06|format=[[PDF]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66yUtYfFs?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|archive-date=2012-04-16|url-status=dead}}</ref> На 21 декември 1990 г., како погонска група за новиот авион бил избран усовршениот турбомлазен мотор General Electric F-110-GE-129. Вкупно, преку програмата FS-X, јапонската влада планирала да изгради 141 авион. Изградбата на првиот прототип започнала во 1994 г. во фабриката на Mitsubishi Heavy Industries „Komaki Minami“ во Нагоја.<ref name="airwar" /> Првиот лет прототипот со број 63-0001 го извршил на 7 октомври 1995 г. на авиобазата Комаки под команда на тест-пилотот Јошијуки Ватанабе.<ref name="Иванин">Иванин А., 2009.</ref> На 15 декември 1995 г., јапонската влада го намалила планот за производство на 130 авиони (83 едноседи и 47 двоседи) и му ја доделила ознаката '''Ф-2''', при што првите два едноседа ги добиле имињата '''XF-2A'''. Подоцна плановите биле дополнително намалени на 94 единици.<ref>{{Cite web |url=http://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |title=Lockheed & Mitsubishi’s F-2 Fighter Partnership. Defence Industry Daily. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2018-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521193928/https://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |url-status=live }}</ref> Прототипот на двоседот за обука и борба '''XF-2B''' го извршил својот прв лет на 18 април 1996 г.. Вкупно, програмата произвела 2 прототипа за копнени тестирања и 4 летачки: два едноседа (63-0001 и 63-0002) и два двоседа (63-0003 и 63-0004). Во 1996–1997 г., прототипите биле предадени на Воздухопловните сили за самоодбрана, каде добиле нови сериски броеви 63-8501 — 63-8504. Во октомври 1996 г. бил потпишан првиот договор за производство меѓу Mitsubishi и [[Lockheed Martin]]. Во изработката на планерот учествуваат четири компании: Mitsubishi го изработува предниот дел на трупот и крилото; [[Fuji Heavy Industries|Fuji]] — облогата на крилото, спојот на крилото со трупот, флапероните, доводот за воздух и опашните површини; Kawasaki — централниот дел на трупот, вратите на главниот трап и капаците на моторот; Lockheed Martin — задниот дел на трупот, 80 % од кесоните на левото полукрило и преткрилцата. Првиот лиценциран мотор бил испорачан од компанијата [[IHI]] во почетокот на 1999 г. Првиот лет на серискиот '''F-2A''' се случил на 12 октомври 1999 г., а на 25 септември 2000 г. бил предаден на Воздухопловните сили. До 31 март 2003 г. биле испорачани 36 сериски авиони. Во 2020 г., Јапонија донела одлука за замена на ловците Ф-2 со млазен ловец со нов мотор од јапонско производство (чиј развој се предвидува до 2035 г.).<ref>Јапонија // „Зарубежное военное обозрение“, бр. 10 (883), 2020, стр. 97.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070307102211/http://www.mod.go.jp/asdf/equipment/01_f2.html JASDF Official F-2 webpage {{in lang|ja}}] * [https://web.archive.org/web/20081204061319/http://www.mhi.co.jp/en/products/detail/f-2_close_support_fighter.html F-2 at ''Mitsubishi Heavy Industries''] * [https://web.archive.org/web/20081227194550/http://www.lockheedmartin.com/products/f2/index.html F-2 at ''Lockheed Martin''] * [http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/f-2.htm F-2 at ''Globalsecurity.org''] [[Категорија:Млазни авиони]] 465tvgnezzojnok8owj3rq1coeip5l8 5590336 5590335 2026-07-10T22:15:38Z Andrew012p 85224 5590336 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија летало | име = Мицубиши Ф-2 | слика = Слика:Mitsubishi_F-2.jpg | опис = Мицубиши Ф-2А | тип = повеќенаменски ловец | производител = [[Mitsubishi Heavy Industries]] / [[Lockheed Martin]] | прв лет = 7 октомври 1995 | воведен = 2000 | статус = во употреба | главен корисник = [[Воздухопловни сили за самоодбрана на Јапонија]] | произведуван = 1995 — 2011 | број произведени = 98 (вклучувајќи 4 прототипа)<ref>{{cite web |last1= Hehs |first1= Eric |title= Japan's F-2 Support Fighter |url= https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id=%20185 |website= Code One Magazine |access-date= 1 август 2023 |date= 12 ноември 2015 |archive-date= 4 декември 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201204115435/https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id= |url-status= live }}</ref> | развиен од = [[F-16 фајтинг фалкон]] }} {{нихонго-н|'''Мицубиши F-2'''|F-2支援戦闘機|F-2 шиен сентоки||помошен ловец Ф-2|en=Mitsubishi F-2}} — јапонски ловец бомбардер, развиен од компаниите Mitsubishi Heavy Industries и [[Lockheed Martin]] за Воздухопловните сили за самоодбрана на Јапонија. == Историја на создавање и производство == Авионот е создаден врз основа на американскиот ловец Ф-16 во рамките на програмата '''FS-X''', во која Јапонија и САД учествувале со сооднос 60/40. Развојот на авионот започнал на 21 октомври 1987 г., кога јапонската влада го избрала F-16C за замена на ловците Мицубиши Ф-1 што биле во употреба. Во ноември 1988 г., компанијата Mitsubishi станала главен изведувач, потпишувајќи договор за развој на планерот во март 1989 г., а во февруари 1990 г. договор за развој на борбениот радар. Исто така, во февруари бил потпишан договор со подизведувачот — американската компанија [[General Dynamics]] (по 1993 г. Lockheed). Во март 1990 г., во фабриката на Mitsubishi во [[Нагоја]] била формирана конструкторска група составена од 230 јапонски и 70 американски инженери конструктори.<ref name="airwar">{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |title=„Уголок неба“. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011214249/http://airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |url-status=live }}</ref> Проектот на меѓувладина основа го координирал заеднички американско-јапонски технички управен комитет, чиј претседател бил генералот Масумото, началник на одделот за развој на воздухопловни системи при Техничкиот проектно-конструкторски институт (TRDI) на Агенцијата за одбрана (сегашно Министерство за одбрана).<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|title=FS-Xpensive?|publisher=Flight International|date=1995-01-31|author=Lewis, P.|lang=en|access-date=2010-02-06|format=[[PDF]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66yUtYfFs?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|archive-date=2012-04-16|url-status=dead}}</ref> На 21 декември 1990 г., како погонска група за новиот авион бил избран усовршениот турбомлазен мотор General Electric F-110-GE-129. Вкупно, преку програмата FS-X, јапонската влада планирала да изгради 141 авион. Изградбата на првиот прототип започнала во 1994 г. во фабриката на Mitsubishi Heavy Industries „Komaki Minami“ во Нагоја.<ref name="airwar" /> Првиот лет прототипот со број 63-0001 го извршил на 7 октомври 1995 г. на авиобазата Комаки под команда на тест-пилотот Јошијуки Ватанабе.<ref name="Иванин">Иванин А., 2009.</ref> На 15 декември 1995 г., јапонската влада го намалила планот за производство на 130 авиони (83 едноседи и 47 двоседи) и му ја доделила ознаката '''Ф-2''', при што првите два едноседа ги добиле имињата '''XF-2A'''. Подоцна плановите биле дополнително намалени на 94 единици.<ref>{{Cite web |url=http://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |title=Lockheed & Mitsubishi’s F-2 Fighter Partnership. Defence Industry Daily. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2018-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521193928/https://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |url-status=live }}</ref> Прототипот на двоседот за обука и борба '''XF-2B''' го извршил својот прв лет на 18 април 1996 г.. Вкупно, програмата произвела 2 прототипа за копнени тестирања и 4 летачки: два едноседа (63-0001 и 63-0002) и два двоседа (63-0003 и 63-0004). Во 1996–1997 г., прототипите биле предадени на Воздухопловните сили за самоодбрана, каде добиле нови сериски броеви 63-8501 — 63-8504. Во октомври 1996 г. бил потпишан првиот договор за производство меѓу Mitsubishi и [[Lockheed Martin]]. Во изработката на планерот учествуваат четири компании: Mitsubishi го изработува предниот дел на трупот и крилото; [[Fuji Heavy Industries|Fuji]] — облогата на крилото, спојот на крилото со трупот, флапероните, доводот за воздух и опашните површини; Kawasaki — централниот дел на трупот, вратите на главниот трап и капаците на моторот; Lockheed Martin — задниот дел на трупот, 80 % од кесоните на левото полукрило и преткрилцата. Првиот лиценциран мотор бил испорачан од компанијата [[IHI]] во почетокот на 1999 г. Првиот лет на серискиот '''F-2A''' се случил на 12 октомври 1999 г., а на 25 септември 2000 г. бил предаден на Воздухопловните сили. До 31 март 2003 г. биле испорачани 36 сериски авиони. Во 2020 г., Јапонија донела одлука за замена на ловците Ф-2 со млазен ловец со нов мотор од јапонско производство (чиј развој се предвидува до 2035 г.).<ref>Јапонија // „Зарубежное военное обозрение“, бр. 10 (883), 2020, стр. 97.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070307102211/http://www.mod.go.jp/asdf/equipment/01_f2.html JASDF Official F-2 webpage {{in lang|ja}}] * [https://web.archive.org/web/20081204061319/http://www.mhi.co.jp/en/products/detail/f-2_close_support_fighter.html F-2 at ''Mitsubishi Heavy Industries''] * [https://web.archive.org/web/20081227194550/http://www.lockheedmartin.com/products/f2/index.html F-2 at ''Lockheed Martin''] * [http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/f-2.htm F-2 at ''Globalsecurity.org''] [[Категорија:Млазни авиони]] bdlwc1ucubkc2q2d21j2kk6ublngd5g 5590402 5590336 2026-07-11T09:44:44Z Andrew012p 85224 /* */ 5590402 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија летало | име = Мицубиши F-2 | слика = Слика:Mitsubishi_F-2.jpg | опис = Мицубиши F-2A | тип = повеќенаменски ловец | производител = [[Mitsubishi Heavy Industries]] / [[Lockheed Martin]] | прв лет = 7 октомври 1995 | воведен = 2000 | статус = во употреба | главен корисник = [[Воздухопловни сили за самоодбрана на Јапонија]] | произведуван = 1995 — 2011 | број произведени = 98 (вклучувајќи 4 прототипа)<ref>{{cite web |last1= Hehs |first1= Eric |title= Japan's F-2 Support Fighter |url= https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id=%20185 |website= Code One Magazine |access-date= 1 август 2023 |date= 12 ноември 2015 |archive-date= 4 декември 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201204115435/https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id= |url-status= live }}</ref> | развиен од = [[F-16 фајтинг фалкон]] }} {{нихонго-н|'''Мицубиши F-2'''|F-2支援戦闘機|F-2 шиен сентоки||помошен ловец F-2|en=Mitsubishi F-2}} — јапонски ловец бомбардер, развиен од компаниите Mitsubishi Heavy Industries и [[Lockheed Martin]] за Воздухопловните сили за самоодбрана на Јапонија. == Историја на создавање и производство == Авионот е создаден врз основа на американскиот ловец Ф-16 во рамките на програмата '''FS-X''', во која Јапонија и САД учествувале со сооднос 60/40. Развојот на авионот започнал на 21 октомври 1987 г., кога јапонската влада го избрала F-16C за замена на ловците Мицубиши Ф-1 што биле во употреба. Во ноември 1988 г., компанијата Mitsubishi станала главен изведувач, потпишувајќи договор за развој на планерот во март 1989 г., а во февруари 1990 г. договор за развој на борбениот радар. Исто така, во февруари бил потпишан договор со подизведувачот — американската компанија [[General Dynamics]] (по 1993 г. Lockheed). Во март 1990 г., во фабриката на Mitsubishi во [[Нагоја]] била формирана конструкторска група составена од 230 јапонски и 70 американски инженери конструктори.<ref name="airwar">{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |title=„Уголок неба“. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011214249/http://airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |url-status=live }}</ref> Проектот на меѓувладина основа го координирал заеднички американско-јапонски технички управен комитет, чиј претседател бил генералот Масумото, началник на одделот за развој на воздухопловни системи при Техничкиот проектно-конструкторски институт (TRDI) на Агенцијата за одбрана (сегашно Министерство за одбрана).<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|title=FS-Xpensive?|publisher=Flight International|date=1995-01-31|author=Lewis, P.|lang=en|access-date=2010-02-06|format=[[PDF]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66yUtYfFs?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|archive-date=2012-04-16|url-status=dead}}</ref> На 21 декември 1990 г., како погонска група за новиот авион бил избран усовршениот турбомлазен мотор General Electric F-110-GE-129. Вкупно, преку програмата FS-X, јапонската влада планирала да изгради 141 авион. Изградбата на првиот прототип започнала во 1994 г. во фабриката на Mitsubishi Heavy Industries „Komaki Minami“ во Нагоја.<ref name="airwar" /> Првиот лет прототипот со број 63-0001 го извршил на 7 октомври 1995 г. на авиобазата Комаки под команда на тест-пилотот Јошијуки Ватанабе.<ref name="Иванин">Иванин А., 2009.</ref> На 15 декември 1995 г., јапонската влада го намалила планот за производство на 130 авиони (83 едноседи и 47 двоседи) и му ја доделила ознаката '''Ф-2''', при што првите два едноседа ги добиле имињата '''XF-2A'''. Подоцна плановите биле дополнително намалени на 94 единици.<ref>{{Cite web |url=http://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |title=Lockheed & Mitsubishi’s F-2 Fighter Partnership. Defence Industry Daily. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2018-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521193928/https://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |url-status=live }}</ref> Прототипот на двоседот за обука и борба '''XF-2B''' го извршил својот прв лет на 18 април 1996 г.. Вкупно, програмата произвела 2 прототипа за копнени тестирања и 4 летачки: два едноседа (63-0001 и 63-0002) и два двоседа (63-0003 и 63-0004). Во 1996–1997 г., прототипите биле предадени на Воздухопловните сили за самоодбрана, каде добиле нови сериски броеви 63-8501 — 63-8504. Во октомври 1996 г. бил потпишан првиот договор за производство меѓу Mitsubishi и [[Lockheed Martin]]. Во изработката на планерот учествуваат четири компании: Mitsubishi го изработува предниот дел на трупот и крилото; [[Fuji Heavy Industries|Fuji]] — облогата на крилото, спојот на крилото со трупот, флапероните, доводот за воздух и опашните површини; Kawasaki — централниот дел на трупот, вратите на главниот трап и капаците на моторот; Lockheed Martin — задниот дел на трупот, 80 % од кесоните на левото полукрило и преткрилцата. Првиот лиценциран мотор бил испорачан од компанијата [[IHI]] во почетокот на 1999 г. Првиот лет на серискиот '''F-2A''' се случил на 12 октомври 1999 г., а на 25 септември 2000 г. бил предаден на Воздухопловните сили. До 31 март 2003 г. биле испорачани 36 сериски авиони. Во 2020 г., Јапонија донела одлука за замена на ловците Ф-2 со млазен ловец со нов мотор од јапонско производство (чиј развој се предвидува до 2035 г.).<ref>Јапонија // „Зарубежное военное обозрение“, бр. 10 (883), 2020, стр. 97.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070307102211/http://www.mod.go.jp/asdf/equipment/01_f2.html JASDF Official F-2 webpage {{in lang|ja}}] * [https://web.archive.org/web/20081204061319/http://www.mhi.co.jp/en/products/detail/f-2_close_support_fighter.html F-2 at ''Mitsubishi Heavy Industries''] * [https://web.archive.org/web/20081227194550/http://www.lockheedmartin.com/products/f2/index.html F-2 at ''Lockheed Martin''] * [http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/f-2.htm F-2 at ''Globalsecurity.org''] [[Категорија:Млазни авиони]] m09ha4x24m3e1h0iodijv9bmn118tn7 5590403 5590402 2026-07-11T09:46:34Z Andrew012p 85224 /* Историја на создавање и производство */ 5590403 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија летало | име = Мицубиши F-2 | слика = Слика:Mitsubishi_F-2.jpg | опис = Мицубиши F-2A | тип = повеќенаменски ловец | производител = [[Mitsubishi Heavy Industries]] / [[Lockheed Martin]] | прв лет = 7 октомври 1995 | воведен = 2000 | статус = во употреба | главен корисник = [[Воздухопловни сили за самоодбрана на Јапонија]] | произведуван = 1995 — 2011 | број произведени = 98 (вклучувајќи 4 прототипа)<ref>{{cite web |last1= Hehs |first1= Eric |title= Japan's F-2 Support Fighter |url= https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id=%20185 |website= Code One Magazine |access-date= 1 август 2023 |date= 12 ноември 2015 |archive-date= 4 декември 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201204115435/https://www.codeonemagazine.com/article.html?item_id= |url-status= live }}</ref> | развиен од = [[F-16 фајтинг фалкон]] }} {{нихонго-н|'''Мицубиши F-2'''|F-2支援戦闘機|F-2 шиен сентоки||помошен ловец F-2|en=Mitsubishi F-2}} — јапонски ловец бомбардер, развиен од компаниите Mitsubishi Heavy Industries и [[Lockheed Martin]] за Воздухопловните сили за самоодбрана на Јапонија. == Историја на создавање и производство == Авионот е создаден врз основа на американскиот ловец F-16 во рамките на програмата '''FS-X''', во која Јапонија и САД учествувале со сооднос 60/40. Развојот на авионот започнал на 21 октомври 1987 г., кога јапонската влада го избрала F-16C за замена на ловците [[Мицубиши F-1]] што биле во употреба. Во ноември 1988 г., компанијата Mitsubishi станала главен изведувач, потпишувајќи договор за развој на планерот во март 1989 г., а во февруари 1990 г. договор за развој на борбениот радар. Исто така, во февруари бил потпишан договор со подизведувачот — американската компанија [[General Dynamics]] (по 1993 г. Lockheed). Во март 1990 г., во фабриката на Mitsubishi во [[Нагоја]] била формирана конструкторска група составена од 230 јапонски и 70 американски инженери конструктори.<ref name="airwar">{{Cite web |url=http://www.airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |title=„Уголок неба“. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011214249/http://airwar.ru/enc/fighter/fsx.html |url-status=live }}</ref> Проектот на меѓувладина основа го координирал заеднички американско-јапонски технички управен комитет, чиј претседател бил генералот Масумото, началник на одделот за развој на воздухопловни системи при Техничкиот проектно-конструкторски институт (TRDI) на Агенцијата за одбрана (сегашно Министерство за одбрана).<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|title=FS-Xpensive?|publisher=Flight International|date=1995-01-31|author=Lewis, P.|lang=en|access-date=2010-02-06|format=[[PDF]]|archive-url=https://www.webcitation.org/66yUtYfFs?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200444.html|archive-date=2012-04-16|url-status=dead}}</ref> На 21 декември 1990 г., како погонска група за новиот авион бил избран усовршениот турбомлазен мотор General Electric F-110-GE-129. Вкупно, преку програмата FS-X, јапонската влада планирала да изгради 141 авион. Изградбата на првиот прототип започнала во 1994 г. во фабриката на Mitsubishi Heavy Industries „Komaki Minami“ во Нагоја.<ref name="airwar" /> Првиот лет прототипот со број 63-0001 го извршил на 7 октомври 1995 г. на авиобазата Комаки под команда на тест-пилотот Јошијуки Ватанабе.<ref name="Иванин">Иванин А., 2009.</ref> На 15 декември 1995 г., јапонската влада го намалила планот за производство на 130 авиони (83 едноседи и 47 двоседи) и му ја доделила ознаката '''F-2''', при што првите два едноседа ги добиле имињата '''XF-2A'''. Подоцна плановите биле дополнително намалени на 94 единици.<ref>{{Cite web |url=http://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |title=Lockheed & Mitsubishi’s F-2 Fighter Partnership. Defence Industry Daily. |access-date=2010-02-04 |archive-date=2018-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521193928/https://www.defenseindustrydaily.com/lockheed-mitsubishis-f2-fighter-partnership-03188/ |url-status=live }}</ref> Прототипот на двоседот за обука и борба '''XF-2B''' го извршил својот прв лет на 18 април 1996 г. Вкупно, програмата произвела 2 прототипа за копнени тестирања и 4 летачки: два едноседа (63-0001 и 63-0002) и два двоседа (63-0003 и 63-0004). Во 1996–1997 г., прототипите биле предадени на Воздухопловните сили за самоодбрана, каде добиле нови сериски броеви 63-8501 — 63-8504. Во октомври 1996 г. бил потпишан првиот договор за производство меѓу Mitsubishi и [[Lockheed Martin]]. Во изработката на планерот учествуваат четири компании: Mitsubishi го изработува предниот дел на трупот и крилото; [[Fuji Heavy Industries|Fuji]] — облогата на крилото, спојот на крилото со трупот, флапероните, доводот за воздух и опашните површини; Kawasaki — централниот дел на трупот, вратите на главниот трап и капаците на моторот; Lockheed Martin — задниот дел на трупот, 80 % од кесоните на левото полукрило и преткрилцата. Првиот лиценциран мотор бил испорачан од компанијата [[IHI]] во почетокот на 1999 г. Првиот лет на серискиот '''F-2A''' се случил на 12 октомври 1999 г., а на 25 септември 2000 г. бил предаден на Воздухопловните сили. До 31 март 2003 г. биле испорачани 36 сериски авиони. Во 2020 г., Јапонија донела одлука за замена на ловците F-2 со млазен ловец со нов мотор од јапонско производство (чиј развој се предвидува до 2035 г.).<ref>Јапонија // „Зарубежное военное обозрение“, бр. 10 (883), 2020, стр. 97.</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070307102211/http://www.mod.go.jp/asdf/equipment/01_f2.html JASDF Official F-2 webpage {{in lang|ja}}] * [https://web.archive.org/web/20081204061319/http://www.mhi.co.jp/en/products/detail/f-2_close_support_fighter.html F-2 at ''Mitsubishi Heavy Industries''] * [https://web.archive.org/web/20081227194550/http://www.lockheedmartin.com/products/f2/index.html F-2 at ''Lockheed Martin''] * [http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/f-2.htm F-2 at ''Globalsecurity.org''] [[Категорија:Млазни авиони]] 64axzjq26wjndzgdkypsqa26jvp3mb1 1 1399463 5590322 2026-07-10T21:59:21Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590322 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 2 1399464 5590354 2026-07-11T03:46:46Z Velebit1991 134910 Создадена страница со: [[File:State Flag of Serbian Krajina (1991).svg|500px|center]] 5590354 wikitext text/x-wiki [[File:State Flag of Serbian Krajina (1991).svg|500px|center]] otr2ajkymdvj1k9a27r2mcl3x78lhi7 0 1399465 5590358 2026-07-11T05:58:05Z Mykhal 65563 Mykhal ја премести страницата [[Бик (планинa)]] на [[Бик (планина)]]: title Cyrl+Latn (планин<[[a]]>) → Cyrl (планин<[[а]]>) 5590358 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Бик (планина)]] i6g1iscig11w55a3fkkp2wmo0qkql19 1 1399466 5590360 2026-07-11T05:58:06Z Mykhal 65563 Mykhal ја премести страницата [[Разговор:Бик (планинa)]] на [[Разговор:Бик (планина)]]: title Cyrl+Latn (планин<[[a]]>) → Cyrl (планин<[[а]]>) 5590360 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Бик (планина)]] mbjgzbb8su1br61y5vxgkzp9l66h0mm 0 1399467 5590367 2026-07-11T07:22:23Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1277891549|Prunus cocomilia]]“ 5590367 wikitext text/x-wiki '''''Prunus cocomilia''''' - [[Вид (биологија)|вид]] слива што често се нарекува '''италијанска слива'''. Потекнува од [[Албанија]], [[Хрватска]], [[Грција]], Јужна [[Италија]] (вклучувајќи ја и [[Сицилија]]), [[Црна Гора]], [[Македонија]], [[Србија]] и Западна [[Турција]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iucnredlist.org/species/33460/115171579|title=IUCN Red List of Threatened Species: Prunus cocomilia|date=13 March 2014}}</ref> == Наводи == == Надворешни врски == {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Црна Гора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Хрватска]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Слива]] q08mhjt0e4ug1nh6pbtmnsb5oo5kvvt 5590369 5590367 2026-07-11T07:28:56Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5590369 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Италијанска сликва |image = Prunus cocomilia.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=iucn>{{наведено списание | author = Pollard, R.P. | author2 = Maxted, N. | author3 = Rhodes, L. | name-list-style = amp | title = ''Prunus cocomilia'' | journal = [[Црвен список на МСЗП]] | volume = 2016 | page = e.T33460A115171579 | publisher = [[МСЗП]] | date = 2016 | url = http://www.iucnredlist.org/details/33460/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T33460A56251052.en | access-date = 13 декември 2017| doi-access = free }}</ref> |genus = Prunus |display_parents = 2 |parent = Prunus sect. Prunus |species = cocomilia |authority = [[Микеле Теноре|Ten.]]<ref name=grin>''Prunus cocomilia'' was originally described and published in ''Fl. Napol.'' 1:lxviii. 1811-1815. {{GRIN | accessdate=31 октомври 2012}}</ref> |synonyms = *''Prunus brutia'' <small>N.Terracc.</small> * ''Prunus pseudoarmeniaca'' <small>[[Теодор фон Хелдрајх|Heldr.]] & [[Јозеф Сартори|Sartori]]</small> |synonyms_ref = <ref name=grin/> }} '''''Prunus cocomilia''''' — [[Вид (биологија)|вид]] слива што често се нарекува '''италијанска слива'''. Потекнува од [[Албанија]], [[Хрватска]], [[Грција]], Јужна [[Италија]] (вклучувајќи ја и [[Сицилија]]), [[Црна Гора]], [[Македонија]], [[Србија]] и Западна [[Турција]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iucnredlist.org/species/33460/115171579|title=IUCN Red List of Threatened Species: Prunus cocomilia|date=13 март 2014}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Prunus cocomilia}} {{Викивидови-ред|Prunus cocomilia}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Црна Гора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Хрватска]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Слива]] fjgq55s5bw6q3bejvyp3ucwmf9ogr35 5590371 5590369 2026-07-11T07:29:35Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5590371 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Speciesbox |name = Италијанска сликва |image = Prunus cocomilia.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name=iucn>{{наведено списание | author = Pollard, R.P. | author2 = Maxted, N. | author3 = Rhodes, L. | name-list-style = amp | title = ''Prunus cocomilia'' | journal = [[Црвен список на МСЗП]] | volume = 2016 | page = e.T33460A115171579 | publisher = [[МСЗП]] | date = 2016 | url = http://www.iucnredlist.org/details/33460/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T33460A56251052.en | access-date = 13 декември 2017| doi-access = free }}</ref> |genus = Prunus |display_parents = 2 |parent = Prunus sect. Prunus |species = cocomilia |authority = [[Микеле Теноре|Ten.]]<ref name=grin>''Prunus cocomilia'' was originally described and published in ''Fl. Napol.'' 1:lxviii. 1811-1815. {{GRIN | accessdate=31 октомври 2012}}</ref> |synonyms = *''Prunus brutia'' <small>N.Terracc.</small> * ''Prunus pseudoarmeniaca'' <small>[[Теодор фон Хелдрајх|Heldr.]] & [[Јозеф Сартори|Sartori]]</small> |synonyms_ref = <ref name=grin/> }} '''''Prunus cocomilia''''' — [[Вид (биологија)|вид]] слива што често се нарекува '''италијанска слива'''. Потекнува од [[Албанија]], [[Хрватска]], [[Грција]], Јужна [[Италија]] (вклучувајќи ја и [[Сицилија]]), [[Црна Гора]], [[Македонија]], [[Србија]] и Западна [[Турција]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iucnredlist.org/species/33460/115171579|title=IUCN Red List of Threatened Species: Prunus cocomilia|date=13 март 2014}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Prunus cocomilia}} {{Викивидови-ред|Prunus cocomilia}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Турција]] [[Категорија:Флора на Црна Гора]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Италија]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Хрватска]] [[Категорија:Флора на Албанија]] [[Категорија:Слива]] pv6lvizk2xmd8twhs3k40cdazgjuq8k 1 1399468 5590370 2026-07-11T07:29:14Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590370 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1399469 5590390 2026-07-11T09:16:15Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Хиеронимус Мегисер''' (лат. ''Hieronymus Megiser''; гер. ''Hieronym Megiser''; Штутгарт, околу 1554/1555 — Линц, 1618 или 1619) бил германски филолог, историчар, полиглот, преведувач и хуманист од доцната ренесанса. Тој бил еден од најистакнатите европски лингвисти на своето вр... 5590390 wikitext text/x-wiki '''Хиеронимус Мегисер''' (лат. ''Hieronymus Megiser''; гер. ''Hieronym Megiser''; Штутгарт, околу 1554/1555 — Линц, 1618 или 1619) бил германски филолог, историчар, полиглот, преведувач и хуманист од доцната ренесанса. Тој бил еден од најистакнатите европски лингвисти на своето време и автор на бројни дела од областа на историјата, географијата, генеалогијата и јазикознанието. Особено е познат по своите трудови за словенските јазици и народи, како и по составувањето повеќејазични речници. Мегисер студирал на универзитетите во Тибинген и Лајпциг, каде што се здобил со широко образование во класичните јазици, филозофијата и историјата. Во текот на својот живот престојувал во повеќе германски и австриски градови, а извесно време работел и како воспитувач и советник на благороднички семејства. Подоцна бил назначен за официјален историчар на покраината Карниола (денешна централна Словенија), каде што се занимавал со проучување на нејзината историја и култура. Како полиглот, Мегисер владеел голем број европски јазици и покажувал особен интерес за словенските јазици. Во 1592 година го објавил делото ''Dictionarium quatuor linguarum'' („Речник на четири јазици“), во кое биле опфатени германскиот, латинскиот, италијанскиот и словенечкиот јазик. Ова дело се смета за еден од најзначајните рани печатени речници што го вклучуваат словенечкиот јазик и претставува важен извор за неговата историја. За македонската историја и славистика особено значење има неговото дело ''Thesaurus Polyglottus'' („Повеќејазично богатство“), објавено во Франкфурт во 1603 година. Во него Мегисер вклучил зборови и куси јазични примероци од десетици јазици, меѓу кои и неколку реченици од македонскиот народен говор. Овие записи претставуваат едни од најраните печатени примери на македонски народен јазик и се значаен извор за проучувањето на историјата на македонскиот јазик. Освен лексикографски дела, Мегисер објавил историски хроники, генеалошки студии и преводи од класични автори. Неговите трудови се одликуваат со широк хуманистички пристап и настојување да ги спореди јазиците и културите на Европа. Иако неговите лингвистички класификации не секогаш се во согласност со современите научни сознанија, неговите записи претставуваат драгоцено сведоштво за јазичната и етнографската состојба на крајот од XVI и почетокот на XVII век. Хиеронимус Мегисер се смета за еден од пионерите на европската компаративна лексикографија и за значајна фигура во историјата на славистиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за историската лингвистика, историјата на печатарството и проучувањето на словенските јазици. 14vftpagopkexl7sxz7bus5hkdfg4vi 5590391 5590390 2026-07-11T09:17:29Z Buli 2648 5590391 wikitext text/x-wiki '''Хиеронимус Мегисер''' (лат. ''Hieronymus Megiser''; гер. ''Hieronym Megiser''; Штутгарт, околу 1554/1555 — Линц, 1618 или 1619) бил германски филолог, историчар, полиглот, преведувач и хуманист од доцната ренесанса. Тој бил еден од најистакнатите европски лингвисти на своето време и автор на бројни дела од областа на историјата, географијата, генеалогијата и јазикознанието. Особено е познат по своите трудови за словенските јазици и народи, како и по составувањето повеќејазични речници. Мегисер студирал на универзитетите во [[Тибинген]] и [[Лајпциг]], каде што се здобил со широко образование во класичните јазици, филозофијата и историјата. Во текот на својот живот престојувал во повеќе германски и австриски градови, а извесно време работел и како воспитувач и советник на благороднички семејства. Подоцна бил назначен за официјален историчар на покраината Карниола (денешна централна Словенија), каде што се занимавал со проучување на нејзината историја и култура. Како полиглот, Мегисер владеел голем број европски јазици и покажувал особен интерес за словенските јазици. Во 1592 година го објавил делото ''Dictionarium quatuor linguarum'' („Речник на четири јазици“), во кое биле опфатени германскиот, латинскиот, италијанскиот и словенечкиот јазик. Ова дело се смета за еден од најзначајните рани печатени речници што го вклучуваат словенечкиот јазик и претставува важен извор за неговата историја. За македонската историја и славистика особено значење има неговото дело ''Thesaurus Polyglottus'' („Повеќејазично богатство“), објавено во Франкфурт во 1603 година. Во него Мегисер вклучил зборови и куси јазични примероци од десетици јазици, меѓу кои и неколку реченици од македонскиот народен говор. Овие записи претставуваат едни од најраните печатени примери на македонски народен јазик и се значаен извор за проучувањето на историјата на македонскиот јазик. Освен лексикографски дела, Мегисер објавил историски хроники, генеалошки студии и преводи од класични автори. Неговите трудови се одликуваат со широк хуманистички пристап и настојување да ги спореди јазиците и културите на Европа. Иако неговите лингвистички класификации не секогаш се во согласност со современите научни сознанија, неговите записи претставуваат драгоцено сведоштво за јазичната и етнографската состојба на крајот од XVI и почетокот на XVII век. Хиеронимус Мегисер се смета за еден од пионерите на европската компаративна лексикографија и за значајна фигура во историјата на славистиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за историската лингвистика, историјата на печатарството и проучувањето на словенските јазици. b0fn649bofr0ofcf9jjuli71nekrv3g 5590392 5590391 2026-07-11T09:18:24Z Buli 2648 5590392 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hieronymus_Megiser_(1905_reprint).png|мини|Хиеронимус Мегисер (1613)]] '''Хиеронимус Мегисер''' (лат. ''Hieronymus Megiser''; гер. ''Hieronym Megiser''; Штутгарт, околу 1554/1555 — Линц, 1618 или 1619) бил германски филолог, историчар, полиглот, преведувач и хуманист од доцната ренесанса. Тој бил еден од најистакнатите европски лингвисти на своето време и автор на бројни дела од областа на историјата, географијата, генеалогијата и јазикознанието. Особено е познат по своите трудови за словенските јазици и народи, како и по составувањето повеќејазични речници. Мегисер студирал на универзитетите во [[Тибинген]] и [[Лајпциг]], каде што се здобил со широко образование во класичните јазици, филозофијата и историјата. Во текот на својот живот престојувал во повеќе германски и австриски градови, а извесно време работел и како воспитувач и советник на благороднички семејства. Подоцна бил назначен за официјален историчар на покраината Карниола (денешна централна Словенија), каде што се занимавал со проучување на нејзината историја и култура. Како полиглот, Мегисер владеел голем број европски јазици и покажувал особен интерес за словенските јазици. Во 1592 година го објавил делото ''Dictionarium quatuor linguarum'' („Речник на четири јазици“), во кое биле опфатени германскиот, латинскиот, италијанскиот и словенечкиот јазик. Ова дело се смета за еден од најзначајните рани печатени речници што го вклучуваат словенечкиот јазик и претставува важен извор за неговата историја. За македонската историја и славистика особено значење има неговото дело ''Thesaurus Polyglottus'' („Повеќејазично богатство“), објавено во Франкфурт во 1603 година. Во него Мегисер вклучил зборови и куси јазични примероци од десетици јазици, меѓу кои и неколку реченици од македонскиот народен говор. Овие записи претставуваат едни од најраните печатени примери на македонски народен јазик и се значаен извор за проучувањето на историјата на македонскиот јазик. Освен лексикографски дела, Мегисер објавил историски хроники, генеалошки студии и преводи од класични автори. Неговите трудови се одликуваат со широк хуманистички пристап и настојување да ги спореди јазиците и културите на Европа. Иако неговите лингвистички класификации не секогаш се во согласност со современите научни сознанија, неговите записи претставуваат драгоцено сведоштво за јазичната и етнографската состојба на крајот од XVI и почетокот на XVII век. Хиеронимус Мегисер се смета за еден од пионерите на европската компаративна лексикографија и за значајна фигура во историјата на славистиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за историската лингвистика, историјата на печатарството и проучувањето на словенските јазици. rqewwhbupxff14be3k756kwd3gufbqa 5590394 5590392 2026-07-11T09:19:02Z Buli 2648 5590394 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hieronymus_Megiser_(1905_reprint).png|мини|Хиеронимус Мегисер (1613)]] '''Хиеронимус Мегисер''' ({{langx|la|Hieronymus Megiser}}; {{lang|de|Hieronym Megiser}}; Штутгарт, околу 1554/1555 — Линц, 1618 или 1619) бил германски филолог, историчар, полиглот, преведувач и хуманист од доцната ренесанса. Тој бил еден од најистакнатите европски лингвисти на своето време и автор на бројни дела од областа на историјата, географијата, генеалогијата и јазикознанието. Особено е познат по своите трудови за словенските јазици и народи, како и по составувањето повеќејазични речници. Мегисер студирал на универзитетите во [[Тибинген]] и [[Лајпциг]], каде што се здобил со широко образование во класичните јазици, филозофијата и историјата. Во текот на својот живот престојувал во повеќе германски и австриски градови, а извесно време работел и како воспитувач и советник на благороднички семејства. Подоцна бил назначен за официјален историчар на покраината Карниола (денешна централна Словенија), каде што се занимавал со проучување на нејзината историја и култура. Како полиглот, Мегисер владеел голем број европски јазици и покажувал особен интерес за словенските јазици. Во 1592 година го објавил делото ''Dictionarium quatuor linguarum'' („Речник на четири јазици“), во кое биле опфатени германскиот, латинскиот, италијанскиот и словенечкиот јазик. Ова дело се смета за еден од најзначајните рани печатени речници што го вклучуваат словенечкиот јазик и претставува важен извор за неговата историја. За македонската историја и славистика особено значење има неговото дело ''Thesaurus Polyglottus'' („Повеќејазично богатство“), објавено во Франкфурт во 1603 година. Во него Мегисер вклучил зборови и куси јазични примероци од десетици јазици, меѓу кои и неколку реченици од македонскиот народен говор. Овие записи претставуваат едни од најраните печатени примери на македонски народен јазик и се значаен извор за проучувањето на историјата на македонскиот јазик. Освен лексикографски дела, Мегисер објавил историски хроники, генеалошки студии и преводи од класични автори. Неговите трудови се одликуваат со широк хуманистички пристап и настојување да ги спореди јазиците и културите на Европа. Иако неговите лингвистички класификации не секогаш се во согласност со современите научни сознанија, неговите записи претставуваат драгоцено сведоштво за јазичната и етнографската состојба на крајот од XVI и почетокот на XVII век. Хиеронимус Мегисер се смета за еден од пионерите на европската компаративна лексикографија и за значајна фигура во историјата на славистиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за историската лингвистика, историјата на печатарството и проучувањето на словенските јазици. 357g1q8ykjxc0pxjw8kbjs79qwyhoci 5590395 5590394 2026-07-11T09:19:14Z Buli 2648 5590395 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hieronymus_Megiser_(1905_reprint).png|мини|Хиеронимус Мегисер (1613)]] '''Хиеронимус Мегисер''' ({{langx|la|Hieronymus Megiser}}; {{langx|de|Hieronym Megiser}}; Штутгарт, околу 1554/1555 — Линц, 1618 или 1619) бил германски филолог, историчар, полиглот, преведувач и хуманист од доцната ренесанса. Тој бил еден од најистакнатите европски лингвисти на своето време и автор на бројни дела од областа на историјата, географијата, генеалогијата и јазикознанието. Особено е познат по своите трудови за словенските јазици и народи, како и по составувањето повеќејазични речници. Мегисер студирал на универзитетите во [[Тибинген]] и [[Лајпциг]], каде што се здобил со широко образование во класичните јазици, филозофијата и историјата. Во текот на својот живот престојувал во повеќе германски и австриски градови, а извесно време работел и како воспитувач и советник на благороднички семејства. Подоцна бил назначен за официјален историчар на покраината Карниола (денешна централна Словенија), каде што се занимавал со проучување на нејзината историја и култура. Како полиглот, Мегисер владеел голем број европски јазици и покажувал особен интерес за словенските јазици. Во 1592 година го објавил делото ''Dictionarium quatuor linguarum'' („Речник на четири јазици“), во кое биле опфатени германскиот, латинскиот, италијанскиот и словенечкиот јазик. Ова дело се смета за еден од најзначајните рани печатени речници што го вклучуваат словенечкиот јазик и претставува важен извор за неговата историја. За македонската историја и славистика особено значење има неговото дело ''Thesaurus Polyglottus'' („Повеќејазично богатство“), објавено во Франкфурт во 1603 година. Во него Мегисер вклучил зборови и куси јазични примероци од десетици јазици, меѓу кои и неколку реченици од македонскиот народен говор. Овие записи претставуваат едни од најраните печатени примери на македонски народен јазик и се значаен извор за проучувањето на историјата на македонскиот јазик. Освен лексикографски дела, Мегисер објавил историски хроники, генеалошки студии и преводи од класични автори. Неговите трудови се одликуваат со широк хуманистички пристап и настојување да ги спореди јазиците и културите на Европа. Иако неговите лингвистички класификации не секогаш се во согласност со современите научни сознанија, неговите записи претставуваат драгоцено сведоштво за јазичната и етнографската состојба на крајот од XVI и почетокот на XVII век. Хиеронимус Мегисер се смета за еден од пионерите на европската компаративна лексикографија и за значајна фигура во историјата на славистиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за историската лингвистика, историјата на печатарството и проучувањето на словенските јазици. erxqalx1zgvhj764kswbpjx7xietach 5590396 5590395 2026-07-11T09:21:11Z Buli 2648 5590396 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hieronymus_Megiser_(1905_reprint).png|мини|Хиеронимус Мегисер (1613)]] '''Хиеронимус Мегисер''' ({{langx|la|Hieronymus Megiser}}; {{langx|de|Hieronym Megiser}}; Штутгарт, околу 1554/1555 — Линц, 1618 или 1619) бил германски филолог, историчар, полиглот, преведувач и хуманист од доцната ренесанса. Тој бил еден од најистакнатите европски лингвисти на своето време и автор на бројни дела од областа на историјата, географијата, генеалогијата и јазикознанието. Особено е познат по своите трудови за словенските јазици и народи, како и по составувањето повеќејазични речници. Мегисер студирал на универзитетите во [[Тибинген]] и [[Лајпциг]], каде што се здобил со широко образование во класичните јазици, филозофијата и историјата. Во текот на својот живот престојувал во повеќе германски и австриски градови, а извесно време работел и како воспитувач и советник на благороднички семејства. Подоцна бил назначен за официјален историчар на покраината Карниола (денешна централна Словенија), каде што се занимавал со проучување на нејзината историја и култура. Како полиглот, Мегисер владеел голем број европски јазици и покажувал особен интерес за словенските јазици. Во 1592 година го објавил делото ''Dictionarium quatuor linguarum'' („Речник на четири јазици“), во кое биле опфатени германскиот, латинскиот, италијанскиот и словенечкиот јазик. Ова дело се смета за еден од најзначајните рани печатени речници што го вклучуваат словенечкиот јазик и претставува важен извор за неговата историја. За македонската историја и славистика особено значење има неговото дело ''Thesaurus Polyglottus'' („Повеќејазично богатство“), објавено во Франкфурт во 1603 година. Во него Мегисер вклучил зборови и куси јазични примероци од десетици јазици, меѓу кои и неколку реченици од македонскиот народен говор. Овие записи претставуваат едни од најраните печатени примери на македонски народен јазик и се значаен извор за проучувањето на историјата на македонскиот јазик. Освен лексикографски дела, Мегисер објавил историски хроники, генеалошки студии и преводи од класични автори. Неговите трудови се одликуваат со широк хуманистички пристап и настојување да ги спореди јазиците и културите на Европа. Иако неговите лингвистички класификации не секогаш се во согласност со современите научни сознанија, неговите записи претставуваат драгоцено сведоштво за јазичната и етнографската состојба на крајот од XVI и почетокот на XVII век. Хиеронимус Мегисер се смета за еден од пионерите на европската компаративна лексикографија и за значајна фигура во историјата на славистиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за историската лингвистика, историјата на печатарството и проучувањето на словенските јазици. [[Категорија:Јазичари]] hhaciqsh6oxm2px74oukmenyw67t9pm 5590431 5590396 2026-07-11T11:13:53Z Buli 2648 5590431 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hieronymus_Megiser_(1905_reprint).png|мини|Хиеронимус Мегисер (1613)]] '''Хиеронимус Мегисер''' ({{langx|la|Hieronymus Megiser}}; {{langx|de|Hieronym Megiser}}; Штутгарт, околу 1554/1555 — Линц, 1618 или 1619) бил германски филолог, историчар, полиглот, преведувач и хуманист од доцната ренесанса. Тој бил еден од најистакнатите европски лингвисти на своето време и автор на бројни дела од областа на историјата, географијата, генеалогијата и јазикознанието. Особено е познат по своите трудови за словенските јазици и народи, како и по составувањето повеќејазични речници. Мегисер студирал на универзитетите во [[Тибинген]] и [[Лајпциг]], каде што се здобил со широко образование во класичните јазици, филозофијата и историјата. Во текот на својот живот престојувал во повеќе германски и австриски градови, а извесно време работел и како воспитувач и советник на благороднички семејства. Подоцна бил назначен за официјален историчар на покраината Карниола (денешна централна Словенија), каде што се занимавал со проучување на нејзината историја и култура. Како полиглот, Мегисер владеел голем број европски јазици и покажувал особен интерес за словенските јазици. Во 1592 година го објавил делото ''Dictionarium quatuor linguarum'' („Речник на четири јазици“), во кое биле опфатени германскиот, латинскиот, италијанскиот и словенечкиот јазик. Ова дело се смета за еден од најзначајните рани печатени речници што го вклучуваат словенечкиот јазик и претставува важен извор за неговата историја. За македонската историја и славистика особено значење има неговото дело ''Thesaurus Polyglottus'' („Повеќејазично богатство“), објавено во Франкфурт во 1603 година. Во рамките на ова дело, Мегисер објавил и посебен прилог насловен ''Specimen Quinquaginta Diversarum Atque Inter Se Differentium Linguarum'', во кој собрал Оче наш и други библиски текстови (вклучувајќи го и 22. псалм) на педесет различни јазици и дијалекти. Меѓу нив се наоѓа и македонскиот јазик (означен како Macedonice / Macedonisch), со реченици како „Boge, Boge moi, vienimi, viesniu me ostavi“ (превод на почетокот од 22. псалм: „Боже, Боже мој, зошто си ме оставил“). Овие записи претставуваат едни од најраните печатени примери на македонски народен говор и се значаен извор за проучувањето на историскиот развој на македонскиот јазик. Освен лексикографски дела, Мегисер објавил историски хроники, генеалошки студии и преводи од класични автори. Неговите трудови се одликуваат со широк хуманистички пристап и настојување да ги спореди јазиците и културите на Европа. Иако неговите лингвистички класификации не секогаш се во согласност со современите научни сознанија, неговите записи претставуваат драгоцено сведоштво за јазичната и етнографската состојба на крајот од XVI и почетокот на XVII век. Хиеронимус Мегисер се смета за еден од пионерите на европската компаративна лексикографија и за значајна фигура во историјата на славистиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за историската лингвистика, историјата на печатарството и проучувањето на словенските јазици. [[Категорија:Јазичари]] 7zsw8yek5umdf62vni5bltmj8smuqd5 5590443 5590431 2026-07-11T11:38:14Z Buli 2648 5590443 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Hieronymus_Megiser_(1905_reprint).png|мини|Хиеронимус Мегисер (1613)]] '''Хиеронимус Мегисер''' ({{langx|la|Hieronymus Megiser}}; {{langx|de|Hieronym Megiser}}; Штутгарт, околу 1554/1555 — Линц, 1618 или 1619) бил германски филолог, историчар, полиглот, преведувач и хуманист од доцната ренесанса. Тој бил еден од најистакнатите европски лингвисти на своето време и автор на бројни дела од областа на историјата, географијата, генеалогијата и јазикознанието. Особено е познат по своите трудови за словенските јазици и народи, како и по составувањето повеќејазични речници. Мегисер студирал на универзитетите во [[Тибинген]] и [[Лајпциг]], каде што се здобил со широко образование во класичните јазици, филозофијата и историјата. Во текот на својот живот престојувал во повеќе германски и австриски градови, а извесно време работел и како воспитувач и советник на благороднички семејства. Подоцна бил назначен за официјален историчар на покраината Карниола (денешна централна Словенија), каде што се занимавал со проучување на нејзината историја и култура. Како полиглот, Мегисер владеел голем број европски јазици и покажувал особен интерес за словенските јазици. Во 1592 година го објавил делото ''Dictionarium quatuor linguarum'' („Речник на четири јазици“), во кое биле опфатени германскиот, латинскиот, италијанскиот и словенечкиот јазик. Ова дело се смета за еден од најзначајните рани печатени речници што го вклучуваат словенечкиот јазик и претставува важен извор за неговата историја. За македонската историја и славистика особено значење има неговото дело ''Thesaurus Polyglottus'' („Повеќејазично богатство“), објавено во Франкфурт во 1603 година. Во рамките на ова дело, Мегисер објавил и посебен прилог насловен ''Specimen Quinquaginta Diversarum Atque Inter Se Differentium Linguarum'', во кој собрал Оче наш и други библиски текстови (вклучувајќи и превод на почетокот од 22. псалм) на педесет различни јазици и дијалекти. Меѓу нив се наоѓа и македонскиот јазик (означен како Macedonice), со реченицата „Boge, Boge moi, [[wiktionary:вонми|vienimi]], viesniu me ostavi“ (Псалм 22:1: „''Боже мој, Боже мој, почуј ме; зошто ме остави?''“). Овие записи претставуваат едни од најраните печатени примери на македонски народен говор и се значаен извор за проучувањето на историскиот развој на македонскиот јазик. Освен лексикографски дела, Мегисер објавил историски хроники, генеалошки студии и преводи од класични автори. Неговите трудови се одликуваат со широк хуманистички пристап и настојување да ги спореди јазиците и културите на Европа. Иако неговите лингвистички класификации не секогаш се во согласност со современите научни сознанија, неговите записи претставуваат драгоцено сведоштво за јазичната и етнографската состојба на крајот од XVI и почетокот на XVII век. Хиеронимус Мегисер се смета за еден од пионерите на европската компаративна лексикографија и за значајна фигура во историјата на славистиката. Неговите дела и денес претставуваат важен извор за историската лингвистика, историјата на печатарството и проучувањето на словенските јазици. [[Категорија:Јазичари]] 9co5wrif3i0kx9yhd1l0jlofini0m8w 10 1399470 5590405 2026-07-11T10:18:24Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: <span style="font-weight: normal">{{#if:{{{nocap|}}}|[[Сеију|сеију]]|[[Сеију|Сеију]]}}: {{{1}}}{{ #if: {{{2|}}} | &#32;({{#if:{{{info|}}}|{{{info}}}; }}оригинал); {{{2}}} ({{#if:{{{info2|}}}|{{{info2}}}; }}англиски) }}</span><noinclude> {{Документација}} </noinclude> 5590405 wikitext text/x-wiki <span style="font-weight: normal">{{#if:{{{nocap|}}}|[[Сеију|сеију]]|[[Сеију|Сеију]]}}: {{{1}}}{{ #if: {{{2|}}} | &#32;({{#if:{{{info|}}}|{{{info}}}; }}оригинал); {{{2}}} ({{#if:{{{info2|}}}|{{{info2}}}; }}англиски) }}</span><noinclude> {{Документација}} </noinclude> 31g6b29bbxt55ww3ddqvy5jjbe4zanb 10 1399471 5590406 2026-07-11T10:19:42Z Andrew012p 85224 Пренасочување кон [[Предлошка:Сеију]] 5590406 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Предлошка:Сеију]] jrvwgoirp0ldtnyll70ob6a8htts09v 0 1399472 5590407 2026-07-11T10:19:55Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Infobox animanga/Header | image = Zetman vol. 1.png | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazin... 5590407 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = Zetman vol. 1.png | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Улоги == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|Kanzaki Jin|extra2=/}} '''Џин''' (јап. ジン) / ЗЕТ :{{Voiced by|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Мистериозно момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Плејери“. Сепак, тој бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сè додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата креација. :Џин е способен да се трансформира во суштество познато како „ЗЕТ“ (ZET), мутант кој поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Плејер“. Трансформацијата е бавна, иако може да се забрза поради екстремен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] 2yqq1v5gt4qq988d2dvuge66r8an08p 5590409 5590407 2026-07-11T10:24:21Z Andrew012p 85224 5590409 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = Zetman vol. 1.png | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Улоги == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|Kanzaki Jin|extra2=/}} '''Џин''' (јап. ジン) / ЗЕТ :{{Voiced by|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] a8f02ivn7e5245s1z3lv8pii9td9x6j 5590411 5590409 2026-07-11T10:26:40Z Andrew012p 85224 5590411 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zetman manga.jpg|260px]] | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Улоги == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|Kanzaki Jin|extra2=/}} '''Џин''' (јап. ジン) / ЗЕТ :{{Voiced by|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] 8eztxbapkejwf2e1340yxu3kh0cbycp 5590412 5590411 2026-07-11T10:28:18Z Andrew012p 85224 5590412 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zetman manga.jpg|260px]] | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} |ja_kanji=ゼットマン|ja_romaji=Зетоман}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}} {{Закосен наслов}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Улоги == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|Kanzaki Jin|extra2=/}} '''Џин''' (јап. ジン) / ЗЕТ :{{Voiced by|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] qj2cugf1wps52a8rwpg7td5w1crofrc 5590413 5590412 2026-07-11T10:28:36Z Andrew012p 85224 5590413 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zetman manga.jpg|260px]] | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} |ja_kanji=ゼットマン|ja_romaji=Зетоман|Закосен наслов=да}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Улоги == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|Kanzaki Jin|extra2=/}} '''Џин''' (јап. ジン) / ЗЕТ :{{Voiced by|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] k8j0kutou2hafd7rgi26wn24dr9qcqq 5590414 5590413 2026-07-11T10:28:49Z Andrew012p 85224 5590414 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zetman manga.jpg|260px]] | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} |ja_kanji=ゼットマン|ja_romaji=Зетоман|Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Улоги == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|Kanzaki Jin|extra2=/}} '''Џин''' (јап. ジン) / ЗЕТ :{{Voiced by|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] 1kkspkrv30x6jfjifvznku2sblatfwn 5590416 5590414 2026-07-11T10:33:37Z Andrew012p 85224 /* Содржина */ 5590416 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zetman manga.jpg|260px]] | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} |ja_kanji=ゼットマン|ja_romaji=Зетоман|Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Улоги == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|Kanzaki Jin|extra2=/}} '''Џин''' (јап. ジン) / '''ЗЕТ''' :{{Voiced by|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] be8uu5sjmmvuadqtdicmfiqy33kmr3l 5590417 5590416 2026-07-11T10:33:52Z Andrew012p 85224 5590417 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zetman manga.jpg|260px]] | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} |ja_kanji=ゼットマン|ja_romaji=Зетоман|Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Ликови == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|Kanzaki Jin|extra2=/}} '''Џин''' (јап. ジン) / '''ЗЕТ''' :{{Voiced by|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] 1uzyhou40g1yih1mbnxqj58088d8jif 5590422 5590417 2026-07-11T10:48:46Z Andrew012p 85224 /* Ликови */ 5590422 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zetman manga.jpg|260px]] | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} |ja_kanji=ゼットマン|ja_romaji=Зетоман|Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Ликови == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|Kanzaki Jin|extra2=/}} '''Џин''' (јап. ジン) / '''ЗЕТ''' :{{Сеију|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] 9cwtadxoa0yrorx8gh4m82a1sg7yskc 5590424 5590422 2026-07-11T10:59:01Z Andrew012p 85224 /* Наводи */ 5590424 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zetman manga.jpg|260px]] | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} |ja_kanji=ゼットマン|ja_romaji=Зетоман|Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Ликови == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|Kanzaki Jin|extra2=/}} '''Џин''' (јап. ジン) / '''ЗЕТ''' :{{Сеију|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] as7h08t7pnu5peb6gsvqm3f13pqfu55 5590426 5590424 2026-07-11T11:02:45Z Andrew012p 85224 /* Ликови */ 5590426 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zetman manga.jpg|260px]] | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} |ja_kanji=ゼットマン|ja_romaji=Зетоман|Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г.. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Ликови == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|}} '''Џин''' (јап. ジン) / '''ЗЕТ''' :{{Сеију|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] bo6whw01lxw1vljxxyncyz9wdhjdo73 5590435 5590426 2026-07-11T11:16:46Z Andrew012p 85224 /* */ 5590435 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | image = [[Податотека:Zetman manga.jpg|260px]] | caption = Корицата на првиот том, со Џин Канзаки како Зетмен | genre = {{ubl|[[Акција (жанр)|акција]]|[[научна фантастика]]|[[суперхерој]]}} |ja_kanji=ゼットマン|ja_romaji=Зетоман|Закосен наслов=yes}} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Масаказу Кацура]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = | imprint = Young Jump Comics | magazine = [[Weekly Young Jump]] | first = 31 октомври 2002 | last = 24 јули 2014 | volumes = 20 | volume_list = }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Осаму Набешима | producer = {{ubl|Такаши Такано|Шуичи Китада|Јошихиро Фурусава|Јуничи Хатано|Јосуке Цуруки}} | writer = [[Ацухиро Томиока]] | music = {{ubl|Габриеле Роберто|Suble|Ју Јанаура|Мегуми Сасано|Јасуши Сасамото}} | studio = [[TMS Entertainment]] | licensee = {{English anime licensee|AU=[[Madman Entertainment]]|NA=[[Viz Media]]}} | network = [[Yomiuri TV|ytv]], [[Tokyo MX]], [[Nippon BS Broadcasting|BS11]] | network_en = {{English anime network| | NA = [[Neon Alley]] }} | first = 2 април 2012 | last = 25 јуни 2012 | episodes = 13 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Footer|portal=yes}}{{нихонго-н|'''''Zetman'''''|ゼットマン|Зетоман|Зетмен}} — [[манга]] напишана од [[Масаказу Кацура]]. Првично била објавувана како кратка серија од 1989 до 1994 г. Во 1995 г. бил издаден првиот том од мангата. Почнувајќи од 2002 г., мангата почнала постојано да се објавува во списанието ''[[Weekly Young Jump]]'', а објавувањето завршило на 24 јуни 2014 г. Врз основа на мангата, студиото [[TMS Entertainment]] произвело [[аниме]]-серија од 13 епизоди, која се прикажувала од 2 април до 25 јуни 2012 г. == Содржина == Дејството се одвива во алтернативна современа [[Јапонија]]. Во тајност од јавноста, корпорацијата „Амаги“ создала чудовишта наречени „Играчи“, кои требало да се борат до смрт во арена за забава на богатите. Меѓутоа, еден ден „Играчите“ се побуниле, ја уништиле базата на „Амаги“ и побегнале. Некои од нив решиле да се прикријат како [[луѓе]] и мирно да соживуваат, додека други, не можејќи да ги совладаат своите ловечки нагони, ноќе ги убиваат луѓето. Пред уништувањето на лабораторијата, научниците како последица на алгоритамска грешка создале посовршено суштество, кое го нарекле ЗЕТ. За време на бунтот, ЗЕТ сѐ уште бил бебе, а научникот Горо Канзаки одлучил да го одвлечка за да го воспита како човек. Десет години подоцна, ЗЕТ, односно Џин, живее заедно со Горо во импровизирана куќичка со други бездомници, но Горо е убиен од „Играч“. Џин следните 10 години ќе ги помине живеејќи кај Акеми, која претходно ја спасил. Еден ден, претставници на корпорацијата „Амаги“ му предлагаат на Џин да работи за нив, со цел да лови одметнати „Играчи“. Џин се согласува... == Ликови == {{нихонго-н|'''Џин Канзаки'''|神崎 人|}} '''Џин''' (јап. ジン) / '''ЗЕТ''' :{{Сеију|[[Даисуке Намикава]], [[Роми Парк]] (млад)|[[Џејсон Грифит]], [[Кејси Монгило]] (млад)}}<ref name="animenewsnetwork.com">{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|title=Zetman Cast Led by Daisuke Namikawa, Mamoru Miyano|website=[[Anime News Network]]|access-date=19 октомври 2019|archive-date=5 март 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305110150/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2011-10-26/zetman-cast-led-by-daisuke-namikawa-mamoru-miyano|url-status=live}}</ref> :Таинствено момче. Џин е резултат на проектот „НЕТ“ на корпорацијата „Амаги“, со кој требало да се создаде совршено суштество за борба и уништување на избеганите „Играчи“. Меѓутоа, бил ослободен од Горо Канзаки, кој сакал Џин да израсне како нормален човек. По смртта на Канзаки, Џин останал со Акеми Каваками сѐ додека не бил сведок на нејзината „смрт“ од рацете на корпорацијата „Амаги“, во нивниот обид да ја вратат својата творба. :Џин е способен да се преобрази во суштество познато како „ЗЕТ“, мутант што поседува натчовечки способности, но честопати е погрешно заменуван за друг „Играч“. Преобразбата е бавна, иако може да се забрза поради краен бес и услови. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://youngjump.jp/manga/zetman/|Матична страница на мангата на ''Weekly Young Jump''}} {{in lang|ja}} * [http://zetman.jp Матична страница на анимето] {{in lang|ja}} * {{Anime News Network|manga|4267}} [[Категорија:Манги]] [[Категорија:Аниме-серии]] [[Категорија:Манга од 2002 година]] tiytcodcf9xp731wpibvae3sfb16tsl 1 1399473 5590408 2026-07-11T10:20:14Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590408 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 6 1399474 5590410 2026-07-11T10:25:47Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = корица на манга |Извор = https://www.shueisha.co.jp/books/items/contents.html?jdcn=08876529876529315501#&gid=null&pid=1 |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Zetman |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} 5590410 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = корица на манга |Извор = https://www.shueisha.co.jp/books/items/contents.html?jdcn=08876529876529315501#&gid=null&pid=1 |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Zetman |Намена = прикажување |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Корица на книга}} fu742jnk4z65bcncici4hjtippaq9yf 0 1399475 5590419 2026-07-11T10:44:51Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Mari Iijima at Tekkoshocon 5 talking cropped 1.jpg|thumb|Мари Иџима, сеију]] Сеију ({{Langx|ja|声優}} ''сеију''; изведено од јап. 声の俳優 ''кое но хаију'' — „гласовен глумец“) — [[Јапонија|јапонски]] гласовни глумци.{{sfn|Иванов|2001|с=231}} Сеијуата обично ги позајмуваат гласовит... 5590419 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Mari Iijima at Tekkoshocon 5 talking cropped 1.jpg|thumb|Мари Иџима, сеију]] Сеију ({{Langx|ja|声優}} ''сеију''; изведено од јап. 声の俳優 ''кое но хаију'' — „гласовен глумец“) — [[Јапонија|јапонски]] гласовни глумци.{{sfn|Иванов|2001|с=231}} Сеијуата обично ги позајмуваат гласовите на ликовите во [[аниме]], [[видеоигра|видеоигри]], [[филм|филмови]], како и на [[радио]] и [[телевизија]], или настапуваат како раскажувачи во [[радиодрама|радиодрами]] и аудиодрами. Покрај тоа, гласовите на сеију се користат во реклами, гласовни најави, аудиокниги и образовни материјали, како и за [[синхронизација|пресинхронизирање]]. Многу сеијуа се занимаваат и со пеење, објавувајќи музички записи, како од саундтрек на аниме, така и со авторски соло-материјал. Исто така, чести се вокалните аудиозаписи во склоп на здруженија на сеију, наречени сеију-јунити. Во јапонската аниме-индустрија постои голема потреба и посебна индустрија за обука, подготовка и вработување на сеију,{{sfn|Иванов|2001|с=218}} бидејќи Јапонија произведува околу 60 % од светските анимирани серии.<ref>{{cite web|url=http://www.time.com/time/asia/2003/cool_japan/story.html|title=What's Right with Japan|subtitle=Што е добро во Јапонија|author=Фредерик, Џим|date= 2003-08-04|work=©Time Inc|location=Токио|publisher= www.time.com/time/asia|access-date=2016-10-04|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20100403090055/http://www.time.com/time/asia/2003/cool_japan/story.html|archive-date=2010-04-03}}</ref> Појавата на индустријата на сеију е поврзана со името на Мари Иџима, која го позајмила гласот на главната хероина во ТВ-серијата „Хиперпространствената тврдина Макрос“{{sfn|Иванов|2001|с=218}}. Почнувајќи од 1980-тите години, јапонскиот печат што пишува за аниме почнал да обрнува внимание на дејноста на сеију. Се смета дека англискиот термин ''character voice'' и кратенката '''CV''' (глас на лик), кои го означуваат гласот на сеију што го позајмува гласот на ликот, биле предложени кон крајот на 1980-тите од заменик-главниот уредник на јапонското списание ''Animec'', Иноуе Шиничиро:, и првпат биле употребени во списанието ''[[Newtype]]'' на издавачката куќа Kadokawa.<ref>{{книга|автор=Комаки, Масанобу|заглавие=『アニメックの頃…―編集長（ま）奮闘記』|место=Токио|издателство=NTT Publishing|год=2009|страниц=210|isbn=4757142161}}</ref> Западниот печат почнал да пишува за сеијуата од 1990-тите години, по нивната зголемена популарност.<ref>{{книга|автор=Clements, Jonathan, McCarthy, Helen.|заглавие=The Anime Encyclopedia: A Guide to Japanese Animation Since 1917|издание=2-е изд|издателство=Stone Bridge Press|год=2006|страниц=867|страници=31|isbn=978-1-93-333010-5}}</ref> == Опис на занимањето и културна појава == За разлика од сите други земји и анимациски школи во светот, каде што за синхронизација на ликовите во анимирани филмови обично се ангажираат театарски, филмски и телевизиски глумци, во Јапонија гласовниот глумец е посебно и многу ценето занимање со свои специфики. Постојат посебни курсеви за обука на сеију, на кои не е лесно да се запише поради големата конкуренција.{{sfn|Иванов|2001|с=218}} На курсевите идните сеијуа се учат професионално да управуваат со својот глас — да го менуваат во зависност од возраста, полот и расположението на ликот. Студентите, меѓу другото, се учат и професионално да пеат. Програмата за обука претставува комбинација од курсеви за глума и вокална техника. Повеќето сеијуа се жени, бидејќи потребата за женски гласови во индустријата е поголема — тие, покрај женските улоги, позајмуваат гласови и за детски, а понекогаш и за тинејџерски машки улоги.{{sfn|Иванов|2001|с=218}} Многу сеијуа, покрај озвучувањето аниме, истовремено градат естрадна кариера, играат во радиодрами, водат телевизиски и радиоемисии и синхронизираат странски филмови. Самото озвучување на аниме-серии не носи доволно приход.{{sfn|Иванов|2001|с=221}} Учеството на сеију (особено на толкувачите на главните улоги) во некоја аниме-серија често не завршува со самото озвучување. По ТВ-серијата може да се објават дополнителни бонусни епизоди на [[DVD|ДВД]] или посебни [[OVA]]-серии. По прикажувањето на анимето на телевизија, можат да се појават и радиоемисии (или интернет-радио), каде учествуваат сеијуата што ги толкувале главните улоги (вообичаено во свое име, а не како ликовите). Според сижето на анимето може да се создаваат компјутерски игри и/или да се снимаат ''Drama CD'', каде исто така често (иако не секогаш) се канат истите глумци. Покрај тоа, по излегувањето на анимето, обично се објавуваат ЦД-а со музички композиции од него (OST), како и со дополнителни дела, на пример песни на ликовите (обично наречени ''Character CD''), каде тие песни ги изведуваат сеијуата што ги толкувале соодветните улоги.<ref>{{cite web|url=http://blog.animeinstrumentality.net/2009/04/white-album-character-song-1-morikawa-yuki-review/|title=White Album Character Song 1 / Morikawa Yuki - Review|date=2009-04-12|publisher=Anime Instrumentality|lang=en|access-date=2009-06-21|archive-url=https://www.webcitation.org/6183KCMsb?url=http://blog.animeinstrumentality.net/2009/04/white-album-character-song-1-morikawa-yuki-review/|archive-date=2011-08-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animefringe.com/magazine/01.04/reviews/8/index.php3|title=Cardcaptor Sakura Complete Vocal CD|last=Khan|first=Ridwan.|publisher=[[Animefringe]]|lang=en|access-date=2009-06-21|archive-url=https://www.webcitation.org/6183LNYRg?url=http://www.animefringe.com/magazine/01.04/reviews/8/index.php3|archive-date=2011-08-22|url-status=live}}</ref> Понекогаш сеијуата ги изведуваат и песните во воведните и/или завршните шпици на анимето (воведна шпица/одјавна шпица). Тие можат да ги изведуваат тие песни соло или, пак, за време на работата на сериите да создаваат поп-групи (наречени сеију-јунити) за изведба на песните што ќе звучат во нив, секако и за дополнителна реклама на самите серии. == Поврзано == * [[Аниме]] * [[Јапонски идол]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.usagi.org/~doi/seiyuu/ Seiyū (voice actor) database] * [https://web.archive.org/web/20060411201835/http://sdb.noppo.com/ Miracle voice actors and magical voice actresses] Voice actor database {{in lang|ja}} * [http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php Anime News Network Encyclopedia] Database of anime staff and cast members. ex21veynt52pww1gir6qkw6nuyq5fmd 5590421 5590419 2026-07-11T10:46:39Z Andrew012p 85224 5590421 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Mari Iijima at Tekkoshocon 5 talking cropped 1.jpg|thumb|Мари Иџима, сеију|291x291пкс]] '''Сеију''' ({{Langx|ja|声優}} ''сеију''; изведено од јап. 声の俳優 ''кое но хаију'' — „гласовен глумец“) — [[Јапонија|јапонски]] гласовни глумци.{{sfn|Иванов|2001|с=231}} Сеијуата обично ги позајмуваат гласовите на ликовите во [[аниме]], [[видеоигра|видеоигри]], [[филм|филмови]], како и на [[радио]] и [[телевизија]], или настапуваат како раскажувачи во [[радиодрама|радиодрами]] и аудиодрами. Покрај тоа, гласовите на сеију се користат во реклами, гласовни најави, аудиокниги и образовни материјали, како и за [[синхронизација|пресинхронизирање]]. Многу сеијуа се занимаваат и со пеење, објавувајќи музички записи, како од саундтрек на аниме, така и со авторски соло-материјал. Исто така, чести се вокалните аудиозаписи во склоп на здруженија на сеију, наречени сеију-јунити. Во јапонската аниме-индустрија постои голема потреба и посебна индустрија за обука, подготовка и вработување на сеију,{{sfn|Иванов|2001|с=218}} бидејќи Јапонија произведува околу 60 % од светските анимирани серии.<ref>{{cite web|url=http://www.time.com/time/asia/2003/cool_japan/story.html|title=What's Right with Japan|subtitle=Што е добро во Јапонија|author=Фредерик, Џим|date= 2003-08-04|work=©Time Inc|location=Токио|publisher= www.time.com/time/asia|access-date=2016-10-04|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20100403090055/http://www.time.com/time/asia/2003/cool_japan/story.html|archive-date=2010-04-03}}</ref> Појавата на индустријата на сеију е поврзана со името на Мари Иџима, која го позајмила гласот на главната хероина во ТВ-серијата „Хиперпространствената тврдина Макрос“{{sfn|Иванов|2001|с=218}}. Почнувајќи од 1980-тите години, јапонскиот печат што пишува за аниме почнал да обрнува внимание на дејноста на сеију. Се смета дека англискиот термин ''character voice'' и кратенката '''CV''' (глас на лик), кои го означуваат гласот на сеију што го позајмува гласот на ликот, биле предложени кон крајот на 1980-тите од заменик-главниот уредник на јапонското списание ''Animec'', Иноуе Шиничиро:, и првпат биле употребени во списанието ''[[Newtype]]'' на издавачката куќа Kadokawa.<ref>{{книга|автор=Комаки, Масанобу|заглавие=『アニメックの頃…―編集長（ま）奮闘記』|место=Токио|издателство=NTT Publishing|год=2009|страниц=210|isbn=4757142161}}</ref> Западниот печат почнал да пишува за сеијуата од 1990-тите години, по нивната зголемена популарност.<ref>{{книга|автор=Clements, Jonathan, McCarthy, Helen.|заглавие=The Anime Encyclopedia: A Guide to Japanese Animation Since 1917|издание=2-е изд|издателство=Stone Bridge Press|год=2006|страниц=867|страници=31|isbn=978-1-93-333010-5}}</ref> == Опис на занимањето и културна појава == За разлика од сите други земји и анимациски школи во светот, каде што за синхронизација на ликовите во анимирани филмови обично се ангажираат театарски, филмски и телевизиски глумци, во Јапонија гласовниот глумец е посебно и многу ценето занимање со свои специфики. Постојат посебни курсеви за обука на сеију, на кои не е лесно да се запише поради големата конкуренција.{{sfn|Иванов|2001|с=218}} На курсевите идните сеијуа се учат професионално да управуваат со својот глас — да го менуваат во зависност од возраста, полот и расположението на ликот. Студентите, меѓу другото, се учат и професионално да пеат. Програмата за обука претставува комбинација од курсеви за глума и вокална техника. Повеќето сеијуа се жени, бидејќи потребата за женски гласови во индустријата е поголема — тие, покрај женските улоги, позајмуваат гласови и за детски, а понекогаш и за тинејџерски машки улоги.{{sfn|Иванов|2001|с=218}} Многу сеијуа, покрај озвучувањето аниме, истовремено градат естрадна кариера, играат во радиодрами, водат телевизиски и радиоемисии и синхронизираат странски филмови. Самото озвучување на аниме-серии не носи доволно приход.{{sfn|Иванов|2001|с=221}} Учеството на сеију (особено на толкувачите на главните улоги) во некоја аниме-серија често не завршува со самото озвучување. По ТВ-серијата може да се објават дополнителни бонусни епизоди на [[DVD|ДВД]] или посебни [[OVA]]-серии. По прикажувањето на анимето на телевизија, можат да се појават и радиоемисии (или интернет-радио), каде учествуваат сеијуата што ги толкувале главните улоги (вообичаено во свое име, а не како ликовите). Според сижето на анимето може да се создаваат компјутерски игри и/или да се снимаат ''Drama CD'', каде исто така често (иако не секогаш) се канат истите глумци. Покрај тоа, по излегувањето на анимето, обично се објавуваат ЦД-а со музички композиции од него (OST), како и со дополнителни дела, на пример песни на ликовите (обично наречени ''Character CD''), каде тие песни ги изведуваат сеијуата што ги толкувале соодветните улоги.<ref>{{cite web|url=http://blog.animeinstrumentality.net/2009/04/white-album-character-song-1-morikawa-yuki-review/|title=White Album Character Song 1 / Morikawa Yuki - Review|date=2009-04-12|publisher=Anime Instrumentality|lang=en|access-date=2009-06-21|archive-url=https://www.webcitation.org/6183KCMsb?url=http://blog.animeinstrumentality.net/2009/04/white-album-character-song-1-morikawa-yuki-review/|archive-date=2011-08-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animefringe.com/magazine/01.04/reviews/8/index.php3|title=Cardcaptor Sakura Complete Vocal CD|last=Khan|first=Ridwan.|publisher=[[Animefringe]]|lang=en|access-date=2009-06-21|archive-url=https://www.webcitation.org/6183LNYRg?url=http://www.animefringe.com/magazine/01.04/reviews/8/index.php3|archive-date=2011-08-22|url-status=live}}</ref> Понекогаш сеијуата ги изведуваат и песните во воведните и/или завршните шпици на анимето (воведна шпица/одјавна шпица). Тие можат да ги изведуваат тие песни соло или, пак, за време на работата на сериите да создаваат поп-групи (наречени сеију-јунити) за изведба на песните што ќе звучат во нив, секако и за дополнителна реклама на самите серии. == Поврзано == * [[Аниме]] * [[Јапонски идол]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.usagi.org/~doi/seiyuu/ Seiyū (voice actor) database] * [https://web.archive.org/web/20060411201835/http://sdb.noppo.com/ Miracle voice actors and magical voice actresses] Voice actor database {{in lang|ja}} * [http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php Anime News Network Encyclopedia] Database of anime staff and cast members. [[Категорија:Поими во аниме и манга]] mak19iw8146qup380h702gpc31tjndo 5590430 5590421 2026-07-11T11:12:13Z Andrew012p 85224 /* */ 5590430 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Mari Iijima at Tekkoshocon 5 talking cropped 1.jpg|thumb|Мари Иџима, сеију|291x291пкс]] '''Сеију''' ({{Langx|ja|声優}} ''сеију''; изведено од јап. 声の俳優 ''кое но хаију'' — „гласовен глумец“) — [[Јапонија|јапонски]] гласовни глумци.{{sfn|Иванов|2001|с=231}} Сеијуата обично ги позајмуваат гласовите на ликовите во [[аниме]], [[видеоигра|видеоигри]], [[филм|филмови]], како и на [[радио]] и [[телевизија]], или настапуваат како раскажувачи во [[радиодрама|радиодрами]] и аудиодрами. Покрај тоа, гласовите на сеију се користат во реклами, гласовни најави, аудиокниги и образовни материјали, како и за [[синхронизација|пресинхронизирање]]. Многу сеијуа се занимаваат и со пеење, објавувајќи музички записи, како од саундтрек на аниме, така и со авторски соло-материјал. Исто така, чести се вокалните аудиозаписи во склоп на здруженија на сеију, наречени сеију-јунити. Во јапонската аниме-индустрија постои голема потреба и посебна индустрија за обука, подготовка и вработување на сеију,{{sfn|Иванов|2001|с=218}} бидејќи Јапонија произведува околу 60 % од светските анимирани серии.<ref>{{cite web|url=http://www.time.com/time/asia/2003/cool_japan/story.html|title=What's Right with Japan|subtitle=Што е добро во Јапонија|author=Фредерик, Џим|date= 2003-08-04|work=©Time Inc|location=Токио|publisher= www.time.com/time/asia|access-date=2016-10-04|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20100403090055/http://www.time.com/time/asia/2003/cool_japan/story.html|archive-date=2010-04-03}}</ref> Појавата на индустријата на сеију е поврзана со името на Мари Иџима, која го позајмила гласот на главната хероина во ТВ-серијата „Хиперпространствената тврдина Макрос“.{{sfn|Иванов|2001|с=218}} Почнувајќи од 1980-тите години, јапонскиот печат што пишува за аниме почнал да обрнува внимание на дејноста на сеију. Се смета дека англискиот термин ''character voice'' и кратенката '''CV''' (глас на лик), кои го означуваат гласот на сеију што го позајмува гласот на ликот, биле предложени кон крајот на 1980-тите од заменик-главниот уредник на јапонското списание ''Animec'', Иноуе Шиничиро:, и првпат биле употребени во списанието ''[[Newtype]]'' на издавачката куќа Kadokawa.<ref>{{книга|автор=Комаки, Масанобу|заглавие=『アニメックの頃…―編集長（ま）奮闘記』|место=Токио|издателство=NTT Publishing|год=2009|страниц=210|isbn=4757142161}}</ref> Западниот печат почнал да пишува за сеијуата од 1990-тите години, по нивната зголемена популарност.<ref>{{книга|автор=Clements, Jonathan, McCarthy, Helen.|заглавие=The Anime Encyclopedia: A Guide to Japanese Animation Since 1917|издание=2-е изд|издателство=Stone Bridge Press|год=2006|страниц=867|страници=31|isbn=978-1-93-333010-5}}</ref> == Опис на занимањето и културна појава == За разлика од сите други земји и анимациски школи во светот, каде што за синхронизација на ликовите во анимирани филмови обично се ангажираат театарски, филмски и телевизиски глумци, во Јапонија гласовниот глумец е посебно и многу ценето занимање со свои специфики. Постојат посебни курсеви за обука на сеију, на кои не е лесно да се запише поради големата конкуренција.{{sfn|Иванов|2001|с=218}} На курсевите идните сеијуа се учат професионално да управуваат со својот глас — да го менуваат во зависност од возраста, полот и расположението на ликот. Студентите, меѓу другото, се учат и професионално да пеат. Програмата за обука претставува комбинација од курсеви за глума и вокална техника. Повеќето сеијуа се жени, бидејќи потребата за женски гласови во индустријата е поголема — тие, покрај женските улоги, позајмуваат гласови и за детски, а понекогаш и за тинејџерски машки улоги.{{sfn|Иванов|2001|с=218}} Многу сеијуа, покрај озвучувањето аниме, истовремено градат естрадна кариера, играат во радиодрами, водат телевизиски и радиоемисии и синхронизираат странски филмови. Самото озвучување на аниме-серии не носи доволно приход.{{sfn|Иванов|2001|с=221}} Учеството на сеију (особено на толкувачите на главните улоги) во некоја аниме-серија често не завршува со самото озвучување. По ТВ-серијата може да се објават дополнителни бонусни епизоди на [[DVD|ДВД]] или посебни [[OVA]]-серии. По прикажувањето на анимето на телевизија, можат да се појават и радиоемисии (или интернет-радио), каде учествуваат сеијуата што ги толкувале главните улоги (вообичаено во свое име, а не како ликовите). Според сижето на анимето може да се создаваат компјутерски игри и/или да се снимаат ''Drama CD'', каде исто така често (иако не секогаш) се канат истите глумци. Покрај тоа, по излегувањето на анимето, обично се објавуваат ЦД-а со музички композиции од него (OST), како и со дополнителни дела, на пример песни на ликовите (обично наречени ''Character CD''), каде тие песни ги изведуваат сеијуата што ги толкувале соодветните улоги.<ref>{{cite web|url=http://blog.animeinstrumentality.net/2009/04/white-album-character-song-1-morikawa-yuki-review/|title=White Album Character Song 1 / Morikawa Yuki - Review|date=2009-04-12|publisher=Anime Instrumentality|lang=en|access-date=2009-06-21|archive-url=https://www.webcitation.org/6183KCMsb?url=http://blog.animeinstrumentality.net/2009/04/white-album-character-song-1-morikawa-yuki-review/|archive-date=2011-08-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animefringe.com/magazine/01.04/reviews/8/index.php3|title=Cardcaptor Sakura Complete Vocal CD|last=Khan|first=Ridwan.|publisher=[[Animefringe]]|lang=en|access-date=2009-06-21|archive-url=https://www.webcitation.org/6183LNYRg?url=http://www.animefringe.com/magazine/01.04/reviews/8/index.php3|archive-date=2011-08-22|url-status=live}}</ref> Понекогаш сеијуата ги изведуваат и песните во воведните и/или завршните шпици на анимето (воведна шпица/одјавна шпица). Тие можат да ги изведуваат тие песни соло или, пак, за време на работата на сериите да создаваат поп-групи (наречени сеију-јунити) за изведба на песните што ќе звучат во нив, секако и за дополнителна реклама на самите серии. == Поврзано == * [[Аниме]] * [[Јапонски идол]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.usagi.org/~doi/seiyuu/ Seiyū (voice actor) database] * [https://web.archive.org/web/20060411201835/http://sdb.noppo.com/ Miracle voice actors and magical voice actresses] Voice actor database {{in lang|ja}} * [http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php Anime News Network Encyclopedia] Database of anime staff and cast members. [[Категорија:Поими во аниме и манга]] ha1neuxxy259ch3jiobmnnhnjtozmyi 1 1399476 5590420 2026-07-11T10:45:37Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5590420 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 10 1399477 5590423 2026-07-11T10:52:36Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Потстраница за документација}} Оваа предлошка прикажува податоци за гласовните глумци (сеију) и англиските гласовни глумци на одреден лик во аниме-серија, филм или OVA. === Употреба === Најчеста употреба: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Сеију|[[Име на сеијуто]]|Им... 5590423 wikitext text/x-wiki {{Потстраница за документација}} Оваа предлошка прикажува податоци за гласовните глумци (сеију) и англиските гласовни глумци на одреден лик во аниме-серија, филм или OVA. === Употреба === Најчеста употреба: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Сеију|[[Име на сеијуто]]|[[Име на англискиот гласовен глумец]]}} </syntaxhighlight> === Примери === {| class="wikitable" ! Код !! Резултат |- | <nowiki>{{Сеију|[[Икуе Отани]]}}</nowiki> || {{Сеију|[[Икуе Отани]]}} |- | <nowiki>{{Сеију|[[Икуе Отани]]|[[Колин О'Шонеси]]}}</nowiki> || {{Сеију|[[Икуе Отани]]|[[Колин О'Шонеси]]}} |} === TemplateData === <templatedata> { "description": "Предлошка за наведување на јапонски (сеију) и англиски гласовни глумци на аниме-ликови.", "params": { "1": { "label": "Сеију", "description": "Име на јапонскиот гласовен глумец (сеију).", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Англиски глумец", "description": "Име на англискиот гласовен глумец.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> <includeonly> [[Категорија:Предлошки за аниме и манга]] </includeonly> syl6b8rtf7zwasxaudcikeo1exrqpfe 10 1399478 5590425 2026-07-11T10:59:56Z Andrew012p 85224 Пренасочување кон [[Предлошка:Сеију]] 5590425 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Предлошка:Сеију]] jrvwgoirp0ldtnyll70ob6a8htts09v 0 1399479 5590428 2026-07-11T11:06:37Z Vlad5250 77190 Создадена страница со: {{Infobox settlement |name=Банскобистрички Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=607581|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-BC|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=2046|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank... 5590428 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Банскобистрички Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=607581|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-BC|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=2046|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|blank1_name_sec1=|blank1_info_sec1=|blank2_name_sec1=|blank2_info_sec1=<!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 -->|elevation_min_m=135|elevation_m=|native_name=Banskobystrický kraj|mapsize=|native_name_lang=словачки<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|settlement_type=[[Краеви во Словачка|Крај]]|image_flag=Banskobystricky vlajka.svg|flag_size=|image_shield=Coat of Arms of Banská Bystrica Region.svg|shield_size=|image_map=Banskobystricky kraj in Slovakia.svg|map_alt=|area_total_km2=9453.96|map_caption=Банскобистрички Крај|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Словачка]]|seat_type=Главен град|seat=[[Банска Бистрица]]|leader_title=Управник|leader_name=Ондреј Лунтер|area_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|website={{URL|https://www.bbsk.sk/}}}} '''Банскобистрички Крај''' ({{Langx|sk|Banskobystrický kraj}}) ― еден од осумте [[Краеви во Словачка|краеви]] во [[Словачка]]. Тој е најголем од осумте краеви по површина и има помала густина на население од кој било друг крај. Банскобистричкиот Крај е основан во 1923 година, а сегашните граници биле воспоставени во 1996 година. Се состои од 13 окрузи и 514 општини, од кои 24 имаат градски статус. Неговото седиште е истоимениот град [[Банска Бистрица]], кој е воедно и најголемиот град во крајот. Други важни градови се [[Зволен]] и [[Лученец]]. == Демографија == {{SK|pop}} == Наводи == {{Наводи}} * {{Наведена книга|title=The Encyclopaedia of Slovakia and the Slovaks|last=Kopa|first=Ľudovít|publisher=[http://www.encyclopaedia.sk/english.htm Encyclopaedic Institute of the Slovak Academy of Sciences]|year=2006|isbn=80-224-0925-1|edition=|location=Bratislava, Slovakia|display-authors=etal}} == Надворешни врски == * [https://www.bbsk.sk/ Banskobystrický samosprávny kraj] Службена мрежна страница {{Краеви во Словачка}} [[Категорија:Банскобистрички Крај| ]] [[Категорија:Краеви во Словачка]] d27e42qc7l1wpb84s1chsdyiu06ltmn 5590432 5590428 2026-07-11T11:14:04Z Vlad5250 77190 5590432 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Банскобистрички Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=607581|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-BC|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=2046|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|blank1_name_sec1=|blank1_info_sec1=|blank2_name_sec1=|blank2_info_sec1=<!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 -->|elevation_min_m=135|elevation_m=|native_name=Banskobystrický kraj|mapsize=|native_name_lang=словачки<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|settlement_type=[[Краеви во Словачка|Крај]]|image_flag=Banskobystricky vlajka.svg|flag_size=|image_shield=Coat of Arms of Banská Bystrica Region.svg|shield_size=|image_map=Banskobystricky kraj in Slovakia.svg|map_alt=|area_total_km2=9453.96|map_caption=Банскобистрички Крај|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Словачка]]|seat_type=Главен град|seat=[[Банска Бистрица]]|leader_title=Управник|leader_name=Ондреј Лунтер|area_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|website={{URL|https://www.bbsk.sk/}}}} '''Банскобистрички Крај''' ({{Langx|sk|Banskobystrický kraj}}) ― еден од осумте [[Краеви во Словачка|краеви]] во [[Словачка]]. Тој е најголем од осумте краеви по површина и има помала густина на население од кој било друг крај. Банскобистричкиот Крај е основан во 1923 година, а сегашните граници биле воспоставени во 1996 година. Се состои од 13 окрузи и 514 општини, од кои 24 имаат градски статус. Неговото седиште е истоимениот град [[Банска Бистрица]], кој е воедно и најголемиот град во крајот. Други важни градови се [[Зволен]] и [[Лученец]]. == Демографија == {{SK|pop}} == Административна поделба == Банскобистричкиот Крај се состои од 13 окрузи ({{langx|sk|okresy}}): * Округ Банска Бистрица (''Banská Bystrica'') * Округ Банска Штјавница (''Banská Štiavnica'') * Округ Брезно (''Brezno'') * Округ Велки Кртиш (''Veľký Krtíš'') * Округ Детва (''Detva'') * Округ Зволен (''Zvolen'') * Округ Жарновица (''Žarnovica'') * Округ Жар над Хроном (''Žiar nad Hronom'') * Округ Крупина (''Krupina'') * Округ Лученец (''Lučenec'') * Округ Полтар (''Poltár'') * Округ Ревуца (''Revúca'') * Округ Римавска Собота (''Rimavská Sobota'') == Наводи == {{Наводи}} * {{Наведена книга|title=The Encyclopaedia of Slovakia and the Slovaks|last=Kopa|first=Ľudovít|publisher=[http://www.encyclopaedia.sk/english.htm Encyclopaedic Institute of the Slovak Academy of Sciences]|year=2006|isbn=80-224-0925-1|edition=|location=Bratislava, Slovakia|display-authors=etal}} == Надворешни врски == * [https://www.bbsk.sk/ Banskobystrický samosprávny kraj] Службена мрежна страница {{Словачка-гео-никулец}} {{Краеви во Словачка}} [[Категорија:Банскобистрички Крај| ]] [[Категорија:Краеви во Словачка]] 0pp6zhkxewbt0kzg7ozieprix5ezlpl 0 1399480 5590439 2026-07-11T11:34:48Z Vlad5250 77190 Создадена страница со: {{Infobox settlement |name=Братиславски Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=739635|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-BL|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=754|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_s... 5590439 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Братиславски Крај|utc_offset1=+1|population_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|population_total=739635|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|iso_code=SK-BL|registration_plate=|timezone1=[[Средноевропско време|СЕВ]]|timezone1_DST=[[Средноевропско летно време|СЕЛВ]]|elevation_max_m=754|utc_offset1_DST=+2|blank_name_sec1=|blank_info_sec1=|blank1_name_sec1=|blank1_info_sec1=|blank2_name_sec1=|blank2_info_sec1=<!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 -->|elevation_min_m=123|elevation_m=|native_name=Bratislavský kraj|mapsize=|native_name_lang=словачки<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|settlement_type=[[Краеви во Словачка|Крај]]|image_flag=Bratislavsky vlajka.svg|flag_size=|image_shield=Coat of Arms of Bratislava Region.svg|shield_size=|image_map=Bratislavsky kraj in Slovakia.svg|map_alt=|area_total_km2=2052.60|map_caption=Братиславски Крај|subdivision_type=Држава|subdivision_name=[[Словачка]]|seat_type=Главен град|seat=[[Братислава]]|leader_title=Управник|leader_name=Јурај Дроба|area_footnotes=<!-- for references: use <ref> tags -->|website={{URL|https://bratislavskykraj.sk/}}}} '''Братиславски Крај''' ({{Langx|sk|Bratislavský kraj}}) ― еден од осумте [[Краеви во Словачка|краеви]] во [[Словачка]]. Неговото седиште е градот [[Братислава]]. Крајот е основан во 1923 година, а сегашните граници биле воспоставени во 1996 година. Тој е најмалиот од осумте краеви на Словачка, како и најурбанизираниот, најразвиениот и најпродуктивниот според БДП по глава на жител. == Демографија == {{SK|pop}} == Административна поделба == Братиславскиот Крај се состои од 8 окрузи ({{langx|sk|okresy}}): * Округ Братислава I (''Bratislava I'') * Округ Братислава II (''Bratislava II'') * Округ Братислава III (''Bratislava III'') * Округ Братислава IV (''Bratislava IV'') * Округ Братислава V (''Bratislava V'') * Округ Малацки (''Malacky'') * Округ Пезинок (''Pezinok'') * Округ Сенец (''Senec'') == Наводи == {{Наводи}} * {{Наведена книга|title=The Encyclopaedia of Slovakia and the Slovaks|last=Kopa|first=Ľudovít|publisher=[http://www.encyclopaedia.sk/english.htm Encyclopaedic Institute of the Slovak Academy of Sciences]|year=2006|isbn=80-224-0925-1|edition=|location=Bratislava, Slovakia|display-authors=etal}} == Надворешни врски == * [https://bratislavskykraj.sk/ Bratislavský samosprávny kraj] Службена мрежна страница {{Словачка-гео-никулец}} {{Краеви во Словачка}} [[Категорија:Братиславски Крај| ]] [[Категорија:Краеви во Словачка]] b072y61fwqx71xdu6i7fx7sk7bix3fu